cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seerücken
Besidlig
Uf em Seerugge sind e paar Dörfer und Wiiler verstreut. Es hät im Weste vil Wald, im Oste mee landwirtschaftlich gnuzti Flächi.
Quär dur de Seerugge füert d Autobahn A7 vo Müllheim noch Chrüzlinge.
Z Lipperschwil, am Südhang vom Seerugge, isch s Conny-Land, en Freizytpark mit Delfin.
Pohlern
Pouere (amtlech Pohlern) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Pouere isch e Ströisidlig zwüsche Gürbe- u Stocketau am Fuess vom Stockhorn. D Gmeindsflächi bsteit us 37,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 42,5 % Waud, 2,1 % Sidligsflächi u 18,3 % süschtigi Flächi. D Nachbergmeinde si Däärstette im Süde, Stocke-Höfe im Südoschten un Oschte, Übeschi im Nordoschten u Blumistei im Nordweschte u Weschte.
Gschicht
Pouere isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1389 aus in der Polleren. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Thun ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,2 % gläge.
Religion
90,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 1,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,3 %, CVP 1,2 %, EVP 1,6 %, FDP 3,8 %. GLP 2,3 %, GP 0,9 %, SP 2,0 %, SVP 61,6 %, Suschtigi 9,3 %.
Gmeindspresidänt vo Pouere isch dr Bruno Minder (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,2 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei auui 226 Ywohner Dütsch aus Houptsprach aaggää.
Dr bärntütsch Dialäkt vo Pouere ghört zum Hochalemannisch.
La Manivelle
La Manivelle isch zeerscht s elsassische müsikàlisch Duo gsin, wii de Liselotte Hamm, de Jean-Marie Hummel un de Jeff Benignus (vu 1978 bis 1983) gegrindet hen. Mét dr Zit isch La Manivelle dr Nàmme fr de Projekte wore, wii`s Duo Hummel un Hamm mit àndri Müsikr màche un vun de Association (Veraan), wii de Liselotte, de Jean-Marie un ihri Pàrtnr bi dr Realisation devun untrstitzt. De zwei unerméedlich Troubadure vun de elsassisch Müssik un Poesie heere nit uff sich ze präsentiire uff de Brettel vun de Konzerthalle un de Cabarets, - de Bibliotheke, vum Elsass... vum Ditschlànd, de Schwiz, Eeschtrich, Litaue, Serbie, Tschechie, Pole, Vereinichte Staate, bis nooch Mayotte... aach uff de grossi Feschtivalbéehne: z. B. mét Begleitung durch de 40 Inschtrumentalischte vun de Rhinwagges bim Feschtival Summerlied 2002, mét de Müssikr vum „Barabli Hit“ én e feschtlich Hommage àn dr Germain Muller - un de Mario Hirlé. Mr heert se uff àlli Kontinente wo `s Gemeinschàfte vun Elsassr ém Exil gibt.
Ihr Repertoire - uff Elsassisch, Ditsch un Frànzeesch (plüs e pààr Léedr én Italienisch, Jiddisch, Spanisch, Anglisch,...) wurd zuem-e Deil vum gross Humor, zuem-e Deil vun de eije poetisch Vràrbeitung characteriséert - gràd bi de „Leesunge in Müssik“ z. B. im Rohme vun de Conversations à Strasbourg odr àn dr Bibliothèque Nationale Universitaire de Strasbourg), gehn iwwr un baséere uff Werike vun mehr un mindr bekànnti Autore un Dichtr, newwe Boris Vian, Henri Michaux, Louis Aragon, Victor Hugo, Mac Orlan Schriftstellr üss`m Elsass un Ditschland, wii de „Brüedr Matthis en cabaret“, André Weckmann (Hommage), Maxime Alexandre, Bert Brecht, Tucholsky, Yvan Goll, Jean-Paul de Dadelsen, Claude Vigée, René Schickelé, Franz Kafka, JMG Le Clézio, un aach Raymond Queneau, Jacques Prévert etc.)
Le Cerneux-Péquignot
Le Cerneux-Péquignot (Franc-comtois ) isch e Gmai vom Kanton Nöieburg.
Geografi
D Gmai lyt im Jura und a der Landesgränze zu Frankrych.
Dr Bann umfasst 61,3 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 31,9 Prozänt Wald un 6,7 Prozänt Sidligsflechi. D Nochbergmaine vu Le Cerneux-Péquignot sin La Brévine, La Chaux-du-Milieu un Le Locle im Kanton Nöueburg un Villers-le-Lac, Montlebon un Grand’Combe-Châteleu z Frankrych.
Gschicht
Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöieburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 10,3 Prozänt gläge.
Religion
53,2 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 20,5 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,3 %, CVP 3,1 %, FDP 35,5 %, Grüeni 10,7 %, PdA 1,6 %, SP 19,5 %, SVP 23,3 %.
Wirtschaft
Im Dorf sind s Puure und d Waldarbet die wichtigschte Wirtschaftszweig. Das gseht men au ganz schön im Bildi uf em Gmeindwappe.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 313 Yywohner 91 Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5 Prozänt Dytsch, 0,3 Prozänt Italienisch un 3,6 Prozänt anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Africa
Africa isch in dr Antike dr latiinischi Naame für e Kontinänt Afrika (usser Egüpte und Aithiopia) gsi, bsondrigs aber für die römischi Browinz Africa.
27 vor dr Zitwändi het dr Augustus us de Browinze Africa vetus und Africa nova d Browinz Africa proconsularis gmacht. Iiri Hauptstadt isch Karthago gsi. D Statthalterschaft vo Africa het näben dere vo Asia im Statthalter am mäiste Brestiisch brocht, au wil proconsul vo Africa langi Zit als äinzige senatorische Statthalter en äigeständigs Kommando über e römischi Legioon gha het, was sust nume die kaiserlige Legate gha häi.
Under em Diokletian isch die alti Browinz am Aafang vo dr Spootantike in drei Däil däilt worde: in d Africa proconsularis, d Byzacena und d Tripolitiana. Derzue si no Numidia, Mauretania Sitifensis und Mauretania Caesariensis choo, wo westlig von ene glääge si. Die säggs Browinze häi s spootrömische Nordafrika bildet.
In dr Browinz si früe Christe bezügt (dr ersti Bewiis für d Existänz vo afrikanische Christe stammt us e spoote 2. Joorhundert) - do hai Chilleleerer wie dr Tertullian, dr Cyprian und spööter dr Augustinus als ersti e christligi Theologii uf Latiinisch entwigglet -, und d Gmäinde vo Karthago si lang dr groossi Konkurränt vom römische Bischof um dr Füerigsaaspruch im Weste gsi. D Christe vo Africa si zum groosse Däil katholisch bliibe noch de Usenandersetzige im 4. und 5. Joorhundert mit de Donatiste, wo e bedütendi Minderhäit gsi si, und drotz de arianische Wandale, wo Africa in de 30er Joor vom 5. Joorhundert eroberet häi. D Invasore häi do en äignigs Riich gründet und d Seeherrschaft im westlige Middelmeerruum an sich grisse. Dr Verlust vo Nordafrika het e nit unwichdigi Rolle für e Undergang vo Westrom gschbiilt. Im 6. Joorhundert isch Africa vom oströmische General Belisar im Ufdraag vom Kaiser Justinian I. eroberet worde (533/34). D Aasicht vo dr eltere Forschig, das sig dr entschäidendi Schlag für die spootantiki Ökonomii vo Afrika gsii, isch hüte revidiert worde: S Gebiet het vilmee non emol e Blüetezit erläbt und as Exarchat vo Karthago vo 590 aa sogar e gwüssi Sälbstständigkäit.
