cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nestor (Mythologie)
De Nestor isch noch sim Vatter König vo Pylos wore, s isch aber scho i de Antiki umstritte gsii, weles Pylos as gmaint isch. De Pindar isch de erst gsi, wo de Nestor mit Messenie verbunde hett, indem er en "Messenische Grais" nennt. De Nestor isch zimmli aalt gsii, woner in Troianische Chrieg zoge isch mitere Flotte vo 90 Schiff. Debii hend en zwee Söö, de Thrasymedes und Antilochos biglaitet.
As Grais hett er nöd a de Chempf tailgnoo und hett, wen er sich doch nöd het chöne zrugghalte jedesmool vo sinene Söö usem Champf müese grettet were und de Antilochos isch debii sogeer umchoo. As erfaarene Wagechämpfer het de d Raie vo de Striitwäge gornnet. Er isch e redseelige Grais gsii, wo gern öber sini jugedliche Heldetaate verzellt het. Er hett d Grieche biroote und bi de Striiteraie under de Grieche vermittlet. Sini Reede zaiget e gwössi Altersmildi im Gegesatz zo dene vom Odysseus wo uf Herti pocht hend. De Nestor und si Soo Thrasymedes hend zo de ganz wenige ghört, wo nochem Troianische Chrieg hail haichoo sind. De Nestor hett d Tootebai vom Machaon vo Troia mitgnoo und z Gerenia bistattet.
De Nestor hett nochene fridlich z Pylos wittergherrscht und er isch vom Telemachos bsuecht wore, wo de siin Vatter Odysseus gsuecht hett. D Odyssee git e guete Iidrugg, wie de Nestor und sini Famili glebt hend.
Verhüürootet isch de Nestor mit de Eurydike oder de Anaxibia gsii und hett sibe Buebe und zwoo Maitle ghaa. De ältist Sii isch de Antilochos gsii, wo vor Troia gfallen isch, de jüngsti isch de Peisistratos gsii. Di andere hend Thrasymedes, Perseus, Stratichos oder Stratios, Aretos und Echephron ghaisse. . Sini Töchtere sind Peisidike und Polykaste, wo de Telemachos ghüüroote hett, gsii.
Wo de Pausanias im 2. Joorhundert n. Chr. d Stadt Pylos bim Vorpirg Koryphasion uufgsuecht hett, hend em d Lütt dai s Graab und s Huus vom Nestor zaiget und o d Hööli wo sini Chüe gwonnt hend.
24. April
Dr '''24. April''' isch dr 114. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 115. in Schaltjohr), dodermit blybe no 251 Däg bis zum Änd vum Johr.
Bezirk Liestal
Dr Bezirk Lieschtel isch e Verwaltigseinheit im Kanton Basel-Landschaft (Baselbiet) mit dr Hauptstadt Lieschtel, wo au Kantonshauptstadt isch.
Dr Bezirk Lieschtel liggt in dr Mitti vo de ybrige vier Bezirk vom Baselbiet und isch drumm zentral gläge. D Gmeinde vom Bezirk Lieschtel wärde normalerwyys no zem Oberbaselbiet grächnet (wie d Bezirk Waldeburg und Sissach). Dr Bezirk Lieschtel gränzt im Norde an Dytschland (Landkreis Lörrach, Bade-Wyrttebärg), im Nordoschte an Kanton Aargau (Bezirk Rhyfälde), im Oschte an Bezirk Sissech, im Süde an Bezirk Waldeburg, im Weschte an Kanton Soledurn (Bezirk Dorneck) und im Nordweschte an Bezirk Arlise. Är isch dodrmit nur mit em Bezirk Laufe nid verbunde. Dä hett aber no bis Aafang vo de 1990er Joor zum Kanton Bärn gheert.
Dr Bezirk Lieschtel isch noch Arlise dr noch Yywooner (56'388 Ändi 2006) zweitgröscht und zweitiflussriichscht Bezirk vom Kanton.
D Gemeinde vom Bezirk sin noch Lieschtel usgrichtet (Brattele und Augscht, wo mängisch au zu Unrächt zem Unterbaselbiet zellt wärde, au noch Basel). Lieschtel als Kantonshauptstadt isch au dr wichtigscht Ort im Bezirk. Lieschtel isch au flechemessig am greeschte. Am meischte Mensche wohne syt em Baubuum vo de 1970er Joor in Brattele, dr üsserschte Agglomerationsgmeind vo Basel. An 2. Stell kunnt denn Lieschtel.
Dr Bezirk isch seer unterschiidlig prägt: In Brattele und Augscht dominiere Industrie und Woonsiidlige, Lieschtel mit sinere Agglomeration (Fränkedef, Füllschdrf, Lause, Buebedorf, Sältisbärg) mit faschd 30'000 Iiwohner isch stedtisch prägt, in de andere Gmeinde herrscht e ländligs Bild vor.
Politischi Gmainde
D Raiefolg vo de Gmainde richtet sich noch dr hochdytsche Schryybwyys.
Burg Altenstein (Südschwarzwald)
D Burg Altestei isch e abgangeni Burg bi dr Gmei Häg-Ehrschbärg im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Si isch uf eme Felsspron im Angebachdal nerdlig vum Ortsdeil Altestei gläge. Änere andere Hypothese noch isch d' Burg Altestei ufem Henscheberg oberhalb vo Zell gstande.
Die Hecheburg isch im 13. Johrhundert s erscht Mol gnännt wore. Si isch im Bsitz vu dr Herre von der Steine gsi.
Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite nyt me erhalte.
Prager Kleinseite
D Prager Chlisite (tschechisch: Malá Strana) mit em Chlistädter Ring (tschechisch: Malostranské náměstí) isch en Stadtteil vo de tschechische Hauptstadt Prag.
Vo 1257 bis 1784 isch d Prager Chlisite e rächtlich eigenständigi Stadt unterhalb vo de Prager Burg ksi, wo sech vo de Prager Altstadt dütlich underschide het. Nach zwei verheerende Bränd isch si zur Stadt vo de Riche und vom Adel worde.
Im Staddteil stönd hüt prunkvolli Paläst und Kirche. Sehenswürdigkeite sind d Sankt Niklaus Chille, de Prager Bischofshof, s Sächsische Huus, d Sankt Thomas Chille, d Chille Sankt Maria unter de Chetti, d Chille vom Johannes em Töifer a de Bleichi, d ungermuur, d Sankt Laurentius Chille, d Chille Maria vom Sieg, s Palais Lobkowitz, s Palais Vrtba und der Vrtba-Garten, d Gärte vo de Prager Burg und de Ussischtsturm Petřín.
1991 hätt d Prager Chlisite 8411 Iwohner ka. Im Jahr 2001 sind dört 471 Wohnhüser gsi, mit 6809 Mänsche wo im Kwartier gläbt händ.
Chlodwig III.
Dr Chlodwig III., au Chlodwig IV., wenn dr Chlodwig vo Austrasie in de Liste as Chlodwig III. ufgfüehrt wird (* öbbe 677;  † Ändi 694) isch vo 690 bis 694 dr Frankekönig gsi. Er stammt us em Gschlächt vo de Merowinger und isch dr Sohn vom Theuderich III. und dr Chrodechild gsi.
