cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrea Tagwerker
Gsamtwältcupsiigeri im Rännschlittle 1997
Bi dr Olympische Spiil 1998 z Nagano isch si am 11. Februar uf dr fimf Rang chuu.
Im Spotjohr 1999 het di 29-Jehrig verchinde, ass ihir aktiv Zyt umme sei.
Anne 1994 un nomol 2002 (drei Johr noch em Änd vu ihre internationale Laufbahn) isch si eschtrychischi Maischteri wore.
Privatlääbe
Si läbt mit ihrem Mann Hans un ihre zwee Sihn z Bludaz.
Rote Liste und Artenverzeichnis der Köcherfliegen Baden-Württembergs
In dr Publikation Rooti Lischt un Aarteverzaichnis vu dr Staichärschele z Baade-Wiirtebäärg sin mit Stand 2005 263 fir s Biet vu Baade-Wiirtebäärg noogwisene Aarte vu Staichärschele (Trichoptera) ufgfiert.
Institut polytechnique de Paris
D Institut polytechnique de Paris esch e Technischi Hochschuel vu Paris-Palaiseau (Frànkrich). Si isch Mitgliid vo der Conférence des Grandes Écoles. Dr Lehrplan isch multi-disziplinär, d Studiezit zum Ingenieur drei Joor lang.
Rote Liste und Artenverzeichnis der Köcherfliegen Baden-Württembergs
Legänd:
Fußball-Europameisterschaft 1996
D Fueßball-Europamaischterschaft 1996 vu dr Manne (offiziäll UEFA EURO 96) isch di 10. Uusdragig vum Turnier gsii un het vum 8. bis zum 30. Juni 1996 z Ängland stattgfunde.
Europamaischter isch di dytsch Fueßballnationalmannschaft wore, wu zum zwaite Mol no 1984 dr Titel gwunne het un im Finale gege di tschechisch Nationalmannschaft mit 2:1 dur e Golden Goal in dr 95. Minut (1:1, 0:0) gwunne het.
Ibersicht
1 Siig no Golden Goal 2 Siig no Elfmeterschieße
Adelheid Ockenfuß
D Adelheid Ockenfuß (* z Allmeschwiihr as Adelheid Leser) isch e dytschi Dialäktautori.
Lääbe
D Adelheid Leser isch as zeet Chind in ere Buurefamilie uf d Wält chuu, ire Vater Wilhelm Leser isch dodmol scho 57 Johr alt gsii, iri Mueter Lina 43. Iri Chindhait isch bregt gsii isch dur lieblosi Eltere un dr Missbruuch dur e Verwandte. Mit 19 Johr het si ghyrote un het eso chenne s Elterehuus verloo. 27 Johr lang het si as Birochraft bi re Firma z Friesene gschafft. Si wohnt mit irem Mann Dieter Ockenfuß im Lohremer Stadtdail Burge.
Nelly Sauter
D Nelly Sauter (* 24. Augschte 1959 z Üüdike; † 7. Juli 2021 z Spräitebach ) isch e Schwyzer Fueßballspiileri gsii, wu mit 55 Länderspiil iiber 20 Johr lang Rekordnationalspiileri vu dr Schwyz gsii isch. Si het as Mittelstiirmeri gspiilt. Ire eerscht Länderspiil het si anne 1978 mit 18 Joor absolviert un ire letscht Länderspiil im April 1992 im Alter vu 32 Joor.
Adelheid Ockenfuß
Lääbe
Aagregt dur dr Lohrer Oberburgermaischter un Dialäktautor Philipp Brucker het si mit em Schrybe aagfange. Si het iri schwär Chindhait in ere Autobiografy ufgschafft, wu si nit vereffetligt het, derzue schrybt si unter anderem Gschichte uf Alemannisch. Anne 2018 het si bim Wettbewärb Lohrer Murre mit dr Gschicht „Dr Schutzängl“ dr zweet Bryys in dr Kategory Prosa gwunne.
Nelly Sauter
Anne 2010 isch d Sauter Eeremitgliid vum FC Züri woore, wu si au no ire aktiive Zyt as Fueßballeri fir en gschafft het.
Pfadfinder
E Pfadfender ischt e Aagheriger vo dr Pfadfenderbewegong. Die erschde Pfadfendergrubba send vor iber hond'rd Johr in England 1907 vom Lord Robert Baden-Powell (BiPi) gründed worda. Des isch en General gwesa, wo fir England en India ond in Süafrika gwesa isch. Der hot uff ra Insel s'erschde Zeldlager für Buaba gmacht. D'r BiPi hot no au a Buach gschriba, wo 1908 onder dem Titel „Scouting for Boys“ rauskomma isch.
Kurz druff hats au en Deitschland no scho Pfadfender gebba. Des Buach vom BiPi hot m'r schnell ibersezd ond scho 1909 of Deitsch verkaufd. Ond no send scho vor am erschda Krieag en faschd elle deutschbrachige Lender Grubba entschdanda, wo sich no en underschiedliche Organisationa zammado hend. Do hots no Evangelische ond Kaddolische gebba ond fir Buaba ond Mädla au getrennd.
Em dridda Reich send elle Pfadfenderorganisationa verboda worda. Elle Mitglider aus de Grubba send en'd Hitlerjugend eiglidert worda. Elle Verbend, wo an a Kirch ogschlossa warat, hen sich a bissle lender oabhängig halda kenna, aber 1938 send die no au von d'r Geschdabo verboda worda.