S Gebiet isch gege s Ändi vom 7. Joorhundert an die islamische Araber gfalle, won em Ifriqiya gsäit häi. 698 häi si Karthago iignoo. Mit däm isch d Gschicht vo dr römische Browinz Africa ändgültig z Änd gange; und au die römisch-christligi Kultuur isch doo bald verschwunde. Anders as d Ostchillene (Kopte, Syrer, Armenier, Grieche), wo wäärend Joohunderte under dr islamische Herrschaft witer existiert häi, isch s nordafrikanische Christedum rästlos verschwunde.
Bahnübergang (Deutschland)
Èn Baanübbergang, bi dè früherè Dütschè Rychsbaan Wägübbergang, isch gmääß Ysebaa-Bau- un Betrièbsordnig (EBO) è niveauglychi Chrützung vo Ysèbaaschinnè mit Strõßè, Wäg un Blätz. Übbergäng, wo nu èm innerdiènschtlichè Vokeer dièned, un Übbergäng für Reisendi gelted nit als Baanübbergäng.
Z Dütschland git s öppè 45.000 Baanübbergäng, devò öppè 20.408 im Netz vo dè Dütschi Baan (Stand 2008).
Rächtlichi Grundlagè
Grundlegendi Vorschriftè zu Baanübbergäng finded mò i dè Eisenbahn-Bau- und Betriebsordnung (EBO). Nebbè dè grundlegendè Definitionè enthaalted d EBO Aagabè zu dè Sicherungsartè un zuèlässigè Gschwindigkeitè.
Burg Ihringen
D Burg Ihringe, au Burghalde gnännt, isch e abgangeni Burg bi dr Gmei Ihringe im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch uf em Gwan „Burghalde“ nerdlig vum Ortschärn in Richtig Achkarren gläge.
Bahnübergang (Deutschland)
Rächtlichi Grundlagè
Im Ysebaachrützungsgsetz (EKrG) isch unter andrem feschtglait, dass keini neuè Baanübbergäng baut wörrè dürfè; Uusnaamè sin abber zuèlässig. Beschtehendi Aalagè söttet möglichscht durch höchèfreii Übberfüürungè ersetzt wörrè (odder ersatzlos zuègmacht wörrè). Drübber usè git s EKrG Uuskumpft zu dè Koschtèdeilig zwûschè dè Baulaschtdräger bim Bau un bi dè Unterhaaltig von Baanübbergäng.
Selli grundlegendè Gsetz un Voordnigè wörred im Berych vo dè Dütschè Baan AG (un anderè Ysèbaaninfraschtrukturbedryber, uff dennè s bedrybliche Regelwärch vo dè Dütschè Baan AG ebbèfalls gildet) durch Richtlinniè konkretisyrt. Für s bedrybliche Personal vo dè Ysèbaavokeersunternemmè sin dõ bsunders d Richtlinniè 408 Züge fahren und Rangieren (ehem. Faardiènschtvorschrift) sowiè s Signalbuèch relevant. Für Strõßèvokeersdeilnemmer isch s Vohaaltè i dè Strõßèvokeersorning greglèt.
Burg Ihringen
Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite nyt me erhalte. Wahrschyns sin di letschte Räscht vu dr Burg im Dryssgjehrige Chrieg abbroche wore.
Bahnübergang (Deutschland)
Rächtlichi Grundlagè
Vorschriftè im Zämmèhang mit Strõßèbaan- un obberirdisch gfüürtè U-Baan-Streggè sin i dè Bau- un Bedrièbsorning für Strõßèbaanè z findè. S Regelwärch für Strõßèbaanè isch bewusst dütlich eifacher ghaaltè, wiè selli für Ysèbaanè. Well Strõßèbaanzüüg dirèkt am Strõßèvokeer deilnää düèn, sin dennè iri höchèglychi Chrützungè i dè Regel nit als Baanübbergäng kennzeichnèt. Für mit Andreaschrütz kennzeichnetè Strõßèbaan-Baanübbergäng gelted abber voglychbari Vorschriftè wiè für Chrützungè mit Ysèbaanè. Sellè Artikel befasst sich dõher vorwigend mit Chrützungè zwûschè Ysèbaanè un Strõßè.
Uff Ysebaaschtreggè z Dütschland mit èrè zuèlässigè Högschtgschwindigkeit vo mee als 160 km/h sin Baanübbergäng unzuèlässig. Uffgrund vo gringè Haftrybig un dè größerè bewegtè Massè bruucht è Schinnèfaarzüüg èn bedütend längerè Bremswäg als è Strõßèfaarzüüg. Des füürt dezuè, dass der Ysèbaavokeer am Baanübbergang Vorrang vor èm Strõßèvokeer hèt. Sellè i dè § 11 Absatz 3 vo dè Ysebaa-Bau- un Bedybsorning (EBO) rächtlich vobrièfte Vorrang wörd beidersits vom Baanübbergang mit èm Andreaschrütz (StVO-Zeichen 201) azeigt. Strõßèvokeersteilnemmer müèn bi gsichertè Baanübbergang vor èm Andreaschrütz haatè. D Ysèbaa-Bau- un Betriebsorning volangt für Fäld- un Waldwäg, Fuèßwäg un Brivatwäg nit d Uffschtellig vo Andreaschrütz. Sell gildet au für Strõßè un Wäg übber Nebbègleis, wenn dè Baanübbergang für s Befaarè mit Ysèbaanfaarzüüg durch Poschtè gsicherèt wörd (luèg witer unnè). Vor Baanübbergäng müèn au Ysatzfaarzüüg ahaaltè, wenn sell für anderi Strõßèvokeersteilnemmer vorgschribbè isch.
Für d Vokeerslièchtzeichèalaagè a technisch gsichertè Baanübbergäng isch d Richtlinniè übber Liècht- un Signalalaagè maßgeblich, welles au reglèt, dass für baulich aglaiti Radwäg separati Schrankèadryb – gegebenèfalls zämmè mit dè Fuèßwäg – uffzschtellè sin. Für dè Strõßèvokeer sin Lièchtzeichè vorgschribbè, welli znägscht vor dè Uus-Stellig diè Gääl-Rot-Folgi gää muèn. Baanübbergäng an eingleisigè Streggè mit gringer Strõßèvokeersbedütig könned als Lièchtzeichè- bzw. Haltlichtaalaagè lediglich mit Strõßèsignal ooni Schrankèaadryb uusgrüschtet sy. Ebbèso könned uff RiLSA-Basis sog. Querungshilfè für Sehbehinderti ybaut sy, woby Taschter a dè Lièchtzeichèmaschtè vorhandè sin un diè am Baanübbergang akustisch intelligent abrochti Luttschprècher d Freigaab von èm Baanübbergang für d Querig durch Sehbehinderti akustisch aazeigè, glegèntlich sin diè betroffenè Lièchtzeichèmaschtè asè uusglait, dass si bi dè Freigõb vom Baanübbergang vibryred.
Bi dè Ysèbaan hèn diè niveauglychè Übbergäng i dè Vogangèheit uusgehend vom eigenè Sischteem Wägübbergang (WÜ) gheißè. Dè Begriff Baanübbergang isch èrscht nõch èm Zweitè Wältchrièg vo dè Dütschè Bundesbaan ygfüürt worrè. Diè Dütsch Rychsbaan (DR) hèt dè Begriff Wägübbergang bi dè DR bybhaaltè, bis d EBO wiè im Einigungsvodraag vorgsää ygfüürt worrè isch.
Sicherheit
Diè Zaal vo dè Uufäll a Baanübbergäng isch z Dütschland sit Johrè rüggläufig. 2008 hèn sich a dütschè Baanübbergäng 207 Uufäll ereignet, drunter 52 mit Todesfolg (1996: 563 Uufäll).
Dè schwèrschte Uufall an èm Baanübbergang z Dütschland isch dè Ysebaauufall vo Langèweddingè am 6. Juli 1967. Uffgrund von èm Bediènfääler vo dè dortigè Schrankèaalaag isch èn Reisezug mit èm Tanklaschtwagè zämmègschtossè. 94 Menschè sin dõby ums Läbbè cho.