Won er König worden isch, isch dr Chlodwig no unmündig gsi. Si Mueter het d Vormundschaft übernoh. Das isch in früehjere Ziite zwar üeblig gsi bi minderjöhrige Herrscher, zu dere Ziit aber ehnder ungwöhnlig, wil d Huusmeier d Vormundschaft übernoh hai. Es git aber Urkunde mit Siigel vom König und vo siiner Mueter, und die bestätige ass es so gsi isch. D Regäntschaft vo dr Chrodechild isch mit ihrem Dod am 5. Juni 692 z Änd gange. Dr eigentlig Herrscher im Riich isch aber, wie bi de andere Schattekönig vo der spote Merowingerdynasti au dr Huusmeier Pippin dr Mittleri gsi. Politischi Entscheidige vom junge König si us siner churze Regierigsziit nit bekannt. Er isch en ächte  roi fainéant gsi. Me weiss aber, ass er sich zum Katholik het lo daufe. Er isch in dr Basilika Saint-Denis begrabe.
Si Nochfolger isch dr Childebert III. gsi.
Literatur
Noch em Ardikel Chlodwig III. uf dr dütsche, em Ardikel Clovis IV uf dr französische und em Ardikel Clovis IV uf dr änglische Wikipedia.
Hornberg (Herrischried)
Hornberg isch e ehemoligi Gmeind über em Wehradal im Landchreis Waldshüet und isch 1972 uff Herrischried ygmeindet worre. Es bstoht uss de Dörfer Hornberg und Obergebischbach und em Wyler Atdorf und litt im üsserschte Weste vo de Gmarkig vo Herrischried, westlig vom Ortsdeil Nydergebischbach. Witer westlig litt d'Stadt Wehr.
„Hornbec“ wird im Johr 1256 zum erschte Mol erwähnt, Atdorf churzi Zit spöter, um 1300, als „Abedorf“. Obergebischbach hät bis in s 15. Johrhundert zämme mit em hütt eigene Herrischrieder Ortsdeil Nydergebischbach de Ort „Geboltzpach“ bildet, wo au um 1300 uffdaucht. Ab em 14. Johrhundert hän di drei Ort zu de Grafschaft Hauestei ghört.
S Wappe zeigt uff wißem Grund e grieni Danne und vor säller e Horn. D'Danne stoht für d'Züeghörigkeit zu de Grafschaft Hauestei, s Horn wyst uff de Gmeindename hy.
Schwarzenburg BE
Schwarzeburg (amtlech Schwarzenburg, frz. verautet Schwarzenbourg) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
D Gmeindsflächi bsteit us 63 % langwirtschaftlecher Flächi, 27,8 % Waud, 7,3 % Sidligsflächi u 1,9 % süschtigi Flächi.
Gschicht
D Gmeind isch 2011 entstande us dr Fusion vor Gmeinde Waalere (Wahlern) und Aublige (Albligen), Schwarzeburg säuber isch e Viertugmeind vo Waalere gsii. Bis zum 31. Dezämber 2009 hei d Gmeinde zum Bezirk Schwarzeburg ghört.
Schwarzeburg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1025/1148 aus Suarcenburc, Waalere 1228 aus Vualerro, Aublige 1148 aus Albennon.
Religion
79,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 14,7 %, CVP 1,9 %, EVP 3,7 %, FDP 5,7 %. GLP 3,7 %, GP 6,9 %, SP 20,1 %, SVP 35,7 %, Suschtigi 7,6 %.
Gmeindspresidänt vo Schwarzeburg isch dr Ruedi Flückiger (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei 96 % Dütsch vo de Ywohner aus Houptsprach aaggää, 0,8 % Französisch u 0,4 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Schwarzeburg ghört zum Höchstalemannisch.
Holzblasinstrument
Holzbloosinstrumänt säit mä Bloosinstrumänt, wo d Schwingig vo dr Luftsüüle bin ene mit eme Luftblatt oder Rohrblatt erzügt wird. D Instrumänt sälber bestöön nid immer us Holz, wie dr Naame suggeriert; zum Bischbil si die erste bekannte Flööte us Chnoche gmacht gsi, und vili vo de hütige Holzbloosinstrumänt wärde us Metall oder Kunststoff gmacht. Andrersits bestoot z. B. dr Zink us Holz, mä zelt en aber wäge dr Art wie d Schwingig bi iim erzügt wird, zu de Bläächbloosinstrumänt.
Abgränzig
Es isch schwiirig genau z definiere, weeli Instrumänt zu de Holzbloosinstrumänt zele.
D Erzüügig vom Doon
D Luftsüüe im Instrumänt wird vom Schbiiler am Mundstück zu Schwingige aagregt. Do underschäidet mä drei Arte vo Holzbloosinstrumänt: Dur s Uf- und Zuemache vo de Doonlöcher weelt dr Schbiiler e bestimmti Lengi vo dr Luftsüüle, wo cha schwinge (mänggisch het s in dr Luftsüüle scho im Vorus e zuesätzlige Wällechnoote). Es entstoot a steendi Wälle, wenn sich d Schwingig denn dur Resonanz mit dr Luftsüüle, uf die gweelti Doonhööchi iistellt. Dr diefst Doon git s, wenn alli Doonlöcher zue si und d Luftsüüle d Lengi vom gänze Instrumänt het.
Meilen
Geografii
Mäile lit am rächte Ufer vom Zürisee, zmitzt i de Goldküste, am Südhang vom Pfannestììl. Es fahrt e Fähre uf Horge as ander Ufer übere. Überäne isch au d Halbinsle Au. Nochbergmäinde vo Mäile sind Härrlibärg, Egg, Üetike am See und über de See gränzts a Horge und a Wädischwil. Hüt sind 47 % vo de Flächi vo de Gmäind Landwirtschaftsland, 24 % Wald und 27 % Sidlige.
Gschicht
Mäile isch zum eschte Mal gnamset worde 820/880 als Meilana. S Dorf isch scho i de Römerziit bekannt gsi und hät under de Kelte vermuetlich Mediolanum ghäisse. S git aber au anderi Düütige vo dem Name. Im Mittelalter isch Mäile nach Chloschterbsitz e Obervogtei vo de Schtadt Züri worde.
Schiffskatastrophe und Ländeli-Gottesdienst z Obermäile
Am 29. Augste 1872 häd d Gmäind Mäile es Extraschiff pstellt. Das häd mit allne Chind vo de Gmäind es Fäärtli in Obersee gmacht. I de alte Pricht staat, es seget 450 oder sogar 500 Chind gsi. D Tampfbootgsellschaft häd d Concordia gstellt. Won am Abig s Schiff zrugg cho isch, hets zerscht z Obermäile söle alegge. D Eltere sind am Schiffstäg gstande und händ gwarted. Im gliiche Momänt isch s Kursschhiff cho, d St. Gotthard. D Concordia isch i d Gotthard ine gfare und hät mit irem Spitz es grosses Loch i d Siitewand vo de Gotthard grisse. Bed Schiff händ agfange sinke. Wie de Blitz hät mer d Passagier vo de Gotthard uf d Conordia überezoge und disi häds im letschte Momänt no an Stäg ane gschafft. Nume e Fra Gysi vo Basel segi is Wasser ine gheit und de Kassier Brändli vo de Concordia, won vili grettet häd, isch vom Strudel vo de Gotthard abezoge worde. Ali andere, vor alem ali Mäilemer Chind, händ die Katastrophe überläbt. Bis uf de hütigi Tag fiired d Mäilemer drum im Ländeli z Obermäile Änds Augschte jedes Jaar en Tankes-Gottesdienst – sit mängem Jaar ökumenisch.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraatäil liit bi 20 % (Stand 2011).
Religion
40,7 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 25,8 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 2,5 %, CVP 4,2 %, EDU 2,0 %, EVP 1,7 %, FDP 25,9 %. GLP 10,7 %, GP 7,8 %, SP 13,8 %, SVP 30,9 %, Suschtigi 0,3 %.
