cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Breisach am Rhein
Namme
Dr Namme «Brisach» isch keltisch; s erscht Mol biziigt wird er um 300 (es git drvo numen e Kopii us em 6. Johrhundert) as monte Brisacio. Im vordere Deil stäggt de keltisch Personenamme Brĩsios, im hindere s keltisch Suffix -ako-, wo es Bsitzverheltnis zum Usdrugg bringt. Dr Namme bidittet also „Landguet vom Brĩsios“.
Gschichte
Dr Berg, wo Alt-Brisach druf lit, isch Sitz vume Keltefürst gsi. D Römer hän uf em „mons Brisiacus“ e Hilfskastell bout.
S Stadträcht het Brisach anno 1185 vu dr Staufer erhalde. Zue sällere Zit isch e Sidlig (mit ere Chilche) vorhande gsi. E Brisacher Münze us em 11. Johrhundert isch uf dr Färöer im Münzfund vu Sandur entdeckt worre.
Im früehe 13. Johrhundert isch mit em Bau vum St. Stephansmünster afange worre. Im früehe Johrhundert isch Brisach die massgäblich Riichsfestig am Oberrhi gsi. Am 7. Dezember 1638 het dr vu Frankriich mit Subsidie usgstattet Bernhard von Sachsen-Weimar die vum Kaiser Ferdinand II. bzw. General Reinach mit allene Middel verteidigt Stadt eroberet un het versuecht, si zum Middelpunkt vume eigene nöie Territorium z mache. Nooch em Dod vum Bernhard 1639 het si General d Stadt an d Franzose ybergä, wo si als eigeni Eroberig betrachtet hän. Im Westfälische Friide 1648 isch Brisach au de iure an Frankriich gfalle.
Nooch 1670 isch Brisach Sitz vu ere (französische) Reunionschammere worre. Im Friide vu Rijswijk 1697 het Frankriich Brisach zruckgä, es aber gli am Afang vum Spanische Erbfolgechrieg ernöit (7. September 1703, General Villars) eroberet. Mit em Rastatter Friide am 7. März 1714 isch Brisach wiider kaiserlich worre. Frankriich het underdesse uf em linke Rhiufer dur dr Vauban gegenyber vu Brisach e eigeni Festig (Nej-Brisach) errichtet. 1790 het (Alt-)Brisach zue Vorderöstriich ghört und isch dert im Oberamt Brisgau zuegordnet gsi. In dr Revolutionschriege 1793 isch Alt-Brisach witgehend un noochhaldig zerstört worre. 1805 isch es im faktisch nejbildete Staat Bade iverleibt worre.
Wo die Alliierte im Zweite Weltchireg im Früehjohr 1945 bi Brisach dr Rhi yberquert hän, isch d Stadt dur Artilleriefyr zue 85 Prozent zerstört worre. Au s Sankt Stephansmünster isch ernöit schwer beschädigt worre.
Anno 1969 isch Brisach als Standort fer e Chernchraftwerch uf dr ditsche Rhinsite vorgsähe worre. Säll isch aber gschiteret, un 1973 het mer sich fer Wyhl als Standort entschide, was aber ebefalls nie baut worre isch (defir sten 15 km südlich in Fàssene die zwei äldischte französische Reaktore)
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Verchehr
(Alt-)Brisach wird dur d Brisacher Bahn uf Friburg im Brisgau, wo au d Brisgau-S-Bahn zum Nohverchehrstarif verchehrt, und d Kaiserstuehlbahn uf Riigel, wo die SWEG betribt, an s yberregional Schiinenetz abunde.
Dur die Bundesstross 31 zum Autobahnanschluss an dr A5 sowie N 415 noch Colmer in Frankriich mit dertigem Aschluss an die französisch Autobahn A35 isch Brisach guet ans yberregional Strossenetz abunde.
Yber de Rhy goot d Rhybrugg Brisach–Neuf-Brisach.
Asässigi Undernähme
Z (Alt-)Brisach befindet sich dr Badisch Winzercheller eG mit em grösste Erzüger-Wicheller vu Europa, die Gräflich vu Kageneck’sche Wi- un Sektchellerei un d Privatsektchellerei Geldermann. Sälli Betriib belege die hoch Bedütig vum Wibau in Brisach un im Kaiserstuehl.
Gricht
Alt-Brisach verfüegt iber e Amtsgricht, wo zum Landgrichtsbezirk Friburg im Brisgau un zum OLG-Bezirk Charlsrueh ghört.
Behörde
Uffem ehemolige französische Kaserneglände im Norde vu Brisach het dr Landchreis mehreri Behörde underbrocht, dorunter s Landwirtschaftsamt, wo früeher z Friburg ihr Sitz gha hän.
Musee
S Museum fer Stadtgschichte zeigt uf 400 Quadratmeter e aspruchsvolli Sammlig vu dr Steizit bis in d Gegewart.
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Brisach ghert zuem Oberrhialemannische. Ne Iidruck vum Dialäkt vu Brisach un Noochberort gänn ich ne paar Wenkersätz üssem Wenkerboge vu Brisach.
Leberwurst
Bekannti regionali Läbbèrwurschtschpezialidätè z Dütschland sin byschpillswys d Thüringer un Pfälzer Läbbèrwurscht un d Frankfurter Zeppelinwurscht. Wiè Blut- un andri Kochwürscht wörd d Läbbèrwurscht traditionèll bi dè Huusmetzgètè gmacht. Chlyni heißi Läbbèrwürscht ghörèd zämmè mit Bluètwürscht un Buuchfleisch zuè nèrè Schlachtblattè.
I dr Schwiiz sin d Läbberwürscht sit 1480 dokumäntiert; me rächnet se zum «Kulinarische Eerb vo der Schwiiz».
Wurschtrezäpt
Läbbèrwurscht bschtòt i dè Regèl uss Matriaal, wo bim Metzgè von èrè Sau gwunnè wörd, s wörd abber je nõch Rezäpt au s Glyche vom Rind, Kalb odder Gflügel vowendet.
Traditionèll wörd für s Wurschtmachè s Muskelfleisch bruucht, wo nit als Edelfleisch eigèschtändig vowendèt wörrè hèt chönnè. Näbbè seenèrychem Muskelfleisch wörd meischtens Fèttigs (Speck, Sauèbuuch, Fèttwammè) un Sauègrind vowendèt.
Dè Aadeil a Läbbèrè bedrait je nõch Rezäpt bis zuè 40 Brozènt. Dènäbbè wörrèd traditionèll au diè meischtè andrè Innereiè für Spezialitätè bzw. Variantè vowendet. Ußerdèmm sin Fleischdeile wiè Euter, Gedärme un traditionèll au Kalbsgechröse normalerwys dinnè. Allerdings wörrèd nõch èm Dütsché Läbbensmittelbuèch Gechröse un Rindermilz nit voschaffèt; zuèdèmm wörd Kalbsgechröse i dè Europäischè Union als „spezifizyrts Risikomatriaal“ ygschtuèft un muè vonichtet wörrè.
