cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nöggenschwiel
Wappè
S Wappè vo de ehemòlige Gmeind Nöggèschwyl isch im Johr 1970 links unnè um è Rosè ergänzt worrè. I dè rächtè Hälfti stygt dè Hirsch, wo für d Hèrrschaft vo St. Bläsy stòt.
Wǜrtschaft un Infraschtruktur
Bis zum Johr 1965 hèt mò sich z Nöggèschwyl mit Buèròrei beschäftigt. Bi dè Hywendung zum Tourismus hèn d Nöggèschwyler voll uff d Rosèzucht gsetzt. Arbètsblätz i dè Induschtry un im Einzelhandel findet mò vo Nöggèschwyl uus hauptsächlich i dè Regionè Waldshuèt un als Gränzgänger im Aargau.
Vokeersaabindig
Nöggèschwyl wirbt demit, dass es Dorf ruhig un absits vo dè Durchgangsschtrõßè lyt. Sèll drifft au zuè, dè einzig Aaschluss vum Dorf a s Strõßènetz gòt übber d K 6556, wo vo Wyylè bis zu dè B 500 bi Waldhuus gòt.
Housen
Housen (dt. Hosingen, frz. Hosingen) isch e ehmolig Gmai z Luxeburg. Zum 1. Jänner 2012 het si sich mit dr Gmaine Houschent un Konstem zue dr neie Gmai Parc Housen zämmegschlosse.
Ortsdail
Zue Housen hän d Ortschafte Buckels (Bockholtz), Duerscht (Dorscheid), Ënnereesbech (Untereisenbach), Housen, Näidsen (Neidhausen), Rouderssen (Rodershausen ) un Wuelessen (Wahlhausen) ghert.
Verwaltig
Housen het zum Kanton Klierf im Distrikt Dikrech ghert. Dr Burgermaischter vu Housen isch bis 2011 dr Jacquot Heinen gsii. Scheffe sin dr Romain Wester un dr Camille Scheuer gsii. Gwehlt wor isch iber e Majorzwahl.
Gschicht
Housen isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 968 as Hosinga. Anne 1106 het dr Gerhard I. vu Sponheim, Herr vu Clerf, zämme mit syre Frau Adelheid d Abtei Housen grindet.
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Housen ghert zum Moselfränkisch.
Bahlingen am Kaiserstuhl
D Gmeind Bahlinge am Kaiserstüehl ghert züem Landgreis Emmedinge (Bade-Wirtteberg, Dytschland)
De Ort isch nit z'verwexle mit dr Greisstadt Balinge im Zollrealbgreis.
Alemannisch
De urspringlig ertlig alemannisch Dialekt ghert züem Oberrhinalemannische, wu zöem Nideralemannische zellt. Beispiel zuem Bahlinger Dialekt gits in Heilig (1900).
Geographi
De Ort lit am Rand vum Kaiserstüehl, ebe 20 Kilometer nordwestlig vu Friburg im Brisgau.
Gschichte
De Ortsnamme leitet sich vermüetlig vu „Baldinga“ ab, was ebe „bi de Lit vum Baldo“ beditet. D erst urkundlig Erwehnig vum Ort stammt vu anno 762. As e alemannischi Sippesidlig isch de Ort aber schins scho im 3. bis 5. Johrhundert entstande.
Vu dr ehmolige Burg Bahlinge isch nit mer erhalte.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wirtschaft un Infrastruktur
Bahlinge isch langi Zitt dur d'Landwirtschaft un de Wiböi pregt gsi. In de letzte 100 Johr het de Ort e Modernisierigsschub erläbt. Bahlingen isch 1896 dur d'Kaiserstüehlbahn an s'Iisebahnnetz (Oberrhinlinie) agschlosse wore, in de folgende Johre isch d'Infrastruktur stetig üsböit wore. 1967 isch e nejs Schüelhüs böit wore, 1984 isch d'Silwerberghalle fertiggstellt wore. Sit de 1970er Johr hän sich awer züenämmend Industri, Handel un Gwerb niderglo, wo hit ebe 1000 Arwetsplätz biete. Züedem sin zahlrichi neji Gwerbe- un Wohngbite erschlosse wore.
Wiböi
De Wiböi am Kaiserstüehl reicht bis züe de Remer zruck. Derzitt were in Bahlinge ebe 280 Hektar bewirtschaftet un dur Wigüeter un öi d'Gnosseschaft „Die Winzer vom Silberberg“ üsböit un vermärktet. S handlet sich debi vorwigend um d'Sorte Müller-Thurgau, Blauer Spotburgunder, Wissburgunder und Ruländer (Grauburgunder).
Verkehr
Iwer d'Kaiserstüehlbahn isch Bahlinge an s'iwerregional Streckenetz agschlosse. 2002 isch mit de Ifüehrig vum S-Bahn-Betrib au e zweite Haltepunkt errichtet wore.
Sehn un Dechter vu de Gmeind
Karl Alfred von Zittel - ditsche Geolog un Päläontolog, bore in Bahlinge
Schrifde
Heilig, Otto (1900): Texte in alemannischer Mundart. Betr. Kürzell, Herbolzheim, Weisweil, Riegel, Bahlingen, Sasbach. Z. f. hochdeutsche Mundarten. I : 93—98.
Oetwil
Oetwil isch de Name vo däne Ort i de Schwiz:
Ernst Nobs
De Ernst Nobs (* 14. Juli 1886 z Seederf; † 15. März 1957 z Mäile) isch en Schwiizer Politiker (SP) gsii.
Nur eis Jahr hät di Sozialdemokratischi Partei bi de Nationalratswahle en bedüütende Wahlsieg erzielt. Wo dr Zürcher FDP-Bundesrat Ernst Wetter nach de Wahle us Altersgründe demissioniert hät, hät di Sozialdemokratischi Partei sofort en Aaschpruch uf de freiwerdendei Sitz i dr Landesregierig aagmeldet. Am 15. Dezember 1943 hät di Vereinigt Bundesversammlig mit 122 Schtimme de Ernst Nobs zum erschte sozialdemokratische Bundesrat vo de schwiizerische Gschicht gwählt.
Folglich isch er als Schtadtpräsident vo Züri zruggträte. Während siinere Amtsziit isch er em Finanz- und Zolldepartement vorgschtande – gege de Wille vo de Sozialdemokratische Partei.
De Ernst Nobs isch Bundespräsident gsii im Jahr 1949 und Vizepräsident im Jahr 1948.
Nachdem er am 13. November 1951 siin Rücktritt us Altersgründe aakündet hät, hät er siis Amt am 31. Dezember a siin Nachfolger Max Weber übergeeh.
D Schtadt Züri hät am 17. Dezember 2003 de Stauffacherplatz in Ernst-Nobs-Platz umbenännt.
Bannholz (Weilheim)
Bannholz isch dè vyrtgröschte Ortsdeil vo dè Gmeind Wyylè im Landchrais Waldshuèt z Baddè-Württèbärg. Bannholz isch bis zuè dè Gmeindsreform im Johr 1975 e selbschtändigi Gmeind gsi. Zu dè ehemòligè Gmeind Bannholz ghörèd d Wyler Aischperg un Ay sowiè dört dèzuè dè Zinkè Ußer Ay un s Gehöft Uff èm Hof.
