cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erdbeben
Ursache und Beschribig vo Erdbäbe
Erdbäbe send dahär meistens uf die oberi Schecht vo de Erdkroste beschränkt. Mangis lönd sech Bäbe bes i Tüfe vo 700 km lo orte. Dä schinbari Widersproch erklärt mer dorch Subduktion vo Lithosphäreplatte: Kolidiere zwoi Platte, denn werd die dickeri vo de beide onter die lichteri drückt ond taucht in Erdmantu ab. Es werd agno das d Erwämig vom Gstei wo am abtauche esch (au med em anglische Wort för Platte als Slab bezeichnet) wesentlech langsamer voraschrittet als d Abwartsbewägig vo de Platte ond deshalb blibt s Krustematrial bis i Tüfe vo 700km bruchfähig. D Hypozentre innerhalb vo de abtauchende Platte würded somet Röckschlöss uf d Position vom Slab erlaube (Wadati-Benioff-Zone). Erdbäbe könnd au durs Ufstige vo Magma onterhalb vo Vulkän usglöst wärde, oder au dorch Förderige vo Rohstoff wie Erdöl ond Erdgas, do d Druckveränderige wederum au d Spannigsverhältnis im Gstei beiflussed. Witer könnd Erdbäbe au druch istürzendi ontererdischei Hohlrüm im Bärgbau entstoh (Gebrigsschlag). Vulkanischi Bäbe ond Gebirgsschläg hend weniger Energifreistzig als tektonischi Bäbe.
Bäbe onderem Meer, d Eruption vo ozeanische Vulkan oder marianischi Erdrütsch könnd Tsunami uslöse. Das is denn möglech, wenn grossi vertikali Bewägige vo de Erdplatte ufträtet. Dorch die plötzlechi vertikali Verlagerig vo grosse Teili vom Ozeanbode enstönd Wälle, wo sech med Gschwendigkeit vo bes zu 800 km/h ufs Land zurasid. Uf em offene Meer send Tsunamis kum wahrnahmbar, konnd d Wälle aber i flache Wasser, ka sech de Wällebärg uf bes zu 100 Meter erhabe. Am hüfigste entstönd Tsnumami im Pazifik. Drom bsetzid d Staate wo am Pazifik leged es Frühwarnsystem, s Pacific Tsunami Warning Center. Noch de Katastrophe vom 26.12.2004 wo öbe 230.000 Mönsche gstorbe send, is au im Indische Ozean es Frühwarnsystem igrechtet worde.
Stärksti gmasseni Erdbäbe
Noch Agabe vo USGS
d'Wärt beziehnd sechm wenn nüt anders agha, uf d'Moment-Magnitude Ms
Hiwis: Unterschedlichi Magnitudeskale send ned diräkt medenand verglichbar!
Helvetische Consulta
Die Helvetischi Consulta (ital. consulta = Rotsversammlig), au Helvetischi Konsulta, isch e Versammlig vo Notable und Deputierte us dr Helvetische Republik gsi, drunder die Delegierte vom Helvetische Senat, dr Karl von Müller-Friedberg, dr Auguste Pidou und dr Vinzenz Rüttimann, wo z Paris under dr Aleitig und Vermittlig vo dr französische Regierig unter em erste Konsul Napoléon Bonaparte zwüschen em 10. Dezämber 1802 und em 19. Februar 1803 d Mediationsakte, e neui Verfassig für d Schwiz und ihri Kantön, usgarbeitet het.
S Vorbild für die Helvetischi Consulta isch die Cisalpinischi Consulta vom Oktober 1801 bis Januar 1802 z Lyon gsi, wo d Verfassig für die Italiänischi Republik gschriibe und dr Napoléon Bonaparte zum Bresidänt vo Italie gmacht het.
Thomas Dörflinger
Thomas Dörflinger (* 27. August 1965 z Düenge) isch en badischer Politiker (CDU). Er isch sit em 1998i Mitglied vom dütsche Bundestag.
Läbe un Bruef
Nach em Abitur im 1984i am Klettgau-Gymnasium z Düenge het de Thomas Dörflinger sin Wehrdienst abgleischtet un im Aaschluss do dra ab em 1985i an de Uni Konschtanz Gschicht un Politologi schtudiirt. S Schtudium het er im 1992i mit em Magister Artium abgschlosse. Nach eme Volontariat bi RTL Radio isch er ab em 1993i Redakter un Redaktionsleiter bi RTL Radio Südbadn gsi. Wo de Radiosender im 1994i gschlosse worde-n-isch, isch de Dörflinger zerscht arbeitslos gsi, het aber im 1995i als wissenschaftlicher Mitarbeiter bi de damalige Bundesminischterin für Familie, Seniore, Fraue un Jugend, de Claudia Nolte aagfange schaffe. Vo 1997 bis 1998 isch er dann Redakter bim Schwarzwälder Bote gsi.
De Thomas Dörflinger isch sit em 1992i ghürote un het zwei Söhn. Sin Vater, de Werner Dörflinger isch sin Vorgänger im Bundestag gsi (vo 1980 bis 1998).
Partei
De Thomas Dörflinger isch scho als Schüeler im 1979i Mitglid vo de Junge Union worde un im 1984i au vo de CDU. Sit em 1995 isch er Vorschtandsmitglid vom CDU-Kreisverbandes Waldshuet.
Abgordneter
Sit em 1998i isch de Dörflinger Mitglied vom dütsche Bundestag. Vo 2005 bis 2007 isch er derte Obmann vo de CDU/CSU-Bundestagsfraktion im Usschuss für Familie, Seniore, Fraue un Jugend gsi un stellvertretender familiepolitischer Sprecher vo de CDU/CSU-Fraktion. Scho sit em 2003 isch de Thomas Dörflinger Vorsitzender vo de Dütsch-Schwiizerische Parlamentariergruppe.
De Thomas Dörflinger isch immer als direkt gwählter Abgordneter vom Wahlkreises Waldshuet in de Bundestag iizoge. Bi de Bundestagswahl 2009 het er 41,5 % vo de Erschtschtimme übercho.
Gsellschaftlichi Ämter
Siter 2004 isch dr Dörflinger Bundesvorsitzender vum Kolpingwerk Ditschland.
Rozérieulles
Rozérieulles (ditsch 1915–18 un 1940–44 Roseringen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Rozérieulles lijt weschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 184 un 342 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Rozérieulles ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 977 àls Rosolae.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Rozérieulles ìsch. Rozérieulles ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Rozérieulles ghert zem Lorrain.
21. Oktober
Dr '''21. Oktober''' isch dr 294. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 295. in Schaltjohr), dodermit blybe no 71 Däg bis zum Änd vum Johr.
Schweizer Filmpreis
Dr Schwyzer Filmbryys (dytsch Schweizer Filmpreis, franzesisch Prix du cinéma suisse, italienisch Premio del cinema svizzero, rätoromanisch Premi dal film svizzer) isch zum erschte Mol anne 1998 zue dr Soledurner Filmdäg verlihe wore. Syterhär isch er all Johr im Jänner bi dr Filmdäg vergee wore. Insgsamt sin in dr Vergangehait 600'000 Schwyzer Franke Bryysgälder, in sechs Kategorie, z Verfiegig gstande. Aafangs Merz 2009 het s zum erschte Mol e Färnsehgala im Schwyzer Färnseh unter Uusrichtig vum Bundesamt fir Kultur (BAK) un dr nei grindete Schwyzer Filmakademy stattgfunde. As Bryys-Trophäe git s dr „Quartz“, e Skulptur us em Mineral, wu 2008 dr bis dert verlihene „Viewfinder“ abglest het. D Uuszaichnig wird syterhär zue jedere Uflag vu Designer umgstaltet.