D Läbbèrè isch dè gschmacksbschtimmende Bschtanddeil vo dè Läbberwurscht, diènt abber au dèzuè, bi dè Hèrschtellung von èrè Öl-in-Wasser-Emulsion im Bräät hèrzschtellè un z stabilisyrè. Irè Aadeil bedrait ca. 10–30 %, in einzelnè Fäll au drübber odder drunter. Én höcherè Läbberaadeil vobesserèt zwar d Stabilidät, füürt abber zuè nèm uffdringliché Läbbèraroma. Diè bruuchti Läbbèrè stammt übberwigend vo dè Sau. Rindsläbbèrè isch fascht glych wiè s Sau-Pendant i dè chemischè Zämmèsetzung, git abber èn bitterè Gschmack un è dunklè Farb; Kalbsläbbèrè eignet sich, isch abber düürer als Sauèläbbèrè un hèt gegèübber sèllèrè keini Vordeil bim Wurschtè odder bim Gschmack.
Vowendèti Naturdärm sin Colon descendens, Grimm- un Maschtdärm (für Läbbèrwürschtle zum Warmässè au Dünndärm) vo dè Sau, Dünndärm vo Rösser sowiè Dünn- odder Grimmdärm vo dè Rinder. Diè deilwys auch ungnièßbarè Kunschtdärm sin uss Hutfasèrè, Zèllglas odder Kunschtschtoff un söttèt möglichscht hitzefescht, formschtabil un für d Vermeidung vo Vofärbung un Gwichtsvoluscht luft-, wasserdampf- un lichtundurchlässig sy.
Läbberwurschtmassè
Bim gwerblichè Wurschtmachè z Dütschland vowendèt mò hüüfig Standardrezäpt. Für s Wurschté wörd è Grundmassè grichtet, wo denn mit wittèrè Zuètatè individuèll vofynerèt wörd. Für d Massé vowendet mò 40 % ròi Sauläbbèrè un 60 % Wammè. S chly gschnetzlète Fleisch wörd mit Nitritpökelsalz, Pfeffer, Ingwer, Kardamom, Macis, Vanille un Byynèhonnig gwürzt. Ußerdèmm wörrèd schmotzig dämpfti Zwiblè dèzuè duè. Zuèsatzschtoff un Hilfsmittel wiè Farbschtabilisatorè sin erlaubt.
S Wurschtmachè
Läbbensmittel, wo als Ylaag vorgsää sin, wörrèd entschprèchend präparyrt un kochèt, un je nõch Rezäpt uff díè entschprèchendi Größi gschnetzlèt.
Aaschlièßend füllt mò d Masse in Wurschthüllè un lõt sèlli bi Tempradurè vo ca. 80 °C ziè. Denõch isch si sofort èssbar. Einigi Variantè wörréd abschlièßend gräucht un bruuchèd dènõch è baar Dääg, um ryyf z wörrè.
Deutsches Reich
I däre Zyt häts drei ganz verschidene staatsrächtlichi Phase ggää:
Eb s Tüütsch Rych au nach 1945 na wyteräxischtiert hät, daadrüber händ d Jurischte gstritte. S Bundesverfassigsgricht vo de Bundesrepublik Tüütschland isch aber daadevoo uusgange, das s Tüütsch Rych wyteräxischtiert. Mit em Bytritt vo de Tüütsche Demokratische Republik zur Bundesrepublik Tüütschland 1990 isch es aber ändgültig dur d Bundesrepublik abglööst woorde.
Leberwurst
Broduktgruppè
Im Dütschè wörd dè Uusdrugg meischtens für è Stryychwurscht bruucht. Dõdemit sin Kochschtryychwürscht gmeint, dènnè iri paschtösi Konsischtenz è glyychmäßigs Uffschtryychè möglich macht. Dènäbbè git s i dè öschtrychischè Chuchi Bròtläbbèrwurscht als Kochwurschtsortè, welli stabiler i dè Konsischtenz isch. Ußerdèmm git s d Brüèwurschtsortè „Schnittfeschti Läbbèrwurscht“.
Dütschland
Im Dütschè Läbbensmittelbuèch wörrèd diè folgendè Gruppè unterschiddè:
Im Metzgerhandwärch unterscheidet mò i dè Warèkundi:
I dè DDR sin unter andrèm i dè TGL 29213/01 d Sortè standardisyrt worrè:
Öschterrych
Nõch Öschterrychischem Läbbensmittelbuèch, Codex-Kapitel B14 Fleisch un Fleischigs, git s:
Schwiiz
Anne 1968 isch der Schwiizer «Verein zur Förderung des Ansehens der Blut- und Leberwürste» gründet worde.
Sortè
Vill Wurschtsortè hèn standardisyrti Rezäpt, wo sich im Metzgerhandwärch usèbildèt hèn. D Nämmè wysèd meischtens uff wesèntlichi Zuètatè un s (vomeintliche) Urschprungsgebièt hy.
Delikatèssläbberwurscht
Als Delikatèssläbberwurscht benamst mò è vobreiteti Wurschtsortè z Dütschland. Für d Zuèbreitung vowendet mò bsunders vill Sauèläbbèrè (40 %) un mittelfetti, pökelti Wammè (60 %). S gschnetzelti Fleisch wörd mit Nitritpökelsaalz, Pfeffer, Ingwer, Kardamom, Macis, Vanille un Byynèhonnig gwürzt. Ußerdèmm wörrèd vorgarti Zwiblè dèzuè duè („im Schmotz goldgääl dämpft“). S Dezuèduè vo Zuèsatzschtoffè un Hilfsmittel wiè Farbschtabilisatorè isch üblich. Als Wurschthüllè wörrèd Sterildärm (sterili Kunschtdärm) mit Kaliber 60/50 gfüllt. D Wurschtmassè wörd für witteri Sortè als Grundmassè vowendèt.
Fyyni Läbberwurscht
Als Fyyni Läbberwurscht benamst mò è Sortè ooni Ylaag, wo stark (fein) gschnetzlèt worrè isch, im Gegèsatz zuè dè Grobè Läbberwurscht, deilwys wörd s fein au uff d Vowendung vo hochwärtigè Fleischsortè bezogè. Für d Zuèbreitung vowendèt mò Sauèläbbèrè, vorgarti unpökelti Fettwammè. S bruuchte seenèryyche Sauèfleisch un dè mittelfètti Sauèbuuch wörrèd pöklèt un ebbèfalls vorgart. Im Gegèsatz zuè dè Delikatèssläbberwurscht wörrèd wesèntlich wènniger Zwiblè vowendèt. Als Gwürz bruucht mò Pökelsaalz, Pfeffer, Majoran, Pimänt, Macis un Kardamom. D Wurscht wörd in Mitteldärm odder Sterildärm mit Kaliber 60/65 abgfüllt. Anderi Bezeichnungè sin Hildesheimer Läbberwurscht, Stuègètter Läbberwurscht un d Obberländer Läbberwurscht.
Kalbsläbberwurscht
Dè Nammè leitet sich vom bruuchtè Kalbsfleisch un nit vo dè (hochwärtigèrè) Kalbsläbbèrè ab. S Kalbfleisch un d Wammè wörrèd dèvor pöklèt un vorgart. Als Gwürz vowendèt mò sèbbi wié bi dè Grundmassè. D Wurscht wörd in Mitteldärm odder Sterildärm mit èm Kaliber 60/65 abgfüllt. Als Qualidätsmerkmòl gegèübber dè Delikatèss-Läbberwurscht gildèt, dass sich bim Wurschtmachè kein sichtbarer Fèttrand bildè söll. Entschtòt sèllè broduktionsbedingt einèwäg, isch d Bearbeitung vo dè Würscht durch Massyrè erlaubt. È Alternatyvbezeichnung isch Hildesheimer Läbberwurscht mit Kalbfleisch.
