cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gemeinschaft Unabhängiger Staaten
Entwicklig
Anne 1993 isch au Georgie byydrätte, wu zerscht Abstand vu dr GUS gnuu ghaa het. Syt em Februar 2006 isch dää Kaukasus-Staat aber nimi bi dr Sitzige vum Verdaidigungsminischterrot vu dr GUS derbyy. As Folg vum chriegerische Konflikt um Sidossetie het Georgie am 14. Augschte 2008 syy Uusdritt us dr GUS verchindet, wu zum 18. Augschte 2009 rächtsgiltig woren isch.
Internationale Standardbuchnummer
ISBN wärde vor allem in Waarewirtschaftssüsteem vom Buechhandel iigsetzt, doch au e Hufe Bibliodeeke verwände sä für d Bstellsüsteem und d Kataloog wo über d Bibliodeek uuse gönge. Nazionalbibliografie hingege häi äigeni Nummeresüsteem.
Für Zitschrifte und Schrifteräije wird e Internazionaali Standardnummere für fortlaufendi Sammelwärk (ENS International Standard Serial Number, ISSN) brucht.
Gemeinschaft Unabhängiger Staaten
Entwicklig
Turkmenistan isch syt em 25. Augschte 2005 nume no byygordnets Mitglid.
S Biro vum ukrainische Staatsbresidänt het im Augschte 2008 verchindet, d Ukraine sei kai GUS-Mitglid me, wel s Land d GUS-Satzig nit ratifiziert heeb, dr Bresidänt sälber het doderzue nyt gsait. Unter em Yydruck vum Konflikt zwische Russland un Georgie hän Abgordneti vu dr Regierigskoalition aber au formal e Gsetzentwurf iber d Ufchindig vu dr GUS-Mitglidschaft ins ukrainisch Barlemänt yybrocht. No Artikel 9 vum GUS-Statut isch e Uusdritt erscht 12 Monet no dr schriftlige Aachindigung bim Depositar vum Statut (Wyssrussland) megli. Offiziäll wett d Ukraine aber vorerscht wyter im GUS-Exekutivrot mitschaffe, so s ukrainisch Usseminischterium. Noch em ehmolige Usseminischter Wolodymyr Ohrysko isch d Ukraine ne Dailnehmerstaat – kai Mitglidstaat.
Mitglider
¹ Ohni Turkmenistan, wel des nume e byygordnet Mitglid isch.
Kabinett Seehofer II
S Kabinett Seehofer II isch vum 10. Oktober 2013 bis 21. Merz 2018 d Staatsregierig vum Freistaat Bayern gsii. Wel d CSU het bi dr Landdagswahl am 15. Septämber 2013 47,7 % vu dr Stimme un mit 101 vu insgsamt 180 Sitz wider e absolut Mee im bayerische Landdag gwunne. Dodermit het d Bartei unter em Minischterbresidänt Horst Seehofer wider ellai chenne regiere.
Am 13. Merz 2018 isch dr Seehofer vum Amt as Minischterbresidänt zrufggdrätte un isch uf Berlin gange un as Bundesinneminischter in s Kabinett Merkel IV yydrätte. Zwisch em 14. un 16. Merz 2018 het d Ilse Aigner d Gschäft as kummissarischi Minischterbresidänti glaitet, am 16. Merz 2018 isch derno dr bishärig Finanzminischter Markus Söder zum neie Minischterbresidänt gwehlt wore. Noofolger vum Kabinett Seehofer II isch derno zum 21. Merz 2018 s Kabinett Söder I wore.
Pflanzennamen St. Georgen im Breisgau
Bflanzenäme vo Sandjèrge im Briisgi
Bergün/Bravuogn
Bergün (RMS Bravuogn) isch es Dorf i de bolitischi Gmeind Bergün Filisur i dr Region Albula im Kanton Graubünde.
Geografii
Bergün lyt im Albulatal a dr Albulapassstrooss und a dr Albulalinie vu dr Rhätische Bahn.
Zue dr Gmeind näbe em Dorf Bergün d Ortschafte Stugl und Latsch und de Wiiler Preda (mitsamt Maiesäss Naz) und Tuors Chants.
D Nochbergmeinde sind Filisur, Tafaas, S-chanf, Zuoz (Exklave), La Punt-Chamues-ch, Samaade, Beever (Exklave) und Surses.
Gschicht
Bergün isch zum erschte Mol im Joor 1209 als Bregonio in ere Urkunde gnännt worde.
Uf de 1. Jänner 2018 händ d Gmainde Filisur und Bergün/Bravuogn zur nöie Gmeind Bergün Filisur fusioniert.
Korruption
Vo Korrupzioon (vo ‚Verdorbehäit, Bestächligkäit‘) im juristische Sinn reedet mä, wenn öbber ä Verdrauensstellig in ere Funkzioon in dr Verwaltig, dr Justiz, dr Wirtschaft, dr Politik oder au in nitwirtschaftlige Veräinigunge oder Organisazioone (zum Bischbil Stifdige) dr missbrucht, zum für sich oder öbber andersch ä materielle oder immaterielle Vordäil z bechoo, won er vo Rächt us kä Aaspruch druf het. Si bezäichnet Bestächligkeit und Bestächig, s Usnütze vo Vordäil und öbberem s Usnütze vo Vordäil duureloo.
Dr Politikwüsseschaftler Harold Dwight Lasswell het d Korrupzioon as e zerstöörerische Akt beschriibe, wo s allgemäine Inträsse zu Gunste vom ene spezielle Vordäil duet verletze.
Dr IWF schetzt, ass uf dr ganze Wält dur Korrupzioon 1,3 bis 1,75 Billione Öiro veroore gienge. Das verchliineret s globale Wirtschaftswaggsdum um öbbe zwäi Brozänt.
Wil Korrupzioon sich vor allem in Süsteem rentiert, wo s nume (relatiiv) weenig Korrupzioon git, isch si au in Rächtsstaate verbräitet. Si wird dur rächtligi Maassnaame wie d Dokumentierig vo Dransakzioone iigschränggt. Vilmol chunnt aber Korrupzioon nume an s Liecht, wenn e Person, vilmol under eme bedütende persöönlige Risiko, sä ufdeggt. Drbii chunnt die zwäidütigi Haltig vo de Obrikäite dr Korrupzioon gegenüber zum Vorschiin, wo brivaati Inträsse vo korrupte Instiduzioone und Indiwidue em öffentlige Wool vorzien und sonige Whistleblower Stroofe aadroe oder si in iirer Usenandersetzig mit korrupte Instiduzioone eläi lön.
Weblingg
Litratuur:
Inkwil
Inkbu (amtlech Inkwil) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.
Korruption
Weblingg
Korrupzioonsbekämpfig:
Fußball-Weltmeisterschaft
D Fuessball-Weltmeischterschaft isch e Fuessballturnier, wo alli vier Johr stattfindet un vo de FIFA organisiert wird. Es ghört zu de wichtigschte Sportereignis uf de Welt. Die letschti WM isch in Brasilie uustrage worde, gwunne hät Dytschland.
Inkwil
Geografi
Inkbu ligt im Oberaargou am Inkbuersee. D Gmeindsflächi bsteit us 50,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 36,7 % Waud, 9,8 % Sidligsflächi u 2,7 % süschtigi Flächi.
