cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mila Kunis
Karriere
Für iiri Rolle in Black Swan het si vil Loob überchoo und dr Marcello-Mastroianni-Preis vo de Filmfestspiil vo Venedig. Usserdäm isch d Kunis für e Golden Globe in dr Kategorii Besti Nääbedarstellere nominiert worde. 2011 het si d Hauptrolle vo dr Jamie im Spiilfilm Freunde mit gewissen Vorzügen gspiilt und 2012 isch si mit em Mark Wahlberg in dr Komödie Ted vom Family-Guy-Erfinder Seth MacFarlane in dr wiiblige Hauptrolle vo dr Lori Collins ufdräte.
Brivaats
Vo 2002 bis Januar 2011 isch d Kunis mit em ehemoolige Chinderstar Macaulay Culkin liiert gsi. Sit Middi 2012 isch si mit iirem Kolleeg us Die-wilden-Siebziger Ashton Kutcher zämme. Si het sich sälber in ere US-Talkshow as „schlächti Jüdin“ bezäichnet, wil si sich nit allzu seer an s Bruuchdum wurd halte.
Markt Rettenbach
Markt Reätebaa, au Markt Rettabach (amtlich Markt Rettenbach) isch a Gmoid im Unterallgai in Bayern.
d Landschaft
D Gmoid Reätebaa isch im sidlicha Landkreis Unterallgai an dr Grenz zum Ostallgai. Ma ka's in der Landkaat guat finda, wemma da Schnittpunkt vo da Linia Memminga-Kaufbeira und Mindelhoim-Kempta suacht.
Nadturraimlich gseh gheat s Gmoidsgebiet zur Iller-Lech-Platta. Alle Bäch fliaßet vo da Berg her Richtung Norda der Donau zua. Die drei wichtigsta sind d Östlich Günz, d Schwelk und dr Auerbach. Es isch so an der Grenz vom Koara-Abau: im nördlicha Gmoidsgebiet geits scha reladtiv viel Mais, im südlicha so guat wia it.
D diafschda Punkt vo dr Gmoid sind mit um dia 632 Metter iberm Meer dau, wo d Schwelk ins Sonthoimer und dr Auerbach ins Steetener Gebiet neifliaßet. Dr hegschd Punkt isch mit um dia 802 Metter oberhalb vo Stoi an dr Grenz auf Rooschberg zua.
Burg Fürsteneck (Butschbach)
Die Burg Firschteneck isch e Burgruine bi dr Ortsdeil Butschbach un Bottenau vu dr Gmei Oberkirch im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg. Si lyt sildig vu dr Rench uf ere 278 Meter hoche Bärgnase am Uusgang vum Bottenauer Dal.
Markt Rettenbach
d Ortsdeil vo dr Gmoid
Dr Hauptort, vo deam dia Gmoid au ihren Nama kriat haut, isch Reätebaa. Ussa rum sind nau no a Haufa Deafer, Weiler und Oizlhef, wo friher (bis in d 1970er Jaur) fascht all eigana Gmoida gwea sind. Im Ganza sind s 8 eigaständiga Gmoida gwea. Auf Reätebaa sell haut au vorher scha s Käppala und s Rotmoos gheat.
Nui dazuakomma sind nau 1971 d Gmoid Lannaberg mit Buachabrunna, Nuibuachabrunn und Burg, 1972 Wenada.
Burg Fürsteneck (Butschbach)
Gschicht
Die Hecheburg isch am Änd vum 12. Johrhundert vu dr Zähringer böue wore un isch im Johr 1225 s erscht Mol gnännt wore as "castrum". Anne 1286 sin dr Friedrich un dr Egino Fürstenberg Burgherre wore, Ministriali vum Chenig Rudolf I.. Speter isch d Burg in dr Bsitz vum Bischtum Stroßbeg chuu. Um 1635 isch d Burg Dryssgjehrige Chrieg gschlisse wore.
Aalag
Vu dr ehmolige Burgaalag sin no Grundmuure erhalte. Noogwise sin e große ovale Burghoft mit eme Wohndurm un zwei Näbegebäude, e Zischtärneschacht un e Rungmuure.
Markt Rettenbach
d Ortsdeil vo dr Gmoid
A wing später, 1978, nau dia restlicha, wo heit au zur Einheitsgemeinde Markt Rettenbach gherat (bloß dia greaßara Weiler mit aufgführt): Engatriad mit da Linda und m Griasdal, Gottanau, Frechariada mit Altisriad und Krautaberg, Eitahausa mit Liachdanau und Erlis und Mussahausa. Eita- und Mussahausa sind vorher beim Altlandkreis Mindelhoim gwea, dia sechs andra hand auf Memminga gheat.
d Gmoida drum rum
Gmoida, wo ans Gebiet vo Reätebaa agrenzat, sind Ottobeira, Sonthoim, Steeta, Apfeltrach, Unteregg und als oiziga im Ostallgai: Rooschberg.
Gschichdlichs
Der Artikel isch iber dia ganz Gmoid, drum bassts it ganz dau her, iatz d gschchtlich Entwicklung vo Reätebaa dau dana herzumschreiba. Jeder Ortsdeil haut sei eigene Gschicht. Dia easchda urkundlicha Erwähnunga vo da ganza greaßera Dörfer isch vom 12. bis zum 14. Jh. gwea. Gründunga werat aber scha zum großa Deil im 8./9. Jh. vermuatet.
Die Gschicht vo der Marktgmoid Reätebaa im heitiga Umfang gaut so gseah easchd mir der Gmoidsgebietsreforma vo da 1970er Jaur los.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoil isch 2011 bei 1,5 % gleage.
Religion
93,4 % vo dr Eiwohner send em Jaur 1987 remisch-katholisch gwea, 5 % evangelisch.
Verwaltong
Reätebaa ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft. Dr Birgermoeschter vo Reätebaa isch dr Alfons Weber.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Reätebaa ghert zom Oschtschwäbisch
Des rendtiert sich maul azumluaga
D Wallfahrtskiachana im Käppala (Maria Schnee) und z Mussahause (Maria vom Berge Karmel) sind en Bsuach wert. Dia alt Mihla vo Reätebaa isch ois vo da weniga Fachwerkheiser in der Gmoid. Bis vor a baar Jaur haut ma dau no Meahl und Koara kaufa kenna, heit weat bloß no Strom produziert mitm Wasser vo dr Günz. Am Rand vom steila Günztal zwischa Reätebaa und Engatriad geits bei da Steinfelsen schroffe Felsa zum seah. Na kommt ma iber nette Wanderweag, vorbei an der Kneippalag.
Friedberg
Friedberg isch dr Name vu däne Burge:
Friedberg isch dr Name vu däne Persone:
Paris Gare de l’Est
Dè Gare de l’Est isch ein vo dè sechs großè Kopfbaanhööf vu Paris. Er lyt im 10. Arrondissement, nit wit vom Gare du Nord (uf düütsch Nordbaanhof) èwäg (öppè ei Kilometer vo Ygang zu Ygang). Mit 34 Milioone Bassagyr bro Johr (93.000 pro Daag) isch er dè füüftgröschte Pariser Baanhof.
Gschichtè
Dè Gare de l’Est isch 1849 durch d Compagnie du chemin de fer de Paris à Strasbourg unter m Nammè Embarcardère de Strasbourg – Embarcardère isch e vo dè no jungè Ysèbaan uss dè Seefaart vodlèèntè Begriff, wo eigèntlich Yschiffig, Bootsaalegeschtell bedütet, ergo sinngmäß Abfaartschtell gu Strõßburg – eröffnet worrè.
