cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Patrick Lo Giudice
Läbe
I de Schwiiz folgt en Uusbildig zum Zahtechniker in Winterthur. 1977 sind erschti Ölbilder entschtande, 1983 chunnts zur erschte kreative Begägnig mit Glas, de Lo Giudice lernt Bleiverglase bim John Forbes (USA). Vo 1985 bis 1988 folged diversi Aufenthält bi Glasbläser und Künschtler in Murano, Venedig. 1993, erschti Versuech mit Polycarbonat (Lexan) als Wärchschtoff, 1996 mit Wachs (enkaustisch). I de Jahr 2002/2003 hed de Lo Giudice im Kunschthuus Glarus usgschtellt, während ere Uuschtellig namens „Künstler aus dem Linthgebiet“, im „Museum Amde“ (Kantoo Sanggalle), sowie i de „Galerie Marie-Louise Wirth“, Hochfälde, wo au scho Bilder vom Freiämter Schriftschteller Silvio Blatter z’gseh gsi sind. 2004 sind em Lo Giudice sini "Encaustik paintings" i de Galerie Andy Jllien z Züri gsi. 2005 het är am Projekt „Kunst liest“ teilgnoh z Herrliberg-Feldmeile. 2006 het er wieder bim Andy Jllien uusgschtellt, dasmal d’Serie „Mafia“ (Cosa Nostra). Uusserdäm isch er au scho bi „art felchlin – zeitgenössische Kunst“ gsi.
Erwin Rommel
Di politischi Gsinnig vom Rommel wird wohl zwüsched em Nationalsozialismus und em Widerstand gläge ha. Währed sy Wandel zum Hitler-Gägner i de Forschig akzeptiert isch, blybt syni Beteiligung am Attentat vom 20. Juli 1944 umstritte. Nüüeri Forschige wyysed druf hii, dass de Rommel „nid nur vom Staatsstreich vom 20. Juli gwüsst het, sondern dee au unterstützt und is Lager vo de Verschwörer überegwächslet isch.“
Patrick Lo Giudice
Läbe
Vor allem mit de kontroverse Mafia-Bilder het de Lo Giudice übers Färnseh (u. a. Uuftritt bim Kurt Aeschbacher uf SRF 1) und über d’Press es breits Publikum becho.
Toskana
Iiri Bezäichnig läitet sich vom Volk vo de Etrusker häär, wo in dr Antike doo aasässig gsi si.
Geografii
D Toskana isch bekannt für iiri hügeligi Landschaft, won e Hufe Pinie, Ziprässe, Oliveböim und Rääbe waggse. Dr höggst Bärg isch dr Monte Prado (2054 m). D Toskana het Waldgebiet mit ere Flechi vo ere Million Hektaare. Im Süde finde d Natuurliebhaaber e groosses Natuurschutzgebiet, dr Parco dell’Uccellina, wo s en ussergwöönlig sälteni Flora und Fauna het.
Dr Toskanischi Archipel umfasst näbe Elba, dr drittgröösste Insle vo Italie, under anderem au die chliinere Insle Giglio, Capraia, Pianosa, Montecristo, Giannutri und Gorgona.
Gemeinfreiheit
Es Werch isch gemeinfrei (engl. public domain), wenns keim Urheberrecht underliit.
In Düütschland und in Öschterriich isch en Totalverzicht uf s Urheberrecht – öppe zugunschte vo dr Allgemeinheit – nöd möglich (das wird us § 29 UrhG [D] bzw. § 19 UrhG [Ö] abgleitet). Daher gits deet au kei Public Domain dur Rechteverzicht wie i de USA, wo uf alli Recht verzichtet werde chann und s Public-Domain-Werch de gliichi Schtatus wie es nümme gschützts Werch besitzt. Es isch allerdings möglich, s Werch under eme sellige Nutzigsrecht zur Verfüegig z schtelle, sodass es vo jedermann frei veränderbar isch.
Gemeinfreiheit bezieht sich immer uf di jeweiligi nationali Rechtsordnig, und zwar sowohl dere vom Urheber als au dere vom Nutzer. So sind öppe Fotos vo US-Regierigsbehörde, wo i de USA keim Copyright underlieged, in Düütschland sehr wohl urheberrechtlich gschützt.
Schutzfrischt
Für Urheber gilt in Düütschland (wie i dr gsamte EU nach dr Schutzduurrichtlinie vo 1993) d Regelschutzfrischt. Dr Urheberrechtsschutz endet nach 70 Jahre (§ 64 UrhG) und zwar nach em Tod vom Urheber (nöd öppe nach Erschiine), abgkürzt: pma = post mortem auctoris. E Uusnaahm bilded anonymi und pseudonymi Werch, für di s Todesjahr vom Autor nöd bekannt isch. Bei ihne isch s Erschiinigsdatum, bi Nödveröffentlichung s Entschtehigsdatum massgeblich.
Sit 2003 gilt i Mexiko e Schutzfrist vo 100 Jahre pma. Inwiewiit sich selligi underschiedliche nationale Regelige uf Internetpublikatione uuswirked, isch juristisch nöd gklärt.
Für Leischtigsschutzrecht gelted chürzeri Schutzfrischte. Bi Musigstücke oder Audiouufnaahme endet d Frischt für d Leischtigsschutzrecht vo de uusüebende Künschtler (biischpiilswiis vo de Sänger oder Inschtrumentalischte) meischt scho 50 Jahr nach em erschte Erschuine vom Tonträger. Das dörf aber nöd mit em Schutzrecht vom Urheber (biischpiilswiis vom Komponischt oder Textdichter) verwechslet werde, für das di 70-Jahres-Frischt nach dem sim Tod gilt.
Wiederuuflebe
Nationali Gsetzgeber sind grundsätzlich frei i dr Entscheidig, öb si erloscheni Urheberrecht wieder uuflebe lönd. Mit dr EU-Schutzduurrichtlinie vo 1993 (in Düütschland 1995 umgsetzt) isch d Schutzduur vom Urheberrecht für d EU uf 70 Jahr pma einheitlich feschtgsetzt und zuegliich beschtimmt worde, dass dr längschti Schutz i eim vo de Vertragsländer massgeblich sii sötti. Das hät zum Wiederuuflebe (§ 137 f UrhG) vom Schutz gemeinfrei wordene Werch gfüehrt (vor allem bi Fotografie).
Bi Liechtbildwerche gemäss § 2 UrhG, wo gegeüber de Liechtbilder nach § 72 UrhG e geischtigi Schöpfig darschtelled, endet dr Schutz 70 Jahr nach em Tod vom Fotograf. Hüt isch devoo uuszgaah, dass di meischte Fotografie vo de Gricht als Liechtbildwerch aaglueget werded. Umschtritte isch di so gnännti Reproduktionsfotografie, wo uf jede Fall lediglich es eifachs Liechtbild entschtaht.
Sit em Wiederuuflebe vo bereits abglaufene Schutzfrischte mit dr Urheberrechtsänderig vo 1995 sind älteri Darlegige, wo, aachnüpfend a de Uufnaahmeziitpunkt, viili Liechtbildwerch, wo dr Urheber no keni 70 Jahr tot isch, für gemeinfrei erchlärt händ, hinfällig.
