cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Staatliche Hochschule für Gestaltung Karlsruhe
Gschicht
Klassischi Forme wie Molerei sin nume mit aire Profässur bis 2004 verdrätte gsii. Dur d Verchnipfig vu chinschtlerische, aagwändte un theoretische Studiegäng het e interdisziplinär Schaffe solle gferderet wäre. Mit dr Zämefierig vu Mediechunscht, Chunschttheory un Design het dr Klotz e „elektronisch Böuhuus“ welle grinde. Syter 1997 isch d HfG Charlsrue wie au s ZKM in ere dänkmolgschitzte eemolige Munitionsfabrik unterbrocht.
Noch em Dod vum Klotz 1999 het zerscht dr Gunter Rambow di provisorisch Laitig vu dr Hochschuel ibernuu. Aafangs 2001 isch dr Peter Sloterdijk zum Räkter ernännt wore, was er bis zue symRuestand anne 2015 bliben isch. Noch ere Ibergangsphase unter em stellverdrättende Räkter Volker Albus het im Februar 2016 d Amtszyt vum Siegfried Zielinski aagfange. Im Dezämber 2017 het dää no aigene Aagobe d Minischteri fir Wisseschaft, Forschig un Chunsht Bade-Wirttebärg um di vorzytig Uflesig vu sym Verdrag bäte. As Grund het er aagee, syni Reformvorstellige seie nit dursetzbar gsii. Ab 1. April 2018 isch dr Johan F. Hartle kummisarische Räkter an de Staatlige Hochschuel fir Gstaltig Charlsrue gsii. Derno het en dr Matthias Bruhn as kummisarische Räkter abglest, voreb mit em Wintersemeschter 2019/20 derno dr Jan Boelen as Räkter yygsetzt woren isch.
Studium
Syt dr Aafangsjohr bis hit git s e interdisziplinär Grundgrischt mit vier Praxisstudiegäng:
Derzue git s dr Theorystudiegang
In allne Studiegäng het s vu Aafang aa Projäktarbet un Kooperatione mit em ZKM in dr Nochberschaft. Fir di praxisorientiert Uusbildig vu dr HfG Charlsrue sin au Wärchstätt un Studio yygrichtet wore.
D Studänte*ne vu dr Theoryfächer mien e Praxisnäbefach derue wehle un d Studänte*nevu dr Praxisfächer au ne Theoryfach wie Chunschtwisseschaft oder Mediefilosofy as Näbefach. Di vier Praxisstudiegäng vu dr HfG Charlsrue sin durlässigi Studiefälder, wu intensivi Uusdusch mit andre Fächer zueleen un je no Forschigs- un Entwickligsschwärpinkt vu dr Hochschuellehrer*ne unterschidligi Akzäntuierige hän. Di medietheoretisch Analys durdringt d Praxisveraastaltige, uf dr andere Syte wird di medietheoretisch un chhunschtwisseschaftlig Uusbildig dur e diräkt Praxisbezug konkretisiert.
Fir ass mer zum Studium zuegloo wird, bruuch mer di allgmain oder fachbunde Hochschuelryfi un mer mueß e Ufnahmbriefig mache.
Guy Herbulot
Dr Guy Alexis Herbulot (* 7. März 1925 z’ Saint-Menges, Ardenna-Département; † 1. Àuigscht 2021 z’ Athis-Mont, Département Essonne) ìsch a frànzeescher reemisch-kàthoolischer Gaischtliger gsìì. Vu 1978 bis 2000 ìsch’r Bischoof vun Évry-Corbeil-Essonnes gsìì. Vorhar ìsch’r zwìscha 1974 un 1978 Wäihbischoof vu Reims gsìì.
si Laawa
Dr Herbulot ìsch z’äärscht Pfàrrvikàr gsìì z’ Torcy, ema Schtàdtviartel vu Sedan ìn da Ardenna. Ànna 1952 ìsch’r Lehrer worra àm Klaina Seminàri vu Reims. Dernoo ìsch’r Kàplan gsìì bi dr Kàthoolischa Àkzioon z’ Reims, so wia Veràntwortlig’r fìrs Warkzäntrum (s’ Centre des Œuvres). Àb 1972 ìsch dr Herbulot Generàlvikàr gsìì vum Arzbìschtumm Reims, un Koordinàtor vu dr Seelsorga ìn dr Schtàdt Reims.
Àm 20. Jüni 1974 hàt ìhn dr Pàpscht Pooli VI. ärnännt àls Titülàrbischoof vun Obbi un àls Wäihbischoof vu Reims. D’ Bischoofswäih hàt dr Herbulot àm 8. Septamber 1974 vum Arzbischoof vu Reims Jacques Ménager ämpfànga, ìm Mìnschter vu Reims; doo drbi sìn d’ Mìtkonsekràtoora dr Georges Béjot, ehamààliger Wäihbischoof vu Reims, und dr Pierre Louis Leclerc, ehamààliger Bischoof vu Ségou, gsìì. Àls Wäihbischoof hàt dr Herbulot si Sìtz z’ Charleville-Mézières ghàà. Si Wàhlschpruch ìsch „Préparez les chemins du Seigneur“ gsìì („Jeewa d’ Waager vum Härr“, ).
Àm 12. Mai 1978 hàt ìhn dr Pooli VI. àls Bischoof vu Corbeil ärnännt. Wo-n-’r Bischoof vu Corbeil gsìì ìsch, hàt dr Guy Herbulot s’ Mìnschter vun Évry loo bàuia, wo ma-n-ànna 1996 iigwäijt hàt. ’S ìsch s’ ainziga Mìnschter gsìì, wo ma-n-ìm 20. Joorhundert ìm Frànkrìch bàuia hàt. Ànna 1997 hàt dr Bischoof Herbulot ìm Mìnschter dr Hans-Pooli II. ämpfànga, wänn dr Pàpscht ìns Frànkrich kumma ìsch fìr dr Waltjuugendstààg z’ Pàris. D’rzüa ìsch dr Herbulot Mìtglìed gsìì vu dr Üssschuss fìr d’ Àrwaiter vu dr Frànzeescha Bischoofskumferanz. Wo-n-’r 75 Joora àlt gsìì ìsch, hàt dr Herbulot si àltersbedìngter Rucktrìtt vorgschtällt, wo dr Pàpscht Hans-Pooli II. àm 15. Àwril 2000 ààgnumma hàt.
Àm 1. Àuigscht 2021 ìsch dr Guy Herbulot ìm Àltershaim Saint-Jean-Baptiste z’ Athis-Mons gschtoorwa, ìm Àlter vu 96 Joora. Beardigt worra ìsch’r àm 6. Àuigscht 2021 ìn dr Bischoofskruft vum Mìnschter vun Évry. Ar ìsch dr zwaita Bischoof gsìì, wo ma doo beardigt hàt.
Bernina-Alpen
D Bernina-Alpe sin e Gebirgsgruppe im Weschte vu dr zäntrale Oschtalpe uf boode Syte vu dr schwyzerisch-italienische Gränze im Kanton Graubünde in in dr Provinz Sondrio. Ihr hegschte Bärg, dr hoch Piz Bernina, isch dr ainig Vierdöuserder vu dr Oschtalpe.
Lag un Greßi
D Bernina-Alpe wäre umgränzt (im Uhrzaigersinn ab Nord) vu Berninabach, Berninapass, Acqua da Pila, Poschiavino, Adda, Comer See, Mera, Malojapass un Inn un decke ne Flechi vu 1470 km² bi me Umfang vu 181 km. Am Stade vum Comer See isch dr niderscht Punkt uf, dodermit git s e Differänz zum hegschte vu 3850 m.