Nõch dè èrschtè uss èrè Reiè vo Vogrößerungè, wo durch d Eröffnig von èrè neuè Linniè nõch Müllhuusè im Obberelsass durch diè in Compagnie de l’Est umbenamsti Betrybergsellschaft notwèndig worrè isch, hèt er 1854 sin hütigè Nammè chriègt.
I dè Johr 1885, 1900, 1931 un zletscht im Zitraum 2005 bis 2007 hèt dè Gare de l’Est bedütendi Umbauarbètè voläbt. Dè jüngscht Umbau isch nötig gsi, um nõch dè Inbedrybnaam vom TGV Est barat z si für diè nò grösserè Aaforderigè. Dõdeby hèt mò mee Blatz gschaffè für d Diènschträum un diè Diènschtleischtungsschtellè. z. B. d Gepäckuffbewaarig, wo sit 2007 s Gepäck am Ygang durchlüchtet wörd, un s Münzschlièßfächer mit Münzwechsler git.
Am 4. Oktobèr 1883 isch dè Gare de l’Est Schaublatz vo dè Abfaart vom èrschtè Oriènt-Exprèss mit èm Zyl Konschtantinopel gsi.
Im Èrschtè Wältchrièg hèn sich vill Soldatè am Oschtbaanhof müesse yfindè, um iri Reis a d Front im Oschte vom Land aazdrèttè. Dõdraa erinnerèt sit 1926 s vom amrikanischè Mòler Albert Herter gschaffene Monumentalgmäälde Le Départ des poilus, août 1914 (uf düütsch: D Abfaart vo dè Frontsoldatè, Auguscht 1914; frz. poilus isch dè Spitznammè für diè französischè Frontsoldatè im Èrschtè Wältchrièg gsi) i dè Abfaartshallè un sit 1929 dè Nammè vo dè Avenue de Verdun ganz i dè Nöchi sowiè dè Nammè vo dè Metrostazion Gare de l’Est – Verdun.
Vokeer
Dè Gare de l’Est wörd sowoll vo internationalè wiè au nationalè Fèrnvokeerszüüg bediènt. Im witerè wörd dè Baanhof vo Nahvokeehrszüüg aagfaarè. Innerhalb vom Baanhof lyt au dè Zuègang zu dè glychnammigè Metro-Station Gare de l’Est.
Internationali Fèrnvokeer
Im Hochgschwindigkeitsvokeer mit èm TGV un èm ICE wörred Zyl z Letzèbursch un Dütschland aagfaarè. Selli Züüg befaared diè im Juni 2007 in Betrièb gnõèni Schnellfaarschtreggi LGV Est européenne. Zylbaanhööf z Dütschland sin Karlsruè, Stuègètt, Ulm, Augschburg un Münchè sowiè Saarbrüggè, Kaiserslutèrè, Monnèm un Frankfort. Voantwortlich für diè Vobindigè nõch Dütschland isch Alleo, è Gmeinschaftsunternämmè vo dè französischè SNCF un dè Dütschè Baan.
Dè Gare de l’Est isch Èndpungt vom Nachtzùg vo Paris uf Moskau, wo vo dè russischè Staatsbaan RŽD betribbè wörd.
È baar Mòl im Johr haaltet am Baanhof Luxuszüüg vom Venise-Simplon-Orient-Express.
Nationalè Fèrnvokeer
S wörred mit èm TGV mengi Zyl i dè öschtlichè Regionè vo Frankrych a Paris aabundè (Champagne-Ardenne, Lothringè un s Elsass). Zu dè wichtigschtè ghörèd d Baanhööf Strõßburg, Metz, Nancy un Reims.
Züüg vo dè Gattig Intercités vokeered unter andrem gu Dijon un Belfort im Südoschte.
Nõvokeer
Dè Baanhof isch dè weschtliche Èndpungt vom Regionalzugnetz TER Champagne-Ardenne.
CGS-Einheitensystem
S cgs-Äihäitesüsteem (us em Änglische „centimetre gram second“) isch e metrischs, koheränts Äihäitesüsteem wo uf de Äihäite Santimeter, Gramm und Sekunde basiert. D cgs-Äihäite vo dr Mechanik lön sich äidütig us dene Basisäihäite abläite, es existiere aber meereri konkurrierendi Erwitrige vom CGS-Süsteem für elektromagnetischi Äihäite. Die vier Wariante, wo am witiste verbräitet si, sin: Vo Bedütig isch hüte nume no s gaußsche Äihäitesüsteem, mit „CGS-Äihäit“ isch in dr modärne Litratuur mäistens e gaußschi CGS-Äihäit gmäint.
Paris Gare de l’Est
U-Baan
Am Baanhof Gare de l’Est vo dè Métro haalted d Linniè 4, 5 un 7, wo vo dè RATP betribbè wörred.
CGS-Einheitensystem
Elektromagnetischi Äihäite in verschidnige CGS-Süsteem
In dr Dabälle wärde die Abchürzige für elektromagnetischi CGS-Äihäite mit bsundrigem Naame verwändet:
Paris Gare de l’Est
U-Baan
Mit dè M 4 wörred drei Pariser Hauptbaanhööf, dè Nordbaanhof, dè Oschtbaanhof un dè Weschtbaanhof dirèkt mitnand vobundè.
Ehemòligi Vobindigè
Vo 2007 bis 2011 hèn d Züüg i d Schwiz vom Gare de l’Est uus vokeert. Mit dè Inbedrybnaam vo Schnellfaarschtreggi LGV Rhin-Rhône im Dezembèr 2011 hèn selli Züüg iren Laufwäg gänderèt un vokeered sitdèmm ab èm Gare de Lyon, èm Pariser Süd(oscht)baanhof. Bis zu dè Inbedrybnaam vo dè ostfrannzösischè Schnèllfaarschtreggi LGV Oscht gu Strõßburg im Johr 2007 sin d Züüg vu Bàsel mit ènèm TER-Zùg übber diè barallel volaufendi aalti Schnèllzùgschtreggi vo Bàsel übber Müllhuusè im Elsass, Besançon un Troyes gfüürt worrè. Zwǜschè 2007 un 2011 hèt mò d TGV-Vobindigè uff Sitè vo dè SNCF bi witèm bevorzugt, well d Schnellfaarschtreggi Rhy-Rhoonè no nit vofüègbar gsi isch, isch deshalb für d Relation Bàsel-Paris dè Umwäg übber Strǒßburg un dè beschtehendè LGV Oscht gwäält worrè. Dè TGV isch uff sellèrè Streggi abber nu bis Müllhuusè gfaarè, dè Rescht isch mit èm TER-Zùg Müllhuusè-Bàsel abdeggt worrè. Z Paris in Empfang wörred d TGV vom Nordelsass im Pariser Oschtbaanhof.
Diè Èndi 2014 ygschtelltè Nachtzüüg gu Bèrlin un Münchè sin als CNL z Paris ebbèfalls vom Gare de l’Est abgfèrtiget worrè. Dè CNL nõch Münchè übber Stuègett un Ulm sin übber diè lothringischi Baanschtreggi übber Metz un Saarbrüggè nõch Monnèm gu Münchè gfüürt worrè.
