cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dieffenbach bei Wörth
Diefebàch (frz. Dieffenbach-lès-Wœrth, dt. Dieffenbach bei Wörth) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
D Lag
Diefebàch lijt àn dr D 28, wie vun Werth uf Sulz fiert. Dr Ortskärn ìsch uf dr Sìdsitte e bissel àb vun dr Stroß.
Gschìcht
Diefebàch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 884.
D erschte Unterlàje ìm Àrchiv vun dr Pfàrrei sìn üs em Johr 1764. Vorhar hàt Diefebàch kirichlich züe Prischdorf ghert, wie e Deil vun Gerrschdorf gsin ìsch. Ànne 1832 ìsch e neii Kirich blànt worre, wie 1833 böie worre ìsch. Dr Kirichpatron ìsch dr Heili Joseph.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Diefebàch ìsch. Diefebàch ghert zem Kommünàlverbànd.
Goms VS
Goms isch e Munizipalgmeind im Bezirk Goms vom Kanton Wallis i de Schwiz.
Albert Bachmann
Albert Bachmann (Albert Baachme) isch de Name vo dène Lüüt:
Goms VS
Geografi
Zer Ggmeind gcheerunt d Deerfer und Wiiler Blitzige, Ammere, Bodme, Wiler, Gadme, Biel, Ritzingen, Selkingen, Mìnschter, Geschene, Nìderwaawt, Reckige und Glüürige. Vannr Ggmeindsflechi sint 30,7 % landwirtschaftlechi Flechi, 21 % Wald, 1,3 % Sidligsflechi und 47 % süschtigi Flechi.
Gschicht
D Gmaind isch uf de 1. Januar 2017 us ere Fusion vo de ehemolige Munizipalgmainde Blitzinge, Niderwald, Grofschaft, Münster-Geschine und Reckinge-Gluringe entstande. De Sitz vo de neue Gmaind isch Gluringe. S Wappen isch vo de bisherige Gmaind Münster-Geschine öbernoo worde. Di neu Munizipalgmaind im Goms zellt rund 1200 Iiwohner. D Flächi erstreckt sich öber 129 Quadratkilometer.
Ds Goms ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1272 als Comes (1276 Conches), Blitzingen 1203 als Blicingen, Biel 1277 als Buele, Geschinen 1327 als Gessinon, Gluringen 1203 als Gluringen, Münster 1221 als Musterium, Niederwald 1526 als Zniderwaldt, Reckingen 1225 als Requinguen, Selklingen 1374 als villa de Selgingen.
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 10 % glägu.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Goms ischt dr Gerhard Kiechler (Stant Oktober 2017).
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu Iwonru 93,7 % Titsch als Höiptspraach aagigää, 1 % Franzeesisch und 5,3 % anneri Spraache.
Gundahar
Dr Gundahar († 436) isch im früeche 5. Joorhundert König vo de Burgunder gsi.
Wo ane 406 d Burgunder bi Mainz übere Rhy is Gebiet vom Römische Rych ggange sind, isch dr Gundahar vermuetlech scho ire Häuptling gsi.
Im Gschichtsbuech vom Griech Olympiodor, wo i dere Zyt gläbt het, stoot, dr Gundahar heig ane 411 zäme mit em Gallier Jovinus und em Alaan Goar bim ene Uufstand gäge Rom mitgmacht. Au no dr Gregor von Tours schrybt vo dere Sach. Dr römisch Kaiser Honorius het aber dere Revolte es Änd gmacht, und jetz sind d Burgunder als Verbündeti vo de Römer am Rhy agsidlet worde. Ane 435 isch dr Gundahar mit sine Burgunder gäge Weschte uf Gallie zoge, wo se dr römisch General Flavius Aëtius gschlage het. Im Chrieg isch dr Gundhar ane 436 ums Läbe cho. Und drufabe het s Volch vo de Burgunder uf Gheiss vo de Römer is Gebiet vo dr Rhone rund um Gämf müesse goo.
D Literaturforscher dänke, ass d Gschicht vom Gundahar törft eis Grundmotiyv vo dr Saag vo de Nibelunge sy.
Hotel Krafft
S Hotel Krafft isch e dänggmolgschützts Hotel im Zentrum vo Baasel. Es isch in de Joor 1872–1873 diräkt am Kläibaasler Rhiiufer baut worde, öbbe 50 Meter flussuf vo dr Middlere Brügg äwägg. Si Naame het s vom Ernst Krafft, wo s baut het.
S Huus und si Mobiliar
Sit ass es ufdoo worde isch, isch s Hotel e baar Mol umbaut und erwiteret worde, s letschte Mol im Joor 2005. Mä het drbii seer druf Acht gee, ass die historischi Bausubstanz und s Mobiliar wien e Hufe Iibaumöbel und die Möblierig vo de Hotelzimmer, wo us dr Gründerzit und us de 1950er Joor stamme, erhalte blibt,.
Hotelfachschule Heidelberg
D Hotelfachschuel Haidelberich (Fritz-Gabler-Schuel) isch e staatligi Schuel, Schueldreeger isch d Stadt Haidelberich. S git si syter anne 1925 un si isch e raini Wyterbildigsschuel. Dr Name vun ere chunnt vum Haidelbericher Hotelier Fritz Gabler.
Hotel Krafft
S Hotel
Hüte isch s Hotel Krafft e Drei-Stärn-Hotel im oobere Briissegmänt mit eme Restorant und Däagigsrüüm.
Hotelfachschule Heidelberg
Grindig
Dr Hotelier Fritz Gabler (1876–1953) het d Gridnig vu dr Hotelfachschuel Haidelberich firschi driibe, sällewääg drait si mitlerwyyli sy Name.
Hotel Krafft
S Hotel
D Landesgrubbe Schwiz vom Internazionale Root für Dänggmolpflääg (ICOMOS) het s Hotel Krafft 2007 zum historische Hotel vom Joor ernennt wäge de „''mit Bedacht eingesetzten Mittel bei der Erneuerung und die Rücksichtnahme auf die erhaltenswerte Bausubstanz, Typologie und Ausstattung. Sie würdigt die mit frischer Gestaltungskraft eingefügten zeitgenössischen Ergänzungen und vor allem die Begeisterung, mit der die Betreiber das historische Stadthotel beleben und beseelen''.“ D Bsitzere vom Geböid isch hüte die Gmäinnützigi Stifdig Edith Maryon.
Hotelfachschule Heidelberg
Grindig
Scho frie het er si in verbands- un beruefsständische Greemie engaschiert. Zäntral Aaliige isch ihm d Verbesserig vu dr Beruefsuusbildig gsii. Zäme mit andere Haidelbericher Hotelier, dodrunter vor allem dr Friedrich Ortenbach, het er d Grindig vun ere Hotelfachschuel fir di chaufmännisch un fachli Wyterbildig vum Beruefsnoowugs firschi driibe. No intänsiive Mieje het di Baadisch Staatsregierig schließlig im April 1925 di Heecher Hotelfachschuel Haidelberich ufgmacht.