Korruption
Weblingg
Ethik, Organisazioone:
Fußball-Weltmeisterschaft
Di erschti Fuessball-WM isch 1930 in Uruguay uustrage worde, un s domolige Gaschtgeberland hätt au gli de erschte Titel gwunne. Sither isch s Turnier (mit Uusnahm vo 1942 un 1946, wägen nem Zwote Weltkrieg) alli vier Johr ustrage worde. Rekordtitelträger isch Brasilie, wo fünf Mol gwunne hät, gfolgt vo Italie un Dütschland mit je vier Titel.
Inkwil
Gschicht
Inkbu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1262 aus Inchwile. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Wange ghört.
Fußball-Weltmeisterschaft
D Schwiiz isch eimol, 1954, Usrichter vonere WM gsi, Dütschland isch 2006 s zweite Mol dra gsi (s erscht Mol 1974).
Inkwil
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,4 % gläge.
Religion
83,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 10,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,2 %, CVP 0,6 %, EVP 4,1 %, FDP 8,0 %. GLP 5,4 %, GP 3,0 %, SP 20,2 %, SVP 29,5 %, Suschtigi 12,0 %.
Gmeindspresidäntin vo Inkbu isch d Martina Ingold (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,4 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 654 Ywohner 98 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,2 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Inkbu ghört zum Hochalemannisch.
Bestechlichkeit
Bestächligkäit isch e Verhalte, wo öbber vo öbber anderem Vordäil bechunnt, sige si materiell oder immateriell, und denn für dä öbbis macht, wo dä kä Rächt druf het. D Bestächig isch moralisch verwärflig und in Rächtsstaate au e Verbräche. Si schaadet dr Wirtschaft und dr Gsellschaft und isch vor allem dört verbräitet, wo die öffentligi Kontrolle über Lüt in Verdrauensposizioone schwach isch.
Näbe anderem korrupte Verhaltenswiise wie Bestächig, Usnütze vo Vordäil und öbberem s Usnütze vo Vordäil duureloo isch d Bestächligkäit vo Persoone, wo am Gschäfts- und Rächtsvercheer däilnäme, e Gfoor für s Verdraue, ass sich d Behörde und d Undernääme im Wettbewärb aaständig benäme. Dorum isch d Bestächig e Stroofdaat in Rächtsstaate. Bsundrigs sträng wird d Bestächlikäit vo Richter bestrooft, wäge iirere bsundrige Posizioon im Stroofbrozäss, wo die ganzi Rächtsstaatlikäit cha in Gfoor bringe.
Nantua
Nantua isch e französischi Gmeind mit Yywohner (Stand ) im Département Ain i dr Region Auvergne-Rhône-Alpes.
Libanon
Die Libanesisch Republik (oder au de Libanon, arabisch: Lubnān لبنان) isch en Staat in Vorderasie und wird im allgemeine Sprachgebruch als Libanon bezeichnet. De Libanon gräntzt a Syrie, Israel und as Mittelmeer und zehlt zu de Maschrek-Staate. Er isch vorallem für sini religiös Diversität bekannt und für si kulturelli Offeheit, was im arabische Ruum eender sälte vorchunnt.
Bevölkerig
Öppe 54 % vo de Bevölgerig sind Moslems (27 % Schiite; 27 % Sunnitä). Chrischte bildet mit 41 % (21 % Maronitä; 8 % Griächisch Orthodox; 4 % Armenisch Orthodox; 3 % restlichi Sekte) die zweitgröscht Religionsgruppä im Libanon. Die reschtliche 5 % sind Druse, wo nüme zu de Schiite grächnät wärdet.
Nantua
Geografii
Nantua liit uf am Nantuasee, öpe 30 Kilometer öschtlech vo Bourg-en-Bresse und 45 Kilometer weschtlech vo Gämf.
D Nachbergmeinde vo Nantua sind Apremont und Charix im Nordoschte, Les Neyrolles im Oschte, Saint-Martin-du-Frêne im Südweschte, Port im Weschte und Montréal-la-Cluse im Nordweschte.
Gschicht
Dr Ort isch in ere Kwelle vo ane 757 s erschte Mool gnännt.
Libanon
Geografi
Da de Libanon i de letschte 50 Jahr e sehr starchi Landflucht ufwist, zum Tail weg em Bürgerchrieg, wo s Land meriri Johrzent erschütteret het, lebt de Grossteil vo de Bevölkerig i Städt, vor allem i de Hauptstadt Bairut und Vorort. Dört lebet meh als d'Helfti vo de Libanese und no meh schaffet da.
Politik
Die vier höggste Staatsämter si für bestimmti religiösi Grubben reserviert: Dr Staatsbresidänt muess e maronitische Christ si, dr Bresidänt vom Parlamänt e schiitische Muslim, dr Brömieeminister e sunnitische Muslim und dr Oberbefäälshaaber vo dr Armee e Christ. Die Verdäilig stützt sich uf d Aadäil vo de respektive religiööse Grubbe in dr Bevölkerig, wie s vor mee as eme halbe Joorhundert gsi isch, wo d Christe en absoluti Meerhäit gsi si. E Hufe Maronite si aber in de letschte Joorzäänt emigriert, so dass die Verdäilig d Wirkligkäit nüm reflektiert.
Dr Libanon het scho sit Joore kä Regierig mee, wo d Laag im äigene Land in dr Hand het. Im Süde herscht die schiitischi Miliz Hisbollah, wo vo Sürie understützt wird und sich vo dr Regierig nüt loot lo vorschriibe, und im Norde häi d Sunnite und d Maronite iiri Gebiet, wo si sälber mit äigene Milize verdäidige.
Moostierchen
Mieschdierli (Ectoprocta (Gr.: mit usserem After)), au Bryozoa oder Polyzoa gnännt, sin vylzälligi Dierer, wu im Wasser läbe. Wäg ihre mikroskopische Greßi sin Ainzeldierer schwär uuszmache, uusdehnteri Kolonie sin aber lycht as flechigi Struktur, zem Byschpel uf aagschwämmtem Seetang, z chänne.
Mieschdierli ghere zue dr Lophotrochozoe, ere Großgruppe vu dr Urmyyler (Protostomia). Ihre gnau Verwandtschaftsverhältnis zue anderene Lophotrochozoa-Stämm isch zurzyt uuklar. Di hyfig vermuetet Beziehig zue dr Chelchwirmer (Entoprocta) het dur molekulargenetischi Teschtmethode nit chenne bstetigt wäre, au nit e necheri Verwandtschaft zue Huefyysewirmer (Phoronida) un dr Armfüßer<Armfießer (Brachiopoda). In eltere Lehrbiecher findet mer si aber vylmol no mit dr Phoronida un dr Brachiopoda zum Stamm vu dr Tentaculata verainigt.
Böu
Mieschdierli bilde zmaischt Kolonie (Zoarium) us mehrere Ainzeldierer (Zooide). S ainzel Zooid bstoht us eme Waichlyyb un ere Schale as Schutz, em extrazooidale Skelett (Zooecium). Dr Waichlyyb bstoht us em Polypid (= Vorderlyyb; frei bewegligi Dail) un em Cystid (= Hinterlyyb; wu s Polypid dur Ruckziemuskle komplett cha yyzoge wäre). S Polypid wird us em Cystid bildet. S Verdauigssyschtem isch in Muul, Mitteldarm, Änddarm un After glideret. Dr After isch doderby nit ändständig, är lyt dur dr U-fermig Darm in dr Neche vum Muul usserhalb vum Tentakelchranz (Lophophor gnännt). S Muul isch umgee vu Tentakle, wu uf eme chraisfermige oder zwaidailige Lophophor hocke. D Darmkanäl vu dr Ainzeldierer stehn nit wie bi dr Nesseldierkolonie mitenander in Verbindig.