Kalbsläbberwurscht hèt èn Aadeil vo mindeschtens 15 % Kalbfleisch odder Jungrindfleisch ooni Seenè. Sit Aafang 2010 muè Kalbsläbberwurscht z Dütschland au èn Aadeil vo Kalbsläbbèrè dinnè haa. Wenn nu Sauèläbbèrè dinnè isch, isch d Vokeersbezeichnung Kalbfleisch-Läbberwurscht. Generèll enthaaltèt diè am Märkt vofüègbari Kalbsläbberwurscht èn massyv höchèrè Aadeil an Sauè- als an Kalbsrooschtoff. Sèll stòt in Übberyschtimmung mit dè läbbensmittelrächtlichi Vorschriftè in Dütschland.
Suschtigs
D Reddensart Beleidigti Läbbèrwurscht nimmt Bezug uff sèbbi Wurschtsortè, well d Läbbèrè als Ursach vo dè Körpersäft un dõdemit als Sitz vo dè Emotionè goltè hèt.
Märklin
D Firma Brüedere Märklin & Cie GmbH isch en Spiilzüghärsteller z Göppige im Schwabeland. S isch de gröschti Fabrikant vo Modällisebane z Europa.
Gschicht
S Märklins händ ane 1859 agfange Bäbichuchene z boue. Später sind öppe Dampfmaschine, Schiff, Karusell, Surrli, Metallbouchäschte und Isebane dezue cho. Em Märklin sini Frau isch als eini vo de erschte wiibliche Handelsreisende im Süddütsche und de Schwiiz umegreist, zum für d Spiilsache won ire Maa poud hät, Händler z finde. Won er 1866 gstorben isch, händ sini Söhn d Firma witergfüert. Zerscht i de grosse Spur 1 (1891-19??/wider sit 1969), dänn au i de Spur 0 (1893-1954). Hüt boueds Isebändli i de Spur H0 (sit 1935) und Z (sit 1972).
Ausbruch des Weltfriedens
S erschde Môl ibr d Bihne ganga isch des Werk em Jôhr 1958. A Uffihrong em Theater dauret ogfähr a dreivirtel Stond.
Handlong
''Des Stick schbiilt uff-em Landsitz vom fikdiva englischa Premierminischder Lord Hatter en dr Nähe vo London. Als Zeit hôt dr Autor bloß „Wann?” ôôgäa.''
S Bihnabild zeigt an Soloo emma Landhaus. Dr Lord Hatter gôht hin ond her. Seine Libba beweget sich, so, als dät’r a Ôschbrôch iaba. D Lady Gwendolin, sei Frau, wirft an priafenda Blick uffs kalde Bíffee em Hendrgrond ond frôgt ihrn Môô, was heit eigentlich Bsondrs los wär, er dät sich so seltsam benemma, seit’r heit môrga mit sellem oigaardiga Hollender a Schwätzle ghalda hett. Nô sait dr Lord zo seira Gaddin, dass-se bald drhendrkomma dät, was-es mit deam Fremda so uff sich hôt, der wär ibrigens a brilljander Gelehrder, a Physiker.
So nôch ond nôch meldet dr Butler d Ôkonft vo de gladene Gäscht: Zerscht tridd dr franzeesische Botschafder ei, bald druff dr deitsche, a bissle schbäter dr russische ond schliaßlich noh dr Botschafder vo dr Schweizerischa Eidgnossaschaft. De weitre Diplomada, wo au eiglada wôrra send, z. B. vo Amerika, lend sich entschuldiga. Als ledschder Gascht kommt dr Mijnher Willem van Aaradapellenbotten. Nôch-em iblicha kleina Gschwätz wuud dr Hollender uffgfordret, endlich mit seim Vortrag ôôzfanget. Der sait pfeilgrad raus, dr Ausbruch vom Weltfriida dät kurz bevorstanda. Ogfähr en fuffzg Menudda dirft’s soweit sei, sofern dia ôôwesende Herra nix drgega hedded. Jetzt wellet nadirlich älle vo sellem Fremda wissa, wia so a Wonder bassiira kôô. Dô druff sait dr Hollender, zamma mit a baar Kollega häb’r en jôhrelanger Arbet en-ra Irra-Ôstalt da SAGUWIL entwicklet, des isch dr SA-tellit des GU-ten WIL-lens. Wenn der erscht em Weltraum wär, dät’r Strahla uff d Erde senda, wo de ganz Menschheit en friidliche Lemmer vorwandla kôô. Dui Behaubdong leest bei älle Zuaheerer a graußa Diskussioo aus. Schliaßlich send sich älle dô dren einig, dass fir so ebbes d Welt noh lang et reif ischt. Drom wuud der Plôô au mit fadascheinige Ausreda abglehnt. Dô druff moint dr hollendische Mijnher, des hedd’r komma seha. Drom wär dr SAGUWIL au scho uff-em Weg ens All. Seine Freind heddet-en vôr wenige Menudda abgschossa!
Bei deane Diplomada herrscht a vorleagena Ratlosigkeit. Koiner woiß so reacht, wia-nr sich benemma soll, om sich et lächerlich zo macha. Schliaßlich ganget älle ans Fenschder, bis uff da Hollender, wo sitza bleibt ond sei Brill butzt. – S grauße Schweiga. – Warda. – Nausganga. – Wiidr reikomma. – S elektrisch Liacht flackret, vorlischt, gôht wiidr ôô. – Älle fallet sich om da Hals ond send friidlich. Dr Butler fillt d Gleser mit Sekt. „Auf das Wunder!” Us-em Radio teent „Freude schöner Götterfunken …”
A bissle Gschicht
Em Vorwort zo seim Stickle schreibt dr Curt Goetz, dui Idee, durch eißre Middel d Hirn vo de Menscha zom Guada zo vorleida, weil so ebbes durch geischdige Middel et meglich scheint, dät’r scho seit 30 Jôhr mit sich romtraga. Zom erschda Môl hedd’r sellen Gedanka en seim Drehbuach zom UFA-Film «Die sieben Ohrfeigen» vorwirklicht. Des hedd solla so ablaufa: A jonger Môô vorschafft sich bei dr Kriagsinduschtrii Zuatridd ondr dr Vorgab, er häb a Giftgas erfonda. Wia-nr nô abr erklärt, wia sich des Giftgas vo de andre Kriagsmiddel ondrscheida dät, nemlich dass des Gas d Leit et ombrengt, sondern älle, wo dô drô schnifflet, en friidvolle Lemmer vorwandlet, wo vo Kuhaglocka traimet statt vo Kanonadonner, wuud’r nausgschmissa. Zom Curt Goetz seim Vordruss isch dui Idee us-em Drehbuach gschdricha wôrra, weil mr glaubt ghet hôt, se wär firs „Lieschen Müller” zo hoch.
Weblink
D Beschreibong vo dr Handlong bei fischerverlage.de
Tscheppach
Schäppech (amtlich Tscheppach) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz gsii. Am 1. Jänner 2014 het si mit de Gmeinde Ätikofe, Ätige, Bibere, Brüggle, Chibberg-Buechi, Chüttigkofe, Gossliwiu, Hessigkofe u Mülidorf zur noie Gmeind Buechegg fusioniert.
Geografi
Schäppech iit uf eme Hügelzug südlich vom Biberetaa. D Gmeindsflächi umfasst 59,8 % langwirtschaftlichi Flächi, 34,2 % Waud, 5,4 % Sidligsflächi und 0,5 % suschtigi Flächi.
Gschicht
Schäppech isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1334 aus Scheppach (1368 Schepach).