Yydailig
D Bernina-Alpe wäre unterdailt in die drei Gruppe:
Schutzhitte
Im Beracih vu dr Bernina-Alpe het s die alpine Hitte:
Freiburger Voralpen
D Fryburger Voralpe (dt. Freiburger Voralpen, frz. Préalpes Fribourgeoises) sin e Dail vu fr Schwyzer Voralpe. Si lige in dr Weschtschwyz im Kanton Fryburg. Dr Vanil Noir isch di hegscht Hebig vum Kanton Fryburg. Anderi Gipfel, wu mer chännt, sin d Gaschtlosechette, Berra, dr Moléson, dr Vanil d’Arpille un d Kaiseregg. Di maischte Gipfel sin zwische 1600 un 2200 Meter hoch.
Abgränzig un Gliderig
D Fryburger Voralpen zellt mer zmaischt zue dr Bärner Voralpe, as die Vorgruppe vu dr Bärner Voralpe, wu nerdli hinter dr Hintere Gasse lyt. Noch em Schwyzer Alpe-Club bilde si ne aigeni Gruppe. Au dr Bergverlag Rother fiert si aigeständig unter Nr. 74. No dem Vorschlag vun ere neie Yydailig SOIUSA ghere si as Supergruppe 14.I.B. zur Untersektion 14.I. Waadtländer un Fryburger Voralpe.
Tourismus
D Fryburger Voralpe gälte as Schneeschueparadys, wel si im Winter schneesicher sin. S git au e baar chlaini Skistatione, zem Byschpel am Moléson oder bim Schwarzsee.
Adula-Alpen
D Adula-Alpe, au Weschtbündner un Misoxer Alpe gnännt, sin as weschtalpini Gebirgsgruppe e Dail vu dr Lepontinische Alpe. Si bilde d Untersektion 10 III no SOIUSA bzw. d Sektion 10b no dr Partizione delle Alpi.
No dr Alpinfierer vum Schwyzer Alpe-Club wäre si nit as aigeni Gruppe, do wäre si dailwys bschribe in Bündner Alpen 2: Vom Lukmanier zum Domleschg, dailwys in Tessiner Alpen 3: Von der Piora zum Pizzo di Claro un dailwys in Tessiner Alpen 4: Misoxer Alpen, Vom Zappothorn zum Passo S. Jorio. Dr hegscht Bärg isch s hoch Rhywaldhorn.
Si lige in dr Schwyz (Kanton Tessin, Kanton Graubünde) un zue me chlaine Dail z Italie in dr lombardische Provinz Sondrio.
In dr Adula-Alpe isch d Grindig vum Nationalpark Adula blant gsii, s Stimmvolk het aber dergege gstimmt.
Gränze no SOIUSA
D Adula-Alpe gränze:
Ufdailig no SOIUSA
D Adula-Alpe wäre no SOIUSA in vier Supergruppe un 10 Bärggruppe ufdailt (in Chlammere d Code no SOIUSA):
Liste der Gemeinden im Département Gard
D Lischt vun dr Gmeina im Département Gard zellt àlla 351 Gmeina ìm Département Gard uf.
Veranderunge sit 2015
2019:
Arche Noah
D Arche Noah isch es Schiff wo im Tanach, i der Bibel u im Koran erwähnt wird. D Arche isch eis vo de wichtigschte Elemänt vo der Sintflueterzälig rund ume Noah im 1 Mose 6-8.
Biblischi überliferig
D Houptgschicht vo der Arche Noah wird i der Tora verzellt u zwar ab. Nach der Vorstellig vo de Gschlächter vom Noah beschliesst Gott d Vernichtig vom Mönsch. Da der Noah bi Gott Gnad gfunde het, beschliesst der Herr der Noah u syner Söhn inklusive der Familie z verschohne. So chunnts das der Noah d Arche söll boue.
D Arche Noah isch im Alte Teschtamänt erstundlech guet Beschribe. Sogar ds Holz wird erwähnt u Agabe zu de Mass sy vorhande. Settig gnaui beschriebige findet me i der Bibel oder im Tanach eigentlech numme im zämehang mit em Begägnigszält (Stiftshütte) oder em Tämpel vo Jerusalem. I der dütsche Übersetzig vo der Septuaginta cha me als Fuessnote zum 1. Mose 6, 14 volgendes läse: “Kasten: Abweichung vom hebr. Text verwendet die LXX kibotos sowohl für die Arche als auch für die Bundeslade (Ex 25ff: »Truhe der Verfügung«/»Truhe des Zeugnisses«)” I der Septuaginta wird für d Bundeslade ds glyche Wort brucht wi für d Arche.
Öppis sehr ähnlechs steit i der Züri Bibel. Si wysst nämlech druuf hi, das ds Wort Arche wörtlech übersetzt Chaschte heisst.
D Beschribig vo der Arche fat dermit a, das der Noah erfahrt was für Holz är söll näh. Nach agabe vo der Bibel söll’s Goferholz sy. Die verschidenen Dütsche- u Alemannischsprachige Bibelübersetzige sy sech allerdings bi däm Wort nid einig. D Einheitsübersetzig u d Biethehart Bibel säge es isch Zypresseholz, d Luther u di Alemannischi Bibel säge es isch Tanneholz u di Gueti Nachricht lat sech gar nid erscht uf die Diskusion y u redt eifach nume vo Holz. Der Grund für die Uneinigkeit isch das im Värs 14 e Holzsorte gnennt wird, wo me hüt eifach nümm kennt.
D Arche söll mit Päch abdichtet wärde. Zudäm söll si uf hebräisch wörtlech Näschter ha oder Chammere. D Arche söll 300 Elle läng, 50 Elle breit u 30 Elle höch sy. Da di Gueti Nachricht di hütige Mass verwändet steit i dere Übersetzig das d Arche 150 Meter läng, 25 Meter breit u 15 Meter höch isch. D Arche isch drü Stückig. Öp d Arche es Fänschter het gha oder nid isch nid so ganz klar. Der grund lyt am Värs 16. Dert steit nämlech: “Ein Dach sollst du der Arche machen, und zwar nach der Elle sollst du sie oben fertigstellen; und die Tür der Arche sollst du in ihrer Seite anbringen; mit einem unteren, einem zweiten und dritten <Stockwerk> sollst du sie machen!” Das heisst das es es Fänschter chönnti sy muess aber nid. Das isch de ou der Leschti Värs wo d Arche beschrybt.
D folge Värse fasse churz zäme was chunnt. Also das der Noah mit syre Familie mit dem Schiff söll grettet wärde. Er nimmt Narig u Tier a Bort so das niemer muess verhungere.
Je nach Textstell gits unterschide zu de Awysige im bezug uf Tier. Im steit das der Noah d Tier paarwys söll i d Arche näh. Im steit das der Noah vo de reine Tier sibe päärli söll mit näh u vo de unreine nur eis paar. Tier chöme wo d Arche fertig isch vo sälber u gö i d Archen inne. Hie wird de wieder vo Paar gredt. Allerdings heissts hie has sy Paarwys inne sy. Das seit nüt dürber us wivil vo jedere art inne sy. Hingäge im Värs 16 wird wider vo de Arte gret u dert steit jitz wider, das es vo jedere Art es paar isch gsi wo i d Arche innen isch.
Denn macht Gott sälber d Türe vo der Arche zue. U de chunnt d Sintfluet. Es rägnet 40 Tag u 40 Nächt. Ds Wasser isch gstige bis 15 Elle über em höchste Bärg. D Tier u d Mönsche i der Arche sy sicher gsi. Bis ds Wasser wider verlüffenisch het’s nach agabe vo der Bibel 150 Täg bruucht.