Innerhalb vu dr Kolonie chunnt s zue Arbetsdailige. Stark ruckbildeti Dierer bilde Stiilgliider, Hoke oder Wurzelfäde. Anderi Ainzeldierer bilde Gschlächtszälle, wider anderi wäre zue Ammedierer oder zue vogelchopfähnlige Avicularie oder Vibrakularie, wu s Feschtsetze vu Främdorganisme uf dr Kolonie verhindere. Bi dr spezialisierte Dierer vu dr Koloni sin d Tentakelchrone un au zmaischt dr Darm zruckbildet.
Furtpflanzig un Entwicklig
D dierer chenne sich gschächtlig oder uugschlächtlig furtpflanze.
Gschlächtligi Furtpflanzig
Us dr gschlächtlige Furtpflanzig gehn zwee verschideni Type vu Larven firi: Di Cyphonaut gnännt planktotroph Larve stellt di "primitiv" Form dar. Si nehrt sich iber Wuche oder sogar Monet vu Nahrigspartikel im Plankton. Di lecitothroph Larve setzt sich scho no ne baar Stund mit dr Ventralflechi fescht. Dur Metamorfos entstehn Ancestrula, di erschte 1-6 Zooide vun ere Koloni. Derno chunnt di uugschlächtlig Furtpflanzig, wu d Koloni wyter derdur wachst.
Uugschlächtligi Furtpflanzig
Di uugschlächtlig Furtpflanzig gschiht dur Chnoschpen, ähnlig wie bin ere Pflanze, wu bi dr Sießwasserarte Statoblaschte gnännt wäre. Doderdur chenne groß Kolonie entstoh. Di dur uugschlächtligi Furtpflanzig entstandene Zooide innerhalb vun ere Koloni sin wäge däm Klon, genetisch idäntischi Noochuu vu dr Ursprungs-Larve.
Vorchuu
Hite sin rund 5.600 rezenti un 16.000 fossili Arte vu Mieschdierli in Sieß- un Salzwasser bschribe. D Klasse vu dr Sießwassermieschdierli (Phylactolaemata) umfasst alli limnische Arte.
In dr Geologi hän d Mieschdierli wäg ihre wyter Verbraitig syt em Ordovizium (Cyclostomata un Ctenostomata) e großi Bedytig as Laitfossilie un fir stratigrafischi Bstimmige.
Wirtschaftligi Bedytig
Iber 125 Arte verursache dur stark Wachstum Schäde bzw. Unterhaltigscheschte an Schiff, Hafenaalage un wasserwirtschaftligen Aalage, zum Dail au im Sießwasser.
Migration-Audio-Archiv
S' Migration-Audio-Archiv, i de eigene Schriibwis migration-audio-archiv, churz   maa  gnännt, isch e „Sammlig vo Migrationsgschichte, wo me lose chan.
Moostierchen
Wirtschaftligi Bedytig
Uf dr andere Syte produziere Bryozoe chemischi Wirkstoff, wu di medizinisch Wirkig vun ene untersuecht wird, dodrunter s meglig Antichräbsmittel Bryostatin 1.
Migration-Audio-Archiv
Es isch z Köln.
I dem syt em Jahr 2004 entschtandene Hörarchiv, wo e Radioqualität hät, wärde vorzue ächti Iiwanderigsgschichte vo Migrante vo allne Nationalitäte in Dütschland dokumentiert, für e allgemeini Öffentlichkeit uufgnoo und in verschiedene Möglichkeite dargschtellt.
2007 isch die läbigi Website vo dem Projäkt für de Grimm Online Priis nominiert worde.
D Entscheidig über d' Priisträger wird am 20. Juni 2007 in Chöln im Rahme vo de Priisverleihig bekannt ghä.
Root LU
Geografi
Root liid im Rontau am Rooterberg. Vo dr Gmeindsflechi send 50,9 % Landwirtschaftlechi Flechi, 27,8 % Waud, 17 % Sidligsflechi ond 4,3 % süschtigi Flechi. Nachbergmeinde vo Root send Gisike, Honau, Riisch im Kanton Zug, Mäierschappu, Udlige, Dierike, Bueri ond Eibu.
Gschicht
Im Jahr 1236 werd zom erschte Mau en Ulricus de Rota aus Züüg in ere Urkund ufgfüert.
Brig (Begriffsklärung)
Brig staht für:
Root LU
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 24,9 % gläge.
Religion
67,2 % vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii, 9,2 % evangelisch-reformiert.
Brig (Begriffsklärung)
Lueg au:
Root LU
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,7%, CVP 19,0% , FDP 18,3% , GLP 4,9% , GP 4,5% , SP 10,3% , SVP 32,2% , Süschtigi 8,0%.
Dr Gmeindspräsident vo Root esch dr Heinz Schumacher (Stand Februar 2016).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 3 % gläge.
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 3625 Iiwohner 85,6 % Dütsch aus Houptsprach aagää, 0,4 % Französisch, 1,9 % Italienisch ond 12,1 % anderi Sprache.
Z Root redt me s hochalemannisch Lozärntütsch.
Odyssee
D Odyssee isch näbe dr Ilias s zwäite Epos, wo im griechische Dichder Homer zuegschriibe wird. Si ghöört zu de eltisten und iiflussriichste Dichdige vo dr oobedländische Litratuur. S Wärk isch zum erste Mol im 8. Joorhundert v. d. Z. ufgschriibe worde. Es schilderet d Abentüür vom König Odysseus vo Ithaka und sine Gfäärte uf em Häimwääg us em Trojanische Chrieg.
16. Juni
Dr '''16. Juni''' isch dr 167. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 168. in Schaltjohr), dodermit blybe no 198 Däg bis zum Änd vum Johr.
Odyssee
D Odyssee bestoot us 12'200 Värs in Hexameter in 24 Gsäng. S verzelt wie dr Köönig vo dr chliine Insle Ithaka noch zää Joor Chrieg no zää Joor vo de Götter dra ghinderet wird, häimzfaare. Noch e Hufe Abentüür chunnt er schliesslig as Bättler zrugg und niemer usser sim Hund kennt en. In sim Huus het s e Hufe Fremdi, wo brobiere, sinere Frau Penelope iizreede, ass är, dr Odysseus, dood sig, und si wäi zwinge, äine vo iine z hüroote. Noch eme Wettkampf mit Pfiil und Booge döödet dr Odysseus zämme mit sim Soon Telemachos alli Fremde und au die Diener, wo nid dröi gsi si. D Penelope kennt in schliesslig wider un denn goot dr Odysseus zu sim alte Vater Laërtes uf Bsuech.
In vile Sprooche isch dr Begriff „Odyssee“ zum Sünonüüm für e langi Irrfaart worde.
De Albert Meyer het anne 1960 e Übersetzig vo der Odysse uf Bärndütsch uusegää.
Onläin
Griechisch Änglisch
Dütsch
Knochen
De Gnoche (ladinisch-anatomisch Os, Plurool Ossa, griichisch-klinisch-paddologisch maischdens Ost~, Oste~ odda Osteo~, vo οστούν) odda s Gnochegwääb (au als Bain us alda germanischer Wortwurzel) bzaichent ä bsondas hartes, skelettbildends Schditzgwääb vu de Wirbeldiir. S menschlich Skelett beschdäät us etwa 205 Gnoche. D Anzool variirt, wil unterschiidlich villi Klaingnoche im Fueß un de Wirbelsäul vorhande sin kenne. Klinni Gnoche, bispilswiis akzessorischi Gnoche in Hond- odda Fueßwurzle, wärre efters als Ossikel (Gnechele) bzaichent.
