cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heiner Geißler
Bartei
Dr Heiner Geißler isch Mitglid vu dr CDU gsii. Zäme mit em Franz Sauter, em Erwin Teufel un em Josef Rebhan het er anne 1956 dr Chraisverband Rautweil vu dr Jungen Union grindet ghaa. Vu 1961 bis 1965 isch er Landesvorsitzer vu dr Jungen Union Bade-Wirttebärg gsii. 1977 isch er as Noofolger vum Kurt Biedenkopf zum Generalsekretär vu dr CDU gwehlt wore. As sonige het er bis 1989 d CDU in drei Bundesdagswahle gmänätscht. Derzue isch er in däre Zyt verantworli gsii bi dr Verabschidig vum Grundsatzbrogramm vu dr CDU. Är het di nei Ussebolitik bregt, wu uf em Jugedbarteidag z Hamburg entwicklet woren isch un wu as Voruussetzig fir di speter Koalition mit dr FDP gulte het un au di nei Frauebolitik vu dr CDU (Bundesbarteidag 1985z Essen). Är isch dodermit bis hite dr Generalsekretär vu dr CDU mit dr lengschte Dienschtzyt un dr ainzig, wu glychzytig au zytwys Minischter gsii isch.
Anne 1977 het dr Geißler e Broschire verantwortet, wun er e Hufe linki un liberali Kulturschaffendi un Bolitiker vu dr Bundesrepublik Dytschland as „Sympathisante vum Terror“ (gmaint sin d Aaschleg vu dr Rote Armee Fraktion) aagchlagt het, dodriunter dr Helmut Gollwitzer, dr Heinrich Albertz, dr Günter Wallraff, dr Herbert Marcuse un dr Bundesinneminischter Werner Maihofer. Wu s um d Stationierig vu US-Mittelstreckerakete (Pershing II) z Europa gangen isch het dr Geißler anne 1983 d SPD di „Fimft Kolonne vu dr andere Syte“ gnännt, wu dr Oschtblock dermit gmaint gsii isch. Im Wahlkampf vor dr Bundesdagswahl 1983 het dr Geißler s Zitat „Wer die Wahrheit nicht weiß, der ist bloß ein Dummkopf. Aber wer sie weiß und sie eine Lüge nennt, der ist ein Verbrecher!“ em Bertolt Brecht sym Drama Leben des Galilei gege d SPD yygsetzt.
Dr Willy Brandt het em am 12. Mai 1985 vorgworfe, „seit Goebbels der schlimmste Hetzer in diesem Land“ z syy. Dr Geißler het des gwärtet as Reaktion uf sy Aamerkig zum diktatorische Sischtem vu dr DDR, wun er im Zämehang mit ere vu dr SPD initiierte Mahnveraastaltig zum 40. Johresdag vum Änd vu dr NS-Diktatur z Dytschland gmacht ghaa het. Mänkmol wird em Brandt sy Uusspruch mit em Geißler sym Auschwitz-Pazifismus-Verglych (lueg unte) in Verbindig brocht, was aber nit stimmt. Im nämlige Johr hän e baar Dailnämer us Brotescht e Mahnveraastaltig zum Attentat vum 20. Juli 1944 verloo, wu dr Geißler e Aasproch ghalte het.
Dr Geißler het d Verleihig vum Friidesnobelbryys 1985 an International Physicians for the Prevention of Nuclear War kritisiert, wel d#ne ihre Vizebresidänt, dr sowjetisch Gsundhaitsminischter Jewgeni Tschasow, Dissidänten in psichiatrischi Aastalte het yywyse loo.
Abgordnete
Mit dr Bundesdagswahl 1965 isch dr Heiner Geißler as diräkt gwehlte Abgordnete vum Wahlchrais Reidlenga Mitglid vum Dytsche Bundesdag wore, was er bis zue dr Niderlegig vu sym Mandat am 11. Oktober 1967 no dr Beruefig zum Sozialminischter in d Landesregierig vu Rhyland-Pfalz bliben isch. Vu 1980 bis 2002 isch dr Geißler derno wider Mitdglid vum Bundesdag gsii, desmol as diräkt gwehlte Abgordnete vum Wahlchrais Sidpfalz. No sym Uusschyden us em Amt vum Generalsekretär vu dr CDU anne 1989 no dr erschte gsamtdytsche Bundesdagswahl 1990 het er vu Jänner 1991 bis Oktober 1998 as stellverdrättende Vorsitzer vu dr CDU/CSU-Bundesdagsfraktion amtiert.
In ere Bundesdagsdebatte zum NATO-Doppelbschluss un zue dr Stationierig vu Pershing II-Raketen am 15. Juni 1983 het dr Geißler zue me Spiegel-Interview Stellig gnuu, wu di Grienen-Abgordnete Otto Schily un Joschka Fischer dr Atomchrieg, wu no ihre Aasicht dur d Raketestationierig droht het, mit Auschwitz din vergliche ghaa hän:
Derwylscht die Uusag vu Lyt, wu fir d Raketestationierig gsii sin, verdaidigt woren isch, hän Abgordneti vu andere Fraktione em Geißler unter anderem „Gschichtsklitterig“ vorgworfe. Zum Byschpel het di linksliberal FDP-Abgordnet Hildegard Hamm-Brücher in däm Zämehang gfrogt, „was denn der Pazifismus mit dem Judenhass in Deutschland zu tun habe“. Dr Geißler sälber het speter in eme Interview mit em NDR gsait, mit syre Bemerkig heb er di pazifistische Stremige z Frankrych un z Ängland gmaint, wu d Appeasement-Bolitik vun ene dr Hitler ermuetigt heb, „andere Länder zu überfallen und seine rassistische Politik bis zum Massenmord auszutoben“.
Sy Amt as stellverdrättende Fraktionsvorsitzer isch infrog gstellt wore, wun er 1995 d CDU in ere Aaspilig uf d Roll vum Helmut Kohl „führerkultischi Bartei“ gnännt het.
Minischter
In syre Zyt as Minischter z Rhyland-Pfalz isch er verantworli gsii fir s erscht Chinderschuelgsetz, s erscht Chrankehuusreformgsetz un s erscht Sportferderigsgsetz in dr Gschicht vu dr Bundesrepublik. Derzu het er di erschte Sozialstatione initiiert un grindet.
Vum 4. Oktober 1982 bis zum 26. Septämber 1985 isch er Bundesminischter fir Juged, Familie un Gsundhait in dr vum Bundeschanzler Helmut Kohl gfierte Kabinett Kohl I un Kohl II. In däre Amtszyt isch er fir Neiornig vum Chriegsdienschtverwaigerigs- un Zivildienschtgsetz, s Erziehigsgäld, dr Erziehigsurlaub, d Anerkännig vu Erziehigsjohr in dr Ränteversicherig, d Reform vu dr Approbationsornig un dr Arzt im Praktikum gstande un au fir d Yyrichtig vu dr Bundesstiftig „Mueter un Chind“.
Schlichter in Tarifkumflikt
Dr Geißler het syter anne 1997 bis zue sym Dod regelmäßig in Tarifkumflikt vermittlet. Zwische 1997 un 2002 isch er insgsamt viermol Schlichter im Böuhauptgwärb gsii un het 2006 in dr Tarifussenandersetzig vu dr Dytsche Telekom vermittlet. Im Augschte 2007 isch dr Geißler zäme mit em Kurt Biedenkopf zum Vermittler im Tarifstryt zwische dr Gwerkschaft vu dr Dytsche Lokomotivfierer un dr Dytsche Bahn gruefe wore.
