cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Protestantische Stephanskirche (Mülhausen)
Gschìcht
Àm 27. Jüüli 1995 ìsch d’ protäschtàntischa Schtefànskìrìch àls Monument historique klàssifiziart worra.
Glarnerdeutsche Sprachinsel in Wisconsin
D Yywandrer uss de Schwyz hen sich vorallem ùff de Chreis Green County im Südweschte vo Wisconsin konzentriert. Dört bsùnders im Dorf New Glarus ùn im Sitz vo de Chreisverwaltig, Monroe. Im Norde vo Green County sin 1954 bis zumene Drittel vo de Lüt Schwyzer Abstammig gsi. Dörte hen si vorallem in de Landwirtschaft ùn bsùnders in de Chääserei gschafft.
Protestantische Stephanskirche (Mülhausen)
d’ Orgel
Ìn dr àlta Schtefànskìrìch ìsch a Silbermann-Orgel gsìì, wo dr Johann Andreas Silbermann ànna 1765 härgschtällt hàt. Numma d’ Orgelbììhna gìtt’s noch hìtt; sa bfìndet sìch hìtt ìn dr protäschtàntischa Johànniskìrìch (temple Saint-Jean) z’ Mìlhüüsa. D’ hìttiga-n-Orgel schtàmmt vum Eberhard Friedrich Walcker siinera Warkschtàtt. Sa ìsch ànna 1866 bàuia worra, àwwer ìsch drnooh mehrmols umbàuia worra, bsunders ànna 1953 dur d’ Warkschtàtt Schwenkedel. Hìtt hàt s’ Ìnschtrümant 70 Regischter uff viar Mànüààla un’ma Pedal.
Glarnerdeutsche Sprachinsel in Wisconsin
In ere Ùntersuechig vo 1973 het de Brian Lewis niemern ùnter 45 gfùnde, wo no flüssig Schwyzerdütsch gschwätzt het. Im Joor 2017 berichtet d Anita Auer no vo e paar ältre Lüt, wo no flüssig Glarnerdütsch chönnte schwätze. De Dialäkt isch dörte hüt also fascht ussgstorbe. De Dialäkt wird hüt aber no als kultuurells Erbi zum Byspil dur Lieder pflägt. Einewäg het 2016 e Forschigsprojäkt „Swiss Islands in North America“ aagfange, wo die schwyzerdütsche Dialäkt no mool söll ùntersueche. Bi däm Projäkt mache verschiidni Forscher vo de Université de Lausanne, de Ludwig-Maximilian Universität München, de Universität Salzburg, de Queen Mary University of London ùn de University of Wisconsin in Madison mit.
Näbe em Glarnerdütsch z Wisconsin, git es langläbigeri alemannischi Sproochinsle z Nordamerika au no ùnter de Swiss Amish z Indiana, öbe im Adams County, wo de Dialäkt ùffem Bärndütsche basiert, ùn im Allen County, wonner ussem Elsass chùnt. Dernäbe git es au e elsässischi Sproochinsel z Castroville z Texas ùn mööglicherwys z Helvetia z West Virginia no e fascht erloscheni schwyzerdütschi Sproochinsel. In andre Siidlige vo Dütschschwyzer, zum Byspil Gruetli-Laager z Tennessee, Tell City z Indiana oder Highland z Illinois, isch s Schwyzerdütsch dergäge wohl rächt schnäll nooch de Bsiidlig yygange.
D Entstehig vo derre Sproochinsel
Wisconsin isch e beliebts Yywanderigsziil für Dütschsproochigi gsi. Für 1900 wird gschätzt, dass öbe e Drittel vo de Bevölcherig vo Wisconsin Dütsch gschwätzt het. D Mehrheit devo isch vo Dütschland gsi, aber d Schwyzer hen defür gschlosse in eigne Ortschafte gsiidlet, vorallem z Green County.
Bis 1860 isch d Bevölcherig ùff 960 Mänsche aagwaggse. Bis de, ùn in de 1880 no emool, sin die Emigrante vorallem Glarner gsi, aber spööter het es au viili Bärner debi gha ùn chlyneri Grùppe uss andre Deil vo de Schwyz. Einewäg sin d Glarner in de Meezaal bliibe, ùn d Grùndlag vùm Dialäkt vo New Glarus isch d Mùndart vùm Glarner Hinterland gsi. De Dialäkt vùm Glarner Mittelland ùn vo Bärn het kei groosse Yyflùss gha.
Sproochbruuch ùn Niidergang vùm Glarnerdütsche
Am Aafang het s Änglisch no kei groossi Roll im Alldaag gspiilt. Es isch nùmme im Ùmgang mit Främde, ùn in de Schuel bruucht worde. Im Alldaag isch Alemannisch gschwätzt worde ùn warschynts hen di meischte Lüt weenigschtens e weng Hochdütsch chönne. Ùm d Joorhùndertwendi wird berichtet, dass e drüüfachi Diglossi gherrscht het: Änglisch isch mit nit-Schwyzer bruucht worde, ùn isch eini vo de Sprooche in de Schuel gsi, Hochdütsch isch in de Chilche, Zytige ùn de Schuel bruucht worde, ùn Schwyzerdütsch als Ùmgangssprooch ùnter de Schwyzer. Uss derre Zyt stammt des Zitat: "„the people of the village, and also of the surrounding county, among themselves speak the German-Swiss dialect almost exclusively, just as it is spoken in Switzerland. All school and town meetings, and all legal and other business, unless transacted in writing, are of necessity conducted in this language. Many of those who were born here require an interpreter when called upon to testify as witnesses in the courts .“" Übersetzig: "„D Lüt ussem Dorf, ùn au ussem Chreis, schwätze mitenand fascht nùmme de schwyzerdütsche Dialäkt, gnau wienner in de Schwyz gschwätzt wird. Alli Versammlige in de Schuel ùn vo de Gmei, ùn alli rächtligi ùn gschäftligi Sache, usser si sin schriftlig, werde uss Notwändigkeit in derre Sprooch gmacht. Viili, wo doo ùff d Wält cho sin, bruuche en Übersetzer, wänn si als Züüge vor Gricht ussage sölle.“"
Es het au en begränzte Bruuch vùm Schwyzerdütsche als gschriibene Sprooch gee. Mindeschtens ei Gedichtband isch au erschiine, ùn zwar „E Hampfle Chrut u Uchrut us Gruppner-Chrigel's Garte“, wo 1922 vùm Carl Marty veröffentlicht worde isch. De Marty isch aber kei gebürtige New Glarner gsi, sùndern im Kanton Thurgau ùff d Wält cho ùn 1887 mit 14 Joor nooch Green County cho. In däm Buech isch zum Byspil s Gedicht „Es Stückli Schwyz z'Amerika!“ debi:
Bis öbe 1900 isch die sproochligi Situation stabil bliibe, deno het s Änglisch zerscht s Hochdütsch verdrängt (1914 in de Schuel, 1921 isch di letschti dütschi Zytig erschiine ùn 1950 schliessli in de Chilch). Als Alldaagssprooch het sich s Schwyzerdütsch lenger ghalte, isch aber schliessli au vùm Änglische verdrängt worde.