Geografy
Bannholz lyt im Südschwarzwald i dè Region Hochrhy, 6,2 km weschtlich vo Wyylè un obberhalb vom Quällgebièt vom Haselbach. Bannholz lyt am Fuèß vom 780 m hochè Gupfè, èm högschtè Buggel vo dè Gmeind Wyylè. Dè Gupfè ghört widderum zum Hungerbärg un sellè isch ein vo dè Büggele vom Höchèschwander Bärg. Bannholz lyt am Firscht vom Höchèschwander Bärg un wörd am weschtlichè Dorfrand vo dè B 500 tangyrt. Nu 700 m nordweschtlich vo Bannholz, übber dè B 500 dennè, lyt dè nägschtgrösserè Wyylemer Ortsdeil Remetschwiel,
Gschicht
Uss Urkundè vo dè Klöschter Rhynau un St. Gallè vo 871 un 894 cha mò uff d Eksischtenz vo Bannholz schlièßè.
Vokeersaabindig
Bannholz lyt uumittelbar a dè B 500, öppè 800 m südlich vo dè Waldhuus-Brauerei. In Höchi Bannholz zwygt d K 6551 vo dè B 500 ab, füürt durch Bannholz durrè un Haselbachdal durab bis Gurtwyl im Schlüèchtdal. Weschtlich vo Bannholz un uff dè anderè Sitè vo dè B 500 lyt dè Wyylemer Ortdeil Remètschwyl, wo dirèkt übber d K 6551 mit Bannholz vobundè isch. Disèll Vobindung gòt durch è Unterfüürung unter dè B 500 durrè.
Aischperg
Dè Wyler Aischperg lyt guèt 2 km nordöschtlich vo Bannholz uff èrè Höchi vo 814 m zwüschè Flöschbächle un Forrèbach.
Ay
Ay lyt öppis unterhalb vo Bannholz am rächtè Ufer vum Haselbach. Ay lyt in èm munzigè Dalbeggi, unterhalb vo Ay fangt d Haselbachschlucht aa, wo bis Aischpel gòt. Ywooner vo Ay hèn annedubaki mit dè Salpeterer sǜmpatisyrt. Hützdaag isch Ay i dè Region wèg sim Schnupfvorein bekannt.
Communauté de communes du Pays du Ried Brun
D' Verwaltungsgmeinschaft Brüns Ried (amtl. Communauté de communes du Pays du Ried Brun) isch e ehmolige Gmeindverband nooch dr Richtlinie vun dr franzeesche Communauté de communes im owerelsässische Arrondissement Colmer, Kanton Andelse. Er het sit em 16. Dezember 1996 bstande un het siibe Gmeinde mit guet 5600 Inwohner umfasst. Dr Verband isch guet 5 km nordöschtlich vun Colmer in dr Owerrhineweni glege. Zum 1. Januar 2016 isch dr Verband ufglest wore. D Gmeind Grüese isch Deil vo dr Communauté de communes du Ried de Marckolsheim wore, di ibrige Gmeinde Deil vo dr Communauté d’agglomération de Colmar.
Dr Sitz vum Verband isch z'Munze gsi.
Lorry-Mardigny
Lorry-Mardigny (bìs 1871 Lorry-devant-le-Pont, ditsch 1915–18 Lorringen-Mardeningen, 1940-44 Lörringen-Mardeningen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Lorry-Mardigny lijt àn dr Granz zem Département Meurthe-et-Moselle, rund 16 Kilometer sìdeschtlich vun Metz un nin Kilometer nerdlich vun Pont-à-Mousson uf re Heche zwìsche 187 un 396 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
D Gmein Lorry-Mardigny ìsch ànne 1810 entstànde durich dr Zàmmeschluss vun dr beide Derfer Lorry und Mardigny unter em Nàmme Lorry-devant-le-Pont.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Lorry-Mardigny ìsch. Lorry-Mardigny ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Lorry-Mardigny ghert zem Lorrain.
Ludwig I. von Württemberg
Dr Ludwig I. (* um 1119; † 1158) isch vu 1143 bis 1158 Grof vu Wirttebärg gsii.
Dr Ludwig I. isch e Suhn vum Konrad II. un dr Hadelwig gsii. Zämme mit syym Brueder Emicho erschynt er vu 1134 bis 1154 am Hof vum Chenig Konrad III. un vu 1139 bis 1154 am Hof vum Chaiser Friedrich I. Barbarossa.
Dr Ludwig I. isch dr erscht us em Gschlächt vu dr Wirttebärger, wu in zueverlässiger Wyys urkundlig „Grof“ gnännt wird, dodermit isch er au dr erscht Wirttebärger, wu sich e Grofschaft ghaa het. Är isch vermuetlig dr Vogt vu dr Kanoniker vum Hailige Grab im Chloschter Denkedorf gsii.
Ludwig XVI.
Dr Ludwig XVI. (Louis XVI Auguste) (* 23. August 1754 z Versailles; † 21. Januar 1793 z Paris) isch vo 1774 bis 1791 König vo Frankriich und Navarra gsi, vo 1791 bis 1792 König vo de Franzose in erä konstitutionelle Monarchii. Noch em Sturm uf d Tuilerie am 10. August 1792 isch er abgesetzt und vor der Nationalversammlig wäge Hochverrot ageklagt und schuldig gfunde worde. Am Morge vom 21. Januar 1793 isch er as Bürger Ludwig Capet vom Scharfrichter Charles-Henri Sanson mit dr Guillotine gchöpft worde.
Währed der Französische Revolution het män em dr Familiename Capet ge, noch em Hugo Capet, em Gründer vom französische Herrschergschlächt. Mit dr Bezeichnig Bürger Ludwig Capet isch si Status as König in Frog gstellt worde.
Herrschaft
Dr Louis isch mit nünzähni noch em Dod vo siim Grossvater, em Louis XV, König worde und het ä Königriich gerbt, wo dief verschuldet gsi isch. 1774 het er dr Anne Robert Jacques Turgot as Finanzminister iigsetzt, aber däm siini Reforme si vo de Adlige und de parlements abglehnt worde, und dr Turgot het müesse go. Zu dere Ziit si no neui groossi Usgobe gmacht worde, wil Frankriich si Flotte vergrösseret het und denn im Amerikanische Unabhängikeitschrieg d Koloniste gege Grossbritannie understützt het, ä Schritt wo si neu Finanzminister, dr Jacques Necker befürwordet, wo aber s Land finanziell no ganz ruiniert het. Ass er aber im ä Chrieg gege d Ängländer gwunne het, het en für ä baar Johr populär gmacht. Gege s Budgetdefizit het er aber nüt chönne mache, wil d Massnahme so unpopulär und dr Adel so uniisichtig gsi si. Won er denn 1879 d Generalständ iiberuefe het, het dr Dritt Stand (d Bürger) rasch d Kontrolle über d Gschehnis a sich grisse und im Louis siini Entscheid si immer z spot cho und hüfig falsch gsi, was die Moderate under de Revolutionäre gschwecht het, wo nume die absoluti Macht, wo die französische König währed fast zwei Johrhundert gha und missbruucht hai, hai welle iischränke. So isch d Unterstützig für d Monarchii immer chliiner worde und das het schliesslig 1793 zum Louis siiner Hiirichtig gfüehrt. Churz noch ihm het mä au si Frau, d Marie Antoinette, gchöpft.