Lueg dezue uusfüehrlich: Bildrechte
Rechteinhaber
Im düütsche Urheberrecht isch es nöd möglich, s Band zwüsched em Urheber und siim Werch z durschniide. Urheber bliibt au en Aagschtellte, wo siis Werch im Rahme vomene Arbetsverhältnis gschaffe hät, d Verwertigsrecht lieged jedoch meischt bim Arbetgeber. So bemisst sich biischpiilswiis di urheberrechtlichi Schutzfrischt vonere topographische Landescharte nach em Todesdatum (plus 70 Jahr) vom längschtlebende aagschtellte Chartographe, wo en schöpferische Biitrag gleischtet höt, aber siini Recht werded vom Arbetgeber, em Vermessigsamt, wahrgnaah. Es isch nöd völlig gklärt, was us § 31 Abs. 4 UrhG (unbekannti Nutzigsarte) hinsichtlich dr Online-Nutzig folgt. Möglicherwiis hät dr Urheber bi Digitalisierig zwar d Recht, muess die aber em Arbetgeber aabüüte.
Public Domain
Nebe dr Bedüütig vo Public Domain als Gemeinfreiheit wird der Begriff glägentlich verwendet, um Werch z bezeichne, wo der Urheber mindeschtens anere nödkommerzielle Verbreitig zuegschtimmt hät. Das bezieht sich vor allem uf di sogenannti Public-Domain-Software. Nach Aasicht vo einige Autore und vom Landgricht Stuttgart 1993 isch bi ihre di kommerzielli Nutzig nöd notwendigermasse iigschlosse. Degäge hät s Oberlandesgricht Stuttgart inere schpätere Entscheidig ebefalls 1993 feschtgschtellt: Aufgrund des Vertriebs der beiden Spiele durch die Klägerin als nach ihrem Vorbringen ausschließlicher Nutzungsberechtigter unter der Bezeichnung als PD durfte die Beklagte - wie auch jeder andere, sogar zwischengeschaltete Bezieher der Zeitschriften der Klägerin - darauf vertrauen, daß die Klägerin zumindest auf eine Geltendmachung eines Urheberrechts oder ausschließlichen Nutzungsrechts verzichtete, jedenfalls soweit es um die unveränderte Vervielfältigung und Nutzung der Programme ging. Nachwiis und wiiteri Beleg.
GNU isch nöd gemeinfrei
GNU-Produkt sind nöd „public domain“. Im Gegeteil nutzed si grad das für en Urheber starchi Recht uus (GPL, Copyleft), um e beschtimmti Form vo Verbreitig z garantiere. Die hät zwar im Ergebnis einigi ähnlichi Effekt, schtimmt jedoch dennoch nöd demit überii. So gits im Fall vo gemeinfreie Werch kei Verpflichtig, e bearbeitbari Version vo dr Quelle bereitzschtelle. Es wiiters Biischpiil für e beschränkti Freigab vo Werche, wo dennoch kei „public domain“ sind, isch Freeware.
Z beachte isch debii, dass Werch, wo grundsätzlich für d Allgemeinheit under dr GNU Public License schtönd, au gliichziitig, sozsäge als Option, under ere andere Lizenzvariante zur Verfüegig schtaah chönnd. (Das isch z. B. bi Qt dr Fall.) Public Domain isch jedoch kei Lizenzvariante, sondern dr generelli Verzicht uf e Lizenzforderig.
Wie find ich gemeinfreii Werch im Internet?
Zwei Siite (mit Diskussionssiite) lischted verwertbari Public-Domain-Internetquelle (bzw. derigi, wo ufgrund de Lizenze für d Wikipedia verwertbar sind) uuf:
Gemeinfreie Musigwerch werded als Grafike vo dr Free-Sheet-Music-Bewegig im Netz veröffentlicht.
Kumaha
Kumaha (assyr. Kummuḫ; urart. Qumaḫa; ) isch e neohethitische Stadtstaat im 9. und 8. Jh. v. Chr. gsii.
Peptid
Peptiid (vo Altgriechisch πεπτός, verdaut) si churzi Chette vo Aminosüüre, wo mit Peptiidbindige verbunde si. De Chettene mit weniger as zwanzig Aminosüüre säit mä Oligopeptiid, und drzueghööre d Dipeptiid, d Tripeptiid und d Tetrapeptiid.
Kumaha
Laag
S Land Kumaha isch im Süüde vom Fluss Euphrat bigrenzt wore, im Norde isches a Malida grenzt, im Oste a Kurkuma und im Süüde a Karkamis. D Hoptstadt werd bim hüttige Samsat vermuetet. I de Antiki het da Land Kommagene ghaisse.
Peptid
A Polypeptiid isch e lengeri Chetti ooni Abzwiigige. D Peptiid ghööre in die groossi Grubbe vo de bioloogische Polymeer und Oligomeer, zämme mit de Nukleinsüüre, de Oligosacchariid (Meerfachzucker), de Polysacchariid (Vilfachzucker) und anderi.
Kumaha
Gschicht
D Ursprüng vom neohethitische Land sind uugwöss, sitt sinnere Erwäänig im Joor 866 v. Chr. isches e troie Vasall vo Assyrie blibe. De König Qatazilu vom Kumaha hett ane 858 em Heer vom Salamessar III. erlobt dör sis Piet z marschiere, demit de Kurkuma aagriffe cha und de König Ušpilulme het de assyrisch König Adadnirari III. im Krieg gege de Ataršumki von Arpad understützt. As Dank het de Adadnirari d Grenze zwöschet Kumaha und Kurkuma noi festgsetzt, zo Gunste vom Kumaha, die Grenze isch an 733 noi bistäätigt woore. Aber vorene hett um 750 v. Chr. de Sarduri II. vo Urartu de König Kuštašpi vo Kumaha bisigt und meriri Städt eroberet. Nochdem de Tiglatpilesar III. 743 v. Chr. d Urartäer bisigt und vertribe hett, isch de Kuštašpi wider e troie assyrische Vasall wore. De Tiglatpilesar hett o de Sulumal vo Malida und de Tarḫulara vo Kurkuma bisigt. Ane 711 isch de Mutallu vo Kumaha ono König vo Malida wore. Doch de Sargon II. het en bischuldigt, gmainsami Sach mit Urartu z mache. De Mutallu het sich ane 708 v. Chr. usem Staub gmacht und Kumaha isch as Provinz Kummuḫ is assyrische Riich iiglideret wore.
Peptid
A Polypeptiid mit mee as 50 Aminosüüre isch e Proteiin. Proteiin bestöön us äim oder meerere Polypeptiid, wo eso verbunde si, ass si e biologischi Funkzioon häi, verbunde mit eme Ligand wie e Kofaktor ,oder eme andere Proteiin oder Macromoleküül wie DNA oder RNA, or ere komplexe makromolekulaare Struktuur.
Kumaha
König vo Kumaha
I Chlammere stönd d Joore, wo die Könige bilait sind. Ali Joorzaale sind v. Chr.
Peptid
Aminosüürene, wo in Peptiid integriert si, wärde as Rückständ bezäichnet. A Wassermoleküül wird jeedesmol frei, wenn en Amiidverbindig gformt wird. Alli Peptiid usser de züklische Cyclopeptiid häi en N-Terminus- (oder Aminoterminus) und e C-Terminus- (oder Carboxy-Terminus) Rückstand am Ändi vom Peptiid.
Fischingen TG
Fischinge (amtlich Fischingen) isch e politischi Gmaind im Bezirk Münchwiile im Kanton Thurgau, Schwiz.
Peptid
D Bezäichnig Peptiid isch zum erste Mol 1902 vom Emil Fischer brucht worde as Bezäichnig für d Usgangsstoff vo de Proteiinabbaubrodukt dur Pepsin im Pepton (zu griech. πεπτικός peptikos ‚verdauungsfähig‘ bzw. πεπτός peptos ‚kocht‘).