Noch em zwoida Weldkrieag send die Organisationa wieder aufbaud worda. Blos d Russe hen s en ihre Besatzungszone ned erlaubt. Au schbäder en d'r DDR send Pfadfender emmer verboda gwesa, weil's dort jo d' FDJ ond d'Thälmanngrubba gebba hot, wo sich ihr Programm von de Pfadfender abguckt hen.
So en de 70er ond 80er Johr hen sich die meischde Pfadfenderverbend fir Buaba ond Mädla ognäherd ond hen sich zamma do.
Nochdem 1990 d' Mauer weg gwesa isch, send au en d'r ehemalige DDR Pfadfedergrubba endschdanda. Die meischde hen sich Organisationa ogschlossa, wo's au en d'r Bunderrebubligg scho gebba hot. Aber s'send au oigaschdendige Verbend endschdanda.
Ogfähr gleichzeidig dod'rmid send freikirchliche Pfadfenderverbend endschdanda, wie zom Beischbil d' Royal Rangers odder d' chrischdliche Pfadfender der Adventjugend. En d'r Nordelbischa Kirch (Hamburg ond Schleswig-Holschdei) wachst seit 1996 d'r Ring vo Evangelische Gemeindepfadfender. Emmer meh Kirchagemeinda ibernemmat Pfadfenderei als Methode fir ihr Kender- ond Jugendarbeid.
Weblink
Weltpfadfenderbewegong
Walther Büsser
Dr Walther Büsser (* 1923 z St. Galle ; † 17. Februar 2017) isch en Schwiizer Grafiker gsi.
Läbe
Er hä 55 Jaar lang als freischaffende Wärbegrafiker gschaffed, vor allem als Schriftgrafiker. Im Buech „Sinnvolle Botschaften“ häd de Walther Büsser sini Läbeswäishäite usege – natürli grafisch sehr schön stalted.
Rote Liste der Fang- und Heuschrecken Baden-Württembergs
In dr Publikation Rooti Lischt un Aarteverzaichnis vu dr Großschmätterling z Baade-Wiirtebäärg sin anne 2004 67 fir s Biet vu Baade-Wiirtebäärg noogwisene Aarte vu Haigumper (Orthoptera) un ai Fangschrecke (Mantodea) ufgfiert.
Maultasche
Mauldascha send gfüllde Däschle odr Rolla vo Nudeldoig. Manche saget gfülld Nudla dazua.
Macha
Dr Nudldoig muaß so denn sei, dass d Fillong durchscheind. S Broblem bei Mauldascha aus dr Fabrik isch, dass des do ned gohd. Au kaa ma koin Mehldoig nemma ond muaß en Doig mid Griaß nemma, drmid se feschd bleibad.
Om se an d Aaschbrüch vo de Leid aazbassa, mached se heid au Mauldascha, mo blos Rendfloisch dren hen, abr au ganz ohne Floisch – fegedarisch – sen.
D Mauldascha hoissad au Herrgottsbscheisserle weil ma se en dr Faschdazeid – ma siechd jo koi Floisch – hod essa kenna. Es gheert also des Geheimnis dazua, dass koiner, außer dem der se macht, wirklich 100 % woiß, was dren isch.
Aamergonga
Es hoißt, dass Mauldascha im Kloschter Maulbronn erfonda worda send ond des ganz am Aafang no Maulbronner Dascha waret. Des isch also nix mit'm Maul ond bloß a baar Kulturbanausa ausm Norda send scho uf die grandiose Idee komma, dass mer des irgendwie feiner saga miaßt, ond hend von Mundtaschen dahergschwätzt.
D Margarete von Tirol-Görz (* 1318 en Tirol, † 3. Oktober 1369 en Wien) mo d Dochdr vom Heinrich Herzog vo Kärnten ond Graf vo Tirol ond Görz aus seinr Ehe mid dr Adelheid vo Braunschweig ond Gräfin vo Tirol ond Görz gwea isch, hod ma au Margarete Maultasch ghoissa.
S geid en Tirol au a Burg Maultasch.
Armin Diem
Dr Armin Diem (* 1. Mai 1903; † 15. Auguscht 1951) ischt an Dorobirar Mundartidichtar gsi und heat ou im Dialekt vo sinara Huamatstadt gschriebo.
Si Leabo
Dia letschta vo sina Gedichtr sind 1956 ussarko. Uf a-n-Art wia ma se nid vrgeasso ka, heat ar i ganz viela luschtiga Gedichtr s'Leaba vo da Dorobirar Bura und Holzar beschriaba-n-und zoagat. Mit z-Fliiß heat ar alte Wörtar ibout und ou an alte Grammatik gno, und sin truckna Humor und sine treaffsichore Sproch machand si Weark zu-n-eappas Bsundrigom neabod da-n-andora Mundartdichtar. Dobei heat der uofache Holz-Seagar und Förschter a strenge metrische Form für sine Gedichtr gno. Ou wenn ar alls private us sina Gedichtr ussarghalto heat (odr vilicht grad dromm) ischt dar Armin Diem zumana Symbol vom typisch Dorobirarischo woro. Am fuchzento-n-Auguscht 1951 ist dar Armin Diem denn huomganga.
I dr Haslstuda halt ma-n-in Ehro und heat a Stroß noch eam touft (Armin-Diem-Gasse).