Er isch z erst uf em Friidhof de la Madeleine z Paris begrabe worde, wo mä alli Hiigrichtete vom Place de la Révolution begrabe het. Noch em Fall vom Napoleon Bonaparte isch si Liiche 1815 in d Basilika Saint-Denis überfüehrt worde.
Lueg
Die Französischi Revolution
Nan-Yue
D Nan-yue (chin. 南越 au: Nam Việt) sind e wichtigi Undergruppe vo de "Hundert Yue-Stämm" gsi. S Wort Yue isch en Sammelbegriff vo de chinesische Gschichtsschriiber für e nöd-chinesischi Kulturgmeinschaft im hüttige Südchina. S Sidligsgebiet vo de Nan-Yue sind die hütige Provinze Guangdong, Guangxi und Vietnam gsi. In Fukien sind d Min-Yue (閩越, bsunders am Min-Fluss) ihri Nachbere gsi.
Wo sich de Nordchines Zhao Tuo (Chao T'o * ca. 230 v. Chr. / † 137 v. Chr., vietnamesisch: Triệu Đà) um 203 v. Chr. zum König vo de Nan-Yue ufgschwunge hät, isch underem Begriff Nan-Yue bzw. Nam Việt au es unabhängigs Königrich entstande. Die wichtigste Nachberkönigriich sind Min-Yue (閩越, sit 202 v. Chr. vo China anerchännt) und Changsha (長沙 - praktisch Teil von Han-China) im Nordoste bzw. Norde gsi.
D Kommandante Zhao Tuo und Tu Zhu sind 219 v. Chr. vom Qin-Kaiser Shihuangdi (reg. 247-210 v. Chr.) erfolgriich gäge die "Hundert Yue-Stämm" gsendet worde. Mit em Undergang vo de Qin-Dynastie hät de Zhao Tuo sini Kommandantur dur Bündniss mit de lokale, nöd-chinesische Clanfüehrer gforderet, zumene Königriich umgänderet und sich zwoo benachbarte Kommandanture agschlosse. Hauptstadt isch Pānyú (番禺) worde, hüt en Stadtteil im Süden vo Guǎngzhōu. Schlussändlich isch er 196 v. Chr. vom Gründer vo de Hàn-Dynastie Liú Bāng (reg. 206-195 v. Chr.) anerchännt worde, da s Hàn-Riich no nöd d Macht zu de Duresetzig vo allne vo de Qin übernomene Ansprüch gha hät.
Trotzdäm isch es bald zum militärische Konflikt mit China cho: De Zhao Tuo hät de Kaiseritel Nan Wudi agno und s benachbarte Königriich vo Changsha bedroht, wärend am Han Gaozus sini Witwe Lü Zhi († 180/79 v. Chr.) de Nan-Yue-Lüüt Handelsbeschränkige für Metallware und Viih uferleit und am Zhao Tuos sini us Zhending (Nordchina) stämmigi Familie verfolgt hät. De Konflikt isch erscht nach em Tod vo de Kaiserin Lü Zhi zu mene Vergliich cho: De Zhao Tuo hät de Kaisertitel aufgäh und isch i di nominelli Vasalleschaft zrugggchehrt.
Zwoo Generatione spöter hät d Königswitwe Kau (樛) - e Chinesin - als Regäntin für ihre minderjährige Sohn e ängeri Agliderig as Hàn-Riich betribe. Sie isch 112 v. Chr. von ihrne Gägespieler am Hof ermordet worde, so das es zum Chrieg mit China cho isch. De Kaiser Hàn Wǔdì (reg. 141- 87 v. Chr.) hät d Generäl Lu Po-te und Yang P'u uf em Flusswäg (vgl. Magischer Kanal) nach Panyu bzw. Kanton gschickt. Im Jahr 111 v. Chr. isch de Nan-Yue vo dä Truppe Hàn Wǔdìs eroberet und als Präfektur (郡 jùn (quận)) 交趾 Jiāozhǐ (vietnamesisch: Giao Chỉ) is chinesische Riich iiglideret worde.
De hütig Name Việt Nam als Umchehrig vo de beide Silbe Nam Việt isch in Alähnig a dä Name entstande, wo im Jahr 1802 de Gia Long-Kaiser, de Gründer vo dä Nguyễn-Dynastie de chinesisch Jiāqìng-Kaiser um d Erlaubnis ersuecht hät, sis Land vo Đại Việt 大越 in Nam Việt 南越 umbenäne z döfe. Dä hät allerdings di beide Silbe zu Việt Nam 越南 umgordnet, zum Verwächslige mit em alte Königriich Nam Việt under Triệu Đà 趙佗 (Zhào Tuó) z verhindere. Das Riich hät en Teil vo däm beinhaltet, wo spöter zu Südchina worde isch.
S Grab vom zweite Nan-Yue-König Zhao Mo isch 1983 in Kanton gfunde worde.
Zheng He
Dr Zheng He het zwüsche 1405 und 1433 mit groosse Flotte siibe groossi Expedizioone im Pazifik und im Indische Ozean gmacht. Uf deene het er nit nume mit Erfolg Seeröiber bekämpft, sondern au d Meer bis uf Arabie und Ostafrika erforscht und d Machtaasprüch vom Riich vo dr Middi au milidärisch duuregsetzt. Für d Nawigazioon het er dr Kompass brucht und sini Dschunke si uf deene Räise mee as 50'000 km wit gseeglet.
Noch em Dood vom Zheng He isch d Flotte stillgläit worde, China het aber witer Seehandel driibe und isch die bedütendsti Seehandelsmacht in Ostasie gsi, bis dass es noch dr Niiderlaag im Opiumchrieg 1842 si Hegemonii verloore het und d Öiropäer iiri Macht in Asie häi afo uswite.
Rafael del Riego
Biografii
Del Riego isch am 9. April 1784 (oder au am 24 November 1785 z'Santa María de Tuñas in Aschturie uf d'Wält cho. 1807 het er syn Abschluss an dr Universität vo Oviedo gmacht un isch denoch uf Madrid zoge, wo er in d'Armee ytrete isch. 1808 isch er während em Spanische Unabhängigkeitschrieg vo de Franzose gfangegnomme worre, isch aber spöter entchomme. Im selbe Johr hät er in dr Schlacht vo Espinosa de los Monteros chämpft un isch wieder gfangegnomme worre. 1814 isch er nooch Schpanie zruggchärt.
Wo dr Chönig Ferdinand VII. 1819 Truppe uf Südamerika hät welle schigge, isch Riego zum Kommandör vum Aschturische Battalion ernannt worre. Am 1. Januar 1820 het er aber z'Cádiz gmeutert un het zamme mit andri Offizir d'Widerherschtellig vo dr Verfassig vo 1812 gfordert. Em Riego syni Truppe sin durch d'andalusischi Städt marschirt in dr Hoffnig e republikanische Ufschtand z'entzünde; d'lokali Bvölkrig isch aber gröschteteils indifferent gsi. In Gallizie isch aber e Ufschtand losbroche, un am 10 März het dr Chönig d'Verfassig widerhergstellt.
Im Dezember 1822 hät d'Heiligi Allianz entschiide, dass e republikanisches Spanie e Gfahr für d'Balance in Europa wär. Am 7 April 1823 hän d'Franzose d'Gränz überschritte. Riego hät mit synere Armee un lokale Gruppe Widerstand gleischtet, isch aber am 15 September verrate un gfangegnomme worre. Obwohl e Amneschti verchündet worre isch, isch er wege Verrat verurteilt worre un am 7 November 1823 uf em la Cebada Platz i Madrid ghängt worre.