Kumaha
König vo Kumaha
assyrischi Provinz Kummuḫ sitt 708.
Fischingen TG
Geografi
Fischinge isch di südlichscht Gmaind vom Thurgau a de Grenze zum Kanton St. Galle und Kanton Züri. D Gmaindsflechi bstoht us 47,5 % landwirtschaftlicher Flechi, 46,1 % Wald, 5,8 % Sidligsflechi und 0,5 % sustiger Flechi.
Gschicht
Fischinge isch zum erschte Mol gnamset worde im Joor 1138 as fiʃinę.
Bevölkerig
Quelle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraatail isch 2010 bi 8 % gläge.
Religion
33,4 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 53,9 % sind römisch-katholisch (Stand 2000).
Politik
Bi de Nationalrootswaale 2011 hät s da Ergebnis gèè: BDP 2,9 %, CVP 27 %, FDP 7,4 %, GLP 3,4 %, GP 5,1 %, SP 7,1 %, SVP 44 %, Sustigi 3,1 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch 2011 bi 1 % gläge.
Sprooch un Dialäkt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 2605 Iiwooner 96,2 % Dütsch as Hauptsprooch aagèè, 0,2 % Französisch 0,4 % Italienisch und 3,2 % anderi Sprooche.
De hochalemannisch Dialèkt vo Fischinge ghöort zum Oschtschwizerisch
Kurkuma (Begriffsklärung)
Kurkuma isch
Paris Gare de Lyon
Dè Gare de Lyon, dütsch Lyoner Baanhof odder Pariser Südoschtbaanhof, ghört zu dè bedütendschtè Baanhööf z Europa un glychzitig zu dè Sehenswürdigkeitè vo Paris. Er lyt im 12. Arrondissement.
Burg Stollenburg
Die Hecheburg isch scho anne 1328 gschlisse wore. Si isch derno zuegunschte vum Schloss Staufebärg ufgee wore. Vu dr ehmolige Burgaalag sin näbe gringe Muurräscht nume Gräbe un Wäll erhalte.
Paris Gare de Lyon
Im Fèrnvokeer gön d Züüg vom Gare de Lyon TGV nõch Süd- un Südoschtfrankrych sowiè i dè Schwiz, nõch Südweschtdütschland un dõdemit Mittè i s Härz vu dè Alemannia, nõch Spanniè un gu Italiè. Denebbè bschtòt è Nachtzùgvobindig gu Venedig. S git Umschtygemöglichkeitè i d Pariser S-Baan-Züüg vo dè Linien A und D. I dè unterirdischè Métroschtation bschtön Vobindigè zuè dè Métrolinniè 1 un 14. Mit ca. 83 Mio. Bassagyr im Johr (227.000 bro Daag) ghört dè Lyoner Baanhof zuè dè drei vokeersreichschtè Pariser Bahnhööf.
Gschichtè
Dè Baanhof isch i dè Johr 1895-1902 vom Architèkt Marius Toudoire baut worrè. Als Bauherr isch s Ysèbaanunternämmè Compagnie Paris-Lyon-Méditerranée (PLM) uffdeèttè; dè Aalass isch d Wältuusschtellig im Johr 1900 gsi. Diè rych vozyrti Fassadè hèt è Längi vo ca. 100 m, dè drin integryrte Turm isch 64 m hoch. Zum Zitpunkt, wo mò-n fèrtig gschtellt hèt, hèt er übber 13 Baanschteig voduègt. I dè Johrè 1962-1972 isch dè Baanhof umbaut worrè.
Am 27. Juni 1988 hèt sich è schwers Zùguglück abgschpillt, bi dèmm 56 Personè ums Läbbè chò un 57 voletzt worrè sin, wo-nè Zùg uugbrèmst i dè Baanhof y- un uff èn wartendè Zùg uffgfaarè isch. Dõdeby hèt sich vo allèm usègschtellt, dass es Notfallsischteem vom Lyoner Baanhof mangelhaft gsi isch, well s alli Weichè im Baanhof blockyrt hèt.
Le Train Bleu
Im Baanhofsgebäude git s è bekannts Restaurant Le Train Bleu (als. Dè Blaue Zùg) mit dè prunkvollè denkmòlgschütztè Dekoration uss dè Zit um 1900. S isch ebbèfalls vom Marius Toudoire entworfè worrè, diè 41 Bilder im Innerè sin bi 30 Mòler in Uffdraag gää worrè. D Themè vo dè Wandmòlereiè sin vo allem d Städt un Regionè, wo s Bahnnetz vo dè Gsellschaft PLM früèner mit Paris vobundè hèt - zu sellènè ghört au d Tendabaan.
Bsunders rych uusgschtattet sin dè Goldene Saal (er isch 18,5 m lang, 9 m breit un 11 m hoch) un dè Große Saal (er isch 26 m lang, 13 m breit und 11 m hoch).
Robert Schumann
Dr Robert Schumann (* 8. Juni 1810 z Zwickau, Köönigriich Sachse; † 29. Juli 1856 z Endenich, Rhiibrowinz) isch e dütsche Komponist, Musikkritiker und Dirigänt gsi. Er wird hüte zu de bedütendste Komponiste vo dr Romantik zelt.
Wärk
In dr erste Faase vo sim Schaffe het er vor allem Klaviermuusig komponiert. 1840, im Joor, won er d Pianistin Clara Wieck ghürootet het, het er mee as hundert Lieder gschriibe. In de Joor druf isch si Wärk seer vilfältig worde: Er het denn au Orchestermuusig komponiert (drunder vier Sinfonie), konzertanti Wärk, Chammermuusig, Chormuusig und äi Opere.
Lääbe und Schaffe
Dr Schumann het 1828 zwäi Joor Jura z Leipzig und Häidelbärg studiert, het sich aber mee für Litratur und Muusig intressiert. 1830 isch er zrugg uf Leipzig, zum Pianist wärde. Er het bim Friedrich Wieck Klavierunderricht gnoo und bim Heinrich Dorn  Muusigtheorii gleert. Wäge Brobleem mit sinere rächte Hand het er uf e Virtuoselaufbaan müesse verzichde und er het sich uf s Komponiere konzentriert.
1834 het dr Schumann zämme mit em Friedrich Wieck und andere z Leipzig die Neue Zeitschrift für Musik gründet, und het für sä zää Joor lang as Redakder, Autor und Herusgääber gschafft. Er het im Friedrich Wieck si Dochder Clara welle hüroote, aber dr Vater isch drgeege gsi und 1840 isch dr Schumann drwääge vor Gricht gange. 1843 isch er dank em Felix Mendelssohn Bartholdy für e Zitli Leerer am Conservatorium der Musik z Leipzig gsi. 1844 isch er uf Dresde züüglet und het dört e Chor gläitet. 1850 isch dr Schumann dr Stedtisch Muusigdiräkter z Düsseldorf worde. Er het ommer wider ärnsthafti seelischu Krise erläbt, und het 1854 brobiert sich umzbringe. Sini letschte Joor isch er in ere Häilaastalt z Endenich bi Bonn gsi.
Litratuur
Wärkverzäichnis
Maken
D Make (altgr. Μάκαι, Mákai, lat. Macae) sind e libysche Stamm, wo i de Antiiki am Mittelmeer im westliche Libye glebt hett.