Grùscht
Im Raamè von èrè Diskussion zum Thema Stuègètt 21 z Fryburg hèt dè EU-Energykommissar un ehemòlige Minischterbräsidènt vo Baddè-Württèbärg, dè Günther Oettinger, d Uusgschtaltung vom Gare de l’Est als Kopfbaanhof demit begründet, dass es weschtlich vo Paris keini Menschè mee gää würd, „sondern nu Küè un Atlantik“. S Thema von èrè Umgschtaltig zum Durchgangsbaanhof hèt sich dõdemit z Paris gar nit gschtellt.
Reisende, wo vom Oscht- zum Nordbaanhof odder umgekeert müèn, chönned sich s Metro-Billet schparè, un eifach d Stègè am Weschtrand vo dè Baanhofshallè uègõ un nõch èm Bischtro strèng links haaltè, Zituffwand öppè 12 Minute, defür knapp 2 Euro pro Person (Stand: Auguscht 2014) billiger.
Bim Schlièßfach git s, wiè obbè schu erwäänt, èn Münzwechsler, dè au Euro-Schy wechslè duèt. Suscht isch es bi dè Läddè un Kiosk im Gare de l'Est ooni Konsumationszwang braktisch uumöglich, Geld z wechslè, fascht läbbensgfäärlich isch selli Aktion uff èm Poschtamt am Oschtrand vo dè Ygangshallè (Stand: Novembèr 2008).
Jahr der Schlange
D Schlange 蛇 shé) isch eis vode zwöuf Tiere im chinesische Kaländer. Schlangejohr (巳 sì) si gsi:
Bichwilerlied
S Bichwilerlied isch d Dorfhymne vo Bichwil, wo im Ondertoggeborg litt. Die Dorfhymne isch ane 1965 vom Sales Hueber us Wittebach gschrebe wore zom 1100 jöörige Jubilääum vo Bichwil. S zwaistimmige Lied isch i f-Dur und im Viervierteltakt. S hett fööf Strooffe zu acht Zile und hett e ken Refrain. S Lied werd enner langsam gsunge, echli bhäbig miteme fiirliche Iischlaag. De Teggscht bitoont de seer ländlichi und abglegni Charakter vom Dorf und zaigt e gwösse Humoor.
Originaalteggscht
Du finscht üs nöd im Fahrteplan, mer wohnet nebet osse ond wer of Bichwil ue cho will mues halt sis Velo stosse
Es keis vo Uzwil, keis vo Wil ond keine vo Sanggale mues meer vo Stadt ond Isebahn ond Kino cho go brale.
Es mues jo si kei grossi Stadt met Hüserblögg ond Schloote, ond s mues nöd all Tag früe bis spoht grad lärme wiä noch Noote.
Mer wohned nööch am Himel zue, dromm simmer brav ond zfrede. Ond wemmer au nöd ales hend, mer wönd do obe bliibe.
Otto Hiltbrunner
Dr Otto Hiltbrunner (* 29. Dezämber 1913 z Bùùrdlef; † 19. Jänner 2017 z Löörech) isch e Schwyzer Klassische Philolog gsii.
Lääbe
No dr Matura am humanistische Gymnasium z Bùùrdlef het dr Hiltbrunner ab 1932 Klassischi Philology studiert, vu 1932 bis 1934 an dr Universitet Bärn, 1934 an de Albertus-Universität Königsberg, vu 1935 bis 1938 wider z Bärn. Noch em Staatsexamen in dr Fächern Latynisch, Griechisch un Dytsch het er syni Studie mit em Stipendium vu dr Alexander von Humboldt-Stiftig vu 1938 bis 1939 an dr Georg-August-Universität Göttingen bim Karl Deichgräber verdieft, wun er 1943 mit dr Dissertation Wiederholungs- und Motivtechnik bei Aischylos promoviert woren isch. Syt 1940 het er as Wisseschaftlige Mitarbaiter am Thesaurus Linguae Latinae gschafft. Anne 1948 isch er Redaktor wore. Anne 1957 het er si z Bärn mit dr Arbet Latina Graeca habilitiert.
1960, no syre Zyt am Thesaurus, isch dr Hiltbrunner fir churzi Zyt (1961/1962) as Wisseschaftlige Assischtänt an dr Universitet Minchen aagstellt gsii, wun er si 1962 umhabilitiert het. No im nämlige Johr isch er eme Ruef an d Universitet Münster gfolgt uf e nei gschaffene Lehrstuel fir Latinischtik, wun er bis zue syre Emeritierig 1979 ghaa het. Dr Lehrstuel isch derno nimi bsetzt wore.
Syt 1943 isch er Mitglid im Schweizer Verein e. V. z Minche gsii. Dää Verain het anne 1998 e Verainschronik vereffetligt, wun s en Artikel vum Hiltbrunner iber Schwyzer Chinschtler un Glehrti im Minche vu dr Chenigszyt din het.
Dr Hiltbrunner het si mit dr Kultur un dr Literatur vu dr remische Wält vu dr Chaiserzyit bis zum Friemittelalter bscheftigt. Näbe zahlrychen Ufsätz un Lexikonbydreg het er s Kleine Lexikon der Antike (zum erschte Mol 1961) vereffetligt, wu 1964, 1974 un 1995 neoi ufglait woren isch. No im Alter vu 91 Johr het er 2005 d Monografy Gastfreundschaft in der Antike und im frühen Christentum vereffetligt.
Mit syre Frau Barbara het er drei Chinder ghaa. No syre Emeritierig sin är un sy Frau wider in d Nechi vu Minche zoge, uf Gröbenzell. Noch em Dod vu syre Frau anne 1998 isch er uf Löörech zoge, wu sy eltschte Suhn gläbt het.
Einstein
Unterm Nôme Einstein sin folgendi Persone bekônnt:
Usserdem:
Bachs
Bachs (amtlich Bachs) isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Bachs isch es Dorf mit zwee Chèèrne, wo siit em Dorfbrand vo 1763 Alt- und Neubachs gnamset wärde und i de Talmuelde vom Fisibach lige.
Gschicht
Bachs isch zum eschte Mal gnamset worde churz vor 1100 als Fusebach, Fuisipach (1384 Obern Fisibach).
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraatäil liit bi 9,5 % (Stand 2011).
Religion
65,3% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 16,2% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 1,9 %, CVP 1,4 %, EDU 13,7 %, EVP 0,9 %, FDP 3,4 %. GLP 6,1 %, GP 13,7 %, SP 7,7 %, SVP 50,1 %, Suschtigi 0,9 %.
Gmäindspresidänt isch de Emanuel Hunziker (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,5 % gläge.
Metöken
E Metök ( ‚Aasiidler‘) isch in dr griechische Antike, bsundrigs z Athen, e Fremde gsi, wo langi Zit in ere gwüsse Stadt gläbt het, aber s Bürgerrächt nid ghaa het und dorum in dr Politik nid het chönne mitreede, aber mäistens au e Griech gsi isch. D Metöke häi z Athen e bsundrigi Stüür ( metoikion, vermuetlig e Drachme im Monet) müesse zaale und häi drfür vom Staat e gwüsse Schutz überchoo. Vor Gricht und bi Rächtsgschäft häi sich d Metöke vom ene Bürger müesse lo verdräte. Z Athen häi si kä Grundbsitz döfe chaufe und si dorum hauptsächlig im Handel und im Gwärb däätig gsi, aber si häi wie d Bürger zum Milidäär müesse. Metöke häi s Bürgerrächt nume chönne überchoo, wenn si bsundrigi Verdienst ghaa häi und d Volksversammlig es entschlosse het. In dr hellenistische Zit het s es au immer wider gee, ass äbber s Bürgerrächt het chönne chaufe.