De Brian Lewis schryybt scho 1973, dass es ihm nit mögli gsi isch, Lüt z finde wo nooch 1929 ùff d Wält cho sin, ùn wo no flüssig Alemannisch gschwätzt hen. Vo syne Informante het fascht niemer d Sprooch mit em Ehepartner gschwätzt; trotz dass zwei Drittel vo de Ehepartner si au gschwätzt hen. Wäge däm goot er im Joor 1973 devo uss, dass „es kei Zwyfel cha gee, dass s Schwyzerdütsch in 20 Joor fascht völlig verschwùnde sy wird, usser in de Sprooch vo e paar Neuakömmling uss de Schwyz“. Mer cha also devo ussgoo, dass es hüt z Wisconsin nùmme no ganz weenigi Sprecher vùm Alemannische git.
Schwyzerdütsch as Ùmgangssprooch git es im Green County nümme. Aber die Tradition vom Jodle, Singe, Alphornblose, Fahneschwinge ùn so wird um de erscht Augùscht in New Glarus jeds Joor no chreftig wytergfiert. Ùn sy singe no ùff Schwyzerdütsch, so guet wie si es chönne usspräche ab em Nooteblatt.
Wortschatz
De Yyflùss vùm änglische Wortschatz zeigt sich vorallem in thematische Beryych, wo d Lüt uss de Schwyz nit kennt hen. Bsùnders Ussdrügg uss de Landwirtschaft sin übernoo worde. Scho allei s Konzept vùnere Farm, wo vùmene Farmer oder emene Ränter (ängl. renter ‚Pächter‘) bearbeitet worde isch, isch für d Glarner völlig neu gsi. De Boode het miesse mit de Häre (ängl. harrow) wo vùmene Thräkter zoge worde isch, bearbeitet werde, was zue de Tschoors (ängl. chores ‚Ùffgabe‘) ghört het. Versorgt worde isch de Thräkter im Scheed (ängl. shed ‚Schopf‘). Aapflanzt het mer d Khrap (ängl. crop ‚Frùcht‘). Näbem bekannte Rogge, Geerschte ùn Wäize het mer au Chore aabaut, des het aber s glych wie s änglisch corn bedütet, also Mais. Glagret worde isch d Ernte in de Greeneri oder im Säilo (ängl. grainery, silo). D Glarner hen wie in de Heimet Häi oder Häu gmacht, wo beelt worde isch (ängl. to bale). Im Huus, wo vilycht e Looghuus (ängl. log-cabin ‚Blockhuus‘) gsi isch, het mer e Sink (ängl. sink ‚Spülbecke‘) ùn dernäbe e Khäunter (ängl. counter ‚Chùchenablag‘) gha.
Mangmool sin änglischi Wörter mit Ussdrügg ussem Schwyzerdütsche kombiniert worde. Des isch bim Tschuutùbak (ängl. chewing tobacco) ùn de Öpfelphäi (ängl. pie ‚Waie‘) de Fall. De Skunk, wo mer bis de nit kennt het, het de Name Stinkchatz übecho. Ùn wänn öber devo aagspritzt worde isch, no het er stinkchätzelet.
Mangmool sin Glarner Wörter au dur änglischi ersetzt worde. Statt emene Mùni ùn eme Zuu, het mer jetz e Bùll ùn e Fäns gha. Mer het z Wisconsin au kei Pfnüsel mee gha, sùndern e Chalt, gnau wie d Anglophone wo „a cold“ gha hen. Ùn näbe de Zündhölzli, em Äimer ùn em Stuel het mer au Mätschi, e Pheel ùn e Tscheer gha (ängl. matches, pail ùn chair).
Die änglische Wörter sin verschiidne Gschlächter zuegordnet worde. Bi Wörter wo e natürlichs Gschlächt hen, het mer des gnoo: de Bùll ‚Stier‘ ùn de Neffju ‚Neffe‘. Bi andre Wörter het mer s Gschlächt vùmene Glarnerdütsche Wort, wo di glychi oder e äänligi Bedütig gha het, gnoo: d Reelrood ùn de Fäns (d Yysebaan ùn de Zuun; vo ängl. railroad ùn fence). Wänn d Ändig vùmene änglische Wort äänlig wie die vùmene Erbwort gsi isch, no het mer so s Gschlächt zuedeilt: de Thräkter ùn d Greeneri. Bi andre Wörter cha mer nit saage, wie s Gschlächt zuegordnet worde isch: Suut ‚Aazug‘ isch wyyblig, Kheek ‚Chueche‘ ùn Nekthäi ‚Krawatte‘ sin sächlig.
Phonologi
S Luutsyschtem vùm Schwyzerdütsch vo Wisconsin isch praktisch identisch mit däm vùm Glarner Dialäkt in de Schwyz. Es het di typischi Ùnterscheidig vo Lang- ùn Chùrzvokal, vo gschlossene ùn ùffene Vokal, ùn vo Fortis ùn Lenis Konsonante. Wie de Glarner Dialäkt in de Schwyz sin eifachi ùn geminierti // ùnterschide worde. Dur de Yyflùss vo änglische Lehnwörter het es au behuuchti // ùn e retroflexs // gee. Wie im Glarnerdütsche het // e velarisierte Allophon [] gha, was im Änglische au so isch.
Diphthong:.
In änglische Lehnwörter sin au // ùn // vorcho („Fernis“ ùn „Lon“, vo ängl. furnace ‚Ofe‘ ùn lawn ‚Rase‘). De Yyflùss vùm Änglische het sich vorallem bi änglische Lehnwörter zeigt. In so Wörter hen d New Glarner viilmool änglischi Vokal ùn Konsonante übernoo, wo es so ursprüngli nit gee het. Sùnscht isch de Yyflùss vùm Änglische minimal gsi. Ganz sälte hen Sprecher d Langvokal /iː eː uː oː/ wie im Änglische diphthongiert.
Bi de Konsonante hätte d Lüt mangmool s Zungespitze-r dur s änglischi retroflexi-r [] ersetzt, vorallem in änglische Wörter, aber mangmool au in Erbwörter. S änglischi [] isch dur [] ersetzt worde: änglisch Timothy Grass isch als „Timmeti Graas“ übernoo worde. Di behuuchte änglische /p t k/ sin au behuucht übernoo worde: „Pheel“ vo ängl. pail ‚Eimer‘, „Threen“ vo train ‚Zug‘ ùn „Kheek“ vo ängl. cake ‚Chueche‘. Intervokalischs änglischs // isch als // übernoo worde: „Riiber“ vo ängl. river ‚Flùss‘. Sùnscht wär nùmme bi de Intonation en starche änglische Yyflùss dütli gsi.
Grammatik
Insgsamt het sich d Grammatik vùm Glarner Dialäkt z New Glarus nit gross verändret. Bi e paar Forme cha mer en änglische Yyflùss feschtstelle.
Di änglischi Pluralbildig mit –s isch bi Lehnwörter ussem Änglische viilmool mit übernoo worde. Zum Byspil Tschoors, (chores ‚Ùffgabe‘) oder Phys (peas ‚Erbse‘). Vo öbe de Hälfti vo de änglische Wörter isch de Plural aber wie mit alemannische Erbwörter bildet worde: sg. Farm – pl. Farme statt ängl. farms, Händel (ohni Veränderig im Plural) statt handles, sg. Bùtscherschap – pl. Bùtscherschäp für ängl. butchershop ‚Schlachthof‘. Für andri Wörter isch beids verbreitet gsi: Greeneris ùn Greeneri für ängl. granaries (Getreidesilo).