Sicherigsartè
Baanübbergäng müèn entwedder mit technischè Yrichtigè odder durch anderi Maßnaamè „gsicherèt“ wörrè. „Uugsicherti“ Baanübbergäng git s nit, au wenn selli Vokablè hüüfig, meischtens in Bericht übber Uufäll an Baanübbergäng, bruucht wörd. Korrèkt wär: „nit-technisch gsicherèt“. Welli Art vo dè Sicherig aagwendet wörrè muè odder darf, richtet sich nõch dè Stärki vom Strõßèvokeer un dè Art vo dè Ysebaaschtreggi, ob Haupt- odder Nebbèbaan, ein- odder meegleisigi Streggi, Fuèßwäg, Radwäg, Waldwäg odder Brivatwäg.
D Stärki vom Strõßèvokeer wörd bemessè nõch dè Aazaal vo dè Kraftfaarzüüg, wo nebbè m anderè Vokeer èn Baanübbergang innerhalb von èm Daag übberquered. Baanübbergäng hèn dõnõch
Für Baanübbergäng mit starkem Strõßèvokeer schrybt diè dütsch Ysèbaa-Bau- un Betrièbsordnung diè technischi Sicherig vor mit
Lichtzeichè
Mit Lichtzeichè isch è Vokeerssignalaalaag (umgangsschprõchlich: „Amplè“ odder au „Bedarfsamplè“ benamst) gmeint, wo nu è Gääl- un è Rotphasè zeigèt. Diè bi nèrè Vokehrssignalaalaag (LSA) suscht üblichi Grüèphasè git s dõ nit. Im Zuug vo dè Sicherig vo dè Baanübbergang lüüchtet z Dütschland zerscht è gääles un nõch 3–5 Sekundè (Gäälzit) è rots Duèrlicht. Nõch Ènd vo dè Sicherigsphasè wörd s rote Licht dirèkt ooni Gäälphasè glöscht, un eventuèll inschtallyrti Schrankè öffned sich.
Befindet sich uumittelbar vor èm Übbergang è Chrützig odder Ymündig, welli nit mit èrè Lichtsignalaalaag uusgrüschtet ist, bschtòt au dõ uffgrund vo dè Abbiègebezièigè d Gfòòr von èm Rüggschtau i dè Gfòòrèberych vom Baanübbergang iè. Um selli Gfòòr z begegnè, wörred vorgschalteti Lichtzeichè uffgschtellt, welli èm Baanübbergang vorglagerèt sin. Selli vorglagertè Lichtzeichè hèn kei Andreaschrütz un fangèt vor dè eigèntlichè Lichtzeichè (Vorlüüchtzit) am Baanübbergang d Zuèfaart zum Baanübbergang aa z sperrè un ermögliched èm Strõßèvokeer, d Gfòòrèberych vom Baanübbergang z rummè bzw. nimmi z erreichè. I dè Regel volösched d Rotlichter a dè vorglagertè Lichtzeichè mit èm Ydrettè vo dè Sicherig vom Baanübbergang.
Blinklichter
Blinklichter, au Blinklichtaalaagè (Abkürzungè: Blifü (Blinklichtaalaagè mit Fèrnübberwachig) bzw. Blilo (Blinklichtaalaagè Lokfüürer-übberwacht, d. h. mit Übberwachigssignal)) odder Haltlichtaalaagè benamst, zeiged bi dè Annôcherig von èm Zuug z Dütschland è rot blinkendes Liècht. Blinklichtaalaagè uff èm Gebièt vo dè aaltè Bundesländer blinked uff beidè Strõßèsitè meischtens im Wechsèl mit dè anderè Strõßèsitè, im Gegèsatz dezuè blinked diè älterè Aalaagè vo dè ehemòligè DR uff beidè Strõßèsitè sûnchron. Wechselblinkè isch dõ i dè sibziger Johr mit dè Bauart Hs 64 Automatik für Streggè mit automatischem Streggèblogg ygfüürt un 1987 zu dè Regelbauart worrè. Wenn èn Baanübbergang unübersichtlich isch odder im Kurvèberych lyt un deshalb d Blinklichter èrscht spôt wòòrgnõ wörrè könnè, kann er mit eim zuèsätzlichè Blinklicht obberhalb vo dè Strõß uusgrüschtet worrè. Diè èrschti zugbedièntè Haltlichtaalaage sin i dè 30er Johr vom zwanzigschtè Johrhundert vorèrscht a Nebbèbaanè baut worrè. Si hèn personaluffwändigi wärterbediènte mechanischi Schrankèaalaagè ersetzt.
I dè 1950er Johr sin èrschtmòls Blinklichter mit Halbschrankè i dè Bundesrepublik Dütschland inschtallyrt worrè. Au d Bauwys vo dè Blinklichter voänderèt sich übber d Johr: So wörred i dè 1950er Johr no quadratischi Signalschirm vowendet, welli i dè 1960er Johr durch no hüt aazdrèffendi rächteggigi ersetzt worrè. D Signallaternè sin mit dè Jahrè ebbèfalls uusgreifter worrè. Am Aafang hèn d Laternè no Lichtuusdrittsöffnigè mit 18 cm Durchmesser gha. Mit Yfüürig vo dè EBÜT80-Technig (Einheits-Baanübbergangstechnig) sin au d Optikè vo dè Firma Scheidt & Bachmann vowendet worrè, diè è größeri Streuschybè gha hèn. Mittlerwyl isch mò daezuè übbergegangè, d Laternè mit 20 un 30 cm Durchmesser z vowendeè, wo mò uss èm Ampelbau kennè duèt. Allgemein sin abber vill unterschydlichi Firmè a dem Bau vo dè Blinklichter übber d Johr beteiligèt gsi, sodass hüt voschideni Bauwysè aazdrèffè sin.
I dè Dütschè Demokratischè Republik isch mò èn bitzeli anderè Wäg gangè. Dè Entwickligsbüèz vo bsunderè Strõßèsignallaternè mit Fresnel-Stufèlinsè hèt mò uss Koschtègründ widder ygschtellt un hèt modifizyrti Lichthauptsignallaternè mit asphärischer Linsè vowendèt. Für d Strõßèsignaal nimmt mò wegè dè Spysig mit Glychschpannig Ghüüs mit flachem Deggel ooni Transformator, è helleri Farbschybè (sognannts WÜ-Rot), è 48°-Streuschybè mit voändertem Düèfèschtreusektor (d Lichtpunkthöchi isch wesèntlich gringer als bi Ysèbaansignaal) un suscht nit üblichi Doppelfaddèsignallampè mit 20 V, 10 W. Im Regelfall sin beidi Glüèfäddè in Betrièb, dè obberè Nebbèfaddè wörd uff ein um 20 mA gringerè Lampèschtròm ygschtellt, demit er nit glychzitig mit èm Hauptfaddè uusfallt.
S Blinklicht blybt aktiv, bis d Baanübbergangssicherigsaalaagè uusgschaltet isch. Bi dè ehemòligè DB isch sell öppè zitglych mit èm Aalauf vo dè Schrankèaadryb bassyrt, bi Aalaagè, wo vo dè ehemòligè DR errichtet worrè sin, dagegen èrscht, wenn d Schrankèbäum d Freilaag erreicht hèn, also ganz göffnet sin. D Ursach isch s unterschydliche Vohaaltè bi nèrè erneutè Yschaltig, byschpillswys wegè nèrè Faart uff dè Nõchbòrgleis. Bi DR-Aalaagè laufed d Aadryb sofort widder i d Sperrlaag, wenn diè erneut Yschaltig wôrend èm Öffnè erfolgt isch. DB- un neubauti Aalaagè öffned sich vollschtändig un schalted für dè Strõßèbenutzer èrscht nõch zee Sekundè (»Mindeschtgrüènzit«) widder y. Selli Zit muè allerdings bi dè Anäherigsstrecken berüggsichtigt wörrè cha. Aalaagè mit Mindeschtgrüènzit erforderèt deshalb längeri Sperrzit.