Edi Rama
Dr Edi Rama (am 4. Juli 1964 z Tirana uf d Wält cho) isch en albanischer Künschtler un Politiker und syt em 10. September 2013 dr Minischterpräsident vo Albanie. Syt Oktober 2005 isch er Vorsitzender vo dr Sozialistische Partei vo Albanie (alb. Partia Socialiste e Shqipërisë). Vo 2000 bis 2011 isch er Bürgermeischter vo dr Hauptstadt vo Albanie, Tirana, gsii.
Politische Ufstiig
Dr Edi Rama het sich 1990 am Umsturz vum kommunistischi Regime beteiligt. Er isch zu dere Zit Lektor aa dr Kunschtakademi vo Tirana, dr Akademia e Arteve e Tiranes gsi. Er het sich aber schnell vo dr Demokratische Partei vum Sali Berisha abgwannt un in de Joor druf im Ussland e Name als Künschtler gmacht. 1997 isch er vo Sicherheitskräft (wo aageblich vom Sali Berisha beuftrait worre sin) fascht dot gschloo worre, un isch uf Paris emigriert. 1998 isch er zum Begräbnis vo sym Vater zruggcho un vum Premier Fatos Nano zum Kultusminischter ernannt worre. Wonner Kultusminischter gsi isch het er zum Byspil d erschte Kinos syt 1990 eröffne loo.
2000 het er mit dr Unterstützig vo dr Sozialistischi Partei als Bürgermeischter vo Tirana kandidiert un mit 57% gwunne. Churz noch synere Waal het en Unbekannter uf syn Huus gschosse, s isch aber niemer verletzt worre.
2004 isch er vo dr Internetplatform World Mayors zum Weltbürgermeischter vum Joor gwäält worre.
Wo d Sozialistische Partei 2005 d Parlamentswaale aa d Demokratische Partei verloore het het dr Edi Rama im Oktober vo däm Joor de Fatos Nano als Parteivorsitzender abglöst. Im Februar 2007 isch er zum zweite Mool als Bürgermeischter vo Tirana widergwäält wore. 2011 het er d Burgermeischterwahl gege dr Lulzim Basha, dr Kandidat vo dr Demokratische Partei, verlore.
Bi dr Parlamentswashl 2013 isch er als Spitzekandidat vo syre Partei aatrette und noch em Siig vo synere Partei bi dr Wahl isch er am 10. September 2013 Minischterpräsident vo Albanie wore.
Künschtlerische Aktivität
Dr Edi Rama isch nümme als Künschtler aktiv, het aber imene Interview gmeint dass d Politik au öbis äänlichs wie Kunscht isch. 2003 het er en Gaschtuftritt im Lied “Tirona” vo dr albanische HipHop Gruppe West Side Family gha, wo inzwüsche so öbis wie d Lokalhymne vo Tirana worre isch.
Woke
Woke stoot für:
Pampigny
Pampigny (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Pampigny lyt am Fueß vum Jura. D Gmaiflechi umfasst 58 % landwirtschaftligi Flechi, 37 % Wald, 4,7 % Sidligsflechi un 0,4 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Pampigny isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1141 as Pampiniaco.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 11,8 % gläge.
Religion
65,1 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 17,5 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Neutoggenburg
S Nöütoggeburg isch bis ends 2002 e Bezirk vom Kantoo Sanggale gsii. Er isch ane 1831 gschaffe wore, nochdem me de Bezirk Obertoggeborg uuftailt hett. Im Joor 2003 isch de Bezirk uufglööst wore und noi zom Waalchrais Toggeburg choo.
Pampigny
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Pampigny isch dr Eric Vuilleumier (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 3,4 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Fontenais
Fontenais isch e politeschi Gmeind im Schwiizer Kanton Jura, wo zum Bezirk Pruntrut ghört.
Geographii
Fontenais ligt im Elsgau, wo uf französisch Ajoie heisst. Zum Gmeindspiet ghöred d Dörfer Fontenais, Villars-sur-Fontenais und Bressaucourt. Nochbergmeinde sind uf Schwizer Site Haute-Ajoie, Courtedoux, Pruntrut, Courgenay und Clos du Doubs. Über e Col de Montvoie, wo höch isch, chunnt mer äne am schwiz-französische Zoll uf Montancy im Département Doubs und witer an Doubs abe.
Gschicht
Fontenais isch im 1271i zämme mim gsammte Elsgau in de Bsitz vom Fürschtbistum Basel cho. In de Johr 1793i bis 1815i het d Gmeind zu Frankriich ghört, zerscht zum Département du Mont-Terrible, dann ab em 1800i zum Département Haut-Rhin, em Oberelsass. De Wiener Kongress het im 1815 entschide, dass de Ort mit em ganze Elsgau zu Bärn chunnt. Sit de Gründig vom Kanton Jura uf de 1. Jänner 1979 ghört d Gmeind zu dem Kanton. Sit 2013 ghört au di ehmolig Gmeind Bressaucourt zu Fontenais.
Biederbach
Biederbach isch e Gmei im Landchreis Emmedinge in Bade-Württeberg (Dytschland).
Alemannisch
Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt ghört zum Oberrhialemannisch, wo zum Nideralemannische zellt. Gschwätzt wird debi d'Elzdal/Schwarzwald-Variante, wo sich vu dr Dialekt-Variante in dr Rhiebeni vor allem in dr Vokale underschidet (z. B.: stuh / lu / gu statt stoh / lo / go wie in dr Ebeni yblich)
Geographi
S'Hauptdal vu dr Gmei Biederbach isch s'Dal vum gliichnammige Zuefluss vu dr Elz im Südoste vu dr benoochberte Stadt Elze, wo sich vu öppe 350 m y. NN an dr Bachmündig bis uf chnapp 700 m y NN an dr nordöstliche Häng vum 744 m hoch Hünersedel in dr Schwarzwald erhebt.
Gmeigliderig
D'Gmarkig vu Biederbach setzt sich us zahlriiche Einzelhöfe un Chleisidlige zämme. Als Ortszentre chönne dr Ortsdeil Dorf im Süde vu dr Gemarkig un dr im Oberdal gläge Ortsdeil Chilchhöfe mit dr Pfarrchilche bezeichnet werre. Insgsamt verdeilt sich s'Ortsgebit uf meh wie 20 Ortschafte, Wiler un Einzelghöfte.
Als nennenswerti Sidlige folge im Hauptdal Underdal, Tannhöf, Chilchhöf, Oberdal und Höchehüser ufenander. In dr westliche Sitedäler lige d'Sidlige Dorf, Hinderdal un Uhlsbach, in dr östliche Sitedäler sin's d'Ortsdeiler vu Finsterbach, Hölzberg un Brühl. Illeberg, Knebis, Selbig, Mersberg, Nöidorf un Schlegelsberg zeige sich uf dr Höchelage vu dr Gmarkig. Noch witter usserhalb lige d'Ortsdeiler Bachere un Frischnau.