Z erschtmool weerid d Make vom griechische Histooriker Herodot gnennt, wo im 5. Joorhundert f.Chr. glebt hett. Er sait, ass die zo de nomaadische Libyer ghört hebid und am Meer glebt hebit und zwoor am Fluss Kinyps (hütt: Wādī Ka‘ām). Da Land, wo si gwonet henn, sai im Gegesatz zom restliche Libye bsundrigs fruchtbar. Dene sini Nochbuure sind d Nasamone, d Garamante und d Gindane gsii. De Herodot schriibt, as d Make d Hoor uf de Sitte rasiert hebid und nume e Chame ufem Schaitel lo stoo loo hend. O anderi libyschi Stemm hend zom Tail en aigni Hoortracht ghaa, so asmer a dere hett chöne erchene, zo welem Stamm e Persoon ghört hett.
Ane 514 f.Chr. isch de spartaanischi Prinz Dorieus mittere Flotte a de Mündig vom Fluss Kinyps glandet und hett dai e Stadt ggründet. Aber im dritte Joor hend sich d Maker und d Karthager verbündet und de Dorieus aagriffe und d Sidler vertribe und d Stadt zerstöört. En Inschrift usem 3. Joorhundert f.Chr., wo i de therääische Koloniistadt Kyrene gfunde wooren isch, nennt de Siig vo de Kyrenäer öber d Nasamone und d Make. De röömisch Autoor Silius Italicus hett im eerste Joorhundert n.Chr. gschrebe, as d Make as Waffe Bumeräng (cateiae) hebid.
Asklepios
De Asklepios, uf tütsch o Äskulap isch i de griechische Mythologii e Hailheros, wo im Lauf vo de Gschicht im Kult zomene wichtige Hailgott woren isch. Siin wichtigste d Tempel isch uf de Peloponnes i de Stadt Epidauros gstande. Vo do hend d o Römer de Gott öbernoo. Siis Woorzaiche und hailige Tier isch d Schlange.
Maken
En andere antiike Stamm mit em gliiche Name, wo aber nünt mitem libysche Volch z tue hett, hett am Persische Golf im hüttige Oman glebt.
Asklepios
Name
De Name Asklepios isch vorgriechisch und cha nöd düütet were. Bim Homer und im ionische Tielekt luttet er Asklēpiós, im arkadische Asklāpios (Ἀσκλαπιός) und uf lakonisch Aglāpiós (Ἀγλαπιός). Z Epidauros isch er Aisklāpiós (Ἀισκλαπιός) gnennt wore, du druus isch direkt di römischi Form Aesculāpius entstande. Die alte Grieche hend de zweet Tail zo altgriech. épios "mild, hilfriich" gstellt, und vo dem Wort isch de Name vo sinnere Frau Epione entstande.
Paris Gare Saint-Lazare
Dè Gare Saint-Lazare (dt. Baanhof Sankt-Lazarus) isch ein vo dè sechs großè Kopfbahnhööf z Paris, wo im 8. Arrondissement, i dè Nöchi vo dè großè Kaufhüüser lyt. Übber yn wörd hauptsächlich dè Regionalvokeer i dè Pariser Agglo abgwicklèt un mit öppè 100 Millionè Bassagyr bro Johr (274.000 bro Daag) isch er dè zweitgröschti Pariser Baanhof.
Asklepios
Saag
De Asklepios isch de Soo vom Apollon, sini Muetter isch Koronis. Noch de Saag vo Epidauros, isch d Koronis di Gliebti vom Apollon gsii und isch schwanger mit erem Vatter Phlegyas uf Epidauros choo. Do hett si haimlich ufem Berg Myrtion de Asklepios uf d Welt broocht und de uusgsetzt. Gaisse hend s Büebli gnäärt. Wo de Hirt Aresthanes anechoo isch und gsie hett, as Funke usem Liib vom Büebli schüsset, isch er vor Angst verchlöpft und isch eweggrennt.
Kurkuma
Kurkuma oder Geelwurz isch e Pflanze und ghört zo de Impergwächs. As e Kulturpflanze chas as Gwörz und Farbstoff iigsetzt were. Im Currypulver häts vill Kurkuma dinne. Vom Uussie här wörds mängmol mit em Safran vewägslet, wo o starch gääl färbe tuet, aber vill günstiger isch. Kurkuma förderet d Verdauig. D Pflanze chunnt us Süüdasie und wachst i de Troope bsunders guet.
Paris Gare Saint-Lazare
Gschichtè
D Gschichtè vom Gare Saint-Lazare fangt 1837 mit dè Eröffnig vo dè Chemin de fer de Paris à Saint-Germain aa. Zèrscht hèt mò èn provisorischè Baanhof uss Holz baut (l'embarcadère de Paris) uff èm Place de l'Europe.
Asklepios
Saag
Di tragischeri Version isch die, as d Koronis, nochdem si vom Apollon schwanger woren isch, sich in Ischys verliebt hett und mit dem grad ono Sex ghaa hett. D Artemis hett si wege dem miteme Pfiil töödt. Wo ere Liichnaam uf de Schitterhuufe glait woren isch, het de Apollon de Asklepios us erem Buuch grettet und de Hermes hett s Büebli zom hailchundige Kentaur Cheiron broocht, wo de Asklepios uufzoge hett und de i d Hailchunst iigfüert het.
Paris Gare Saint-Lazare
Gschichtè
1841 isch èn zweitè provisorischè, sebbmòl abber gmuèrtè, Baanhof i dè Rue de Stockholm, dirèkt vor èm Place de l'Europe baut worrè. S Vorhaa vo dè Péreire-Brüèder, s Bedrybè dè Baanlinniè, d Streggi in Richtig vom Pariser Stadtzèntrum, bis zu dè Rue Tronchet, z volängerè, isch am Widerschtand vo dè Stadtvowaltig un dè betroffenè Aaliger von èrè möglichè Neubauschtreggi gschiiterèt. Dõher isch s Brojèkt no im selbè Johr keiè glõ worrè.
Asklepios
Saag
Noch de messenische Saag aber, isch de Asklepios de Soo vo de Arsinoë, e Töchter vom Leukippos.
Paris Gare Saint-Lazare
Gschichtè
Dè dritt Baanhof isch zwǜschè 1842 un 1853 an sinèrè hütigè Stell, dè Rue du Havre, durch dè Architèkt Eugène Flachat baut worrè. 1889 hèt durch è bedütendi Vogrößerung, wo durch d Wältuusschtellig notwèndig worrè isch un vom Architèkt Jules Lisch gleitet worrè isch, im Gare Saint-Lazare si hütigs Uussää gää hèt.
Asklepios
Saag
De Asklepios isch e guette Hailer wore. Won er e toote Mentsch wider lebig gmacht hett, hett da de Hades nöme grad guet gfunde und sich bim Zeus bichlagt und de hett de Asklepios mitem Strool töödt. De Apollon hett denn uus Raach d Kyklope töödt, wo de Blitz gschmidet ghaa hend. Wege demm hett er e Joor lang as Chnecht bim König Admetos müese tiene. De Asklepios isch as Sternbild Ophiuchus ("Schlangeträäger") versternt wore.
Paris Gare Saint-Lazare
Gschichtè
Hüt vofüègt dè Baanhof übber 27 Gleis un isch mit èm öffentlichè Pariser Personènòvokeer-Yrichtungè vobundè (Métro, RER un Bus).
Asklepios
Saag
Bim Homer werd de Asklepios as de Vatter vo de hailchundige Helde Machaon und Podaleirios gnennt, wo im Trojanische Chrieg di verwundete Grieche ghailt hend.