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch 2010 bi 2,5 % gläge.
Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,6 %, CVP 15,1 %, EDU 0,5 %, EVP 2,9 %, FDP 11,2 %. GLP 3,9 %, GP 7,6 %, SP 28,1 %, SVP 25,8 %, Suschtigi 2,2 %.
Gmeindspresidänt isch dr Günter Fenten (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 3,2 % gläge.
Landensberg
Landeschberg (amtlich Landensberg) ischt a Gmoed em Landkroes Genzburg z Bayern.
Tscheppach
Sproch und Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 190 Iiwohner 98,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,5 % Italienisch u 0,6 % angeri Sproche.
Landensberg
Geografi
Landeschberg leit en dr Region Donau-Iller an weschtliche Rand vom Holzwenkel.
Tscheppach
Sproch und Dialäkt
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Schäppech ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Landensberg
Geografi
Vo dr Gmarkong send 47,0 % Landwirtschaftsfleche, 41,6 % Wald, 10,6 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Landeschberg gheret d Derfer Landensberg ond Glöttweng.
Gschicht
Landeschberg hot vom 15. bis zom 17. Johrhondert zua dr Herrschaft Konzenberg vo dr vordereschtereichischa Markgraufschaft Burgau ghert.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,3 % gleäge.
Religion
86,9 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 9,4 % evangelisch.
Verwaltong
Landeschberg hot mit dr Gmoede Dirrlaungna, Haldawang, Refinga ond Winterbach a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Landeschberg ghert zom Schwäbisch.
Gemeinden des Kantons Zug
Dä Kanton Zug hät 11 politischi Gmeinde (Stand Oktober 2008):
Immenstadt im Allgäu
Immestadt (amtlich Immenstadt im Allgäu) isch a Stadt im Landkrais Oberallgai in Bayern.
Geografi
Immestadt liit am Große Alpsee uf halbem Weag zwische Kempte im Norde und Oberstdorf im Side. Vo dr Gmarkung sind 50 % Landwirtschaftsfleche, 35,4 % Wald, 8,1 % Sidlungsfleche und 6,4 % sunschtige Fleche.
Gmaindsglidrung
Zua Immestadt gheret dr gliichnamig Hauptort, d Pfarrderfer Akams, Bühl a. Alpsee, Diepolz, Eckarts, Knottenried, Rauhenzell und Stein i. Allgäu, d Derfer Bräunlings, Freundpolz, Gießen, Gnadenberg, Hub, Luitharz, Obereinharz, Ratholz, Rieder, See, Seifen, Werdenstein und Zaumberg und d Wiiler Adelharz, Dietzen, Flecken, Freibrechts, Göhlenbühl, Gschwend, Lachen, Reute, Thanners, Trieblings, Untereinharz und Zellers.
Gschicht
Immestadt isch zum erschte Mol gnennt worda im Johr 1275 als Imendorf.
Iiwohner
Dr Uusländeraadail isch 2011 bi 8,7 % gleage.
Religion
73,5 % vo dr Iiwohner sind im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 14,1 % evangelisch.
Verwaltung
Immestadt ghert zua kuinere Verwaltungsgmuinschaft. Dr Birgermaischter vo Immestadt isch dr Nico Sentner.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla siit 1986:
Spätantike
Dr Begriff het sich sit em Max Weber in dr Forschig duuregsetzt, dr Kulturhistoriker Jacob Burckhardt het aber scho 1853 d Wändig „spootantiki Zit“ brucht, und die isch am Ändi vom 19. Joorhundert vom östriichische Kunsthistoriker Alois Riegl übernoo worde.
Au wenn die gnaui zitligi Abgränzig vo dr Spootantike in dr Forschig umstritten isch, gältet mäistens dr Regierigsaadritt vom römische Kaiser Diokletian im Joor 284 noch dr Zitewändi as Aafang vo dere Übergangsepoche. S Ändi vo der Antiki isch Geegestand vo dr wüsseschaftlige Diskussioon. Mä cha sääge, ass d Spootantike im Weste vom römische Riich mindestens bis zur Absetzig vom letzte Kaiser in Italie im Joor 476 gange isch, eender aber bis zum Iifall vo de Langobarde in Italie im Joor 568. Im Oste vom Riich isch d Epoche äntwääder bis zum Dood vom oströmische Kaiser Justinian 565 noch dr Zitewändi oder bis zur arabische Expansioon im 7. Joorhundert ggange.
D Bezäichnig vo dr Epoche as Spootantike het dr Vordäil, ass män en für e ganz Middelmeerruum cha bruuche, wäarend dr Terminus früebyzantinisch, wo mängmol au brucht wird, nume für en Oste zuedrifft.
D Spootantike isch dr letschti Abschnitt vom Alterdum. Es ghöört zwar scho nüme zur „klassische“ Antike, aber au nonig zum Middelalter. Antiki Dradizioone häi witergläbt, si aber vo christlige und germanische Elimänt beiiflusst und veränderet worde. Früener het mä vom ene Niidergang greedet, hüte gseet mä d Joor vo öbbe 300 bis 600 mäistens nöitraler und redet von ere Dransformazioon vom antike Erb. Dr Siigeszuug vom Christedum isch uusegstande in dere Epoche und au d Entwicklig, wie die vorchristlige Kult und Dradizioone verschwunde si. Au in dr Kunst und dr Liddratuur häi christlig brägti Forme und Themene die klassische griechisch-römische abglööst oder beiiflusst und e nöije, charakteristische Stil isch entstande, wo au orientalischi Iiflüss zäigt.
D Spootantike stoot usserdäm under de Zäiche vo dr Reformierig vo dr römischen Armee und dr Verwaltig dur e Diokletian und dr Konstantin, dr Zementierig vo dr sakrale Stellig vom Kaiser, dr Völkerwanderig und dr Dransformazioon, wo denn choo isch, vom westlige Däil vom römische Riich in die germanisch-romanischi Wält, wo s öiropäische Middelalter brägt het.
Was d Alemannen agoot, so isch es i der lange Ziit vo der Spootantiki zu vil Chrieg zwüsche iine und de Röömer cho, und es isch ene glunge, nodisno iires Woongebiet ins obere Donaugebiet und bis übere Rhy und ins Elsass z vergrössere.
Mari (Stadt)
Mari (hüte Tel Hariri, Sürie) isch e mesopotamische Stadtstaat und e bedütends Kultuurzentrum in Vorderasie gsi. Sini Aafäng gönge seer wit zrugg, mä wäiss aber nüt über si Gründig. Scho in dr Zit vor em Sargon isch Mari grad so wichdig gsi wie die gröössere Stedt z Babylonie.
Gschicht
Noch dr sumerische Köönigsliste het Mari as sibti Stadt d Herrschaft über Sumer bzw. Mesopotamie noch dr Fluet erkämpft. Dr Sargon vo Akkad het deren iirer Herrschaft en Änd gmacht. Zur Zit vo de Amurriter 1776 vor dr Zitwändi het dr Zimri-Lim gregiert und het e Hufe Chrieg gfüert. Si Lääbe isch dur Brief und en Epos bekannt. Siner Herrschaft het dr Hammurapi en Änd gmacht, won er d Stadt 1759 vor dr Zitwändi (noch dr middlere Chronologii) zerstöört het.