S Pronom „du“ isch z New Glarus au für d Höflichkeitsform bruucht worde, warschynts dur de Yyflùss vùm änglische you. Ùffällig isch de Yflùss vùm Änglische bim Pronom „öppis“ oder „ettis“. Es isch ùff alli Bedütige vùm änglische Wort some ‚e weng, e paar‘ ussdennt worde: „öppis Öpfel“ (e paar Öpfel), „öppis sind Schwyzer“ (mangi sin Schwyzer) oder „ettis vu de Manne“ (mangi vo de Manne).
Columban von Luxeuil
Irland
De Kolumban isch um 540 im irische Landtail Leinster uf d Welt choo. Er isch Mönch wore und isch e Schüeler vom Abt Sinell wore und nochene vom St. Comgall, wo Abt im nordirische Chloster Bangor gsii isch. Spööter isch er de Laiter vo de Chlosterschuel vo Bangor wore.
Luxueil
Ane 591 isch er mit zwölf Schüeler uufbroche, drunder de St. Gallus, de Comininus, de Domoal, de Equonanus und de Eunocus. Si sind mitem Schiff a d Chüste vo de Bretagne gseglet und hend den vom fränkische König Childibert II. d Uufforderig öbercho, i de Vogese bim Ort Annegray (Dép. Haute-Saône) e Chloster z gründe. Die Gmainschaft isch schnell gwachse und drum hend si 15 km wiiter süüdlich bi Luxovium (Luxeuil) im Jura e nois Chloster gründet und spöter no ais z Fontanae (Fontaine). De Kolumban, wo Abt vo Luxeuil gsii isch, isch under de Gunst vom König Childibert II. gstande. Won er aber dem sin Noofolger, de Theuderich II., kritisiert het, weg sinere Lebeswiis, het er müese noch guet zwanzg Joor sis Chloster im Jura verloo und er isch mit sinene Jünger uf Austrasie zum König Theudebert II. und het e zittli am Königshoof z Metz glebt.
Bregez
Ane 610 isch d Mönchsgmainschaft aber wider loszoge. Si sind vo Metz uf Mainz und denn em Rhii und a de Limet no an Zörisee cho, wo si mitem Schiff uf Tugge gfaare sind. De Ort het em Kolumban gfale und d Missionare hend afange Zele baue. De Gallus het aber im Iifer di haidnische Tempel vo de Iihaimische aazunde. Drufabe hend d Wandermönch müese vo Tugge flüche und sind uf Arbe am Bodesee choo. Vo dai uus sinds mit em Schiff uf Bregez, wo si no im Joor 610 s erscht tütschi Chlooster ggründet hend.
D Biwooner vo Bregez hend aber i de Chile vo de St. Aurelia drai isigi Götterbilder ghaa und die nebetem Christegott vereert. De Gallus het die Statue aber gnoo und in See ine grüert und druf aber het sich e Tail vo de Bivölkerig bichere loo. D Alemane, wo i de Umgebig glebt hend, sind aber no Haide gsii und amene Tag isch de Kolumban anes Bieropfer an Gott Wodan choo und het s Bierfass dör blosses Aapuste zerstört und so d Öberlegehait vo sinere Religioo offebaart. Doch isches mit de Ziit immer mee zu Konflikt mit de Iihaimische choo und im End sind zwee Mönche erschlage wore. De alemannische Herzog Gunzo, wo z Überlinge residiert het, het ene den as Herz glait, s Land z verloo. Dezue isch no choo, as de König Theudbert II., de Bschützer vom Kolumban, vo sim Brüeder Theuderich II., e Find vom Kolumban, umbroocht woren isch. So hend d Mönch Bregez verloo und sind uf Italie. Nume de St. Gallus isch blibe und uf Arbe zrugg, woner im Urwald en Aisidelai ggründet het, am Ort vom spötere Chloster Sanggalle.
Italie
Um 640 het denn de Mönch Jonas vo Bobbio s Lebe vom St. Kolumban uufgschirbe.
Gruppe der zwanzig wichtigsten Industrie- und Schwellenländer
D Gruppe vu dr zwanzg wichtigschte Induschtrii- un Schwelleländer (G-20) isch e informälle Zämmeschluss vu 19 Staate un dr Europäische Union, wu s syter anne 1999 git. Si soll as Forum diene fir d Kooperation un Konsultation bi Froge vum internationale Finanzsyschtem.
An dr Dräffe vu dr G-20 nämme d Finanzminischter un Zentralbankchef vu dr G8 un vu elf wytere Staate deil, derzue EU-Bresidäntschaft (wänn die zue däm Zytpunkt nit vun eme G8-Staat gfiert wird), dr Bresidäntvu dr Europäische Zentralbank, dr Gschäftsfierend Diräkter (Managing Director) vum Internationale Währigsfond, dr Vorsitzer vum Internationale Währigs- un Finanzuusschuss (IMFC), dr Bresidänt vu dr Wältbank un dr Vorsitzer vum Development Committee vu Wältbank un Internationalem Währigsfond.
Wirtschaftligi Bedytig, Mitglider
In dr Staate, wu in dr Gruppe vu dr zwanzg wichtigschte Induschtrii- un Schwelleländer diräkt oder indiräkt verdrätte sin, dien zwei Drittelvu dr Wältbevelkerig rund 90 Brozänt vum wältwyte Bruttoinlandsprodukt (BIP) erwirtschafte un 80 Brozänt vum Wälthandel bstryte. Di glyychmäßiger regional un kulturäll Verdeilig vu dr Mitglider (dur di zämmegfasst europäisch Verdrättig) git dr G-20 e zuesätzligi Legitimation.
Gschicht
In Reaktion uf d Asiekrise isch uf em Gipfel vu dr APEC-Länder im Novämber 1997 z Vancouver (Kanada) uf Initiative vum dodmolige US-Bresidänt Bill Clinton e au Willard Group gnännti Gruppe vu dr 22 bschlosse wore. Gegeniber dr hitige G-20 sin bi dr G-22-Staate zuesätzli Hongkong, Malaysia, Pole, Singapur un Thailand derbyy gsi, dergege hän di Europäisch Union, d Türkei un Saudi-Arabie gfählt. Im April 1998 het s erscht Dräffe vu dr G-22 z Washington stattgfunde.
Anne 1999 isch d Gruppe churzi Zyt zue dr G33 erwyteret wore, wu zwei Dräffe gha hän im Merz un April 1999. Scho im Septämber 1999 isch aber uf em Dräffe vu dr G8-Finanzminischter as Ersatz d G-20 in s Läbe gruefe wore. S erscht Dräffe het im Dezämber 1999 z Berlin stattgfunde.
Kritik
D Legitimation wird zem Deil in Frog gstellt: d G-20 umgoht di internationale Organisatione vu dr UNO. Au ass d Bschliss vu dr G20 nit rächtli binde, wird kritisiert.
Rosenau
Rosenau isch dr Name vu däne Ortschafte:
Padua
Padua isch e grossi Stadt z Italie und d Hauptstadt vo dr Provinz Padua i dr Region Venezie.
Rosenau
z Dytschland
Padua
dr Ortsname
Dr Name Padua chunt vom latynische Patavium. Dä Name mues uralt sy, wemme dänkt, ass d Stadt scho ane 1185 vor Chrischtus gründet worden isch, wie dr Vergil prichtet. Im Name chönt d Wurzle pat- dinn sy, wo uf es indoeuropäischs Wort zrugggoot und wo dr Name vom Fluss Po, wo uf latynisch Padus gheisse het, drus worde isch. Vo dr römische Form vom Name Patavium här chame anää, ass dozmol verschideni chlyneri Ortschafte zu einere zämetoo worde sind.