Dr Schwyzer Filmbryys soll di Filmschaffenden us dr Schwyz fir ihri rusragende Film uuszaichne. D Jury bstoht us verschidene Personen us dr Beraich Kultur, Film un Medie. D Jury wird all Johr nei bsetzt. D Nominierige wäre dur e nyynchepfigi Kommission feschtglait, wu vum Aidgnessische Departement vum Innere gwehlt wird. Zuegloo sin Schwyzer Film, wu in däm Johr uf verschidene wichtige Filmfeschtival (Inland un Uusland) zaigt wore sin.
Vermicelles
Vermicell (vermuetlech vo lat.: vermiculus "Wörmli") esch es Dessert. Di schwizerisch Spezialität werd us pürirte Kestene (Maroni), wo med Butter, Läuterzocker, Schnapps ond Vanillzocker verfenert wärde könnd, hargstöllt. Vermicell send i verschedene Variante i de gsamte Schwiiz verbreitet. För di typischi Form werd d Masse dorch es Lochbläch prässt, so das öbe 15 cm langi "Wörmer" enstönd. Di Vermicell wärde pur, med Rahm oder Vanilglace gässe. Es ged si au als Törtli oder me duet si uf Meringues.
Solothurner Filmtage
D Soledurner Filmdäg (dt. Solothurner Filmtage, SFT) sin s wichtigscht Filmfeschtival fir dr Schwyzer Film. Si bresäntiere syter anne 1966 all Johr Ändi Jänner z Soledurn im Programm «Panorama Schwyz» e rebresäntativi Uuswahl vu Schwyzer Spiil-, Dokumäntar- un Churzfilm. In Schwätzrundine un Podiumsveraastaltige dischpetiere s Publikum un d Filmbranche iber di zaigte Film un d Schwyzer Filmkultur. Mit all Johr iber 65'000 Zueschauer zelle d Soledurner Filmdäg zue dr renommierteschte Kulturveraastaltigen in dr Schwyz.
Gschicht
D Soledurner Filmdäg ghere zue dr eltschte Filmfeschtival vu dr Schwyz. Vum 28. bis 30. Jänner 1966 het d Filmgilde Soledurn e Dagig mit em Titel «Schweizer Film heute» organisiert. Zyyl vu däm Aaloss isch d Kreation vu neie Idee un Inschpiratione fir di junge, unabhängig Schwyzer Filmschaffende gsii. Ai Johr speter isch die Veraastaltig scho unter em Name «Solothurner Filmtage» glofe un im Juli 1967 isch d Schwyzerisch Gsellschaft Soledurner Filmdäg (SGSF) grindet wore, wu syterhär as Verain d Filmdäg organisiert.
In dr Gschicht vu dr Filmdäg het s die Diräkter*ne gee:
Zwische 1998 un 2008 isch an dr Soledurner Filmdäg au dr Schwyzer Filmbryys vergee wore, wu ab 2009 derno in s Kultur- un Kongrässzäntrum Lozärn verlait woren isch.
Schwäbisch-alemannischer Mundartweg
Schwäbisch-alemannischer Mundartweg isch d Bezeichnung fir en ein Kilometer lange Weg mit Erläuterunge uf em Berg Höchsten in Baade-Wiirdebäärg. Bei em Rundgang wird alles was mer am Tag so erläbbe kaa in de Schwäbisch und Alemannische Muettersproch uf elf Täfele feschtghalte.
Ibber de Höchsten goht d Mundartgrenz
Bodeseealemannisch wird im Süde, Schwäbisch im Norde vum Höchsten gschwätzt. De Berggaschthof Höchsten hot rund um en Aussichtspavillon de Schwäbisch-alemannische Mundartweg mit Erläuterunge und Fießabdrück vu Prominente aaglegt.
Wo es zum Mundartweg goht
Us em alemannische Sprochraum kummt mer ibber s Deggenhausertal, us em schwäbische Sprochraum gohts ibber Illmensee zum Höchsten.
Uf em Mundartweg
D erschte Taffel mit Erklärunge isch e wäng oberhalb vum Berggaschthof. Dett wird d Sprochgrenz bschribbe. Uf de nächschte Täfele werret schwäbische und alemannische Uusdrück und Sprochwendunge ufgriffe und verständlich gmacht. Denoch steigt de Weg aa bis zu em Aussichtspavillon. Seller Pavillon isch e bizzele südlich vu de höchschte Stell vum Höchsten. Vum Pavillon gohts widder abbe zum Kräutergarte, wo oberhalb vum Berggaschthofs Höchsten liggt. De Weg isch itt asphaltiert, steigt erscht aa und goht denn widder nunter. Es wird gsagt, dass er fir Müetter mit Kinderwagge und Rollstuhlfahrer zu bewältige isch. Der Mundartweg isch im Johr 2003 eröffnet worre.
Bsunderheite
Uffem Rundweg gitts it bloß Informatione zu de Muettersproch mit de schriftdeutsche Erklärunge. Im Johr 2007 isch im Aussichtspavillon e Panoramatafel aabracht worre. Demit kaa mer es Alpenvorland und es Alpenpanorama auskundschafte. Am Rand vu dem Weg sind Fießabdrück in Beton vum Erwin Teufel und andere Großkopfete verewigt worre. A Nummer größer sind d „Fießabdrücke“ vum Käpt'n Blaubär. Im Kräutergarte vum Berggaschthof hotts Küchen- und Heilkräuter und Täfele mit ihrene Bezeichnunge.
De Mundartweg wird au im Winter so weit es goht frei ghalte.
Peter Götz
De Peter Götz (* 24. September 1947 z Bade-Bade) isch e dütsche Politiker (CDU). Site m 1990i isch er Mitglied vom dütsche Bundestag.
Läbe un Bruef
De Götz het 1968 sini Usbildig für de ghobene Verwaltigsdienst abgschlosse un dodernoch bis 1970 sin Wehrdienscht abgleischtet. Er isch dann retour cho in d Verwaltig vo de Schtadt Gaggenau un het zudem zwüsche 1973 und 1975 d Verwaltigs- un Wirtschaftsakademie z Friburg im Briisgau bsuecht, wo er als Betriebswirt (VWA) mit em Schwerpunkt Immobilienwirtschaft abgschlosse het. De Götz het bis 1985 bi de Schtadt Gaggenau gschaffet, zuletscht als Leiter vo de Bauverwaltig.
De Peter Götz isch ghürote un het vier Chind.
Partei
De Götz isch 1974 de CDU un de Junge Union biträte un het vo 1974 bis 1982 zum Vorschtand vo de CDU Raschtatt ghört.
Vo 1985 bis 1993 isch er Vorsitzender vom Kreisverband Raschtatt vo de Kommunalpolitische Vereinigung (KPV)  vo de CDU/CSU gsi. 1992 bis 1998 isch er Vorsitzender vom KPV-Bezirksverband Nordbaden gsi un vo 1994 bis 1998 au schtellvertretender KPV-Landesvorsitzender vo Bade-Württebärg. Im 1997i isch de Götz zum Bundesvorsitzende vo de KPV gwählt worde.
Abgordneter
Sit em 1990 isch de Peter Götz Mitglid vom dütsche Bundestag. Derte isch er sit em 1998 Vorsitzender vo de Fraktionsarbeitsgmeinschaft Kommunalpolitik un de kommunalpolitischi Sprecher vo de CDU/CSU-Bundestagsfraktion.
De Peter Götz isch immer de direkt gwählti Abgordnete vom Wahlkreises Rastatt gsi. Bi de Bundestagswahl 2009 het er 48,0 % vo de Erschtstimme übercho.