Vermittler im Kumflikt um s Bahnhofsprojäkt Stuegert 21
Dr Stefan Mappus, dodmol Minischterbresidänt vu Bade-Wirttebärg, het in syre Regierigserklerig am 6. Oktober 2010 mitdailt, ass er dr Geißler im Kumflikt um s Bahnprojäkt Stuegert 21 as objäktive Vermittler yyglade heb un dää Fachlyt, Projäktgegner un Lyt, wu derfir sin, an ai Disch deet bringe. Unter anderem di Griene hän dr Geißler as Moderator ins Gsprech brocht ghaa. Im Oktober un Novämber 2010 het er di effetlige Schlichtigsgsprech moderiert. Doderby hän sibe Befirworter mit sibe Gegner vum Projäkt dischpetiert. Mit sym Schlichterspruch am 30. Novämber 2010 het er si fir e Furtfierig vum Bahnprojäkt as „Stuegert 21 Plus“ uusgsproche un het Noobesserige gforderet.
Anne 2010 isch dr Geißler vu dr Schurnalischterverainigung „Netzwerk Recherche“ mit em „Leuchtturm für besondere publizistische Leistungen“ fir syni Analyse zue Stuegert 21 uuszaichnet wore.
Am 29. Juli 2011 het er di zwoot un letscht Rundi vu dr Schlichtig moderiert, wu dr im Novämber 2010 veryybart „Stresstescht“ fir Stuegert 21 bresäntiert woren isch. Wu si bodi Syte noch ere stundelange Debatte erwartigsgmäß nit hän driber chenne ainige, eb dr blant Diefbahnhof bi däm Stresstescht 30 % meh chennt laischte wie dr bishärig Stuegerter Hauptbahnhof un derzue au no Stryt ufchuu isch iber d Qualitet, nur „wirtschaftlig optimal“, wie vu dr Zürcher Guetachterfirma SMA und Partner auditiert, oder in „Premiumqualitet“, wie vu dr DB behauptet, het dr Geißler iberraschend e Kompromissvorschlag bresäntiert, wun er im Vorfäld in Zämenarbet mit SMA und Partner uusgschafft ghaa het. Dää Kompromiss het e „Kombibahnhof“ vorgsääne, ähnli wie bim Zürcher Hauptbahnhof, d. h. ass dr Chopfbahnhof dailwys erhalte blybt mit 10–12 Glais statt 16 un e vu acht uf vier Glais reduzierti Variante vum Diefbahnhof S21. D Gegner vu S21 hän dä Vorschlag guetghaiße, di Dytsch Bahn het en sofort abglähnt. S Verchehrsminischterium Bade-Wirttebärg het dä Kompromiss brieft, wu „SK 2.2“ gnännt woren isch. Im Blanfeschtstelligsverfahren isch die Variante verworfe wore.
In ere Podiumsdiskussion mit em Titel „Fünf Jahre danach – Die Schlichtung zu Stuttgart 21“ het dr Klaus Arnoldi dr Heiner Geißler druf hiigwise, ass syni Forderige uurealistisch gsii seie unk ai ainizige dervu umgsetzt wore sei. Dr Arnoldi isch fir dr VCD bi dr Schlichtigsgsprech derby gsii.
Mitglidschaft in regierigskritische Organisatione
Speter het dr Geißler bsundersch in wirtschaftsbolitische Fragen all mee linki Positione verdrätte. Vu ihm kritisierti Positione het er zum Dail „ultrakonservativ“, „turbokapitalistisch“, „neoliberal“, „hinterschi grichtet“ oder „vu geschtert“ gnännt. In eme Interview mit Spiegel Online het im Mai 2007 sy zue dr globalisierigskritische Organisation Attac verchindet un as Grunde doderfir di vu „Attac“ aagsträbt Humanisierig vu dr Globalisierig aagee, wun er ideell wett unterstitze.
In eme Interview mit em Zuender im Mai 2007 het dr Geißler e Wirtschaftssischtem, „in dem Hedgefonds unkontrolliert arbeiten können, sogenannte Geierfonds riesige Gewinne auf Kosten hochverschuldeter afrikanischer Länder machen und in dem der Börsenwert eines Unternehmens umso höher steigt, je mehr Arbeitnehmer wegrationalisiert werden“, derzue „krank, unsittlich und ökonomisch falsch“ gnännt. Dr Kapitalismus sei, wel er „keine Werte jenseits von Angebot und Nachfrage“ chänne diei, glych falsch wie dr Kommunismus. E Vorbild fir e neie Mittelwäg chennt zwar „die alte deutsche soziale Marktwirtschaft“ syy. Wel d Märt aber scho globalisiert seie, chennt dr Nationalstaat as sonige doderfir kaini Lesige me biete, au d Bolitik mießt si internationalisiere. Impuls doderfir mießte aber – statt eme nationalstaatlige Zäntralismus – vu regionale, unterstaatlige Ebene uusgoo, wel: „Nur sie können Heimat vermitteln, nur dort können sich Menschen wiederfinden.“ D EU heb as iberstaatligi Organisation dur ihri ibermäßig Wirtschaftsorientierig bi dr Bevelkerig an Verdröue verlore.
Zum G8-Gipfel z Heiligendamm 2007 het dr Geißler uf d Frog, eb er dertaane deet fahre un mitdemonschtriere: Dr domolig Landesvorsitzer vu dr Dytsche Bolizeigwärkschaft vu Nordrhy-Weschtfale un Vizevorsitzer im Bund, dr Rainer Wendt, wu sälber CDU-Mitglid isch, het dodruf dr Barteiuusschluss vum Geißler gforderet.
Dr Heiner Geißler isch Mitglid im Kuratorium vu dr ÖDP-noche Stiftung für Ökologie und Demokratie gsii.
Sunschtigs
Dr Heiner Geißler isch e passionierte Bärgstyger un Glaitschirmflieger gsii. Ab 1992 isch er Vorsitzer (syt 2004 Ehrevorsitzer) vum Kuratorium Sport und Natur e. V. gsii. Syt 2003 isch dr Geißler Schirmherr vum Internationale Bärgfilmfeschtival Tegernsee gsii. Am 18. Oktober 1992 het si d Geißler bi me Sturz bim Glaitschirmfliegen in dr Nechi vu Annweiler (Sidpfalz) schwäri Ruggeverletzuige zuezoge.
Dr Geißler het d Aktion Artikeldrei vum Lesben- un Schwuleverband z Dytschland zum Schutz vu Schwulen un Lesbe dur s Grundgsetz unterstitzt.
Im Zug vu dr Ufeckig vu dr US-amerikanischen un britische Datespionasch het si dr Heiner Geißler derfir uusgsoroche, ass em Whistleblower Edward Snowden Asyl gwehrt wird:
In dr dytschen Effetligkait isch dr Heiner Geißler in syne letschte Johr all populerer wore. Är isch e gfrogte Redner un Gascht in Diskussionssändige gsiin. Anne 2005 het er zäme mit em Peter Glotz e monetligi Sändig (Glotz & Geißler) uf n-tv moderiert. Vor allem syt syre Schlichtig im Kumflikt um Stuegert 21 isch er in dr Popkultur au all mee mit em „Maischter Yoda“ vergliche wore. Är heb däre Figur us em Star-Wars-Universum ähnlig gsää un är heb au ne Aura vun eme Wyyse ghaa.
Anne 2013 isch er vor Stockemer Naaregricht zitiert wore. Des het em widerholti Wehlerbelaidigung, Zuegrundrichtig vu dr aigene Bartei un s Spränge vu Dänkmeler, vor allem vu „alte-Sack“-Bahnhef, vorgworfe un het dr Räbbuur zue dr Abgab vu 180 Liter Wyy verurdailt.