Äänligi rächtligi Beschränkige het s für d Periöke in Sparta gee.
S Wort läbt as Schlötterlig im franzöösische métèque und nooch verwandte Sprooche (katalanisch: metec; okzitanisch: metèc) witer und bezäichnet e Fremde, wo mä nid maag. Im dütschsproochige Beriich isch dr französisch Usdruck dur s Schansong Le Métèque vom Georges Moustaki bekannt worde.
Willisturm
De Willisturm (en. Willis Tower) isch s Wohrzeiche und eini vo de beliebteste Sehenswürdigkeite vo Chicago.
Bis Juli 2009 het er Sears Tower ghäisse. D Bauzit isch vo 1970 bis 1974 gange. Dr Durm isch 442 Meter hooch, mit dr Antenne 527 Meter, und het 108 Stöck. Er isch s höggste Geböid in dr Stadt Chicago und zurzit au dr zwäithöggsti Wolkechratzer in de Veräinigte Staate und s zääthöggste Geböid uf dr Wält. Er befindet sich im Chicago Loop am South Wacker Drive, Ecke Adams Street. Si Adresse isch 233 South Wacker Drive, Chicago, IL 60606.
Haid (Freiburg)
Hasle-Haid isch noochem Zweite Weltkrieg, s'weschtlich Gwerbegebiet sit ca. 1980 entstande.
D'Haid wird vu dr Besançonallee as Süddeil vu dr Friburger Weschtumfahrig durchschnitte un het im Süde e Aschluss an d'Umgehig vu Stant Jerge (B3/B31). Sowohl dr Autobahnzuebringer Middi wie au dr Autobahnzuebringer Süd sin schnell erreichbar. Dr Südweschte vum Gewerbegebiet het au no e "halbe" Aschluss an d'Sant-Jergemer Umgehig.
Mit dr Krüzig Munzinger Stross/Besançonallee befindet sich die nooch dr Kronebrucke in dr Innestadt verkehrsriichscht Friburger Krüzig uf dr Haid.
Bi sällere befindet sich au d'Endhaltestelle vu dr Strossebahnlinie 3 vu dr Friburger Verkehrs AG (VAG), wo vu dr Haid über Hauptbahnhof un Aldstadt ins Vauban-Viertel füehrt.
D'VAG het uf dr Haid au ihr Unternehmenssitz un gröschte Betribshof. Denäbe git's zahlriiche Verbrüchermärkte un Autohüser uf dr Haid, weswäge au bi dr Haid mitem Begriff "Automeile" gworbe wird.
Im Oschte vu dr Haid verlauft d'Güeterbahnlinie vu dr Rhidalbahn. D'Güeterbahnhof Süd isch aber ufgä worre, so dass kei Betrib uf dr Haid iber e Industrigleisaschluss verfüegt. Die einzig Schineabindig wird vu dr Strossebahn hergstellt.
Bullet VD
Bullet (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Bullet lyt im Waadtländer Jura. Zue dr Gmai ghere au no d Wyler Les Rasses, Les Cluds, La Crochère, Les Crosats un La Frétaz. D Gmaiflechi umfasst 49,6 % landwirtschaftligi Flechi, 44,6 % Wald, 4,6 % Sidligsflechi un 1,2 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Bullet isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1323 as Buleto.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 5,7 % gläge.
Religion
77,4 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 12,8 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Burg Steinegg (Bonndorf)
D Burg Steinegg isch e Burgruinè uf eme Bärgrucke bi Wittlekofe, eme Ortsdeil vu dè Stadt Bõõdorf im Landchreis Waldshuèt z Bade-Wirttebärg. Si lyt 400 Meter wyt ewäg vu dr Ruine vu dè Burg Rogèbach. D Burg Steinegg un d Burg Rogèbach wäre hit z Bõõdorf vilmol Rogèbacher Schlösser gnännt.
Bullet VD
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Bullet isch dr Jean-Franco Paillard (Stand Merz 2014).
Burg Steinegg (Bonndorf)
Die Hecheburg isch im 12. Johrhundert vu dr Herre von Steinegg böue loo wore, wu Minischtriali vu dr Herzög vu Zährige gsi sin. Wu d Herre von Steinegg uusgstorbe sin, isch d Burg an d Grofe von Nellenburg chuu. Anne 1525 isch d Burg Steinegg im Buurechrieg wie au d Burg Roggebach gschlisse wore. Si isch derno nimi uffbaut wore.
Bullet VD
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 1,7 % gläge.
Burg Steinegg (Bonndorf)
Aalag
Vu dè ehmolige Burgaalag sin hüt no dè Bärgfrid mit ere Grundflächi vu 9 x 9 m un ere Muursterki vu 3 m erhalte, dè Räscht vun ere segs Meter hochi Muurè un dè 20 Meter düèfè Halsgrabbè.
Bullet VD
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 522 Yywohner 92,3 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,7 % Dytsch, 0,8 % Italienisch un 1,2 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Sylvain Chavanel
Dr Sylvain Chavanel-Albira (* 30. Juni 1979 z Châtellerault) isch e französische Brofi-Velorennfahrer.
Er isch 1,82 m grooss und wägt zur Zit (2011) 70 kg.
Blues Max
De Blues Max (* 1951 als Max Werner Widmer am Bodesee) isch en Schwizer Gabarettist, Musiker und Sänger.
Er läbt als Musiggabarettischt z Züri und hät drü erwachsni Chind.
Kariere
Em Blues Max sini Lieder sind im ene tüpische Züri-Släng. Ais vo sine eltischte und bekanntischte Lieder isch de «Ego Blues», wo fascht 15 Minute duured, aber au s Lied «Mäntigmorge im Himmel» isch bekannt.
Radio und Färnse
De Blues Max hät di erschte regelmässige satirische Biiträg anno 1988 im Schwizer Radio DRS1 und DRS3 gha. E paar Joor hät er e wüchentlichi satirischi Rubrik bi Radio 24 gschtalted. Au am Schwizer Färnse (SF1) isch er en regelmässige Gascht i Sändige gsii. Aber au bi Uuftritt i verschidnige TV-Schous, wie «Benissimo» (2002/2009), «Viktor’s Spätprogramm», «Gala Prix Walo», «Arosa Humor-Festival», «Quer», «Giacobbo/Müller» usw. hät me de Blues Max chöne gsee und ghöre.
Theater
De Blues Max hät 1982 und 1984 bi zwai Rocktheater-Produkzione mit grossem Ensemble als Autor und Darsteller mitgwirkt. S Gabarett «Hallo König», als Duo mit em Joachim Rittmeyer isch 1987/88 uf em Programm stande.
De Werner Widmer hät au emol Reschii gfüert und zwor im Joor 1995 bim Kabarett-Stuck «Die Lesung» vo und mit em Joachim Rittmeyer.
Bonifacius Amerbach
Dr Bonifacius Amerbach (* 11. Oktober 1495 z Basel; † 24. oder 25. April 1562 z Basel) isch e Basler Jurist, Humanist, Profässer und Komponist gsi. In sim rächtsphilosophische Dänke, wo die humanistischi Rächtsuffassig mitbegründet het, het er die ethische Vorstellige vo dr Antike rezipiert, bsundrigs s römische Rächt. Si differenzierts Verständnis isch e Vorbild für d Entwicklig vo dr modärne Naturrächtslehr. D Neuzit betrachtet en as geistige Erb vom Erasmus vo Rotterdam.