Archeologii
Sit 1933 si 25'000 Doondaafele Akkadisch usgrabt worde. Mä het au Figuure vo Bäter und Statue us Gips, Bronse und Lapislazuli gfunde. Mari isch dr Fundort vom Schatz vo Ur: 4500 Joor alti Figuure us Gold, Lapislazuli, Bronse und Elfebäi. Usserdäm het mä dr riisig Balast vo Mari entdeckt. In dr Bibliothek si königlichi Erläss gsi, Rächnige, Aawiisige für e Bau vo Kanääl, Dämm, Schlöise, und andere Iirichdige für d Bewässerig, und Wirtschaftsteggst und Diplomaatekorrespondänz. In de Teggst chömme Nääme vor wie Peleg, Serug, Nahor, Terach und Haran, wo us dr Bible as Verwandti vom Abraham und Nääme vo nordmesopotamische Stedt bekannt si. Zu de wichdige archeologische Fünd ghöört au dr Dämpel vo dr Ištar.
Groossi Bedütig het z Mari d Profetii gha, wo under anderem Lääbereschau und Astrologii bedriibe het. Mari het si Riichdum vor allem de Zöll us em Vercheer zwüschen em Persische Golf und em Middelmeer verdankt. Zinn, Chupfer mit Harzbrodukt, Holz, Olivenööl und Wii si begeerti Handelsgüeter gsi.
Avenue Anatole-France (Nancy)
D’ Avenue Anatole-France ìsch a braita Schtrooss z’ Nànzig ìm Lothrìnga.
Geogràfii
D’ Avenue Anatole-France ìsch aigentlig d’ Verlangerung vu dr Rue Raymond-Poincaré. Sa fàngt àn dr Kritzung vu dr Avenue de Boufflers un vu dr Rue de Saint-Lambert un fàhrt schtàkt uff 632 Määter ìn Rìchtung Süüdwäscht bis àn dr Gmaindagranz vum Vorort Laxou. D’ Schtrooss kritzt rachtwenklig d’ Rue Verlaine, d’ Rue de l’Abbé-Gridel, d’ Rue du Sergent-Bobillot, d’ Rue de Cronstadt un d’ Rue de Médréville. A pààr Määter noh dr Kritzung vu dr Rue de Médréville ìsch d’ Gmaindagranz vu Laxou; dàs ìsch s’ And vu dr Avenue Anatole-France. Verlängert wìrd d’ Schtrooss vu dr Avenue Paul-Déroulède bis ìns Schtàdtzäntrum vu Laxou.
Zwìscha dr Avenue de Boufflers un dr Rue Verlaine verlàuift d’ Avenue Anatole-France pàràlleel zem Jardin Paul-Verlaine.
Gschìcht
Àn dr Schtälla vu dr hìttiga-n-Avenue Anatole-France ìsch schuu ànna 1894 a Prìwààtschtrooss gsìì. Dia Schtrooss ìsch Tail gsìì vun’ra Siidlung zwìscha dr Rue de Santifontaine un dr Rue de Laxou — dàs ìsch àm Nàmmendsort Médreville gsìì. Dr urschprìngliga-n-Àbschnìtt hàt àn dr Rue Verlaine ààgfànga, un ìsch vu dr Rue Poincaré dur a Prìwààtaigatumm getrännt gsìì. S’ Aigatumm hàt züa dr Fàmìlia Zobel gheert; wu ’s ànna 1908 àbgrìssa worra-n-ìsch, ìsch d’ Schtrooss bis àn dr Rue Poincaré witter ààglajt worra — domìt ìsch sa aina vu da längschta Schtroossa vu dr Schtàdt Nànzig worra. Ànna 1904 ìsch sa àls „Gschìtzta-n-Àbtailung“ ärkläärt worra.
D’ Schtrooss hàt z’äärscht Avenue de Toulon ghaissa — dàs ìsch a Eehrung gsìì àn d’ Uffnàhm vu rüssischa Màriner z’ Toulon ànna 1893 ìm Rààhma vu dr Frànzeesch-Rüssischa Àllianz. D’rnooh hàt sa Avenue de France ghaissa un hàt ànna 1924 ìhra hìttiga Nàmma bikumma. Geega dr näija Nàmma hann sìch d’ bìrgerliga Schtroossbewoohner ämphoora, dänn dr Anatole France ìsch a Soziàlìscht gsìì.
wàs doo z’ sah ìsch
Àn da Nummer 6 bis 12 sìnn Jugendschtiil-Gebäijer z’ sah.
Mehrera Gebäijer àn dr Schtrooss sìnn vum Àrkitäckt Louis Déon zaichent worra, drunter:
Corsier-sur-Vevey
Corsier-sur-Vevey (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Riviera-Pays-d’Enhaut im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Corsier-sur-Vevey lyt am rächte Stade vu dr Veveyse. Zue dr Gmai ghert au no dr Wyler Les Monts-de-Corsier. D Gmaiflechi umfasst 48,1 % landwirtschaftligi Flechi, 32,2 % Wald, 18,4 % Sidligsflechi un 1,3 % sunschtigi Flechi.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 32 % gläge.
Religion
40,1 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 39,4 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,5 %, CVP 3,5 %, FDP 13,2 %, GLP 4,4 %, GP 11,9 %, SP 30,7 %, SVP 25,8 %, Sunschtigi 2,2 %.
Dr Burgermaischter vu Corsier-sur-Vevey isch dr Franz Brun (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 4,1 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 3200 Yywohner 79,2 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,5 % Dytsch, 3,4 % Italienisch un 11,9 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Oberkirch
Oberkirch isch dr Namme vu däne Ortschafte:
Oberkirch isch dr Familienamme vu däne Persone:
Wenkersätze in Hochdeutsch
Zwische 1876 un 1887 het de Sproochforscher Georg Wenker (1852–1911) ne Ditsche Sproochatlas uff d Bei gstellt un zwar, indäm er under andrem vierzig Sätz in allene Schuele vum domolige Reich het uffschriiwe lo. Speeder sinn die Sätz au no a vilnen anderen Ord im ditsche Sproochrum ibersetzt worre.
Bhutan
Bhutan (Dzongkha: འབྲུགཡུལ་་, Druk Yul, usgschproche: Dru Ü, »Land vom Donnerdrache«) isch än unabhängigs Königriich in Südasie.
Wenkersätze in Hochdeutsch
Em Wenker isch es doozmool hauptsächlig um d Lut gange, nummen e weng au um Formen un um Weerder. Hitte hed dr Jürg Fleischer an dr Universideet Marburg e Brojäkt, won er d Wenkersätz in morphosyntaktischer Hisicht usswärtet.
Bhutan
Modernisiärig
In Bhutan isch s Färnseh- und Internetverbot erscht 1999 ufghobe worde. Da drus laat sich schlüsse, das d'Modernisiärig, im Verglych zu de Nachbarländer, erscht sehr schpaat ytroffe isch. Mittlerwyle macht s Land aber wyteri Schritt in Richtig Modernisiärig, hauptsächlich vom neugkrönte König Jigme Khesar Namgyel Wangchuck (* 21. Februar 1980), emene Oxford-Absolvänt.
Wenkersätze in Hochdeutsch
Wenkersätz
Sowit des goht, isch d' Schriibwiis inn de Bege iwernumme worre.
Orbey
Orbey (els. Urwes, dt. Urbeis) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Orbey (vun germànisch *ur-bek „Bàch“) ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1049 àls Orbeiz, 1080: Orbetz, 1241: Urbeis, 1318: Urbeisz, 1421: vault d'Orbeis, 1440: vaux de Urbeis, 1580: Orbey.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Orbey ìsch. Orbey ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr romànisch Dialekt vun Orbey ghert zem Welche un domìt zem Lorrain.