Paris Gare Saint-Lazare
Métro und RER
Dè Baanhof isch mit mengè Métro- un RER-Stationè vobundè:
Niedersteinbrunn
Niederstaibrunn (frz. Steinbrunn-le-Bas, dt. Niedersteinbrunn) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Niederstaibrunn ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 823 àls Steinenbrun.
Asklepios
Kult
De wichtigsti Kult vom Asklepios isch de vo Epidauros gsii. Da Hailigtum isch nodisnoo immer bikannter wore und vo doo uus het sich de Kult vom Asklepios immer mee verbraitet und isch vo doo o uf Room choo. Mengisch het sich am noie Kultort e Schlange zaiget, wo as Bott oder Manifestation vom Asklepios interpretiert woren isch und aazaigt hett, wo e Tempel baut were söll. E wichtigs Asklepieion isch i de Stadt Messene gstande, wo under andene o e Bild vo sinnere Muetter Arsinoë gmoolt gsii isch.
Niedersteinbrunn
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Niederstaibrunn ìsch. Niederstaibrunn ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Niederstaibrunn ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Diane-Capelle
Diane-Capelle (Patois Compe, ditsch Dianenkappel, 1940–44 Jägersdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Diane-Capelle lijt nin Kilometer weschtlich vun Sarrebourg àm Saarkanal. Züe dr Gmein Diane-Capelle ghere àui no d Willer Houillons und Tuillier und dr sìdlich Deil vum Stockweiher.
Gschìcht
Vum 1. Oktower 1972 bìs zum 1. Janner 1985 ìsch Diane-Capelle mìt Kerprich-aux-Bois züe dr Gmein Diane-et-Kerprich zammegschlosse gsin.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Diane-Capelle ghert zem Lorrain.
Landkreis Unterallgäu
Der Landchrais Unterallgai isch e Landchrais z Bayre. Är ghèèrd zue dr Region Donau-Iller im Regierigsbezirk Schwaabe.
Die Exklav Buxe wird im Weschde vù dr chraisfrèi Schdad Memmenge vùm iibrige Bied vùm Landchrais abdränd.
Schded und Gmaine
Zem Landchrais Unterallgai ghèère zwoo Schded, zwelf Määrd, 35 Gmaine ùn ai gmaifrei Bied.
Internationales Walsertreffen
S Internationale Walserträffe isch e Zämekunft vo de Walser, ere Volchsgruppe, wo hüt i verschidne Gägende vom Alperuum läbt.
Syt 1962 füehrt di Internationali Vereinigung für Walsertum (IVfW) alli drü Jahr es internationals Walserträffe dure. De Hauptzwäck vo dene Zämekünft isch di regelmässigi Pflääg vom gmeinsame Kulturärb. Si träffed sich immer inere andere Sidlig, wo en walserische Hindergrund het. Die Träffe hend bis jetzt a denen Orte stattgfunde:
Stabio (Kreis)
Gmaine
Zum Chrais ghere die Gmaine:
Värändärigä im Chräisgebiät und Gmändäbestand
Dur d Ygmäindig nach Mendrisio ghört Ligornetto sit äm 14. April 2013 zum Chräis Mendrisio.
Burg Tiefenbach
D Burg Diefebach isch e abgangeni Burg bi dr Stadt Hornbärg im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg. Si isch uf ere Felsnase bim Unterdiefebacher Hof gläge.
Die Hecheburg isch vu dr Herre von Hornberg böue wore. Vu dr ehmolige Burgaalag sin no zwe Meter hochi Fundamänträscht vun eme quadratische Durm erhalte.
Irokesenschnitt
D Irokeese-Friise, chorz Iro, oder mengisch o Mohoock (Mohawk), isch e Friise, wo d Hoor uf de Sitte abrasiert weered, so ass nume e schmoole Chame ufem Schaitel bliibt, wo fo de Stirn bis an Nagge ane goot. D Hoor vom Chame chönd chorz sii oder lang und no bsundrgis frisiert weere. Mengisch werd de Chame o bunt gfäärbt oder bsundrigs frisiert.
Antiiki
S äältische Zügnis vomene Iro dörst us de Broonzezitt choo und zwoor usem minooische Palast vo Phaistos uf Kreta. Dai isch nämmli e Toonschibe gfunde woore, de Diskos fo Phaistos (öppe 1550 f.Chr.), wo mit kreetische Hieroglyphe bischreben isch. Aini vo de Hieroglyphe isch e Manechopf miteme Chame.
Im 5. Joorhundert f.Chr. hett de griechisch Histooriker Herodot gschrebe, as d Lütt vom libysche Stamm vo de Make d Hoor uf de Sitte abrasiere tüend und nume e Chame ufem Schaitel lönd lo stoo.
Z Irland isch i de Nööchi vo Dublin ane 2003 e Moorliich gfunne woore, de Clonycavan-Maa, wo im 3. oder 4. Joorhundert f.Chr. glebt hett. Noch de Mainig fo de Usgräber heb de en Irokeese-Friise ghaa. Sini Hoor hetter miteme Pinie-Harz ufgstellt ghaa.
Indiaaner
En äänlichi Friise hend o mengi Chrieger vo verschidnige Indiaanerstämm ghaa, so under anderem de Stamm fo de Mohawk, wo zo de Irokeese ghört hett, aber o d Wyandot und d Pawnee hend chöne en äänlichi Friise haa. Allerdings isches ase, as d Mohawk d Hoor nöd rasiert sondern uuszupft hend und nume e Vieregg uf de Chroone loo stoo loo hend.
Noizitt
Im Zwaite Weltchrieg hend Soldaate fom Trupp fom halbindiaanische Fallschermjäger Jake McNiece us Oklahoma vo de 101. US-Luftlandedivision vo de US-Armee e Mohawk-Friise ghaa. De Trupp isch im Juni 1944 iigsetzt wore bi de Iinaam vo de Normandie dör di Allierte.
d Iro-Friise im Film
Bikannt wore isch d Iro-Friise under anderem dör de Film Drums Along the Mohawk (Trummle am Mohawk, 1939) vom John Ford, wo d Indiaaner die Friise ghaa hend. Im Film Mohawk (1952) vom Kurt Neumann, chömid zwee Stämm vo de Irokeese for, nämmli d Tuscarora, wo langi Hoor hend, und d Mohawk won e Chame hend. Im Film Taxi Driver (1976) vom Martin Scorsese schniidet sich d Hoptfigur, wo fom Robert de Niro gspillt werd, en Irokeese-Friise.
Champvent
Champvent (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz.
Liste der Rheinbrücken
D Lischtè vo dè Rhybruggènè git d Bruggènè a, wo dè Rhy und sini verzweigte Ärm im Rhydelta übberquered.
D Sortyrig erfolgt em Fluss no nidsi, sowit mò s kennt, suscht alphabetisch.
Champvent
Gschicht
Champvent isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1011 as  Canvent  (1013 Canventum, 1228 Chanvent). Die 1789 entstandene Gem. Saint-Christophe wurde erst mit Mathod, dann 1811 mit C zusammengelegt.
Liste der Rheinbrücken
Alperhy
Im Rhydal, am Vorder- un am Hinterrhy gits vili Bruggene, drunter au söttigi, wo architektonisch odder ingenieurtechnisch intressant sin, wi zum Byschspill:
Di erschte Bruggènè vom Rhy ganz obe noch de Kwelle sind am Vorderrhy d Brugg vo der Alpstrooss under am Tomasee i der Bündner Gmeind Tavetsch und am Hinderrhy d Brugg bim Milidäärgländ i der Gmeind Hinderrhy.