Öffentlichi Ämter
Zwüsche 1985 un 1990 isch de Peter Götz Erschter Beigeordneter vo de Schtadt Gaggenau gsi.
Cisalpinische Consulta
Hindergrund
Noch dr Niiderlag vo Frankriich im Zweite Koalitionschrieg im April 1799 isch die Cisalpinisch Republik ufglöst worde. Dr Napoleon het aber scho im Johr druf d Schlacht vo Marengo gwunne und het die Cisalpinisch Republik am 4. Juni 1800 (15. Prairial vom Johr VIII) widergründet. Am 17. Juni (18. Prairial) het er e nüünchöpfigi usserordentligi Regierig und e legislativi Consulta ernennt. Am 16. Juli 1800 (16. Messidor) si alli Gsetz wo under dr Östriichische Bsatzig erloo worde si, annulliert worde, und die cisalpinisch Trikolore isch wider d Staatsflagge worde.
D Consulta
Am 12. Novämber 1801 (12. Brumaire vom Johr X) isch die usserordentligi Cisalpinischi Consulta z Lyon zsämmedrätte. Am 24. Januar 1802 het sich dr Napoleon het zum Presidänt vo dr Republik lo wehle. Zwei Dag druf isch dr Napoleon, begleitet vom Murat, Berthier, Louis Bonaparte, vo dr Hortense and dr Joséphine de Beauharnais im Collège de la Trinité of Lyon vor dr Consulta erschiine und die italiänische Deputierte hai die Italiänischi Republik usgrüeft. Am 10. Februar (21. Pluviose) isch die konstitutionelli Regierig z Mailand vom Sommariva und vom Ruga usgrüeft worde.
Vaulruz
Vaulruz (patois [a voːˈry]; tüütsch Talbach, Thalbach) isch a politischi Gmiin im Greyerzerbezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Geografi
Vaulruz liit ùf, 5 km weschtlich vam Bezirkshùùptort Bulle a de Sionge im südliche Fryybùrger Mittelland. Zue de Gmiin Vaulruz ghööre o d Wyyler Les Ponts-d'Avau ù Les Ponts-d'Amont Va de Gmiinflechi si 65,2 % landwirtschaftlichi Flechi, 26,2 % Waud, 8 % Sidligsflechi ù 0,6 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Vaulruz si Sâles, Riaz, Vuadens, Gruyères ù Semsales.
Waleri Leontjew
Dr Waleri Jakowlewitsch Leontjew (Russisch: Валерий Яковлевич Леонтьев, wiss. Transliteration Valery Yakovlevich Leontiev; * 19. März 1949 z Ust-Usa in dr Republik Komi) isch e russische Sänger. Er isch eine vo de prominäntiste Künstler in dr russische Popmuusig. Si Popularidät isch in de 1980er Johr am grösste gsi. Bi de World Music Awards 1991 z Monte Carlo het er dr Briis vom Goldige Violinschlüssel für "Best-Selling russische Künstler vom Johr" gwunne, 1996 isch er as Volkskünstler vo Russland uszeichnet worde und 2009 het er dr russisch Ehrenorde übercho. Er het in siiner lange Karierre meh as drissig Album ufgnoh und Millione von ene verchauft.
Vaulruz
Gschicht
Vaulruz isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1115 aus Valle Rodulphi.
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 8,3 % gläge.
Religion
86,6 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 4,2 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 875 Yywoner 96,3 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 2,4 % Tüütsch ù 1,3 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 66 va de 875 Yywohner ggredt.
Ichtratzheim
Ischterze (frz. Ichtratzheim, dt. Ichtratzheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Ischterze ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1149.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Ischterze ìsch. Ischterze ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Ischterze ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Fröhnd
Fröhnd [IPA: fʀø:nd] isch e Gmeind im Landchreis Lörrach in Bade-Württeberg, Dütschland. S isch Mitglyd vom Gmeindeverwaltigsverband Schönau im Schwarzwald.
Geografy
Fröhnd litt im Wiesedal uff 500 bis 1200 Meter im Naturapark Südschwarzwald. Nochbergmeinde sin Schönau im Schwarzwald, Wembach und Tunau im Norde, Präg-Herreschwand (Todtnau) im Oste, Häg-Ehrsberg und Zell im Wiesedal im Süde und Elbeschwand und Bürchau im Weste.
Zu Fröhnd ghöre d Wyler Hinderholz, Hof, Itteschwand, Kastel, Künaburg, Nyderhepschinge, Oberhepschinge, Stutz und Vorderholz und d Hüser Kastler und Künabergermiehli. Im Gmeindegebiet liige d Wiestige Bursdal, Hungerberg, Danne und Mittelholz.
Gschicht
Fröhnd isch e Zämmefassig vo nün Wyler und zwei Einzelhüser. De Name vo de Gsamtgmeind isch vo de alte Landschaftsbezeichnig Froehnde hergleitet worre. De Grundherr „uff de Fröhnde“ isch s Chloster St. Blasie gsi; sällem isch au d Grichtbarkeit understande. Mit de Säkularisierig vom Kloster 1806 isch s Gebiet zum Großherzogtum Bade cho, wo sällemols neu gschaffe worre isch.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Bildig
Z Fröhnd git s kei Kindergarte und kei Schüel. Grund- und Hauptschieler gönn z Schönau im Schwarzwald uff d Schüel, dört hät s au e Gymnasium. Di nächsti Realschüel isch z Zell.
Danton
Danton bezeichnet:
Danton isch der Name vo folgende Film:
Danton isch dr Familiename vo folgende Persone:
Wolfach (Begriffsklärung)
Wolfach chan folgendes bedüte:
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
D Baanschtrèggi Duttlingè–Inzigkofè isch è eingleisigi un nit elegtrifizyrti 37,08 Kilometer langi Ysèbaaschtrèggi im südlichè Baddè-Württèbärg. D Hauptbaan vobindèt dè Baanchnotè Duttlingè mit èm früènèrè Abzwygbaanhof Inzigkofè, wo hüt nu no è Abzwygschtell isch, wo sy i d Zollèrè-Alb-Baan ymündèt. D Strèggi volauft uff dè gsamtè Längi a dè jungè Donau nõch un wörd dõhèr vo dè Dütschè Baan als Deil vo dè Donaubaan vo Donaueschingè gu Ulm ygordnèt.
Hischtoriè
Diè Königlich Württèbärgischè Staats-Ysèbaanè un diè Baddischè Staatsysèbaanè hèn d Strèggi Duttlingè–Inzigkofè 1890 uff Druck vum dütschè Generalschtaab als Deil vu dè strategischè Baanbau für d Umgehung vo dè Schwyz in Bedryb gnõ. Gmeinsam mit drei wittèrè strategischè Baanschtrèggè z Südbaddè hèt s Milidär d Strèggi im Zämmèhang mit èm wittèrè Chrièg mit Frankrych für nötig ghaaltè. Sit 1901 isch sy in Vobindung mit dè Höllèdalbaan un dè Mittlèrè Donaudalbaan Deil vo dè übberregionalè Ysèbaavobindung vo Fryburg im Briisgau nõch Ulm.
Infraschtruktur
D Bruggè, Stellwärch, Dunnel, Baandämm, Baanwärterhüsle un dè Baanhööf, wo jewyls uff baddischi odder schwôbischi Art baut worrè sin, wörrèd hüt als ydraiti Kulturdenkmòl gfüürt; dè Obberbau mit dè Schinnè isch allerdings nit gschützt.