Gmäindspresidänt isch de Christoph Hiller (Stand 2018).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,0 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Mäile ghört zue de Seemundarte.
Louie Gohmert
sii Laawa un Làuifbàhn
Uff d’ Walt kumma-n-ìsch dr Louis Gohmert z’ Pittsburg ìm Nordoschta vum Texàs, àls Suhn vum diitsch-texànischa-n-Àrkitäckt Louis Buller Gohmert un vu dr Mary Sue geborena Brooks. Uffgwàcksa-n-ìsch’r ìn dr texànischa Schtàdt Mount Pleasant, wu-n-’r bis 1971 ìns äffentliga Gymnàsium gànga-n-ìsch. Schpeeter hàt’r bis 1975 Gschìcht àn dr Texàs-A&M-Üniwärsitäät gschtudiart. Drnooh hàt’r Racht àn dr Baylor-Üniwärsitäät z’ Waco gschtudiart un ìsch ànna 1982 àls Rachtsànwàlt züagloo worra. Ar hàt àlso z’äärscht àls Ànwàlt gschàfft. Vu 1978 bis 1982 ìsch’r Soldàt ìm àmerikànischa Heer ìm Bundesschtààt Georgia gsìì. Ànna 1992 hàt maa-n-ìhn àls Rìchter ìm Smith County gwählt; àn dara Schtälla-n-ìsch’r bis 2002 blìewa. Drnooh ìsch’r bis 2003 Rìchter ìm Beriafungsgrìcht vum zwälfta Grìchtsbezirk vum Texas gsìì.
Àn dr Kongrasswàhl vu 2004 ìsch dr Gohmert ìm äärschta Wàhlbezirk vum Texas ìns àmerikànischa Represantàntahüüs gwählt worra. Ìm Hüüs ìsch’r àb’m 3. Janner 2005 gsìì, àls Noohfolger vum Demokrààta Max Sandlin. Ìm Kongrass ìsch’r Mìtglìed ìm Juschtizüüssschuss un ìm Üüssschuss fìr Boodaschatz gsìì, so wia-n-ìn dräi Unterüüssschìss. Ìnnerhàlb vu dr repüblikàànischa Fràkzioon ìsch’r Mìtglìed ìm rachtspopülischta „Tea Party Caucus“ gsìì, so wia-n-ìm rachtskonsärwàtiiwa Freedom Caucus. Ìm Janner 2015 hàt’r sìch fìrs Àmt vum Schpraacher vum Represantàntahüüs uffgschtällt, àwwer ìsch ärfolgloos gsìì.
siina Mainunga
Dr Gohmert glàuibt nìt, àss dr Klìmawàndel vum Mänsch verursàcht worra-n-ìsch. Ar unterschtìtzt wittera Bohrunga fìr d’ Ärforschung vun Ardeel un -gààs ìm Alaska. Ar hàt dr Üüsstrìtt vu da Verainigta Schtààta vum Pàriiser Àbkumma fìr Klimaschutz unterschtìtzt.
Bii-n-’ra pàrlàmäntàrischa-n-Ààheerung vun’ra Mitàrwaitera vu da àmerikànischa Forschtbeheerda hàt dr Gohmert wälla wìssa, wàs d’ Beheerda hann känna màcha, fìr d’ Umlàuifbààhna vum Mond un vu dr Ard verändra, fìrs Klima schìtza.
Dr Gohmert ìsch àui geega dr Racht um Schwàngerschàftssàbbruch un hàt dr Gsätzäntwurf „Hailigkait vum mänschliga Laawa“ (Sanctity of Human Life Act) unterschtìtzt, wu s’ Ziel gsìì-n-ìsch, d’ fräiwìlliga Schwàngerschàftsàbbruch schlicht un aifàch z’ verbiata.
Ànna 2012 hàt’r ìn’ra Reeda-n-ìm Represantàntahüüs d’ Presidàntschàft vum Barack Obama mìt dr Diktàtüür vum Adolf Hitler verglìecha.
Noh-n-em Àmoklàuif ìn’ra Primààrschüal ìm Connecticut ànna 2012 hàt dr Gohmert gsajt, àss d’ Lehrer dr Märder hann känna teeta, wänn sa Wàffa ghàà hann. Noh-n-em Àmoklàuif z’ Aurora ànna 2014 hàt’r dia Mainung wìederholt.
Wahrend dr COVID-19-Waltversöichung ànna 2020 hàt dr Gohmert d’ Behàndlung mìt Hydroxychloroquin bfìrwortet, obwohl kää wìsseschàftliger Bewiis drfìr gsìì-n-ìsch. Ar hàt àui behàuiptet, àss Diitschlànd a Schprìtzdoosa-n-ärfunda hàt, wo dr Koronavirüs gteetet hatt —dàs ìsch fàlsch gsìì un ar ìsch drfìr haftig kritisiart worra.
Ìm Jüüni 2021 hàt dr Gohmert zamma mìt 48 àndra repüblikàànischa-n-Àbgoordneta fìr d’ Redüziarung vum US-Militääriisàtz ìm Iràk gschtìmmt.
sii Prìwààtlaawa
Mìt siinera Ehafràui Kathy hàt dr Louis Gohmert dräi Teechter. Ar woohnt z’ Tyler ìm Nordoschta vum Texàs.
Dr Gohmert ìsch a „Süüdliger Taifer“; ar ìsch Mìtglìed ìn dr Kìrìch vu Green Acres, wu-n-’r Diàkon un Lehrer ìn dr Sunntigsschüal ìsch.
Bürgle (Enkenstein)
S Bürgli isch e abgangeni Burg bi Enkestei, eme Ortsdeil vu dr Stadt Schopfe im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Die Burg isch wahrschyns e Vorposchte vu dr Burg Roteburg gsi. Si lyt uf eme bewaldete Bärgchopf in dr Nechi vum Dorf.
Hite isch nume ne chleine Grabe erhalte.
Der Herr der Ringe
Der Herr der Ringe (änglische Originautitu: The Lord of the Rings) isch e Roman vom John Ronald Reuel Tolkien und giut aus Klassiker vor Fantasy-Literatur. Ds änglische Originau isch 1954 und 1955 usechoo, die erschti dütschi Übersetzig 1969/1970.
Dr Roman isch usserdäm verfiumet worde (Die Gefährten, Die zwei Türme u Die Rückkehr des Königs). Är het 17 Oscars abgruumt und ca. 2,9 Milliarde US-Dollar ibracht.
Inhalt
Im Tolkiensche Universum stellt dr Roman Der Herr der Ringe dr Abschluss vun ere fiktive Mythewält dar, wel er vu dr letschte große Eraignis vun eme Mythezytalter verzellt. Dr Großdail vum Wärch brichtet vu dr miesame Rais vum Frodo un syyne Kamraade im Ringchrieg. Der Herr der Ringe isch e in sich gschlosse Gschicht, glyychzytig aber au e Furtsetzig vum Chinderbuech Der kleine Hobbit (The Hobbit).