Alli Wirbeltiir stitze iiri Kerpa vo inne middemme Skelett, wo us arra Vilzool vo Gnoche gbildet wird. D ainzelni Gnoche sään je nooch Loog un Funktio undaschiidlich us. Glichziddig schitze d Gnoche inneri Organ, wii d Schädelgnoche s Ghirn un de Brusschdkorb s Herz un d Lung. Ussadäm bilde sich im roode Gnochemark d roode Bluedkerperle, d Bluedplättle un d wisse Bluedkerperle. D Greeß variiirt zwische de nur millimetergroße Geheergnechele vo innige Klinsuuger bis zu de meterlange Bein- un Rippegnoche vo de Dinosauria.
Schraube (Verbindungselement)
E Schruube isch e Stift oder Bolze, wo ussen e Gwind draa het. E Verbindig, wo mit ere Schruube gmacht wird, hebt mäistens besser as äini, wo mit Stift ooni Gwind gmacht wird und wider ufgmacht wärde. Grundsätzlig underschäidet mä zwüsche sogenannte Holzschruube und Metallschruube.
Holzschruube si schwach konisch und wärde vor allem in Holz iine gschrubt. Bim Dräie schniide si sich e Geegegwind sälber. E bsundrigs Geegestück, wo zur Schruube basst, e Muetere, git s nid.
E Metallschruube isch mäistens zylindrisch und wird in e Geegegwind gschrubt, wo sich in dr Muetere oder eme andere Däil befindet, wo Däil vo dr Verbindig isch. Si häisst Metallschruube, wil si im Metallgwärb entwigglet worde isch und vor allem brucht wird, zum Metallstück z verbinde.
Holzschruube und Metallschruube bestöön mäistens us Metall (vor allem Staal, Messing oder mänggisch Chupfer), sältener us Blastigg.
Bi Schruube mit eme Chopf, wo d Form vom ene Chäigel, ere Schiibe oder ere Linse cha haa, dient d Ringflechi under em Chopf as Aaschlag gege s glochte Däil, wo mit iine befestigt wird. Dr Chopf isch eso gformt, ass mä d Schruube mit Wärkzüüg cha dräije.
Kersaint-Plabennec
Kersaint-Plabennec (bretonisch Kersent-Plabenneg) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Kersaint-Plabennec lyt 57 km vu Quimper un 13 km vu Brest uf ere Hechi zwische 48 m un 121 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Plabennec im Nordweschte, Plabennec im Norde, Le Drennec im Nordoschte, Gouesnou im Weschte, Guipavas im Sidweschte, Guipavas im Side, Saint-Divy im Sidoschte un Saint-Thonan im Oschte.
Gschicht
Kersaint-Plabennec isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1426 as Kersent (1630 Kerzent, 1636 Kersent, 1691 Kersent Ploabennec, 1693 Kersent, 1697 Kersent, 1717 Kersent).
Verwaltig
vu Kersaint-Plabennec isch. Kersaint-Plabennec ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Kersaint-Plabennec ghert zem Bretonisch.
Egressiv
Egressiiv (von ), exspiratorisch oder pulmonisch bezäichne in dr Fonetik d Lutbrodukzioon dur s Usschnuufe gege d Libbe. S Zungebäi (Hyoid) isch drbii uufeglüpft, d Stimmritze (Glottis) gschlosse. Nitpulmonischi Lut si d Implosiiv, d Klicklut und die sältene Ingressiiv.
Art (Biologie)
D Art, au Spezies oder Species, isch d Grundäihäit vo dr biologische Süstematik.
Bis jetz het mä s noonig fertig brocht, dr Begriff Art allgemäin z definiere, so dass er die theoretische und braktische Aafordrige vo alle biologische Däildiszipline im gliiche Maass erfüllt. Es git in dr Biologii verschiideni Konzept vo dr Art, und die füere zu underschidlige Klassifikazioone. Historisch wie au aktuell spiile zwäi Aasätz vo Artkonzept e wichdigi Rolle: s äinte, dr biologisch Artbegriff, basiert uf dr Grundlaag von ere bostulierte Furtpflanzigsgmäinschaft, s andere, dr morfologisch Artbegriff, uf dr Aanaam von ere Grubbe vo Indiwidue mit charakteristische gmäinsame Artmerkmol, wo mä mit ene klar will abgränze, wär zuen ere Art ghöört und wär nid.
S Brobleem bim Definiere von ere Art bestoot us zwäi Däil:
D Hauptunderschiid zwüsche de verschiidene Artkonzept lige uf dr Eebeni vo dr Rangbildig.
Ere Grubbe vo Lääbewääse unabhängig vo iirem Rang säge d Taxonome e Sippe oder e Taxon.
Telefonvorwahl (Österreich)
D Delifonvorwaal-Kood z Ööstriich wärde vo dr Rundfunk und Telekom Regulierungs-GmbH (RTR) organisiert und verdäilt. Es existiere Vorschrifte und Richtlinie wie d Nummereberiich vrgee wärde. Für d Delifonnummere innerhalb vo de Vorwaalberiich isch dr entsprächend Netzbetriiber verantwortlig: bi regionaale Vorwaale isch das mäistens d A1 Telekom Austria, bi Mobilfunk-Vorwaale dr entsprächend Netzbetriiber etc.).
Dr Ufbau vom Kood
Wie d Delifonnummere gschriibe wärde, isch in Östriich gsetzlig nid vorgschriibe, aber d RTR empfiilt, sich noch dr DIN 5008 z richde.
Dr ersti Blatz bi dr Ortsvorwaal richdet sich meer oder weeniger noch de Bundesländer. Ostdirool (zu Kärnte), Vorarlbärg (zu Dirool), s Burgeland (dr nördlig Däil zu Niiderööstriich, dr südlig Däil zur Stäiermark) und e baar Gränzbezirk in Ooberööstriich (zu Salzburg) und Gebiet in Niiderööstriich (zu Ooberööstriich) si d Usnaame.
Schema
S Iigee von ere ööstriichische Delifonnummere us em Usland goot eso:
Innerhalb vom Land funkzionierts öbbe eso:
Vorwaal (mit 0) + Delifonnummere
Bi dr Vorwaal handlet es sich um d Vorwaal vom ene Ort, vom ene Mobilfunknetz oder vom ene andere Netz. Sit d Delifonnummere im Mobilfunk portabel si, cha mä nüm sicher sääge, um weles Netz es sich bi dr Vorwaal handlet. Wenn e gweelti Nummere sich daatsächlig im en andere Mobilfunknetz befindet, as mä chönnt erwarte, git s vilmol ä churzi Aasaage bim Ufbau vo dr Verbindig.
Gerbergasse (Basel)
D Gärbergass isch e Strooss in dr Baasler Altstadt und ghöört zum wirtschaftlige Zentrum vo dr Stadt. Si goot vom Barfüesserblatz bis zum Määrtblatz uf dr lingge Site em Birsig nooch, wo aber scho sit mee as hundert Joor in dr Stadt ganz iidoolt isch.