Dr Geißler het iber sy chrischtlige Glaube gsait: „Ich bin in erster Linie Demokrat. Ich versuche Christ zu sein.“ un au „Das mit den Zehn Geboten ist mir nicht so wichtig. Aber die Nächstenliebe ist absolut entscheidend.“ Zue dr Bedytig vu sym Glaube fir sy bolitisch Wirke het er gsat::
Little Richard
Single
Ufgfiert sin do di offiziälle Single vum Little Richjard
Albe
Do ufgfiert sin d offiziälle Albe, wu dr Little Richard fir verschideni Plattefirme uzfgnuu het, Kompilazioone sin nit ufzellt.
Liste zum Auftreten des Eichener Sees
D Lischde zuem Uffdrädde vum Eiemer See zellt d Johr sit 1772 uff, wu des Nadürphänomen uffdrädde isch. De See isch nur all baar Johr emol do un versickert dann widder in de Bode.
Rieselfeld (Freiburg)
Dr Stadtdeil Friburg-Riselfeld lit im Weste vu dr Stadt Friburg un wird vu eme Naturschutzgebit am Diergheg Mundehof im Weste, vu dr Opfinger Stross nooch Süde un dr Besançonallee im Oste abgrenzt. Südlich befindet sich s'zum Stadtdeil St. Jerge gehörig Industrigebit Haid, im Oste Wigarte. S'Riselfeld lit uf ere bebaute Flächi vu 78 Hektar un het ca. 7000 Iwohner (2006). Bis 2010 soll es ca. 10.000 bis 12.000 Lüt Wohnrüm bite.
Systematik des Tierreiches
In dere Systematik vum Dierriich soll ä Klassifikation vu alle Dierer bis uf Klasseebeni vorgnu werre. Di wittere Undersystematike finde sich no bi sällene Undergruppe.
Riich vu de Dierer (Animalia)
Streptophytina
D Streptophytina sin e Gruppe vu photosynthetisch aktive, mehzällige Eukaryote, also Läbewäse mit Zällchern. D Gruppe bstoht us dr Armlychteralge un dr Pflanze.
Merkmol
Uf d Streptophytina dräffe natyrlig alli Merkmol vu dr Charophyta au zue. D Zälldailig goht generäll iber e Phragmoplascht. D Zällulose wird vu rosettefermige Enzymkomplex synthetisiert. Alli Arti sin mehzällig, s vegetativ Wachstum goht iber apikali Zälle am Änd vu dr Sytenescht oder dr Hauptnescht. Di sexuäll Vermehrig goht iber Oogamie, doderby sin d Aizälle in ere Hille gschitzt. D Spermatozoide sin zmaischt drillt. Bi abglaitete Forme dritt des Merkmol zruck: Palmfarn un Ginkgo hän Spermatozoide mit eme drillte Flagelleband, di ibrige Soomepflanze hän uubegaisleti un nit drillti Spermie. D Zälldailige finden in allne drei Ruumebene statt.
Syschtematik
In dr letschte Johr hän sich d Armlychteralge dytlig as d Schweschtergruppe vu dr Pflanze uusekrischtallisiert. Wäge däm wäre die boode Gruppe in dr Charophyta as aigeni Gruppe Streptophytina zämmegfasst. No Adl et al. 2005 wäre d Taxa kaine Rangstapfle zuegordnet:
Region Viamala
D Region Viamala ischt e Verwaltigseinheit vam Kanton Graubünde, Schwiz, wa dür d Gebietsreform uf der 1. Januar 2016 entstanden ischt.
Bis uf d Gmeind Mutte, wa uf der 1. Januar 2016 vam Bezirk Albula här gwächslet het, ischt d Region Viamala mit em Bezirk Hinterrhii identisch, wa s bis am 31. Dezember 2015 ggä het. D Chreis Òòver, Rhiiwald, Schams und Thusis sind uf der 31. Dezember 2015 ufglöösti cho, der Chreis Domläschg heds no bis am 31. Dezember 2017 für uberkommunali Ufgabe ggää.
Iiteilig
Zur Region Viamala gchööre die Gmeinde: Stand: 1. Januar 2019
Pronomen
Pronome, uff Dytsch "Fürwörter", sin e Wortart, wo anderi Wörter, meistens Nome, ersetze oder begleite dien. Im erschte Fall diene sí dezüe, stilistisch únschöni Widderholige z umgoh. Mer deilt d Pronome in d Klasse Personalpronome, Possessivpronome, Reflexivpronome, Demonstrativpronome, Relativpronome, Interrogativpronome, Indefinitpronome und Artíkel y.
Personalpronome
D Personalpronome oder dí persönlige Fürwörter ersetze de Spræcher, dí agsprocheni oder dí besprocheni Person (1./2./3. Person). Sí könne flektiert werde:
* E Bsunderheit vom Alemannische isch, dass d Forme, wo in de Tabælle mit me <*> kennzeichnet sin, als betonti Satzglyder e anderi Form aneh könne (en>ihn, em>ihm, re>ihre, ne>ihne). Zudèm könne "myr" und "ihr" noch me Verb zu de verkürzte Forme "mr" und "r" werde; "du" wird am Satzafang oft zu "de" odder "dr".
Possessivpronome
Sælli Pronome stönn vor em Nome, wo sí sich druff beziehn und zeige de Bsitz a. Zu derre Gruppe ghöre d Pronome my, dy, sy, ihr, unser, euer, ihr. Abgwandelti Forme, namentlig míns, díns, síns, ihrs, unsers, euers, ihrs (bzw. wyblig míni, díni ... und männlig míne, díne, ...) kömme immer ohni Nome vor.
Reflexivpronome
Reflexivpronome verwyse uff s Subjekt zruck. Allerdings stönn sí im Gegesatz zum Subjekt im Akkusativ oder Dativ. Dodezüe ghöre dí in de Tabelle uffglistete Wörter.
Demonstrativpronome
Mit de Demonstrativpronome wird mit Betonig uff öbbis oder öbber verwyse. In de Satzmelody sin sí meistens betont.
Zu de Demonstrativpronome ghöre z. B. der/dä, die, des und sæll(-e/-i)
Interrogativpronome
D Interrogativpronome stönn am Afang vo me Frogèsatz. Dodezüe ghöre z. B. was, welle, wer, wiso, wänn.
Relativpronome
Relativpronome sin oft formglych mit de Interrogativpronome. Sí stönn allerdings am Afang vo Relativsätz; wenn e Satz durch e Interrogativpronome ygleitet wird, no wird er immer zu me Næbesatz.
Indefinítpronome
Durch de Ysatz vo Indefinítpronome blíbt des, was mer meint, únbstimmt. Indefinítpronome sin zum Bíspyl alli, niemerts, immer, neume, kei, mer.
Artíkel
Artikel sy ke Pronome. Si stönn in Verbindig mit me Nome und drücke syni Definitheit (Linguistik) uus. Mit em Artikel setzt mer des, was mer meint, für de Züehörer in Beziehig und markiert öbbis als
Chlodwig II.
Dr Chlodwig II. (* 634; † zwüschen em 11. September und em 16. November 657) isch e Frankekönig im Deilriich Neustrie und Burgund us em Gschlächt vo de Merowinger gsi. Er wird as roi fainéant bedrachdet.
Läbe
Dr Chlodwig isch 639 König vo Neustrie und Burgund worde, fümf Johr nochdäm si Brueder Sigibert III. dr Dron vo Austrasie bestiige het. Si Herrschaft isch ziitwiis under em Iifluss vo de Huusmeier Aega und Erchinoald (oder Archambaud), und siner Mueter Nantechild bis zu ihrem Dod 642 gstande.