Si Weark
Bekannt siond sine drü Gedichtbänd:
Zwoa Lütt, wo allbot widr i sina Gedichtr uftauchand, sind Sepp und Marte.
Magnus Cordes-Schmid
Dr Magnus Cordes-Schmid (* 1970) isch e dytsche Musiktherapeut un Musiklehrer.
Lääbe
Dr Cordes-Schmid isch z Sipplinge am Boodesee ufgwagse. Är het e Uusbidlig zum Musiktherapeut gmacht un Fuurtbidlige in Musiktheater, Klassemusiziere un Heerspiil.
Ä unterriichtet Blockfleete an dr Jugedmusikschuel Hochschwarzwald z Ditisee. Är isch Chorlaiter vu dr Gruppe Popchorn z Hinterzarte un spiilt im Klassik-Pop Duo Lutgnueg mit em Roland Hensler un au im Erwagsene-Ensemble CIS-M vu dr Jugedmusikschuel. Derzue het er verschiideni Musiktheater-Projäkt iniziiert un duuregfiert.
Bim Dialäktwettbewäärb „s menschelet“ vu dr Muettersproch-Gsellschaft, dr Badische Zytig un em Sidweschtrundfunk anne 2010 het er mit em lutmoolerische Gedicht „KuttläMuttlä“ e Sunderbryys gwunne.
Dr Cordes-Schmid isch syt 1998 ghyrote mit dr Sonja Cordes-Schmid (* 1969), wu as Inklusionspedagogi an dr Neistädter Hans-Jakob-Schuel gschafft, un het mit ire ne Suhn un e Dochter. Är wohnt mit syre Familie im Iisebacher Ortsdail Buebebach.
Är isch Mitgliid im Förderkreis Kreatives Eisenbach un syt 2013 au im Vorstand, mittlerwyli as Stellverdrättende Vorsitzer.
Göri Klainguti
De Göri Klainguti isch en Maler und Schriftsteller us Samade im Kanton Graubünde.
Läbe
De Göri Klainguti isch am 1. Augschte 1945 z Pontresina gebore und au döt ufgwachse. Er isch mit de Seraina verhürated, won vor de Hochzit Famos ghäisse häd. Si händ zäme zwäi Chind.
Nach em Gimnasium z Schiers hät er a de Universität Züri gstudiert und als Sekundarlehrer abgschlosse. Er häd als Lehrer z Samade und dänn als Reallehrer z Zuez gschaffet. Näbet sinere Arbet häd er no gmalet und uf Oberengadinerromanisch (Putèr) gschribe. Sit 1990 isch er Maler und Schriftsteller z Samade. Vo 2009 bis 2016 isch er zäme mit sinere Tochter Sidonia Klainguti Redakter vom Chalender Ladin gsi.
Léa Soldner
D’ Léa Soldner (* 10. Hornung 1996 z’ Mìlhüüsa, Owerelsàss) ìsch a frànzeescha Volleybàllschpìelera, wo zitter 2014 àls Libero biim ASPTT Mulhouse z’ Mìlhüüsa schpìelt. Mìt ìhrem Verain hàt sa zwaimol d’ frànzeescha Nàzionàlmaischterschàft gwunna, wia àui ainmol dr Frànkrìch-Pokàl un dr frànzeescha Schpìtza-Pokàl. D’rzüa hàt sa zitter 2018 mehrera Mol ìn dr frànzeescha Nàzionàlmànnschàft gschpìelt.
ìhra Kàrriar
Ìm Àlter vu fìmfa Johra hàt d’ Léa Soldner ààgfànga, Volleybàll z’ schpìela, ìm Verain VBCK z’ Kìngerscha. Doo ìsch sa bis ànna 2013 geblìewa. Fìr sìch bìlda ìsch sa wahrend zwai Johra uf Châtenay-Malabry bi Pàris gànga ge schpìela, un wahrend ainem Johr àm frànzeescha Föderàla Volleybàll-Ìnschtitüt z’ Toulouse (ànna 2013/2014). Ànna 2013 hàt sa mìt dr frànzeescha Nàzionàlmànnschàft àn dr Öiropàmaischterschàft vu da U-18 mìtgmàcht, wu s’ Frànkrìch àm 11. Plàtz ànakumma ìsch. Ìn dara Mànnschàft hàt d’ Soldner àls Üssa-n-Ààgriffera gschpìelt.
Ànna 2014 hàt d’ Soldner ìhra Kàrriar àls Berüafsschpìelera ààgfànga, biim Mìlhüüser Verain ASPTT Mulhouse, wo sa z’äärscht Ärsàtz-Schpìelera gsìì ìsch, àls Ärsàtz fìr d’ fäschta Libera Marielle Bousquet-Rollet. Ìn ìhrem ärschta Johr mìt dam Verain ìsch sa àm 3. Plàtz vum Frànkrìch-Pokàl ànakumma, un àm 6. Plàtz vu dr frànzeescha Nàzionàlmaischterschàft. Numma ànna 2016 ìsch d’ Soldner ìm Verain Fäschtschpìelera worra. Ànna 2016/2017 hàt sa mìt’m Verain d’ Nàzionàlmaischterschàft gwunna, un ìsch ìm gliicha Johr nochamol àm 3. Plàtz vum Frànkrìch-Pokàl gsìì. Ìm Oktoower 2017 hàt dr ASPTT Mulhouse d’ frànzeescha Schpìtza-Pokàl gwunna gega dr Pays d'Aix Venelles Volley-Ball. Schpeeter ìn dr Saison 2017/2018 ìsch dr Verain àm 3. Plàtz gsìì vu dr Nàzionàlmaischterschàft un vum Frànkrìch-Pokàl. Züadam ìsch d’ Léa Soldner ìm Johr 2018 d’ ainzelna Libera gsìì vu dr frànzeescha Nàzionàlmànnschàft àn da Mìttelmeerschpìela z’ Tarragona, wu s’ Frànkrìch bim Zwìscharunda gega s’ Griachalànd verloora hàt.