Gschicht
Im Middelalter häi die Aadlige und anderi Meebesseri oobe uf de Bärg gwoont (Münsterhüügel, Noodlebärg) und die äifache Lüt si dunde im Birsigdaal dehäi gsi, und dört isch d Gärbergass wäge iirer Nööchi zum Birsig entstande. E Hufe Handwärker häi fliessends Wasser brucht wie d Gärber, wo dr Gass iire Naame gee häi, oder d Metzger, wo iiri Abfäll äifach in Bach iine gheit häi.
Bis ins 19. Joorhundert isch d Gärbergass zimlig äng bliibe. Wo d Baasler denn ändlig gmerkt häi, ass die middelalterlige Strössli für e modärne Vercheer z äng wärde, häi si d Stadtdoor und d Stadtmuure abgrisse, d Stadtgrääbe ufgfüllt und bräiti Stroosse afo baue. D Verbräiterig vo dr Gärbergass im Joor 1874 isch Däil vo dere Modärnisierig gsi.
Ebroin
Dr Ebroin († 681) isch e fränkische Huusmeier z Neustrie gsi. Er het welle d Macht vo Neustrie au uf Burgund und Austrasie usdehne.
Im Johr 656, won er an d Macht cho isch, isch dr austrasisch König Sigibert III. grad gstorbe und dr Hüusmeier dört, dr Grimoald het welle d Macht usurpiere. Die Grosse im Riich hai dr König vo Neustrie Chlodwig II. ufgforderet, s deilte fränkische Riich wider z vereinige. Dr Ebroin het zwar hert duuregriffe, het aber s Riich nit chönne zsämmehalte. Währed dr Chlothar III., dr Sohn vom Chlodwig II. z Neustrie und Burgund regiert het, isch er 660 zwunge gsi, de Austrasier mit em Childerich II., em Brueder vom Chlothar III., en eigenige König und mit em Wulfoald au en eigenige Huusmeier zlo.
Dr Ebroin het sich Müeh ge, ass wenigstens d Vereinigung vo Burgund und Neustrie wurd bliibe, aber die grosse burgundische Adlige hai ihri Unabhängigkeit zrugg welle. Si hai sich under em Leodegar, em Bischof vo Autun erhoben, hai dr Ebroin gfangegnoh und ihn 670 in s Chloster vo Luxeuil gsteggt. Si hai e Proklamation veröffentligt, dass jedes Königriich sini eignige Gsetz und Brüch sölle bhalte, dass es keini Amtsdräger in mehrere Riich soll ge und dass niemer e Tyrannei wie die vom Ebroin dörf errichte. Bald druf hai d Austrasier under em Wulfoald dr Leodegar gschlage und ihn 673 sälber ins Chloster Luxeuil verbannt.
Im gliiche Johr hai beidi Verbannti die allgemeini Anarchii usgnützt, si us em Chloster gflüchtet und hai dr Kampf witer gfüehrt. Beidi hai d Understützig vo de merowingische König welle, dr Ebroin het sogar e "falsche" Merowinger als Herrscher proklamiert. Dr Leodegar isch bi Autun gschlage, zur Kapitulation zwunge und bländet worde. Am 2. Oktober 679 isch er noch herte Foltere dötet worde. D Chille het en spöter heilig gsproche.
Noch em Dod vo siim langjöhrige Gegner isch dr Ebroin dr einzig und absoluti Herrscher vo de Franke worde, het si Macht über Burgund usbreitet und het d Austrasier 678 bi Bois-du-Fay, in dr Nöchi vo Laon gschlage. Si Triumph isch aber churzläbig, und er isch 681 ermordet worde. Er isch e Ma voll Energii gsi, aber alli siini Date hai nume vo siiner Machtgiir gstammt.
Große Seen
Di Große See (ENS Great Lakes) sin e Gruppe vu fimf Sießwassersee z Nordamerika.
Geografi
Zue dr große See ghere: Hydrologisch gsääne sin dr Huronsee un dr Michigansee ai aizige See, wu dur e Ängi verbunde isch. Dr maximal Hecheunterschid zwische dr ainzelne Große See lyt bi rund 150 Meter, dr grescht Dail dervu bilde d Niagarafell zwisch em Erie- un em Ontariosee. Wäge ihre Greßi sin uf dr Große See d Gezyte bemerkbar, d Uuswirkige sin aber gring un wäre vu meteorologische Effäkt iberdeckt. Dr Michigansee lyt as ainzige vu dr Große See vollständig in dr USA, di andere vier lige an dr kanadisch-US-amerikanische Gränz lang. Dur dr Sankt-Lorenz-Strom wäre si in dr Atlantik entwässeret.
Iber 35.000 Binneinsle beziehigswys Binne-Inselgruppe git s im Biet vu dr Große See. Im kanadische Dail vum Huronsee lyt zem Byschpel Manitoulin Island, di mit 2.766 Quadratkilometer flechemäßig grescht Binneseeinsle vu dr Ärd.
Geologi
D Umgebig vu dr Große See un s Diefland vum Sankt-Lorenz-Strom un syy Drächtermindig, wu sich no wyt im Schelf untermeerisch furtsetzt, sin geologisch e Ainhait.
Glaziali Uusruumig, Uflagerig vu Moräneschutt un Kruschtebewegige bstimme d Gstalt vu Seebiet. D Hohlforme vu dr See sin aber scho dur großruumigi tektonischi Yymueldige im Tertiär un am Aafang vum Pleistozän aaglait wore.
Wirtschaft un Infrastruktur
Di Große See sin e wichtig Reservoir fir d Wasserversorgig vu dr USA un vu Kanada. Mit rund 245.000 Quadratkilometer bilde si di grescht Sießwasserflechi vu dr Ärd, dr Baikalsee iberdrifft di Große See im Sießwasservolume wäg syre große Diefi.
Iber dr Illinois Waterway bstoht e Schifffahrtsverbindig zum Mississippi River, iber dr Sankt-Lorenz-Seewäg zum Sankt-Lorenz-Strom un dodermit mit em Atlantik. Wäg dr bsundere Verhältnis uf dr See het sich e aigeni Sorte Masseguetschiff uusbildet, s Großi-See-Schiff.
Innertkirchen
Innertchiuche, im Tialäkt vom Ort Innerkirchen (amtlech Innertkirchen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
D Gmeind ligt im Haslitau im Bärner Oberland u bsteit us de Dörfer Innertchiuche u Gadme. D Flechi vor aute Gmeind Innertchiuche het us 15,5 % langwirtschaftlecher Flechi, 19,4 % Waud, 0,8 % Sidligsflechi u 64,3 % süschtigi Flechi bstange.
Gschicht
D Gmeind Innertchiuche isch im Jahr 1834 entstange dur d Fusion vo de Büürete Grund, Bottige, Wyler-Schattsite, Wyler-Sunnsite un Äppige. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Oberhasli ghört. Zum 1. Jänner 2014 isch ou no d Nachbergmeind Gadme iigmeindet worde.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,4 % gläge.
Religion
78,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 12,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,8 %, CVP 0,5 %, EVP 1,1 %, FDP 6,6 %. GLP 1,4 %, GP 5,9 %, SP 8,4 %, SVP 55,7 %, Suschtigi 4,6 %.
Gmeindspresidänt vo Innerkirchen isch dr Walter Brog (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,7 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 936 Ywohner 95,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,4 % Französisch u 0,6 % Italienisch.
Chlodio
Dr Chlodio isch der erst König vo de Salfranke, wo me dr Name von em kennt. Er het im zweite Viertel vom 5. Johrhundert gregiert.