Familie
Öbbe 650 het er d Bathilde, en änglischi Aristokratin, ghürotet, wo in d Sklaverei im Frankeriich verchauft worden isch. Si het em Chlodwig siim Huusmeier, em Ebroin, ghört gha, wo se im König ge het, für zum in siis guete Buech z cho. Mit ihr het er drei Söhn gha, wo noch siim Tod König worde si, dr Chlothar III. z Neustrie, dr Childerich II. z Austrasie und denn au z Neustrie und im Burgund und dr Theuderich III. zerst z Neustrie, denn im ganze Riich.
Dr Chlodwig II. isch wie si Vater in dr Basilika Saint-Denis begrabe.
Quaternion
D Kwaternione (vo lat. quaternio „Vierhäit“) oder au d Hamilton-Zaale si e Beriich vo Zaale, wo dr Beriich vo de reelle Zaale \R erwiteret, äänlig wie s die komplexe Zaale \Complex mache, goot aber über die uuse.
Kwaternione si braktisch für zum dr dreidimensionali euklidischi Ruum und anderi Rüüm z beschriibe.
Konstrukzion
Jede Kwaternion cha mä äidütig in dr Form mit reelle Zaale x_0, x_1, x_2, x_3 schriibe. D Elimänt si e Basis, d Standardbasis vo de Kwaternione über \R. D Addizion isch komponäntewiis und wird vom Wektorruum gerbt. Multiplikativ wärde die nöije Zaale \mathrm i, \mathrm j, \mathrm k noch de Hamilton-Regle
verchnüpft. D Skalarmultiplikazioon, wo au vom Wektorruum gerbt wird und wo d Skalar bin ere aagluegt wärde, ass si mit jedem Elimänt chönne usduscht wärde, zämme mit dr Addizioon und de Hamilton-Regle mache s mööglig, ass mä d Multiplikazioon vo dr Basis uf alli Kwaternione cha erwitere. Wil eso au jede Skalar as  in \mathbb H iibettet wird, cha \R as Underkörper vo \mathbb H ufgfasst wärde.
D Multiplikazioon isch assoziativ und erfüllt au s Distributivgsetz, macht also us de Kwaternione e Ring. Si isch allerdings nit kommutativ, d. h. für zwäi Kwaternione x und y si die bäide Brodukt x y und y x im Normalerfall verschiide. S Zentrum vo \mathbb H, also d Mängi vo de Elimänt, wo mit alle Elimänt kommutiere, isch exakt \R.
D Kwaternione bilde e Schiefkörper (Divisionsring), wil s zu jeder Kwaternion x\ne0 e inversi Kwaternion x^{-1} git mit Wil d Kommutatividäät feelt, brucht mä Notazione mit Bruchstrich, wie z. B. \tfrac{y}x nit.
Zämmegfasst: D Kwaternione sin e vierdimensionali Divisionsalgebra über \R – und bis uf d Isomorfii die äinzigi. Historisch si d Kwaternione s erste Bischbil vom ene Divisionsring, wo die zwäiti Verchnüpfig von em nit kommutativ isch.
Fredy Studer
Dr Fredy Studer (* 16. Juni 1948 z Lozärn; † 22. Augschte 2022 ) isch e Schwyzer Schlagzyger im Jazz un in dr Neie Musik gsii.
Lääbe un Wirke
Dernäbe het er Schlagzyg gspiilt im «Franco Ambrosetti-George Gruntz-Quintett» (mit em Joe Henderson, em Miroslav Vitouš oder mit em Larry Schneider un em Dave Holland) un au bi dr «Percussion Profiles» (Jack DeJohnette, Pierre Favre, Dom Um Romão, David Friedman, George Gruntz). In dr 1980er Johr het er im Trio mit em Rainer Brüninghaus un em Markus Stockhausen un mit em Stephan Wittwer un em Christy Doran in «Red Twist & Tuned Arrow» gspiilt, aber au in dr Gruppe «Singing Drums» vum Favre (mit Paul Motian] Naná Vasconcelos) un in dr «Charlie Mariano-Jasper van’t Hof Group».
In dr letschte Jorzehnt het dr Studer in dr unterschidligschte Gruppe un Projäkt mitgmacht. Är het Kunzärt un Workshop gee, het Radio- un Färnsehufnahme gmacht, Musik zue Danzuffierige un au Theater- un Filmmusik in ganz Europa, Afrika, Japan, Sidamerika, dr Karibik, z Taiwan, Indie, dr ehmolige Sowjetunion, z Kanada un in dr USA.
Gruppe un Projäkt sin unter anderem s «Hardcore Chambermusic-Trio» mit em Hans Koch un em Martin Schütz (syt 1990, au uusgwytet as «Roots and Wires») gsii, e Jimi-Hendrix-Projäkt (zletscht mit Christy Doran, Erika Stucky un Kim Clarke bzw. Jamaaladeen Tacuma) un au d Perkussions-Trio (mit em Robyn Schulkowsky un em Joey Baron uf aire Syte bzw. em Hamid Drake un em Michael Zerang uf dr andre Syte). Derzue het er Duo mit em Schulkowsky gmacht, aber auch mit Jin Hi Kim, Joëlle Léandre, Dorothea Schürch, Ami Yoshida un Beth Coleman, wu mer as «DJ M.Singe» us dr New Yorker Illbient-Avantgardszene chännt.
Dr Studer het zytwys au im Perkussion-Ensemble vum Robyn Schulkowsky as Interpret vu Kumpesizione vum Charles Ives, em Steve Reich, em John Cage un em Edgard Varèse gspiilt.
ÄR isch ain vu dr erschte Schlagzyger gsii, wu Elemänt vu dr uffige Improvisazion un Rock-Groove in sym Stil verbunde het´. Är het bi iber achtzg Dondreger mitgmacht.
Anne 1991 het dr Studer dr Anerkännungsprys vum Chunscht- un Kulturprys vu dr Stadt Lozärn iberchuu. 2003 isch er mit em Chunscht- un Kulturprys vu dr Stadt Lozärn uuszaichnet wore.
Dr Fredy Studer isch im Augschte 2022 zmols an dr Folg vun ere schwäre Chranket gstorbe.
Ferdinand II. (Aragón)
Dr Ferdinand, bekannt as Ferdinand dr Katholisch (ANS Ferrando II o Catolico, * 10. Merz 1452 z Sos; † 23. Januar 1516 z Madrigalejo), isch vo 1468 Köönig vo Sizilie gsi. Vo 1474 bis 1504 isch er, zämme mit sinere Frau Isabella, as Ferdinand V. Köönig vo Kastilie und León gsi. Vo 1479 aa het er as Ferdinand II. d Riich vo dr Chroone vo Aragón regiert. Ab 1505 isch er as Ferdinand III. Köönig vo Neapel gsi. Noch em Dood vo sim Schwiigersoon Philipp het er 1506 z Kastilie d Regäntschaft für si Dochder Johanna übernoo.
Si Regierigszit
Dr Ferdinand het zämme mit sinere Frau Isabella über dr grösst Däil vo dr Iberische Halbinsle gherrscht. Si Ee mit dr Köönigin vo Kastilie isch d Grundlaag für e modärn spanisch Staat.
In iiri Regierigszit fallt d Erooberig vom Emiraat vo Granaada im Joor 1492, dr letscht maurisch Staat uf dr iberische Halbinsle. Mit dere Erooberig isch d Reconquista ume gsi. Bald druf het er s Alhambra-Edikt uusegee, wo d Juude din ufgforderet worde si, innerhalb vo drei Möönet Spanie und alli spanische Bsitz z verloo oder aber zum Christedum z konwerdiere. D Inkwisizioon under iirem fanatische Füerer, em Groossinkwisitor Tomás de Torquemada, het d Marranos afo verfolge. D Juude si drangsaliert worde, bis schliesslig alli konwerdiert oder Spanie verloo häi. 1502 si die letschte Muslim us Granada verdriibe worde.