Fletringen
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Flétringen lijt uf re Heche zwìsche 232 und 377 m ìwer em Meeresspiejel. Züe dr Gmein ghert àui no dr Ortsdeil Dorviller.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Flétringen ìsch. Flétringen ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Flétringen ghert zem Moselfrankisch.
Hermione (Argolis)
Hermion oder Hermione  isch en antiki Hafestadt i de östliche Argolis, bim hüttige Ermioni, wo früenner aber Kastrí (Καστρί) ghaisse hett. Hermione isch bikannt gsii för d Purpurfischerai.
Laag und Bschriibig
Hermione isch ufere Halbinsle glege, wo 1300 Meeter is Meer useluegt und geg Norde mitem Festland e gueti natürlich Hafebucht bildet, wo geg Ooste offen isch. De Pausanias, wo im zwaite Joorhundert do vorbii choo isch, hett d Stadt zimmli gnau bischribe. Usse ufem Vorpirg isch e Tempel vom Poseidon gstande, wo uusgrabe woren isch. De Tempel vo de Athena und s Stadion, wo i de Nööchi gstande sind, sind hütt verschwunde. Im dem Stadion söled d Dioskure gchämpft haa. O de Hain wo ghaimi Ritual för d Demeter gfiiret wore sind, isch do gstande. De östlich Tail vo de Halbinsle haisst hütt Bisti und isch miteme Piniewald öberwachse.
De westlich Tail vo de Halbinsle bildet e chliini Ebni, wo di röömischi Stadt gstande isch und hütt d Noistadt stoot. S Trinkwasser isch miteme Aquädukt anegfüert wore. S het o zwee Brüne ghaa, de röömischi het Leimon ghaisse. D Stadt het sich de Hügel Pron (Πρών) ufezoge, wo d Halbinsle gege s Festland abtrennt und o de Platz vo de hüttige Altstadt isch. Uf de Hööchi vom Pron isch de Tempel vo de Demeter Chthonia gstande. Ufem Pron het sich o en Erdspalte uuftue und us dere söll de Herakles de Hund Kerberos usem Hades ufebroocht haa. Öberhopt hets z Hermione zimmli vill Tempel ghaa. Bim moderne Hafe am Nordrand vo de Halbinsle sind antiki Moole erchennbar und südlich vom Hafe d Reste vomene Theater.
Hermione isch de Mittelpunkt vo merere Fest gsii. Woll bim Hafe zue isch de Tempel vom Dionysos Melanaiges ("schwarzes Gaissefell"), wo jedes Joor e Musigweppewerb stattgfunde hett und e Wettschwümme und Wettruedere, wa uusergwöönlich isch, well de Dionysos sös wenig mitem Meer z tue hett. Bim Tempel isch e Statue vom Poseidon gstande, miteme Fuess ufeme Delphin.
S Hailigtum vo de Demeter Chthonia ufem Pron isch weleweeg am Ort vo de hüttige Cherche Agioi Taxiarches ("Erzengel") gstande, wo usem 9. Joorhundert stammt. Jedes Joor im Summer hend d Hermioner e Prozession gfiiret, wo Mane, Fraue und Chind tailgnoo hend. Si hend wiissi Chlaider trait und sind mit Blueme gchränzt gsii. D Mane hend e Chue mitgfüert. Wenn d Prozession zom Tempel choo isch, hend si d Chue loosloo und in Tempel tribe, wo si vo de alte Prietserine töödt woren isch, und zwoo sind vier Chüe anenand gopferet wore. D Mane aber hend nöd tööre is Hailigste vom Tempel inegoo. Am Kult vo de Demeter Hcthonia z Hermione hend sich abem End vom 3. Joorhundert v. Chr. o di messenische Asinäer bitailigt.
Karlmann (Karolinger)
Dr Karlmann (* vor 714, evtl. 706/708; † 17. Juli 754 z Vienne) isch vo 742 bis 747 e fränkische Huusmeier us em Gschlächt vo de Karolinger gsi. Er isch dr eltist Sohn vom Huusmeier Karl Martell und vo däm siiner erste Frau Chrotrud.
Läbe
Noch em Dod vom Karl Martell isch s Frankeriich zwüsche de beide Söhn vo siiner erste Frau, em Karlmann und em Pippin em Jüngere, deilt worde. Dr Karlmann isch Huusmeier z Austrasie, Alemannie und Thüringe worde, dr Pippin z Neustrie, Burgund und in dr Provence. Die beide Brüeder hai sofort mit eme Ufstand vo ihrem Halbbrueder Grifo, wo bim Erbe nüt übercho het, z due gha. Si hai dr Ufstand niidergschlage ind dr Grifo im ene Chloster iigsperrt. Wil ihri Macht offesichtlig nit sicher gsi isch, hai dr Karlmann und dr Pippin 743 e neue merowingische König, dr Childerich III., iigsetzt, für zum so ihrem Amt as Huusmeier e königligi Legitimierig z ge. D Brüeder hai sich schiinbar guet verstande und zsämmegschafft, so het dr Karlmann im Pippin ghulfe im Hunald siini Ufständ z Aquitanie in de Johr 742 und 745 z underdrugge, und dr Pippin het dr Karlmann in de Johr 742 bis 743 understützt gege dr Sachseherzog Theoderich und gegen e Odilo vo Bayre in 742 und 744.
Au d Alemanne hai en Ufstand gmacht under ihrem Herzog, em Theudebald und hai mit de Bayre kooperiert. Zsämme hai si 743 am Lech e Niiderlage erlitte, und dr Theudebald isch im Johr druf abgsetzt worde. Dr Karlmann het denn 746 z Cannstatt die alemannische Adlige versammlet und het, noch de Annale vo Metz (annales Petaviani) und noch eme Bricht vom fränkische Herzog Childebrand, eme Brueder vom Karl Martell, Duusigi vo Alemanne wäge Hochverrot lo hiirichte, s Herzogdum abgschafft und s Gebiet in zwei Grafschafte ufdeilt, won er fränkischi Grafe, dr Warin und dr Ruthard, iigsetzt het. Im Schwarzwald het me mit dr Hilf vo de Adlige und em Pirmin siine Ahänger neui Chloster gründet und die wo s scho ge het, z Sanggalle und uf dr Insle Riichenau si under fränkischi Kontrolle cho, wie au s bischöflige Gebiet vo Chur, so dass d Karolinger jetzt d Alpepäss noch Italie in ihrer Gwalt gha hai. Dr Bonifatius, dr „Apostel vo de Dütsche“, wo d Chille noch em römische Vobild het welle reformiere, isch nit emol vo de Geistlige z Alemannie understützt worde und het mit em Rückdritt vom Karlmann 747 au no si Gönner verlore.
Wo dr Karlmann 747 siini Länder em Pippin überlo het und sich in d Chlöster Monte Soracte und Monte Cassino zurückzoge het, haig s wenigstens Grücht ge, ass er nit ganz freiwillig zrugdräte siig. Dr Pippin loot s explizit in ziitgenössische Dokumänt erwähne, ass es elei dr Entschluss vo siim Brueder gsi siig. Dr Pippin het also d Regäntschaft über s ganze Riich übernoh, und het mögligi Erbrächt vom Karlmann siine Chinder nit beachdet.