Fìrs Schportsjohr 2018/2019 ìsch ìn dr Soldner ìhra Kontràkt bim ASPTT Mulhouse fin ain Johr verlängert worra. Ìn dara Saison ìsch dr ASPTT Mulhouse àm 3. Plàtz vu dr A-Liga un vum Frànkrìch-Pokàl ànakumma, un àm 5. Plàtz vum CEV-Pokàl. Fìr dia Saison ìsch d’ Soldner àls d’ „bäschta Libera“ vu dr A-Liga ärnännt worra. Ìm nachschta Johr ìsch ìhra Verain nochamol dritter vum Frànkrìch-Pokàl gsìì.
D’rzüa hàt d’ Léa Soldner ànna 2018 un 2019 mìt dr frànzeescha Nàzionàlmànnschàft àn dr Golden League vu dr Öiropàliga mìtgmàcht, wu d’ Mànnschàft jewills àm 11. un àm 10. Plàtz ànakumma ìsch.
Ànna 2020 hàt dr ASPTT Mulhouse ìn dr Soldner ìhra Kontràkt verlängert fìrs Schportsjohr 2020/2021. Ìn dam Johr hàt d’ Soldner mìt’m Verain d’ Nàzionàlmaischterschàft un dr Frànkrìch-Pokàl gwunna. Ànna 2021 ìsch ìhra Kontràkt nochamol fir ain Johr verlängert worra. D’ Soldner wìrd àlso àm Schpìtza-Pokàl vu Septamber 2021 tailnamma, gega dr VB Nantes.
Züadam hàt d’ Léa Soldner mìt’m ASPTT Mulhouse dräimol àn dr Champions League mìtgmàcht: ànna 2017/2018 (Plàtz 13), 2018/2019 (Plàtz 21) un 2020/2021 (Plàtz 11).
Sunschtigs
D’ Léa Soldner schtudiart d’ Ärzihungswìssaschàfta àn dr Üniwärsitäät vum Owerelsàss.
Sa ìsch Mìtglìed vum Club des Ambassadeurs d’Alsace.
Universität Paris-Saclay
D Universität Paris-Saclay esch e Technischi Hochschuel vu Gif-sur-Yvette. D Universität het meereri Standort im Département Essonne und Yvelines.
Rote Liste der Libellen Baden-Württembergs
In dr Roote Lischt vu dr Deifelsnäägel z Baade-Wiirtebäärg sin anne 2005 75 fir s Biet vu Baade-Wiirtebäärg noogwisene Deifelsnäägelaarte (Odonata) ufgfiert.
Legänd:
Axel Mayer
Dr Axel Mayer (* 6. Novämber 1955) isch e dytsche Umwältschitzer. Är isch langi Johr Gschäftsfierer vum BUND-Regionalverband Oberrhy gsii.
Lääbe
Dr Mayer isch z Däninge in ere Arbaiterfamilie ufgwagse. Noch em Hauptschuelabschluss het er z Ämmedinge uf em Vermässigsamt Vermässigstächniker glehrt.
Syter anne 1974 engaschiert er si im regionale Natur- un Umwältschutz iber d Gränze ewäg. Aagfange het s mit dr Bsetzig vum Böublatz vu dr blante Bleichemywärch z Màrkelse, zäntral sin au dr Widerstand gege s blant AKW Wyhl un dr langjehrig Protescht gege s AKW Fassena gsii. Är isch aktiv Mitglid vu dr Burgerinitiativ Riegel un langjehrige Sprächer vu dr BI Riegel, aire vu dr Badisch-Elsässische Burgeriniziative. Am 1. April 1976 isch er Mitgliid vum BUND wore. Ab em 1. Dezämber 1991 isch er Gschäftsfierer vum BUND-Regionalverband Südlicher Oberrhein z Fryburg gsii. Ändi 2019 isch er in Ränte gange.
Är isch Vizebresidänt im „Trinationaler Atom-Schutzverband der Bevölkerung um das Atomkraftwerk Fessenheim“ (TRAS) gsii. In dr Aafangsjohr het er si au bim Piratesänder Radio Dreyeckland aktiv mitgmacht.
Syt Jänner 1992 isch er fir di Griene Mitgliid im Kraisdag vum Landkrais Ämmedinge. Är isch Mitglid in dr Muettersproch-Gsellschaft
Är engaschiert si au fir s Alemannisch, är het sälber au scho Gedicht im Dialäkt gschribe.
Déborah Ortschitt
ìhra Laawa un Kàrriar
D’ Déborah Ortschitt ìsch ànna 1987 z’ Mìlhüüsa uf d’ Walt kumma. Ìhra Haimetdorf ìsch àwwer Làndài ìm Owerelsàss.