Hotel Krafft
Trivia
Im Hotel Krafft si immer wider bekannti Künstler, Dichter und Schriftsteller abgstiige. Under iine si dr Dimitri, d Margrit Läubli und dr César Keiser, dr Zarli Carigiet, dr Roy Lichtenstein und dr Hermann Hesse gsi. Dr Hesse het im Winter 1923/24 mit sinere Verlobte Ruth Wenger in drennte Rüüm im Hotel gwoont und het dört churz noch dr Hüroot brobiert, sich umzbringe.
Hotelfachschule Heidelberg
Grindig
Bis zue sym Dood isch dr Fritz Gabler dr Schuel as Feerderer un Rootgeeber äng verbunde bliibe. Vu syre Funktzioon as Bresidänt vu dr „Alliance Internationale de l'Hotellerie“ syt 1937 het au d Hotelfachschuel in ihrem internazionaale Bekannthaitsgraad profitiert. Au d Grindig vum Feerderverain vu dr Schuel in dr Chriegsjohr, em hitige Fritz-Gabler-Schuelverain, goht uf sy Iniziatiiv zrugg.
Entwicklig
D Höhere Hotelfachschule Heidelberg isch am 30. April 1925 as effetligi Schuel vum Land Bade in ere Fyyr ufgmyacht wore. 57 Schueler hän dr erscht Johrgang bildet. Organisatorisch isch si as Abdailig dr Haidebercher Hechere Handelsschuele aaglideret gsii. In syre Aasproch het dr Fritz Gabler s Zyl vorgee, dr Beruefsnoowugs fachli un sprochli, vor allem aber im chaufmännische Dänke z schuele. Vu Aafang aa het s zuem blanmäßige Unterricht derzue au no Fachvordreg vu Räbböuexperte, Chuchefachlyt, Architäkte u. a. gee. Dr äng Kontakt zue dr Hotäl un Gaschtronome vor Ort un zum waidli aagagsene Krais vu dr Absolwänte isch e Chännzaiche gsii. Scho dr erscht Johrgang het e Ehmoligeverainigung noch em Vorbild vun ere Studänteverbindig bildet. D „Vereinigung der Hotelfachschüler zu Heidelberg e.V.“ (VHH), wu as Satzigszwäck u. a. d Ferderig vu dr Standes- un Beruefsbildig het, het 2018 wältwyt ca. 1.400 Mitglider ghaa.
S Kunzäpt vu dr Schuel isch erfolgrych gsii, si isch all bekannter wore un d Schuelerzahle sin aagstige. Anne 1937 het d Hotelfachschuel in e aige Gebi in dr Mönchhofstraße chenne yyzie un isch im Merz 1938 derno ne aigeständigi Schuel wore, d „Reichsfachschule für das Hotel- und Gaststättengewerbe“. Drv erscht Schullaiter isch dr Hellmut Büchler gsii, wu scho syter 1925 as Lehrer an dr Schuel unterrichtet ghaa het.
Im April 1944 isch d Schuel dur e Bumbenaagriff ganzt abbrännt. Dr Unterricht isch an verschidene Ersatzquartier wytergange, nume dr Johrgang 1945/46 isch in dr Noochriegszyt uusgfalle. Wäg dr Ruumnot het d Schuel vu 1946 bis 1950 in d Nochberstadt Weinheim an dr Bärgstroß mieße uuswyche. Aber au dert sin d Bedingige schwirig gsii. Unterrichtet woren isch in ere „Schuelbaracke“. Ab 1950 isch d Hotelfachschuel uf Haidelberich retuurchuu, zerscht in Ryym, wu si mit em Hölderlin-Gimnasium het mieße daile. Wäge dr wirtschaftli schwirige Situazion vu dr Schueler isch dr Unterrichrt um die Zyt uf zwai Winterhalbjohr verdailt wore. Doderdur hän d Schueler in dr lukrative Summersaison chenne dureschaffe.
D Ruumsituazion het si erscht entspannt, wu d Schuel im Spotjohr 1959 in Neiböu in dr Rohrbacher Straße umzogen isch, wu si fir di negschte 30 Johr ire Domizil ghaa het. Ab 1963 isch em Hauptlehrgang (im erschte Uusbildigsjohr) e Sunderlehrgang aagschlosse un dodermit d Uusbildig, aafangs nume fir wenig Schueler, uf zwai Johr uusdehnt wore. Aafangs 1970er-Johr isch mit dr Yyfierig vum Abschluss „Staatlich geprüfter Betriebswirt – Fachrichtung Hotel- und Gaststättengewerbe“ d Wyterbildig fir chaufmännischi Fachschuele generäll uf zwai Johr uusdehnt wore.
Anne 1978 isch e zweete Bildigsgang derzue chuu, d Fachschuel fir Gaschtronomy. As Maischterschuel in änger Zämenarbet mit dr Induschtry- un Handelschammere kunzipiert, bietet si syterhär e optimali Verbindig vu dr Maischterbriefig im Gaschtgwärb (as Chuche-, Reschtaurant- oder Hotälmaischter) mit em staatlige Abschluss as Gaschtronom.
In dr 1980er-Johr isch d Schuel unter dr Schuellaitig vu dr Marianne Müller expandiert un s Schuelgebei in dr Rohrbacher Straße isch z chlai wore. Anne 1989 het mer in s Gebei vun ehmolige Boxberg-Gimnasium in dr Waldparksidlig Boxberg chenne yyzie. As vorlaifig letschte Bildigsgang isch 1992 d Fachschuel fir Sommelier derzue chuu, wu as ainzig effetligi Fachschuel e Wyterbildig in Vollzytform fir Wyyexperte aabietet.
Syter 2016 chenne d Studänte*ne vu dr Hotelfachschuel näb em klassische Abschluss as Hotelbedribswirt au dr B.A. International Management im Färnstudium an dr Victoria – Internazionale Hochschuel z Berlin mache.
Syt aafangs 2020 s neu Beruefsbildigsgsetz (BBIG) inm Chraft drätten un d Furtbildigsverornig aabasst woren, kriege d Absolwänte*ne vu dr Fachschuel fir Hotälbedribswirtschaft un Hotälmanagement syt Juli 2021 zuesätzli dr Abschluss Bachelor Professional in Wirtschaft.
Uusglääseni Absolwänte*ne
– alphabetisch –
Besazio
Besazio (lombardisch Besasc, dytsch veraltet Abläsch, Ablentschen oder Ablentsch) isch e ehmoligi Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si het zum Chrais (circolo) Riva San Vitale im Bezirk Mendrisio ghert. Uf dr 14. April 2013 isch Besazio zue Mendrisio yygmaindet wore.
Geografi
Besazio lyt weschtlig vu Mendrisio an dr Gränz zue Italie. D Nochbergmaine sin Arzo, Tremona, Rancata, Ligornetto un di italienisch Gmai Clivio.
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Besazio isch dr Silvano Gaffuri.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Zuzwil SG
Zuezwil isch e politeschi Gmaind im Waalchrais Wiil vom Kanton Sanggale i de Schwiz.
Geografii
D Gmaind liit im Försteland zwüsched Wiil und Goosse. Zum Gmaindsgibiet ghörid d Dörfer Zuezwil, Züberwange und Waiere. Zuezwil liit a de Houptstross 7.
Gschicht
De Name vom Dorf isch ane 761 s erschtmol erwäänt worde.
Haigerloch
Hoagerloch (dt. Haigerloch) ischt a Stadt em Zollrealbkrois en Bade-Wirttaberg.