Siibe Johr nochdäm er in s Chloster gangen isch, het er sich no einisch in dr Politik iigmischt. 754 het dr Papst Stephan II. dr Pippin, wo denn scho König gsi isch, drum bittet, ass er em gege dr Langobardekönig Aistulf wurd hälfe. Dr Karlmann het siis Chloster verlo und isch si Brueder cho bsueche, für zum em z säge, ass er sich nit sött iimische. Er het mögligerwiis au Understützig für si Sohn Drogo well ufdrummle. Dr Pippin het sich nit lo überrede und het dr Karlmann z Vienne lo iisperre, won er churz druf am 17. August gstorben isch.
Dr Karlmann isch z Monte Cassino begrabe.
Familie
Dr Karlmann het e Sohn gha, dr Drogo, wo 747–754 erwähnt wird, und no sächs anderi Söhn, wo 754 noch em Dod vo ihrem Vater uf Befähl vo ihrem Unggle Pippin ins Chloster gschiggt worde si.
Bedütig
Gschichtligi Bedütig het dr Karlmann wäge siiner Chillepolitik übercho. Es schiint, ass er d Missionierig und d Reform vo de Chillestrukture, wo zu sällere Ziit sehr unübersischtlig gsi si, us stark religiöse und weniger us politische Gründ gförderet het. Si Vater het d Missionsdätigkeit vo de angelsächsische Mönch duldet, wil mit dr Christianisierig d Nochbervölker e chliineri Gfohr gsi si für en, aber er het sich in dr fränkische Chille, wo zum e grosse Deil unabhängig vo Rom gsi isch, iigmischt und Bischöf und Äbt ii- und abgsetzt. Er het au mit Chillebsitz sihni Ahänger belohnt. Dr Karlmann het zsämme mit de Grosse vo dr Chille brobiert, die klerikali Organisation z verbessere. Dr Missionar und Erzbischof Winfried Bonifatius het so 743 en ersti Reformsynode vo de fränkische Bischöf abghalte, s Concilium Germanicum, wo vom Karlmann organisiert worden isch. E baar vo de Beschlüss vo dere Synode si hüt no in Chraft, wie zum Bispil ass es em Klerus verboten isch sich z bewaffne und uf d Jagd z goh, oder ass er für e Bischof jedes Johr e Bricht drüber muess verfasse, wien er läbt und si Amt usfüehrt. So het die zentralisierti päpstligi Organisation si Macht über die lokali fränkischi Chille immer meh vergrösseret. Dr Karlmann het mit siiner Schänkig vom Adelshof Eiloha an dr Fulda im Johr 744 em Bonifatius s möglig gmacht, e Chloster z gründe. Dr Sturmi het dört im Ufdrag vom Bonifatius am 12. März 744 Benediktinerchloster Fulda gründet, wo spöter sehr bedütend worden isch.
Über e Charakter vom Karlmann weiss me wenig, wil s nit vil ziitgenössischi Quelle git. Im Vergliich zu siim Vater und Brueder wirkt er zögerlig und het sich vo Chillefürste lo beiiflusse. Aber au är het chönne hert duregriffe, wie s Bluetgricht vo Cannstatt 746 zeigt, won er praktisch die ganzi Füehrigsschicht vo de Alemanne as Hochverröter het lo hirichte und so dr Eigeständigkeit vom alamannische Herzogtum under dr fränkische Oberhoheit en Ändi gmacht. Vo denn aa hai die fränkische Herrscher die alemannische Grafe persönlig iigsetzt.
Babydoll
Als Babydoll bezeichnet mer e lichter Pyjama fir Fraue. Die Pyjamaform isch 1956 in Modi kumme un noch de glichnomige Houptfigur vum amerikanische Schpilfilm «Baby Doll» vum Regisseur Elia Kazan gnennt worre. Fir des Kleidungsstick het sich d zämmegschribe Schribwis iibirgert.
Hit bezeichnet mer mit Babydoll eigetli nur noch s luftig Oberteil. D Form het sich aber nit bsundersch gändert. So bsteht s obe rum us licht abgsetzti Kerbli, de unter Teil isch degege wie e Rock gschnitte.
Hifig sin Babydolls mit Rische oder Spitze bsetzt un eifarbig (paschtellig Rosa, hellgäl, wiss oder schwarz) ghalte. Als Material werre Stoff wie Sid oder Chiffon brucht.
Evionnaz
Evionnaz (fp. [ɛ̃ ˈjəna]) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Saint-Maurice im Kanton Wallis, Schwiiz.
Geografi
Evionnaz lit üfer linke Sita vaner Rottu. ZerGgmeind gcheerunt öi d Wiiler La Balmaz und La Rasse. Vannr Ggmeindsflechi sint 12,2 % landwirtschaftlechi Flechi, 19 % Wald, 2 % Sidligsflechi und 66,8 % süschtigi Flechi.
Gschicht
Evionnaz ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1263 als Eviona
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 14,9 % glägu.
Religion
82,8 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 7,8 % evangelisch-reformierti.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Evionnaz ischt dr Gilbert Jacquemoud (Stant Oktober 2017).
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 930 Iwonru 91,4 % Franzeesisch als Höiptspraach aagigää, 1,3 % Titsch, 1,3 % Talienisch und 6 % anneri Spraache.
Dr tradizionäll Tialäkt va Evionnaz gcheert zum Frankoprovenzalisch.
Brunei
S Sultanat Brunei (amtlig Brunei Darussalam, malaiisch: Negara Brunei Darussalam) isch ä Schdaat in Asie. Er lit uf dr Insle Borneo (indonesisch Kalimantan) im Südchinesische Meer und gränzt an Malaysia. Übersetzt ins Dütsche bedütet dr arabisch Begriff Darussalam (دارالسلام) sovil wie „Huus vom Friide“ und bezeichnet jede Schtaat, won ä Gesetzgäbig het, wo sich am islamische Rächt orientiert. Negara bedütet uf Malaiisch Schtaat und dr eigentlig Name vom Land „Brunei“ goht uf vorislamischi Ziite zrugg und leitet sich vom chinesische Name „Po-Ni“ ab. Au der Name „Borneo“ isch mit Po-Ni und Brunei verwandt.
S hütige Schtaatsgebiet vo Brunei isch dr Räst vom enä Sultanat, wo früehner wiit grösser gsi isch. Es het zwüschem 16. und 19. Johrhundert grob die ganzi Nordküschte em Herrschaftsberiich vom Sultan von Brunei zuegordnet. Dr Nationalfiirdag vom Land isch der 23. Februar.
Boris Brejcha
Dr Boris Brejcha (* 26. Nowamber 1981 z’ Ludwigshààfa-n-àm Rhii) ìsch a diitscher DJ un Müüsikprodüzänt. Sii Müüsikschtil bschribbt’r salbscht àls „High-Tech Minimal“. Bii da Konzärta trajt’r oft a veneziànischa Màska.
sii Laawa un Kàrriar
Dr Boris Brejcha-n-ìsch ànna 1981 z’ Ludwigshààfa-n-àm Rhii-n-uff d’ Walt kumma. Ar schtàmmt üss Frànkathàl ìn dr Pfàlz.
Wu-n-’r säcks Joohra àlt gsìì-n-ìsch, ìsch dr Brejcha àls Züaschàuijer àm Flugtààgsunglìck vu Ramstein dur Verbrännunga schwar verlätzt worra. Noch hìtt trajt’r Nàrwa vum Unglìck àm Gsìcht. Waga da Nàrwa-n-ìsch’r ìn dr Schüal üüssglàcht worra un hàt numma weeniga Frììnda ghàà. Ar hàt àlso vìel Zitt àllai verbràcht un hàt sìch friahj fìr Müüsik begaischtret. Sitter siina Kìnderjoohra schpìelt’r Schlààgzigg un Kiibord; ìn dr Schüal hàt’r äbb säcks Moneeta làng Schlààgzigg ìn’ra Grupp gschpìelt.