Si Hauptsitz het dr Chlodio z Dispargum (mögligerwiise Duisburg östlig vo Brüssel gha oder Duisburg ). Noch ere Agob vom Gschichtsschriiber Gregor vo Tours isch er mit em König Merowech, em Grossvater vom Chlodwig I. verwandt gsi; noch dr Fredegar-Chronik isch dr Chlodio dr Vater vom Merowech gsi, was aber zwiifelhaft isch. Zwüsche 440 und 450 isch er vom weströmische magister militum Flavius Aëtius im Gebiet vo Arras bim ene Überraschigsagriff vo de Römer besiigt worde; über e römische Erfolg git s e Bricht vom Dichter Sidonius Apollinaris. Dä Rückschlag het aber nüt an der fränkische Landnohm gänderet. D Franke si vo de Römer as Foederate anerkennt worde. Si hai mit Cambrai und Arras s Land bis zur Somme bsetzt. Dr Gregor vo Tours het dr Chlodio globt as e König, wo düchtig und under siim Volk sehr vornähm gsi siig.
Färöer
D Färöer, au Färöer-Insle, poetisch au Føroyaland, uf dütsch übersetzt „Schafinsle“) isch en im Mittelalter entdeckti und besidleti Inselgruppä im Nordatlantik zwüsched dä Britische Insle, Norwege und Island.
Zämezellt sinds 18 Insle, wo alles in allem rund 1395,74 km² gross sind und rund 48.317 Iwohner hend. Di einzig Insle, wo nid permanänt Lüt wohne, isch Chli-Dimun.
Politisch ghöre d Insle zue Dänemark. Si sind aber, wiä Grönland, än „glichberächtigti Nation“ innerhalb vom Chönigrich Dänemark, scho sit 1948 witgehend autonom und hend mit em Løgting eis vode ältischde Parlamänt vode Wält. S git e Gsetz, dass immer zwe Abgordneti vode Färinger (wiä d Inwohner vom Archipels heißed) im dänischä Folketing sitzed. D Färör sind im Gägäsatz zu Dänemark nöd Mitglid vode Europäischä Union und ghöred noch em Art. 3 Abs. 1 ZK nöd zum Zollgebiät vode Gmeinschaft, sind aber mit zwe Delegiertä im Nordischä Rat verträte. Zämä mit Island bildet sie sitem 1. November 2006 än Wirtschaftsunion. Island, Grönland und d Färör schaffet sit 1985/1997 im Westnordische Rat zämä. Zu dä britischä Regionä Shetlandinsle, Orkneys und Hebride entwicklet sich zuesätzlichi gueti Verhältnis vode ussepolitische Zämärbeit.
Bsunders erfolgrich sin d Färör im Fuessball. Sie sind zwar Mitglid idr UEFA aber glich nunig eso sigesrich. S' erfolgrichschde Erläbnis hend im Jahr 1990 in Landskrona z' Schwedä gfired. 1:0 gägä Öschdrich.
La Feuillée
La Feuillée (bretonisch Ar Fouilhez) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
Geografi
La Feuillée lyt im Regionale Naturpark Armorique (Parc naturel régional d'Armorique), an dr Uuslaifer vu dr Monts d'Arrée, 48 km vu Quimper un 47 km vu Brest uf ere Hechi zwische 192 m un 381 m iber Normalnull.
Gschicht
La Feuillée isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1160 as En Follet (1170 An Folled, 1255 de Folleia, 1306 La Foillee, 1306 La Folloe, 1316 La Foulliee, 1366 La Foillye).
Verwaltig
vu La Feuillée isch. La Feuillée ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu La Feuillée ghert zem Bretonisch.
Naher Osten
Dr Noochi Oste (dütsch Naher Osten) isch e geografischi Bezäichnig, wo hüte im Allgemäine für Israel und die arabische Staate in Vorderasie brucht wird. Vilmol zellt mä au Zypere, d Türkei (mänggisch nume Anatolie), Egüpte und dr Iran drzue. Bsundrigs ghöört drzue d Regioon vom Fruchtbare Halbmond und die Arabischi Halbinsle.
Begriffsklärig
Historisch het dr Begriff „Nooche Oste“ sit em nünzääte Joorhundert s Gebiet vom Osmanische Riich usserhalb vo Öiropa bezäichnet.
Überblick über d Staate, Gebiet und Regioone
Beleeg
Kanton Strassburg-2
Gschìcht
Dr Kanton ìsch àm 4. März 1790, we z Frànkrich d Départements ingricht worre sìn, àls Teil vum domolige Dischtrikt Stroosburi grindet worre. We àm 17. Februar 1800 d Arrondisements ingericht worre sìn, ìsch dr Kànton àls Teil vum Arrondissement Stroosburi nej züegschnitte worre.
Vun 1871 bìs 1919 hàt des Gebiet zem Kreis Stroosburi (Stàdt) ghert. Zitter em 28. Juni 1919 ìsch dr Kànton e Deil vum neje Arrondissement Stroosburi-Stàdt.
Gmeine
Dr Kànton bsteht üs eme Däil vun dr Stàdt Stroosburi. Stroosburi ìsch sit März 2015 ìn 6 Kànton ingedäilt.
Inka
Me gloubt, dass de Inka-Stoot um 1200 noch Chrischtus geborä sig. De Legädä noh isch die vom Manco Cápac und seinärä Schwöschter und Gattin Mama Ocllo, wo us em Titicacasee ausächo si, um im Uftrag vom Sunnegott oder Schöpfergott Viracocha, ihrä Vater, d`Gebiet um Cusco z`besidlä.
Ires Imperium het dört und i de umligädä Regionä Agfangä und het säch nid vüu meh aus öppä 400 km vo de Pazifikküschtä bis öppä a die Ecuadorianischi Gränza im Nordä, bis öppä Curicó (Chile) im Südä erschtreckt. D`Gränzä isch nöima witer im Landesinnära, nämlach um Chuculsaca, Boliviä und Angostaco, Argentiniä.
D`Sproch vo de Inka isch Quetchua gsi. D`Houpstadt Cuzco isch s`politischä, religiösä u kulturellä Zäntrum vom Riich gsi, wo ou de Herrscher regiärt hät. Wo d`Spanier 1533 in Cuzco acho si, hei dört öppä 20`000 Mönsche gwont.
Bedütändi Bouwärch
Machu Picchu und s`Sacsayhuaman si bedütändi Boüwärch vo de Inka gsi. Beidi si in Peru. Sacsayhuaman isch ä ehemolegi Feschtig in Cuzco und de Machu Picchu isch ä Felsäfeschtig uf nämä Bärg. D`Schtei vo de Bouwärch, wie Murä, Hüser u Tämplä hei beihnah perfekt guät zämäpasst. Machu Picchu g`hört hüt zu de neüä sibä Wäutwunder.
Synthesizer
E Synthesizer (änglischi Ussprooch ) isch e Muusiginstrumänt, wo uf elektronischi Wiis per Doonsünthese Döön erzügt. Er isch äins vo de zentrale Wärkzüüg in dr Brodukzioon vo elektronischer Muusig. Mä underschäidet analogi und digitali Synthesizer. Ganz wie in e Hufe andere Beriich vo dr Technik häi digitali Gräät d Analogtechnik fast vollständig abglööst. E Hufe elteri Analoggräät wärde aber wäge iire charakteristische Äigeschafte immer no iigsetzt und häi zum Däil Kultstatus under Muusiker überchoo. Dr charakteristischi Doon vo bestimmte verbräitete Gräät und wie deren iiri Äigenarte kreativ usgnützt wärde, het immer wider d Entwigglig vo ganze Muusigrichdige beiiflusst, öbbe bi Acid House und Techno.