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 52,8 % Landwirtschaftsfleche, 33,5 % Wald, 11,8 % Sidlongsfleche ond 1,8 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Hoagerloch gheret d Stadtdoel Aobenga (Owingen), Biddlbrõnn (Bittelbronn), Drillfenga (Trillfingen), Emnao (Bad Imnau), Grual (Gruol), Haart (Hart), Hoagerloch, Schdedda (Stetten) ond Weildorf (Weildorf).
Gschicht
Hoagerloch ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1095.
Verwaltong
Hoagerloch ghert zue koem Verwaltongsverband.
Dr Schuldes ischt dr Heinrich Götz.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Hoagerloch ghert zom Schwäbisch.
Ersigen
Geografi
Eersige isch es Strassedorf ar Ösch. D Gmeindsflächi bsteit us 58,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 31,8 % Waud u 9,7 % Sidligsflächi. D Nachburgmeinde si Choppige, Auchischtoorf, Rumedinge, Chiuperg (BE) u Utzischdorf.
Gschicht
Eersige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1112 aus Ergisingen (1201 Hergesingen, 1255 Ergesingen, 1257 Ergisingin, 1271 Erisinge, 1316 Eregsingen, 1434 Erxingen, 1500 Errsingen).
Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Buurdlef ghört. Uf e 1. Jänner 2016 hei Niderösch, Oberösch u Eersige fusioniert – dr Name vur Gmeind isch Eersige.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,2 % gläge.
Religion
83,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 6,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 19,9 %, CVP 1,2 %, EVP 3,9 %, FDP 8,2 %, GLP 3,9 %, GP 4,2 %, SP 12,6 %, SVP 39,3 %, Suschtigi 6,8 %.
Gmeindspresidänt vo Eersige isch dr Simon Werthmüller (Stang 2019).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,5 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1483 Ywohner 95,8 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,4 % Französisch u 0,3 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Eersige ghört zum Hochalemannisch.
Le Faouët (Morbihan)
Le Faouët (bretonisch Ar Faoued) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai isch dr Hauptort vum Kanton Le Faouët im Arrondissement.
Geografi
Zue dr Gmai ghere insgsamt 123 Willer un Gheft: Barregan, Beg er Roch, Beg Roz, Bodez, le Bois Clos, Bois du Mur, Botoharec, Boutouloué, Brancardic, le Brugou, Coadic en Ny, Coat en Haie, Coat Loret, Coat Palès, Coat Quenven, Cosquéric, le Cravic, Croch Besquellou, Croch Morvan, la Croix Verte, Diarnelez, Drezers, le Faouët, le Gohlen, Gorez, le Grand Pont, Guernalez, Guervienne, le Helles, Keranna, Ker Baniel, Ker Calvez, Ker Maria, Ker Yannick, Keranrouë, Keranval, Kerauffrédic, Kerballec, Kerbic, Kerbloch, Kercadoret, Kerdaouscoët, Kerdouriou, Kerdudou, Kerforc'h, Kerforc'h Vihan, Kergoff, Kergroës, Kerihuel, Keriellou Vihan, Keriellou Vras, Kerly, Kermaguer, Kermine, Kernot Vian, Kernot Vras, Kernou, Kerosa, Kerozec, Kerroc'h, Kerrousseau, Kerscoët, Kerscuber, Kersoufflet, Kervidonnic d'en Haut, Kervinien, Lambelleguic, Lande de Saint Fiacre, Leinlosten, Leinmeur, Lindorum, la Métairie Neuve, Miné Cosquer, Miné, le, Minémeur, Moulin Berzen, Moulin Blanc, Moulin de Barregan, Moulin d'en Haut, Moulin du Guel, Moulin du Mur, Moulin du Pont Blanc, Ouarioua, Parc Charles, Parc Marrec, Penanrun, Penfel, Petit Coat Loret, Petit Coat Queven, Petit Cosqueric, Pont Blanc, Pont du Duc, Pont du Hellès, Pont du Mabot, Pont er Lann, Pont er Mahat, Pont Priant, Pont Tanguy, Porz en Haie, Restalgon, Restemblaye, Rozenlaër, Saint Adrien, Sainte Barbe, Saint Fiacre, Saint Jean, Saint Sébastien, Stang Groez, Stéroulin, Toulsable, Trosalaün, Ty Ascouët, Ty Blomen, Ty Cosquéric, Ty Cravic, Ty Lann, Ty Nehué, Ty Parc, Ty Planche, Ty Poder, Villeneuve Barrégan, Villeneuve Pont er Lann un Villeneuve Rouzen.
Gschicht
Le Faouët isch zum erschte Mol gnännt wore im 12. Jh. as Fou (1330: Franchet lege Fauohet, 1330: Fauet, 1368: Fagetum, 1442: Le Favoet, 1474: Au Faouet, 1516: Fauouet, 1527: Le Faouet).
Verwaltig
vu Le Faouët isch. Le Faouët ghert zum Kommunalverband.
Juan Antonio Samaranch
Dr Juan Antonio Samaranch (katalanisch Joan Antoni Samaranch i Torelló, syt 1991 Marqués de Samaranch; * 17. Juli 1920 z Barcelona; † 21. April 2010 ebd.) isch e spanische Sportfunktionär gsi.
Dr Samaranch isch 1966 Mitglid vum Internationale Olympische Komitee (IOC) wore un Sportminischter unter em Franco. Am 16. Juli 1980 isch er as sibte Presidänt vum IOC Noofolger vum Michael Morris, 3. Baron Killanin wore. Är het des Amt 21 Johr gha, bis es anne 2001 dr Belgier Jacques Rogge ibernuu het.
Läbe
Dr Samaranch isch us ere ryyche Familie chuu, wu in Textilinduschtri aktiv isch. In syyre Heimetstadt Barcelona isch er uf di Dytsch Schuel gange, voreb er z Großbritannie un in dr Vereinigte Staate Betribswirtschaft studiert het un dernääbe uf e Managementschuel gangen isch.
Är isch Aahänger vum Francisco Franco gsi un Mitglid vu däm syyre faschistische Bartei Movimiento Nacional. As Sportler het er sälber Yyschunschtlauf gmacht, derzue Rollhockey, wun ere zerscht fir Espanyol Barcelona in dr 1950er Johr spanische Nationaldorwart gsi isch un speter di spanisch Nationalmannschaft dreniert gha het. Rollhockey het er au gferderet dur d Organisation un d Finanzierig vu dr Wältmeischterschafte 1951 un 1954 z Barcelona.
Ghyrote isch er syter anne 1955 mit dr Maria Teresia Salisachs Rowe gsi, ere Fryndin vum Franco syyre Dochter Carmen. Dr Samaranch het mit ere zwei Chinder gha, syy Frau isch anne 2000 gstorbe.
In lokale un regionale sportbolitische Ämter isch dr Samaranch syt 1955 aktiv gsi, voreb e dr Franco 1966 zum spanische Staatssekretär fir Sport ernännt un derno au wyter gferderet gha het. Syt 1967 isch er im spanische Barlemänt ghockt, syt 1973 isch er Bresidänt vum katalanische Regionalbarlemänt z Barcelona gsi un Leiter vu dr Brovinzialverwaltig. Scho in dr Transition z Spanie het s Brotescht gege dr Samaranch un syy Roll unter dr Franco-Diktatur gee. In däre Ibergangszyt isch er 1977 spanische Botschafter z Moskau wore.