Vorgschicht
D Vorgschicht markiert dr Zytpunkt, wu dr mythisch Kontinänt Mittelärd vum sognännte zwaite Zytalter in s dritt ibergoht. E zäntrali Roll spile doderbyy di 20 Ring vu dr Macht (3 Elbering, 7 Zwärgering, 9 Mänschering, ai Ring vum dunkle Herrscher, bsundersch dr Aint Ring, wu vum Herrscher vum Beese z Mittelärd, em Sauron, gfertigt woren isch, wu dr grescht Dail vu syyre aigne Macht in dää Ring yybrocht gha het. Dää Ring het er häälige gschmidet un het dodermit alli andre Ringdreger welle beyyflusse un bherrsche. Är het dr Elbe 16 vu ihre 19 Elbering gnuu un het si verdailt an d Herrscher vu dr Mänsche un dr Zwärg. D Mänsche sin dr Ring schnäll verfalle un sin dodruf Nazgûl (Ringgaischter) wore. Des sin Wäse, wo unter dr Macht vum Sauron stehn un Schräcke verbraite. Si sueche noch em ainte Ring. Ihre Aafierer, dr Häxechenig vu Angmar, cha no alte Brofezeiige vu kaim Mann deetet wäre. D Zwärg sin z arg am Gold inträssiert gsi, ass si sich hätte unterwärfe loo. In ihne hän die Ring nume d Gyyr no Ryychtimer gweckt.
Dur dr Celebrimbor (em Schmid vu dr 19 Ring) isch dr Elbe glunge, drei Ring vor Sauron in Sicherhait z bringe, wu si gspanift hän, was dää blant gha het. Die drei Ring sin nie vum Sauron aaglängt wore, sin dodermit nie unter syym Yyfluss gstande un sin wäge däm mächtigi Wärchzyyg im Kampf gege ihn gsi. Narya, dr Ring vum Fyyr, het zerscht dr Círdan drait, speter dr Gandalf. Nenya, dr Ring vum Wasser, het d Galadriel drait un Vilya, dr Ring vu dr Luft zerscht dr Gil-Galad, no däm syym Dod derno dr Elrond.
Go syy Schreckesherrschaft uf ganz Mittelärd uuszwyte, het em Sauron nume no dr „Aint Ring“ gfählt. Dää Ring isch em am Änd vum 2. Zytalter in dr letschte Schlacht um Mittelärd vu Isildur, s Elendils Suhn, mit em abbrochene Heftstuck vum Schwärt Narsil vum Finger abdrännt wore. Noch em Wunsch vum Elrond hätt er aigetli sotte zruckbrocht wäre zue dr Fyyr vum Schicksalsbärg, eme Vulkan im Härz vu s Saurons Ryych (Mordor). Dert isch dr Ring vum Sauron gschmidet wore un nume dert het er wäge däm chenne vernichtet wäre.
Dr „Aint Ring“ isch langi Zyt verscholle gsi un isch schließli in dr Vorgschicht vum 'Herrn der Ringe', Der kleine Hobbit, vum Déagol un syym Frynd Sméagol gfunde, zwee Hobbit us em Volk vu dr Starre. Di beede hän sich um dr Ring gstritte, am Änd het dr Sméagol syy Frynd derwäge umbrocht. Dur dr dunkel Yyfluss vum Ring isch er bees wore un syy Läbe isch dur dr Ring in e uunatyrligi Lengi zoge wore, vu andere isch er nume no Gollum ghaiße wore. Wun ere vu syyre Familie verstoße woren isch, isch er ins Näbelgebirg gflichtet, wun er derno in ere Hehli „an dr Wurzle vum Näbelgebirg“ gläbt het. Wu dr Hobbit Bilbo Baggins (dt. „Bilbo Beutlin“) am e Dag dur s Näbelgebirg chuu isch, het er dr Aint Ring gfunde un het dodermit vor em Gollum chenne flichte un schließli in syy Haimet, in s ''Shire' (dt. „Auenland“), wider chenne zruckchehre.
Erschts Buech: Die Gefährten – Der Ring wandert
Der Herr der Ringe fangt aa mit eme Bricht iber dr Doppelgeburtstag vu dr Hobbit Bilbo Baggins un syym Adoptivsuhn Frodo. Derwylscht dr Bilbo mit 111 Johr e fir Hobbit in seli hoch Alter chunnt, wird dr Frodo mit syym 33. Geburtstag volljehrig. Des isch fir di beede Grund gnue, e (no) greßers Fescht wie sunscht z fyyre. Bin ere Red am Änd macht sich Bilbo mit Hilf vun eme Ring vor dr Auge vu dr Zueherer uusichtbar un goht in syy Wohnig Bag End (dt. Beutelsend) zruck go ne baar Sache fir e lengeri Rais hole. Är wird aber vum Zauberer Gandalf em Graue ufghalte, wu - mit syym Fyyrwärch – au ne Gascht gsi isch un em Bilbo syy Begaischterig iber syy glunge Verschwinde nit dailt. Är iberzygt dr Bilbo, ass dää em Frodo nit nume Bag End hinterlosst sunder au dr Ring. Wu dr Frodo e Wyyli speter chunnt, isch dr Bilbo scho furt un dr Gandalf zaigt em Frodo s Kuvert mit em Ring mit dr Mahnig, e nit z bruche. Fascht 17 Johr speter chunnt dr Gandalf, wu dr Frodo bis do nume sälte bsuecht het, wider un gheit dr Ring as „letschti Brob“ ins Fyyr. Do erschynt e Text in dr Sproch vu Mordor, wu in elbische Buechstabe gschriben isch. Dr Gandalf isch jetz absolut sicher, ass dää Ring dr „Aint Ring“ vum „Dunkle Herrscher“ Sauron isch.
Är verzellt em Frodo d Gschicht vu dr Ring un drait em uf, mit syym Gärtner Samwise „Sam“ Gamgee (dt. Samweis Gamdschie) un em Ring us em Shire ufzbräche. Si bschließe, ass dr Frodo Bag End an di uugliebte Verwandte, d Sackville Baggins (dt. Sackheim-Beutlins) soll verchaufe un vorgee, zue syym Vetter Merriadoc „Merry“ Brandybock uf Bockland zie z welle. Churz vor dr Frodo an syym 50. Geburtstag ufbricht, verschwindet dr Gandalf derno wider. Wel er nimi chunnt, bricht dr Frodo ohni ihn mit em Sam un syym Vetter Peregrin „Pippin“ Took (dt. Tuk) z Fueß uf, derwylscht dr Fredegar „Dick“ Bolger e Sach vum Frodo mit eme Chaare uf Bockland fahrt. Unterwägs entgehn si ne baar Mol eme Dräffe mit „schwarze Ryter“ un dräffe dr Gildor, e Elb, wu uf em Wäg zue dr Graue Anfurte isch. Är warnt dr Frodo vor dr schwarze Ryter un nimmt em Sam s Verspräche ab, alliwyl uf syy Herr achtzgee. Z Bockland schließt sich dr Merry dr Gruppe aa, derwylscht dr Dick im Shire blybt un d Spure verwischt.
Bin ere „Abchirzig“ dur dr Alt Wald wäre d Frynd vun eme Baum, em „Alte Wyydemann“ schlofrig gmacht un fascht verdruckt. Im letschte Momänt wäre si vum Tom Bombadil grettet. Dää fiert si sicher dur dr Alt Wald uuse un ladet si yy, d Nacht bi sich un syyre Frau Goldberry (dt. Goldbeere) z verbringe. Noch em Zobeässe steckt dr Tom Bombadil s Frodos Ring uf. Zum Erstuune vu dr Hobbit wird er aber nit uusichtbar, är sait ene, är sei scho vor alle Bärg, Baim un Dier do gsi. Uf em Wäg us em Wald uuse bringt er ihne ne Lied byy, wu si ne in Notsituatione z Hilf chene riefe. Scho churz no ihre Drännig mueß dr Frodo em Tom Bombadil riefe, wel si uf dr „Barrow-Downs“ (dt. Hügelgräberhöhen) vun eme „Grabuuhold“ in e Gruft verschlaipft wäre un dää versuecht si mit eme Baanspruch umzbringe. Dr Tom Bombadil erschynt un vernichtet dr Grabuuhold. Är holt alli Schetz us em Grab un sait, ass e jede, wu do durechunnt, sich soll e Stuck nee go dr Baan vum Grabhigel bräche. Är wehlt fir e jede Hobbit e lange Dolch uus, wu vor langer Zyt vu dr Mänsche vu Westernis gschmidet wore seie, un drännt sich e Rung speter wider vun ene, wel si syy Biet verleen Bree zues.