Volauf
D Baanschtrèggi Duttlingè–Inzigkofè gòt übber zwei Landchrais un isch in zwei Vokeersvobünd integryrt. Zwǜschè Duttlingè un Fridingè volauft sy durch dè Landchrais Duttlingè un dè zuèghörige Vokeersvobund TUTicket, wôrènd sy ab Beuron durch dè Landchrais Sigmaringè füürt un i dè Vokeersvobund (NALDO) yglidèrèt isch. Dè Hauptort vo dè Gmeind Beuron isch 2003 ebbèfalls i dè TUTicket-Tarifberych yglidèrèt, um è Vobundluggè z vomyydè.
Bekannt isch d Strèggi bsunders wègè dè reizvollè Laag im Nadurpark Obberi Donau bezièungswyys am Südrand vo dè Schwôbischè Alb, sy gildèt als eini vo dè landschaftlich schönschtè Strèggè z Dütschland. Sèllèwäg isch sy vor allem bi Radtourischtè belièbt, well dè Donauradwäg vo Donaueschingè gu Wièn wiè d Strèggi im Donaudal folgè duèt.
Ursina Giger
D Ursina Giger (* 1985 z Disentis/Mustér) isch e Schwyzer Singer-Songwriterin un Musikeri.
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
Gränzproblematik un èrschti Initiativè zum Baanbau
D Laag zwüschè dè Länder Württèbärg, Baddè un im Hoèzollèrsche Land, wo sit 1850 zuè Preußè ghörè düèn, hèn dè Bau vo dè Strèggi müèsam gmacht, well meefach diè dõmòligè Landesgränz übberquert wörrèd. Sy isch vo dè Königlich Württèbärgischè Staats-Ysèbaanè im Aaschluss a d Schwarzwaldbaan vo Offèbürg gu Singè baut worrè, wo dèvor vo dè Baddischè Staatsysèbaanè baut worrè isch. Preußè hèt sich nit am Bau vo dè Strèggi beteiligèt, obwoll d Strèggi deilwys übber hoèzollerischs Gebièt füürt.
Kernen im Remstal
Geografi
Kerne leit sidlich vo dr Rems, am weschtliche Rand vom Dal. Nochbergmoede vo Kerne send Fellbach, Waiblingen, Weinstadt, Stuttgart, Esslingen am Neckar ond Aichwald.
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
Gränzproblematik un èrschti Initiativè zum Baanbau
Èrschti Übberlegungè für dè Bau von èrè Ysèbaaschtrèggi vo Ulm donauobsi sin scho i dè 1850er Johr gmacht worrè. A vill Ortschaftè hèn sich au i dè Städt un Gmainde a dè Donau nõch Ysèbaankomitees bildèt, wo sich für dè Bau vo sèbbèrè Strèggi ygsetzt hèn. Anno 1861 hèn sich 17 vo sellnè Ysèbaakomitees mit èrè Dènkschrift a d Öffèntlichkeit gwendèt, um sich für è Oscht-Wescht-Vobindung vo Ulm übber Ehingè, Mängè, Meßkirch un Singè i d Schwyz uff Schaffuusè mit Aaschluss gu Duttlingè un au a d Schwarzwaldbaan stark gmacht hèn, wo no i dè Blaanungsphasè gsi isch. Èbbèso isch zuè sellèrè Zyt dè Bau von èrè Ysèbaalinniè a dè Donau nõch als Deilschtugg von èrè europäischè Oscht-Wescht-Magischtralè vo Wièn uff Paris diskutyrt worrè. E Ysèbaaschtrèggi vo Ulm bis Wièn hèt s schu am Aafang vo dè 1860er gää, un Paris isch gu Oschtè schu mit Chaumont vobundè gsi, sèll hèt d Diskussionè übber èn Luggèschluss vo Ulm a dè Donau nõch Donaueschingè un witter durch dè Hochschwarzwald bis uff Fryburg abbè un denn übber dè Obberrhy un d Vogesè bis Chaumont aagfacht. Dõdemit isch d Donaudalbaan als Deil vo dè kürzeschte Vobindung zwǜschè Paris un Wièn aagluègèt worrè un bsunders au von Städt a dè Donau nõch propagyrt worrè. Näbbè dè erheblichè topografischè Probleem, wo dè Bau von èrè söttigè Baanschtrèggi mit dè Mittel vo dè dõmòligè Zyt voursacht hèt, sin diè mèngè Staatsgränzè dèzuè chò, wo bi-n-èrè Strèggèfüürung durch s Donaudal hättèd übberquert wörrè müèsè.
Ursina Giger
Lääbe
D Giger isch z Disentis mit Romanisch as Muetersproch ufgwachse. Ab 1998 isch si uf d Chloschterschuel gange un het dert anne 2004 d Matura gmacht. Scho as jung Maidli het si Klavier- un Gsangsunterricht iberchuu. An dr Schuel het si im Chor gsunge. As teenager het si bim Bindner Gsangswettbewärb «Vusch 04» mitgmacht.
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
Bau uff milidärischè Druck
Im Johr 1873 hèt s schu d Strèggi Ulm–Sigmaringè gää, s hèt abber kei Strèggi donauobsi vo Sigmaringè uff Duttlingè gää un dõdemit au kein Aaschluss a d Gäubaan z Duttlingè gää. Um diè fäälèndi Quervobindung im württèbärgischè Baansischteem z behebbè, hèn Württèbärg un Baddè am 22. Mai 1875 èn Staatsvodraag ratifizyrt, wo Württèbärg s Rächt gää hèt, innerhalb vo dè nägschtè 15 Johr è Ysèbaanschtrèggi vo Inzigkofè uff Duttlingè z bauè. Èn konkretè Termin für dè Aafang vom Bauè hèt s abber nit gää.
Kernen im Remstal
Geografi
Vo dr Gmarkong send 53,2 % Landwirtschaftsfleche, 21 % Wald, 25 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschtiche Fleche.
Ursina Giger
Lääbe
No d Schuel het si z Züri dr Vorkurs am Konservatorium in Klassik un Jazz bsuecht. Vu 2006 bis 2012 het si an dr Hochschuel Lozärn Musikpedagogik mit Schwärpunkt Jazzgsang studiert.
Kernen im Remstal
Gmoedsglidrong
Zua Kerne gheret d Ortsdoel Rommelshausen ond Stetten im Remstal..
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
Bau uff milidärischè Druck
Obwoll d Gmaindè zwǜschè Sigmaringè un Duttlingè sowiè d Stadt Duttlingè sèlber immer widder uff dè Bau vo dè Baan drängt hèn, hèt sich denòch übber mee wiè zee Johr lang zimli wènnig duè. Nu dè 5,1 Kilometer lange Abschnitt zwǜschè Sigmaringè un Inzigkofè hén diè Königlich Württèbärgischè Staats-Ysèbaanè als Deil vo dè Zollèrè-Alb-Baan bis 1878 fèrtig baut.
Ursina Giger
Lääbe
Im Rame vume Erasmus-Uusdusch isch si 2010 uf Kopenhagen, Dänemark, un het dert fir ai Johr am Rytmisk Musikkonservatorium studiert. Z Kopenhagen het si mit dänische Kamrade d Band «Ursina’s Danish Laboratory» grindet un mit ene d EP «Lontan» ufgnuu.
Angelina Jolie
D Angelina Jolie [], DCMG (* 4. Juni 1975 as Angelina Jolie Voight z Los Angeles, Kalifornie) isch e US-amerikanischi Schauspiileri, Filmreschiseeri, Draibuechautori un Filmproduzänti.