Dr Samaranch isch am 21. April 2010 gstorbe no re schwäre Härzchranket.
Amt Sursee
Ds Amt Sorsi esch bis Endi 2012 eine vo de föif Bezirk (Ämter) vom Kanton Lozärn i de Schwiiz gsee. De Hauptort esch d'Stadt Sorsi gsee. Uf e 1. Januar 2013 esch s Amt Sorsi i Wahlchreis Sorsi öbere gange ond hed d Gmeind Wouhuuse an Wahlchreis Äntlibuech ab gee.
Änderige em Bestand vo de Gmeinde sed em Johr 2000
Em Amt Sorsi hets uf de 1. Jäner 2004 folgendi Änderig gäh:
Em Amt Sorsi hets uf de 1. Jäner 2005 folgendi Änderig gäh:
Em Amt Sorsi hets uf de 1. Jäner 2009 folgendi Änderig gäh:
Tübingen (Begriffsklärung)
Tübingen stoht fir:
Karl Marx
Dr Karl Marx (* 5. Mai 1818 z Trier; † 14. Merz 1883 z London) isch e dütsche Filosoof, Ökonom, Gsellschaftstheoretiker, politische Schurnalist, Protagonist vo dr Arbäiterbeweegig und Kritiker vo dr bürgerlige Gsellschaft und vo dr Religion gsi. Zämme mit em Friedrich Engels isch er zum iiflussriichste Theoretiker vom Sozialismus und vom Kommunismus worde. Bis hüte diskutiere Aahänger und Gegner über sini Theorie.
Si Theorii
Wie e Hufe Filosoofe im 19. Joorhundert isch dr Marx vo dr Filosofii vom Hegel brägt. Dr Hegel wird as äiner vo de bedütendste Filosoofe in dr Nöizit aagluegt und het en idealistischi, teleologischi Gschichtsfilosofii verdräte. D Schüeler vom Hegel häi sich in d Linggshegekianer und Rächtshegelianer ufgspalte. Die Rächte dängge, ass dr Gschichtsbrozäss mit dr bürgerlige Gsellschaft zur Volländig cho und abgschlosse isch, d Linggshegelianer glaube, ass s Ziil vo dr Gschicht nonig erräicht isch. Im Marx si filosofischi Posizion het sich vor allem in de heftig gfüerte Usenandersetzige under de Linkshegelianer entwigglet, wo under anderem dr Ludwig Feuerbach, dr Bruno Bauer, dr Max Stirner und dr Michail Bakunin drbii mitgmacht häi.
Die zentrali Chraft, wo dr historischi Entwigglungsbrozäss vo dr menschlige Gsellschaft aadribt, isch für e Marx näbe dr Usenandersetzig vom Mensch mit dr Natur dr Klassekampf, vor allem d Revoluzioone Us em hegelsche Idealismus wird so e „historische Materialismus“.
Gewöhnliche Simsenlilie
D Gwehnlig Simselilie (Tofieldia calyculata) isch e Bflanzeart us dr Familie vu dr Tofieldiaceae. Si wird au Chelch-Simselilie oder Hille-Simselilie gnännt. Dr botanisch Name calyculata laitet si vu calyx = Chelch ab.
Dr dytsch Name bezieht sich uf d Ähnligkeit mit Verdrätter vu dr Gattig Simse (Scirpus).
Merkmol
Dr zmaischt walzlig Blietestand wird zwische drei un 10 Zäntimeter lang un setzt si us 15 bis 40 ainzelne Bliete zämme, wu jedi us dr Agsle vun eme laubartige Dragblatt uusechemme. S Perigon isch hällgrienlächt geel un wyyst diräkt drunter e chelchartig "Usseperigon" uf, wu us drei Vorbletter bstoht. In dr Bliete het s segs Staubbletter un ai Fruchtchnote mit drei Narbe.
Vorchuu
Die Pflanzeart git s z Dytschland, in dr Schwyz un Eschtryych in dr Alpe un ihrem Vorland, collin (sälte) bis in di subalpin Stapfle.
Bottenwil
Bottewiu (amtlich Bottenwil) isch e Gmeind im Bezirk Zofige vom Schwiizer Kanton Aargau. S Dorf ligt im obere Uerketal an de Gränze zum Kanton Lozärn.
Maselheim
Maslhõẽm (dt. Maselheim) ischt a Gmoe em Landkreis Bibra en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Bottenwil
Geographii
De Gmeindsbann isch 510 Hektare gross, dodervo sind 218 Hektare Wald und 45 Hektare überbaut. De höchschti Punkt isch uf 665 Meter, der tüüfschti uf 470. Nochbargmeinde sind die Aargauer Gmeinde Zofige im Weschte, Uerke im Norde, Schtafubach im Oschte, Willibärg im Südoschte und d lozärnischi Wikon im Südweschte.
Maselheim
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 48,7 % Landwirtschaftsfleche, 40,2 % Wald, 9,2 % Sidlongsfleche ond 1,9 % sonschticher Fleche.
Bottenwil
Gschicht
S erschti Mol taucht Bottewiu in de Namesform Botanwile in ere Urkung us em 1189i uf. In dere Urkund sind Bsitztümer vom Chloschter Muri z Bottewiu beschtätiget worde. Witeri Grundherre sind s Chloschter Eisidle und d Aarburger gsi. Bottewiu het im Mittelalter de zerscht de Grafe vo Länzbrg ghört, ab em 1173i de Kyburger und ab em 1264 de Habsburger.
Maselheim
Geografi
D Nochbergmoede vo Maslhõẽm sen Maddenga em Norde, Schwende ond Guadazäll-Hirbl em Oschte, Oksahausa ond Bibra em Side ond Waarthausa ond Schemmern em Weschte.
Bottenwil
Gschicht
Wo d Eidgnosse im 1415 de Aargau eroberet hei, isch Bottewiu zu Bärn cho, wo im 1528 d Reformation iigführt het. Di nideri Grichtsbarkeit isch bis ins 1496 bi de Schtadt Zofige gläge und isch dann au zu Bärn cho. Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt un hei di Helvetisch Republik usgruefe. Bottewiu ghört sither zum Kanton Aargau.
Maselheim
Gmoendsgliderong
Zue Maslhõẽm gheret d Ortsdoel Maslhõẽm, Äpfenge, Laupertshausa ond Sulmenge.
Gschicht
Maslhõẽm ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1245 als Masilhain.
Verwaltong
Dr Schuldes ischt dr Elmar Braun.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Maslhõẽm ghert zom Mittelschwäbisch.
Weltwirtschaftskrise
As Wältwirtschaftskrise bezäichnet mä e diefi Wirtschaftskrise, wo die ganzi Wält packt. Es isch e konjunkturells Fenomeen, wo mä nume in marktwirtschaftlige Süsteem cha beobachte. Zu iire Kennzäiche ghööre Finanzkrise, Bankekrise, Deflazioon, e Verchliinerig vo dr Wirtschaftsläistig uf dr ganze Wält, e hoochi Zaal vo Insolwänze vo Undernääme und e hoochi Aarbetsloosikäit.