D’ Ortschitt hàt z’äärscht Volleybàll gschpìelt ìn da Veraina vun Otmersche, SREG Mulhouse z’ Mìlhüüsa, Saint-Louis un Kìngerscha. Ìhra Kàrriar àls Berüafsschpìelera hàt sa ànna 2005 ààgfànga, ìm Verain ASPTT Mulhouse z’ Mìlhüüsa, wu sa bis ànna 2013 geblìewa ìsch. Mìt dam Verain hàt sa niamols d’ frànzeescha Nàzionàlmaischterschàft gwunna; dr Verain ìsch àwer vu 2007 bis 2012 jedsmol àm zwaita Plàtz ànakumma (jedsmol vum RC Cannes gschlààga), un ànna 2013 àm dritta Plàtz. Schun ìm Johr 2007/2008 ìsch d’ Ortschitt àls d’ „bäschta Àànammera“ vu dr A-Liga ärnännt worra. Dr’züa ìsch sa mìt’m Verain ànna 2006 àm dritta Plàtz vum Frànkrìch-Pokàl ànakumma, un ìn da Johra 2009, 2010 un 2012 bis zum Andschpìel vum Frànkrìch-Pokàl glunga. Sa hàt àui vu 2007/2008 bis 2012/2013 jedsmol àn dr Champions League mìtgmàcht, ìsch àwwer nia heecher àls àm 14. Plàtz glunga. Bi dr Champions League vu 2009/2010 ìsch jedoch d’ Ortschitt àls d’ „bäschta Àànammera“ ärnannt worra.
Drwillscht ìsch d’ Ortschitt ànna 2008 Mìtglìed vu dr frànzeescha Nàzionàlmànnschàft worra. Mìt dara Mànnschàft hàt sa viar Mol àn dr Öiropàmaischterschàft tailgnumma: ànna 2009 ìsch s’ Frànkrìch àm 14. Plàtz gsìì, ànna 2011 àm 10. Plàtz, ànna 2013 àm 8. Plàtz, un ànna 2015 àm 12. Plàtz.
Ànna 2013 hàt d’ Ortschitt mìt’m RC Cannes a Kontràkt fìr dräi Johra unterschrìewa. Sa ìsch àwwer doo wahrend viar Schportsjohra geblìewa, bis ànna 2017. Mìt dam Verain hàt sa ìn da Johra 2014 un 2015 d’ frànzeescha Nàzionàlmaischterschàft gwunna, un ìsch ànna 2016 àm 2. Plàtz vu dara Maischterschàft ànakumma. Dr’züa hàt sa mìt’m RC Cannes ànna 2014 un 2016 dr Frànkrìch-Pokàl gwunna; ànna 2015 ìsch dr Verain àm Andschpìel vu dam Pokàl vum Volero Le Cannet gschlààga worra. Bim frànzeescha Schpìtza-Pokàl ìsch d’ Ortschitt mìt’m RC Cannes zwaimol bis zum Andschpìel glunga, ànna 2016 un 2017. Ìm Schportsjohr 2016/2017 hàt d’ Ortschitt z’ Cannes àls Üssa-n-Ààgriffera gschpìelt, un ìsch dr’züa Kàpitän vu dr Mànnschàft gsìì. Ìhra Schtälla àls Libero hàt d’ Jàpànera Kotoki Zayasu ìwernumma.
Fìrs Schportsjohr 2017/2018 hàt d’ Ortschitt a Kontràkt fìr ain Johr mìt’m Volero Le Cannet unterschrìewa. Ìn dara Saison ìsch dr Verain àm 6. Plàtz vu dr frànzeescha Nàzionàlmaischterschàft ànakumma, un àm 3. Plàtz vum Frànkrìch-Pokàl. Züadam hàt’r bi dr Öiropàmaischterschàft vu 2017 dr 21. Plàtz iighoolt. Fìrs nachscht Johr hàt dr Verain ìn dr Ortschitt ìhra Kontràkt ärnäijert. Ìn dam Johr hàt dr Verain àn dr Waltmaischterschàft vu da Veraina tailgnumma, un ìsch àm 6. Plàtz ànakumma. Ànna 2019/2020 ìsch d’ Ortschitt mìt Le Cannet àm Andschpìel vum Frànkrìch-Pokàl vum Pays d’Aix Venelles Volley-Ball gschlààga worra.
Rote Liste der Spinnen Baden-Württembergs
Uf dr Roote Lischt vu dr Spinnoobele z Baade-Wiirtebäärg sin im Joor 2001 738 fir s Biet vu Baade-Wiirtebäärg noogwisene Aarte vu Spinnoobele gstande.
Legänd:
Julien Méline
Dr Julien Méline (* 17. Àwril 1901 z’ Gerdsee, Vogesa-Département; † 12. Oktower 1943 z’ Épinal), àui dr Lucien Méline gnännt, ìsch a frànzeescher Garaschischt un Wìderschtàndskampfer gega dr Nàzionàlsoziàlischmus gsìì. Ànna 1943 ìsch’r verhàftet und verschossa worra.
Sara Balzer
D’ Sara Balzer (* 3. Àwril 1995 z’ Schtroossburi, Unt’relsàss) ìsch a frànzeescha Fachtera, wo mìt’m Sàwel kampft.