Gschichte
Biederbach wird erstmols 1324 urchundlich erwähnt. Ursprünglich het dr Ort zue dr Herrschaft Schwarzeberg ghört un isch mit em gsamte Brisgau zue Östriich chumme. D'Habsburger hän dr Ort 1697 an d'Herre vu Wittebach verchauft. Ufgrund vum Riichsdeputationshauptschluss und dr demit verbundene Mediatisierig isch Biderbach 1806 badisch worre. Dert het es zuenächst zum Bezirksamt Elze ghört. D'Nöigliderig 1819 het zue dr Zueghörigkeit zum Amtsbezirk Waldchilche gfüehrt. Wie 1936 in Bade Landchreise igfüehrt worre sin, isch Biederbach im Landchreis Emmedinge zuegordnet worre, dem's au hüt noch aghört. Sit dr Bildig vu Bade-Württeberg 1952 ghört dr Ort zue sällem Bundesland.
1861 un in dr 1920er-Johre hän die Bewohner vu dr Oberbiederbacher Sidlige jewils d'Trennig vu dr Gmei in Ober- un Unerbiederbach gforderet. Beidi Mol isch dr Atrag aber gschiteret.
Bildig
Biederbach verfüegt iber e Grund- un Hauptschuel mit Werchrealschuel.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Kultur un Aluegenswürdigkeite
Z'Biederbach chrüze sich zwei Fernwanderwäg, wo an vile Aluegenswürdigkeite vorbifüehre, dr Kandelhöchewäg und dr Schwarzwald-Querwäg Rottweil-Lahr.
Rudolf Gnägi
De Rudolf Gnägi (* 3. August 1917 z Schwadernau, Kanton Bern; † 20. April 1985 z Spiegel bi Bärn), heimatberächtigt z Schwadernau, isch en Schwiizer Politiker (SVP, vormals BGB gsii).
Vo 1952 bis 1965 isch de Gnägi Regierungsrat (Exekutive) vom Kanton Bern und vo 1953 bis zu siinere Wahl als Bundesrat 1965 Nationalrat (Legislative) vo dr Schwiiz gsii.
Er isch am 8. Dezember 1965 in Bundesrat gwählt worde. Am 31. Dezember 1979 isch er zruggträte. Während siinere Amtsziit isch er de folgende Departement vorgschtande:
Er isch Bundespräsident gsii i de Jahre 1971 und 1976 und Vizepräsident i de Jahre 1970 und 1975. Us siinere Amtsziit als Chef vom Militärdepartement schtammt d Iifüehrig vom Trikothemd 75, em so genannte Gnägi oder Gnägi-Liibli, en olivgrüene liechte Rollchragepullover für d Truppe. Zu siim Fründeschreis hät d Jugendschriftschtellerin Elisabeth Müller ghört.
"Gnagi" isch dr Helvetismus, wo em düütsche Eisbein entschpricht. Us siinere Ziit im Bundesrat schtammt die für ihn schmeichelhafti Redewendig "es Gnagi und sächs Würscht" (dr Schwiizer Bundesrat beschtaht us siebe Mitglieder).
Bischoffsheim
Bìsche (frz. Bischoffsheim, dt. Bischoffsheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Bìsche lijt àm Rànd vun dr Vogese. Nochbergemeine sìn Griese, Ìnnle un Blaase ìm Nordoschte, Hìndse un Krüterrische ìm Sìdoschte, Ewernahn ìm Sìde, Bersch ìm Weschte un Roose ìm Nordweschte.
Gschìcht
Bìsche ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 530.
Céligny
Céligny (frankoprovenzalisch [] ) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.
Geografi
Céligny isch e Enklave vum Kanton Gämf im Kanton Waadt am rächte Stade vum Gämfersee. Zue dr Gmai ghere s Dorf Céligny uf eme Biel iber em See, s Daal vu Le Brassus un d Enklave La Grande un La Petite Coudre. Dr Bann umfasst 64 % landwirtschaftligi Flechine, 19 % Wald, 11 % Sidligsflechine un 5 % Vercheersflechine.
Nochbergmaine sin d Waadtländer Gmaine Crans-près-Céligny, Founex, Bogis-Bossey, Crassier, Chavannes-de-Bogis un Arnex-sur-Nyon.
Gschicht
Céligny isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1163 as Siliniacum.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 29,0 % gläge.
Religion
37,4 % vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 29,5 % remisch-katholisch.
Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 599 Yywohner 487 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 38 Dytsch, 2 Italienisch un 72 anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.
Andrée Steinmetz-Meichel
D Andrée Steinmetz-Meichel (* 1949 im Château de la Verrerie z Mattstall) isch e franzesischi Lehreri un Autori.
Lääbe
Syt si vier Johr alt isch, läbt si z Minichhause am Rhy. Vu 1973 bis 2009 het si as Lehreri gschafft, vor allem as Dytschlehreri Collège z Selz. Syt 2009 isch si Räntneri.
Näbe ire Arbet as Lehreri het si an dr Fakultet fir Gaischtes- un Sozialwisseschafte an dr Uniwersitet z Charlsrue Filosofy un Literaturwisseschaft studiert un anne 1993 as Magistra Artium abgschlosse. Si het derno au as Ibersetzeri gschafft, unter anderem fir europäischi Bildigsprojäkt.
Si schrybt Gedicht un Prosa uf Franzesisch un Elsässisch, mänkmol au uf Dytsch. Anne 2012 het si ne Uuswahl vu franzesische Gedicht unter em Titel „A corps et à cris“ in dr Editions La Bruyère publiziert. Fir iri Poesy isch si scho mit verschideni Brys uuszaichnet wore, unter anderem mit em Concours International de Poesie anne 1978, bim Trophee Victor Hugo anne 1994 un em Prix Sylvie Reff anne 2019.
Si engaschiert si au bim Theater „La Chimere“ z Haguenau, wu historischi Freiliechtuffierige uf Elsässisch macht. Si macht mit as Schauspileri un un duet Stuck firs s Theater ibersetze.
Lostroff
Lostroff (ditsch Losdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Lostroff ìsch. Lostroff ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Lostroff ghert zem Lorrain.
Schweizer Alpen-Club
Dr Schwiizer Alpeklub SAC (uf französisch Club Alpin Suisse CAS, uf iteliänisch Club Alpino Svizzero CAS und uf rätoromanisch Club Alpin Svizzer CAS) isch e Verein vo dr Schwiiz.
D Froue hend am Afang nit törfe em SAC byträtte; drum hend es baar Bärgstygerinne ane 1918 dr Schwiizerisch Frouealpeklub uf d Bei gstellt. Erscht ane 1980 sind dr SAC und dr SFAC zämeggange.
Gly nach dr Gründig ane 1863 hend d Mitglider vom SAC i de verschidene Regioone vo dr Schwiiz eigeni Gruppe pildet, wo als Sekzioone vom SAC gälte. Middlerwyle sind’s 111 Sekzioone. Die gröscht isch d Sekzion UTO vo Züri. Als Underkümpft für die länge Tuure uf d Bärggipfel hend d Sekzioone Bärghütte bout. Die erschti isch d Grüenhornhütte im Glarnerland gsi. Em SAC und syne Deilverein ghöre 152 Hütte i alne Bärggebiet vo dr Schwiiz, au im Jura.
Dr SAC organisiert d Usbildig vo de Bärgstyger, bsunders au für Jugentlechi. Er luegt zum Sportchlättere und hilft bi Chlätterweppewärb mit, und er isch zäme mit dr Schwizerische Rettigsflugwacht für d Bärgrettig zueständig, grad au bi Unfäll mit Lawine.