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
Bau uff milidärischè Druck
Dè Witterbau sich èrscht in Schwung chò, well sich Mitti vo dè 1880er Johr dè dütsche Generalschtab für diè Donauquervobindungs-Strèggi intressyrt hèt. D Generalidät hèt dõdeby vor allem d Erfaarung vum Dütsch-Französischè Chrièg 1870/1871 vor Augè ghaa bzw. sich strategisch stark für dè Nõchschub vo dè Burgundischi Pfortè im Owerèlsass engagyrt hèn. D Ysèbaan hèt sich i sèllèm Chrièg als üßerscht hilfrych erwysè. Im Fall von èm wittèrè Chrièg gegè Frankrych isch mò dèvu uusgangè, dass d Sicherung vo dè Burgundischè Pfortè un èm Elsaß sèlber mit èrè leischtungsfähigè Oscht-Wescht-Vobindung für èn Syg unbedingt nötig sig. Problematisch für d Milidärs isch dõdeby bsunders dè Nõchschub vo Truppè un Gräät vo Bayern un Württèbärg i s Elsaß gsi. Für sèllè Diènscht isch è Schinnèvobindung vo dè Bundesfeschtung Ulm zuè Zitadèllè Belfort vo zentraler Bedütung gsi. D Hochrhybaan, wo schu 1863 in Bedryb gangè isch, füürt durch dè Kanton Schaffuusè sowiè bi Chly-Basel durch s Schwyzer Gebièt durrè. Èn milidärischè Gebruuch vo sèbbèrè Strèggi isch im Staatsvodraag zwǜschè Baddè un dè Schwyz schu 1865 uusgschlossè worrè. Sèlli Linniè isch im Chriègsfall unbruuchbar gsi. Dè dütsche Generalschtaab hèt dõrum Übberlegungè aagschtellt, strategischi Baanè z bauè, um s Schwyzer Territorium im Chriègsfall z umgõ. I dèmm Zämmèhang vum milidärisch motivyrtè Baannetz isch dè Bau vo dè Strèggi Duttlingè–Inzigkofè als Luggèschluss vo dèrrè Quervobindung durch s Donaudal zimli intressant gsi.
Kernen im Remstal
Gschicht
D Gmoed ischt am 20. September 1975 entstanda onter em Name Stetten-Rommelshausen aus em Zammaschluss vo dr Gmoede Rommelshausen ond Stetten. 1977 ischt d Gmoed noch ma Wettbewerb en Kernen im Remstal omgnennt worda.
Ursina Giger
Lääbe
Si het mit dr Martina Berther (Bass) un em Marcel Vogler (Vibrafon un Percussion) s Jazz-Trio En Treis grinde, het bi dr Wältmusikformation Quintinò un im «Stimmorchester» mitgsunge. Derzue het si as Backgroundsängeri in Konzärt vu dr Nyna Cantieni gsunge.
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
Bau uff milidärischè Druck
Für diè Strategischi Baan hèn näbbè dè Obbèrè Donaudalbaan au d Wuètèdalbaan, d Weeradalbaan un d Gartèbaan è Roll gschpillt. Mit dè Palmrainbaan isch denn d Brugg i s Elsaß gschlagè worrè mit èm Aaschluß a d Strèggi Saint-Louis-Belfort, wo sit 1872 bedribbè worrè isch. Dè Bau vo dènnè Kanonèbaanè isch denn vu dè Milidäradminischtration fürsi dribbè worrè bis zum Staatsvodraag anno 1875. Im Johr 1887 hèt dè Generalschtaab dè Luggèschluss zwǜschè Duttlingè un Inzigkofè vodraaglich abgsicherèt. Am 26. Novembèr 1890, 15 Johr nõch èm Staatsvodraag zwǜschè Württèbärg un Baddè, hèt mò d Strèggi in Bedryb gnõ. A sèllèm Daag hèt s èn Sonderzug gää, wo näbbè m württèbärgischè Minischterbräsidènt Hermann vo Mittnacht un baddischè un hoèzollerischè Vodrètter vor allem füürèndi Generäl vum dütschè Generalschtab deil gnõ hèn. S Dütsche Reich hèt èn Großdeil vo dè Baukoschtè übbernõ, witterhy hèt au Württèmbärg sin Bydraag gleischtet. D Württèmbärger hèn è großes ziviles Intresse am Luggèschluß i dè Quervobindung ghaa, well dõmit dè südweschtliche Zipfel vom Württèbärgischè Schinnènetz bi Duttlingè mit dè Schwôbischè Hauptbaan bi Ulm vobundè gsi isch. Dè Bau vo dè Strèggi Duttlingè-Inzigkofè isch 1887-1890 mit dè Hǜlf vo italiènischè Gaschtarbeiter erledigt worrè.
Ursina Giger
Lääbe
Mit em Roland Wäspe (Gitarre), dr Martina Berther (Bass) un em Nicolas Stocker (Schlagzyyg) het si 2013 unter em Bandname Ursina d EP «Time Is A Thief» ufgnuu. Im nämlige Johr het si bi dr erschte Uusgab vu dr «Swiss Live Talents Awards» zwee Bryys gwunne, dr Publikumsbryys un dr Bryys „National Language“ fir Chinschtler, wu in aire vu dr Schwyzer Landessproche singe. Anne 2014 het si ihri zwoot EP uusebrocht: „Hiding behind a mask“. Im Jänner 2017 isch ihr Debutalbum «You have my heart» uusechuu, produziert vum Pola Roy, em Schlagzyger vu dr dytsche Band «Wir Sind Helden». Zwai vu dr insgsamt zee Lieder uf em Album sin uf Romanisch («En In Mund» un «Affonza»), di andere uf Änglisch.
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
1890–1950: Zwǜschè Uusbau un Chriègsschäddè
Dìè hochè Erwartungè vo dè Milidärs, wo mò i d Strèggi zämmè mit dè strategischè Kanönlebaanè z Südbaddè gsetzt hèt, sin vo dè Linniè abber im Ärschtè un im Zweitè Wältchrièg nit erfüllt worrè.
D Blään vo dè Dütschè Rychsbaan us èm Johr 1937, d Strèggi wegè irer milidärstrategischè Bedütung vollschtändig zweigleisig uuszbauè, sin wôrènd èm Zweitè Wältchrièg uffgriffè, abber nit umgsetzt worrè. Nõch èm Chrièg hèt mò abber mee übber dè Ruggbau vo zweigleisigè Strèggi nõchdenkt (z. B. bi dè Gäubaan), abber gar nit übber dè Ybau dèvo. Z Duttlingè, wo mit dè Aabindung vo dè Strèggi vo Inzigkofè hèr zum Abzwygbaanhof worrè isch, hèt d RBD Stuègètt zwǜschè 1928 un 1933 dè aalte Baanhof durch è neui Aalaag ersetzt.
Nõchdèm diè Hinteri Höllèdalbaan vo Neuschtadt uff Donaueschingè anno 1901 fèrtig gsi isch, hèt mò Fryburg èrschtmòls mit èrè dirèktè Zugleischtung mit Ulm vobindè chönnè. Sèlli Idee isch schu i dè 1850er Johr diskutyrt worrè, ab 1909 isch d Idee mit Eilzüüg umgsetzt worrè, woby dè Zuglauf sogar ab 1912 deilwys bis Colmar durrèbundè worrè isch. Ußerdèmm sin ab 1913 au Schnèllzüüg vo Münchè gu Fryburg aabotè worrè. Sèbbi Schnèllzüüg hèn deilwys au Spyswägè mitgfüürt. D Durchschnittsgschwindigkeit im Donaudal isch abber unter 50 Kilometer pro Stund rächt langsam gsi für èn Schnèllzug. Drotz è baar Yschränkungè wôrènd dè Wältchrièg isch dè Faarblaan mit èrè Mischung us Personèzüüg sowiè langlaufèndè Eil- un Schnellzüüg bis 1945 relativ stabil blibbè. Zum Ysatz sin znägscht bsunders diè Schwôbischi Fc chò, wo nò bis Mitti vo dè 1920er Johr dè Bedryb bräägt hèn un ab circa 1926 durch d Baureiè 38.4 abglöst worrè sin. Zwǜschè 1929 un èm Änd vum Zweitè Wältchrièg sin mit dè Baureiè 24 moderneri Faarzüüg ygsetzt worrè. Dè Güètervokeer isch wèg dè dört kaum vorhandènè Induschtriè a sèllèrè Strèggi fascht bedütungslos gsi.