Mò nimmt aa, dass es rot blinkendè Licht mitunter als Warnlicht missverschtandè wörd un nit als Haltsignal aagluèget wörd (luèg au Abschnitt Vohaalè a Baanübbergäng), dõher wörred Blinklichter als neu z inschtallyrendi Sicherungsyrichtung nimmi uffgschtellt. Bi Neu- un größerè Umbautè an Baanübbergäng wörred Blinklichtaalaagè nimmi uffgschtellt. Zuèlässig isch es, diè blinkendè Laternè uss dè Mitte vom Warnchrütz in èm drübber aagordnetè Signalschirm zuszlagerè. Für d DR-Aalaagè isch è Befrischtung vo dè Betrièbserlaubnis lut Einigungsvoträäg bis zum 31. Dezember 2010 vorgsää gsi. Si hettet umbaut wörrè söllè – zmindescht s Blinklicht muè uss èm Warnchrütz entfèrnt un vosetzt wörrè. Einigi wennigi Blinklichtaalaagè ooni Halbschrankè sin 2014 no vorhandè un in Betrièb.
A meergleisigè Streggè vo dè aaltè Bundesländer hèn Baanübbergäng mit schwachem Vokeer durch Blinklichter in Vobindig mit èrè im Signalschirm aabrochtè gäälè Lüüchtschrift „2 Züge“ un Wegger odder anderi hörbari Zeichè errichtet wörrè dürfè. Diè zuèsätzlichè Sicherungè wörred wûrksam, wenn un solang dè Baanübbergang für èn witerè Zug gschperrt blybt. I dè DDR hèt s selli Regelungè nit gää, Haltlichtaalaagè sin nu a eingleisigè Streggè zuèlässig gsi.
Schrankè
Schrankè dièned als dirèkti Abschperrig. Iri Yfüürig gòt uff Max Maria vo Wèbèr zrugg, èm Ingenieur un Ysèbaapionyr vom 19. Johrhundert. Je nõch Breiti vo dè Strõß wörred zwei odder vir Schrankèbäum vowendet, welli in Grundschtellig offè sin un quer zu dè Strõß odder zum Wäg abbèglõ wörrè cha. Si bschtônn meischtens uss rot-wyß gschtreiftem Matriaal (zum Byschpill: glasfaservoschtärktè Kunschtschtoff) odder s isch è gschtreiftè Retroreflexion-Schicht druff bèppèt. D Vowendig vo Schrankèbäum ooni selli Sicherheitsaaschtrich /-bèpper isch uff öffentlichem Grund z Dütschland nit zuèlässig. Einigi Schrankè sin mit èm Behang uss Kettè, Gitter odder Ähnlichem uusgschtattet, wo vohinderè söll, dass d Schrankèbäum unterlaufè odder unterfaarè wörred. Bi virschlägigè Schrankè wörd d Zuèfaartssitè zum Baanübbergang zèrscht gschperrt. Zuèsätzlich zu dè Faarbaanschrankè könned separati Gee- un Radwägschrankè inschtallyrt sy. Um d Schrankèbäum für d Strõßèvokeersdeilnemmer lychter erkennbar z machè, wörred si i dè göffnetè Stellig nimmi wiè früèner senkrächt uffgschtellt, sondern lycht nõch innè gneigt. Si söllè dõdurrè nõchhaltiger uffallè un asè bim Nôcherchò am Baanübbergang d Uffmerksamkeit erhöhè.
Mò unterscheidet zwei Bauformè: Vollschrankè un Halbschrankè.
Vollschrankè
Vollschrankè sperred dè Baanübbergang im gsenktè Zuèschtand übber die volli Strõßèbreiti drübber wäg oddr bewûrked èn Vollabschluss. Um sicherzgò, dass kei Faarzüüg ygschperrt wörd, isch bi Vollschrankè è optischi Übberwachig vom Gfòòrèraum vorgschribbè. Selli ka örtlich durch èn Schrankèwärter, èn Faardiènschtleiter im örtlichè Stellwärch odder fèrnübberwacht durch Monitor erfolgè. Erscht nõch èm Feschtschtellè vom Freisy darf d Faart von èm Schinnèfaarzüüg zuèglõ wörrè. Innerhalb vo Baanhööf bassyrt sell hüüfig im Zämmèwûrkè mit èm Yschtellè un Ufflösè vo dè Faarschtrõß. Schrankèwärter, wo per Schrankèwindi d Schrankè bedièned, kömmed nimmi so hüüfig zum Ysatz, allerdings diènt selli Art vo dè Betätigung no als Ersatzmaßnaam bi Störigè von èrè Schrankèaalaag. Elegtrischi Schrankè wörred entwedder hûdraulisch odder mit Elegtromotòr aadribbè, wo entwedder d Schrankèbäum übber è Getrybè dirèkt odder seltener übber è Schrankenwindo un Dròòtzugleitigè (Dresdner Schrankè) bewegèd. Dè Schrankèbaum wörd vo èm Gegègwicht odder èm Fedderuusglych i dè Wòòg ghaaltè – nõch Möglichkeit mit Kippvohaaltè, demit er in abgehängtem Zuèschtand in beidè Èndlagè voblybèd. Bi neuerè elegtrischè Schrankèaadrièb wörd dè Schrankèbaum durch è ruheschtròmbetribbenè Haltemagnet i dè Freilaag feschtghaaltè. Dè Schrankèbaum hèt i sellèm Fall è Übbergwicht, so dass er im Störigsfall au ooni Motorschtròm selbschttätig i d Sperrlaag chunnt (sognannts Not- odder Ersatzschlièßè).
Dè sognannte Vollabschluss cha au mit chürzerè Schrankèbäum erreicht wörrè, idèm mò uff beidè Strõßèsitè je ein Schrankèbock inschtallyrt (virschlägigi Schrankè). D Schrankèaadryb in Faartrichtig hinter m Übbergang schlièßed denn zitvozögerèt, um s Rummè vom Baanübbergang z gwärlyschtè. Bsunders selli Schrankè sin denn mit èm Unterlaufschutz uusgschtattet. Wörd èn Vollabschluss erreicht, sait mò dèm für gwöönlich Vollschrankè, well dè entscheidende Unterschyd d Möglichkeit vom Yschperrè vo Faarzüüg isch. Dõdeby isch es nit vo Bedütig, wiè s Faarzüüg ygschperrt worrè sich (mit zwei odder vir Schrankè). Diè optischi Übberwachig vo Vollschrankèaalaagè cha au durch Gfòòrraum-Freimeldeaalaagè ersetzt wörrè. Selli Radarscanner sin sit einiger Zit als Ersatz vo dè optischè Übberwachig vom Ysèbaabundesamt zuèglõ.
Halbschrankè
Halbschrankè sperrèd i dè Regèl nu d Zuèfaart zum Baanübbergang un ermögliched dõdurrè jedderzit s Rummè (Volõ) vom Gfòòrèberych, sodass nièmed zwûschè dè Schrankèbäum ygschlossè wörrè cha.