D Bibel verzellt das d Arche im Ararat Gebirge gstrandet isch. U ou d Fänschter wird Necher belüüchtet. Da der Noah mehreri Vögel lat la flüge, u derby nid d Türe vo der Arche uf macht, muess d Arche es Fänschter gha ha.
Nachdäm der Noah äbe mehreri Vögel het la flüge, isch der letscht Vogel, e Tuube, nümm zrugg cho. Das isch für e Noah ds Zeiche gsi, das er d Tür vo der Arche cha uf tue, u alli se chöi verlah. Das isch de ou ds letschte mal wo d Arche erwähnt wird.
Neus Testamänt
Im steit de wider d Rettig vom Noah u d Arche im Vordergrund. Die Stell seit das der Noah us Gloube isch bewahrt worde.
Di letschti Erwähnig vo der Arche findet sech im. Es isch de ou die Stell wo e Zahl gnennt wird. Es wird vo 8 Seele gredt wo sy grettet worde. Es heisst ou das ds Lamm Gottes der Noah grettet het.
I de Apokryphe
I de Apokryphe wird einzig im Buech Wysheit e Gschicht erwähnt wo’s chönnti sy das da dermit d Arche gmeint isch. Ds einzige was chly speziell isch, isch das vom ne Floss d redt isch.
Koran
Der Koran verzell i der Sure 11 äbefalls d Gschicht vo der Arche Noah. I dere Gschicht ertrinkt aber e Sohn vom Noah, will är sech uf em ne Bärg wott i Sicherheit bringe. Di traditionelli Litheratur vom Islam seit das d Arche Noah uf em Bärg Al-Judi gstrandet isch.
Nachboute
Der holänder Johan Huibers het für fasch 850.000 Euro d Arche nach em Massstab 1:2 nacheboue. Si isch 70 Meter läng 9,60 Meter breit u 12,70 Meter höch. Der Holänder plant e wyteri Arche im Massstab 1:1.
Marie Jaëll
D Marie Jaëll (* 17. Augschte 1846 z Steinseltz as Marie Trautmann; † 4. Februar 1925 z Paris) isch e elsässischi Pianischti, Kumpenischti un Klavierpedagogi gsii.
Lääbe
Am 9. Augschte 1866 het si dr Pianischt Alfred Jaëll ghyrote, isch uf Paris zoge unhet mi ihm zäme Kunzärt in ganz Europa un Russland gee. D Marie Jaëll het schyns vor allem s Spiil mit vier Händ gärn ghaa; syt si vierzehni gsii isch, het s zue irem Repertoire un zu eire Kunzärt ghert. Mit irem Mann Alfred het si vyl Stuck us ire Zyt fir vier Händ transkribiert un gspiilt.
Iber iri Uusbildig zur Kumpenischti waißt mer wenig, no 1870 het si Unterricht bim Camille Saint-Saëns kriegt, wu ire scho 1858 sy ''Klavierkunzärt Nr. 1 D-Dur op. 17 gwidmet ghaa het, 1877 derno no d Étude en forme de valse op.52,6'', un au bim César Franck. Aigeständigi Wärch sin ab 1877 entstande un au gly druckt wore.
Chinschtlerisch bregt wore isch si vor allem dur dr Franz Liszt, wu si anne 1868 chännegleert het un wu si derno Unterricht gnuu het byn em. Noch em Dod vu irem Mann im Februar 1882 het si ängere Kontakt mit em Liszt ghaa. Zwische 1883 un 1885 isch si all Johr e baar Monet bi iim z Weimar gsii un het Korrektur- un Sekretersarbete fir ihn gmacht. Dr Liszt, wu d Jaëll zue dr wichigschte Pianischte*ne vu ire Zyt zellt et, het ere sy Dritte Mephisto-Walzer (1883) gwidmet un het si au as Kumpenischti gschetzt. Är het ere dr Johannes Brahms un dr Anton Rubinstein vorgstellt. 1887 isch si dur d Vermittlig vum Saint-Saëns as aini vu dr erschte Fraue in d Pariser Société des compositeurs ufgnuu wore.
Aafangs 1890er Johr het si z Paris e Zylede vu zyklisch aaglaite Kunzärt gee (segs Kunzärt mit Wärch vum Robert Schumann 1890 im Salle Erard un segs Kunzärt mit Wärch vum Liszt 1891 im Salle Pleyel), wu vor allem di erschtmolig Uffierig vu allne Klaviersonate vum Beethoven (1893) bsundersch inträssant sin.
Mitti 1890er Johr het si iri Arbet as Pianischti un Kumenischti fascht gant yygstellt un si allmeh zurggzoge, go ne psychophysiologisch basierti Reform vu dr Klavierspiiltächnik entwickle, wu si in verschidene Biecher publiziert het, Si isch doderby vum Klavierspiil vum Liszt uusgange. D „Méthode Jaëll“, wie si bal gnännt woren isch,isch vu ire Schueler*ne (u. a. Albert Schweitzer, Blanche Selva, Jeanne Bosch van’s Gravemoer un Edward del Pueyo) adaptiert un wyterentwicklet wore.
Plessur-Alpen
D Plessur-Alpe (mänkmol au Plessurgebirg oder churz Plessur gnännt) sin e Gebirgsgruppe im Schwyzer Kanton Graubünde. Hegschte Gipfel isch s Aroser Rothorn.
Marie Jaëll
Klaviertächnik
D Marie Jaëll isch dierscht Klavierpedagogi sii, wu versuecht het, d Tächnik besser z mache un uuszwyte, indäm si vu dr Physiology vu dr Hand uusgangen is. Si het dr tächnisch Drill duscht dur e wisseschaftlg abgsicheret Ibemethodik, wu uf d Bsunderhaite vu dr Hand-Anatomy zuegschnitte gsii isch, E Hauptzyl vu ire Method het dr Ekonomy vu dr Bewegige gulte, In Zämenarbet mit em Dokter Charles Féré, em medizinische Laiter vu dr psychiatrische Klinik vu Bicêtre (bi Paris), het si zerscht in ere Studie s Muskelverhalte un dr Taschtsinn untersuecht, go zuen ere wisseschaftlge Analys vu dr Bewegige z chuu, wu wichtig sin bim Aaschlaa vu dr Taschte, also bim Erzyge vum Ton. Derno het si versuecht, e Bewusstsyy fir dr physisch Akt vum Spiile z schaffe as Grundlag fir e mental Abbild vu dr Chlangerzygig.
Plessur-Alpen
e Gruppe wird dur dr Fluss Plessur in zwee Dail drännt. Zmitts im Gebirg lyt dr Kurort Arosa mit em Welschtobel un dr Dalschafte Schanfigg, Urdetal, Fondei un Sapün, ussen ume lige Ferienort wie Chloschter, Tafaas oder Lenzerheid.
Marie Jaëll
Klaviertächnik
Us irem neie Aasatz „resultierten zahlreiche methodische wie inhaltliche Neuerungen. In Le Toucher (1895) werden detaillierte Bestimmungen aus physiologischen Gegebenheiten abgeleitet (u. a. langsames Üben auf niedrigem Sitz, Gleit-, Roll- und Drehbewegungen, Unabhängigkeit der Finger, Fixierung der Hand, innerliche Vor- und Nachbereitung von Klängen). In experimenteller Zusammenarbeit mit dem Physiologen Charles Féré zeichnet Jaëll in Le Mécanisme du toucher (1897) Anschlagsbewegungen von Klavierspielern auf und versucht, über einen systematisch vorgenommenen Vergleich die musikalische Relevanz harmonischer Bewegungen zu belegen.“
Plessur-Alpen
D Plessur chunnt us dr Plessur-Alpe, windet si derno dur s Schanfigg windet un mindet bi Khuur in Rhy.