Wu si dert aacheme, gehn si in s Gaschthuus The Prancing Pony (dt. Zum tänzelnden Pony), wu dr Frodo as Name Underhill (dt. Unterberg) aagit, wien em dr Gandlaf grote het. Är macht zobe uf sich ufmerksam macht, wel er bim Singe vun eme Lied vor dr Auge vu dr Gescht verschindet, wel er us Versäh dr Ring ufzoge het. Doderno mahnt si ne Främde, wu Strider (dt. Streicher) gnännt wird un schyns zimli guet informiert isch iber si, in eme Näbezimmer vorsichtiger z syy. Wel er betont, ass d Hobbit ebis derbyy hätte, wu „ihn un syy Frynd inträssiert“, ferche d Hobbit zerscht, ass er e Diener vum Dunkle Herrn sei. In däm Momänt chunnt aber dr Wirt, dr Barliman Butterbur (dt. Gerstenmann Butterblume). Är git em Frodo ne Brief vum Gandalf, wu dää din schrybt, ass dr Frodo nit uf e soll warte sunder sofort vu derhaim soll ufbräche. Derzue chindet er em Frodo e megli Dräffe mit eme Frynd, em Strider aa. Dr Wirt maint, är heb dää Brief scho lenger, heb aber vergässe ne in s Shire z schicke. Dur dä Brief glingt s em Strider, wu mit richtigem Name Aragorn haißt, d Hobbit vu sich z iberzyyge un ihn as ihre Fierer dur d Wildnis aazneh. In dr Nacht versueche di schwarze Ryter d Hobbit z ermorde. Si sin, wie dr Aragorn ene erklert, d Nazgûl, Ringgaischter, un Diner vum Sauron. D Ryter verjage alli Ross uf Bree, un dr Ufbruch vu dr Gruppe wird, zimli verzegeret, wel si sich zerscht e nei Pony mien chaufe.
Unter dr Fierig vum Aragorn cheme d Hobbit zue dr Wetterspitz, eme hoche Bärg, wu si e baar Däg dervor Blitz druf gsähne hän. Si finde dert e Zaiche vum Gandalf, e in e Stai gravierti G-Rune mit eme Datum. Si wäre abe dert vu fimf vu dr nyyn Nazgûl aagriffe. Dr Frodo ziet dr Ring uf, är cha dr Aafierer vu dr Nazgûl mit em Schwärt us dr Higelgreber verwunde, wird aber sälber schwär verletzt. Em Aragorn glingt s, d Nazgûl mit Fyyr z verdyybe. Syy Schwärt isch, wien er dr Hobbit scho z Bree zaigt het, verbroche, „aber d Zyt sei noo, wu s nei gschmidet wurd“.
Dr Aragorn merkt, wie schwär dr Frodo verletzt woren sich, un brässiert mit dr Hobbit wyter. Wu si di „letscht Bruck“ un d Trollhechine iberquärt hän, dräffe si uf dr Elbefirscht Glorfindel. Dää chännt s Mässer, wu dr Frodo dermit verletzt woren isch, un sait, ass es iber syy Fähigkeite gieng, sonigi Wunde z haile. Wäge däm mießte si so schnäll wie megli uf Rivendell (dt. Bruchtal) chuu, wel nume dr Elrond dr Frodo chennt rette. Wu si aber an d Furt cheme, wäre si vu allne nyyn Nazgûl aagriffe. Dr Frodo chunnt nume dervu wäg em schnälle Elbeross vum Glorfindel. Wu dr Frodo uf dr andre Syte vu dr Furt isch un dr Nazgûl mit em Name Elbereth un em Schwärt droht, verbricht des. Ihm glingt s ihrem Befähl, ene dr Ring z gee, z widerstoh. Wu di erschte Nazgûl in d Furt ryte, wäre si vun ere Fluetwälle dervugschwämmt, wu vum Elrond gruefe woren isch. Dr Grorfindel drybt derno au di andere Ryter in d Fluet. S erscht Buech ändet dodermit, ass em Frodo d Sinne schwinde un er läblos vu s Glorfindels Ross gheit.
Zwaits Buech: Die Gefährten – Der Ring geht nach Süden
Am Aafang vum zwaite Buech dräffe d Hobbits z Rivendell dr Gandalf wider, wu brichtet, ass dr Oberscht vu syym Orde, dr Saruman dr Wyss, jetz im Dienscht vum Fynd stiend. Si drääfe au dr Bilbo wider, wu jetz alt un schwach isch.
Die nyyn Kamrade sin dr Frodo Baggins (dt. Beutlin), dr Sam Gamgee (dt. Gamdschie), dr Merry Brandybuck (dt. Brandybock) un dr Pippin Took (dt. Tuk) as Hobbits, dr Gandalf as Zauberer un Maiar, dr Aragorn, dr Suhn vum Arathorn und Erbe vum Elendil, dem frühere Chenig vum Königriich Gondor un dr Boromir, dr Suhn vum Denethor, em Steward (dt. Truchsess) vu Gondor, as Mänsche, dr Legolas, dr Suhn vum Thranduil, em Chenig vum Mirkwood (dt. Düsterwald), as Elb un dr Gimli, Suhn vum Glóin, as Zwärg.
D Gruppe goht zerscht no Side un wett dert iber dr Bass am Caradhras s Näbelgebirg iberschryte. Dr Bärg sich ene aber bees gsunne un e Schneesturm zwingt si uf em Bass umzchehre un unter em Gerbirg dur d Mine vu Moria z goh. Noch ne baar Däg finde si dert s Grab vum Zwärgechenig Balin, d d Stadt Khazad-dûm isch verwaist. In dr Chronik chenne si nooläse, ass d Stadt allmeh vu Ork bedrängt woren isch un mit dr Zyt alli Zwärg gstorbe sin.
Ork gryfe d Ringgmainschaft aa un noch ere heftige Verdaidigung flichte d Gfährte dur dunkli Gäng. Churz vor em Uusgang chunnt e Balrog, e Fyyrgaischt us dr alte Zyte. Dr Gandalf stellt sich em Kampf go syyne Kamrade d Flucht megli z mache. Si chenne vertwitsche, aber dr Gandalf gheit mit em Balrog in dr Abgrund.
Drurig chemme si uf Lothlórien, e Waldryych vu dr Elbe. D Firschti Galadriel isch Dregeri vu aim vu dr Elbering. Bim Abschid git si allne Gfährte ne Gschänk, dr Frodo chunnt e Phiole mit em Liecht vum Earendil iber. D Gfährte fahre vu Lothlórien wyter mit Ruederboot uf em Fluss Anduin.
Wu si bi dr Raurosfäll raschte, wird dr Boromir zmols vu dr Macht vum Ring iberwältigt un versuecht, em Frodo dr Ring mit Gwalt abzneh. Dr Frodo cha im letschte Momänt dr Ring ufzie un vertlaufe. Wu di andre go dr Frodo sueche gehen, wäre si vu Ork un Uruk-Hai aagriffe, dr Merrin un dr Pippin wäre furtgschlaipt, dr Boromir stirbt bim Versuech si z rette.
Dr Frodo het derwylscht bschlosse, ass er elai wyter uf Mordor goht, dr Sam findet ihn aber un goht mit em.