Julien Méline
si Laawa
Dr Julien Méline ìsch ànna 1901 z’ Gerdsee uf d’ Walt kumma. Ar hàt àwwer z’ Romberg glabt, ìm Oschta vum Vogesa-Département. Doo ìsch’r verhiirotet un Vàtter vu viar Kìnder gsìì. Àm Ààfàng vum Zwaita Waltkriag hàt’r àls Garaschischt z’ Romberg gschàfft.
Sara Balzer
ìhra Kàrriar
D’ Sara Balzer hàt ààgfànga, z’ Schtroossburi Fachtkunscht z’ schpìela, ìm Àlter vun àcht Joora. Sa ìsch lìnkshandig. Sitter ìhrem Ààfàng ìsch sa bim Verain Strasbourg Université Club.
Julien Méline
si Laawa
Schun àm Ààfàng vu dr Wìderschtànd ìn da Vogesa hàt dr Méline a Nätzwark grìnda, fìr frànzeescha un àlliiarta Kriag-s-Gfanganer halfa, ìns Fräijagebiat (d’ „zone libre“) ussz’bracha. Fìr aifàch raisa hàt’r d’ zàhlricha Üsswiisa benutzt, wo-n-’r offiziell fìr si Berüaf bikumma hàt: ar hàt àlso bis zum Nancy un Pàris därfa fàhra, un hàt d’ Trännlinia därfa ìwerschrìtta bis zum Puy-de-Dôme un Lyon. Ìn àlla dara Orta hàt’r ìn dr Untergrund Bekànntschàfta gmocht. Ar hàt àui salbscht Flìchtlinga z’ Romberg beharbargt un dur d’ Trännlinia brocht. Ìhm han sina Fàmiliamìtglìeder ghulfa. Züadam hàt dr Méline üsskuntschàftet ìm Ufftrààg vu Wìderschtànd-Nätzwark, wo sìch z’ London nìedergloo ghàà han. Ar hàt àui àn Vernìchtung-s-Àkziona mìtgmocht: vum And vu Juni 1940 àà bis 1941 hàt’r mehrera Mol ditscha Üssrìchtunga vernìchtet; ànna 1942 hàt’r mìt sina Kàmrààda äbb 30 Làschtwaaga vu dr ditscha Wehrmàcht üsserdianscht gschtällt.
Sara Balzer
ìhra Kàrriar
Ànna 2009, wo sa 14 Joora àlt gsìì ìsch, hàt sa d’ frànzeescha Maischterschàft vu da M17 gwunna.
Julien Méline
si Laawa
Dr Méline hàt àn dr Grìndung vum ärschta Gschtrüpp vu da Vogesa mìtgmocht, fìr Fàhnaflìchtiga z’halfa. D’rfìr hàt’r verfälschta Beleeg brüücht, wo ìhm d’ Angèle Mougeot vu Saint-Étienne ìn dr Loire glìefert hàt. Dr Méline ìsch schpeeter ìm vogesischa Gschtrüpp dr Laiter gsìì vu dr zwaita Genossaschàft. Ar ìsch Mìtglìed gsìì vu dr Wìderschtàndsorgànisàziona OCM („Zivila- un Militärorganisàzion“), un àb Janner 1943 vu dr Centurie-Nätzwark. Ar ìsch Laiter gsìì vu dr lokàla Àbtailung vu dr Centurie-Nätzwark z’ Romberg.
Àm 10. Juli 1943 sìn dr Méline un sina Ehafràui t’haim z’ Romberg vu dr ditscha Sìcherhaitspolizäi verhàftet worra. Dr Méline hàt ma ààklàgt mìt „Mìttäterschàft àn dr Fàhnaflucht vu ditscha Soldàta“. Àm gliicha Tààg sìn zwai àndra Manner vu Romberg, dr Baizer Roger Duffau un dr Iisabàhn-Ààgschtällter Henri Royer, üss’m gliicha Grund verhàftet worra. Àlla dräi sìn ìns Käfig „Prison de la Vierge“ vun Épinal brocht worra, wahrend àss d’ Fràui Méline fräigloo worra ìsch. Wahrend dräi Moneta ìsch dr Jules Méline meh àss hundert Mol verheert worra, àwwer hàt nìt gsajt ìwwer sina Wìderschtànd-Nätzwarka. D’ dräi Manner sìn vu’ma ditscha Militärgrìcht zum Tod verurtailt worra. Àm 9. Septamber hàt d’ Generàla Delegàzion vu dr frànzeescha Regiarung ìn da bsätzta Gebiater (d’ DGTO) versüacht, d’ dräi Verurtailta z’ vertaidiga. Trotzdam sìn sa àm 12. Oktoower 1943 z’ Épinal vu’ma ditscha Àbschiasskomàndo verschossa worra.