Rosenau
z Frankrych
Padua
Padua i dr Literatur
D Stadt Padua chunt i verschidene Wärch vo dr Literatur vor:
Geografy
D Stadt Padua lyt am Rand vo dr Poebeni, öpe drissg Kilometer vo Venedig wägg. Dr Bode vom Stadtgebiet bestoot houptsächlech us Sand und Leem; es isch Land, wo d Flüss vo de Alpe während langer Zyt id Ebeni procht hend. Am nördleche Rand vo dr Stadt isch dr Fluss Brenta, uf dr Südsyte dr Bacchiglione; und zwüschetdrinn het’s chlyneri Gwässer und Kanääl. A de Bech sind alti Müline gstande, und uf em Wasser chamer mit chlyne Schiff bis i d Lagune vo Venedig fahre. Und drzue sind deil Kanääl au als Wassergrääbe vor de Stadtmuure gmacht worde. S flache Land bi Padua het i dr Gschicht immer wider under schwäre Überschwemmige glitte.
Rosenau
z Eschtrych
Padua
Geografy
D Kanääl heisse Canale di Battaglia, Canale Scaricatore, Tronco Maestro, Naviglio Interno, Canale Piovego und Canale Brentella.
D Stadt Padua het grossi und schöni Grüenflechene; ane 2006 het si dr erscht Pryys La città per il verde übercho. Dr Botanisch Garte vo dr Universität vo Padua isch ane 1545 als grosse, offizielle Pflanzblätz vo Heilchrüüter gründet worde; er zelt zum UNESCO-Wälterb.
Im Südweschte vo Padua isch dr Regional Naturpark vo de Euganeische Höger.
D Stadt isch i sächs Kwartier ydeilt:
Vercheer
Padua het en Flugplatz mit em Name Aeroporto Civile di Padova "Gino Allegri" und em IATA-Chürzel QPA. Rings um d Stadt goot d Kreisautobaan Grande Raccordo Anulare di Padova, wo d Lengi vo drissg Kilometer het, und im Oschte lauft no en zwöite Autobaanring deils um d Agglomerazion. Bi Padua träffe sech die grosse iteliänische Autobaane A4 (au d E70), wo vo Mailand uff Venedig goot, und A13 vo Bologna uff Padua. Die beide grosse Stroosse träffe sech a dr komplizierte Verzweigig Padua Oscht. Wie en Stärn laufe d Hauptstroosse vo dr Region sid alter Zyt vo Padua in alli Richtige, uf Chioggia am Meer, uf Treviso, uf Bassano del Grappa, uf Vicenza und gäge Süde uf Ferrara, wo am Po lyt.
D Stadt het sächs grossi Baanhööf. Dr Hauptbaanhof lyt uf dr Nordsyte vom Stadtzäntrum. Ei Kilometer weschtlech drvo isch s Chrüüz vo de Baanlinie; mit dr Ysebaan chunt me vo dört us au uf Vicenza und Ferrara, zum Vercheerschnotepunkt vo Castelfranco Veneto und uf Venedig.
In dr Stadt faare d Tram vo de Tranvia di Padova und Stadtbüs. S Tram, wo im 2007, noch johrelangem Underbruch, sin Betriib wider ufgnoo hät, isch es «Pneu-Tram» mit em System „Translohr“. Es hät zur Liniefüerig nume ai Schine i de Mitti vom Trasse, s Gwicht wörd lings und rächts uf normale Pneu abgfäderet. Uf ere Strecki vo öpe 600 Meter, bim Platz Prato della Valle vebii, gits kä Oberlaitig und s Tram fahrt mit Strom us ere Battrii.
Bevölkerig
Padua het me als 200'000 Ywooner.
Gschicht
Do, wo hütt s Stadtzäntrum isch, het me Räschte vo Sidlige us em Ändi vom zwöite Joortusig vor Chrischtus gfunde. Die römischi Stadt isch im ene Boge vo dr Brenta glääge. Ane 302 vor üsere Zyträchnig isch Patavium vo de Spartaner agriffe worde. 226 händ sech d Pataver mid de Röömer verbündet, zum sech gäge d Gallier z weere. Ane 49 vor Chrischtus isch Patavium es röömischs municipium worde. Padua isch es Zäntrum im römische Stroossenetz gsi. Dr Historiker Titus Livius isch ane 59 vor Chrischtus z Patavium uf d Wält cho.
Im föifte Joorhundert hend d Hunne s Land am Po verwüschtet, und ane 601 isch Patavium vo de Langobarde eroberet worde.
Ane 1222 isch d Uni vo Padua gründet worde, wo eini vo de eltischte vo dr Wält isch. Vo 1315 bis 1405 het i dr Stadt s Regimänt vo dr Familie Da Carrara duuret. Denn het d Stadt Venedig d Nochberstadt Padua eroberet und zu irem Territorium gschlage. Venedig het rings um d Stadt Padua e grosszügigi und starchi Stadtmuur mit runde und eggige Baschtione lo boue.
I dr erschte Helfti vom 19. Joorhundert isch Padua e Stadt vo dr Habsburgermonarchy gsi, und 1866 het si ghulfe s Land Italie ufzboue.
d città del Santo
Padua het dr Zuename città del Santo, wil do dr portugysisch Franziskaner Antonius vo Padua gläbt het und ane 1231 gstorben isch. Dä erfolgrych Wanderprediger isch scho ane 1232 vom Papscht heiliggsproche worde. Sini Relikwie wärde i dr romanische Chile Basilica di Sant’Antonio zeigt und vereert, wo eine vo de grosse chrischtleche Wallfahrtsoort isch. Dr Antonius isch au eine vo de Schutzpatron vo dr Stadt Padua, zäme mit dr Giustina, em Prosdokimus, wo im erschte Joorhundert dr erscht Bischof vo Padua söll gsi sy, und em heilige Daniel.
Sport
Padua het föif grossi Sportplätz, e Rossrönnbaan, es Velodrom und sächs anderi grossi Sportyrichtige.
Rosenau
historisch:
Rosenau isch dr Name vu däne Gebei un Aalaage:
Rosenau isch dr Name vu däne Persone:
Markgröningen
Markgrẽänenge (amtlich Markgröningen) ischt a Stadt em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Markgrẽänenge leit em Strohgäu, am Rand vom Lange Feld, nae Kilometer weschtlich vo Ludisburg. D Nochbergmoede vo Markgrẽänenge send Sachsenheim, Bietigheim-Bissingen, Tamm, Asperg, Möglingen, Schwieberdingen, Eberdingen, Vaihingen an der Enz ond Oberriexingen.
Vo dr Gmarkong send 69,6% Landwirtschaftsfleche, 8,6 % Wald, 17,5 % Sidlongsfleche ond 4,3 % sonschtiche Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Markgrẽänenge gheret d Stadtdoel Markgrẽänenge ond Unterriexingen.
Gschicht
Markgrẽänenge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 779 Gruoninga.
Möglingen
Meglenge (amtlich Möglingen) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Meglenge leit auf Lange Feld, em eschtliche Doel vom Strohgäu. D Nochbergmoede vo Meglenge send Asperg, Ludwigsburg, Kornwestheim, Stuegert, Korntal-Münchingen, Schwieberdingen ond Markgröningen.
Markgröningen
Verwaltong
Dr Schuldes vo Markgrẽänenge ischt dr Rudolf Kürner.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Möglingen
Gmoendsgliderong
Zua Meglenge gheret koene weitere Ortsdoel.