Wältwirtschaftskrise git s sit em 19. Joorhundert. As die erste Wältwirtschaftskrise wird üübligerwiis die vo 1857 aagluegt. Denn isch dr sogenannti Gründerbuum choo und druf die Groossi Depressioon vo 1873 bis 1896, wo men ere z Dütschland au d Gründerkrise säit. Aber wemm mä äifach Wältwirtschaftskrise säit, mäint mä mäistens d Krise vo de 1930er Joor, wo mit em Börsechrach vo 1929 aagfange het und bis hüt die schwersti und folgeriichsti Wirtschaftskrise gsi isch. Wäge de soziale Brobleem, wo si verursacht het, wird si as e wichdigi Mitursach für s Entstoo vo dr nazionalsozialistische Diktatur und für s Sterkerwärde vo de faschistische Bewegige über Dütschland uuse aagluegt. Noch em Zwäite Wältchrieg isch e wältwiti Ufschwungfaase choo, wo as dr Noochchriegsbuum bis zu de Ölkrise vo de 1970er Joor duurt het. D Wältwirtschaftskrise vo 2007 aa, wo mit dr Finanzkriise vo 2007 aagfange het, het die grösste sozioökonomische Probleem sit de 1930er Joor verursacht.
D Wältwirtschaftskrise vo 1929
Wo d New Yorker Börse im Oktober 1929 zämmekracht isch, isch zwüsche 1928 und 1930 die wirtschaftligi Gsamtläistig uf dr ganze Wält stark zrugggange, in de verschidnige Staate isch dr Zitpunggt und d Intensidäät je noch de spezifische volkswirtschaftlige Vorussetzige underschidlig gsi. In de USA isch d Induschtrieproduktion 1932 fascht nur no d Hälfti gsii vo vor em Börsecrash. Zu de hauptsächlige Merkmol häi e Deflazioon und e Bankekrise ghöört, e Hufe Undernääme sind pleite gange und e Masseaarbetslosigkäit isch entschtande, wo sozials Eländ und politischi Krise verursacht häi. Ass sich d Wirtschaftskrise so rasch usbräitet het, isch under anderem wäge de starke Ussehandelsverflächtige und Spannige im domoolige Wäggselkurssüsteem mööglig worde.
D Wältwirtschaftskrise isch s Ändi vo de „Goldige Zwanziger“ gsi. Si isch in de äinzelne Länder underschidlig lang gange und isch, wo dr Zwäiti Wältchrieg aagfange het, nid in alle Staate überwunde gsi.
In Düütschland het d Regierig Heinrich Brüning d Krise no durch en deflationstischi Politik verschärft: D Beamtelöhn sind um 15 bis 20 Prozent gchürzt und d Arbeitslose-Unterschtützig isch ebefalls reduziert worde, zum dr Schtaatshuushalt uuszgliiche. Letschtlich isch d Induschtrieproduktion no uuf em e Level vo 58 Prozent vo 1928 gschtande, s het über 6 Millione Arbeitslosi ghaa.
Immerhin het d Regierig Brüning 1932 no die erschti europäischi Autobahn vo Köln nach Bonn in Uuftrag geh. S nazionalsozialistische Dütschland het das Programm denn ab 1933 wiitergfüehrt. Es het d Wältwirtschaftskrise bis 1936 in wichdige Pünggt bewältigt und als äins vo de erste Länder wider e Vollbeschäftigung gsee, dank Maasnaame zur Arbetsbeschaffig, dur niidrigi Löön, wo uf em Niwoo vo 1932 iigfrore worde si, und nit zletscht dur e gwaltigi Uufrüschtig, wo krass gege de Versailler Vertrag verschtosse het. Die Vollbeschäftigung isch aber von ere massive Feelallokazioon vo Ressurse choo und schlussändlig mit dr Katastroofe vom Zwäite Wältchrieg, wo Dütschland 1939 usglööst het, zaalt worde.
In de USA het dr Bresidänt Franklin D. Roosevelt mit de Wirtschafts- und Sozialreforme vom New Deal dr Nazion nöiji Hoffnig gee. Ab 1933 isch in dem Rahme es antizyklischs Beschäftigungsprogramm mit schtaatlicher Kredituuswiitig und viilne Infraschtruktur-Bauprojekt initiiert worde. Nid wie im Dütsche Riich und in vile andere Länder isch in de Veräinigte Staate d Demokratii au wääred dr Wältwirtschaftskrise bewaart worde. Dr desolat Zuestand vo dr Wirtschaft isch überwunde worde, aber Vollbeschäftigung het s erst 1941 mit dr Rüstigskonjunktur gee, wo d USA in dr Zwäit Wältchrieg iidräte si.
Wie d Wältwirtschaftskrise entstande und wie si verloffe isch wird hüte us underschidlige Perspektive erklärt. D Wirtschafts- und Finanztheorie vom Keynesianismus und vom Monetarismus si zurzit die glöifigste wirtschaftspolitische Theorie, wo sich mit iine befasse. In dr Finanzkrise ab 2008 sind insofern Lehre zoge worde uus dr Wältwirtschaftskrise, dass me vo Anfang aa probiert het, dur en expansivi Geld- und Finanzpolitik en ere Masse-Arbeitslosigkeit vorzbeuge.
Persien
Hischdorisch isch Persie dr Name für s Land gsi, wo im Gebiet vom hütigen Iran glägen isch. In dr Antike het s drei bedütendi Perserriich gä, das vo de Achämenide, das vo de Parther und das vo de Sassanide.
Gschicht
608 v. Chr. hai d Perser, zsämme mit de Babylonier und de Meder, z erscht s assyrische Riich vom Assurbanipal zerschdört, und denn vo 550 vor dr Ziitwändi a Mesopotamie, Partie, Baktrie, Chliiasie und Agypten eroberet. S Achämenideriich isch vom Alexander em Groosse 330 vor dr Ziitwändi zerschdört worde. D Sassaniide hai sich as d Nochfolger vo de Achämenide gseh und s Neupersische Riich (224–651 noch dr Ziitwändi) gründet.
D Mazedonier, 305-129 vor dr Ziitwändi
Noch em Dod vom Alexander em Groosse isch siis Riich usenandergheit. Die westasiatsche Gebiet het dr General Seleukos, wo 321 Satrap vo Babylon worde isch, a sich grisse. Z erst het er Babylonie gnoh (312) und z Mesopotamie siis Riich gründet. Vo 305 het er si Macht im Oste bis zum Indus und im Weste bis noch Syrie und Anatolie usbreitet und 301 z Ipsus dr Antigonus I., im Alexander em Groosse si Nochfolger, gschlage und sich as Seleukos I. Nikator ändgültig vom Mazedonische König unabhängig gmacht. 281 het er die thrakischi Halbinsle (hüt Gallipoli annektiert und isch churz druf im gliiche Johr vom Ptolemäus Ceraunus, em Sohn vom mazedonische König vo Ägypte Ptolemäus I., ermordet worde.