Nathan der Weise
Nathan der Weise isch dr Ditel und d Hauptfigur vom ene Ideädrama in fümf Akt vom Gotthold Ephraim Lessing, wo 1779 veröffentligt und am 14. April 1783 z Berlin urufgfüert worde isch. D Themeschwerpünkt vom Wärk si dr Humanismus und dr Toleranzgedanke vo dr Ufkläärig. Bsundrigs berüemt isch d Ringbaraable im dritten Akt vom Drama worde.
Nathan der Weise isch im Lessing si letschts Wärk. Si Hindergrund isch dr Fragmänthändel, en Usenandersetzig mit em Hamburger Hauptpastor Johann Melchior Goeze, wo so wit gange isch, ass dr Lessing e Däilpublikazionsverbot überchoo het. Dorum het er sini deistische Vorstellige in das Drama integriert. Grad bevor s fertig worde isch, het dr Lessing no an sim filosofische Hauptwärk Die Erziehung des Menschengeschlechts gschafft. Mä wäiss ass er sich sit öbbe 1750 mit dam Stoff beschafdigt het.
In dr Figur Nathan dr Wäisi het dr Lessing sim Fründ Moses Mendelssohn, wo die jüüdischi Ufkläärig aagstoosse het, e literarischs Dänggmol gsetzt.
D Ringbaraable
D Baraable vo de drei Ring gältet as e Schlüsselteggst vo dr Ufkläärig und as puäntierti Formulierig vo dr Toleranzidee. Si chunnt scho in dr 73. Nowälle vom Il Novellino (13. Joorhundert) vor und in dr dritte Gschicht vom Erste Daag im Giovanni Boccaccio sim Decamerone.
Zu de Vorlaage für e Lessing ghööre au im Jans em Enikel si Gschicht vom Saladin sim Disch (13. Joorhundert) und d Gschicht Vom dreifache Lauf vo dr Wält in de Gesta Romanorum. Bis ins 11. Joorhundert cha mä dr Stoff vo de drei Ring, wo mä nid cha underschäide, zruggverfolge. Er isch woorschinlig uf dr Iberische Halbinsle vo sefardische Juude erfunde worde.
Bim Boccaccio, im Lessing si Hauptkwelle, goot s um e Vater, won e düüre Ring däm vo sine Söön will gee, won em am mäiste gärn het und won er en eso zum Erb iisetzt. So mache s au alli sini Noochfaare, bis Generazioone spööter e Vater sini drei Söön alli gliich lieb het. Ooni dass die s wüsse loot er no zwäi Ring mache, wo so gliich si zum Original, dass dr Vater „kuum“ me cha underschäide, weles s Original isch und d Söön es überhaupt nid chönne.
Zum kä äidütigi Antwort müesse gee, verzelt er e Gliichnis: E Mann het e wärtvolls Familienerbstück, e Ring, wo d Äigeschaft het, ass er dä, won en aahet „vor Gott und de Mensche wurd aagnääm“ mache, wenn er dra glaubt. Dä Ring isch über e hufe Generazioone vom Vater an dä Soon vererbt worde, wo er am liebste gha het. Aber dr Daag isch cho, won e Vater alli sini drei Söön gliich gärn gha het. Er het dorum zwäi genaii Kopie vom Ring lo mache und jedem vo sine Söön e Ring verebrt und iim gsäit, ass das dr ächti Ring sige.
Wo dr Vater gstorbe isch, si d Söön vor Gricht gange, zum uusefinde, wele vo de drei Ring dr ächti sig. Dr Richder het s aber nid chönne uusefinde und het de drei Männe in Erinnerig grüeft, ass dr ächti Ring d Äigeschaft häig, as dä won en aahet bi alle andere Lüt beliebt wurd si; wenn das aber bi käim vo de drei bassiert sig, müess dr ächti Ring verlore gange si. Dr Richder git de Söön dr Root, ass jede söll glaube, ass si Ring dr ächti sig. Iire Vater häig alli drei gliich gärn gha und häig dorum käim welle weedue. Wenn äine vo de Ring dr ächti Ring sig, denn wurd mä daas in dr Zuekumft scho merke und es weer am beste, wenn alli drei sich wurde Müe gee, für dass d Lüt si gärn wurde haa.
Schulhausplatz (Baden)
De Schuelhuusplatz z Bade isch e Chrüzig zmitts in de Stadt Bade und isch eini vo de am meischte befahrene Chrüzige in de Schwiiz. Ufgrund vo de vile Fahrzüüg, wo täglich über d Chrüzig fahre, gits, bsunders in de Hauptverchersziite, hüfig Stau. Vo Mitti 2015 bis Endi 2017 wird d Chrüzig umgstaltet, au um de Verchersfluss z verbessere. D Büs vo de Altstadt Richtig Hochbrugg und Wettige überchömmed en eigede Tunnel und für Fuessgänger und Velofahrer entstoht e eigedi Ebeni.
D Lag vom Platz
De Schuelhuusplatz ligd zwischem Bezirksgebäud, em Falke und em Cordulaplatz. D Stroos, wo vo Brugg Richitg Noiehof und witer uf d Autobahn Richtig Züri führt, chrüzt sich mit de Stroos vo Wettige her über d Hochbrugg Richtig Mellige.
Gschichd und Verchersproblem
Für d Verchersproblem z Bade wird näbe em hohe Verchersufkomme d Topographii verantwortlich gmacht. D Limmig flüsst durch d Klus vo Bade, wo uf beidne Site vo Juraberg flankiirt. Strategisch isch das im Mittelalter e wichtigi Stell gsi, wo au de Grund für Stadtgründig gsi isch. Bis aafangs 1960er Johr isch d Iisebahn über de Schuelhuusplatz gfahre. D Barriere sind damals aber öppe en Drittel vom Tag gschlosse gsi, so dass es e lösig vo de Verchersproblem het müesse geh. D Isebahn isch in en 850 Meter lange Tunnel verlegt worde. Wil de Vercher sitehr dütlich zugnoh het und au di öffentliche Büs im Vercher stecke bliibe, isch scho vor Jahre d Diskussion ufgnoh worde, wi me d Verchersprobläm in de Griff chönnt übercho.
Umbau vo 2015 bis 2017
Für d Saniirig, wo am 3. Juli 2015 in Aagriff gnoh worden isch, sind öppe 100 Millione Franke budgetiirt worde. De planti Bustunnel söll d Wide Gass und damit d Altstadt vom Busvercher befreie, indem d Büs vom de Haltestell Bahnhof-Ost z Bade Richitg Wettige durch d Tunnelgarage und dann de noi Bustunnel fahre. Die bisherige Fussgängerunterführige werde durch e Passage ersetz, wo s Querre vom Platz zwüschem Bustunnel und de Autostroos sowohl für Fussgänger wi au für Velofahrer in alli Richtige wird ermögliche.
Katholische Hochschule für Kirchenmusik Rottenburg
Di Kadoolisch Hoochschuel fir Chilchemusik Rauteburg (offiziäll: Hochschule für Kirchenmusik der Diözese Rottenburg-Stuttgart) isch e chilchligi Chunschthoochschuel z Rauteburg. Dreeger vu dr Hoochschuel isch d Diezeese Rauteburg-Stuegert.