Markgröningen
Dialekt
Dr Dialekt vo Markgrẽänenge ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet. Markgrẽänenge ischt a Aufnahmeort vom Sprochatlas vo Nord-Bade-Wirttebärg gwea.
Möglingen
Gschicht
Meglenge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1275 (1278 Meginingen).
Markgröningen
Literatur
Durch die Stadtbrille (Stadtgeschichtliche Reihe)
Möglingen
Verwaltong
Meglenge ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.
San Andrés und Providencia
San Andrés y Providencia isch en Inselgruppe in dr Karibik (Archipiélago de San Andrés y Providencia), wo us de Insle San Andrés, Providencia und Santa Catalina bestoht. Politisch bilde die Insle e kolumbianischi Provinz, s Departamento de San Andrés y Providencia.
Möglingen
Verwaltong
D Schuldese vo Meglenge ischt d Rebecca Schwaderer.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
San Andrés und Providencia
Geografii
D Insle San Andrés bestoht us ere Bärgchetti vo Norde gege Süde, wo an dr höchste Stell 55 Meter über em Meeresspiegel misst. D Insle isch hauptsächlig vo Kokosnusspalmwälder prägt. Dr Archipel dehnt sich über 349.800 km² us, d Provinz macht aber nume 44 km² drvo us.
Möglingen
Dialekt
Dr Dialekt vo Meglenge ghert zom Schwäbisch.
San Andrés und Providencia
Geografii
Zur Inselgruppe ghöre no d Insle Providencia und Santa Catalina; zur Provinz zehle usserdäm e Hufe vo chliineren Insle (Bolívar, Alburquerque, Cotton Haynes) und Inselgruppen (Grunt, Johny Rose, Easycay, Roncador, Serrana, Seranilla, Quita Sueño, Brothers, Rocky, Crac, Santander).
Dr Tourismus und dr Handel si d Hauptwirtschaftszwiig vo de Insle. Landwirtschaft, Vehzucht und Fischfang wärde nume zur Eigeversorgig bedriibe.
Bevölkerig
Uf de Insle läbe öbbe 70'000 Lüt, wo sich Sanandresanos nenne. Bin ere Flechi vo 44nbsp;km² macht das e Bevölkerigsdichti vo 1'604 Iiwohner pro Quadratkilometer. D Urbanisierig stoht uf 94,2, d Alphabetisierig uf 94,2%. Es het zwei Gmeinde uf de Insle. D Hauptstadt isch San Andrés, e wiiteri Stadt isch Providencia. Dr Pedro Gallardo Forbes isch sit 2008 Gouverneur.
Peter Ochs
Dr Peter Ochs (* 8. August 1752 z Nantes; † 19. Juni 1821 z Basel) isch e Basler Jurist, Politiker, Historiker und Autor gsi.
Läbe
Dr Peter Ochs isch am 8. August 1752 z Nantes uf d Wält cho as Sohn vom Basler Groossroot Albrächt Ochs und dr Louise-Madeleine His, wo us ere Hamburger Groosshandelsfamilie stammt. Er isch z Hamburg ufgwachse, won er e Lehr im Kontor vo sim Grossvater gmacht het, und het sich 1769 z Basel niidergloo. 1774 het er agfange z Basel und z Leide Rächt z studiere. 1776 het er mit em Doktertitel abgschlosse und isch under em Iifluss vo sim Profässer Isaak Iselin dr Helvetische Gsellschaft biidrätte, ere überkonfessionelle Vereinigung vo ufklärerische Schwizer, wo fuffzäh Johr vorhär vom Iselin und andere gründet worden isch. 1779 het dr Ochs d Salome Vischer, e Dochder vom Handelsherr Leonhard Vischer, ghürotet, won er fümf Chinder gha het mit ere, dr Peter Albärt (1780-1816), dr Georg Friedrich (1782-1844), dr Wilhelm (1784-1804), d Emma (1788-1871) und dr Eduard (1792-1872).
Redingen (Lothringen)
Réidéng (lothrìngisch; frànzeesch Rédange, ditsch Redingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Peter Ochs
Läbe
1796 isch er Oberstzumftmeister worde, e Boste, won er bis zum Januar 1798 bsetzt het. 1797 het en dr Napoleon uf Bariis gholt, für zum über d Zuekumft vom Frickdaal z verhandle. Wo s französische Direktorium verlangt het, ass d Eidgenosseschaft e neuji Ornig söll iifüehre, het dr Ochs beschlosse en unbluetigi Revolution duurezfüehre, was em wenigstens z Basel im Januar 1798 glungen isch und under anderem d Underdaneschaft vom Land und d Herschaft vo de Zümft in dr Stadt abgschafft het.
Redingen (Lothringen)
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Peter Ochs
Läbe
Am 12. April 1798 het dr Ochs as Senatspresidänt z Aarau die "Eine und unteilbare helvetische Republik" proklamiert. Er het au s Presidium vo dr Helvetische Nationalversammlig gfüehrt. Wie z Frankriich isch d Republik vom ene Direktorium gregiert worde, dr Ochs sälber isch aber nume wägem französische Druck Diräkter worde. Er het sis eigene Vermöge iigsetzt für zum dr neu Staat überläbensfähig z mache und het all sis Gäld verlore. Sini politische Gegner hai en as französische Lakei tituliert und am 25. Juni 1799 het en dr Waadtländer Frédéric-César de La Harpe gstürzt.
Redingen (Lothringen)
Geogràfi
Réidéng lijt nordweschtlich vun Thionville direkt àn dr Granz züe Luxeburi un àn dr Granz zem Département Meurthe-et-Moselle uf re Heche zwìsche 299 un 425 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Réidéng ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 795 àls Rodilinga.
Peter Ochs
Läbe
Währed dr Mediationsszit isch er wider z Basel gsi. 1803 isch er zum Groossroot gwehlt worde vo dr Landbevölkerig, wo die revolutionäre Gedanke stark gsi sii. Denn isch er im Chläine Root und spöter im Staatsroot gsässe, won er sis liberale Gedankeguet wenigstens deilwiis het chönne verwirklige. 1808 het er d Schuelornig für d Landschaft gschriibe, 1813 d Basler Landesornig und 1821 e Deil vom Kriminalgsetzbuech.
Dr Peter Ochs isch 19. Juni 1821 z Basel gstorbe.
Redingen (Lothringen)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Peter Ochs
Wältaaschauig und Wirke
Dr Ochs isch as Deil vo dr Basler Aristokratii ufgwachse. Si Familie, wo sich no im 17. Johrhundert iibürgeret het, het sich mit Handel und Bankgschäft befasst, und mehreri Mitgliider si im Groossroot gsässe oder si Zumft- oder Oberstzumftmeister gsi, en Art vo Bürgermeister wo d Zümft verdräte het. Si het e bedütends Vermöge gha und isch in dr ganze Region iiflussriich gsi. Dr Ma vo dr Schwöster vom Peter Ochs zum Bispil, dr Jean Dietrich, isch under em revolutionäre französische Regime 1790 dr erst Bürgermeister vo Stroossburg worde. Sine Brief nooch isch dr Ochs in de 1780er Johr nit allzu unzfriide gsi mit dr politische und soziale Situation z Basel, au wenn uf dr Landschaft d Liibeigeschaft no bis 1790 gherrscht het. Er het zwar zuegää, ass Basel von ere chliine Grubbe vo Iigsässene regiert wurd, wo alles under sich sälber wurde usmache, het aber sälber nüt welle ändere, au wenn er si Dissertation vom 4. Juni 1776 agfange het mit eme Vorwort über d Menscherächt und din s Schiggsal vo de Negersklave in dr Karibik beklagt het.