Marie Jaëll
Literatur
chronologisch
Plessur-Alpen
Lag
D Plessur-Alpe zellt mer zue dr weschtlige Oschtalpe, si gränze diräkt an d Weschtalpe. No dr AVE wird d Gruppe wie eso abgränzt:
Livigno-Alpen
D Livigno-Alpe sin e Gebirgsgruppe in dr zäntrale Oschtalpe, wu vum Engadin im Oschte vu dr Schwyz bis in Weschte vu Sidtirol z Norditalie um di italienisch Gmai Livigno ume goht. Dail vum Gebirg sin im Nationalpark Stilfserjoch un im Schwyzerische Nationalpark unter Schutz gstellt.
Umgränzig
D Livigno-Alpe wäre zue dr Rätische Alpe zellt.
Plessur-Alpen
Lag
Dr Name goht zrug uf dr Schwyzer Geolog Bernhard Studer, wu si as innerhalb vu dr Rhätische Alpe bschribe het.
Gliiderig un wichtigi Gipfel
D Plessur-Alpe umfassen verschiedeni Chette:
Livigno-Alpen
Umgränzig
Di Gruppe wird eso abgränzt:
Rafsandschan
Rafsandschan ( odd’r Rafsenǧān; àui Bahrāmābād bnännt) ìsch a Schtàdt ìn dr Prowìnz Kerman ìm Südoschta vum Iràn. Sa ìsch dr Verwàltungssìtz vum nàmmensgliicha Verwàltungsbezirk Rafsandschan. Ànna 2016 hàt d’ Schtàdt 161,909 Iiwooner ghàà.
Livigno-Alpen
Umgränzig
Dur die nit ainhaitlig Abgränzig wird s Quällbiet vu dr Adda (Valle di Fraele, Lago di San Giacomo un Lago di Cancano) un au s Val Mora un d Umbrailgruppe zum Dail dr Livigno-, zum Dail dr Ortler-, zum Dail dr Sesvennagruppe, in dr Schwyz also dr Bündner Alpe zuegrächnet.
COVID-19-Pandemie
D Koronavirus-Pandemy 2019/2020 – oder au COVID-19-Pandemie – isch e Wälle von ere Chranket, wo änds 2019 z China agfange het und sich in es paar Wuche i vili Länder uf dr ganze Wält vrbreitet het. Wil huuffe Lüüt i so vil Regioone wäge dere Süüchi chrank woorde sind, het me vom Jänner 2020 bis afangs März 2020 in immer mee Länder vo dr Koronavirus-Epidemy 2019/2020 gredt.
Livigno-Alpen
Bäss
Bäss vu dr Livigno-Alpe:
Rafsandschan
Geogràfischa Lààg
Rafsandschan lìgt uff’m Irànischa Hoochlànd, äbb 1,500 Mäter ìwwer’m Meer. ’S befìndet sìch ìm Nordwäschta vu dr Prowìnz Kerman, äbb 100 km wäschtlig vu Kerman un 230 km südeeschtlig vu Yasd.
Beväälkerung
Bi dr Volkszeehlung vu 2016 hàt d’ Schtàdt Rafsandschan 161,909 Iiwooner ghàà. Z’ Rafsandschan ìsch a Flìchtlìngslààger, wu-n-ànna 2020 äbb 5,500 afghànischa Flìchtlìnga glabt han.
COVID-19-Pandemie
Am 30. Jänner 2020 het d Wältgsundhäitsorganisazioon WHO, wo gnau gluegt het, wie sech di schwääri Lungechranket usbreitet, wägen iiren en internazionali Gsundheitsnotlag usgrueeffe; am 4. März 2020 het si gseit, s Risiko sig ganz hööch ass sich dr Chranketserreger uf die ganzi Wält vrbreiti. Am 11. März het d WHO gseit, jetz wo s scho in anz vile Länder zu Epidemie choo isch, luegi me die ganzi Süüchi ofiziell als e Pandemy aa.
Rafsandschan
Beväälkerung
Bi dr Volkszeehlung vu 2006 sìn z’ Rafsandschan 136,388 Iiwooner gsìì, wo-n-ìn 33,489 Fàmìlia vertailt gsìì sìn. Ànna 2005 hàt ma d’ Beväälkerung um 134,848 Litt gschätzt.
COVID-19-Pandemie
wo s agfange het
D Chranket isch s erschte Mol im Dezämber 2019 de Dökter a verschidene Spitääler i dr Milionestadt Wuhan i dr chinesische Provinz Hubei ufgfalle. Si chunt vom Koronavirus, wo jetz dr Name SARS-CoV-2 übercho het und wo me vorhäär gar nit kännt het. D Virologe säge dr Chranket Covid-19; das isch d Abchürzig für s änglische Corona virus disease 2019.
Rafsandschan
wàs z’ sah ìsch
Dr Khalil-Abad-Turm, vu dr kadschaarischa Ära, schteht ìm Norda vum Schtàdtgebiat. Ar ìsch àls Nàzionàldankmol gschìtzt. Ìm Norda vu dr Schtàdt kààt ma-n-àui a Basar fìnda, wo-n-eewafàlls unt’r Dankmolschutz schteht.
COVID-19-Pandemie
wo s agfange het
SARS isch abgchürzt für dr änglisch Chranketsname severe acute respiratory syndrome, was is Dütschen übertreit «Schwääri akuti Chranket vo de Otemwääg» heisst; me könt die Chranket erscht sid em Joor 2002, wo si z China wägem eerschte Koronavirus SARS-CoV agfange chet. 2002 bis 2003 isch druus e wältwyti Pandemy woorde, wo drby uf dr Wält 774 Lüüt gstorbe sind.
Rafsandschan
wàs z’ sah ìsch
S’ Hüss vum Hadsch Agha Ali, ema riicha Handler vum And vu dr kadschaarischa Ära, kààt ma 4 km nordeeschtlig vu dr Schtàdt fìnda. Mìt’ra Gsàmtflächa vu 7,000 Quàdràtmäter ìsch’s s’ greeschta Hüss üss Laimabàchschtai ìn dr Walt. ’S hàt riicha Verziarunga üss fàlscha Màrmor.
Wìrtschàft
Uff’m Lànd um Rafsandschan pflànzt ma vor àllem Pischtàziabàuima. Ànna 2006 sìn z’ Rafsandschan äbb 110,000 Häktàra vun Obschtgarta mìt Pischtàziabàuima gsìì — ’s ìsch 185% vu dr waltwitta Pischtàziabàuiflächa gsìì. Doo prodüziart ma jeds Johr 99 Tonna, wàs 17 Prozant vu dr waltwitta Prodükzioon ìsch, un 43,1 Prozant vu dr irànischa Prodükzioon. Ìm Johr 2006 hàt dr Pischtàziabàui um Rafsandschan äbb 500 Millioona Dollar iigbrocht — dàs ìsch d’ Hälfta vum irànischa Umsàtz gsìì.
COVID-19-Pandemie
wo s agfange het
Me het afangs 2020 gly usegfunde: S nöie Virus isch wie scho s SARS-CoV vom ene wilde Tier choo und het dänk uf em grosse «Hunan-Fischmääret» z Wuhan, wo me vil Sorte vo gfangene Tier vrchauft het, über e Zwüschestazioon im ene andere Tier chönne uf en Persoon, wo dört gschaffet het, überegumpe; und vo däm erschte infizierte Mönsch het sech s Virus gly uf anderi Lüüt vrbreitet, bevor me s gmerkt het. D Forscher dänke, der ursprünglich Wirt vo däm Virus sig e Flädermuus gsi; vo verschidene südoschtasiatischen Aarte vo Flädermüüs sind änlechi Viire bekant; bin eren Aart vo Schuppetier het men es Virus gfaunde, wo fasch gnau die glychligi Erbalaag het wie di nöie SARS-Vire. Am 1. Jänner 2020 het d Stadt Wuhan der verdächtig Määret lo zuetue.