Dritts Buech: Die zwei Türme – Isengards Verrat
Noch ere mehdägige Verfolgigsjagd dräffe si schließlig uf dr Marschall vu dr March Rohan Éomer, wu ihne brichtet, ass er mit sym Drupp sälli Ork un Uruk-Hai vollständig uusglescht heb, Hobbit hebe si kaini gsääne, d Lyche hebe si alli verbrännt. Är leent ene Ross un nimmt ene s Verspräche ab, ass si uf Edoras, d Hauptstadt vu Rohan, chemme, sobald si wisse, was mit ihre Frynd gschääne isch. Wu die drei verblibene Gfährte schließlig am Ort vu dr Schlacht aachemme, entdeckt dr Aragorn Spure, wu druf hiidyte, ass dr Merry un dr Pippin vor dr Schlacht hän chenne vertlaufe un in dr Fangornwald gflichtet sin.
Dr Hobbit isch wirkli d Flucht glunge. Im Fangornwald dräffe si uf dr Treebeard (dt. Baumbart), dr eltscht vu dr Ent un s eltscht Läbewäse uf Mittelärd. Si brichte ihm vu dr Verbräche un vum Verrot vum Saruman. Dr Treebeard, wu scho um e Huffe gfellti Baim druurt, rieft schließli ne Entthing yy, wun er vorschlaat, gege Isengard z zie. Des wird noch ere dreidägige Diskussion au bschlosse.
Dr Aragorn, dr Legolas un dr Gimli dräffe um die Zyt dr Gandalf wider, wun ene verzellt, ass er im Champf gege dr Balrog wirkli gstorbe sei. Si hebe sich vu dr diefschte Beraich, wu wyt unter dr diefschte Stolle vu Moria lige, iber d sagenumwobe ändlos Stäge, wu vu dr diefschte Heeline vu Moria bis zue dr Gipfel vum Näbelgebirg uffe fiert, bis zum Gipfel vu dr Bärg uffegchämpft, wun er dr Balrog vergschlaa, aber sälber nit iberläbt heb. Är sei aber zruckgschickt wore, wel syy Ufgab, dr Sauron z stirze, nonig erfillt sei. Är berueigt di drei Gfährte iber s Verblyybe vu dr Hobbit, verzellt ene vu ihrem Dräffe mit dr Ent, un rytet derno mit ene uf Edoras, ass dr Aragorn, dr Legolas un dr Gimli ihre Verspräche gegeniber em Éomer chenne yylese.
Z Édoras wäre si nume mit ere verhaltene Fryndligkait empfange, wel dr Gríma Wormtongue (dt. Grima Schlangenzunge), s Chenigs Beroter un, wie sich uusestellt, e Spion vum Saruman, scho langi Zyt e negative Yyfluss uf dr Chenig Théoden het. Em Gandalf glingt s aber, d Luge vum Gríma ufzdecke un dr Chenig vu däm sym schlächte Yyfluss z haile. Dr Théoden verdrybt dr Gríma, berueft e Heerschau yy un un losst syy Volk in d Feschtig „Hornburg“ im Dal Helm's Deep (dt. Helms Klamm) evakuiere, wu s haißt, kai Fynd chennt si yynee, solang si vu Manne verdaidigt wird. Vu Isengard uus ziet derwylscht e riisig Orheer uf Rohan.
D Ent chemme mit mehrere hundert Huorn uf Isengard un gryfe em Saruman syy Feschtig aa. Si zerstere doderby in churzer Zyt alli Schutzwäll, fluete s Dal un bringe fascht alli Ork um. Dr Saruman sälber cha in letschter Minut in dr Durm Orthanc flichte, wun er sicher isch vor dr Ent.
Churz vor dr Schlacht um d Hornburg verlosst dr Gandalf d Rohirrim, dr Aragorn, dr Legolas und Gimli blybe. Dr Gandalf rytet uf Isengard un rieft bim Treebeard um Hilf gege s Orkheer vor dr Hornburg, dr Treebeard schickt doderno d Huorn no Helm's Deep.
In dr Schlacht chenne d Mänsche d Ork langi Zyt abwehre, solang bis dr Chlammwall gsprängt wird, derno glingt s dr Ork in d Burg yyzdringe. Wu s daget un alli Hoffnig schwindet, wän dr Théoden, dr Aragorn un dr Éomer e letschte Uusbruch versueche. Si ryte mit dr letschte Ryter uuse, chenne dur d Zyylete vum Orkheer durbräche, vor dr Burg sääne si ne riisige Wald, wu uf aimol im Dal wachst. Glychzytig drifft dr Gandalf yy mit Versterkigsdruppe um dr Erkenbrand vu Westfold yy. Si chenne d Ork verdrybe, wu alli in dr Wald flichte. Dert chunnt aber kain vun ene wider läbig uuse, wel s sich zaigt, dass des d Huorn sin, wu alli Ork deete.
Dr Gandalf fiert schließlig dr Théoden, dr Éomer, e Delegation vu dr Rohirrim, un dr Aragorn, dr Legolas un dr Gimli uf Isengard, wu si uf dr Merry un dr Pippin dräffe. Derwylscht dr Gandalf mit em Chenig un dr Rohirrim zem Treebeard goot, verzelle sich di fimf Gfährte, was si erläbt hän.
Alli zämme ryte zum Orthanc go mit em Saruman verhandle. Dää versuecht mit syyre Stimm zerscht dr Théoden, derno dr Gandalf umzflattiere, är chaan ene aber nit chiderle. S Aagebot vum Gandalf, ass er sich ihne chennt aaschließe, läänt er wietig ab. Jetz offebart sich dr Gandalf as neis Oberhaupt vu dr Istari (Zauberer), as „Gandalf dr Wyss“. Är bricht em Saruman syy Zauberstab abenand un verstoßt en us em Orde vu dr Zauberer un us em Wysse Rot.
Dr Gríma Wormtongue gheit derno ne schwarze Stai us aim vu dr obere Fänschter mit em Ziil, dr Gandalf oder dr Saruman z verschlaa. Är verfäält aber syy Ziil un dr Gandalf nimmt dää Stai zue sich. D Delegation verlosst Isengard, derwylscht d Ent blybe go dr Saruman im Orthanc bewache. Wu dr Pippin znacht häälinge dr Stai nimmt un dryyluegt, chaan er im Stai, wu zue dr Palantír ghert, zerscht e großi Stadt sää, wu brännt, drno siit er dr Sauron. Är wird vu däm im Gaischt gfolteret, dr Gandalf chaa ne grad no rette un d Verbindig zum Sauron unterbräche. Dr Gandalf merkt d Gfohr, git dr Palantír em Aragorn un rytet mit em Pippin uf em schnällschte Wäg uf Minas Tirith, d Hauptstadt vu Gondor.
Vierts Buech: Die zwei Türme – Der Ring geht nach Osten
Dr Frodo un dr Sam chenne uf ihre Raise uf Mordor dr Gollum, wun ene nooschlycht, fange. Dr Sam missdröut em Gollum, aber dr Frodo duurt des eländ Gschepf. Är frogt dr Gollum oder Smeagol, wie si friejere Name gsii isch, eb är e Wäg dur d Dodesimpf zum Schwarze Dor wisst. Dr Smeagol git Antwort, jo, er sei scho mol dur d Simpf uf Mordor gange un är chennt si dert ane fiere. Wu dr Smeagol em Frodo ne Aid bim «Schatz» schwert, losst en dr Frodo frei. E Zytlang siht s eso uus, wie wänn dr Smeagol chennt ghailt wäre vum beese Yyfluss vu Ring. No drei Däg chemme si zum Schwarze Dor un sähn, ass es uumeglig fir si isch dur s Dor z chuu, ohni ass si gfange gnuu oder umbrocht wäre. Dr Smeagol verzellt ene derno, s gäbt no ne zweete, ghaime Wäg, wu er emol gfunde ghaa heeb: Cirith Ungol. Wel si kai anderi Idee hän, gehn d Hobbit uf syy Vorschlag yy.