Im gliiche Joor het dr Christoph Kolumbus, wo im Ufdraag vo de Katholische Majestääte e Westrute uf Asie gsuecht het, Amerika entdeggt. S Gold, wo vo dört zrugg uf Spanie brocht worde isch, het zum Däil dr wirtschaftligi Verlust usgliche, wo Verdriibig vo de Juude verursacht het.
Dr Ferdinand und d Isabella häi im ganze Land d Santa Hermandad (die Häiligi Bruederschaft) iigfüert, e Bolizei- und Justizsüsteem, wo die lokaale hermandades abglööst het, wo bis denn üüblig gsi si, und d Rächt vo dr lokaale Aristokratii iigschränkt het.
Spanie isch under de Katholische Majestääte zur Groossmacht ufgstiige, au dank em diplomatische Gschick vom Ferdinand und und isch 1492 in Bsitz vo dr Groofschafte Roussillon und Cerdaña choo. 1495 het dr Köönig die groossi antifranzöösischi Liga bildet. Er het 1503 s ganze Köönigriich Neapel an sich grisse und 1512 Navarra.
Tequixquiac
Tequixquiac isch e Gmeind im Bundesschdaat Mexiko z Mexiko. Ir Gmeind säuber wohne öppe 33.000 Iwoner (2010) uf 80.34 km². Si ghört zur Zona Metropolitana del Valle de México. Tequixquiac ligt im Norde vom Bundesschtaat, öppe 84 km nördlich vo Mexiko-Stadt. D Schtadt gränzt im Norde und Weschte an Apaxco, im Süde an Zumpango, im Südweschte an Huehuetoca und im Oschte an Hueypoxtla und Atotonilco de Tula im Bundesschtaat Hidalgo.
Ästier
D Ästier (lat. Aestii) sind en antiks Volch gsii, wo im Baltikum glebt het. Gnennt werd da Volch (Aestiorum gentes "Stämm vo de Astier") zerstmol bim römische Schriftsteller Tacitus i de Germania.
Öberliferig
D Ästier hend enet de Weichsel a de Chüste vom Mare Suebicum (Ostsee) glebt. Si söled Chlaider und Sitte gha ha, äänlich wie die vo de Suebe, eri Sprooch söll aber äänlich sii. wie die vo de Brite.
Si bauet Chorn und anderi Feldfrücht aa, und sammled a de Chüste Bernstai, wo binene glesum haiist. De verchaufet si för tüürs Geld a Händler. Nochem Cassiodor het e Gsandtschaft vo de Ästier em Theoderich em Grosse Gschenk us Bernstai broocht.
Vereert hend si d Göttermuetter (mater deum) und in erem Kult sind Eberbilder wichtig gsii, wo d Mensche astell vo Waffe schütze tüend. D Ästier sind denn au e fridfertigs Volch gsii, Waffe us Ise sind binene selte gsii, degege hend si hüüfig Chüüle brucht.
Düütig
D Ästier chönet ahand vo de Laag mit de Baltische Stämm, aso de Prusse, Litauer und Lette gliichgsetzt were. De Name, wo spööter uf di finnugrischi Este öbertrait woren isch, chönnt vo de Gote bildet wore sii (got. aisteis "achtbar, eerevoll"). De Name vom Bernstai werd no hütt i de baltische Sproche brucht (lett. glisis) und isch verwandt mit em tütsche Wort "Glas".
Freiburger Bonhoeffer-Kreis
Dr Friiburger Bonhoeffer Greis het anne 1942/43 e Denkschrift fir d Bekennend Kirch verfasst; dä Greis wird im Widerstand gege s NS-Regime zuegrächnet.
Uftrag fir e Bekänntnisschrift
Dr Friiburger Bonhoeffer Greis isch entstande, wu dr Dietrich Bonhoeffer wahrschiints am 9. Oktober 1942 z Friiburg im Briisgaü gsii isch un e baar Mitgliider vum Freiburger Konzil drum bittet het, ass si e Dänkschrift verfasse. Dr Bonhoeffer het im Uftrag vu dr VLdBK (Vorlaifige Leitig vu dr Bekänntniskirch) ghandlet. Diä Schrift het solle fir e Wältkirchekonferenz sii, wu d Bischef vu Chichester un vu Canterbury fir noch em Änd vum Griäg blant hän. Diä Dänkschrift het solle "d Grundsätz vun ere gsunde, Üsse- un Inneplitik uf grischtliger Grundlag" erertere; Diä Grundsätz hän solle uf Wältkirchekumferänz veträtte wäre, "bsunders im Hiiblick uf d Sicherig vum zuekimpftige Wältfriide un uf d Neijgstaltig vum ditsche Staatsläbe noch em Griäg".
Diä Dänkschrift hätt drno aü emol as Diskussionsgrundlag sotte an d Bischef vu dr wichtigschte Landeskirche goh.
D VLdBK isch uf Friiburger Persenligkeite kumme, wel si vun ere oppositionälle Schrift vun ene gwisst hän: "Kirche und Welt". Dr Autore vu dr neije Bekänntnisschrift sin mit em Kern vum Friiburger Konzil identisch; d andere Mitgliider vum Konzil hän vu däre Arbet aber nyt gwisst; ass do greschti Gheimhaltig het miäße stattfinde - d Nazi hätte un hän diä Schrift as hochverräterisch agsähne - isch glar. Vu üsserhalb vum Friiburger Konzil het mer dr Rächtsphilosoph Erik Wolf bittet, dr Deil "Grundsätz fir e Rächtsordnig" z verfasse, was er aü gmacht het; an dr ändgiltige Formuliärig vu däne Grundsätz isch aü dr Franz Böhm beteiligt gsii.
Ändredaktion
Ab em 17. Novämber 1942 isch e mehrdägigi gheimi Sitzig gsii, wu d Entwirf diskutiärt un zum Deil stark veränderet wore sin. Do sin - näbe dr scho gnännte Persenligkeite - aü no dr Carl Goerdeler, dr Helmut Thieleike (dr Beuftrait vum Wirttebärgische Landesbischof Theophil Wurm) un d Berliner Otto Dibelius (Generalsuperintendent) un Walter Bauer drbii gsii. Witteri Ufräg sin vergä wore, so het dr von Dietze e Kaptel zu dr "Judefrog" ibernumme. Witteri Persenligkeite, so dr Diertich Bonhoeffer, sin vu üswärts involviärt gsii - dr Lampe Adolf isch mehrfach wäge däm uf Berlin gfahre.
Wäge dr Gfährligkeit vu däm Unternämme sin numme drei Exemplar vum ändgiltige Text agfertig un vertsecklet wore; zwei drvu sin noch em Griäg wider gfunde wore, s dritt isch wahrschiints vu dr Gertrud Lampe vrbrännt wore, wu dr Lampe Adold im KZ gsii isch; d Gestapo hets bi dr Hüüsdruchsuechig nit gfunde.
Dr Titel vu däre Dänkschrift isch gsii: Politische Gemeinschaftsordnung: ein Versuch zur Selbstbesinnung des christlichen Gewissens in den politischen Nöten unserer Zeit.
Verfolgig vu Mitgliider
Wu dr Pfarrer Bonhoeffer im Friähjohr 1943 verhaftet wore isch, hän sini Frind gfercht, ass d Gestapo au vu däre Dänkschrift erfahre kennt. Aber diä Furcht het sich nit bstätigt. Allerdings het d Gestapo e einzelns Kapitel vu dr Schrift in d Händ bikumme - mer weißt nit, wiä. Am 8. Septämber anne 44 isch dr von Dietze un dr Lampe verhaftet wore un ins Berliner KZ kumme; dr Erik Wlf, dr Walter Eucken un dr Gergard Ritter sin verhert wore; dr Ritter isch ebefalls uf Berlin verschleipft wore.