Rafsandschan
Wìrtschàft
50 km südlig vu dr Schtàdt lìgt dr Ìwwerbàui Sar Tscheschmeh, d’ zwaitgreeschta Kupferàbsätzung vu dr Walt.
COVID-19-Pandemie
wo s agfange het
Wie me de es paar Wuche spöter bi de Nochforschigen über en Afang vo dr Epidemy z China gmerkt het, isch der erscht dokumäntiert Fall vo der nöie Chranket – me redt i der Epidemiology vom «Indexpaziänt» oder au vom «Paziänt Null» – worschyns Mitti Novämber 2020 z Wuhan behandlet worde.
Rafsandschan
Bìldung
Z’ Ranfsandschan sìn mehrera Üniwärsiteta un Hoochschüala: a Àbtailung vu dr Islàmischa Azad-Üniwärsitet, d’ Allameh-Dschafari-Üniwärsitet, d’ Üniwärsitet vu dr Hailkunda vu Rafsandschan un d’ Vali-e-Asr-Üniwärsitet vu Rafsandschan.
COVID-19-Pandemie
wo s agfange het
Am 30. Dezämber 2019 het dr chinesisch Dokter Li Wenliang vom ene Spital z Wuhan syne Fachkoleege im Internet in ere Chatgruppe gschribe, es sige bi iim uffellig vill Paziänte mit ere bsundere Lungenenzündig, wo vom ene nonig bekante Virus chömi; d Chranket chönt s schwääre akute Syndrom vo de Atemwääg sy, s SARS. Do drufabe het d Polizei em Li Wenliang und syne Koleege Vorwürf gmacht, si miechten öpis schlächts für die öfentlichi Ornig. Me het se zwunge, es Papyr z underschrybe, si würde drmit ufhööre. Dr Dokter Li Wenliang het sich de gly sälber agsteckt, und er isch nach paar Wuche a dere Chranket gstorbe.
Rafsandschan
Verkehr
Dr Flughàfa vu Rafsandschan befìndet sìch àm Südoschta vu dr Schtàdt.
D’ Schtrooss 82 geht dur d’ Schtàdt vu Nord uff Süd. Vum Schtàdtzäntrum har kààt ma-n-uff dara Schtrooss fàhra, fìr uff dr Flughàfa gànga. D’ Schtrooss 84 geht durs südliga Schtàdtgebiat vun Oscht uff Wäscht; sa kritzt d’ Schtrooss 82 bi dr Flughàfa.
COVID-19-Pandemie
wie sech d Chranket vrbreitet het
Mitti Jänner het me ghört, d Chranket sig au bi Lüüt vo anderne Länder, wo us China cho sind, usbroche. Am 13. Jänner het Thailand son e Fall gmäldet, am 15. Jänner Japan au eine und am 20. Jänner Südkorea no eine. Wenn sech öper agsteckt het, goot s bi däm nöie Virus es paar Tääg bis öpe zwo Wuche, bis me biinem d Simptoom vo dr Chranket merkt: drum chöme Lüüt mit em Chranketserreger mit vil andere Persoone in Kontakt, wenn si sälber gar nonig schwäär chrank sy. So isch es immer wider z spoot zum öpis gäge di wyteri Vrbreitig vom Virus z tue. Mitti Jänner 2020 sind elei z Wuhan scho öpen anderthalbtuusig Lüüt chrank gsi. Jetz het me gseh: au Lüüt, wo döört bi de Spitööler schaffe, wärde chrank, drum isch me jetz sicher gsi, s Virus cha au vo Mönsch zu Mönsch übertreit wärde. Und do het China agfange mit staarche Massnahme gäge d Epidemy.
Rafsandschan
Verkehr
Ìm März 2010 hàt ma-n-ìm Schtàdtzäntrum a näija Schnallschtross gäffnet, fìr d’ Schtàdtschtroossa z’ äntlàschta. Waga-n-em Raaga ìsch àwwer dia Schtross oft ìwwerschwämmt.
COVID-19-Pandemie
wie sech d Chranket vrbreitet het
Bis änds Jänner hets z China scho meh weder viertuusig Chranketsfäll gää und meh weder achzg Lüüt sin a dr nöie Chranket gstorbe. Und jetz het me au Fäll z Öiropa gmäldet, zeerscht z Frankrych.
Am 9. Februar 2020 sind s meh weder achthundert Tooti z China gsi, und z Wuhan meh weder tuusig chranki Agstellti vo de Gsundheitsbetriib. Im Monet März 2020 het dr Kampf gäge d Epidemy z china Erfolg gha und es het denn im Land chuum me Asteckige gää, die meischte Covid-19-Chranke sind wider gsund woorde. Am 14. Februar 2020 isch dr eerscht Fall z Afrika gmäldet worde, am 15. Februar der eerscht Tooti wäge Covid-19 z Öiropa. Am 20. Februar het dr Iran gmäldet, dört sige zwöi Lüüt a dere Chranket gstorbe. Z Südkorea het me bis am 22. Februar scho meh weder vierhundert Infizierte gha und zwöi Todesfäll.
Rafsandschan
Schport
Dr Füassbàllverain Mes Rafsanjan F.C. schpìelt jetz ìn dr heechschta irànischa Schpìelklàssa, nohdam àss’r ànna 2019/20 d’ Azadegan League, d’ zwaitheechschta Schpìelklàssa, gwunna hàt.
COVID-19-Pandemie
wie sech d Chranket vrbreitet het
Italie isch das öiropäische Land, wo de im Februar 2020 am meischte Covid-19-Chranketsfäll gha het, fasch alli in ere Regioon vo der südliche Lombardei un z Venezie. Es paar Lüüt sind gstorbe. Bis Ändi Februar het me scho us meh weder dryssg Provinze vo Itaalie infizierti Paziänte gmäldet; es sind meh weder sächshundert, und sibezää Lüüt im Land sind bis dohii a dr Chranket gstorbe, und meh weder hundert bis am 4. März. Wo sech d Chranket no vil mee usbreitet het, isch z Oberitalie d Regioon Lombardei ganz und s Piet rund um Venedig und um Rimini abgspeert worde, ussert für d Lüüt wo wäge wichtige Sache müesse umefaare; wär cha sett deheime schaffe. Gly drufabe het die iteliänischi Regierig bschlosse, im ganze Land sig jetz s Umreise vrbotte ussert für wichtigi Sache.
wie vill Lüüt chrank gsi und wie viel gstorbe sind
Was me bis am 26. Februar 2020 gwüsst het: Z China het me vo dere Chranket meh weder füüfesibezgtuusig Paziänte gmäldet, und fasch zwöituusig Lüüt sind dra gstorbe, uf dr ganze Wält 2761. Vil meh weder bi der SARS-Epidemy vo 2003. Mit rigoroose Massnaame schynts dr chinesische Regierig sid afangs März 2020 glunge z sy, die wyteri Vrbreitig vo dr Chranket staarch zruggzbinde. Es sind au scho ganz vill chranki Lüüt wider gsunde woorde.