Champvent
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 14,4 % gläge.
Liste der Rheinbrücken
Alperhy
E ganzi Grubbe vo Bruggene für Auto, Ysebaan und Fuessgänger gits bi Bonaduz und Rychenau.
Albrugger Inslè
Inslè zwûschè èm Rhy un èm Wärchkanal vom Chraftwärch Albrugg-Dogèrè:am dütschè Ufer vom Hochrhy, gèrn bruucht vo dè Grènzgänger, wo im KKW Leibschtadt schaffed.
Champvent
Religion
69,7 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 21 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Liste der Rheinbrücken
Basel
Luèg au: Basler Rhybruggènè
Wesèl
Graad im Berych Wesèl un Rees sin 1945 è großi Aazaal vo Behelfsbruggènè entschtandè, welli vom britischè, kanadischè un US-amrikanischè Pionyr baut worrè sin. Selli deils seer unterschydlichè Bruggènè (vo Boots- bis hy zuè Bailey-Bruggè) sin wòòrend dè Operation Plunder un denõch als Nachschubroutè für diè alliyrtè Armeè vowendet worrè.
Pontonbruggènè
Wôôrend dè Koalitionschrièg hèt è preußischs Heer unter Kommando vom Oberst Szekely bi Kaub dè Rhy mithilf von èrè Pontonbrugg übberquert. D Stell isch au gwäält worrè, well dè Pfalzgrõfèschtei èn zuèsätzlichè Stützpunkt im Rhy botè hèt.
Champvent
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,7 %, CVP 3,2 %, FDP 15,2 %, GLP 5,2 %, GP 6,5 %, SP 14,1 %, SVP 46,2 %, Sunschtigi 4,8 %.
Liste der Rheinbrücken
Pontonbruggènè
A dè glychè Stell hèt zum Johreswechsel 1813/1814 diè Schlesischi Armee unter m Kommando vom Feldmarschall Blücher dört übber (Details luèg au Im Blücher sin Rhyübbergang bi Kaub). Russischi Pionyr hèn dõdezuè è Brugg uss Lynwandpontons baut.
Champvent
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Champvent isch dr Olivier Poncet (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,6 % gläge.
Liste der Rheinbrücken
Pontonbruggènè im Zweitè Wältchrièg
Jeddi vo dè alliyrtè Army Groups hèt Blään für dè Rhyübbergang gschmièdet. D Blään vo dè SHAEF (Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force) hèn sich zunägscht uff dè Nidderrhy konzentryrt, wo Truppè vo dè 21st Army Group (Feldmarschall Montgomery) nõch dè Schlacht im Rychswaald (bi Kleve) dè Rhy erreicht hèn. Öppè am 6. März isch Köln eroberèt worrè.
Am 7. März isch es eim US-Trupp glungè, d Ludèdorff-Brugg bi Remagè fascht uuvoseert z eroberè. Sèll hèt d Vormarsch-Blöän gänderèt. Innerhalb vo 24 Stundè hèn 8000 Soldatè dè Rhy übberquert. Am 13. März sin è "M-2 steel treadway" un è voschtärkti "heavy ponton bridge" fèrtiggschtellt worrè. Am 17. März 1945 isch d Ludèdorff-Brugg ygschtürzt.
Champvent
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän 88 % vu dr Yywohner Franzesisch as Hauptsproch aagee, 2,5 % Dytsch, 1,3 % Italienisch un 8,2 % anderi Sproche.
Liste der Rheinbrücken
Pontonbruggènè im Zweitè Wältchrièg
US-Truppè hèn im März 1945 au witeri Ponton-Bruggènè baut zwûschè Nidderbreisig/Bad Hönningè un Oberwinter/Unkel übber dè Rhy, um dè Nõchschub vom rächtsrheinischè Bruggèchopf sicherzschtellè.
Champvent
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Liste der Rheinbrücken
Pontonbruggènè im Zweitè Wältchrièg
Èndi Mai 1945 sin selli Behelfs-Bruggènè widder abbaut worrè (si hèn dè Schiffsvokeer vohinderèt).
Am 26. März 1945 hèn US-Pionyr nebbè dè kabuttè Rhybrugg Worms è Pontonbrugg baut, wo nõch General Alexander M. Patch „Alexander Patch Bridge“ benamst worrè isch. Dè glych Nammè hèt è Mainzer Brugg drait, wo als Pontonbrugg bis zum 14. April 1945 beschtandè hèt, denõch isch si Behelfsbrugg gsi un 1962 abbaut worrè.
Blään für neui Bruggènè
Es git è Guètachtè, „Verbesserung des Schienenpersonennahverkehrs (SPNV) zwischen Köln, Flughafen Köln/Bonn un Bonn“ für d Blaanig vo dè S 13, in Uffdrag gää vom Vokeersminischterium vom Land NRW.
È Strõßèbrugg übber dè Rhy südlich vo Köln isch im Gschprôch. NRW-Vokeersminischter Michael Groschek (SPD) befürwortet dè Bau von èrè söttigè Rhyquerig. S Bauwärch wörd als Brojèkt vom Land NRW für dè Bundesvokeerswägblaan 2015 aagmeldet. Si würd d Autobaanè A 59 un A 555 mitènand vobindè un würd öppè 200 Mio Euro koschtè.
Ardhamagadhi
Ardhamagadhi (Sanskrit: Ardhamāgadhī »Halbmagadhi«) oder Jain-Prakrit isch e mittelindischi Sprooch, wo im Jinismus e wichtigi Role spillt.
Verwandtschaft und Öberliferig
S Ardhamagadhi isch e Variante vom Prakrit und nööch mitem Pali, de Sprooch vom Buddhismus verwandt. Uf Ardhamagadhi sind vill Schrifte vo de Jaina verfasst. Drum isch die Sprooch wichtig för d Erforschig vom Jinismus.
Merchmool vom Ardhamagadhi gegenöber em Sanskrit sin d Abschwächig vo intervokalischem /t/ und /p/ (skt. Ajita, Sumati; amg. Ajiya, Sumai - skt. Draupadī, amg. Dovaī),  Assimilierig vo Konsonantegruppe (skt. Rukmiṇī, dharma, amg. Ruppinī, dhamma), Monophthongierig vo /au/ (skt. Gautama, amg. Goyama), Palatalisierig (skt. Pradyumna, Yakṣa, amg. Prajjuṇṇa, Jakkha) und Realisierig vo silbischem /ṛ/ as e Vokal (skt. Kṛṣṇa, Ṛṣabha, amg. Kaṇha, Usabha).
Sommer
Dr Summer isch di wermscht vu dr vier Johreszyte in dr gmäßigte un arktische Klimazone vu dr Ärd. Je nodäm, eb dr Winter uf dr Nord- oder dr Sidhalbchugle herrscht, wird unterschide zwisch em Nordsummer un em Sidsummer. Dr Nordsummer findet glychzytig mit em Sidwinter statt.
D Johreszyte entstehn, wel d Ärdrotation nit in dr Ebeni vu dr Umlaufbahn um d Sunne erfolgt, sundern um 23,4° gnaigt isch. Doderdur lige Sid- un Nordpol im Wächsel als e halb Johr im Sunneliecht, un dr Zenitstand vu dr Sonne wächslet im Johreskrais zwisch em sidlige un em nerdlige Wändekrais. An dr geografische Pol herrscht e halbes Johr lang d „Polardag“, in dr Nechi vu dr Polarkrais git s e baar Wuche lang Mitternachtssunne un „Wyssi Nächt“.