Dr SAC het e grossi Biblioteek mit Bärgliteratur; die isch i dr Zäntralbiblioteek Züri dehei.
Zum bi de Schutzprojäkt für d Alpe mitzmache, isch dr SAC dr Internazionale Alpeschutzkommission CIPRA byträtte.
Usingen
Usinge (amtlich: Usingen) isch e Stadt z Hesse.
Wappe
Scho s erschte bikannte Usingr Stadtsygel – s gäb ältre, aber ihri Luegi isch unbikannt – us de Johr 1277 zigt e quadratische Schild mit vier stygende Löbe (de Goldnen uf Nassau; de Silbern uf Saarbrücken bezoge), da de Stadt domols vo de Grafen vo Nassau-Saarbrücken regiert woorde. Spöötre Sygel zigte kei Schindle un Chrüze in de Felder, doch sii tauchte 1935 wiider uf, wo s derzeitige Wappe verliehe woorde. E ältres Stadtsymbol, e Kleeblatt (Dreipass) isch au de Wappeschild bigfügt.
Geographische Lag
De Stadtcherne ligt uf öbbe 300 m Höhe über NN, de högscht Erhebig im Stadtteil Usingen isch de „Hohe Berg“ mit 414 m über NN.
Nachbargemei
Usingen gränzt im Norde un Oschte an de Wetterauchrais (Stadt Butzbach un Gemei Ober-Mörlen), im Südoschte an de Gemei Wehrheim, im Süde an de Stadt Neu-Anspach un de Gemei Schmitte, im Weschte an de Gemei Weilrod un im Nordweschte an de Gemei Grävenwiesbach.
Necker (Begriffsklärung)
Necker cha si:
Lueg au:
Mögglingen
Geografi
Megglenge leit em obere Remsdal am Fuaß vo dr nordeschtliche Schwäbische Alb. D Nochbergmoede vo Megglenge send Heuchlingen, Essingen, Heubach ond Böbingen an der Rems.
Vo dr Gmarkong send 68,6 % Landwirtschaftsfleche, 10,3 % Wald, 20,4 % Sidlongsfleche ond 0,7 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Megglenge gheret s gleichnamig Dorf, dr Weiler Hermannsfeld ond d Hef Christenhof, Gollenhof ond Sternhof.
Gschicht
Megglenge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1143.
Verwaldong
Megglenge hot sich mit dr Stadt Haebach ond dr Gmoede Bardlemäe, Bebenge ond Heichlenge zom a Gmoedverwaldongsverband zammagschlossa.
Dr Schuldes vo Megglenge ischt dr Adrian Schlenker.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Megglenge ghert zom Schwäbisch.
Kunstmuseum
E Kunstmuseum isch e staatligs oder privats Museum, wo Kunstwärk gsammelt, archiviert und usgstellt wärde. Drnäbe bedriibe e Hufe Kunstmuseä – vo de staatlige alli – au Forschig in dr Kunstgschicht und bemüehje sich um d Restaurierig vo Kunstwärk.
D Kunstmuseä si hüfig us de Brivatsammlige vo iiflussriiche Persönligkeite im 18. Johrhundert entstande.
Zu de bedütendste Kunstmuseä uf dr Wält ghöre:
Jonglënster
Jonglënster (dt. Junglinster, frz. Junglinster) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Verwaltig
Jonglënster ghert zum Kanton Gréivemaacher im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Jonglënster isch dr Francine Colling-Kahn (CSV). Scheffe sin dr Mike Hagen (LSAP) un dr Romain Reitz (CSV). Gwehlt wird iber e Proporzwahl.
Gschicht
Jonglënster isch zum erschte Mol gnännt wore anne 867 as Lincera. Vu dr "Herrschaft Linster" wird zum erschte Mal im Scheffewystum vu Esch an dr Sauer vu anne 1201 gschribe. S Wasserschloss vu dr Herre vu Linster isch z Altlinster gstande.
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Jonglënster ghert zum Moselfränkisch.
Reformierte Kirche Klingnau
Di refermiert Chile vo Chlingnau isch d Chile vo der refermierte Pfarrei i dr Stadt Chlingnau im Aargau.
D Chile isch s Zäntrum vo dr refermierte Chilegmeind vo Döttige, Chlingnau und Chlydöttige. Ane 1912 hend di Refermierte vo Döttige und Chlingnau en Chilegnosseschaft ggründet, wo ane 1934 und 1935 d Chile oben a dr Altstadt vo Chlingnau am Probschtbärg bout het. Dr neue Strooss zu dr Chile het d Stadt dr Name Chilewääg ggä. Dr Chiledurm mit em höche Tach isch erscht ane 1962 zum Saal dezuecho, und ane 1971 au no s Chilegmeindhuus.
Auferstehung Jesu Christi
D Uuferschtehig vom Jesus Christus isch nach em Glaube vom Chrischtetum d Überwindig vom Tod durch de Jesus Christus, indem er s irdische Lebe verloh het und zu Gott erhobe worde isch.
Es schtönd sich in de Theologii hüüt zwei Versione vo de Uuferschtehig Jesu gegenüber: D Variante, wie si in de Evangelie vo de Bibel beschriibe isch, und die hüütigi, vo de Uufklärig prägti sogenannti historisch-kritischi Variante.
En historisch-kritischi Analyse vo de Evangelie het ergää, dass e paar Pünkt a de Uuferschtehigs-Gschicht wohl nit präzis überliiferet worde sind; es het ja do teils au e zwangsläufig immer relativ unpräzisi und au euphorisch übertriibeni mündlichi Überliiferig schtattgfunde. Es wird hüüt vo de Theologii mehrheitlich dervo uusgange, dass en Uuferschtehig Jesu und nachfolgendi Erschiinige vor körperliche Mensche nit körperlich, sondern metaphysisch oder transzendent vor sich gange isch.
Anderi historisch-kritischi Positione sind sogar noch kritischer, mit de Meinig, es hätti sich bi de Erschiinige vor de Fraue und de Jünger sogar um puri psychischi Halluzinatione ghandlet, wo nach de Chrüüzigung us de nidergschlagene, depressive Schtimmig vo dene Gfolgslüüt vom Jesus entstande isch. Dem chann jedoch entgege gsetzt werde, dass die hüütgi psychiatrischi Forschig klari Erkenntnis het, dass Depressione und depressivi Nidergschlageheit nit einheitlich immer Halluzinatione, sondern au anderi psychischi Manifeschtatione hervorrüefe chan, so dass die Augezüüge nit einheitlich und gschlosse die Erschiinige hätte chönne bezüüge.
Au d Hyperaktivität bezüglich urchrischtlicher Missionstätigkeit, wo sich im Gfolg vo dene Ereignis manifeschtiert het, schpricht luut e paar Theologe eigetlich eher für es wirklich ungwöhnlichs Ereignis.
Nordtirol
S Nordtirol isch durch die Teilung vam Tirol zwüsche Österrich und em Königriich Italie noch em Erste Weltkriag im Jaar 1919 entstanda und isch der gröschte vo de vier Landesteile. Hüt bildet Nordtirol und Osttirol s österriichische Bundesland Tirol. D Hoptstadt devo isch Innsbruck. S Südtirol ghört hütt zu Italie und bildet di Autonome Provinz Bozen – Südtirol (Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige) mit de Hoptstadt Bozen/Bolzano. Di italienischi Provinz Trentino het au zum historische Tirol ghört und werd wege dem mengisch au Welschtirol gnennt.