Üs em Mitarbeitergreis vu dr "Friiburger Dänkschrift" vu dr Bekänntniskirch sin dr Bonhoefer, dr Goerdeler un dr Perels dur d Nazi umkumme. Ällewäg nit ellei wäge dr Dänkschrift, nei, si sin aü suscht in d Verschwerig gege s Regim verwicklet gsii.
Noch em Griäg isch d Dänkschrift vum Gerhard Ritter us em Versteck im e Schwarzwalddorf gholt wore und im Jülli 1945 zu ersche Mol verviilfältigt un an Vertroiti verschickt wore. Einzelni Deil vu dr Schrift sin drno noch un noch licht iberarbeitet vereffentligt wore. Bi dr 1. Wältkirchekonferänz 1948 z Amschterdam isch diä Brogrammschrift noch as Arbetsmarial verwändet wore; dr von Dietze, dr Ritter un dr Wolf hän an dr Kumferänz deilgnumme.
Dr Friiburger Bonhoeffergreis seig in d Widerstandsliteratür numme am Rand iigange, schribt d Christine Blumenberger-Lampe, un zwar unter em Namme "Freiburger Greis" oder "Freiburger Goerdeler Kreis". Dr Namme Freiburger Kreis seig z unscharf, wels minschtens drei verschiidini Friiburger Greis gä heb, un dr Namme Goerdeler Kreis diäg nit iileichte, wel dr Goerdeler ke greßeri Roll gspiil heb - anderscht dr Bonhoeffer. Si nännt d Bezeichnig Bonnhoeffer Kreis hischtorisch richtiger.
Robin Williams (Begriffsklärung)
Robin Williams isch de Name vo folgende Persone:
Lueg au:
Le Faou
Le Faou (bretonisch Ar Faou) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Le Faou lyt an dr Bucht vu Brest (Rade de Brest) am Atlantik am Rand vu dr Monts d'Arrée, 34 km vu Quimper un 25 km vu Brest uf ere Hechi zwische 3 m un 151 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Hanvec, L'Hôpital-Camfrout, Landévennec, Pont-de-Buis-lès-Quimerch, Rosnoën un Rumengol.
Verwaltig
vu Le Faou isch. Le Faou ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Le Faou ghert zem Bretonisch.
Partnergmai
🇬🇧 Modbury, Verainigt Chenigrych
Oregon
Dr Flechi nooch isch Oregon dr nüntgrössti Bundesstaat. Er het aber nume e Bevölkerig vo e bitz über 3,8 Millione (2010) und isch vo allne Bundesstaate nume am 27. Blatz. E groosse Däil vo dr Bevölkerig konzentriert sich im Willamette Valley im Nordweste vom Staat. Dört si au die drei grösste Stedt vo Orefon, Portland, Eugene und d Hauptstadt Salem.
Sporophyt
mini|E Sporofüt (Sporekapsle) vom [[Moose|Moos Physcomitrella patens]] mini|E Sporofüt vom ene Farn mit eme Gametofüt ([[Prothallium rächts unde)]] As Sporofüt wird bi Pflanze und bi de mäiste Alge die diploidi Generazioon (mit dobbletem Chromosoomesatz) im Raame vom heterofaasische Generazioonswäggsel bezäichnet. D Sporofüte broduziere noch ere Redukzioonsdäilig (Meiose) haploidi Spore (mit eme äifache Chromosoomesatz). Us deene entwigglet sich die haploidi Gametofüte-Generazioon. Lääbewääse mit eme heterofaasische Generauioonswäggsel (wenn diploidi und haploidi Generazioone abwäggsle) wärde as Diplohaplonte bezäichnet.
Bi vile Alge gseen d Sporofüte und d Gametofüte gliich us (isomorfe Generazioonswäggsel).
Institut polytechnique des sciences avancées
S Institut polytechnique des sciences avancées (IPSA) esch e staatlichi Technischi Hochschuel für Aeronautik z Ivry-sur-Seine. Si isch sit 1998 Mitgliid vo der IONIS Education Group.
Gschicht
D IPSA isch im Summer 1961 z Paris gründet worde. 2007 het si e Zwiigstell z Toulouse ufdoo. Sit 2009 het d IPSA iire Sitz und iiri Bildigsiirichdige z Ivry-sur-Seine.
Spermium
Ä Spermium oder Spermatozoon oder Spermatozoid (in dr Umgangssprooch au Soomefade oder Soomezälle) isch e Form vo Gamete (Käimzälle), nämlig die männligi Käimzälle, wo sich sälber cha beweege, und d Funkzioon het, die wiibligi Käimzälle, d Äizälle, z befruchde. Indiwidue broduziere Spermie mäistens in groosse Mängene. Si si wääsentlig chliiner as d Äizälle, wo si sölle befruchte, wil si im Geegesatz zur Äizälle käni gröössere Mängene an Zytoplasma und dotterhaltigi Näärstoff enthalte.
Mä muess en Underschiid mache zwüsche de Begriff Spermium und Sperma. Sperma bestoot us dr Soomeflüssigkäit (em Soomeplasma), de Spermie wo din si und doo und dört Epithelzälle vo de Hoodekanääli.
Bildig und Ufbau
D Spermie wärde in de Hoode vo männlige Dier broduziert, bi Wirbeldier gnauer im Epithel vo de Hoodekanääli, im ene Brozäss, wo men em Spermatogenese säit.
S menschlige Spermium zum Bischbil isch e Zäll mit ere Gäissle, wo us eme Chopfdäil mit eme haploide Chromosomesatz im Kärn vo dr Zälle bestoot, eme Middelstück («Hals» mit eme Zentrosom und Mitochondrie-Paket drum ume) und ere Gäissle, wo au as Schwanz bezäichnet wird. Dr vorderst Däil vom Chopf dringt bi Kontakt mit ere umbefruchdete Äizälle in die iine. Das isch mööglig dank de Enzym, wo sich in dr Chopfchappe, em Akrosom befinde.
Robbie Williams (Begriffsklärung)
Robbie Williams isch de Name vo folgende Persone:
Lueg au:
Heidi Zöllner
Lääbe
Si schrybt Gschiichte un Gediicht uf Alemannisch un duet au regionali Saage, Faable un Määrli uf Alemannisch ibersetze. Derzue schrybt si mänkmol Theaterstuck im Dialäkt un Täxt fir d Schnitzelbank an dr Faasnet..
Anne 2013 het si bim Wettbewäärb Loorer Murre mit em Täxt „Unter em gliiche Sternehimmel“ dr 2. Bryys in dr Kategory Prosa gwunne. Im Joor 2014 isch si bim „Landschreiber Wettbewerb“ mit em Täxt „E Frog an d Muettersproch“ unter dr zwelf Blatzierte gsii, wu ire Bydraag uf dr Leipziger Buechmäss hän deerfe voorlääse. Bim Mundartliteraturwettbewäärb „Alemannisch läbt!“ vu dr Muettersproch-Gsellschaft un em SWR het si anne 2021 mit dr Gschicht „Di guete alti Zit“ dr dritt Bryys in dr Sparte Prosa gwunne.
D Zöllner isch Mitglid bi dr Muettersproch-Gsellschaft un deert syt 2011 Gruppelaiteri vu dr Regionalgruppe Wiisedaal. Syt 2015 isch si Mitgliid im Vorstand vu dr Muettersproch-Gsellschaft un dert zueständig fir s Projäkt „Mundart in der Schule“.
Fir s Heebelhuus z Huuse duet si mit andere Fraue us dr Vorstandschaft Dialäkt-Oobe organisiere, wu Dialäktdichter*ne ire Schaffe chenne vorstelle. Si isch au Mitglid bi dr Drachtegruppe Zäll.