Hindi
Hindi (h. हिन्दी Hindī) isch e noiindischi Sprooch, wo im nördliche Indie gredt werd. Di pakistanischi Variante vom Hindi isch s Urdu. S Hindi werd i de Devanagari gschribe, s Urdu aber inere Variante vo de Arabische Schrift. Baid Variante stönd ganz nöch binenand, s Urdu het aber vill arabischi und persischi Uusdrück uufgnoo, bsunders im religiöse Wortschatz. Streng gnoo werd s Hindi vo de Hindu und s Urdu vo de Muslim bruucht. Baid Variante wered mengisch zäme as Hindustani bizaichnet.
Gschicht und Verwandtschaft
S Hindi ghört zu de indoiranische Gruppe vo de indoueropäische Sproochfamili und het imene Tail vom nördliche Indie s Prakrit abglööst. S Hindi isch sit em 11. Joorhundert öberliferet und het drai Schriftvariante entwicklet: s Khariboli (»Raini Sprooch«), wo um Delhi ume dihai gsii isch, s Braj um d Stadt Mathura a de Yamuna und s Awadhi um Awadh ume. S Urdu as vierti Variante isch a de Hööf vo de Mogule entstande, de muslimische Herrscher öber Indie im Mittelalter. D Amtssprooch aber isch s Persische gsii.
Ane 1947 isch s Urdu offizieli Sprooch vo Pakistan wore, wääred Indie s Hindi und s Urdu as Amtssprooch anerchennt het. D Spanige zwöschet de baide Religione hend dezue gfüert, as arabischi und persischi Wörter im Hindi dör noji Wörter usem Sanskrit ersetzt wore sind.
Sommer
Duur
Astronomisch fangt dr Summer mit dr Summersunnewändi aa, em Zytpunkt, wu d Sunne sänkrächt iber em Wändekrais vu dr aigene Ärdhelfti stoht un d Däg am lengschte sin: Derno wäre d Däg wider chirzer un d Nächt lenger. Dr Summer hert uf mit dr Spotjohrs-Dag-un-Nacht-Glychi am
Wel d Umlaufbahn vu dr Ärd um d Sunnen um 1,7 Prozänt vun ere Kraisbahn abwycht, sin di vier Johreszyte nit ganz glych lang. D Nordsummer e weng lenger un milder wie d Sidsummer, wel d Ärd im Nordsummer e weng wyter ewäg isch vu dr Sunne (Aphel am 5. Juli).
Meteorologisch fangt dr Nordsummer am 1. Juni aa un dr Sidsummer am 1. Dezämber, wel d Meteorologe bi dr Johresyzte alliwyl volli Monet zelle.
Phänologisch cha dr Summeraafang zimli vum astronomische abwyche un hangt unter anderem ab vu dr Kontinäntalitet vum Klima.
Haut-Intyamon
Haut-Intyamon isch e politischi Gmeind im Greyerzbezirk vom schiizerische Kanton Frybùrg. D Gmeind isch us ere Fusion vo Albeuve, Lessoc, Montbovon un Neirivueuf de 1. Jänner 2002 entschtande. D Gmeindsverwaltig isch z Albeuve.
Geographii
Haut-Intyamon isch öppe rund 12 km südlich vom Bezirkshauptort Bulle (Luftlinie) in de Haute-Gruyère, em obere Greyerzerland. D Gmeind ligt im Saane-Tal in de Frybùrger Alpe. S Gmeinsbiet umfasst e Flächi vo 60.4 km². Dadervo sind 2 % Sidligsflächi, 37 % Wald un Ghölz, uf 48 % wird buuret und öppe 13 % werde nöd gnutzt (Schtand: 1997). De Pra de Cray isch mit de höchschti Punkt vo Haut-Intyamon. Nochbargmeinde sin Châtel-Saint-Denis, Semsales, Greyerz, Bas-Intyamon un Grandvillard im Kanton Frybùrg und Château-d’Œx, Rossinière, Veytaux, Montreux un Blonay im Waadtland.
Religion
83,2 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 7,5 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 75 va de 1342 Yywohner ggredt.
Golf (Sport)
Golf isch e dradizionelli Ballsportart. S Ziil isch mit mögligst wenig Schleeg e chliini Balle noch de offizielle Golfreegle, vom Abschlag in s Loch z spiile. Je noch dr Art vom Schlag, wo under de Umständ am beste isch, setzt mä verschiideni Golfschleeger ii. E Golfrunde bestoot mäistens us 9 oder 18 Spiilbaane, wo nochenander uf em Golfblatz absolviert wärde.
Dr internazionali Dachverband isch die International Golf Federation, wo 132 Mitgliidsverbänd us 126 Länder het. Im Ganze git s uf dr ganze Wält mee as 60 Millione organisierti Golfspiiler.
Dieblingen
Diwlinge (lothrìngisch; frànzeesch Diebling, ditsch Dieblingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Diwlinge ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1272 àls Dubelange (1581: Dueblingen, 1594: Dublingen, 1779: Dibling, Diebling).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Diwlinge ìsch. Diwlinge ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Diwlinge ghert zem Rhinfrankisch.
Schweizer Bundesfeiertag
Bundesfiirdag (frz. jour de la fête nationale suisse, ital. giorno della festa nazionale svizzera, rät. Fiasta naziunala Svizra, rumantsch grischun di da la festa naziunala) isch die offizielli Bezeichnig vom Schwiizer Nationalfiirdig. Uf Schwiizer Standarddütsch sait mä im Allgemeine Bundesfeier oder '''1. August'''. Er erinneret an Bundesbrief, wo Aafang August 1291 drmit e Bund zwüsche de drei Waldstett abgschlosse worden isch.
Dr Dag wird in dr ganze Schwiiz am 1. August begange und isch e gsetzlige Fiirdig. S Datum isch aber historisch nid beleit. Im Bundesbrief heisst s nume «im Jahre des Herrn 1291 zu Anfang des Monats August.»
Gschicht vom Fiirdig
Geges Ändi vom 19. Johrhundert isch dr Gründigsmythos vom Rütlischwur dur e neue Gründigsmythos ersetzt worde. D Idee, s Johr 1291 as Gründigsjohr vo dr Eidgenosseschaft und dr erst August as Bundesfiirdig festzlege, goht uf d Initiative vo de Bärner zrugg. Z Bärn het mä 1891 s 700-jöhrige Bestoh vo dr Stadt welle fiire. D Verbindig mit ere 600-Johr-Fiir vo dr Eidgenosseschaft isch do sehr gläge cho. Im Bricht, wo s Departement vom Innere am 21. Novämber 1889 zuhande vom Bundesroot verfasst het, isch denn au datsächlig e zweidägigi Fiir z Bärn und nid öbbe in dr Innerschwiiz vorgseh gsi. Mit em Bundesbrief vo 1291, wo s Verteidigungsabkomme zwüsche de drei Urkantön din ufgschriibe isch, het mä aber e Dokumänt gwehlt, wo nid unumstritte gsi isch. Historiker hai scho im 19. Johrhundert für d Ziit vo 1251 bis 1386 82 Dokumänt zelt, wo ähnligi Bünd drmit besiiglet worde si. Vor allem dr Bund vo Brunne vo 1315 het vilne as Gründigsakt vo dr Eidgenosseschaft gulte, wenn mä nid überhaupt vom e schrittwiisen Entstoh vo dr Eidgenosseschaft usgangen isch.