Dr Ochs isch wältoffe, kulturliebend und liberal gsi, het zwei Sprooche fliessend beherrscht, sich für Literatur interessiert und Drame und Operelibretti gschriibe, wo aber nit sehr erfolgriich gsi si, im Gegsatz zu siner achtbändige Gschicht vo Basel. Er het z Basel e Läsklub gründet, wo am Nomiddag und am Oobe offe gsi isch mit eme Ruum für zum Diskutiere und eme Läsruum, wo s Zitige, Zitschrifte, Pamphlet und anders zum Läse gha het. Im Johr 1787 het dä ehnder elitäri Klub 78 Mitgliider gha, drunder Richder und alli Profässer an dr Uni. Au d Musig het dr Ochs gförderet. Är, dr Daniel Legrand und anderi hai Konzärt im ene Saal an dr Augustinergass organisiert.
Redingen (Lothringen)
Verwàltung
vun Réidéng ìsch. Réidéng ghert zem Kommünàlverbànd.
Peter Ochs
Wältaaschauig und Wirke
Wenn die amerikanischi Revolution no wit äwäg stattgfunde het, het en die französischi meh berüehrt. Er isch vo de Menscherächt begeisteret gsi und het gege d Zensur gredet, wo d Bärner Burger dr Basler Root bittet hai, ass er de Zitige söll verbiete, positiv über revolutionäri Gedanke wie d Abschaffig vom Zähte oder dr chostelos Zuegang zum Gricht z schriibe. Er het au gwüsst, wie s Ancien Regime au in dr Eidgenosseschaft uf wagglige Bei stoht, dr Bonstette us Bärn het welle ihn as Füehrerfigur usestelle, wil z Bärn zum Bispil die regimäntsfähige Burger am usstärbe sige-1680 haig s no 500 Patrizierfamilie ge und hundert Johr spöter nume no 230 und au vo dene haige vili keini Chinder. Im Oktober 1789 het dr Ochs e Chrieg zwüsche Frankriich und de reaktionäre europäische Staate vorusgseh. Er het zwar dänggt, ass Frankriich wurd gwünne, het aber sicherheitshalber sini Gschäft z Frankriich afo liquidiere.
Dr Ochs isch e groosse Apfikat vo dr Gliichberächdigung gsi und het d Abschaffig vom Untertanestatus vo dr Baasler Landschaft agsträbt. Si Schwoger, dr Rootsherr Peter Vischer, het das de Basler Rööt vorgschlage. Die hai s zwar zerst abglähnt, aber schlussändlig het d Überredigskunst vom liberale Johann Lukas Legrand, und d Angst vor eme Gwaltsusbruch—d Baselbieter hai e baar Landvogteie abebrennt—die konservativere Rööt drzue broocht zuezstimme, und so isch Basel am 20. Januar 1798 dr erst eidgenössisch Ort worde, wo dä Aspäkt vom Anciää Reschiim abgschafft het. In dr Helvetik isch denn d Befreijig vo de Untertanegebiet uf die ganzi Republik usdehnt worde. Für zum das und anderi Reforme chönne durefüehre, hai die alte Elite müesse entmachdet wärde. Doderzue isch im Ochs und sine Mitkämpfer, wo sich Patriote gnennt hai, die revolutionäri französischi Idee vom ene zentral regierte Staat mit ere representativi Demokratii z rächt cho, wil si die föderalistische Patrizier und konservative Landört gschwecht het.
Redingen (Lothringen)
Wirtschàft
Vun 1883 bìs 1929 hàt s ìm Dorf e Iisehittewark gan. D Dillinger Hitte hàt z Réidéng 1861 dr erscht Hochofe geböit, 1881 un 1887 nomol zwee.
Peter Ochs
Iischetzig
Dr Peter Ochs isch zu Läbzite stark aagfindet worde vo konservative, hüfig undemokratische Kreis in dr Schwizer Gsellschaft. Das isch noch dr Restauration so schlimm gsi, ass zwei vo sine Söhn, dr Eduard im Johr 1818 und dr Georg Friedrich im Johr druf dr Familename vo ihrem Urgrossvater, His, agnoh hai. Im Ochs sini demokratischi Überzüügig isch diefer gange as die vo vilne vo sine Kritiker. Die Helvetisch Verfassig isch de Schwizer zwar ufzwunge worde, aber das isch uf e Druck vo de Franzose bassiert. Dr Ochs het in sim Verfassigsentwurf zwar es System mit ere indiräkte Demokratii vorgseh, aber die Verfassig hät sölle im ene Volksentscheid agnoh wärde, und die Bedingig isch vom Philippe Antoine Merlin, eme Mitgliid vom französische Direktorium, gstriche worde. Es isch au dr Merlin gsi, wo d Wichdikeit vom exekutive Direktorium gsterkt het uf Chöste vo de legislative Versammlige. Wil aber dr Ochs die Helvetisch Republik doch mit dere Verfassig usgrüeft het und denn au no vom französische Regierigskommissär Jean-Jacques Rapinat zum Mitgliid vom Direktorium ernennt worden isch, isch er vo mängge Schwizer as Landesverröter agluegt worde. Dr Ochs sälber und sini Mitstriter hai sich as Patriote gseh, wo s Wohl vo dr Heimet in ufklärerische Reforme gseh hai und undemokratischi, aristokratischi Reschiim in dr Schwiz hai welle abschaffe.
Redingen (Lothringen)
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Réidéng ghert zem Moselfrankisch.
Peter Ochs
Iischetzig
Im Zwanzigste Johrhundert het sich d Meinig über en Ochs as Historiker, Jurist und Staatsma verbesseret. 1922 isch er geehrt worde mit ere neue Strooss im Basler Bruederholz Quardier, dr Peter-Ochs-Strooss. S Interässi an siner Person het 1989 zu dr Gründig vo dr Peter-Ochs-Gsellschaft gfüehrt, wo 1992 e Biografii uusebrocht het.
Rue des Charrons (Mülhausen)
wu ’s lììgt
D’ Wàgnergàss làuift uff äbba 25 Meeter zwìscha dr Freschawaid àm Norda un dr Schtràuigàss àm Süüda. Sa schteht gliichlàuifend mìt dr Wìldamànnsgàss.
Gschìcht
S’ Gassla-n-ìsch ànna 1645 gäffnet worra; ìn dara Zitt ìsch’s noh da Nueffer gnännt worra — ’s ìsch d’ Fàmìlia, wo s’ äärschta Hüüs ìn dam Viartel hàt loo bàuia. Uff’m Schtàdtplàn vum Hofer ànna 1830 hàt jedoch s’ Gassla kää Nàmma trajt. Bis 1798 ìsch dr Nàmma „Wàgnergàss“ fìr dr Tail vu dr Wìldamànnsgàss zwìschem Gàntzaplàtzla un em Jungatoor bnutzt worra. Doo hann vììla Wàgner ìhra Betriiwer ghàà; asoo hàt maa d’ Rohschtoof aifàch känna trànschportiara, wo d’ Hàndwarker vu dr Àltschtàdt brüücht hann.