Am 29. Februar het me d Chranket i 55 Länder gha, mit fasch achzgtuusig infizierte Persoone z China und meh weder sibetuusig in anderne Länder. Bis dohii sind 2924 Lüüt a Covid-19 gstorbe. Die würklichi Zaal vo den Asteckige het me nid gnau chönne usefinde, es git schynts vill Lüüt, wo zwar vom Virus infiziert wäärden und doch keini Chranketssimptoom zeige; und me het au nit in allne Länder gnueg gly agfange d Paziänte gnau azluege. Es het bis am 7. März chly mee weder achzgtuusig Fäll gää.
Bis am 2. März 2020 isch die offiziell gmäldeti Zaal vo den Infizierte oder Chranke z China uf meh weder achzgtuusig gstyge, und die vo de Toote wältwyt, so guet ass es d WHO het chönne sääge, uf 3061. Im Monet März sind wider vill vo de chranke Lüüt z China gsund woorde und es het im Land nume no ganz wenig nöji Fäll ggää, drfüür jetz vill meh i anderne Länder. Am 3. März isch d Chranket us 74 Länder gmäldet gsi. Am 11. März isch die Zaal vo den ofiziell bi dr WHO gmäldete Covid-19-Chranketsfäll – also ooni die nit bekanten Asteckige – scho bi mee als 120'000 gsi.
Z Dütschland het s Robert Koch-Institut am 1. März 2020 scho 129 Fäll vo dr Lungechranket und am 4. Merz scho 262 regischtriert, bis am 7. März sind s 670 gsi und am 9. März mee weder tuusig und Mitte März 2020 füüfehalbtuusig.
I dr Schwiiz sind s am 4. März fascht hundert vom Koronavirus infizierti Persoone gsi. Bis am 7. März het s i dr Schwiiz mee weder zwöihundert Chranki gha, bis am 9. März scho fasch vierhundert, am 11. März mee als sächshundert, und bis dohii sind vier Lüüt im Land a dr Chranket gstorbe. Mitti März het d Schwiiz ofiziell 2'200 Fäll gha.
Vo Öschtrych het me bis am 7. März 74 Chrankni gmäldet. D Gränze gägen Itaalie isch zuetoo worde. Im Bundesland Tirol isch es rund um e Ferienoort Ischgl und St. Anton am Arlberg zu bsunders vilne Asteckige cho, und me dänkt, vili Tuurischte heige d Chranket vo däm bekante Ferienoort i den Alpe in anderi Länder broocht. Die beide Ort, und spöter no anderi, sind ab em 13. März 2020 isoliert worde.
D USA hend i verschidene Bundesstaate zämezelt bis Mitti März mee weder drüütuusig Covid-19-infizierti Lüüt gha.
Am 6. März sind gmäss den offizielle Lischte mee weder 100'000 Infizierti gmäldet gsi. Z Italie het me fasch viertuusig gha. Bis am 9. März het me vo öppe hundert Länder Bricht über agschteckti Lüüt gha; die offizielli Zaal isch bi 111'284 gsi und zwee tääg drufabe scho bi wyt über 120'000, Mitti März sind s fasch 163'000 gsi und do drmit s erschte Mol mee Paziänte usserhalb vo China als i däm Ursprungsland vo dr Pandemy. Bis am 17. März sind bi dr WHO vo dr ganze Wält offiziell mee als 200'000 Chranki gmäldet gsi, bis am 22. März scho mee weder 300'000.
Vo divärse Länder ooni es modärns Gsundheitssischteem oder wo schwääri politische Kryse hend dänkt me, es sige keini würklech zueträffende Zaale bekant und der WHO gmäldet worde; bsunders vom Iran mit worschynts öppe tuusig Fäll bis änds Februar und schynts am zwöitmeischte wäge dr Chranket Gstorbene nach China het me nüüt gnaus gwüsst über d Epidemy. D WHO seit, zeerscht heig men im Iran e Zyt lang gar nid gmerkt, ass s nöie Koronavirus is Land choo isch. Und us däm Land, wo me vo de Religionsbehörde lang gwüssi Schutzmassnahme vrhinderet het, döörffte vil Lüüt, bsunders Pilger i die heiligi Stadt Kuum, d Chranket in anderi Länder mitgnoo ha. Bi de Nochberländer het me d Landesgränze zum Iran gspeert. Afangs März sind chinesischi Gsundheitsexpärte em Iran go hälfe.
Und uf dr ganze Wält het me i vilne Länder bi wytem nid alli Asteckige regischtriert; nume i ganz wenige Länder wie öppe z Südkorea und z Singapur het me sistematisch die verdächtige Chranketsfäll au uf s nöie Koronavirus undersuecht und so d Epidemy chönne überwache und ygränze. D Fachlüüt vo dr Süücheforschig säge, die tatsächlichi Zahl vo de Asteckige sig vilecht öppe sächsmol grösser als das, wo die ofizielle Mäldige azäige; suscht chönt me die überraschend schnälli Vrbräitig vom Virus gar nid erklääre. D Epidemy isch in churzer Zyt gmäss de Informazioone vo dr WHO bis Mitti März 2020 i fasch alli Länder uf dr Wält choo:
Noch es paar Wuche het me gmerkt, die meischte Chranke wärde mit dr Zyt wider gsund, s nöie Virus isch aber em Schyn a gfäärlicher weder d Influenza, wo me drvo d Grippen überchunt, und macht bi teil Paziänte ganz schwääri Lungechrankete, wo me dra cha stäärbe. Vom SARS-CoV-2 goot bsunders für die eltere Lüüt, wenn si chrank wäärde, es grosses Risiko für d Gsundheit uus.
was men i de Länder drno gmacht het
China, internazionali Organisazioone und de mit dr Zyt au fasch alli Länder wältwyt händ mit em Virus Covid-19 ganz vil z tue gha.
Am 23. Januar 2020 het die chineesischi Regierig d Stroosse, d Ysebaane und d Fluglinie uf Wuhan lo speere. D Lüüt z Wuhan händ nümen us iirere Stadt töörffe, und die grossen Yrichtigen und soziale Träffpünkt wie d Chino und d Määret sind zue gsi. Für d Wirtschaft vo däm grosse nazionale Logistik- und Vercheerszäntrum am Jangtse-Fluss, mit dr gröschte Flussbrugg wyt und breit, öpis ganz dramatischs. I de Wuche drufabe het me no meh Stedt vo dr Provinz Hubei blockiert, und bi allne Gmeinde i dere Gägend sind d Stroosse gspeert und überwacht worde. Niemmer het me chönnen autofahre, nume d Rettigsfahrzüü, d Polizei und d Laschtwääge für die unbedingt nötige Transport sind underwägs gsi. Z Peking het me die grossi Fyyr vom chinesische Nöijoor abgseit. Wil s immer no meh Chrankni gää het, isch i de Spitääler z Wuhan vil z wenig Platz gsi; drum het d Regierig vo China in wenige Tääg grossi nöji Notspitääler lo boue, und me het de grad au no Sportstadie und anderi groossi öfentlichi Halle zu Notspitäler für nöji Paziänte umbout.
Am 11. und 12. Februar 2020 isch z Gämf bi dr Wältgsundheitsorganisazioon e Konferänz mit meh weder vierhundert Fachlüüt gsi, zum alles Wüsse über d Lungschranket und s nöie Koronavirus usztuusche und z luege, weli Massnahme nötig sind. D WHO het agfange de Länder, wo dringend Sache bruuche, Hilfsmaterial wie öpe Schutzchleider für s medizinsche Personal z schicke.
D EU-Gsundheitsminischter händ am 13. Februar 2020 z Brüssel taaget und bschlosse, mit allnen Informazioone zu däm Fall zämezschaffe, Material dörthi z lifere, wo me s bruucht und Gält z gää für d Forschig für nes Medikamänt gäge nöi Virus. Mitti März 2020 ersacht het d EU d Ussegränze gspeert.