Ursina Giger
Lääbe
Im e Porträt uf laut.de haißt s iber d Ursina:
Kernen im Remstal
Verwaltong
Kerne ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
1890–1950: Zwǜschè Uusbau un Chriègsschäddè
Churz vor èm Änd vum Zweitè Wältchrièg hèt dè alliyrte Luftchrièg gegè Dütschland au dè Duttlinger Baanhof zämmè bombt. D Strèggi sèlber isch dègegè nu lycht z Schaddè chò un isch fascht bis zum Chriègsänd mit Yschränkungè befaarbar gsi. Schwèri Schäddè hèt dègegè 1945 d Weermacht aagrichtet, wo sich im Rüggzug vo dè Weschtfront befundè hèt. D Weermacht hèt è baar Ysèbaabruggè übber d Donau gschprèngt un asè èn durrèlaufendè Vokeer bis zum Johr 1950 uumöglich gmacht. Deilschtrèggè sin abber schu ab 1946 widder bediènt worrè.
Ursina Giger
Lääbe
Mit dr Corin Curschellas un dr Astrid Alexandre het d Giger s Trio „La Triada“ grindet, wu rätoromanische Volkslieder sammlet un dreistimmig uffiert.
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
Sit 1950: Zwüschè Ruggbau un Aagebotsvobesserung
Zuè größèrè Vobesserungè vo dè Vokeersinfraschtruktur isch es nõch 1950 kaum chò. Aafang vo dè 1990er Johr hèt diè Dütsche Bundesbaan mee un mee d Baanaalaagè an Brivatlüt vokauft. Zuè nèrè Stilllegung vo dè Strèggi isch es abber nit chò. Zum Ysatz chò sin i dè 1950er un 1960er Johr vor allem voaaltèti un in churzè Abschtänd wechselndi Beschtänd vo Dampfloks mit unterschydlicher Hèrkumpft. Bis 1955 isch diè Württèbärgischi C zum Ysatz chò, wo ab 1953 peu à peu vo dè Bayrischè S 3/6 abglöst worrè isch. D S 3/6 hèt bis 1961 irèn Diènscht uff dè Strèggi duè un isch aaschlièßend vo dè DR-Baureiè 03 ersetzt worrè. D 03er isch bis 1971 im Ysatz gsi, isch abber schu ab 1966 suksessyv durch d Disellok vo dè DB-Baureiè V 200 abglöst worrè.
Angelina Jolie
Lääbe
Si isch isch mit dr Darstellig vu dr Videospiilheldi Lara Croft in Lara Croft: Tomb Raider (2001) international bekannt wore. Anderi kommerziälli Erfolg het si mit dr Film Filmen Mr. & Mrs. Smith (2005), Wanted (2008), Salt (2010) und Maleficent – Die dunkle Fee (2014) ghaa. Fir ihri schauspiilerische Laischtige het d Jolie drei Golden Globe, zwee Screen Actors Guild Award un fir ihri Roll vun ere psichisch Chranken im Film Durchgeknallt (1999) en Oscar as beschti Nääbedarstelleri iberchuu. Mit em Chriegsdrama In the Land of Blood and Honey het d Jolie 2011 ihre Debüt as Spiilfilmreschiseeri un Draibuechautori gee.
Ursina Giger
Wäärch
Mit Ursina’s Danish Laboratory
Kernen im Remstal
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
Sit 1950: Zwüschè Ruggbau un Aagebotsvobesserung
Bis 1963 isch diè Württèbärgischi T5 vor Personèzüüg zum Ysatz chò, isch abber ab 1961 mee un mee durch d DR-Baureiè 64 übbernò worrè. S Güètervokeersmengi isch schu vor èm Zweitè Wältchrièg gring gsi un isch bis 1976 normalerwys durch diè tǜpischi Näbbèbaans-Güèterzuglok DR-Baureiè 50 gschtemmt worrè. Ab 1969 hèt d Disellok DB-Baureiè V 90 d 50er schrittwys abglöst. Sit dè 1950er Johr sin voeinzèlt au Diseldrybwägè im Personèvokeer zum Ysatz chò. Als èrschtè Diseldrybwagè hèt d VT 60.5 sèbbi Strèggi befaarè. Ab 1961 sin d Uerdinger Schinnèbüs dèzuè chò, wo i dè 1970er Johr dominyrt un bis 1995 vokeert hèn. Ab 1988 hèn d Drybwägè vo dè DB-Baureiè 628 dè Diènst vum Schinnèbus übbernõ un bis Aafang dè 2000er Johr èn Großdeil vu sèllèm Diènscht erfüllt hèn. D DB-Baureiè V 160 hèt ab 1966 vill langlaufèndi Züüg übbernõ un isch ab 1975 durch die stärkèri Nõchfolgerin DB-Baureiè 218 abglöst worrè.
Angelina Jolie
Lääbe
D Jolie isch Sondergsandti vum UN-Flichtlingshochkommissar António Guterres un ehmoligi Sonderbotschafterin fir s UNO-Hochkommissariat fir Flichtling. Fir ihre humanitären Yysatz isch er di kambodschanisch Staatsburgerschaft verlihe wore.
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
Sit 1950: Zwüschè Ruggbau un Aagebotsvobesserung
Am 25. Dezembèr 1959 sin uff dè Donaubrugg bi Guètèschtai d Personèzüüg P 3400 un P 3421 frontal zämmè dätscht. Uufallursach isch èn Irrtum vom Lokomotyvfüürer un èm Zugfüürer gsi, well sy vogèssè hèn, dass wègèm Weihnachtsfyrtig nõch èm Sunntigsfaarblaan gfaarè wörd un sy dõrum z Thyrgartè d Chrützung mit èm Gegèzug abwartè hèn müèsè. Bi nèm Frontalzämmèschtoß uff dè Brugg isch dè vorderscht Wagè vom einte Zug uffgschtygè un hèt dè Füürerschtand vo dè Lok vom Gegèzug, dè Tenderlok 75 048, zämmèdruggt. Dè Lokomotyvfüürer isch dõdeby ums Läbbè chò, drei wittèri Ysèbaaner sin schwèr voletzt worrè. Wègè dè relatyv gringè Gschwindigkeit vo beidè Züüg isch kei Faarzüüg vo dè Brugg abbè kait.
Kernen im Remstal
Dialäkt
Dr Dialäkt vo Kerne ghert zom Schwäbisch.
Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
Sit 1950: Zwüschè Ruggbau un Aagebotsvobesserung
Dè Faarblaan i dè 1950er Johr isch zimli glych gsi wiè bi sèllèm vor 1945. Durchlaufendi Züüg vo Ulm uff Frankrych sin allerdings ab 1953 gnauso wègkait wiè dirèkti Züüg vo Münchè via Ulm gu Fryburg. Ab 1954 isch als Ersatz dè Chläbber-Exprèss übber Memmingè–Aulèdorf–Hèrbèrtingè statt übber Ulm un s Donaudal gfüürt worrè.