Sara Balzer
ìhra Kàrriar
Àb ànna 2013 ìsch d’ Balzer ìns Nàzionàlìnschtitüt fìr Schport, Güatàchta un Laischtung (INSEP) vu Pàris gànga — d’rwillscht ìsch sa àwwer ìm Strasbourg UC gblìewa. Zwai Joora schpeeter ìsch sa Mìtglìed worra vu dr frànzeescha Senior-Nàzionàlmànnschàft. Ìm Jüni 2017 hàt d’ Balzer ìhra ärschta Nàzionàlmaischterschàft ìn dr Senior-Klàssa gwunna. Ìm gliicha Monet hàt sa bi dr Öiropàmaischterschàft vum Sàwel Mànnschàft a Bronza-n-üsszaichnung bikumma, zamma mìt dr Cécilia Berder, dr Manon Brunet un dr Charlotte Lembach. Ànna 2017 ìsch sa àm 2. Plàtz vu dr frànzeescha Mannschàftamaischterschàft ànakumma. Bi da Waltmaischterschàfta vu Jüli 2017 z’ Leipzig hàt sìch d’ Balzer àm vordera Kritzbànd verlätzt, wänn sa ìn dr Àchtelfinàla gega d’ Itàlianera Irene Vecchi düa kampfa hàt. Wagadam hàt sa wahrend zehn Moneta nìt känna schpìela. Ìns Wättbewarb ìsch sa ìm Mai 2018 z’ruckkumma, fìr d’ Kwàlifikàziona fìr d’ Waltmaischerschàfta z’ Moschkau. Àn da Summer-Universiade vu 2019 z’ Neàpel hàt sa a Guldiga-n-üsszaichnung fìrs Sàwelainzel gwunna, so wia-n-a Sìlwerüsszaichnung fìrs Sàwel Mànnschàft. Ìm gliicha Joor ìsch sa nochamol frànzeescha Vìzamaischtera gsìì vum Sàwel Mànnschàft.
Julien Méline
ìhm z’ ehra
Dr Kumadànt Delafenêtre hàt dr Julien Méline bschrìewa àls a „groossàrtiger Mànn, mìt üsserordentliga moràlischa Kwàliteta un brännender Vàterlàndsliawa“.
Sara Balzer
ìhra Kàrriar
Fìr d’ Olìmpischa Summerschpìela vu 2020 z’ Tokio ìsch d’ Balzer üssgwählt worra àls Ärsàtzfràui vu dr frànzeescha Sàwelmànnschàft. Doo hàt sa mìt dr frànzeescha Mànnschàft a Sìlwerüsszaichnung bikumma. Bim Andschpìel gega s’ Rüsslànd hàt sa d’ Charlotte Lembach ärsätzt.
Sunschtigs
D’ Sara Balzer hàt àm CNED a BTS-Àbschluss vu da Kundabeziahunga un vu dr digitàla Kommünikàzion bschtànda.
Julien Méline
ìhm z’ ehra
Z’ Romberg ìsch a braita Schtrooss noh-n-em Julien Méline bnännt (d’ Avenue Julien-Méline).
SRH Hochschule für Wirtschaft und Medien Calw
D SRH Hochschuel fir Wirtschaft un Medie Calb (dt. SRH Hochschule für Wirtschaft und Medien Calw) isch e privati, staatlig anerkännte Fachhochschuel z Calb gsii. Si isch anne 2017 in d SRH Hochschuel Haidelberch yyglideret wore un bstoht syterhär allno as Studiestandort.
Gschicht
D Hochschuel isch anne 2001 grindet wore un het im Johr druf ire Studiebedrib ufgnuu. 2005 het d SRH Holding d Hochschuel ibernuu, si isch derno in „SRH Hochschule Calw“ umgnännt wore. 2011 het si dr Name „SRH Hochschule für Wirtschaft und Medien Calw“ iberchuu. Aafangs 2017 isch si as neie Standort Campus Calb ibergange in d SRH Hochschuel Haidelberch. 2018 isch di letscht Ufnahm vu Studändte*ne bschlosse wore.
D Studiegäng sin dur d Agentur für Qualitätssicherung durch Akkreditierung von Studiengängen (AQAS) akkreditiert gsii
D Hochschuelisch vum Andreas König glaitet wore. Dekan fir dr Fachberaich I Wirtschaft isch dr Reinhard Spulak gsii un fir dr Fachberaich II Medie dr Thomas Becker.
Syter anne 2018 wird dr Campus Calb vu dr SRH Hochschuel Haidelberch glaitet vum Stephan Schöning.
D Hochschuel het Bezieige ghaa zue däne Partnerhochschuele: Kannur University z Kannur/Kerala (Indie), Hochschuel fir Finanze un Rächnigswäse z Sopot (Pole), Uniwersitet CEU Kardinal Herrera, Valencia (Spanie), Fachhochschuel St. Pölten (Eschtrych) un Beykent University Istanbul (Türkei).
Bachelor- un Master-Studiegäng
Hite cha mer am Campus Calb no die Studiegäng studiere:
Rote Liste der Weberknechte Baden-Württembergs
Uf dr Roote Lischt vu dr Zimmermanne z Baade-Wiirtebäärg sin im Joor 2000 34 fir s Biet vu Baade-Wiirtebäärg noogwisene Aarte vu Zimmermanne (Opiliones) gstande.
Legänd:
Peggy Guggenheim
D Peggy Guggenheim, eigetlich Marguerite Guggenheim (* 26. August 1898 z New York, USA; † 23. Dezember 1979 z Camposampiero bi Padua, Italie), isch als Autodidaktin en amerikanischi Kunstmäzenin, Sammleri und Galeristin vo de Kunst vom 20. Jahrhundert gsi.