Änds Jänner het me bin es paar Fluggselschafte die internazioonale Flüüg uf China uf Wuchen use gstriche, so bi dr Air France, de British Airways, dr Lufthansa, dr Swiss, de Austrian Airlines und no vilnen andere. D Lufthansa het afangs März d Helfti vo de Flüüg z Europa gschtriche. Im März 2020 hend es paar Fluggsellschafte d Flüüg uf Itaalie abgstellt, und de isch gly in anderi Länder die internazionali Personeflügerei vrbotte worde. E grosse teil vo de Flugi isch am Bode blibe.
Russland het für ne gwüssi Zyt d Gränze zu China ganz zuetoo, keini Chineese händ me törfe uf Russland goo.
Italie: Z Oberitalie het me, wo s änds Februar 2020 undereinisch so vil schwääri Chranketsfäll gää het, d Schuele i däm Piet und au z Mailand zuetoo, d Regioon Friaul-Julisch Venetien het dr öfentlich Notstand usgrueffe, d Stroosse zu den am meischte betroffene Gmeinde sind gspeert worde, Tschuttmätsch het men abgseit, und der Karneval vo Venedig het früener müessen ufhööre. Der Mailänder Dom, d Basilika vom heiligen Antonius z Padua und anderi Chile und d Museeè het me bschlosse. Wo immer wie mee Fäll i de meischte iteliänische Regioone bekannt woorde sind, het Itaalien am 4. März 2020 d Schuelen im ganze Land zuetue und am 9. März grossi Regioone vo Oberitaalie lo abspeere.
Z Dütschland sind es paar Lüüt sid änds Jänner 2020 chrank worde; bis im Februar sind so Fäll bsunders z Bayern und Baade-Württebärg bekant worde. Die meischte sind Tuurischte gsi, wo vo Usslandreise zrugg choo sind. S Robert Koch-Institut, die nazionali dütschi Forschigsstell für Infekzioonschrankete z Berlin, het gseit, was me muess mache gäge d Epidemy. Die wältwyt gröschti Tourismus-Mäss, d ITB Berlin, wo afangs März 2020 gsi wäär, het men abgseit, und de au di Internazionali Handwäärchsmäss z Münche un d Leipziger Buechmäss, wo vom 12. bis zum 15. Merz gsi wäär. Im März het men au divärsi grossi Sportaläss abgseit. Ab em 16. Merz si in allne dütsche Bundesländer d Schuele un d Chinderhört zuegmacht worde, d Bundesregerig het aakündet, dass alli Läde müend schlüüsse bis uf Lääbesmittel, Apeteeke, Drogerie, Banke, Tankstelle und es paar anderi wichtigi Gschäft. Hotel und Reschtaurant si au iigschränkt worde. Am 15. April händ si Bund und Länder druf geinigt, dass chleini Läde wider dürfe ufmache und dass d Abschlussklasse ab em 4. Mai wider in d Schuel müend. Ab em 29. April gilt z Düütschland e Pflicht zum Träge vo Muul- und Naseschutzlarve im ÖPNV und bim Iichaufe. Ab em 30. April si nodisno Spilplätz, Gotteshüüser und Museum wider ufgmacht worde, ab em 11. Mai au d Reschtaurant. I de Summerferie het s ab em 8. Augschte d Pflicht gää für e Tescht bim Iiireise. Über de Summer si d Zahle relativ nidrig gsii, ab em Herbscht si si aber wider aagstige, wäge däm het s ab em 2. Novämber e „Teil-Lockdown“ gää mit verschärfte Kontaktbschränkige, de Einzelhandel isch zum grosse Teil wider zuegmacht worde, au d Reschtaurant, d Schwimmbäder u. a. D Gränze zue dr Nochberländer si aber nümi zuegmacht worde, me muess aber in Quarantäne, wämer us em Uusland iisreist. Ab em 16. Dezämber isch de Lockdown nomol verschärft worde. Mit de Zuelossig vu dr erschte Impfstoff het me z Düütschland ab em 27. Dezämber 2020 mit de Impfige vu alte Lüt aagfange. Wel all mee Virusvariante ufdrätte, isch ab em 20. Jänner 2021 d Pflicht zum Trage vu medizinisch Larve iigfüert worde.
Z Ängland isch d Londoner Buechmäss, wo au Mitti März gsi wäär, abgseit worde. Am 13. März 2020 het d Premier League gseit, alli Tschuttmätsch und drby au die plaanete Länderspiili wärden abgseit; scho bi drüü grosse Klüb het s bis denn Covi-19-Fäll gha und d Schütteler hend id Quarantääene müösse.
D Fédération Internationale de Ski het die beide Schyrönne vom 15. und 16. Februar z Yanqing abgseit, dr Liechtathletik-Wältverband d Halle-WM im chinesische Nanjing. Dr Wältautoverband FIA het dr Grooss Prys vo China z Shanghai vrschobe. I dr Schwiiz, z Dütschland und z Frankrych het me grossi Sportalääs wie öppe d Yschhockeymätch und d Tschuttmätsch, au die vo dr Champions League, i de Staadien ooni Publikum gmacht. Am 13. März 2020 het d UEFA d Schuttmätsch vom lauffenden Europacup underbroche; und am glyche Tag het me z Tütschland d Bundesliga abbroche.
I dr Schwiiz het dr Bundesroot am 28. Februar 2020, wo men im Land scho meh weder zää Chranki gha het, groossi Verastaltige, wo meh weder tuusig Lüüt mitmache, verbotte für d Zyt vom 28. Februar bis zum 15. Merz 2020; d Kantöön müesse das Vrbott duresetze. Drufabe het d Kantonsregierig vo Baselstadt entschiide, d Basler Fasnecht döörff nid stattfinde. Z Lieschtel hets der Chienbäse-Umzug nit gää. D Bärner Fasnacht het men abbroche, d Zürcher Fasnacht isch aber nid vrbote worde. Dr Engadin Schimarathon 2020 isch abgseit worde. Dr Gämfer Autosalon, wo vom 5. bis zum 15. Merz 2020 ggange wäär, het men au müessen absäägen un z Basel d Uuremäss. Und i dr ganze Schwiiz sind en huuffe anderi Aläss und sportlichi Wettkämpf und Turnier betroffe gsi. Im Engadin müess men uf e tradizionell Spootwinterbruuch vom Chalandamarz vo afangs März vrzichte, het d Gruppe vo de Gmeindpresidänte vo dr Regioon gseit. Z Basel isch dr Poetry-Slam, wo Mitti März gsi wäär, abgseit. S Poly z Züri het gwüssi Master-Fyre nit gmacht. Am 4. Merz het dr Daniel Koch vom Bundesamt für Gsundheit bin ere nazionale Meediekonferänz z Bäärn gseit: «Die Lage ist ernst und wird immer ernster». Am 11. März het d Regierig vom Kanton Tessin für iires Land dr Notstand uusgrueffe; d Mittelschuele und Hochschuele, d Museeèn und anderi öfentlichi Yrichtige het men im Tessin zuetoo. Es sind nüün chlini Gränzübergäng zu Italie zuegmacht worde. Am 13. März het dr Kanton Fryburg gseit, uf sym Gebiet sig d Schuel uus. S Sächsilüüte z Züri isch abgseit worde. Am 13. März 2020, wo i dr Schwiiz ofiziell mee weder tuusig Chranki gsi sind, het drno au dr Schwiizer Bundesroot entschide, ab jetz blube d Schuelen und Hochschuelen im ganze Land zue, und zwar bis mindeschtens am 4. April, und me töörffi au suscht keini Verastaltige mit mee als hundert Lüüt me mache. Dr Bundesroot het Gält freigää zum de Betriib vo dr Privatwirtschaft und de Kulturschaffende z hälfe, wo wäge dr Pandemy in Schwirikäite groote. Und er het gseit, me sell so wyt ass es goot nümme mit em öfentliche Vercheer umereise. Und am 16. März isch dr Bundesroot e Schritt wytergange: er het nach Besprächige mit de Kantöön über s ganze Land s Noträcht, wo offiziell «usserordentlichi Laag» heisst, vrhängt. Das bedüütet, d Wirtschaften und anderi öfentlichi Gaschtronomybetriib und Gschäft usserte dene, wo für d Grundversorgig nötig sind, müesse ab am 17. März zue blybe; a de Gränze zu allne grosse Nochberländer häts wider strängi Gränzkontrolle gee, di chline Übergäng hät me zue tue und nu no di groosse offe bhalte; Teil vo der Armee wärde zum Assischtänzdienscht für d Kantöön uufbotte, bsunders d Spitalbatallioon.