Im Seleukos si Nochfolger isch dr Antiochus I. Soter gsi (281-261), denn het dr Antiochus II. vo 261 bis 246 gregiert, dr Seleukos II. vo 246 bis 225 und dr Seleukos III (225–223). Dr Antiochus III. dr Grooss (223–187) het ä Reform in dr Verwaltig vom Riich gmacht, won er die parallele militärische und zivile Befählsstrukture, wo sit em Alexander em Groose näbenenander gexistiert hai, vereinigt het und si ind Händ vo de Strategoi, de provinzielle Statthalter, ge het. Es het zwei Verwaltigszentre ge: im Oste Seleukia am Tigris und im Weste Sardis.
Wil si die griechische Stedt z Anatolie kontrolliert hai, dr Hellespont und d Landwäg vo Anatolie nach Syrie, hai d Seleuzide die politische und wirtschaftlige Entwicklige im Noche Oste stark beiiflusst. Aber scho in dr Mitti vom 3. Johrhundert hai d Seleuzide Parthie, Baktrie und Sogdiana verlore, und um 140 vor dr Ziitwändi si Persis, Elymais und Medie in d Händ vo de Parther gfalle.
D Parther, 250 vor bis 224 noch dr Zitwändi
D Parther si en iranischs Volk gsi, wo vom 3. Joorhundert vor dr Zitwändi aagfange het, im Gebiet vom hütige Iran e Riich ufzbaue. Zur Zit vo sinere grösste Usdeenig het das au groossi Däil vo Mesopotamie, vom südwestlige Middelasie und e baar Randgebiet umfasst. D Arsakide si die regierendi Dünastii gsi. Vom erste Joorhundert vor dr Zitwändi aa si d Komflikt zwüsche de Parther und Rom hüfig gsi. Im 1. und 2. Joorhundert noch dr Zitwändi isch s Partherriich vo meerere Bürgerchrieg erschütteret worde. Gege d Römer häi sich d Parther im groosse Ganze chönne weere, aber au dr Abweerkampf gege d Steppevölker (Sake, Kuschana) an dr Nordostgränze isch e ständigi Belastig für s Riich gsi. In dr Persis het denn am Aafang vom 3. Joorhundert e Revolte under em lokale Fürst Ardaschir I. aagfange, wo schliesslig dr letscht parthisch König Artabanos IV. in ere Schlacht gschlaage und döödet het.
D Sassanide, 224–651 noch dr Ziitwändi
D Sassanide under em Ardaschir I. hai d Parther unterworfe und es Riich gründet, wo sich ständig im Oste und im Weste het müesse behaupte. D Regierig isch straffer organisiert und d Kontrolle vo dr zentrale Regierig über d Provinzstatthalter isch verscherft worde. Dr Staat het d Wirtschaft vom Land verbesseret, het Stroosse baut und au in dr Agrikultur investiert. Das het zun erä Blüete vo dr iranische Kultur gfüehrt. Die alte persische Brüüch hai grösseri Bedütig übercho, so isch dr Zoroastrianismus Staatsreligion worde und es het Ziite ge, wo Anderschgläubigi verfolgt worde si. In dr Architektur si zum Deil Riisegebäud baut worde, wie d Paläst z Ktesiphon, z Fīrūzābād, und z Sarvestan. In dr Kunst si d Skulpture, wo in Chalchsteifelswänd z Schāhpūr (Bischapur), z Naqsch-e Rostam odr z Naqsch-e Rajab iigmeisslet worde si, charakteristisch. D Literatur in Pahlawi, dr Sproch vo de Sassanide, isch mit Übersetzige us fremde Kulture beriicheret und d Wüsseschafte si gförderet worde.
Restauration
Dr Begriff Restauration (dütsch: "Widerhärstellig") stoht für:
Historisch-politisch
Anderi Bedütige
Alexandra Schmitt
Lääbe
D Schmitt isch us ere Theaterfamilie chuu un isch scho im Alter vu drei Joor uf dr Biini vum Stuegerter Hooftheater gstande, wu ire Vater Ooberspiillaiter gsii isch. Si isch derno mit ire Eltere an verschiideni anderi Spiiloort zooge, dodrunter Bremen un Königsberg.
Chuurz no dr Joorhundertwändi isch si uf Berlin chuu, wu si segs Joor lang am Staatstheater ufdrätten isch, derno am Dytsche Theater, Lessingtheater, Schillertheater un an dr Volksbiini. In dr 1910er Joor het si in dr Neechi vu Berlin iri aige chlaini Biini glaitet. Gaschtspiilraise hän si unter anderem uf Bromberg, Thorn un Magdeburg gfiert.
Dr Reschiseer Jürgen Fehling het si in ere Uffierig vu s Else Lasker-Schülers Die Wupper as Mutter Pius bsetzt. Bis 1935 isch d Alexandra Schmitt uf dr Biini gstande. Iri letscht Roll isch d Frigga in ere Uffierig vu Die Nibelungen am Dytsche Theater gsii.
Syter anne 1927 isch si au widerhoolt as Daarstelleri vu schwäär briefte Mietere uf dr Lyynwand z sääne gsii. Iri greescht Laischtig isch anne 1929 d Titelfiguur in s Piel Jutzis Mutter Krausens Fahrt ins Glück gsii, wu si us Verzwyyflig iber s perseenli un soziaal Eeläbd s Lääbe nimmt. Dr letscht Hiiwyys uf d Alexandra Schmitt, wu mer dervu waißt, stammt vum Juuni 1938.
Eschert
Eschert (frankprovenzalisch [eʃeːə]) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Eschert isch es Dorf am südleche Abhang vom Grand Val. D Gmeindsflächi bsteit us 41,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 55 % Waud, 2,9 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Court, Moutier, Belprahon u Grandval im Kanton Bärn u Gänsbrunne im Kanton Solothurn.
Gschicht
Eschert isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1179 aus Escert. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 16,7 % gläge.
Religion
53,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 33,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 6,1 %, CVP 4,2 %, EVP 0,5 %, FDP 8,7 %. GLP 1,1 %, GP 5,8 %, SP 16,8 %, SVP 44,8 %, Suschtigi 12,0 %.
Gmeindspresidänt vo Eschert isch dr Eric Barth (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,7 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 356 Ywohner 8,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 83,7 % Französisch u 2,8 % Italienisch.
Dr alt frankprovenzalisch Patois vo Eschert isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe.
Hausen am Tann
Hausa (dt. Hausen am Tann) ischt a Gmoed em Zollrealbkroes en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Gmoedsgliderong
Zue Hausa gheret s Dorf Hausen ond s Gheft Oberhausen.
Gschicht
Hausa ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1303.
Verwaltong
Hausa hot sich mit dr Stadt Schemmbärg ond dr Gmoede Dautmärga, Doarmeddenga, Doddernhausa, Rotshausa, Weila ond Zemmern zom Gmoeverwaltongsverband „Oberes Schlichemtal“ mit Sitz en Schemmbärg zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Heiko Lebherz.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Hausa ghert zom Schwäbisch.
Satellitenstaat
E Satellitestaat isch e Bezeichnig für e chliinere Staat, wo vom ene grössere abhängig isch. Hüfig si Satellitestaate formal unabhängig, wärde aber politisch vom sterkere Staat dominiert. Klassischi Bispil si öbbe die Staate, wo churz vor oder währed em Zweite Wältchrieg under dr Kontrolle vo Dütschland, Italie oder Japan „unabhängig“ worde si (Vichy-Frankriich, d Slowakei, Kroatie, Montenegro, Mandschukuo), oder d Mitgliidstaate vom Warschauer Pakt, wo d Politik von ene zum e grosse Deil vo dr Sowjetunion dominiert worden isch. Die hai im Allgemeine nume wenig eigeni Macht gha und hai sich in grundsätzlige Entscheidige immer noch dr Sowjetunion müesse richte (Breschnew-Doktrin).