Hüt wörred Halbschrankè meischtens automatisch vom Schinnèfaarzüüg übber Schinnèkontägt betätigèt (Fü- un Lo-Aalaagè) odder vom Stellwärch fèrnbediènt (Hp-Aalaagè). È optischO Übberwachig vo sellnè Aalaagè isch nit nötig, well è Faarzepp nit zwûschè dè Schrankè ygschperrt wörrè cha. Sellè Koschtèvorteil vo dè nit bruuchtè optischè Übberwachig bringt abber au dè Nõchdeil mit sich, dass Strõßèvokeersdeilnèmmer Halbschrankè umfaarè könnèd. Seöö gildet als gfòòrlichè Ygriff i dè Schinnèvokeer. Es könntet au ligèblibbeni odder vouufallti Faarzüüg nit rächtzitig entdeggt wörrè. Deshalb chömmed au dõ vomeert Gfòòrèruum-Freimeldeaalaagè zum Ysatz.
Aaruèfschrankè
A untergordnetè Wääg kömmed hüüfig so gnannti Aaruèfschrankè zum Ysatz, wo in Grundschtellig gschlossè sin un nu „uff Aaruèf“ vom Schrankèwärter göffnet wörred. Sie müèn lut § 11 (17) Ysèba-Bau- un Betrièbsordnig (EBO) mit èrè Sprechaalaag uusgrüschtet sy, wenn si vo dè Bediènschtell uus nit yseebar sin. Schrankèbewegigè müèn vor èm Uusfüürè vom Bedièner aakündigt wörrè. Alternatyv cha au è Gfòòrèruum-Freimeldeaalaag inschtallyrt sy, wo s Freisy vom Baanübbergang bi vogessener Rüggmeldig kontrollyrè duèt. Aaruèfschrankèaalaagè sin brinzipièll Vollschrankè.
Akustischi Warnig
Z Dütschland wiè au in anderè Länder hèn Baanübbergäng hüüfig zuèsätzlich zu dè inschtallyrtè technischè Sicherig è akustischi Warnyrichtig. Oft handlet s sich um è Lütewärch, welles s bevorschtehende Schlièßè vo dè Schrankè mit èrè uff diè örtlichè Vohältnis abgschtimmtè Aazaal vo Gloggèschlääg akündigt. Bi ortsbedièntè mechanischè Schrankè fäält sellè Vorlütewäg glegèntlich. Älteri elegtrischi sowiè durch Strõßèsignaal ergänzti mechanischi Aalaagè sin meischtens mit Schèllè – i dè Fachschprõch Wecker gnannt – uusgschtattet, wo bi Voll- un Halbschrankè i dè Regèl bis zum Erreichè vo dè Sperrlaag vo dè Schrankèbäum, bi Haltlichtaalaagè un Blinklichtaalaagè degegè bis zum Befaarè vo dè Uusschaltschtellè vo dè Aalaag in Betrièb blybè. Für d Vomeidig vo Lärmbeläschtigung vo dè Aawooner wörred vill Rasselwecker uff Einschlagbedrièb umgschtellt.
Klangbyschpill:
Anderi Warnzeichè
Zuèsätzlichi Informationè an technischè Sicherungsyrichtungè odder am Andreaschrütz sölled d Sicherheit witer vobesserè:
Nittechnisch gsicherti Baanübbergäng
Für Baanübbergäng an Hauptbaanè, wo übber Nebbègleis füüred, un für Baanübbergäng uff Nebbèbaanè isch keini technischi Sicherung vorgschribbè, wenn uff dè Strõß schwachè odder mäßigè Vokeer herrscht. Selli Baanübbergäng sin durch s Andreaschrütz (Zeichè 201) gsicherèt. Statt dè technischè Sicherig git es dõ d
D Übbersicht uff d Baanschtreggi allei langèd a Baanübbergäng mit schwachem Vokeer uus. D Übbersicht isch vorhandè, wenn alli Strõßèvokeersdeilnèmmer dè Baanübbergang ooni Gfòòr übberquerèd odder vor ym zum Stõ cho könned. D Flächi, wo freighaaltè wörrè muè, wörd als Sichtdreiegg odder Sichtflächi benamst; d Stell, an derrè dè Zug gsää wörrè muè, als Sèèpunkt.
Isch kei uusreichendi Übbersicht uff d Baanschtreggi vorhandè, cha si durch hörbari Signaal vo dè Ysèbaafaarzüüg (Lütè odder/un Pfyfè) ersetzt wörrè, wenn d Ysèbaafaarüüg dè Baanübbergang mit högschstens 20 km/h, a Fäld- un Waldwäg mit högschstens 60 km/h befaarè cha. An wellè Stellè sie gää wörrè müèsè, wörds im Drybfaarzüügfüürer mit Pfyfdaflè, Signal Bü 4 (bzw. Pf 1 odder Pf 2 ex-DR),odder d Lütedaflè (Signal Bü 5) aazeigt. Signaldaflè stôn am Sèèpunkt. Diè gegebenèfalls notwendigi Herabsetzig vo dè Gschwindigkeit mit dè Langsamfaarsignal (alt Lf 4 un Lf 5) neu Lf 6 un Lf 7 aazeigt. Selli schwarzi Pfyfdaflel Bü4 git s hüt im Berych vo dè DB nu no vereinzelt, si isch nu für Hauptbaanè vorgsää.
A Baanübbergäng mit mäßigem Vokeer langet d Übbersicht uff d Baanschtreggi in Vobindig mit hörbarè Signaal vo dè Ysèbaafaarzüüg uus. Mit Geneemigung vo dè Uffsichtsbehördè gnüèged bi fäälender Übbersicht uff d Baanschtreggi au dõ diè hörbarè Signaal vo dè Ysèbaafaarzüüg, wenn dè Baanübbergang vo dè Ysèbaafaarzüüg mit högschtens 20 km/h bzw. 60 km/h befaarè wörd.
D Sicherig durch Poschtè ersetzt im Störigsfall, öppè bim Uusfall von èrè technischè Sicherungsyrichtung, jeddi anderi Art vo dè Sicherung. Blaanmäßig wörd selli Art vo dè Sicherung oft in Häffè-, Induschtry- un Gwerbegebièt aagwendet. D Poschtè sicherèd dè Bü denn oftmòlls mit Signaalfaanè odder nèrè rotè Lampè.
A Fuèß- un Velowäg gnüèged Umlaufschperrè, Umlaufgitter, Drèèchrütz odder äänlich wûrkendi Yrichtungè. Si müèn dè chrützende Fuèß- odder Velowäg so unterbrechè, dass es Gleis nit lycht übberquert wörrè cha, söttet abaer bi freier Streggi d Durrèfaart vo Fahrräder mit Aahänger erlaubè.
Entwicklig
I dè Aafangszitè vo dè Ysèbaa hèt mò diè technischè Sicherungsyrichtigè a dè Baanübbergäng vo dè freiè Streggi immer vor Ort. Es handlet sich no uusschlièßlich um Schrankèaalaagè: Schybebarrièrè i dè Nôchi von èm Poschtè sin vo dè Baanwärter mit dè Hand bewegt worrè, Zugbarrièrè uff dè Streggi sin mit èm Dròòtzug göffnet worrè, un durch Nõchlõõ vom Drôôt un durch s Eigègwicht vo dè Schrankè gschlossè; ußerdèmm hèn d Gloggèschlääg s bevorschtehendi Schlièßè vo dè Schrankè aakündiget. D Bediènig isch umschtändlich un muè immer im Freiè uusgfüürt wörrè. Um d Arbètsbedingigè z vobesserè un dè Arbètsuffwand z voringerè, hèt mò scho bald mechanisch aadribbeni Schlagbaumschrankè entwicklèt, welli entwedder mit èrè Handkurblè am Baanübbergang sèlbscht odder mit èrè Seilwindè uss eim gschlossenè Raum usè bediènt wörrè hèn chönnè. Vo dè Seilwindi uus isch d Aadrybschraft zum Schlièßè un Öffnè vo dè Schrankè durch Dròòtseilzüüg übber è Entfernig vo bis zu ca. 100 m un mee übberdrait worrè. Jeddi vo dè dütschè Länderbaavowaltigè un vill Signaalbauunternèmmè hèn eigeni Bauartè cha, wo unterènand nit kompatibel gsi sin. Selli Vylfalt isch i dè Dryßiger Johr vom 20. Johrhundert durch diè no hüt vobreiteti Einheitsbauart abglöst. Spôter isch dè elegtrische Aadryb dezuè cho. Trotzdèmm hèt sich dè Abschtand zwûschè Bediènigsschtell un Baanübbergang nit belièbig uusdeenè lõ, denn dè Schrankèwärter hèt dè Baanübbergang au bi schlèchtè Sichtvohältnis ysèè chönnè, um è Yschlièßè vo Strõßèvokeersdeilnèmmer zwûschè dè Schrankèbäum z vomydè.