Uff keinè vo dènnè Züüg sin d Passagyr vopflegt worrè. S Eilzug-Aagebot isch bis i d 1980er Johr rächt stabil blibbè, woby sich d Durchschnittsgschwindigkeit vo dè Eilzüüg bis i d 1980er Johr uff 70 Kilometer pro Stund uè gangè isch. Diè Dütschi Bundesbaan hèt s Naavokeersaagebot uff dè Strèggi abber nò bis zum Aafang vo dè 1990er Johr uusdünnt. 1988 hèt sy èn Tagtfaarblaan ygfüürt, wo abber durch è baar ußerblaanmässig vokeerèndi Züüg voschtärkt worrè sin. D Züüg sin nu nò als RegionalSchnellBaanè (RSB) im Zwei-Stundè-Tagt vo Ulm bis Neuschtadt gfaarè.
Sit dè 1980er Johr isch d Infraschtruktur vo dè Strèggi massyv zruggbaut worrè, i dèmm diè mit Personal bsetztè Baanhööf mit Uuswychmöglichkeit un deilwys Güètervoladdeschtellè zuè Haltepüngt zämmè gschtutzt worrè sin, asè bassyrt z Nendingè, Müülheim un Beuron. D Zuègangsschtellè z Guètèschtai un Thyrgartè sin zuè gmacht worrè, nu Thyrgartè isch bis zum Johr 2020 no uusschlièßlich durch dè Nadurpark-Exprèss bediènt worrè. Dè ursprüngliche Abzwygbaanhof Inzigkofè isch Aafang vo dè 2000er Johr zuè nèrè Abzwygschtell umgschtaltet worrè, um s Gleis nõch Dibenga für schnèlli Neigetechnig vofüègbar z machè un dõdemit besseri Faarzitè hèrrè z bringè. Lediglich i dè Baanhööf Fridingè un Hausè im Dal sin nò Zugchrützungè möglich, woby Hausè im Dal nu ein Huusbaanschteig für ei Gleis hèt.
Im Johr 2003 isch dè Chläbber-Exprèss ygschtellt un dè Abschnitt zwǜschè Duttlingè un Fridingè i s Ringzug-Konzèpt integryrt worrè. Immerhy isch dè Abschnitt bis Fridingè nõch dè Aagebotsvoschlèchterungè i dè Bundesbaan-Zyt i dè Gnuss vo bessèrè Vobindungè chò. Mit èm Faarblaanwechsèl im Dezembèr 2019 isch dè bis dört gältènde Zweischtundètagt zuè nèm zytèwysè Stundètagt vodichtet worrè.
Signaalaalaagè sin in letschter Zyt nu voeinzlèt modernisyrt worrè, byschpillswys wörd dè Chnotèbaahnhof Duttlingè sit 2004 mit èm Elegtronischè Stellwärch (ESTW) us dè Bedrybszentralè Karlsruè fèrngschtüèrèt, d Abzwygsschtell Inzigkofè wörd sit 2001 vom ESTW Sigmaringè fèrngschtüèrèt.
Stèllwärch un Signaalaalaagè
Diè Baanhööf Hausè im Dal un Fridingè vofüègèd nò übber è mechanischs Stellwärch mit dè Einheitsbauart. D Weichè, d Yfaar- un Uusfaarsignaal un d Schrankè wörrèd vum Faardiènschtleiter übber Dròòtzugleitungè gschtellt un bediènt. Im Duttlinger Baanhof isch sit 2004 è elegtronisches Stellwärch vo dè Bauart Lorènz im Ysatz, wo us dè Bedrybszentralè Karlsruè fèrngschtüèrèt wörd.
Blaanungè
Obwoll d Strèggi im Johr 2006 wèg dè Chürzung vo dè Regionalisyrungsmittel kurzfrischtig hèt söllè stillglait wörrè, gildèt irè Bschtand hüte als gsichèrèt. Durch èn Uusbau vo dè Strèggi für Neigetechnig hèt mò d Faarzitè stark vochürzè chönnè.
Ändi Septembèr 2015 hèt dè Vokeersminischter vo Baddè-Württèbärg, dé Winfried Hermann aakündigt, mit zuèsätzlichè Regionalisyrungsmittel èn Stundètagt realisyrè zu wellè. Dèzuè müèsstet Deili vo dè Strèggi zweigleisig uusbaut wörrè. È Elegtrifizyrung isch erwogè worrè. È Vodichtung vum Faarblaan vo Mäntig bis Frytig isch bis zum Faarblaanwechsèl im Dezembèr 2019 vorgsää gsi, zuè dè meischtè Dageszitè git es sitdèm èn Stundètagt. S Vokeersaagebot am Wuchèänd wörd witterhy fascht uusschlièßlich im Zweischtundètagt gfaarè.
Innerhalb vum Brojäkt Ringzug 2.0 hèt d Strèggi zwǜschè Duttlingè un Fridingè a dè Donau èn höchèrè Stellèwärt, idèm mit Infraschtrukturuusbautè èn stündlichè Regionalexprèss un èn stündlichè Ringzug vokeerè söll. Dõdèzuè wörd je nõch Bedrybskonzäpt è Elegtrifizyrung odder dè Ysatz mit Akkudrybwägè untersuècht. Mindeschtens ein neuè Chrützungsbaanhof söll dõdeby entschtõ, waalwys im Berych Duttlingè Schmèlzi odder z Müülheim. Diè witteri Strèggi bis nõch Sigmaringè wörd dõdèby nit berüggsichtigt, dört söll dè Regionalexprèss langfrischtig mit Diseldrybwäge odder andrè Aadrybsartè vokeerè. Èrschti Untersuèchungè sin schu gmacht worrè, wo mit èm Bedrybsaafang früèschtens 2027 grechnèt wörd. Ändi 2021 sin d Grundlagè ermittlèt un d Vorblaanung für s Brojèkt beuffdragt worrè, dõrunter dè Abschnitt zwǜschè Duttlingè un Fridingè. Diè èrschtè beidè Blaanungsphasè söllèd 2024 abgschlossè wörrè.
Angelina Jolie
Lääbe
Syt 2005 isch si mit em Schauspiiler Brad Pitt zäme gsii, am 11. Jänner 2006 isch des offiziäll bekannt wore. Ab 2014 sin si ghyrote gsii. D Angelina Jolie het drei Chinder adoptiert (Maddox Chivan, *2001, vu Kambodscha; Zahara Marley, * 2005, vu Ethiopie; Pax Thien (*2003), vu Vietnam), wu au alli drei vum Pitt speter adoptiert wore sin. Mit ihm het si ne Dochter (Shiloh Nouvel * 2006) un Zwilling (Knox Léon un Vivienne Marcheline, * 2008), Im Septämber 2016 het d Jolie d Schaidig vu ihrem Mann Brad Pitt yygee.
Filmografy
as Schauspiileri
as Reschiseeri
as Draibuechautori
as Produzänti
Sinchronsprächeri
Limersheim
Limersche (frz. Limersheim, dt. Limersheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Limersche ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 847.
Verwàltung
vun Limersche ìsch. Limersche ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Limersche ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Sëll
Sëll (dt. Saeul, frz. Saeul) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Ortsdail
Zue Sëll ghere d Ortschafte Kaalmes (Calmus), Iener (Ehner), Kapwëller (Kapweiler), Sëll (Saeul), Schweebech (Schwebach).
Geografi
Sidlig vu dr Ortschaft Schweebech verlauft d Schweebech.
Verwaltig
Sëll ghert zum Kanton Réiden im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Sëll isch dr Raoul Clausse. Scheffe sin dr Marc Fisch un dr Gérard Zoller. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Gschicht
D Gmai Sëll isch entstande am 8. Augschte 1822 dur d Fusion vu dr Gmaine Sëll un Kaalmes.
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Sëll ghert zum Moselfränkisch.