Läbe
Dr Amerbach stammt us ere Basler Familie vo humanistisch bildete Drucker und Juriste. Er isch dr dritti Sohn gsi vom Johannes Welcker, gnennt Amerbach, wo us Amorbach iigwanderet isch und dr Barbara Ortebärg, ere Dochter vom ene Basler Rootsherr. Öb er Orgleunderricht scho übercho het, bevor er uf d Latiinschuel im elsässische Sélestat gangen isch, isch nid sicher. Er het allerdings dr Organist und Orglebauer Hans Tugi kennt. 1508 het er sich an dr Artistefakultet an dr Universität Basel iigschriibe und het Musigtheorii studiert. Drnäbe het er Musigunderricht bim Organist Johannes Kotter gnoh. Dodrus isch e Tabulaturbuech entstande, dr Codex Amerbach, wo zu de umfangriichste Aarbede us em früehje 16. Johrhundert zelt.
Vo 1513 aa het dr Amerbach sini Studie an dr Universität Freiburg im Brisgau witergmacht, und het dört afo Rächtswüsseschaft studiere. Bim Ulrich Zasius het er d Aafäng vom praktische Rächtsverständnis kenneglehrt, wo aagfange het, sich vo dr scholastische Dradition abzgränze und s Rächtswäse z erneuere. Er isch dört e Fründ vom Sixt Dietrich und em Organist Hans Weck worde. Vo 1519 bis 1525 het dr Amerbach si Usbildig an dr Universität Avignon abgschlosse, won er e Schüeler vom Andreas Alciatus gsi isch. Er het zum Doctor iuris utriusque (Doktor vo beide Rächt, nämlig em wältlige und em chirchlige) promoviert.
Scho 1525 isch er Profässer vo dr Rächtswüsseschaft an dr Universität Basel worde und het bis 1536 römischs Rächt glehrt. Wo d Universität noch dr Reformation in ere Krise gsteckt het und für e Zit zuegmacht worden isch, isch dr Amerbach eine vo de Initiatore für ihri Neueröffnig gsi. Er isch fümfmol zum Räkter vo dr Universität gwehlt worde und het e Lehrstuehl für Aristotelischi Ethik gstiftet.
Im Johr 1527 het dr Amerbach d Martha Fuchs, d Dochter vom ene Chaufma und Bürgermeister vo Neueburg am Rhii ghürotet. 1533 isch ihre einzige Sohn Basilius uf d Wält cho, wo spöter au Jurist und Humanist worden isch. Vo 1536 bis zu siner Emeritierig im Johr 1548 het er nume no in Deilzit an dr Uni gschafft. Scho 1535 isch er zum Stadtsyndikus vo Basel ernennt worde, im Johr druf isch er Verwalter vo dr Stiftig vom Erasmus vo Rotterdam worde und het as Privatglehrte d Studänte beroote. As Rächtsberooter isch er im Dienst vo mehrere dütsche Stedt und Fürste gstande.
Dr Amerbach, won er 1529 d Iifüehrig vo dr Reformation z Basel miterläbt het, het die neue Ideä zerst nid understützt. Er het die katholischi Transsubstantiationslehre verdeidigt und isch nid am reformierte Oobemohl drbii gsi. 1530 het en d Basler Obrigkeit wäge sim Verhalte aagriffe, er het aber wäge sinere gsellschaftlige Stellig as Räkter nid wie vili anderi, wo wien är dänggt hai, müesse emigriere. Mit em Erasmus vo Rotterdam het en en ängi Fründschaft verbunde. Däm si kritischi Haltig gegenüber de Positione vom Martin Luther und vom Ulrich Zwingli, won er as radikal empfunde het, het er deilt und understützt, si eigeni Position isch gmässigt und vermittelnd gsi: die soziale Utopie vo de Schwarmgeister wie em Karlstadt, wo schliesslig im Buurechrieg gändet hai, het er abglehnt, gliichzitig het er die kompromisslosi Haltig gegenüber de Buure und dr Däuferbewegig kritisiert.
Vo 1533 aa het sich dr Amerbach dr usgliichende Position vom Martin Bucer gnööcheret. Under däm sim Iifluss het er sich schliesslig zur Reformation bekennt. 1534 isch er au für s protestantische Oobemohl iidräte. As Delegierte und Rächtsguetachter het er scho 1533 an dr Strossburger Synode deilgnoh. 1540/41 isch er bim Wormser Religionsgspröch Abgordnete gsi.
Wärk
Dr Amerbach gältet as eine vo de bedütendste Humaniste us em Umfäld vom Erasmus vo Rotterdam. Er isch zu Läbzite as e bedütende Rächtsguetachter bekannt gsi. Zwar het er keini juristische Schrifte verfasst, er isch aber wäge sim umfangriiche Noochlass eini vo de Persönlichkeite vo siner Zit gsi, wo dur Quellen am beste dokumentiert isch.
Sine musikalische Neigige het er nume während siner Studiezit gfrönt. Er isch sim humanistisch orientierte Bildigsideal gfolgt und het sich dr praktische Musigausüebig zuegwändet mee as dr Theorii, wo zu siiner Zit spekulativ verstande gsi sich. Er het d Stück vom Codex Amerbach, won er zwüsche 1513 und 1532 ufgschriibe het und wo Intavolierige und polyphoni Choralbearbeitige vo alle musikalische Gattige enthaltet, wo im 16. Johrhundert pflägt worde si: Präludie und Danzsätz vom Kotter, Weck und Hans Buchner, latiinischi Motette, französischi Chansons und dütschi Liedsätz noch originale Vokalwärk vom Heinrich Isaac, Paul Hofhaimer, Josquin Desprez, Alexander Agricola, Dietrich, Pierre Moulu und anonyme Komponiste. Drzue chömme vereinzelti Liedsätz us dr Jugendzit, u. a. Liedsätz noch em Isaac und Ludwig Senfl, wo 1510 entstande si, e baar Lautetabulature, wo 1520/21 z Avignon verfasst worde si, und e Hufe Wärk für Orgle und Clavichord.
Dr Amerbach het in sim Chlaibasler «Huus zem Chaiserstuel» e Sammlig gha, wo Note und Musiginstrumänt, Kunstgegeständ und e Bibliothek enthalte het; si befindet sich zsämme mit dm Erasmus-Noochlass sit sim Dod im so genannte Amerbach-Kabinett, wo si Sohn Basilius gründet het und wo noch eme lange Rächtsstrit 1662 vo dr Stadt Basel und dr Uniwersidäätsbibliothek kauft worden isch.
Si Korrespondänz, wo zu de ufschlussriichste Zitdokumänt vo dr Reformationsepoche ghört, isch zwüsche 1942 und 1995 veröffentligt worde. Si umfasst dütschi, französischi und italiänischi, latiinischi und altgriechischi Brief, wo as wichtigi Quelle zur Persone- und Rächtsgschicht vom 16. Johrhundert und für d Entwicklig vom Humanismus, dr Reformation und vom Bildigswäse diene.
Lueg au
S Amerbachs.
Stadion Schützenmatte
S Stadion Schützematte isch e Sportstadion mit ere Aalaag für Liichtathletik im Bachlättekwardier z Basel. Es isch s Häimstadion vom BSC Old Boys Basel und bildet zämme mit de Raase- und Dennisblätz dr westligi Däil vom Sportareal Schützematte. D Zueschauerkapazidäät bedräit öbbe 8'000 (6'000 Stand- und 2'000 Sitzblätz), cha aber bis zu 12'000 Blätz ufgstockt wärde.