Gchiicht
Voorlaifer vu dr Hoochschuel fir Chilchemusik isch di 1972 grindet Chilchemusikschuel Rauteburg gsii, wu uf di 1949 grindet Bischefli Musikschuel Rauteburg (Voorgänger: 1928 St. Meinradheim) zruggange. Am 11. Novämber 1997 het dr doomoolig Bischof Walter Kasper d Musikschuel zur Hoochschuel ghoobe. Am 22. Novämber 1997 isch d Grindig dur dr Voorsitzer vu dr Pääpschtlige Kongregazioon fir s Bildigswääse Pio Kardinal Laghi bsteetigt woore. D Hoochschuel fiert syterhär dr Titel „Institutum Superius Musicae Sacrae“.
Stuudiegäng
D Hoochschuel bietet Masterstuudiegäng in Kadoolischer Chilchemusik (Allgmain Profiil (A), Schwäärpunkt Oorgeleliteratuurspiil, Oorgeleimprovisazioon, Koorlaitig un Gregoriaanik/Dytsche Liturgygsang), Masterstuudiegäng in Oorgeleliteratuurspiil, Oorgeleimprovisazioon, Koorlaitig un Gregoriaanik/Dytsche Liturgygsang, dr Bachelorstuudiegang Kadoolischi Chilchemusik (B) un d C-Uusbildig fir nääbeberuefligi Chilchemuusiker aa. D Masterstuudiegäng bruuche 4 Semeschter. Dr Bachelorstuudiegang (B), wu zum Beruef ualifiziert, bruucht 8 Semeschter un isch glyychwäärtig mit em Stuudium an staatlige Musikhoochschuele oder andere Hoochschuele fir Chilchemusik.
Mit dr C-Uusbildig wäären im Ufdraag vum Amt fir Chilchemusik vu dr Diezeese Rauteburg-Stuegert nääbeberuefligi Chilchemuusiker uusbildet.
Organisazioon
Grooßchanzler vu dr Hoochschuel isch dr Bischof vu dr Diezeese Rauteburg-Stuegert. Zurzyt isch des dr Gebhard Fürst. Eerschte Laiter vu dr Hoochschuel isch dr Räkter Bernhard Schmid gsii un dr eerscht Prooräkter dr Doomorganischt Wolfram Rehfeldt. Syt Oktoober 2016 isch dr Stefan Palm Räkter un dr Doomorganischt Ruben J. Sturm isch Prooräkter.
Sunschtigs
D Hoochschuel kooperiert mit dr Evangeelische Hoochschuel fir Chilchemusik z Dibenga, em musikwisseschaftlige Inschtitut vu dr IUniversiteet Dibenga un dr Valparaiso University im US-Bundesstaat Indiana.
Erneuerbare Energien
Mit Erneuerbari Energiä bezeichnet me alli Energii-Forme, wo praktisch unerschöpflich zur Deckig vom Energiibedarf von der Menschheit zur Verfüegig schtöhnd und in Zuekunft zämme mit Energiieffiziänz sehr düütlich mehr müesse zur Anwendig cho, um der schädlich Klimawandel durch d Triibhuusgas von de fossille Energieä (v. a. Erdöl und Chohle) z unterbinde.
En traditionelle erneuerbare Energiiträger isch d Wasserchraft, si schtoht schon länger als 100 Jahr zur Verfüegig. Sogenannti Neui erneuerbari Energieä sind d Solarenergii, d Windenergii und d Geothermii. Die letschteri wird hützutags noch eher weniger in Form von Chraftwärch gnutzt, sondern individueller mit Wermipumpe, wo d Energii näbscht der Luft oder em Wasser auch em Bode entzieh. Kein erneuerbare Energieträger isch d Kernenergii, wo der Brennschtoff Uran en relativ knapp vorhandene Gschteins-Rohschtoff isch. Auch d Wermipumpe darf nur insofern als voll eneuerbar gälte, als der Schtrom für ihri Pumpe nit uus fossiler oder Kernenergii gwunne wird.
Bi der Awendig von de neue erneuerbare Energieä isch Dütschland unter de grössere Länder wältwit füehrend, während d Schwiiz s Glück het, siit Jahrzähnte ihre riich vorhandene Wasser-Rohschtoff chönne z nutze. Der Verbruuch von Erdöl-Produkt isch allerdings einewäg auch in der Schwiz noch vil z hoch, um die gschteckte Klimaziil chönne z erreiche.
Gen
As Gen bezäichnet mä mäistens en Abschnitt uf dr DNS, wo d Grundinformazioone zur Härstellig von ere biologisch aktive RNA enthaltet. Bim Brozäss vo dr Dranskripzioon wird e komplementäri Kopii vom codogene Strangeabschnitt in dr Form von ere RNA härgstellt.
Es git verschiideni Arte vo RNA. Bi äim Däilvorgang vo dr Proteinbiosynthese, dr Translazioon, wird d Sekwänz vo de Aminosüürene vo de Protein vo dr mRNA abglääse. D Protein übernäme im Körper jedes sini spezifische Funkzioone, wo d Merkmol chönne usbrääge. Dr Aktiwidäätszuestand vom ene Gen und wie es sich usbrägt, cha in äinzelne Zälle verschiide reguliert wärde.
Allgemäin wärde Gen au as Erbaalaage oder Erbfaktore bezäichnet, wil si d Erbinformazioon in sich drääge, wo dur d Reprodukzioon an d Noochkomme witergee wird. Wie Gen ufbaut si, was iiri Funkzioon isch und wie si vererbt wärde, wird in dr Genetik erforscht. Dr ganze Erbinformazioon von ere Zälle säit mä Genom.
Rad
E Rad isch e schiibeförmige Geegestand mit ere Kontur, wo im Idealfall kräisförmig isch und eso glaageret isch, ass er sich um si Sümmetriiaggse cha dräije. Si Erfindig und Verwändig an Chare oder Wääge isch en Eräignis gsi, wo für d Entwigglig vo dr technische Kultur in dr Vorzit wichdig isch.
Si wääsentlig Vordäil isch ass es uf em Undergrund rollt. Riibig git s nume no in de gschmiirte Laager. Dr Rollwiderstand uf festem, drochnigem Bode und dr Gläitwiderstand in de Laager si zämme wääsentlig chliiner as dr Gläitwiderstand wemm mä e Last uf drochnigem Boode wurd schlepfe oder uf eme Schlitte dranspordiere. Au se Materialabriib isch chliiner as bim Schlepfe. Faarzüüg mit Reeder und Zugdier si zum Dransbortmiddel für Laste und Persone in vile Däil vo dr Wält worde, wo guet verfüegbar und langlääbig gsi isch.
Scho in dr Bronsezit isch s Rad vo dr Schiibe zum liichtere Spiicherad witerentwigglet worde. D Spiicheform isch entstande, wo mä Däil vo dr Schiibe zwüsche dr Nabe und em Radchranz zringsume, wo für d Funkzion vom Rag nit nöötig gsi si, wäggnoo het.
Patrozinium
S Patrozinium isch d Schutzherrschaft von ere vereerte gschichtleche Person über es Bouwärch wie zum Bischpiil e Chile, es Spitaal oder au en Verein oder en Organisazion. Die Person wird denn i dere Funkzion als Schutzpatron bezeichnet. Bim Bärgbau oder bi de Tunnelbauer isch da di heilig Barbara oder bi de Jungwacht de Don Bosco.