Im nägschstè Schritt hèt mò Warnlièchtaalaagè entwicklet– znägscht no ooni Halbschrankè, wo dè Zug y- un uusschaltet. Durch Übberwachungssignaal a dè Streggi hèt dè Drybfaarzüügfüürer bi dè Aanäherig von èm Zuges am Baanübbergang d Fungtion vo dè Blinklichtsignaal übberwachè, sodass a vill Baanübbergäng dè Schrankèwärter entbeerlich worrè isch.
Nõch èm Zugunglück vo Langèweddingè 1967 isch bi dè Dütschè Rychsbaan d Schrankèbediènig voänderèt worrè. Sitdèm sin wärterbediènti Streggèschrankè nõch èm Zugmeldesignaal, doch no vor dè Zugmeldig zuè gmacht worrè, wa d Schrankèwärter uff dè Zugmeldeleitig beschtätigt hèn (»Poschtè 14, Schrankè zuè duè«). Schrankè in Baanhööf sin vor dè Zuèlassig von èrè Faart gschlossè worrè, diè meischtè sin i dè Faarschtrõßèsicherig ybezogè. Well sich selli Abhängigkeit im Störigsfall uffhebbè lòtt, um nit unnötig Züüg ooni Hauptsignaalbediènig vokeerè lõ zu müèsè, wörd statt »Signalabhängigkeit« dè Begriff »Abhängigkeit Schrankè-Signaal« vowendet.
S Bediènè vo dè Schrankè a dè Baanübbergäng innerhalb vo dè Baanhööf odder im Berych vo anderè örtlich besetztè Betrièbsschtellè hèt sich öppis eifacher gschaltet, denn dõ hèt mò dem oonehy aawesèndè Fahrdiènschtleiter, Weichèwärter odder Blockwärter von èm Stellwärch d Tätigkeit vom Schrankèwärter mit übberdrait.
Im Grundsatz hèt sich a sellerè Situation bis i d 1960er Johr iè un au no è Zit lang denõch nit allzu vill gänderet. Èrscht d Technig vom Relaisschtellwärch hèt neui Möglichkeitè eröffnet. Elegtrisch andribbeni Schrankèaalaagè hèn sich i d Faarstrõßèsicherig ybindè lõ – bsunders, wenn sich dè Baanübbergang innerhalb von èrè Faarstrõß befundè hèt. Hüt sin d Sicherigsyrichtungè vo söttigè Baanübbergäng übberwigend im Stellberych vo dè Stellwärch abhängig vo Signaal ygrichtet. S Signaal, mit dèm è Zug- odder Rangyrfaart übber dè Baanübbergang drübber wäg zuèglõ worrè, cha èrscht i d Faartschtellig brocht wörrè, wenn dè Baanübbergang technisch gsicherèt isch. Baanübbergäng, wo nit i dè Faarstrõßèsicherig ybezogè sin, fungtionyrd hüt meischtens automatisch un zuggschtüèret. Dõ hèt è Übberwachigssignaal odder dè Fahrdiènschtleiter im Stellwärch für è Übberwachig vo dè Sicherig z sorgè.
In Folg vo zuènemmendèm Strõßèvokeer isch mit Yfüürig vo dè Ysèbaan-Bau- un Betrièbsordnig (EBO) im Mai 1967 d Regelungè für d Baanübbergäng (§ 11) witreichend gänderèt un voschärft worrè. Neu ygfüürt isch unter anderem d Möglichkeit worrè, Schrankè für dè Bedièner nu mittelbar (z. B. mit Bildübberdrägig) sichtbar z machè. Mit dè Drittè EBO-Änderigsvoordnig vom Mai 1991 sin d Vorschriftè für Baanübbergäng im Liècht vo neuè Sicherungstechnig un neuè Vorschriftè für dè Strõßèvokeer komplètt neu gfasst worrè. Dõmit isch unter anderem ermöglicht worrè, uff è mittelbari odder uumittelbari Sicht uff Baanübbergäng mit Schrankè vozichtè z könnè, wenn Lichtzeichè vorhandè sin un s Freisy durch technischi Yrichtungè übberwacht wörd.
Unvoändert blibbè isch bi Schrankèaalaagè mit Vollschrankè trotz dè modernschtè Technig bis hüt s Brobleem vo dè Übberwachig vom sognanntè „Gfòòrèraum“ zwûschè dè Schrankèbäum. Neui Vofaarè, öppè d Übberwachig durch Radargräät, sin langi Zit nit übber s Vosuèchsschtadium usècho. Asè isch es es nõch wiè vor Uffgaab vom Schrankèwärter, s Freisy vom Gfôôrèraum mit dirèkter Sicht odder mit Hûlf vo Videokameras uff Monidoor feschtzschtellè un èrscht denn s Signaal für d Faart von èm Schinnèfaarzüüg übber dè Baanübbergang drübber wäg freizgää. Inzwûschè isch diè automatischi Gfòòrèruum-Freimeldeaalaag deilwys au mittels Radartechnig Stand vo dè Technig. Derzit wörred Baanübbergäng mit Vollschrankè uss Gründ vo dè Koschtèerschparnis entsprèchend umgrüschtet.
Fungtionswys un Bediènig
Hysichtlich vo dè Fungtion un Bediènig vo technischè Sicherigsyrichtigè a Baanübbergäng unterschydet mò
Aalaagetûpè.
Wärterbediènti Aalaagè
Wärterbediènti Aalaagè wörred immer von èm Schrankèwärter bediènt, wo zglych Bedièner von èm Stellwärch sy cha. Gmeint sin immer Aalaagè mit Vollschrankè, well Halbschrankè keini eigèschtändigi Sicherungsyrichtung darschtellet; si wörred immer nu in Vobindig mit èm Lichtzeichè- odder Blingglichtaalaag ygsetzt. I dè Schwiz exischtyrt nu no ein söttigi Aalaag.
È witeri Bsunderheit stelled manuelli Vollschrankèaalaagè ooni Schrankèposchtè dar. Dõ muè dè Lokfüürer dè Zug vor èm Übberquerè vom Baanübbergang aahaltè. Aschlièßend wörd d Schrankèaalaag vom Lokfüürer odder vom Rangyrpersonal betätigèt. Sell cha zum Byschpill durch èn Mechanismus mit Handkurblè bassyrè. Èrscht jetzt darf dè Zug bzw. d Rangyreinheit dè Übbergang übberquerè. Er haalted hinter m Übbergang widder aa, d Schrankè wörd widder betätigèt, um dè Übbergang für dè Strõßèvokeer freizgää.
Zugbediènti Aalaagè
Lichtzeichè- un Blingglichtaalaagè uff dè freiè Streggi mit odder ooni Halbschrankè könned zugbediènti Aalaagè sy. Si wörred vom Zug übber Yschaltkontägt, Rad- odder Faarzüügsensorè (Induktionsschleifè) im Gleis odder vo mitbenutztè Stellwärchskriteriè (Befaarè vo Gleisschtròmchreis odder Achszeller) ygschaltet und übber Uusschaltkontägt, Rad- odder Faarzüügsensorè am Übberwäg uusgschaltet. Sofèrn mit èm Haltè vo Züüg uff Y- odder Uusschaltschtellè grechnèt wörrè muè, sin linnièförmig wûrkendi Gleisschaltmittel, also Gleisschtròmchreis odder Faarzüügsensorè erforderlich. D Yschaltschtellè sin mit Signaaldaflè kennzeichnèt.