St.Gallerlied
S Sant Galler-Lied oder Sant Galle isch mis Heimatland isch d Hymne vom Kantoo Sanggale. Si isch ane 1953 zom 150 jöörige Jubilääum vom Kantoo komponiert wore. De Teggscht hett de Sales Hueber us Wittebach gschrebe ond d Melodii isch vom Walter Schmid us Floowiil. Di zwaistimmigi Hymne werd im Viervierteltakt im Chor gsunge, d Tooanart isch g-Dur. S Lied söll froidig, aber nöd z schnell gsunge were. De Teggscht isch patriootisch und wörkt hütt recht konservatiif. Er sprecht d Laag und die d Gliderig i di fööf sanggallische Groosslandschafte aa, nämmli See und Gaster, s Oberland, s Rintl, s Försteland ond s Toggeborg. Di letschti Strooffe gitt di symboolischi Bidüttig vom sanggaller Woppen aa: di fööf Stääb vo de Fascis stönd för di fööf Regioone und s Band drumume d Ainigkait. De Refrain bistoot us aneangraielete la-la-la-Silbe und endet mitem letscht Halbvers. Er chan ad libitum gsunge were. S Sanggallerlied isch mit de Zitt echli vergesse ggange.
Stadion Schützenmatte
Wo s Joggeli Stadion vo 1998 bis 2001 nöi baut worden isch, isch d Schützematte s temporääri Häimstadion vom FC Basel gsi.
St.Gallerlied
Ane 2016 isch s Lied offiziell vomene Chinderchoor gsunge wore und för s Sanggaller Staatsarchiiv uufgnoo wore. Ane 2019 hend drai Sanggaller Kantoosrööt e Vorstooss gmacht, as s Sanggallerlied noi vom Root im aafang vonerre Session gsunge were söll. Die Motion isch abgschlage wore, well s Lied kai Traditioo heb und dromm wär e Singpflicht i demm Fall e „forssierts Ritual“.
Originaalteggscht
Sant Galle isch mis Heimatland. Bont gschägget isch sis Chleid, wieds niena fendscht of dere Welt so loschtig zäma gnäit. Drom kennts en jede a sim Gwand, jo, üsers lieb Sant Gallerland; drom kennts en jede a sim Gwand, jo, üsers lieb Sant Gallerland.
Im Toggeborg, am Zörisee im Oberland, am Rhii, im Förschteland ond i de Stadt, gär ales, grooß ond chlii, öb arm, öb riich, en jede Stand het Freud a sim Sant Gallerland, öb arm, öb riich, en jede Stand het Freud a sim Sant Gallerland.
D Sant Galler ghööred zo de Schwiz, wie d Appezeller au, send stolz of erni Berg in Flöss ond erni Seeä blau, stönd treu i Wacht ganz doß am Rand vo üsem freie Schwizerland, stönd treu i Wacht ganz doß am Rand vo üsem freie Schwizerland.
Im Wappe lüüchtet d Einigkeit, ond das sei üse Stern! No dee, wo au sim Nöchschte helft, het sini Heimat gern: Ond so schlüüßt zäme üs ei Band! Bhüet Gott, bhüet Gott s Sant Gallerland; ond so schlüüßt zäme üs ei Band! Bhüet Gott, bhüet Gott s Sant Gallerland!
Apsis (Astronomie)
As Apsis (griechisch „Wölbig“, Plural Apside) bezeichnet mer in dr Astronomi die beide Hauptscheitel uf dr elliptische Umlaufbahn vu eme Himmelskörper. Apoapsis isch debi dr Punkt mit dr gröschte Entfernig zum Hauptkörper un Periapsis säller mit dr gringschte. Wil d'Ellipse gnau zwei Hauptscheitel besitzt, wird dr Begriff meischtens in dr Mehzahl verwendet.
Bezirk Gäu
De Bezirk Gäu («s Göi» gnennt) isch e Bezirk vom Kanton Soledurn und lyt zwische Olte und Soledurn. Är ghört zue dr Amtei Thal-Gäu.
Apsis (Astronomie)
Wortherkumft un abgleititi Begriffe
Apsis ischs griechisch Wort fer „Wölbig, Boge“ un leitet sich vum Begriff Apsis us dr Architektur ab, apo- un peri- sin d'Vorsilbe „fern“ un „nooch“.
Bezirk Gäu
Begränzt wird dr Bezirk im Norde vo dr erschte Chetti vom Jura, im Weschte vo dr Kantonsgränze gäge s Bipperamt und im Süde vo dr Aare. Ds Gäu wird vo de zwe wichtigschte Autobahne vo dr Schwyz durquert, vo dr A1 und vo dr A2, wo sich am Autobahnchrüz Harchinge vereinige. Ufgrund vo dr guete Verkehrslag hed sich ds Gäu syt em Nationalstrassebau stark veränderet und es hei sich etlichi Logistikfirme entlang vo ihne agsammled. Absyts dervo hed ds Gäu sy ländlich Charakter guet chöne bhalte.
Apsis (Astronomie)
Wortherkumft un abgleititi Begriffe
Für d'Hauptkörper Sunne, Erde, Mo un Sterne hän d'Apsiden eigeni Nämme, wo us dr entsprechete griechische abgleitet sin:
Perizentrum und Apozentrum (lat. centrum „Axpunkt“) bezeichne debi speziell Punkte ime Mehkörper-System un beziege sich uf s' Baryzentrum, also uf dr gmeinsam Schwerpunkt.
Jahr des Pferdes
S Ross ( 馬 mă) isch eis vode zwöuf Tiere im chinesische Kaländer. Rossjohr (午 wǔ) si gsi:
Mutter Courage und ihre Kinder
Mutter Courage und ihre Kinder ischt a Theaderstick en zwelf Bilder vom deitscha Dichter Bertolt Brecht. Der hôt des Drama als a Chronik us-em Dreißgjähriga Kriag bezeichnet. Des Stick vrzehlt d Gschicht vo dr Marketendere Courage, wo da Kriag bloß als Meglichkeit zom leichda Geldvrdeana siht, ond wo au et bereit ischt, aus dera Kadastroof zo lerna, obwohl se grad durch da Kriag älle ihre Kender vrlaura hôt.
S erschde Môl uff d Bihne komma isch des Werk am 19. April 1941 em Schauschbiilhaus Zirich. De urschbrenglich Musik zo deam Stick ischt vom Paul Dessau komboniirt wôrra. A Uffihrong em Theater ohne Kirzonga dauret rond zwoiahalb Stond.
Ort ond Zeit
A Feldlager en dr schwedischa Provinz Dalarna, z Polen ond en Deitschland zor Zeit vom Dreißgjähriga Kriag, ond zwar en de Jôhr vo 1624 bis 1636.
Vom erschda bis zom zwelfda Bild
D Anna Firling ischt a Marketendere, wo mit ihrem Karra emmer deet nôzuit, wo-se mit de Soldada a guads Gschäft macha kô. Begleidet wuud-se vo ihre zwoi Buaba Eilif ond Schweizerkas sowia vo ihrem Dechterle Katrin, wo et schwätza kô. Älle drei Kendr send ondrweags vo vrschiidene Manna zeigt wôrra. Em Gefolge vo selle viir reiset nô no a Koch ond a Feldprediger mit.