Am 15. März 2020 het s Bundesparlamänt vo dr Schwiiz die lauffendi Früeligssessioon abbroche. Glaris und Appezäll Inneroode vrzichte für s 2020 uf d Landsgmeind, die nazionali Volchsabschtimmig vom Mai 2020 isch vrschobe worde.
Au z Öschtrych, z Poole, z Frankrych, z Irland, z Griecheland, z Norweege, z Dänemark und no in wytere europäische Länder sind d Schuele zuegange. Öschtrych het für s Bundesland Tirol d Usgangsspeeri befole. Mitti März händ no es paar anderi Länder z Mitteleuropa d Gränze gäge d Nochberländer für private Reisendi zuetoo.
Für ganz Italien und i teil katolische Bischtümer und refermierte Landeschile vo dr Schwiiz und Dütschland het me bis am 17. März entschide, alli Gottesdienscht und andere Mässe und Aläss abzsääge für es paar Wuche; vo gwüssne Bischöf het me vrnoo, für d Chrischte in iirem Piet sig d Suntigspflicht für d Zyt vo dr Nootlaag nümme gültig. Das preicht i vilne Chile au d Ooschtere und anderi Fyyre. Am 15. März 2020 isch dr Papscht Franziskus i dr Chile Santa Maria Maggiore z Rom vor em Mariebild «Salus populi Romani» für d Mönsche go bätte.
Israel het afangs Merz 2020 für Lüüt vo Dütschland, Öschtrych, Frankrych, Spanien un dr Schwiiz d Reis is Land vrbotte.
D Wältbank un dr Internazional Wäärigsfonds sind eis woorde, iires Früeligsträffe nit als füsischi Taagig z mache, sondern nume virtuell über s Internet.
Dr Shanghai Disneyland Park het zuetoo und Starbucks zwöituuisg Filiale und McDonald’s sini drüühundert Wirtshüüser, Ikea alli dryssg Möbelgschäft z China. D Automäss Auto China het me nid gmacht, die Internazionali Mäss für Erfindige z Gämf, wo me zimli vill Neuigkeite vo China und Hongkong zeigt hätti, isch wäge dr Chranket ufe Septämber 2020 vrschobe worde. D Firma Nestlé het am 26. Februar iirne Agstellte wältwyt für mindeschtens zwo Wuche alli Gschäftsreise vrbotte.
Die amerikanischi Regierig het am 12. März 2020, wo men im ganze Land uf vill Oort verströit scho wyt über tuusig bestätigti Chranketsfäll gha het, d Yreis für d Europäer vrbotte. Vo teil Bundesstaaten und vil Bürgermeischter het me dr Regierig z Washington vorgwoorffe, si heig vill z lang nüüt gmacht wäge dr nöien Epidemy. Alli Dollar-Banknoote, wo bim Zaaligsvercheer us Asien uf Amerika zrugg chömet, het d Nootebannk für sibe Tääg under Quarantääne gstellt. Mitti März isch z Amerika dr Notstand usgrueffe worde.
was me gäge d Epidemy cha mache
En Impfig gäge s nöie Koronavirus git s erscht sit Ändi 2020. De Lüüt, wo dra chrank worde sind, cha men im Spital hälfe gäge d Simtoom so wie bin ere schwääre Lungentzündig au suscht.
S Beschte isch es, alles das mache, was d WHO und d Gsundheitsbehörde säge: Me sell luege, was für e gueti Higiene nötig isch und hälfe, ass s Virus nid no meh Lüüt asteckt.
Duale Hochschule Baden-Württemberg Heidenheim
Gschicht
S Studienaagebot vu dr Beruefsakademy Hoedna isch anne 1977 um dr Studieberaich Sozialwäse uusgwytet. Aktuäll wären an dr DHBW Hoedna Bachelor-Abschliss in iber 20 Studiegäng un -richtige aabote. S Studienangebot umfasst d Studieberaich Gsundhait, Sozialwäse, Tächnik un Wirtschaft. An dr Duale Hochschuel Bade-Wirttebärg Hoedna sin ca. 2400 Studänte*ne immatrikuliert.
Im Juli 2010 isch zum eemolige Zollamt uf dr „Gleisharfe“ ne sibesteckige Neiböu derzue chuu. Dr Campus isch in dr Nechi vum Bahnhof un vu dr Innsstadt.
Dur e Bschluss vu dr Kultusminischterkumferänz sin akkreditierti Bachelorabschliss vu dr Beruefsakademie vum Hochschuelrächt här dr akademische Bachelor-Grad vu Uniwersitete un Fachhochschuele glychgstellt wore. Mit em neie Status un dr Positionierig as Duali Hochschuel Bade-Wirttebärg het mer si ne zuesätzlige Vordail versproche. Syter 2010 bietet d Dual Hochschuel näb em Bachelor au Master-Studiegäng aa. Noch em duale Konzäpt sin d Master-Studiegäng uusschließli näb em Beruef organisiert.
Zulossig
Voruussetzig fir s Studium isch e Studieverdrag mit eme Partnerunternäme bzw. ere soziale Yyrochtig,wu kooperiert. Derzue brucht mer s Abitur oder s Fachbitur. S gälte di nämlige Zuelossigsvoruussetzige wie an Uniwersitete. Bim Fachabitur cha s syy, ass mer e Tescht fir d Ufnahm an dr DHBW mueß mache, ass mer cha studiere an dr Duale Hochschuel Bade-Wirttebärg. Unter bstimmte Voruussetzige derfe au bsundersch qualifizierti ohni Fachbitur, aber mit ere Wyterbildig as Maischter, Tächniker un Fachwirt an dr Hochschuele z Bade-Wirttebärg zuegloo.
Studieaagebot
S Studienaagebot vu dr Duale Hochschuel Bade-Wirttebärg Hoedna isch in di vier Studieberaich Wirtschaft, Tächnik, Sozialwäse un Gsundhait glideret. Aabot wäre die Studiegäng un Verdiefigsrichtige:
Tessiner Alpen
D Tessiner Alpe sin e Gebirgsgruppe im Gränzberaich zwische dr italienische Provinz Verbano-Cusio-Ossola un em Schwyzer Kanton Tessin im Sidoschte vu dr Weschtalpe.
Lag un Flechi
S Biet wird (im Uhrzaigersinn ab Nord) umgränzt vu Tessin, Lago Maggiore, Toce un Passo San Giacomo un decke ne Felchi vu 2500 km². Vum Lago Maggiore im Side uf bis zue irem hegschte Bärg, em  hoche Basòdino het s e Hechedifferänz vu 3079 m.