Dur a Verordnung vum Mìlhüüser Gmaindaroot àm 11. Nowamber 1843 hàt d’ Schtrooss offiziäll ìhra Nàmma-n-uff Frànzeesch, Rue des Charrons, bikumma — dàs ìsch a wärtliga-n-Ìwwersätzung vu „Wàgnergàss“. Àn dr Zitt vum Riichslànd Elsàss-Lothrìnga àb 1882 hàt sa uff Diitsch Wagner Strasse ghaissa. Noh-n-em And vum Äärschta Waltkriag ìsch d’ Schtrooss ànna 1919 ìhr frànzeescher Nàmma wììder ìwwernumma. Unter’m Drìtta Raich ìsch d’ Schtrooss àm 16. Àuigscht 1940 ìn Karl-May-Strasse umtaift worra, noh-n-em diitscha Schrìftschtäller Karl May, wo-n-ema sii Wark ìm Hitler bsunders gfàlla hàt. Àm 27. Septamber 1941 ìsch sa àwwer Waldnerhoff Gasse gnännt worra, noh dr rhiinischa-n-Àdelsgschlacht Waldner vu Freundstein, wo-n-a Hoof àn dr Schtràuigàss ghàà hàt. Noh dr Befräijung vu Mìlhüüsa-n-àm Andsjoohr 1944 ìsch dr frànzeescha Nàmma rue des Charrons wììder z’ruckkumma.
Peter Schmid (Abt)
Der Peter Schmid, wo anne 1559 z Baar im Kanton Zug uf d Wält cho und am 16. Septämber 1633 z Wettige gstorben isch, isch Abt vom Chlooschter Wettige gsi.
Der Schmid, e Soon vom Baarer Amme Gotthardt Schmid, isch anne 1574 mit füffzääni is Chlooschter Wettige gange, 1577 isch er Diakon worde und 1580 het er nach em Noviziat d Prieschterweih übercho. 1581 isch er uff Paris a d Sorbonne go d Theology studiere und isch döört bis 1588 blibe. Im Wettiger Konvänt isch er gly der Prior under em Abt Christoph Silberysen worde, und 1593 het men iin als Nochfolger vom Christoph Silberysen zum nöie Abt gwählt. Er het für ne besseri Oornig im Chlooschterläbe glueget. Und als Vorsteher vom Konvänt isch s em glunge, guet für d Chlooschterwirtschaft und d Pfarrchile, wo s Chlooschter drüber s Patronatsrächt gha het, z luege; so isch es zu synere Zyt möglech woorde, a de Hüüser vom Chlooschter vil lo z verbessere. Em Abt Peter isch d Verschönerig vo der Chlooschterchile z verdanke, wo sit der grosse Brunscht vom Chlooschter anne 1507 immer no im ene schlächte Zuestand gsi isch. Jetz het men es nöis gschnitzlets Chorgschtüel mit ryche Renaissance-Forme, Chiletürm und e grösseri Sakrischtei lo mache; d Oorgle isch verschöneret worde, und i der Chile und em Chrüüzgang sind schööni Verzierigen us Stuck härechoo. Under em Abt Peter isch zu der wärtvolle groosse Gruppe vo farbig gmoolete Glasschyyben im Chrüüzgang no en schööni Reihe vo nöie Wappeschybe derzue choo; der Abt het die Gleser, wo vo Gönner derfür s Gält gää worden isch, bim Glasmooler Christoph Brandenberg vo Zug lo mache. 1624 het der Abt im Chlooschter für d Mönch en eigeti Filosofy- und Theologyschuel ygrichtet.
Mit den Äbt vom Chlooschter Santurben und es paar eidgnössischen Oort het der Abt Peter Schmid gueti Beziehige pflägt. Vo iim sym ganze Würke weiss me zimli vill us de Dokumänt, wo i diväärsen Archyv ligge.
Wo der alt Abt am 16. Septämber 1633 i sym vierzigschte Regierigsjoor gstoorben isch, het me nen i der Aposchtelchappele bi der Chlooschterchile begraabe. A der Wand über sym Grab isch e monumäntali Bildgruppe us Stuckplastik, wo der Gstoorbnig und bi iim der Heilig Bernhard, wo der Zisterziänseroorde gründet het, en Ängel, d Drüüfaltikäit und d Muettergottes als Patronin vom Chlooschter zeigt.
Saint-Barthélemy
Saint-Barthélemy bezeichnet:
Siehe auch
Steinenstadt
Steinestadt (amtlich Steinenstadt) isch e sitem 1. Jänner 1975 politisch zue dr Stadt Neiburg am Rhi ghörigs Dorf mit fascht 1400 Iwohner im bade-württebergische Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald.
Geographischi Lag
Steinestadt lit nooch am Rhi, zwische dr Kernstadt vu Neiburg im Norde un Schlienge im Südoschte.
Bi Steinestadt zwigt die französisch Autobahn A36/E54 uf Burgund vu dr dische A5/E35 ab
Steinstadt het öschtlich vu sinem Bann e chleini Exklave im Räbberg vu dr Vorbergzone entlang vu dr B3.
Politik
Steinestadt het wie Grisse e eigeni Ortsverwaltig mit Ortsvorsteher
Wirtschaft un Infrastruktur
Im Süde vu Steinstadt lit, ei Kilometer weschtlich vum Schliengemer Bahnhof, s'Neiburger Thermalbad.
St. Louis (Begriffsklärung)
St. Louis, Saint Louis oder Saint-Louis stoht fir:
Geografischi Objekt un Ortschafte:
Chilchegebei z Frankrych
St. Louis, Saint Louis oder Saint-Louis isch dr Name oder Titel vu däne Persone:
St. Louis, Saint Louis oder Saint-Louis stoht au fir:
Schweizer Fussballnationalmannschaft
Gschicht
Ihre erscht Länderspil hän d Schwyzer anne 1905 gege Frankrych absolviert. Dr bishär grescht Erfolg vum A-Team isch dr Gwinn vu dr Silbermedallie bi dr Olympische Summerspil 1924 gsii, dr grescht Erfolg vun ere Juniorenuuswahl 2009 dr Wältmaischtertitel vu dr U 17. Vu dr 1930er- bis 1960er-Johr het dr Eschtrycher Karl Rappan dr Schwyzer Fuessball bregt; är het dr Schwyzer Rigel yygfiert un d Mannschaft an drei Wältmaischterschafte bedreit. D WM 1954 isch in dr Schwyz gsii.
In dr 1960er-Johrhet e fascht 30-jehrigi erfolglosi Ära aagfange. Dr Nationaltrainer Roy Hodgson het d Mannschaft wider in d Nechi vu dr Wärltspitz brocht un d Qualifikation fir d WM 1994 un d EM 1996 gschafft. Mit em Nationaltrainer Jakob Kuhn hän si d Schwyzer fir d EM 2004 un d WM 2006 qualifiziert. D Schwyz isch zämme mit Eschtrych Gaschtgeber vu dr EM 2008 gsii. Unter em Ottmar Hitzfeld het d Schwyz d Qualifikation fir d WM 2010 un d WM 2014 gschafft.
Trainer
Stand: 10. September 2013
Lueg au
" Schweizer Fussballnationalmannschaft der Frauen
Heimenkirch
Hoimakirch (amtlich Heimenkirch) isch a Markt im Landkrois Linde in Bayern.
Gmuindsdoil
Zua Hoimakirch gheret d Derfer Hoimakirch, Berg, Biesenberg, Engenberg, Geigersthal, Mapprechts, Meckatz, Menzen, Mothen, Oberhäuser, Riedhirsch, Wolfertshofen, Zwiesele, d Wiiler Hofs, Oberried, Unterried un Ziegelstadel, d Gheft Aspach, Buhmühle, Dreiheiligen, Hammerschmiede un Kappen, s Schloss Syrgenstein un d Burg Tannenfels.