Bi zuggschtüèrtè Yrichtungè unterschydet mò z Dütschland
Aalaagè. Welli vo sellè beidè Übberwachungsartè ygsetzt wörd, richtet sich nõch dè Art vo dè Baan, nõch dè Aazaal vo dè Streggègleis un nõch dè Gschwindigkeit vo dè Züüg. Lo-Aalaagè git s im allgemeinè nu a eingleisigè Streggè, wenn d Züüg dè Baanübbergang mit högschtens 100 km/h, in Uusnaamefäll bis 120 km/h, befaared. A Streggè mit höcherè Gschwindigkeitè git s nu Fü-Aalaagè.
Alternatyv findet sich bi neuerè Aalaagè uff jedderè Sitè vom Übbergang zwei Induktionsschleifè. Selli regischtryred dè Zug scho, wenn dè Zugaafang diè èrschtè beidè Schleifè erreicht un schaalted byschpillswys s Übberwachigssignaal zrugg. Wenn dè Zug vollschtändig beidi Doppelschleifè übberquert hèt, cha dè Übbergang göffnet wörrè. Sell bassyrt schnèller als bi Übbergäng mit Schinnèkontägt. Èn Vordeil dõby isch, dass au stehendi Faarzüüg uff m Baanübbergang erkennt wörrè könnè; d Schrankè öffned im Gegèsatz zu dè Version mit dè Kontagt nit, wenn dè Zug uff èm Baanübbergang haaltè duèt. Bi zwei- un meegleisigè Aalaagè isch d Gleisschaltig für jeddes Gleis separat vorhandè. D Aalaag schalted èrscht uus, wenn alli Gleis uusgschaaltet hèn.
Bi dè Uusschaltig git s èn Unterschyd zwûschè Aalaagè vo dè ex-DR un ex-DB. Bi DR-Aalaagè wörred d Strõßèsignaal èrscht uusgschaltet, wenn d Schrankèbäum d Freilaag erreiched, also vollschtändig göffnet sin. Erfolgt è erneuti Yschaltig, wôôrend d Aadryb sich öffned, änderèd si sofort d Bewegigsrichtig un schlièßed widder. Bi ex-DB-Aalaagè un bi Neubautè wörred d Strôßèsignaal glöscht, denn öffned d Aadryb. Denõch blybt d Aalaag au bi Ydrèttè von èrè erneutè Yschaltig für normalerwys 10 Sekundè uusgschaltet (Mindeschtgrüèzit). Selli Mindeschtgrüèzit erforderèt allerdings längeri Yschaltstreggè, sofèrn mit èm erneutè Yschaltè in kurzer Zit z rechnè isch.
Älteri ex-DR-Aalaagè, welli übber kei Faartrichtigserkènnig a d Yschaltschtellè vofüèged, glanged nõch èm Uusschaltè i diè sog. Spèrrschtellig. Selli vohinderèt è erneuti Yschaltig bim Befaarè a dè Gegèyschaltschtell. 20 Sekundè nõch èm Freifaarè vo dè Gegèyschaltschtell erreicht è söttigi Aalaag widder d Grundschtellig.
Übberwachungsartè
Bi technisch gsichertè Baanübbergäng isch z Dütschland dè Ysèbaainfraschtrukturbetryber vopflichtet un voantwortlich, Gfòòrè für dè Strõßèvokeer uuszschlièßè, diè z. B. vom Uusfall vo dè Baanübbergangssicherung uusgò chpnned. Sell setzt voruus, dass diè ydrètteni Sicherung vom Baanübbergang odder d Vofüègbarkeit vo dè Baanübbergangssicherungsaalaagè vo Sitè vo dè Ysèbaan hèr übberwacht wörrè muè. Diè dõmit im Zämmèhang stehendè Vofaarè für automatisch un halbautomatisch operyrendi Baanübbergangssicherungsaalaagè wörred als „Übberwachungsartè“ benamst.
Z Dütschland sin momentan folgendi Übberwachungsartü i dè Aawendig:
S Übberwachè vo rein manuell bedièntè Aalaagè erfolgt entwedder rein betrièblich odder, wenn dè Baanübbergang vom Hauptsignaal deckt wörd, durch d Übberwachigsart Hp.
Übberwachigsartè chönned an eim Baanübbergang kombinyrt wörred. So cha dè Baanübbergang uss dè einè Befaarungsrichtig Hp un für s glyche Gleis uss dè Gegèrichtig Fü sy.
ÜS-Aalaagè
Bi Übberwachigssignal-Aalaagè, sognanntè Üs-Aalaagè, früèner au als Lokfüürer-übberwachti-Aalaagè, sognanntè Lo-Aalaagè, signalisyrt è Übberwachigssignal (Signaal Bü 0 un Bü 1 bzw. alt im Berych vp dè DV 301 So 16, 16a un 16b) im Drybfaarzüügfüürer, dass dè Baanübbergang gsicherèt isch. Als gsicherèt gildet dè Baanübbergang mit èm Ufflüüchtè vo dè Rotlichter, bzw. èm èrschtè Blinkè vo dè Blinklichter. D Stellig vom Schrankèbaum isch für d Feschtschtellig vom gsichertè Zuèschtand bi ÜS-Aalaagè nit relevant. D Übberwachigssignaal sin im Brèmswägabschtand vor èm Baanübbergang uffgschtellt, demit s Schinnèfaarzüüg im Störigsfall bi nitfungtionyrender Yschaltig vor èm Baanübbergang aahaltè cha. Ändert sich s Signaal bi Aanäherig nit vom Bü 0 (Signaal dunkel) zu Bü 1 (diè wyß Lampè blinkt bzw. zeigt wyßes Duèrlicht), muè dè Baanübbergang vor Ort gsicherèt wörrè. Bi mengè Baanübbergäng befindet sich kurz vor èm Bü è Übberwachigssignalwidderholer. Wenn byschpillswys èn Haltepunkt odder è Hauptsignaal zwûschè m Übberwachigssignal un Bü lyt, wörd dè Drybfaarzüügfüürer asè au nõch èm Haaltè uff d Sicherung vom Baanübbergang uffmerksam gmacht. Bi meererè Übbergäng kurz hinterènand chönned Widderholer mit Kilometerbositionsschild uffgschtellt sy.
Liged meereri Aalaagè mit Übberwachigssignaal so nõch binènand, dass es Übberwachigssignaal vo dè zweitè Aalaag no vo èm èrschtè Übberwäg ligè würd, wörred beidi Aalaagè zu dè Vomeidig von èrè nit eidütigè Signalisyrig technisch zämmègfasst (so benamsti Bü-Bü-Abhängigkeit). Si wörred i sellèm Fall gmeinsam ygschaltet, s Wyßlicht am Übberwachigssignal erschint nu, wenn beidi Aalaagè gsicherèt sin. D Uusschaltig erfolgt für jeddi Aalaag separat, d Grundschtellig (wenn s bruucht wörd) widderum gmeinsam bim Befaarè vo dè Gegèyschaltkontägt. Am Yschaltkontagt wörd mit dè Aakündigungsdaflè (Zweimal Schriftzug Bü übberènand) auf selli Situation hygwisè. Bi DR-Aalaagè befindet sich a Stell vom obberè schwarzè Fäld d Merkdaflè è arabischi Zaal, wo d Aazaal vo dè kuppletè Übberwäg aagit. S Übberwachigssignaal wyst i sellèm Fall zwei Maschtschilder nebbèènand uff.