A-ma scheena Dag lôôt sich dr Eilif vo-ma Werber zo de Soldada vrpflichda. A baar Jôhr schbäder wuud dr Muader Courage, wia d Anna Firling vo älle ghoißa wuud, ihr jonger Bua Zahlmoischtr bei-ma Regiment ond bald druff vo-ra wilda Horde entfihrt. Damit’r wiidr frei kommt, soll d Muader Courage a Leesegeld zahla. Dui vrlangda Summe kennt-se zwar uffbrenga, abr als grissena Gschäftsfrau probiirt-se, da Preis gewaldich raazodrucka. Des gôht so lang, bis de Entfihrer dr Kraga platzt ond kurzerhand sellen Bua vrschiaset.
Fir a kurza Zeit legt dr Kriag a Pause ei. En sellra Friidensfase ibrfellt dr Eilif a Baurafamilie ond wuud dô drbei vrwischt. Em Kriag wär’r fir sein Muat belohnt ond globt wôrra, abr jetzt em Friida wuud’r zom Dod vrurteilt ond standrechtlich vrschossa.
D Kampfhandlonga flackret wiidr uff. Mit ihrer stomma Katrin isch d Muader Courage nôch Halle an dr Saale komma. Vôr dr Stadt belauscht des Mädle a baar kaiserliche Soldada ond erfehrt dô drbei, dass d Bewohner em Schlôf ibrfalla werra sollet. Om de selle zo warna, nemmt-se a Drommel, steigt uff s Dach vo-ma Baurahof ond haut wia vrruckt uff des Instrument nei. Des passt nadiirlich de Soldada ibrhaupt et. Drom machet-se an kurza Prozess ond vrschiaßet des Mädle.
Au wenn d Muader Courage jetzt älle ihre Kender durch da Kriag vrlaura hôt, heert-se et uff, weidrhin mit-em Kriag a guads Gschäft zo macha.
A bissle Gschicht
Dr Brecht hôt sei Stick 1938 em Exil ôôgfanga ond s Jôhr druff em Zwoida Weltkriag ferdichgschdellt. D Uruffihrong hôt des Drama 1941 em Schauschbiilhaus Zirich erleabt. Acht Jôhr schbäter isch’s zom erschda Môl ondrem Brecht seira Regie em Deitscha Theater z Berlin uff d Bihne komma. Dui Uffihrong hôt Modellcharakter ghet. Mit dera Inszeniirong hôt s Berliner Ensemble 1954 beim Theaterfeschdival vo Paris da erschda Preis kriagt. 1960 isch d Muader Courage en sellra Inszeniirong vom Peter Palitzsch zo-ma Film vrarbeidet wôrra; luag dô drzua da Ardikl „Mutter Courage und ihre Kinder (Film)“.
Landkreis Günzburg
Der Landchrais Genzburg isch e Landchrais z Bayre. Är ghèèrd zem Regierigsbezirk Schwaabe.
Er gränzd im Noorde an dr Landchrais Dillenge, im Oschde an dr Landchrais Augschburg, im Siide an dr Landchrais Unterallgai ùn im Weschde an dr Landchrais Nei-Ulm. Im Weschde gränzd er an Baade-Wiirdebäärg, an dr Alb-Donau-Chrais ùn dr Landchrais Hoedne.
Courcelles-sur-Nied
Courcelles-sur-Nied (ditsch 1871-1915 Courcelles an der Nied, 1915-18 und 1940-44 Kurzel an der Nied) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Courcelles lijt àn dr Frànzesche Nied, e bààr Kilometer eschtlich vun Metz.
Gschìcht
S Dorf ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1161 àls Corilum.
Ìm Johr 1552 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Courcelles-sur-Nied ìsch. Courcelles-sur-Nied ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Courcelles-sur-Nied ghert zem Lorrain.
Jahr des Rindes
Dr Büffu (牛 niú) isch eis vode zwöuf Tier im chinesische Kaländer. Büffu oda Rinderjohr (丑 chǒu) si gsi:
Astrologischi Bedütig
Noch dr Chinesische Astrologii hai Mensche wo im e Büffel-Johr uf d Wält cho si, gwüssi Charaktereigeschafte. Ä tribendi Chraft i ihrem Läbe sig ihri Sehnsucht nach Sicherheit, finanzieu, gfüeusmässig - jedi Spiuart vo Sicherheit, wo meh sich numme cha vorsteue. Sie fürchte sich vor dr Einsamkeit, Armuet, Heimatlosigkeit. We sie sich uf die Wiis im Läbe abgsicheret heige, sige si bewunderswürdigi, solidi und vertrouenswürdigi Mönsche.
Anaxilas von Rhegion
De Anaxilas oder Anaxilaos vo Rhegion isch de Tyrann vo Rhegion (hütt: Reggio Calabria) und Messana (hütt: Messina) gsii.
D Famili vom Anaxilas isch nochem Zweete Messenische Chrieg im uusgeende 7. Joorhundendert v. Chr. uf Italie uusgwanderet. Ane 494 v. Chr. hett er d Oligarchii vo Rhegion gstürzt und hett sich as Alaiherrscher etabliert. Spööter hett er d Stadt Zankle eroberet, wo uf Sizilie gegenöber vo Rhegion glegen isch. Er hett denn die Stadt i Messana umtauft, as en Erinnerig a d Haimet vo sinere Famili. As Tyrann vo dene beede Stedt hett er Chrieg mit de Tyranne Gelon vo Syrakus und Theron vo Akragas gfüert und sich debii mit Karthago vebündet. Ane 480 v. Chr. hett er de Gelon vo Syrakus as Oberherr müese anerchene. Er isch ane 476 v. Chr. gstorbe und de Mikythos het as Vormund för sini zwee jugedlichi Söö regiert. Ane 467 v. Chr. hett de a dene d Herrschaft öbergee. 461 v. Chr. sind si gstürzt wore.
Federwaage
D Fääderewoog und dr Fääderechraftmässer si Mässgräät, wo d Deenig von ere Schruubefäädere verwände, zum Chreft z mässe. D Fääderewoog bestimmt über d Gwichtschraft d Masse und het e Skala in Kilogramm (kg). D Skala vo de Fääderechraftmässer isch in Newton (N) aagee.
S Brinzip
D Fääderewoog nützt zum Zug- oder Gwichtschreft z mässe die lineari und elastischi Deenig von ere Schruubefäädere us, wenn e Zuugchraft uf sä wirkt. Doodrbii wird d Usdeenig vo dr Lengi gmässe, wo im lineare Deenigsberiich vo dr Fäädere noch em Gsetz vom Hooke broporzional zur Zuugchraft isch. In dr Braxis duet mä an die bäide Ändi von ere Schruubefäädere e Hogge oder e Ring zum Ufhänke oder festheebe draa, am undere Ändi vo dr Fäädere au e Zäiger und am oobere e Skala, so dass dr Zäiger uf dr Skala d Chraft cha aazäige, wenn die s undere Fäädereändi aabeziet.
Gueti Fääderewooge chönne bis zu zwäi bis äi Bromill vom grösste Wärt uf dr Skala genau si.
Brinkheim
Brìnke (frz. Brinckheim, dt. Brinkheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Brìnke ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1285 àls Brunchein.