Amerikanische Revolution
Die Amerikanischi Revolution, au dr Unabhängikeitschrieg vo de Vereinigte Staate, isch dr Ufstand währed de Johr 1775 bis 1783 gsi, wo drizäa vo de nordamerikanische Kolonie vo Grossbritannie ihri Unabhängikeit vo ihrem Mueterland gwunne und die Vereinigte Staate vo Amerika bildet hai.
Gschicht
Dr Chrieg isch usbrooche noch eme Johrzähnt vo politische Händel, wo sich d Koloniste meh und meh vo dr Britische Chrone entfremdet hai, wil die brobiert het, ihri Kontrolle über d Kolonie z versterke. Bis 1778 isch es e Bürgerchrieg innerhalb vom Britische Riich gsi. Denn hai sich anderi europäischi Mächt afo iimische, wo die ufständische Kolonie understützt hai: Frankriich im Johr 1778, Spanie im Johr druf und Holland 1780. Dr Chrieg isch uf em Land vor allem gege d Koloniste gfüehrt worde, und uf de Meer gege die europäische Seemächt. Grossbritannie het dank siner Flotte lang d Understützig, wo vor allem d Franzose gschiggt hai, chönne iischrängge. Dr britische Söldnerarmee si schlächt usbildeti, amerikanischi Soldate und Milize under em George Washington gegenübergstande, wo aber mit dr Hilf vo Duusige vo französische Soldate schliesslig am 19. Oktober 1781 d Kapitulation vo de Änglander z Yorktown hai chönne erzwinge. Die letzte britische Soldate hai New York am 25. Novämber 1783 verloo, nochdäm am 3. Septämber 1783 dr Friide vo Paris abgschlosse worden isch. In däm het Grossbritannie d Unabhängikeit vo de Vereinigte Staate bis zum Mississippi anerkennt und Florida an Spanie abdrätte.
Santorini
Santorini (, [sandoˈrini]) oder Thera (Θήρα; altgr. [ˈθɛːraː], noigr. [ˈθira]) isch e vulkanische Archipel im Ägäische Meer und ghört zu de Kyklade. D Inslegruppe bistoot us de Hoptinsle Thera mit 75,8km² und Therasia mit 9,3 km². Zäme mit dem Felsblock Aspronisi (0,13 km²) bildet si de Rest vonere vorhistorische grössere Insel wo um 1628 v. Chr. explodiert isch. Die beede Insle Paléa Kaméni und Néa Kaméni sind erst i historische Zitt entstande und sind hüt no vulkanisch aktiv, drumm ninnt eri Grössi zue.
Name
De moderni Name Santorini werd i de Regle för di ganz Inslegruppe bruucht. De Name chunnt usem Italienische und bizücht sich uf di Hailigi St. Irene. Di antike Näme vo de zwoo gröschte Insel sind Thera und Therasia (Θηρασία, Therasía) gsii. Wenn de Name echt griechisch isch und nöd usere vorgriechische Sprooch stammt, chönnt sini Bidüttig »Wildi« sii, wa guet zu de vulkanische Natur vo de Insle passt. I de Poesi isch au de Name Kallista (Καλλίστα, Kallista) »di Schönsti« bruucht wore. Mengisch kursieret i de Trivialliteratur und i Raisebüecher ono anderi Näme, wo aber uf Verwechslige basiered.
Klima
S Wetter vo Santorini isch troche und warm, wobii drai Jooreszite underschide were chöned. Im Märze fangt d Wachstum- und Blüetizit aa, wo im Juni dör Trochezitt abglöst werd. Gliichzitig setzed au d Etesie (ther. meltém) ii, chüeli und trochni Nordwind, wo a de Insle di nötigi Chüeli geend. Ab Mitti Oktober fangt di chüeli Regezitt aa, wo bis in März inegoot. Frost chunt ganz selte vor und im Joor schnaits um Dorchschnitt nöd mee as a zwee Taag. Um Wienachte und Noijoor ume gits e mildi windstilli Periode, d Iisvögeltaag, wo je noch Joor e paar Taag oder au wenigi Wuche duure chönd. De Jäner deno isch zimli stürmisch.
Im Joor gits im Durchschnitt 128 wolkefraiji Taag und 38 ganz bedeckti Taag. De jöörlich Niderschlag lit bi 360 mm.
Wasserhuushalt
De porösi vulkanischi Bode füert dezue, as de Rege sofort versickeret, drum gits kai Bäch uf de Insle und nume wenigi Quelle. S Trinkwasser werd drum hüt mit Schiff uf d Insle broocht.
För d Landwertschaft isch de Tau bsunders wichtig. Well s Wasser i de Kaldera chälter isch as im Meer rund um d Insle, bildet sich em spoote Vormittag sobald d Sune uf Wasserobeflächi trefft, Dampf wo a de Kalderwand hööchstiigt und denn a de flache Häng noo abe flüüst und sich as Tau uf d Vegetation lait. I Muelte sammlet de sich zuesätzlich und werd vom poröse Bimstai uufgsoge und bildet ase e chliises Wasserreservoir för d Pflanze.
Tierwelt
Uf de Inslegruppe lebet nu grad e Totzed Süügerarte, Huustier und de Mensch mitgrechnet. Zu de Wildtier ghöred Chüngeli, Igel und verschidnigi Müüs. Mengisch wered d Chüste vo de Seerobbe ufgsuecht. Huustier wered nu wenig ghalte, di wichtigste sind Esel. Muli, Schööf, Gaisse, Hünd und Chatze. Dezue chömet zu de "Huustier" no Biili för Hung.
Insekte sind villfältig, verschidnigi Summervögel, Chefer, Hoigümper, Zikade und Spine ghöred zu de bunte Tierwelt. Ufem Grosse Iliasberg chunnt au de Karpathischi Schkorpioo (Euscorpius carpathicus) vor, und mengisch chrablet de Tuusigfüessler as wenig gern gseene Gast is warmi Bett ine.
Föf Reptiliearte lebet uf de Insle, d Riisesmaragdaidechs (Lacerta trilineata), Kykladeaidechs (Podarcs erhardi myocensis) und de Nacktfingergecko (Tenuidactylus turcicus). Vo de zwoo Shlangenarte isch d Chatzeoottere (Telescopus fallax pallidus; ther. efios) schwach giftig, aber för de Mensch nöd gföörli. Di rotschwarzi Leopardeoottere (Elaphe situla) isch nöd giftig und werd gern i de Hüser gsie und gelt as Glücksbringer.
Vo de rund 70 Vogelarte brüetet nume rund 15 Arte ufem Archipel, drunder de Spatz (Passer domesticus), d Felsetube (Columba livia), d Silbermööfe (Larus argentatus), d Huubelerch (Halerida cristata), d Nebelchraie (Corvus cornix), de Chograpp (Corvus corax) oder s Wänneli (Falco tinnunculus). Im Oktober rastet d Wachtle (Coturnix corunix) uf Santorini.
Vo de Meertier sind neneswert de Hundshai (Galerhinus galeus), wo gern i de Kaldera schwümmt und de starch bidrooti Delphin, wo i de Antiki di theräische Münze ziert het.
Allerdings sind Theräer wie d Grieche allgimain passionierti Jäger und Fischer und drum sind vill essbari Fisch und Landtier starch bidroot und chömed numeno selte vor.
Pflanzewelt
Insle bildet i de Regle Chliibiotop mit relativ wenig Pflanzearte. Uf Thera wachsed öppe 600 verschidnigi Pflanze, vill devo sind Strüücher und Büsch; Bömm degege sind selte. Uf Therasia sind rund 150 Pflanzenarte bikannt und uf Aspronisi grad 17. Uf de Vulkaninsle Pales Kameni sinds guet 170 und uf Nea Kameni öppe 130 Arte.