Uf em Wäg dur Ithilie wäre si aber vun eme Drupp Soldate vu Gondor ufgriffe, wu unter dr Fierig vum Faramir, em Brueder vum Boromir, Ithilien uuskundschafte. Vu ihm here si, ass dr Boromir dot isch. D Hobbit wäre zue eme sträng ghaime Versteck vu dr Gondorer gfiert, Henneth Annûn, wu dr Faramir us dr vage Uussage vum Frodo un eme Versprächer vum Sam d Wooret iber ihri Ufgab rotet. Im Gegesatz zum Boromir, widerstoht er aber dr Versuechig, dr Ring an sich z nee un z bruuche zum Macht iberchuu. Am negschte Morge entdecke d Wache schließlig dr Gollum bim Fische in eme Weier, wu zum Versteck ghert. Em Frodo glingt s, dr Faramir dervu z iberzyge, ass dr Gollum verschont wird. Är mueß en aber doderzue dur e Lischt in d Händ vu dr Soldaten gee, was dr Gollum as Verdröuesbruch aasiht. Noch eme churze Verheer un ere Warnig an dr Frodo vor em Wäg iber dr Ungol-Bass losst Faramir die Drei wyter zie.
Dr Gollum fiert dr Frodo un dr Sam am Schaidewäg verby uf Minas Morgul. Wu si dert aacheme, ziet e riisig Heer us Minas Morgul in dr Chrieg. Syy Aafierer isch dr Herr vu dr Nazgûl, dr friejer Häxechenig vu Angmar. Dodro sähn dr Frodo un dr Sam, ass dr groß Chrieg uusbrochen isch. Noch em Abzug vu dr Drupe mache si sich uf, d Stääge vu Cirith Ungol uffezstyge. Unterwägs mache si ne Rascht un schlofe yy. Wu dr Gollum no me Rung retur chunnt un d Hobbit fridli schlofe siht, verlischt syy beese Blick un är stoht do wie ne uralte Hobbit, wu chrumm isch vum schwäre Läbe, un buckt is iber d Hobbit. Dr Sam wacht uf, verschrickt un bäfzgt dr Gollum aa: «Was schnaigsch wider umme?» Des widerholt Missdröue bringt dr Gollum ändgiltig derzue ene uf em Bass e Falle z stelle. S mien dur e dunkel Tunäll goh, wu ne Riisespinnobele din läbt, d Shelob (dt. Kankra). Si stammt no us em Erschte Zytalter un het emol mit em Gollum e Abchuu droffe, ass er ihre Nahrig bschafft un si ihn derfir verschont. Dr Gollum hofft, ass d Shelob dr Frodo un dr Sam umbringt un dr Ring, wu si nit cha bruche, derno furtgheit. Si gryft d Hobbit aa un cha dr Frodo schließlig mit ihrem Stachel stäche. Är gheit glehmt an Bode, derwylscht dr Sam vum Gollum aagriffe wird. Em Sam glingt s, dr Gollum in d Flucht z schlaa un dritt derno gege die Riisespinnobele aa. Mit Hilf vu dr Phiole vu dr Galadriel un em Schwärt Stich chan er s liechtschych Ungghyr verletze un verdrybe. Im Glaube, dr Frodo sei dot, nimmt er dr Ring an sich go d Ufgab sälber uuszfiere.
Churz derno chunnt e Drupp Ork. Di beede Aafierer, Schagrat un Gorbag, unterhalte sich uf em Wäg zum Durm vu Cirith Ungol iber dr Frodo. Doderby erfahrt dr Sam, wun ene – dur dr Ring uusichtbar – noogoht, ass Frodo gar nit dot isch. S Buech hert dodermit uf, ass d Dire vum Durm vor em Sam zuegmacht wird un är in Ohnmacht gheit.
Fimft Buech: Die Rückkehr des Königs – Der Ringkrieg
Dr Denethor schickt dr Faramir wider uus go Osgiliath wider zruck erobere. Noch eme Gmetzel chunnt dr Faramir schwär verletzt wider zruck. Bal derno zien großi, schwarzi Wulke us Mordor derhär un verdunkle dr Himmel. Schließli gryft e riisigi Armee us Ork, Trolle, Haradrim mit Olifante un Oschtling unter dr Fierig vum Häxechenig un dr ibrige Nazgûl d Stadt aa. Dr Denethor haltet dr Faramir fir dood un wett mit em verbrännt wäre. Dr Gandalf chaa dr Faramir grad no rette, dr Denethor chunnt in dr Flamme um.
D Rohirrim sin dodervor mit em Aragorn, em Legolas, em Gimli, dr Dúnedain us em alte Chenigrych Arnor un au dr zwee Sihn vum Elrond in Oschte gritte go ihre Bindnis mit Gondor z erfille un Bystand in dr Not z laischte. Dr Aragorn het in dr Palantir gluegt un het gsää, dass vu Siide här e riisigi Flotte vu Schiff mit Corsare dr Anduin uffechunnt. Wäge däm wehlt er, wien em dr Elrond grote het, mit em Legolas, em Gimli, dr Dúnedain un em Elrond syne Sihn en andere Wäg iber d Pfad vu dr Doote, wu syt Ebigkaite nimi brucht woren isch. D Rohirrim ryten uf em lengere Wäg. Dr Merry bietet em Théoden syni Dienscht aa. Wu dää befihlt, ass er z Edoras soll blybe, rytet er häälige mit, dr Ryter Dernhelm verstecklet en unter sym Mantel.
Uf dr Pfad vu dr Dote forderet dr Aragorn am Stai vu Erech as rächtmäßigr Erb vum Isildur d Gfolgschaft vu dr Gaischter vu dr sognännte Aidbrächer. D Aidbrächer sin Mänsche gsii, wu Isildur Gfolgschaft geg dr Sauron gschwore, dää Schwur derno aber broche ghaa hän. As Wohrzaiche zaigt dr Aragorn s Chenigsbanner, wu ihm d Arwen vu Rivendell gschickt het. Noch em Ufruef chunnt ihm e e Armee us Doote hinterhär, wu allne Angscht im Land yyjagt.
In dr Schlacht uf em Pelennor siht s schlächt uus fir d Verdaidiger, dr Herr vu dr Nazgûl schickt sich aa, dur s erscht Stadtdoor z chuu, wu s Heer vu Mordor scho gschliffe het. Nume dr Gandalf stoht em no im Wäg. In däm Augeblick hert mer, wie d Rohirrim, wu uf em Schlachtfäld aachuu sin, zum Aagriff blose. Si hän mit Hilf vu dr Wasa oder Drúedain dr Ring vu dr Ork um Minas Tirith chenne umgoh uf em ghaime Wäg dur s Staichaaredaal un sin eso zmols uf em Schlachtfäld erschine. Dur ihre stirmische Aagriff drybe si d Heer vu Mordor retuur.