Gschicht
Hoimakirch ischt zum erschte Mol gnennt worda im Johr m Jahre 1275 als Haimenkilch.
Iiwohner
Dr Uusländeraadoil isch 2011 bi 7,4 % gleage.
Religion
81,4 % vo dr Iiwohner sin im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 10,2 % evangelisch.
Eleutherus
Dr Eleutherus oder Eleutherius (* noch em Liber pontificalis z Nicopolis, Griecheland; † 24. Mai 189 z Rom) isch vu ebbe 175 bis 189 Bischof vu Rom gsii.
Heimenkirch
Verwaltung
Hoimakirch ghert zua kuinere Verwaltungsgmuinschaft. Dr Birgermoischter vo Hoimakirch isch dr Markus Reichart.
Eleutherus
Pontifikat un Bedytig
Mit däm Griech hert di friescht Lischt vu dr Bischef vu Rom vum Irenäus vu Lyon uf. Hiiwys uf ihn findet mer au bim Eusebius vu Caesarea un in andere Dokumänt us dr Zyt. Wie syni Vorgänger het er mit em Montanismus kämpft. No sym Zytgnoss Hegesippus soll dr Eleutherus in dr Amtszyt vum remische Bischof Anicetus Diakon gsii syy.
Heimenkirch
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla siit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Hoimakirch ghert zum Bodaseealemannisch.
Eleutherus
Pontifikat un Bedytig
Dr Liber Pontificalis vum Aafang vum 6. Johrhundert brichtet, är heb Beziehige zum britische Chenig Lucius ghaa, wu dr Wunsch ghaa het, zum Chrischtetum z konvertiere. Die remisch Legänd het wohl mit dr literarische Paralleliberliferig zum Chenig Abgar IX. vu Edessa z due.
In dr Zyt vu sym Pontifikat het di remisch Gmai, im Gegesatz zue dr bekännende Chrischte z Chlaiasie un z Gallien, ohni Verfolgig gläbt. Dr Eleutherus het si gege d Lehre vu dr Markionite, dr Montanischte un dr Valentinianer gwändet, die hän dur - ihrem Sälbschtverständnis no - philosophische Spekulatione d Ghaimnis vum chrischtlige Glaube welle erklere bzw. dr Wältuntergang prophezeie, wu diräkt deet bevorstohn.
Dr Eleutherus soll um 189 z Rom e natyrlige Dod ghaa haa un nit as Märtyrer gstorbe syy. Är isch uf em Vatikanische Biel z Rom begrabe.
Uf Bilder wird er im Papschtgwand mit Tiara un Chryzstab un mit eme Buech dargstellt. Sy Gedänkdag isch dr 26. Mai, sy Name bedytet: „dr Frei“ bzw. „dr Befreier“.
Saadia Gaon
Saadia ben Joseph Gaon (* 882 im obere Egüpte; † 942 z Sura in Babylonie), arabisch Saʻīd bin Yūsuf al-Fayyūmi, isch worschinlig dr grösst und bekanntist vo de Gaonim gsi. Er isch Rabbiner und e brominänte jüdische Filosoof und Exegeet gsi.
Dr Naame „Saadia“ isch offesichtlig s hebräische Ekwiwalänt vo sim arabische Naame „Saʿīd“. Im ene Akrostichon zur hebräische Iiläitig vo sim erste Wärk, em ’Egron, het er si Naame as „Said ben Josef“ aagee, spööter het er denn „Saadia“ brucht.
Wärk
Tafsīr
Under em Ditel Tafsīr (Exegese) het dr Saadia Gaon die iiflussriichsti arabischi Bibleübersetzig verfasst, wo e groosse Däil vom Tanach umfasst het. Dr Tafsīr het sich schnäll under Juude, Samaritaner und Christe verbräitet und si Verfasser het en in Usenandersetzige mit de Karäer verwändet. D Karäer und s rabbinische Juudedum si für e Saadia Gaon au en Aalass gsi, äänlig wie für e Abraham ibn Daud, d Chasare positiv z erwääne, wil die nit de Karäer, sondern em rabbinische Juudedum gfolgt si.
Dr Tafsīr isch uf Judäo-Arabisch gschriibe in hebräische Buechstaabe. Spööter häi en d Samaritaner und d Christe adaptiert und in arabische Buechstabe überliiferet.
Hebräischi Linguistik
Halachischi Schrifte
Dr Siddur
Im Saadia si Siddur isch dr ersti bekannti Versuech gsi, s wöchentlige Ritual vo de jüdische Gebät für Wuchedääg, Sabbat und Fest z dranskribiere.
Vo dr synagogale Dichdig si d Asharot („Warnige“) über die 613 Gebot am bemerkenswärtiste, wo dr Naame vom Verfasser as „Sa'id b. Josef“ aagee isch zämme mit em Usdruck Alluf. Vo do wäiss mä, ass er d Gedicht gschriibe het, bevor er Gaon worde isch.
Religionsfilosofii
Polemischi Schrifte
Luftfahrzeug
Wil d Atmosfääre käi scharfi ooberi Gränze het, reedet mä bis zun ere Flughööchi vo öbbe 100 km vo Luftfaart, was drüüber isch zelt zur Ruumfaart.
Süstematik
Technisch underschäidet mä zwüschen Luftfaarzüüg, wo liichter as Luft si, und wo sich mit Hilf vo statischem Ufdriib in dr Luft halte, und Luftfaarzüüg, wo schweerer as Luft si, wo mit Hilf vo dünamischem Ufdriib fliege. Au cha mä zwüsche Luftfaarzüüg mit äigenem und ooni äigene Aadriib underschäide:
Granit
Granit (vo lat. granum „Chorn“) si massigi magmaatischi Diefigstäi (Plutonite), wo relatiiv grobkristallin und riich an Kwarz und Fäldspaat si, aber au dunkli, mafischi, vor allem Glimmer, enthalte. D Eeselsbrugg «Feldspat, Quarz und Glimmer, die drei vergess’ ich nimmer» beschribt veräifacht d Zsämmesetzig vo Granit. Granit entspricht in sinere cheemische und mineraloogische Zsämmesetzig em vulkaanische Rhyolith. Granit chunnt mäistens massig voor und cha dur horizontaali und wertikaali Riss in kwaaderförmigi Blöck iidäilt si. Sältener chunnt Granit im Dachberiich vo dr Intrusioon in dr Form vo Blatte vor.
Luftfahrzeug
Süstematik
Es git aber au Luftfaarzüüg, wo nit in die Kategorie basse, wil si weder statische no dünamische Ufdriib usnütze, wie zum Bischbil Fallschirm.
Granit
Anderi magmatischi Diefegstäi, wo äng mit em Granit verwandt si wie zum Bispil Diorit, wärde, zsämme mit em Granit sälber, as Granitoiid bezäichnet.
Luftfahrzeug
Süstematik
Die Definizione si in de mäiste Länder äänlig, aber do und dört wird au no noch andere Kriterie klassifiziert wie Gwichtsgränze.
Findling
E Findling, au Erratische Block oder Erratiker, isch e sehr grosse Stei, wo hüte meistens elei umelit und wo vom ene Gletscher währed ere Iiszit in si hütigi Lag dransbordiert worden isch. D Gränze zwüsche de Findling und de chliinere Gschieb zieht mä bim ene Volume vo eim Kubikmeter.