Anne 2022 isch d Zöllner vum Land Bade-Wirttebärg mit dr Haimetmedaille uuszaichnet wore.
Im Johr 2023 het si vu dr Gmai Huuse d Johann-Peter-Hebel-Plakette iberchuu.
Jacques Trémolet de Villers
Dr Jacques Trémolet de Villers (bìrgerlig numma Jacques Trémolet; * 6. Septamber 1944 z’ Mende, Département Lozère) ìsch a frànzeescher Rachtsànwàlt ùn Àuitoor.
sii Laawa
Dr Jacques Trémolet de Villers ìsch dr Sùhn vùm Rachtsànwàlt ùn Àbgoordnet’r Henri Trémolet de Villers. Àls Ànwàlt ìsch’r vù 1967 bis 1974 Pàrtner vùm Jean-Louis Tixier-Vignancour gsìì. Ànna 1974 hàt’r sii aigana Ànwàltsbüroo grìnda. Ar hàt àm Prozass ùms Äärwa vùm Émilien Maury, em Grìnder vù dr Prassagrupp Amaury-Le Parisien, mìtgmàcht. Àm And vù da Joohra 1990 hàt’r dr Milizsoldààt Paul Touvier vertaidigt, wo mìt Verbracha geega d’ Mänschhait ààklààgt worra-n-ìsch. Ìwwer dr Prozass hàt’r zwai Biacher gschrìewa, wù-n-’r behàuiptet hàt, àss dr Touvier unschuldig gsìì-n-ìsch. Àm Begrabniss vùm Touvier ìn dr Pàriiser Kìrìch Saint-Nicolas-du-Chardonnet ànna 1996 hàt’r d’ Grààbreed ghàlta. Ìn da Joohra 2000 ìsch’r Vertaidigungànwàlt vùm Prefäkt Jean-Charles Marchiani ùn vùm Àbgoordnet Pierre Bernard gsìì. Ìm Dezamber 2012 hàt’r dr Schtààbsfaldwaawel Henri Poncet vertaidigt, wù-n-’r mìt’m Mord vu’ma Iwoorer ààklààgt worra-n-ìsch. Wahrend dr Ärmìttlung ùm dr Tood vùm Schurnàlìscht Philippe de Dieuleveult, hàt’r ànna 2009 d’ Fàmìlia Dieuleveult vertaidigt. Schpeeter hàt’r dr Grààf vù Pàriis Jean d’Orléans vertaidigt ìm Prozass geega d’ Fondation Saint-Louis, fìr d’ Verwàltùng vùm keenigliga-n-Äärwa beààschpraacha. Ànna 2017 hàt’r z’ Avignon dr Mànn vertaidigt, wo s’ umschtrìttena Wark Piss Christ àbsìchtligerwiis bschaadigt ghàà hàt.
Àb da Joohra 1980 ìsch dr Trémolet de Villers Laiter vùm Bìldungszäntrum vù dr ICHTUS-Beweegung gsìì, wo-n-ìhr Ziil ìsch, kàthoolischa-n-Elita z’ bìlda. Ìm Nowamber 1989 hàt’r z’ Nizza àn dr Tààgung vù dr Desinformàzioon mìtgmàcht, wo vùm Ìnschtitüüt fìr d’ Schtüdia-n-um Desinformàzioon (em Institut d'études de la désinformation) orgànisiart worra-n-ìsch. Dia Ùnternammung hàt dr Nizzer Bìrgermaischter Jacques Médecin ùnterschtìtzt. Züadam ìsch dr Trémolet de Villers Presidànt gsìì vùm Àllgmainliga Verain vù da Frììnda vù dr Jeanne d’Arc. Ar ìsch àui Mìtglìed gsìì ìm Vorschtànd vùm Verain Secours de France, wo ìn da frànzeescha Opfer vùm Àlgeriakriag ghulfa hàt.
Dr Trémolet de Villers vertrìtt rachtsextreema, keenigsträija ùn tràdizionàlìschta Mainunga. Ar ìsch a Vertràuijter vùm ehamààliga Regiarungsminìschter Philippe de Villiers. Ar ìsch Ànwàlt vù dr rachtsràdikààla-n-Orgànisàzioon AGRIF, dr „Àllgmainliga-n-Àllianz geega Ràssischmus ùn fìr d’ Àchtung vù dr frànzeescha ùn krìschtliga Indäntitäät“. Sitter Septamber 2008 ìsch’r Moderàtoor vù dr Sandung Libre journal de Jacques Trémolet de Villers ùff Radio Courtoisie.
Ar ìsch dr Vàtter vùm Schurnàlìscht Vincent Trémolet de Villers.
Komödie Basel
D Komödie isch vo 1950 bis 1968 en äigeständigs Kammerspiiltheater in dr Stadt Baasel gsi mit eme feste Ansambel und Äigebrodukzioone.
Gschicht
D Komödie isch 1950 vom Egon Karter as Akziegsellschaft gründet worde. Dr Archidekt H. Meyer het d Liigeschaft an dr Steinevorstadt 63 zum ene Theater mit ere Guckchastebüüni und eme Orchestergraabe umbaut. S Huus het öbbe 270 Blätz gha. Vier Joor spööter isch e Balkon iibaut worde und es het 380 Blätz gee. Mä het allgemäin d Infrastruktur verbesseret und e Schnüerboode und e Dräibüüni iibaut. 1961 isch e Nöibau iigweit worde mit 600 Blätz und ere fümf Mol gröössere Büüni. Im Joor druf isch im Moolersaal d Komödie-Wärkstatt mit fufzig Blätz iigrichdet worde.
In dr 1968/69 Säsong häi d Komödie und s Stadttheater fusioniert. D Baasler Theater, wie si denn ghäisse häi, si vom Werner Düggelin gläitet worde. Spööter isch dr Naame Theater Basel iigfüert worde. 2001 isch s alte Huus vo dr ehemolige Komödie, wo technologisch seer veraltet gsi isch, zuedoo worde. Im Joor druf isch s nöije Schauspiilhuus an dr Steinedoorstrooss ufdoo worde.
Alemannia (Vereinsnamen)
Im 19. Johrhundert un am Afang vum 20schte hän sich verschiidini Verein Alemannia gnännt. Dä Namme het in däne Fall nyt mit dr Alemanne z due, dä kunnt do här, ass in verschiidene romanische Sproche s Land, wu ditsch gschwätzt wore isch, Alemannia oder ähnlig gnännt wore isch. Zu däm Kurzschluss sin d Romane kumme, wel d Alemanne vu allene Ditschsprochige am nägschte an dr Romania dra gsii sin. Diä Verein hän sich in irgend einere Art welle zum Ditschtum oder zu dr ditsche Sproch bekänne - zum Biispiil bim Aachener Turn- und Sportverein Alemannia 1900 e. V. - hit bekannt unter Alemannia Achen - het dä Namme solle "dem Deutschtum an der Grenze Ausdruck verleihen". Quälle: Verschiidini anderi Verein drage dä Namme aü, so zum Biispiil:
Hit dänkt bim Namme Alemannia im Sport niäme meh an Ditschtum oder ditschi Sproch.
Sina (Sängerin)
Sina (* 28. Mai 1966 z Visp; bürgerlig Ursula Bellwald) isch e Schwizer Mundart-Popsängere us Gampel im Kanton Wallis.
Karriere
1983 het si dr erst Blatz bim Oberwalliser Schlagerfestiwal mit em Song «The House of the Rising Sun» überchoo. Denn isch si bi Konzärt in dr Schwiz und im Usland ufdräte und het Hauptrolle in de Miusicl «Annie Get Your Gun» und «Jesus Christ Superstar» gspiilt. In dere Zit het si z Züüri Muusigunderricht gnoo in klassischer Muusig, Dschääs und Rock.