No bis ins 20. Johrhundert het sich au em Aegidius Tschudi si Datum vom Rütlischwur (8. Novämber 1307) as Gründigsjohr vo dr Eidgenosseschaft ghalte. 1907 het mä z Altdorf UR s 600-jöhrige Bestoh vo dr Eidgenosseschaft gfiirt, won e Delegation vom Bundesroot drbii gsi isch. Sithär het sich d Erinnerig an s Johr 1307 as Datum vom Rütli-Schwur und as Gründigsjohr vo dr Eidgenosseschaft verlore. Im neue Nationalmythos, wo in dr Zit vom Zweite Wältchrieg – under anderem mit em Rütlirapport vom General Guisan oder mit dr 650-Johr-Fiir vo 1941 – brägt worden isch, het sich dr Rütlischwur-Mythos meh und meh mit em 1. August verbunde, wo vom Bundesroot 1889 as Schwiizer Bundesfiirdag festgleit worden isch.
Sit em 1. Juli 1994 isch dr Schwiizer Nationalfiirdig au en arbeitsfreie Dag, nochdäm s Schwiizer Stimmvolk d Volksinitiative «für einen arbeitsfreien Bundesfeiertag (1. August-Initiative)» am 26. Septämber 1993 agnoo het (vgl. Art. 110 Abs. 3 vo dr Bundesverfassig).
Sit 1993 findet s 1.-August-Ässe, won e Dradition worden isch, uf einzelne Buurehöf statt. 2007 hai 420 Buurebedriib im Ganze 200'000 Gest empfange. An däm Buurehof-Morgenässe wärde vor allem Milch, Müesli, Frücht, früsche Zopf, 1. August Weggli, Chäs, Wurst und huusgmachti Rösti aabote. Dr populäri Brunch wird vom Schwiizerische Buureverband koordiniert.
Festivitäte und Brüüch am 1. August
E Hufe Lüt schmücke ihr Huus mit Schwiizer-, Kantons- und Gemeindifahne. S Ufhänke vo Fahne an öffentlige Gbäud, Strosse und Blätz isch an de meiste Ort gsetzlig vorgschriibe.
In de Gemeinde finden am Nomiddag oder z Oobe Fiire statt, wobii jedi Ortschaft ihri eigene Traditione het. Gebät für Volk und Vaterland, s Singe vo dr Schwiizer Nationalhymne und Gloggelüüte ghöre meistens drzue. An mängge Ort wärde draditionelli Drachte drait. Hüfig schwingt e Persönlichkeit us em öffentlige Läbe e Red und dr örtlig Musigverein spiilt uf. Wenn s dunkel wird, gseht män e Hufe Chinder mit Lampion und überall git s Füürwärk. Uf vile Bärggipfel und Höchene cha mä meterhochi, brennendi Schiterhüfe gseh, d Augustfüür.
In e baar Stedt und Gmeinde (zum Bischbil z Biel/Bienne) findet die offizielli Bundesfiir scho am Oobe vorhär, am 31. Juli, statt. Z Basel fiirt mä offiziell am 31. Juli, und am 1. August under anderem mit Füürwärk.
E nationali Fiir findet nid statt. Nume uf em Rütli, noch dr Überliiferig dr Geburtsort vo dr Schwiiz, veraastaltet die Schwiizerischi Gmeinnützigi Gsellschaft (SGG) sit 1942 regelmässig e Bundesfiir, wo sich an alli Iiwohner vo dr Schwiiz richdet. Usserdäm wird im Radio und im Färnseh ä fiirligi Aasproch vom Bundespresidänt gsändet. Am Oobe wird uf alle Färnsehsänder vom öffentlig-rächtlige Färnseh e Sändig zur Bundesfiir für alli vier Sproochregione gmeinsam überdräit.
In dr ganze Schwiiz lüüte am Achti z Oobe alli Chilleglogge e Viertelstund lang.
Dr Schwiizer Nationalfiirdig wird in dr deilte Stadt Laufeburg sit vile Johr an dr Gränze zwüsche dr Schwiiz und Dütschland gfiirt. An dr Alte Rhiibrugg, wo die beide Stadtdeil verbindet, dräte Musig- und Danzgruppe us beide Länder um d Gränzlinie uf. (Laufeburg isch 1801 vom Napoleon em Rhii nooch in zwei Helfte deilt worde, dr südligi Deil ghört zur Schwiiz (Kanton Aargau) und dr nördligi Deil zu Dütschland (Land Bade-Württebärg).)
Stimmhafter alveolo-palataler Frikativ
De stimmhafti alveolo-palatali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch.
Scheunen
Schüne (amtlech Scheunen) isch en Ortschaft ir politische Gmeind Jegischtorf im Verwautigs-Chreis Bärn-Mittuland vom Kanton Bärn ir Schwyz.
Geografi
Schüüne isch vor de Fusion di chliischt Bärner Gmeind gsii u ligt uf em Rapperswiler Plateau. D Gmeindsflächi het us 45,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 51,1 % Waud u 3,7 % Sidligsflächi bstange. D Nachbergmeinde si Etzukofe, Ifwiu, Bangerte u Rapperswiu im Kanton Bärn sowie Messe im Kanton Soledurn gsii. Dur d Fusion mit Jegischtorf isch s Gebiet vo Schüüne en Exklave vo Jegischtorf worde.
Gschicht
Schüüne isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1226 aus Schunon. Im Johr 1911 si di damalige Gmeinde Oberschüüne (Jegischtorf-Schüüne) u Schüüne (Messe-Schüüne) per Dekret zur Gmeind Schüüne zämegschlosse worde. Vo da här si im Wappe o zwe Schüüne zgsee. Im Jahr 2007 isch d Kanzleiarbet vor Gmeind Schüüne dr Gmeindschriberei Ifwiu übergee worde. Bis zum 31. Dezämber 2009 het Schüüne zum Bezirk Froubrunne ghört u nähär zum Verwautigs-Chreis Bärn-Mittuland.
Am 1. Jänner 2014, auso mee aus 100 Johr nach dr erschte Fusion, het Schüüne u Münchringe mit de Gmeind Jegischtorf fusioniert. Chirchlech hei di reformierte Lüüt vo Oberschüüne scho voredhär zur Chilegmeind Jegischtorf ghört. Wäge däm het me Oberschüüne äben o Jegischtorf-Schüüne gnennt – im Gegesatz zu Messe-Schüüne, wo chirchlech zum Soledurnische Messe ghört. Ire Fridhof hei si aber beidi bis i d 1990er-Jahr z Bangerte gha, wo zur Bärner Chilegmeind Rapperswiu ghört. Sider beärdige die vo Messe-Schüüne ihri Tote z Messe u di angere vo Oberschüüne gö uf e Fridhof vo Jegischtorf.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,9 % gläge.
Religion
94,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 1,8 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,6 %, CVP 1,2 %, EVP 0,1 %, FDP 0,0 %. GLP 1,0 %, GP 2,1 %, SP 0,1 %, SVP 80,7 %, Suschtigi 1,2 %.
Gmeindspresidäntin vo Schüne isch d Barbara Zurbuchen gsii (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei auui 57 Ywohner Dütsch aus Houptsprach aaggää.
Forchheim am Kaiserstuhl
Forche (hochdüütsch: Forchheim) isch e Dorf und die kleinschti Gmei im Landkreis Emmedinge in Bade-Württeberg.
D Gmei lit i der Rhiebeni nördlech vom Kaiserstuehl.