Die erste Satellitestaate si scho im Alterdum errichtet worde, vor allem am Rand vom eigene Herrschaftsberiich zur Gränzsicherig oder zum wiit entfärneti Gebiet, wo schwer kontrollierbar gsi si, über e lokale Vasall an sich z binde, ohni ass me allzu vili eigeni Mittel hätt müesse iisetze (z. B. d Königriich Mauretanie und Judäa under de Römer). Die gliichi Überlegig het au in dr Kolonialziit zu mehrere europäische Protektorat gfüehrt. Drbii het s grossi Underschiid ge in dr lokalen Autonomii: mänggisch si nume einzelni Garnisone vo dr Schutzmacht im Land stationiert gsi si, meistens in dr Nöchi vo dr Hauptstadt; oder d Politik vo dr Lokalregierig isch vo usländische Beroter bestimmt worde, vor allem in dr Usse- und Verteidigungspolitik; oder dr Status isch fast dä von ere Kolonii gsi.
En elteri Bezeichnig isch Vasallestaat, abgleitet vo Vasall.
Mietingen
Maddenga (dt. Mietingen) ischt a Gmoe em Landkreis Bibra en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 64,2 % Landwirtschaftsfleche, 20,8 % Wald, 12,8 % Sidlongsfleche ond 2,2 % sonschticher Fleche.
Gmoendsgliderong
Zue Maddenga gheret d Ortsdoel Mietingen, Baltringen ond Walpertshofen.
Gschicht
Maddenga ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1083.
Verwaltong
Maddenga hot mit dr Stadt Laoba ond dr Gmoene Achstette ond Burgriada a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Robert Hochdorfer.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Maddenga ghert zom Mittelschwäbisch.
Sarre (Aostatal)
Sarre (frankoprov. Saro, töitschu Soaru) isch e Gmai in dr autonome Provinz Augschtdal z Italie.
Sarre ghert zue dr Gmainschaft Unité de communes Grand-Paradis.
Geografi
Sarre lyt im Augschtdal uf dr linke Syte vu dr Dora Baltea.
Zue dr Gmai ghere d Wyyler Zona di Sarre: Arensod, Bellair, Bellun, Blassinod, Charbonnière, Clut, Crou-Pernet, Fachet, Fochat, Grand-Cré, Janin, La Fontaine, La Gorettaz, Lalex, Maillod, Moulin, Pertusat, Petit-Cré, Rovine, Sainte-Hélène, Saint-Maurice, Thouraz, Tissoret, Vareille, Vert; Villaggi di Chesallet: Angelin, Baravod, Bétende, Beuvé, Challançon, Champlan, Clou, Conclonaz, Condemine, Creutzet, Fareur, La Grenade, Lalaz, La Remise, Mondache, Montan, Oveillan, Palue, Péravère, Piolet, Pléod, Poinsod, Pont d'Avisod, Rigollet, Ronc, Rovarey, Salée, Tissière; Villaggi di Ville-sur-Sarre: Caillod, La Cort, Lein, Moulin, Remondet. Nochbergmaine sin Aosta, Aymavilles, Gignod, Gressan, Jovençan un Saint-Pierre
Politik
Dr Burgermaischter vu Sarre isch dr Roberto Vallet.
Biasca
Biasca ( veraltet Abläsch, Ablentschen oder Ablentsch) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Riviera im Bezirk Riviera.
Sarre (Aostatal)
Sproch und Dialäkt
Anne 2001 het d Fondation Émile Chanoux in Zämmenarbet mit em Centre d'Études Linguistiques pour l'Europe un dr Università degli Studi di Trento di soziolinguistisch Situation vu allne Gmaine im Augschtdal untersuecht. Doderzue isch im Septämber un Oktober 2002 e Froogebooge verschickt woore. Vu Sarre sin 103 Froogebeege wider retuurchuu.
Biasca
Geografi
Biasca lyt am Yygang zum Bleniodaal, 19 km nerdli vu Bellinzona, am lingge Stade vum Tessin und vo däm sim Näbefluss, em Brenno. Zue dr Gmai ghere d Ortschafte Loderio, Ponte, Pontirone, Sant'Anna und Valle.
Gschicht
Biasca isch zum erschte Mol gnännt wore anne 830 as Aviasca (1119 Abiasca), Loderio anne 1321 as Lauderium.
Dur e Bärgsturz sin anne 1512 e Huffe Hyyser zerstert wore un Hunderti vu Bewohner um s Läbe chuu. Am 30. Septämber 1513 isch s zuen eme andere Bärgsturz chuu. Dr Brenno, wu dur d Schuttmasse ufgstaut woren isch, het derno ne grosse See bildet, wu s Dorf Malvaglia iberfluetet het. Am 20. Mai 1515 isch dää Damm broche, e Eraignis wu speter as Buzza de Biasca bekannt woren isch. Die Wasserfluet het s Tessindaal bis zue dr Magadinoebeni un em Langesee iberschwämmt.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Biasca ghert zum Ticinese.
Böttstein
Böötschde (amtlich Böttstein) isch en Iiwohnergmeind im Zurzibiet im Schwiizer Kanton Aargau.
Geographii
Nochbargmeinde sin Lüggere im Nordweschte, Chlingnau im Nordoschte, Döttige im Oschte, Würlinge im Südoschte, Villige im Süde und Mandach im Weschte.
Gschicht
S erschti Mol taucht Böötschde in de Namesform Botistein in ere Urkund us em 1087i uf. Zwüschem 1230i und em 1798 het de Bsitz über Böötschde zwölf Mol gwechslet.
Im Dorf stoot s Schloss Böttschde det wo im 11. Joorhundert d Burg vo de Heere vo Böttschde gsi isch.
Wo d Eidgnosse im 1415 de Aargau eroberet hei, isch Böötschde zu de Grafschaft Bade cho, wo e gmeini Herrschaft gsi isch. Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt un hei di Helvetisch Republik usgruefe. Bi Böttschde hed s franzöösische Milidäär im Zwöite Koalitionschrieg am 17. Augschte ane 1799 e Hilfsbrügg übr d Aare welle boue was denn wäge de Zürcher Scharfschütze bi Döttige nid glunge isch.
Böötschde het sid 1798 zum Kanton Bade ghört un isch 1803 zum Kanton Aargau cho.
Hardrock
Dr Hard Rock oder Hardrock isch e Stilrichdig in dr Rockmuusik, wo herter gspiilt wird. Umgangssproochlig wird Hard Rock vilmol falsch as Überbegriff für e Räije vo Stilrichdige in dr Rockmuusig brucht, wie Punk, Grunge, oder Industrial Rock, zum die vo Spiilarte wie em Pop-Rock abzgränze, wo radiokompatibler si. In dr Fachsprooch isch dr Begriff änger umrisse und bezäichnet e Muusigstil, wo sini Wurzle in verschiidene Schaner wie em Psychedelic Rock vo de 1960er-Joor, em Bluesrock und em Rock ’n’ Roll het. Dr Hardrock isch au dur d Beatmusik vo de 1960er Joor beiiflusst worde. Vom Ändi vo de 1960er bis zum Aafang vo de 1990er isch dr Hardrock bsundrigs populär gsi.