Christoph Pfister
Dr Christoph Pfister (* 10. Oktober 1945 ds Bärn) isch ä Schwiizer Historiker und Outor. Är isch ä Verträter vor Chronologikritik u steit dermit i starchem Widerspruch zur akademisch-etablierte Gschichtswüsseschaft. Sini historische Vorstellige si prägt vo verschwörigstheoretische Argumänt. Hauptsächlich befasst sich dr Pfister mit gschichtleche und heimatkundliche Theme über d Schwiiz, bsungers aber ou mit dr Stadt und em Kanton Bärn. Dr Pfister wird mit sine These vor etablierte Forschigswält sälte erwähnt u denn ou pouschal abglehnt. Sini Stellig ir Nische vo de Aahänger vor Chronologiekritik isch äbefalls umstritte. Aber är fingt dört immerhin doch ä bitz meh Beachtig und Anerchennig.
Läbe
Dr Christoph Pfister het sini Chindheit ir Stadt Bärn verbracht. Är isch dört als Suhn vom Robert Pfister, ämene Generalagänt, u dr Marie-Elise, geboreni Roos, uf d Wält cho. Ds Bärn isch är vo 1952 bis 1956 i d Primarschuel u aschliessend bis 1960 i d Sekundarschuel gange. Im Jahr 1960 isch är nach Fryburg im Üechtland züglet, won är bis zur 5. Klass a ds Kollegium St. Michael het chönne. Vo 1964 bis 1967 het sech dr Pfister anere Privatschuel u im Sälbstungerricht uf die Eidgenösseschi Matuur vom Typ A vorbereitet. Die Prüefig het är ds St. Galle im Septämber 1967 bestange, so dass är ab em Wintersemester 1967/68 ds Fryburg im Üechtland het chönne afaa studiere. Als Houptfach het dr Pfister nöieri Gschicht beleit und derzue d Näbefächer ir mittelalterliche Gschicht (Mediävistik) und historische Hilfswüsseschafte gwählt. Im Wytere het är no Vorläsige zu angerne Gebiet ar philosophische Fakultät bsuecht.
Im Jahr 1974 isch ihm bim Profässer Heribert Raab Promotion über ds Thema Die Publizistik Karl Ludwig von Hallers in der Frühzeit 1793–1815 glunge. Als Universitätsassistent het är drufabe a sire Heimuniversität ä Zyt lang chönne wyterschaffe. Später, nachdem är nümme är Universität het chönne lehre, het är sech als Lehrer, Publizist u Privatforscher aagfange betätige. Ersch i de 1990er Jahre isch dr Pfister uf d Theme vor Gschichts- und Chronologiikritik gstosse. Är het sech i dere Zyt ou erstmals mit wytere Verträter us em düütschsprachige Ruum i Verbindig gsetzt. Im Zäntrum vo sim Interässe stö die historische Verhältnis und Errungeschafte vo sinere Schwiizer Umgäbig.
Als Hobbyzeichner het är scho als Jugendleche äs Flair entwicklet für Landschafte u Burge. Sini gstalterische Interässe het är so mit sim nöie und komplett unorthodoxe Gschichtsverständnis verbunge und uf eigeni Fuscht meist weni bekannti Burgstelle im Bärner Mittelland agfange inventarisiere. Die etablierti Burgeforschig cha mit em Pfister sim Wärch gar nüt aafa.
Über die nächste Jahr ewäg het dr Pfister sini historische Asichte no wyter radikalisiert. Gliichwohl het är glägentlech ir Schwiizer Press, meist mit nume regionaler Verbreitig, Ghör gfunge, wenn äs um weniger umstritteni Theme gange isch. Derzue het dr Pfister aagfange, Vorträg z halte u a Träffe vo angerne Chronologiikritiker in Düütschland z reise. So het är vorerscht no mit eim vo de Vorryter vo däm Thema, em Heribert Illig, ä Zämmearbeit gsucht. I däm sinere Zytschrift «Zeitensprünge» het dr Pfister denn ou Biiträg dörfe veröffentleche. Äs isch de aber um d Jahrtuusigwändi zum grosse Krach mit em Illig cho, u dr Pfister het sini Publizistik als Privatverleger müesse wiiterfüere. Vorübergehend het är chlineri Texte bim düütsche Verschwörigstheoretiker Gernot L. Geise u däm sinere Zytschrift «Synesis» chönne laa drucke. Ab em Jahr 2002 het dr Pfister regelmässig aagfange, eigeni Bücher z publiziere. Die meiste dervo tuet är nach wenige Jahr überarbeite u mit gänderetem Titel nöi usegää mit immer radikalere Phouptige zur Gschicht vo Bärn, dr Schwiiz und allgemein zur, sinere Aasicht na, völlig falsche etablierte Gschichtsschribig. Sini grosse Findbilder si denn ou die akademische Kreise vo de Historiker, Mediäviste und Archäologe. Är wätteret hüüfig uf sinere private Internetsite gäge si. Dr Pfister het jüngst em Georges Andrey si Bestseller Schweizer Geschichte für Dummies lektoriert und derbii sini chronologiikritische Asichte ungerbunge. Denn dr Andrey vertritt nach wie vor äs vollkomme orthodoxes Gschichtsbild vor Eidgenosseschaft. Dr Christoph Pfister läbt u schaffet ds Fryburg im Üechtland.
These
Die orthodoxi Yteilig vor Gschicht i prähistorisch, antik, mittelalterlech und nöizytlech lehnt dr Pfister ab. Är leit d Antike und ds Mittelalter als ei parallel verloufeni Epoche zäme inklusive dr Übergangszyt mit Humanismus und Renaissance. Für ihn faht die historisch korräkt belegbari Zyträchnig aasatzwys ersch ir Mitte vom 18. Jahrhundert a. Als sicheri Zytschwelle, wo d Ereignis mit chlinere Uusnahme als gsichert überliferet gälti, ligi am Aafang vor Französische Revolution.
Dr Pfister ghört zu de Katastrophischte und verträttet d Aasicht, dass mindestens Europa, dr Nach Oste und Nordafrika vo einere oder mehrere gwaltige Naturkatastrophe mit Vulkanusbrüch, Ärdbebe und Fluetwälle isch zerstört worde. Die Ereignis setzt är zytlech ungefähr i ds 16./17. Jahrhundert a. Als Folg dervo heigi d Lüt nid nume ihri Zivilisation nöi müesse ufboue, si heigi de ou ä nöii Religion erfunge, ä früechi Form vom Christetum mit vorzytleche Element drin. Ds Zäntrum, vo wo die Religionsbewegig usgange sigi, gseht dr Pfister ir Gägend vom hütige Neapel mit em Vesuv als göttlechem Bärg. Da i dere Aafangszyt kei verlässlechi Schriftlechkeit existiert heigi und entsprächend ou keini Schriftquelle über d Vorzyt dene Lüt damals zur Verfüegig stange sigi, heig me aagfange, uf Grund vo bestimmte System erstens Sidligsrüüm mit de Orts- und Flurnäme nöi z benenne und zwöitens e Chronologii vonere erfungene Gschicht nach numerologische Sinnzahle z schaffe. Die erfungeni Gschicht basiert nach em Pfister sinere Meinig uf wenige Vorlage, wo über mehreri Epoche ewäg i Variazione sigi widerholt worde. Derzue ghöri ou d Schaffig vo parallele Herscherdynastiie mit widerchehrende Pärsönlechkeite, wie öppe em Alexander em Grosse, wo zletscht als Vorlag für e Karl dr Küehni sölli dient ha. Als Chärnelement ligi däm Gschichts- und Herrscherfundus der Sagekreis um Troja z Grund, gloubt dr Pfister.