Im Verlauf vu dr Schlacht vergelschteret dr Häxechenig uf syym gfliglete Wäse s Ross vum Chenig Théoden. S gheit an Bode un begrabt syy Ryter unter sich. Ain vu dr Ryter vum Théoden, dr Dernhelm isch bim Chenig blibe un veruecht en z schitze. Uff d Warnig vum Häxechenig, ass er noch ere Prophezeiig vu e kaim Mann chaa deetet wäre, git dr Dernhelm Antwort, är sei kai Mann, un ziet dr Helm ab – s isch d Éowyn, d Nichte vum Théoden. Im Zwaikampf glingt s dr Éowyn zerscht däre Flugächse dr Chopf abzschlaa. Dr Häxechenig bricht ere mit syym Briigel aber dr Schildarm mitsamt em Schild. Voreb är si aber cha umbringe, chunnt dr Merry vu hinte un cha mit syym Mässer em Häxechenig d Sähne in dr Chyynchääle durdränne, dodermit isch dr Bann vum Häxechenig broche. D Éowyn chaan em no ne letschte Schwärtstoß in dr Halsgee, derno stirbt dr Häxechenig mit eme Schrei. D Éowyn bricht bewusstlos zäme un wird zerscht fir doot ghalte, au dr Merry wird bewusstlos.
Derwylscht gryft dr Aragorn mit dr Armee vu dr Aidbrächer d Flotte vu dr Korsare vu Umbar aa, wu mit Mordor verbindet sin. Dr Aablick vu dr Dootearmee versetzt d Korsaren in hälli Panik, ihri Armee wird ufgribe un flichtet. Dr Aragorn verchindet derno, dass er dr Aid vu dr Aidbrächer as erfillt aasiht, doderdur wäre si erlest. Noch em Abzug vu dr Doote drifft e neji Strytmacht us dr sidlige Läche vu Gondor unter em Angbor em Furchtlosen yy, si bemanne di eroberete Schiff un säglen uf Gondor.
Wietig ab em Dood vum Théodens nämme d Rohirrim dr Aagriff unter dr Fierig vum Éomer jetz umso heftiger uf, wu dr Aragorn un Syni schließlig mit dr Schiff yydräffe. Zerscht wäre si fir d Korsare ghalte, dr Aragorn losst aber s Chenigsbanner vu Gondor uusrolle, was d Fynd verwirrlet, dr Mänsche vu Rohan un Gondor aber neji Hoffnig git. Dr Aragorn, dr Éomer un s Heer vu Gondor ryybe s Heer vu Mordor in dr Schlacht uf em Pelennor vellig uf.
Elsingen
Eelséngen (lothrìngisch; frànzeesch Elzange, ditsch Elsingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Der Herr der Ringe
Fimft Buech: Die Rückkehr des Königs – Der Ringkrieg
Noch em Kampf chunnt dr Aragorn in d Stadt Minas Tirith go dr Verwundete hälfe. Noch ere alte Volkswyyshait sin „s Chenigs Händ d Händ vun eme Hailer“. Mit Hilf vu athelas-Bletter (Chenigschrut) cha dr Aragorn d Éowyn, dr Merry un dr Faramir haile un rieft si in s Bewusstsyy zruck, was as e Zaiche fir syy Aarächt uf dr Droon aagsääne wird. Ainewäg chenne di Verwundete vorerscht nit wyter dailnee am Chrieg.
Im Aaschluss ziet dr Aragorn mit dr verblibene Gfehrte Gandalf, Pippin, Gimli un Legolas, em Éomer, wu ne Dail vum Heer vu dr Rohirrim aafiert, un eme Dail vum Heer vu Gondor zum Schwarze Door. Em Aragorn un em Gandalf sy Blaan isch s, dr Sauron derzue z bringe, ass er syni Armee us em Landeesinnere abziet, go em Frodo un em Sam d Glägehait gee zum Schicksalsbärg z chuu. Am Door chunnt ene dr Befählshaber vu Barad-dûr, „s Saurons Muul“, e abdrinnige Numénorer entgege. Är zaigt dr Heerfierer vum Weschte d Chlaider vum Frodo as Bewys derfir, ass dää feschtgnuu woren isch, un forderet dr Ruckzug vu allene Heer vu Gondor un Rohan. Dr Gandalf nimmt em d Chlaider ab un wyyst die Forderige ab. D Schlacht am Schwarze Door flammt uf.
Elsingen
Geogràfi
Eelséngen lijt àn dr Canner, rund nin Kilometer eschtlich vun Thionville uf re Heche zwìsche 157 und 306 m ìwer em Meeresspiejel.
D Nochbergmeine sìn Kœnigsmacker ìm Norde, Oudrenne ìm Oschte, Inglange ìm Sìde, Distroff ìm Sìdweschte und Valmestroff ìm Weschte.
Der Herr der Ringe
Sechst Buech: Die Rückkehr des Königs – Das Ende des dritten Zeitalters
Dr Sam chunnt am Aafang vum sechste Buech in dr Durm, wu dr Frodo gfange ghalte wird, un stellt fescht, ass di boode Orkhorde us em Wachdurm un us Minas Morgul sich im Stryt um d Byti, vor allem s wärtvoll Mithril-Chettehäm vum Frodo gegesytig fascht alli umbrocht hän. S glingt em, dr Frodo, wu syni ganze Uusrischtig an d Ork verlore het, z befreie un mit em, aaglait in Orkrischtige z entchuu. Derno gehen si in Richtig Schicksalsbärg. Si grote in e Orkarmee, wäre dur ihri Tarnig aber nit entdeckt, un chenne rächtzytig wider flichte. Wu si schließlig, vellig entchreftet un halb verhungeret, am Schicksalsbärh aachemme, gryft si dr Gollum aa, wird aber vum Sam verdribe.
Wu dr Frodo derno an dr Schicksals-Chluuse vor em Fyyr stoht un dert dr Ring chennt vernicht, wird er iberweltigt vu dr dunke Macht vum Ring, un bschließt dr Ring z bhalte un setz e uf. I däm Momänt wird em Sauron z Barad-dûr klar, was d Herre vum Weschte wirkli blant hän. Är richtet si ganzi Ufmerksamkait ewäg vu dr Schlacht am Schwarze Door zum Schicksalsbärg un haißt d Nazgûl sofort dert aane. Dr Gollum, wu em Frodo un em Sam häälige noogangen isch, fallt dr Frodo aa un bysst em dr Finger mit em Ring ab. In syre Fraid, ass er sy Schatz wieder het, stolperet er un gheit in d Schicksals-Chluuse, wun er mit em Ring im Fyyr vernichtet wird.
Elsingen
Gschìcht
Eelséngen ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1341 àls Elcanges.
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1812 bìs 1923 ìsch dr Nochberort Valmestroff ingmeindet gsin. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Der Herr der Ringe
Sechst Buech: Die Rückkehr des Königs – Das Ende des dritten Zeitalters
In dr Schlacht am schwarze Door verliere derwylscht d Soldate vu Mordor ihr Kampfwille, dr fyndlig Aagriff chunnt ins Stocke. Dr Gandalf forderet d Armee vu Weschte uf yyzhalte, wel des d Stund vum Schicksal sei. Är fliegt uf em Adler Gwaihir zämme mit däm syne Brieder Landroval un Meneldor dr Nazgûl noo go vor däne zum Schiksalsbärg chuu un d Hobbit rette. Wel dr Ring vernichtet isch, gheie d Böute vum Sauron un alles zämme, was dr Sauron mit Ring ufgrichtet ghaa het. Di verblibene acht Nazgûl fliegen uf ihre Flugächse zum Schicksalsbärg un verbränne dert im Fyyr vum Vulkan, wu uusbrochen isch. Dr Frodo un dr Sam laufen uf e vorglagerete Bärghang, wäre dert aber vu Lava yygschlosse. Em Gandalf glingt s, dr Frodo un dr Sam vu sällem Bärghang z rette.