1990 het si dütschi Schlaager under em Psöidonüüm SINA CAMPELL gsunge. Vo 1993 bis 1996 isch si Radiomoderatorin bim DRS gsi. 1994 isch iir ersts Mundartalbum «Sina» erschiine, wo 23 Wuche in de Schwizer Tscharts bliibe isch und mit Gold und Platin uszäichnet worde isch.
1995 isch iir zwäits Album «Wiiblich» e Wuche lang uf em erste Blatz in dr Schwiz gstande und im Ganze 12 Wuche in de Schwizer Tschharts bliibe. Si het Gold und Platin überchoo. Uf dr Wiiblich-Tuur isch si bi öbbe 70 Konzärt ufdräte. Iire erst Prix Walo het d Sina 1996 as «erfolgriichsti Sängere in dr Sparte Pop im Joor 1995» überchoo.
Avers GR
Òòfer, offiziell Avers, isch e Gmaind im Òòfnertaal i dr Region Viamala vom Kanton Graubünde.
Sina (Sängerin)
Karriere
1997 isch au s Album «Häx odär heilig» erfolgriich gsi und druf het d Sina en äijöörigi Schwizer Durnee gmacht. Au iir vierts Schwizer Album, «4», het s 1999 in d Schwizer Top-Ten gschafft und Gold überchoo. Drud het si e Schwizer Durnee mit 80 Konzärt gmacht. Im gliiche Joor het si d Duet «Där Papa isch äs Chorbi gsi» und «Wenn es nötig wär» mit em Polo Hofer ufgnoo.
Avers GR
Gschicht
Dr Name vo Òòfer isch s erschte Mol in ere gschichtleche Kwelle us em Joor 1292 erwäänt. Sid em 11. Joorhundert het im Taal e Bevölkerig gwoont, wo Rätoromanisch gredt het. Vo dere Zyt chöme no die romanische Ortsnääme wie öppe Cresta, Juf, Cröt, Campsut und Juppa.
Sina (Sängerin)
Karriere
2000 het si mit dr «Alpine Experience» Dschääs gmacht. D Sina het am Schauspiilhuus Bochum im Stück «Helges Leben» vo dr Sibylle Berg d Rolle vo dr «Frau Tod» gha, wo d Erika Stucky «Frau Gott» gspiilt het. 2001 isch d Sina mit em Prix Walo 2000 in dr Sparte Singer/Songwriter uszäichnet worde. D CD «Marzipan» isch in däm Joor diräkt uf em zwäite Blatz in de CH-Tscharts iigstiige und isch mit Gold uszäichnet worde. Vom August bis zum Dezämber het si 40 Konzärt gee.
Avers GR
Gschicht
Am Ändi vom 13. Joorhundert sind den d Walser is Taal cho, wo us em Pomatt im Rysstaal usgwanderet sind. Sid denn isch s Taal düütschsproochig; me redt dört en walserdüütschi Mundart.
Sina (Sängerin)
Karriere
2002 het si für d Expo z Biel komponiert und het bi dr Eröffnigsfiir d Rolle vo dr schwarze Panthere gspiilt. Denn isch d CD «Bescht of Sina» uusechoo und druf het si Konzärt in dr Schwiz gee und isch im Septämber 2002 z China ufdräte. Bi de Davoser Muusiddääg het si mit ere rumänische Romabänd musiziert.
Avers GR
Gschicht
Ane 1367 isch Òòfer em Gotteshuusbund byträtte. Öpe 1530 het s Dorf d Refermazioon übernoo. D Dorfchile het der Name «Edelwysschile».
Sina (Sängerin)
Karriere
Im Joor druf si die verdoonte Super-8-Film «Toluheischis Vorläbu» erschiine. Druf isch si uf Durnee mit dr Erika Stucky und het mit dere d CD «Goldigi Öigä» broduziert. 2004 si die bäide mit «Toluheischis Vorläbu» wider uf Durnee. In däm Joor het d Sina dr Markus Kühne ghürootet. 2005 isch iir sibta Album, «All:Tag», uusechoo und denn isch si uf ere äijöörige Durnee dur d Schwiz. 2007 het si uf dr CD «Buebetröim» vom Swiss Jazz Orchestra mitgspiilt und isch bi meerere Konzärt vom Swiss Jazz Orchestra and Friends (Büne Huber, Kuno Lauener, Polo Hofer, Freda Goodlett, Philipp Fankhauser, Hendrix Ackle, Schmidi Schmidhauser) drbii gsi.
Avers GR
Geografy
S Dorf Òòfer, wo uf dr Höchi vo 1960 Meter über Meer stoot, isch die Gmaind vo dr Schwiiz, wo am höchschten obe lyt: Der Wyler Juf isch am wytischte obe gläge vo de Dörfer vo Europa, wo s ganze Joor dure öper woont.
D Frakzioone vo Òòfer sind: Campsut (1668 m), Cröt (1715 m), Cresta (1958 m), Pürt (1921 m), Am Bach (1959 m), Juppa (2004 m), Podestatsch Huus (2046 m) und Juf (2126 m). Z Cresta sind d Gmaindkanzlei, d Schuel und d Chile.
Sina (Sängerin)
Karriere
Iir Gold-Album «In Wolkä fische» isch 2008 erschiine und uf Blatz 2 vo de Schwizer Tscharts choo.
Avers GR
Geografy
Dur s Òòfner Taal flüsst der Òòfnerrhy, wo dr Oberlouf bildet vom Ferrera-Rhy; und dä isch e Sytefluss vom Hinderrhy.
Sina (Sängerin)
Karriere
Im Herbst 2010 isch d Sina zämme mit em Michael von der Heide und em Sümfonische Orchester Züüri mit em Brogramm «Songs & Symphonie» uf verschidnige Büüne ufdräte. In däm Joor isch au s Album «Ich schwöru» uusechoo, drei Joor druf «Duette» und 2015 «Tiger & Reh».
Avers GR
Geografy
Dr ober Deil vom Madrisch, wo es Sytetaal vom Òòfnerrhy isch, ghört zu dr Gmaind Bregaglia. Us däm Taal flüsst dr Madrischerrhy in Òòfnerrhy. S chürzere Sytetaal wyter obe heisst Bergalga und ghört ganz zu Òòfer.
Über d Bärgchettine zringsetume hets vil Fuess- und Soumwääge id Nochbertääler: dr Wääg vo Starlera durs Anzuatsch uf Campsut ine, dr Steig über de Cucalner Guggernüll bi dr Grimsla verby, d Tälifurgga, d Fallerfurgga, dr Stallerbärg, d Valletta-Furgga, d Forcellina, s Juferjoch, dr Bergalgapass, dr Pass da la Val da Roda, dr Sascelpass, dr Saentapass, d Pürderfurgga, dr Passo da la Prasgnola, dr Russapass, d Furgga (Passo del Scengio) und dr Chumapass.
Gemeinjahr
Als ä Gmainjohr bezaichnet mer ä Johr mit ere - nooch de Regle vum Kalender - vorwigende, maistens vorchummende Azahl vu Däg.
In üserem Sunnekalender betrait s'Gmainjohr gnau 365 Däg.
Rätische Sprache
S Rätische isch en antiki Sprooch gsii, wo im 1.Jh.n. Chr. uusgstorben isch. S isch i öppe 100 Inschrifte öberliferet, wo inere aigne Schrift gschribe wore sind, wo zu de Gruppe vo de norditalische Alphebet ghört. De Bigriff "Rätischi Sprooch" isch e moderne Uusdruck vo de Wösseschaft, s isch aber nöd ganz sicher öb die Sprooch au wörkli vo de historische Räter gredt woren isch.