Schpeeter hàt ìhm a Klàssakàmrààd a Plàtta vu dr nìederlandischa Hardcore-Techno-Konzärt Thunderdome gbràcht; mìt dàs hàt dr Brejcha daa Müüsikgenre äntdäckt. Ìm Àlter vu zwälf Joohra hàt’r ààgfànga, siina aigena eläktroonischa Müüsik z’ prodüziara. Àm Ààfàng hàt’r vor àllem Trance gmàcht.
Waga siim näija Zittvertriib ìsch dr Brejcha nìmm ìn d’ Schüal gànga. Ar hàt drnooh a Üüsbìldung vum Kàuifmànn gmàcht. Gschàfft hàt’r z’äärscht hàlbtààgs bii dr Telekom Diitschlànd —ar hàt àlso vìel Zitt ghàà, fìr Müüsik schpìela.
Ànna 2006 hàt’r siina baida Sìnggel Monster un Yellow Kitchen biim Label Autist Records loo veräffentliga. Ìm saalwa Joohr hàt’r àls DJ biim Festival Universo Paralello ìm Bràsilia gschpìelt. Sitterhar ìsch’r ìmmer mìt’ra Fàsnàchtsmàska uff dr Szääna gsìì. Ain Joohr schpeeter ìsch’r vu dr Zittschrìft Raveline àls „Üüsnààhmtàlant 2007“ ärnännt worra; dàs ìsch sii Üüssbruch ìn dr Eläktro-Szääna gsìì.
Ànna 2015 hàt dr Brejcha sii aigena Müüsiklabel, Fckng Serious, grìnda. Naawa-n-ìhm sìnn d’ Müüssikànta Deniz Bul, Ann Clue, Moritz Hofbauer un s’ Düätt Theydream bii dam Label unter Vertrààg gsìì.
Ìm Brejcha siina Müüsik ìsch z’äärscht ìm Süüdàmerikà bekànnt gsìì. Ar ìsch àwwer àui ìm Öiropà bekànnt worra, nohdam àss’r ànna 2017 vor’m Schloss Fontainebleau ìm Frànkrììch gschpìelt hàt. S’ Video vum Konzärt, wo d’ Müüsikplàttform Cercle veräffentligt hàt, hann mehr àss 35 Millioona Züaschàuijer glüagt (Schtànd: Mai 2022). D’ Plàttform hàt àui ìm Jüüni 2019 a Video vum Brejcha siim Konzärt ìm Grand Palais z’ Pàriis veräffentligt, un vum Konzärt ìn da Arènes de Nîmes ìm Mai 2022.
Ànna 2021 ìsch ìm Brejcha sii zeehnt Àlbum Never Stop Dancing üssagànga. Ìm gliicha Joohr ìsch dr Brejcha àm Plàtz 42 vum „Top 100 DJs“ vu dr britischa Zittschrìft DJ Magazine gsìì.
Z’ Morlaix ìn dr Bretagne ìsch a Gebäi mìt’m Porträä vum Brejcha mìt siinera Màska gmoolt.
Massenbachhausen
Massebachhause (amtlich Massenbachhausen) ischt a Gmoed em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Massebachhause leit am Massebach, eme Nebefluss vo dr Lein. D Nochbergmoede vo Massebachhause send Schwaigern, Gemmingen, Kirchardt, Bad Rappenau ond Heilbronn.
Vo dr Gmarkong send 62,2 % Landwirtschaftsfleche, 18,8 % Wald, 18,6 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Massebachhause gheret d Ortsdoel Massenbachhausen ond Leutersteiner Höfe.
Gschicht
Massebachhause ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 773 em Lorscher Codex als Husen.
Verwaltong
Massebachhause hot mit dr Stadt Schwaigern a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes vo Massebachhause ischt dr Nico Morast.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Massebachhause ghert zom Sidfränkisch.
C. Blumhardt & Cie
D Firma C. Blumhardt & Cie isch en altigsässne Spiilzüghärsteller z Schwoege im Schwabeland.
Gschicht
D Familie Bluemhardt häd 1850 z Stuegert en Spiilzüglade uftue und 1864 sind s Bluemhardts Spiilzügeliferant am chönigliche Hof worde.
De Bernhard Hehr isch ab 1968 Gschäftsfüerer gsi und häd d Firma 1971 überna. Er häd alti Märklin-Modällisebane i de Spur 0 napout Die häissed Hehr Replica. Hüt füert sin Sohn d Firma.
Produkt
Früener händs under anderem Chartespiili gmacht.
Lueg au
Vor em Carl Blumhadt häds au 1830-1893 de Heiri Blumhardt ge, won en grosse Spiilzüghärsteller z Stuegert gsi isch. Sini Witwe häds Gschäft dänn 1898 de Häre Kindler & Briel (Kibri) z Böblinge verchauft.
Aquae Helveticae
Aquae Helveticae – das heisst uf latynisch: "Helvetischi Bäder" – isch e römischi Sidlig an ere Flussschlaufe vo de Limmat gsi, wo hüt s Bäderquartiir vo de Stadt Bade ligt. D Thermalquelle derte sind vo de Römer für nes Thermalbad bruucht worde.
Gschicht
Im Johr 15 vor Chrischtus hei d Römer s Mittelland bsetzt und zur Sicherig vom eroberte Biet chlineri und grösseri Militärstützpünkt aagleit. Eine vo de gröschte isch s Römerlager vo Vindonissa gsi, uf em Gebiet vo de hütige Gmeind Windisch. Ab em Johr 14 noch Chrischtus hei d Römer dann aagfange d Thermalquelle z nutze, wo numme öppe füüf Kilometer von Vindonissa wägg si gsi.
Um das Baad umme isch e Sidlig entschtande, wo Kauflüt und Handwerker sich aagsidlet hei. D Sidlig isch vermuetlich ufgäh worde, wo d Römer e chli vor oder im Johr 406 Vindonissa verloh hei.
Der Oort isch id der römische Provinz Obergermanie gsi.
Sidlig
Bisherigi Grabige hei zeigt, dass d Sidlig am Aafang us Holz bauet gsi isch und spöter die Holzbaute durch Steihüüser ersetzt worde sind. Bei Usgrabige hät me nöd numme am linke Limmatufer Gebäude gfunde, sondern au uf de Ännetbadner Siite. Nochgwisse isch au d Exischtenz vo eme Isis-Tempel, wome aber vonnem nid wäiss, won er genau gstanden isch. Me het vermuetet, ass er usserhalb vo de Sidling uf em Gebiet vom hütige Wettige chönt gsi sy.
Z Aquae Helveticae hei sowohl Römer wi au Helvetier gläbt und d Sidlig isch an de römische Stroosse gläge, wo vo Augusta Raurica (Augscht) und Vindonissa uf Turicum (Züri), Vitudurum (Oberwinti) und Brigantium (Breagaz) ggangen isch.
Lorrain
S Lorrain, uf Dütsch Lothringisch, – das wird aber au für di dütsche Dialekt z Lothringe bruucht – isch d Sprooch, wo men im Oschte und im Norde vo Lothringe tuet rede.
D Sprooch ghört zu de Langues d'oïl.