Dè Yschaltpunkt vo Blinklichtübberwachigssignaal wörd im Drybfaarzüügfüürer durch è Rautèdaflè (ex DB) odder Warndaflè (ex DR, „Überwachungssignal erwarten“) aazeigt. Dõ lyt s Gleisschaltmittel im Gleis, a wellem dè Zug bim Übberfaarè dè Übbergang yschaaltè duèt. D Streggi zwûschè m Yschaaltpunkt un èm Baanübbergang heißt Yschaltschtreggi. Einigi Übbergäng hèn wennigi Meter vor dè Rautè- bzw. Warndaflè è Schlüsseldaschtè (UT, Unwûrksamkeitsdaschtè), wo dè Lokfüürer betätigè muè, wenn er zwar dè Yschaltpunkt, nit abber dè Übbergang befaarè möcht (zum Byschpill, um bis zuè nèm kurz vor èm Übbergang ligendè Haltepunkt u faarè un dört z wendè, odder è Aaschlussschtell innerhalb vo dè Yschaltschtreggi z bediènè). Einigi Baanübbergäng in Lo-Technig hèn èn ybautè Grundschteller, wo dè Übbergang nõch Ablauf vo dè Grundschtellerzit widder uffmachè duèt, au wenn en dè Zug no nit befaarè hèt. Well dè Lokfüürer nit erkennè cha, ob s sich um èn Baanübbergang mit Grundschteller handlè duèt, muè dè Zug in jeddem Fall vor èm Baanübbergang haaltè un en sicherè, wenn innerhalb vo dè Yschaltschtreggi d Mindeschtgschwindigkeit vo 20km/h unterschrittè worrè isch.
Sött s Yschaltè fäälschlaa, befindet sich kurz vor èm Übbergang èn witerè Schlüsseldaschter. Neueri Aalaagè dõgegè, wo mit èm Schild Automatik HET kennzeichnèt sin, schaalted selbschtdätig bim Befaarè vo dè Uusschalt-Faarzüügsensorschlyfè vor èm Übberwäg hilfswys y (HET = Hilfsyschaltdaschtè). Dè Lokfüürer darf nõch ordnungsgmäßer Yschaltig vo dè Aalaag witerfaarè. Isch d Hilfsyschaltig gschtört, muè dè Lokfüürer wiè bi nèm Übbergang oone gsonderti Sicherungsyrichtungè vofaarè, also unter anderem s Signaalhorn ysetzè.
Nachdeilig wûrkt sich bi Lo-Aalaagè uus, dass dè Übbergang gsicherèt sy muè, wenn dè Drybfaarzüügfüürer mit sim Faarzüüg im Sichtabschtand vor èm Übberwachigssignaal isch. D Faarzit vom Übberwachigssignaal zum eigentlichè Übbergang cha allerdings vill länger sy als diè eigentlich bruuchti Sperrzit vo dè Strõß (öppè wenn èn Haltepunkt zwûschè Übberwachigssignaal un Übbergang lyt), so dass d Strõßèvokeersdeilnèmmer länger als nötig uff d Zugfaart wartè müèn un dõdurrè voleitet wörred, dè gschperrtè Übberwäg uus Uugeduld z übberquerè.
Bi WSSB-Aalaagè (Aalaagè im Netz vo dè Rychsbaan) wörd dè Schaltzuèschtand vo dè Aalaag sowiè Störigè un Fääler zuèsätzlich im zuègordnetè Stellwärch fèrnübberwacht.
Fü-Aalaagè
Fü-Aalaagè meldèd iren Zuèschtand kontinuyrlich an è Stellwärch; dè Drybfaarzüügfüürer erhaaltet keini Rüggmeldig übber d Yschaltig odder ordnungsgmäßi Fungtion vo dè Baanübbergangstechnig. Dè zuèschtändigi Faardiènschtleiter cha ußer dè Fäälerrüggschtellung kein dirèktè Yfluss uff d Aalaag nää. Im Störigsfall klinglèt dè Störwecker im Stellwärch, dè Faardiènschtleiter voschtändigt dè Drybfaarzüügfüürer un beuffdrait yn schriftlich, vor dè Baanübbergang azhaaltè un sellèn örtlich z sicherè, bevor er d Faart i dè betroffene Streggèabschnitt freigit. Dè Yschaltpunkt vo dè Sicherigsaalaagè vom Baanübbergang wörd im Drybfaarzüügfüürer durch s Signaal BÜ 3 (alt im Berych vo dè DV 301 So 14) - Merkdaflè - aazeigt.
Well dè Faardiènschtleiter nõch Ydrèffè von èrè Störigsmeldig èn faarendè Zug i dè Regèl nimmi rächtzitig ahaaltè cha, sin Fü-Aalaagè redundant uusglait. D Aalaag bschtòt uss zwei unabhängigè Komponentè, wo sich gegèsitig übberwachèd. Stellt èn Deil vo dè Fäälfungtion vom anderè Aalagendeil fescht, wörd d Aalaag in èn Störzuèschtand vosetzt, wellè zuè nèrè Daueryschaltig füürt, dòmit dè Übbergang èn sicherè Zuèschtand ynimmt.
ÜSOE-Aalaagè
Relativ neu isch diè Übberwachigsart „Übberwachigssignaal mit optimyrter Yschaltschtreggi“, kurz ÜSOE. Im Gegèsatz zu dè ÜS-Aalaagè wörd dõ dèm Drybfaarzüügfüürer nit diè erfolgti Sicherung vom Baanübbergang signalisyrt, sondern d Vofüègbarkeit vo dè Baanübbergangssicherungsaalaagè, d Sicherung yleitè. S Signaal signalisyrt somit uusschlièßlich dè ordnigsgemäße, also yschaltbereite Zuèschtand vo dè Baanübbergangssicherigsaalaag, un nit, dass dè Baanübbergang tatsächlich gsichert isch un s Yschaaltè erfolgrych gsi isch. S Uuslösè vo dè Sicherig erfolgt mit èm Befaarè von èm Sensor, wellè im Abschnitt zwůschè m Übberwachigssignaal un èm Baanübbergang isch. S Signal zeigt im Normalfall – d Technig fungtioniert ordnigsgmäß un isch somit vofüègbar – dauerhaft Bü 1. Dè Zeitpunkt vo dè Sicherung vom Baanübbergang cha demit optimyrt wörrè, so dass dè Übbergang nu so früè wiè nötig vor èm Ydrèffè vo dè Zugfaart gsicherèt wörd. Dõmit wörd èn Nõchdeil vo dè ÜS-Übberwachig vomiddè. Durch diè mittlerwyl vowendbari LED-Technig isch s Dauerblinkè trotzdèmm wûrtschaftlich.
D Y- un Uusschaltig erfolgt wiè bi gwöhnlichè ÜS- odder Fü-Aalaagè übber Schinnèkontagt, Rad- odder Faarzüügsensorè.
Wiè nè Fü-Aalaag muè nè ÜSOE-Aalaag im Störigsfall sofort yschaltè, well èn Zug zu dèmm Zitpunkt schu s Übberwachigssignaal passyrt haa cha. Hèrschtellerabhängig beschtòt d Möglichkeit, es Übberwachigssignaal mit ènèrè signaaltechnisch sicherè Aktivyrig z vosää. I dèmm Fall lüüchtet s Übberwachigssignaal èrscht, wenn s aktivyrt worrè isch, es lyt abber no kei Yschaltig i dè BÜSA vor. D Notyschaltig muè bi nèrè söttigè Aalaag nu bassyrè, wenn è Aktivyrig vorlyt. Dè Vorteil von èrè vokürztè Yschaltschtreggi blybt abber gegèübber ènèrè ÜS-Aalaag beschtò.
Abhängig vo dè Bauart chönned ÜSOE-Aalaagè übber è BÜBÜ-Abhängigkeit mitènand vobundè wörred.