Großherzogtum_Baden
Innerstaatliche Entwicklung
S starke Aawachse vo de Flächi und bsunders vo de Bevölkerig isch e grossi Herusforderig für de noii Grossherzog und sini Regiirig gsi. Scho uf Grund vo de Vereinigung vo de untere und de obere Markgrafschaft, hets uf einisch näbe de lutherische Konfession au Katholike im Land gäh, mit de Gebietszuewächs zwüsche 1803 und 1819 sind au noch di reformiirte Kurpfälzer derzu cho. D Bevölkerig im noie Grossherzogtum isch au im Blick uf anderi Kriterie, wi numme de Religion, nöd iiheitlich gsi. Im Süde sind Alemanne gsi, im Norde Franke, städtischi und ländlichi Bevölkerig hets gha und ehemolige Untertane vo Riichsritterschafte, Fürschtetümer und freie Riichsschtädt. En wichtiger Schritt, wo die noie Bewohner vom Ländle mit ihrem Fürschtehuus versöönt het, isch di liberali Verfassig vo 1818 gsi, wo de Grossherzog Karl am 22. Auguscht 1818 z Griesbach im Schwarzwald unterschribe het. S Grossherzogtum isch eis vo de erschte Länder z Europa gsi, wo e konschtituionelli Monarchii gha het, wenn au d Iiflussnaam und d Verträtig vo de Bevölkerig im Vergliich zu hüt noch bscheide gsi isch. Wo s im Februar 1848 z Paris zu ere Revolution und zu de Usruefig vo de Zweite Republik z Frankriich cho isch, hei sich au in Bade di liberale Idee e grossi Unterstützig gfunde. Bsunders de Friedrich Hecker und de Gustav Struve hei im 1848 versuecht, Bade (und vo dert us au Dütschland) in e Republik umzwandle. De Heckerzug het mit de Niderlage vo Kandern und de Flucht vom Hecker in d Schwiiz es End gfunde und mit d Verhaftig vom Struve im September 1848 isch di erschti Phase vo de badische Revolution vorbi gsi. Im Mai 1849, wo die meischte dütsche Fürschte d Verfassig vo de Pauls-Chile abgleent hei, isch es in ganz Dütschland zu Ufschtänd cho. In Bade het de Grossherzog Leopold und sini Familie müesse flihe und si sind uf Koblenz ins Exil. De Leopold het dann Preussen zu Hilf grüeft. Im Juni 1849 sind preussischi Truppe in Bade iimarschiirt. Am Aafang hei di badische Revolutionstruppe militärischi Erfolg gha und hei am 15. und 16. Juni entlang em Neckar verschidnigi Gfecht gwunne. Am 20. Juni hei di preussische Truppe bi Germersheim chönne de Rhii überquere und am 21./22. Juni z Waghäusel di badische Truppe zum Rückzug zwinge. E paar Tag schpäter isch d Revolutionsregiirig mit Teile vo de Revolutionstruppe uf Friburg im Brisgau gflüchtet. Wo d Preusse am 7. Juli 1849 uf Friburg sin cho, hei si d Schtadt kampflos könne bsetze. D Revolutionstruppe hei am 12. Juli in de Schwiiz um Asyl bäte. So het numme no Raschtatt Widerstand gleischtet und isch nach ere Belagerig vo drei Woche am 23. Juli 1849 vo de preussische Truppe iignoh worde. D Revolution isch dodermit endgültig gschiteret gsi. 23 Revolutionär sind schtandrechtlich verschosse worde. Öppe 80'000 Badner sind nach de Revolution usgwanderet, die meischte uf Amerika. Doderbi hei, nebe de Revolution, au wirtschaftlichi Gründ e wichtigi Rolle gschpilt. Di preussisch Armee isch bi ins 1851i in Bade blibe. Au wenn Bade nach de Revolution e konservativi Regiirig übercho het, isch d di liberal Verfassig in Geltig blibe. Au di meischte Beamte, wo vor de Revolution im Dienscht vom Grossherzogtum gschtande sind, hei au hinterher in de Verwaltig gschaffet. In de Ziit bis zur Gründig vom dütsche Riich, isch bsunders de Konflikt mit de katholische Chile prägend gsi. Ab 1853 het de badisch Kulturkampf tobt und het im 1860 zu de Iisetzig von ere liberlae Regiirig gführt. Im 1863 sind Verwaltigsgricht gründt worde und so isch Bade s erschte vo de dütsche Länder gsi, wo setigi Gricht hei gha. Nach em gwonne Chrieg gäge Frankriich 1870/71 isch im Spiegelsaal von Versailles de Wilhelm I. von Preussen vom badische Grossherzog Friedrich I. zum dütsche Kaiser usgruefe worde. Bade isch dem neugründete Riich biiträte. I däm eener konservative Riich isch Bade e Hochburg vom Liberalismus gsi. Mit de Niederlag im Erschte Wältchrieg und de Abschaffig vo de Monarchii i allne dütsche Staate und im Riich im Johr 1918 isch au s Schicksal vom Grossherzogtum Bade besiglet gsi. Am 22. November het de Grossherzog Friedrich II. abdanket und s Land isch zur Republik Bade worde.