Museum für Stadtgeschichte Freiburg im Breisgau
S Museum fir Stadtgschicht vu dr Stedtische Museä Fryybeg im historische spotbarocke Wentzingerhuus zaigt d Gschicht vu dr Stadt Fryybeg vu dr Aafäng um 1100 bis in d Barockzyt.
S Museum isch e Abdailig vum nochglägene Auguschtinermuseum. Dr Schwärpunkt lyt uf dr Gschicht vum Handel un em Gwärb, dr Klöster un dr Universitet. S zaigt Modäll vu dr Stadt um 1600 un 1700 un di böulig Entwicklig vu dr Stadt bis in d Gegewart mit Aasichte un Blän.
S Gebei isch anne 1761 vum Chinschtler un Stifter Johann Christian Wentzinger (1710–1797) as Atelier- un Wohnhuus fir sich sälber böue wore. Bsundersch inträssant isch dr Stäägesaal mit Deckegmälde un im iberdachte Innehof d Staiskulpture vu dr „Vier Johreszyte“ us em Schloss Ebnet, wu zue dr Hauptwärch vum Wentzinger zelle.
Au d Zyt vum Dryssgjehrige Chrieg un d Folge vun em, s Läbe vu dr Gaischtlige un s Löbe vu dr aifach Mänsche wird dargstellt, mit Handel, Bärgböu, Handwärch un Gwärb.
S Läben in eme Chloschter wird am Chloschter Adelhuuse dargstellt, em wichtigschte Frauechloschter z Fryybeg.
Zwai Stadtmodäll zage Fryybeg mit syybe mittelalterlige Muure un Dor um 1600 un im barocke Feschtigsstäärn um 1700. E dritt Modäll dokumentiert dr mittelalterlig Böubedrib Fryybeger Minschter.
Tirol
Tirol isch e Region z Mitteleuropa, wu vum Weschte vu Eschtryych bis in dr Norde vu Italie goht. Urspringli unter eire Herrschaft, isch Tirol noch em Untergang vum Habsburger Viilvelkerstaat Eschtryych-Ungarn noch em Erschte Wältchrieg dur dr Vertrag vu St. Germain uf zwe Staate ufdeilt wore:
Gnännt isch d Region no dr alte Residänz vu ihre Landesfirschte, Schloss Tirol oberhalb vu Meran im Burggrofeamt.
Geografii
Landschaftli isch Tirol dur d Alpe bregt. Di hegschte Bärg vu Tirol sin dr Ortler (3905 m ü. A) un di iber 3859 Meter hoch Königspitze z Sidtirol, dr Großglockner (3798 m ü. A) z Oschttirol, dr Monte Cevedale (3769 m s.l.m.) z Wälschtirol (Trentino) un d Wildspitze (3768 m ü. A) in dr Ötztaler Alpe z Nordtirol.
D Entwässerig erfolgt z Nord- un Oschttirol iber Inn, Drau un Lech, wu alli in d Duene minde. Sidtirol un Trentino wäre in dr Hauptsach vu dr Etsch un ihre Näbefliss entwässeret. D Deilig vum Land isch fascht gnau an dr Wasserscheide erfolgt.
D Region Tirol gränzt im Norde an Bayern, im Weschte an Vorarlberg un dr Kanton Graubünden, im Sidweschte an d Lombardei, im Siden un Sidoschte an Venezie un im Oschte an Salzburg un Kärnten.
Bezirk Moutier
Dr Amtsbezirk Moutier (alemanisch Amtsbezirk Münschter, dütsch elter Amtsbezirk Münster) isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Moutier gsi. Är het 26 Gmeinde umfasst:
Dr Amtsbezirk Moutier het 38'386 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 681 km² gha.
Sit em 1. Jänner 2010 ghöre auui Gmeinde zum Verwautigskreis Bärner Jura.
Änderigen im Gmeindsbstang
Am 1. Juli 1996 isch d Gmeind Vellerat na nere Vouksabstimmig vom Bezirk Moutier abtrännt un em Bezirk Dälschberg im Kanton Jura zueteilt worde.
Johann Jacob Burckhardt
Dr Johann Jacob Buurged (* 19. Mai 1614 z Basel; † 1. Novämber 1690 au dört) isch e Baasler Politiker us em Daig gsi, wo vo de 1630er Joor bis zu sim Dood die mäiste vo de wichdige Baasler Ämter iignoo het und vo 1684 bis 1690 Bürgermäister gsi isch.
Lääbe und Karriere
Dr Buurged isch am 19. Mai 1614 z Baasel uf d Wält cho. Sini Eltere si dr Oberstzunftmeister und Brofässer für Ethik Johann Rudolf Buurged und d Esther Battier. gsi. Er het an dr Uni Baael Rächt afo studiere und denn z Gämf und z Frankriich. Er isch denn uf Baasel zruggchoo und isch 1633 Schriiber uf dr Baasler Kanzlei worde. 1636 het er d Catharina Iseli, d Dochder vom Rootsheer Lucas Iseli ghürootet 1638 isch er zum Verwalter vom Kiirche- und Klosterguet uf em Münsterbärg ernennt worde. Vo 1646 isch er Säggser vo dr Zumft zu Huusgnosse gsi. Vo 1657 isch er im Chläine Root gsässe und vo 1659 bis 1690 as Drizääner gregiert. 1666 isch er zum Landvogt z Chläihüünige ernennt worde. Vo 1666 bis 1684 isch er Oberstzumftmäister und Dreier gsi und im Joor druf isch er Kaufhuusher worde. Er het au uf dr Eebeni vo dr Äidgenosseschft politisiert. Er isch e baar Mol Abgeordnet an dr Daagsatzig gsi. 1673 und 1681 het en d Daagsatzig as äine vo iire Gsandte zum Empfang vom franzöösiche Köönig Louis XIV gschiggt worde. 1683 isch er zum Vermiddler im Glarner Religionsstrit ernennt worde.
1684 isch dr Buurged Bürgermäister worde, in ere Zit, wo die politischi Macht in dr Stadt am sterggste in nume weenige Händ konzentriert gsi isch. D Familie vom Daig si nid nume in de Heerezümft voorherschend gsi, sondern häi au Handwärkerzümft afo übernee. 1690 het sich dr Groossroot gege die fast absoluti Vorherschaft vom Chläine Root ufgleent und d Macht an sich grisse.
Dr Johann Jacob Buurged isch am 1. Novämber 1690 z Baasel gstorbe.
Grandfontaine
Grandfontaine isch e politeschi Gmeind im Schwiizer Kanton Jura. D Gmeind ghört zum Bezirk Pruntrut.
Geographii
Grandfontaine ligt im Elsgau, wo uf französisch Ajoie heisst.
Gschicht
Grandfontaine isch im 1271i zämme mim gsammte Elsgau in de Bsitz vom Fürschtbistum Basel cho. In de Johr 1793i bis 1815i het d Gmeind zu Frankriich ghört, zerscht zum Département du Mont-Terrible, dann ab em 1800i zum Département Haut-Rhin, em Oberelsass. De Wiener Kongress het im 1815 entschide, dass de Ort mit em ganze Elsgau zu Bärn chunnt. Sit de Gründig vom Kanton Jura uf de 1. Jänner 1979 ghört d Gmeind zu dem Kanton.