In de 1970er-Joor isch us em Hard Rock Heavy Metal entstande, aber lang het mä d Bands nit äidütig im äinte oder em andere Schaner chönne zuewiise. Musikalisch gsee isch dr Hard Rock im Vergliich zum Heavy Metal e chli sterker am Mainstream orientiert. Dorum häi vili vo sine Verdräter mee Erfolg in de Charts ghaa.
Judentum
Mit Judedum meint me alles, was mit em jüdische Volk zdue het: si Religion, Traditione, Kultur und d Jude sälber as Volk.
Was e Jud isch
Die jüdischi Orthodoxii het än eifachi Definition für wär ä Jud isch: jede wo von erä Jüdin gebore worden isch und kai anderi Religion agnoh het oder wär sich gmäss em jüdische Gsetz, dr Halacha, zum Judedum bekehrt het. Das isch zwar nur ei mögligi Definition, aber die wo zur Ziit im Staat Israel Gsetz isch und wo sich uf vili Aschbäkt vom Läbe dört uswürkt. Bi dr Gründig vo Israel isch dr leitend Gedanke gsi, ass Israel für jede Mensch, wo sich as Jud gseht, und siini nöggschde Aghörige söt e Heimet si. Dr Staat het sich denn au für Ybürgere mit erä eidlige Erklärig zfriide gä. Im Lauf vo de Johr hai die orthodoxe israelische Pardeie es fertig brocht, ihri Definition vom Judsii im Gsetz z verankere.
D Nidjude (und au vili Jude) nämme s im allgemeine nid so gnau und akzeptiere ass öbber, wenn er will Jud si, das au cha. Das bedütet im allgemeine, ass er jüdischi Feschter fiirt und jüdische Organisatione aghört.
Es git i verschidene Länder Judehasser, und bi dene isch hingege s Wort Jud ä Schimpfwort, und si behaupte d Jude siige ä Gfohr für d Menschheit und si chönne sich nid verändere und abasse, so wie dr Erasmus von Rotterdam bhauptet het: Jud bliibt Jud. Dorum si d Jude wo konvertiert hai z Spanie und z Bortugal, die neue Chrischte, nie wirklig as Chrischte akzeptiert worde, und me het se wiiterhi verfolgt.
Wie bi de orthodoxe Jude het au bi de moderne Antisemite d Abstammig als s wichdigschte gulte, aber si hai kai Underschiid gmacht zwüsche dr müeterlige und dr väterlige Linie. Bi de Nationalsozialischte het gulte, ass die rassischi Unreinheit dur s Bluet vermiddlet wärdi, so hai sie vo Halb-, Viertel und Achteljude gredet, je nach däm wievil jüdischi Vorfahre öbber gha het.
S Volk
Wil s Judedum alli Aschpäkt von erä menschlige Gmeinschaft umfasst, si d Grubbierige innerhalb vom Judedum sehr vilfältig. D Jude wärde ihrer Kultur noh in europäischi und öschtligi Jude iideilt, oder ihrer hischdorische Umgangssprooch noh in Aschkenasim (dütschi Jude), wo Jiddisch gschwätzt hai, und Sepharadim (spanischi Jude), wo Ladino gredet hai. Wenn s au nid vil Aschkenasim git, wo in öschtlige Länder, also öppe in Persie, dr Türkei oder in arabische Länder läbe, het s doch nid wenig Sepharadim, wo vor dr spanische Inquisition in anderi europäischi Länder gflüchtet si. Es git chliineri Grubbe wie die jüdische Gmeinde im Irak, im Jemen oder in Äthiopie, wo hischdorisch nie Ladino gschwätzt hai und dorum nit zu de Sepharadim zelt wärde. Ä grosse Deil vo de Jude si nid religiös, die andere gsehn sich as draditionell oder religiös. Die gläubige Jude cha mä in drei Grubbe iideile: die Orthodoxe, die Reformierte und die Konservative. Die letschte beide Grubbe gits praktisch nume in dr Diaspora, wo si ä Mehrheit under de Jude si, wo sich as religiös bezeichne. Z Israel si si nid anerkannt: ihri Rabbiner und rabbinische Gricht, ihri Konversione usw. zele nit. Bi de Orthodoxe het s zwei Grubbe, wo zahlemässig nid sehr grooss si, aber drfür vil vo sich rede mache, das si die Ultraorthodoxe und d Chassidim.
D Gmeind
Die wichtigscht öffentligi jüdischi Iirichdig isch d Gmeind. Hischdorisch hai d Jude dank iire dr Glaube und em Gsetz noh chönne läbe. D Gmeind kümmeret sich um ihri Midgliider, understützt öpper wenn s em wirtschaftlig schlächt gangen isch, schützt se so guet si het chönne, wenn si aagriffe worde si, si luegt für d Erziehig vo de Chinder und vermittlet religiösi und anderi Dienschtleischdige. In dr hütige Ziit, wo dr Schdaat vilerorts die gliiche oder ähnligi Funktione erfüllt, konzentriert sich d Gmeind ehnder uf speziell jüdischi Aglägeheit, uf d Religion und d Kultur.
D Gmeind wird vom enä gwehlte Vorstand gleitet. Er stellt d Rabbiner und d Lehrer, dr Chasan und andere Funktionär a.
Dr Rabbiner isch nit nume für religiösi Froge zueständig, er het au richterligi und seelsorgerischi Funktione i dr Gmeind.
Schloss Emmendingen
S Markgrofeschloss Ämmedinge, au Schloss Ämmedinge, isch e Renaissanceböu am Rand vun dr Altstadt vun Ämmedinge.
Judentum
D Gmeind
Sovil jüdischi Grubbe, wie s amen ä Ort mit vile Jude git, sig s vo dr Umgangssprooch, de Draditione oder dr Glaubensrichtig us, so vil Gmeinde het s dört. Nur wenn d Zahl vo de Jude noime chlii isch, düen sich Grubbe vereinige, zum Bischbil bruucht s jüdisch Gebät in dr Synagoge d Awäseheit vo mindeschtens zäh erwachsene Jude (bi de Orthodoxe müesse das Manne si, wo s Bar Mitzwa, die jüdisch Konfirmierig, hinder sich hai), und wenn d Gmeind z chlii isch muess mä Jude vo andere Gmeinde iilade für zum d Zahl vollzmache.
Schloss Emmendingen
Des aifach dreisteckig Gebei mit eme hoche Satteldach het e markante achteckige Stägedurm an dr Nordsitte un nidrigeri Näwegebei. Urspringlig isch s as Hof vum Gloschter Dännebach böut worre, dr Abststab iwer em Portal mahnt no dodraa. Noch e baar Bsitzerwägsel isch s Gebei anne 1588 vum Markgrof Jakob III. vun Bade-Hachberg kauft un zuen eme Residänzschloss umgstaltet worre.
Judentum
D Gmeind
D Ortsgmeinde si im allgemeine zsämmegschlosse in erä ''nationale' Gmeindiorganisation, wo alli Jude vom enä Land iischliesst.