Schwarzwaldverein
Dr Schwarzwaldverain isch dr eltscht Gebirgs- un Wanderverain z Dytschland. Är isch anne 1864 z Fryybeg grindet wore.
Aktivitete
Zue dr Aktivitete vum Schwarzwaldverain ghere Wandrige, Naturschutz, Haimatbflääg, Wägnetzerhaltig un Familien- un Jugedarbet im Schwarzwald. Dr Verain bedrybt 27 Wanderhaim, wu alljohr rund 30.000 Wanderer ibernaachte.
Anne 2010 het dr Schwarzwaldverain dr 110. Dytsch Wanderdag uusgriichtet.
Organisation
Dr Schwarzwaldverain bstoht us em Hauptverain, wu 238 sälbständigi Ortsverain as Mitglider het. D Ortsverain sin in 16 Bezirk organisiert un hän insgsamt fascht 75.000 Mitglider. Em Bresidium vum Hauptverain ghere drei Mitglider aa; dr Bresidänt isch dr Eugen Dieterle. Näb em Bresidium git s nyyn Hauptfachwart, wu fir bstimmti Ufgabe verantwortlig sin, un di hauptamtlig bsetzt Hauptgschäftsstell. Sitz vum Hauptverain isch Fryybg.
Bezirk un Ortsverain
Bad Herrenalb, Essen, Ettlingen, Frankfurt/Main, Heidelberg, Ittersbach, Karlsruhe, Karlsruhe-Neureut, Linkenheim-Hochstetten, Malsch, Mannheim-Ludwigshafen, Marxzell, Oberhausen, Waldbronn, Weingarten, Wettersbach
Buchenbach, Dreisamtal-Kirchzarten, Freiburg, Freiburg-Hohbühl, Glottertal, Gundelfingen-Wildtal, Ihringen-Wasenweiler, Kaiserstuhl-Breisach, Kirchzarten-Neuhäuser, Merdingen, Staufen-Bad Krozingen, Vogtsburg
Emmingen, Engen, Geisingen, Gottmadingen, Immendingen, Konstanz, Öhningen-Höri, Radolfzell-Markelfingen, Rielasingen-Worblingen, Singen, Stockach, Tengen, Tuttlingen, Überlingen
Denzlingen, Elzach, Emmendingen, Endingen, Gütenbach, Kenzingen, Kollnau-Gutach, Oberprechtal, Ottoschwanden-Freiamt, Riegel, Sexau, Simonswald, Teningen, Waldkirch-Kandel, Winden, Wyhl
Aichhalden, Bad Dürrheim, Blumberg, Donaueschingen, Furtwangen, Hardt, Hornberg, Königsfeld, Lauterbach, Mönchweiler, Neukirch, Schiltach, Schonach, Schramberg, Schwenningen, St. Georgen, Tennenbronn, Triberg, Villingen
Albbruck, Bad Säckingen, Bernau, Bonndorf, Dachsberg, Görwihl, Hänner-Oberhof, Häusern, Herrischried, Laufenburg, Lottstetten, Murg, Schlüchttal, Schwörstadt, St. Blasien, Stühlingen, Todtmoos, Vorderer Hotzenwald, Waldshut, Wehr
Eisenbach, Feldberg, Hinterzarten, Lenzkirch, Löffingen, Neustadt, Schluchsee, St. Märgen, St. Peter, Titisee
Achern, Baden-Baden, Bühl, Bühlertal, Hornisgrinde, Ottenhöfen, Sasbach, Yburg
Biberach, Gutach, Haslach, Hausach, Nordrach, Oberharmersbach, Oberwolfach, Schapbach, Welschensteinach, Wolfach, Zell am Harmersbach
Alpirsbach, Altheim, Bad Rippoldsau, Baiersbronn, Besenfeld, Betzweiler-Wälde, Diessen, Dornhan, Dornstetten, Freudenstadt, Glatten, Horb, Klosterreichenbach, Loßburg-Rodt, Mitteltal-Obertal, Pfalzgrafenweiler, Röt-Schönegründ, Schönmünzach-Huzenbach, Schopfloch, Waldachtal, Wittlensweiler
Bad Bellingen, Basel / Schweiz, Grenzach-Wyhlen, Hasel, Hausen, Kandern, Karsau, Kleines Wiesental, Lörrach, Maulburg, Müllheim-Badenweiler, Rheinfelden, Schönau, Schopfheim, Steinen, Sulzburg, Todtnau, Weil am Rhein, Zell im Wiesental
Bermersbach, Forbach, Gaggenau, Gernsbach, Langenbrand, Rastatt un Umgebig
Altburg, Altensteig, Ammertal, Bad Teinach, Calw, Dachtel, Deckenpfronn, Ebhausen, Gärtringen, Gechingen, Gültlingen, Haiterbach, Hirsau, Nagold, Neubulach, Neuweiler, Stammheim, Sulz am Eck, Weil der Stadt, Wildberg, Zavelstein – Bietigheim-Bissingen, Darmsheim, Heilbronn, Leonberg, Sindelfingen, Stuttgart, Stuttgart-Feuerbach
Ettenheim-Herbolzheim, Gengenbach, Kehl-Hanauerland, Lahr, Offenburg, Reichenbach, Schutterwald, Seelbach, Zell-Weierbach
Appenweier, Bad Peterstal, Nußbach, Oberkirch, Oppenau, Renchen, Zusenhofen
Bad Liebenzell, Birkenfeld, Bretten, Calmbach, Dobel, Engelsbrand, Gräfenhausen, Höfen, Neuenbürg, Pforzheim-Badengruppe, Pforzheim-Brötzingen, Pforzheim-Dillweißenstein, Pforzheim-Eutingen, Pforzheim-Hohenwart, Pforzheim-Huchenfeld, Pforzheim-Schwabengruppe, Schömberg, Straubenhardt, Unterreichenbach, Wildbad, Würmtalal
Wanderwäg
Dr Schwarzwaldverain bedreit e Netz vu Wanderwäg mit ere Lengi vu iber 24.000 km, wu sich iber dr gsamt Schwarzwald verdailt. Unterhalte wäre d Wäg uusschließlig vu Ehrenamtlige. Di sognännte Hauptwanderwäg (Weschtwäg, Mittelwäg un Oschtwäg) verlaufe in Nord-Sid-Richtig; derzue chemem in däre Richtig no dr Kandelhechewäg un dr Ortenauer Wyybfad im Weschte un dr Gairandwäg im Oschte. D „Querwäg“ verlaufe in Oscht-Wescht-Richtung: Querwäg Gengebach-Alpirschbach, Querwäg Rautweil-Lohr, Querwäg Fryybeg-Bodesee, Hotzewaldquerwäg un anderi. In dr 1990er Johr isch e Färnradwäg derzuechuu, wu z Charlsrue aafangt un bis uf Basel goht. Är verlauft abschnittswyys parallel zum Weschtwäg.
Alli Wäg sin mit ere Rute gchännzaichnet. Regionali Wanderwäg sin mit ere blaaue Rute markiert, ertligi mit ere geele Rute. D Hauptwanderwäg sin mit unterschidlige Rute gchännzaichnet.