Härkumft
D Peggy Guggenheim isch eini vo drü Töchtere vom New Yorker Gschäftsmaa Benjamin Guggenheim und vo synere Frau Florette Seligman (1870–1937) gsi. Ire Vatter isch vonere wohlhabende amerikanische Industriellefamilie mit Wurzle im aargauische Surbtal abgstammt; är isch 1912 bim Undergang vo de Titanic ums Läbe cho. Ire Unkel isch dr amerikanischi Industrielli und Kunstsammler Solomon R. Guggenheim, de Gründer vo de Solomon R. Guggenheim Foundation gsi.
Z New York und z Paris
Wo d Peggy Guggenheim im Augste 1919 volljährig worden isch, het sie es Erb vo 450.000 Dollar übercho, wo sie vo irere Familie unabhängig gmacht het. Im Herbst 1920 het sie es Volontariat i de Buechhandlig „Sunwise Turn“ z New York aaträtte, wo sie vili Intellektuelli und Künstler känneglehrt het. Im Dezämber vo dem Jahr het sie iri Nase operiere laa, doch wil di plastischi Chirurgie no e nüüi Sach gsi isch, isch d Operation misslunge.
Im Jahr 1921 isch d Guggenheim uf Paris zoge, het det s Läbe vo de Bohème gnosse und vili Künstler und Schriftsteller känneglehrt, wo iri Fründe worde sind, under anderem d Djuna Barnes, de Marcel Duchamp und de Man Ray, wo 1924 e Porträtserii vo ire gschaffe het. 1922 het sie de französischi Maler und Bildhauer Laurence Vail ghürate; us dere Verbindig stammed iri beide Chind Sindbad (1923–1986) und Pegeen Vail Guggenheim (1925–1967). Nach acht Jahre isch die Ehe gschide worde. De Vail het alkoholisiert zue Gwalttätigkeite gneigt, und d Peggy Guggenheim het sich in de britische Schriftsteller John Holms (* 1897) verliebt, wo, alkoholchrank, scho im Jahr 1934 gstorben isch.
Galerie Guggenheim Jeune, London
D Guggenheim het sich ufene Ratschlag vom Samuel Beckett, mit dem sie ab em Dezämber 1937 e churzi Affäre gha het, mit zytgnössischer Kunst z beschäftige und het Wärch vo de Avantgarde gchauft, under anderem vom Constantin Brâncuși, em Georges Braque, em Marc Chagall, em Salvador Dalí, em Marcel Duchamp, em Wassily Kandinsky, em Piet Mondrian, em Wolfgang Paalen und em Pablo Picasso. De Duchamp het sie dr Eröffnig vo irere Galerie Guggenheim Jeune, 30 Cork Street, z London berate, wo am 24. Jänner 1938 mit ere Jean-Cocteau-Usstellig stattgfunde het. Zerst het sie en komplette Yfüehrigskurs i di modärni Kunst bim Duchamp müesse näh, denn d Guggenheim het, wie sie zuegäh het, vorhär kei Känntniss drüber ghat: „Ich ha es modärns Wärch nid vom andere chönne underscheide“. Als Nächstes het sie e Kandinsky-Usstellig gmacht, und im Juni 1938 het sie Wärch vom Yves Tanguy usgstellt, mit dem sie, sehr zum Missfalle vom Tanguy synere damalige Ehefrau Jeanette, en Affäre gha het. Wo sie emal uf Bitte vom Kandinsky irem Unkel Solomon R. Guggenheim es Bild vom Maler, wo sich ire Unkel früehner emal gwünscht het, für sys 1939 mit de Hilla von Rebay eröffnete chline Museum, s Museum of Non-Objective Painting z Manhattan aabotte het, het sie e brüski Ablähnig vo de Rebay übercho, dass kommerzielli Aagebot nid erwünscht syged. Im Jahr 1939 het d Guggenheim d Galerie wider geschlosse, wil die – trotz ere grosse Medieufmerksamkeit, die iri Usstellige begleitet hend – kei Gwünne gmacht het. D Guggenheim isch uf Paris zruggkehrt. Det het sie am Aafang vom Zweite Wältchrieg iri Sammlig täglich erwytered, wil vili Künstler d Stadt verlaa hend und iri Gmäld hend welle verchaufe. Under de Aaleitig vom Marcel Duchamp und em Howard Putzel, eme junge Kunsthändler us Kalifornie, het sie für weniger als 40.000 Dollar de Grundstock vo irere grosse Sammlig mit modärner Kunst, drunder Braque, Max Ernst, Giacometti, Kandinsky, Paul Klee und Mirò, verchauft. Sie hebi kei Ahnig gha, dass sie Kunst zu Schlüüderpryyse gchauft heb, het sie spöter gseit. „Ich ha eifach zahlt, was me mier gseit het.“
Flucht i d USA
Dr amerikanischi Journalist Varian Fry het z Marseille es Hilfskomitee gleitet, s Emergency Rescue Committee, um Flüchtling d Uusreis us em Vichy-Regime z Frankrych z ermögliche. D Guggenheim het das Komitee im Dezember 1940 mit ere Summe vo 500.000 Franc understützt. Under de Emigrante sind Künstler wie de Marc Chagall und de Jacques Lipchitz gsi. D Guggenheim het bispielswys d Usreis vom Max Ernst, dem sys Wärch als „Entarteti Kunst“ diffamiert worden isch, und die vom surrealistische Schriftsteller André Breton mit Familie finanziert. Doch au d Guggenheim, wo jüdischer Abstammig gsi isch, het mit irere Sammlig müesse Frankrych verlaa und isch im Juli 1941 mit em Max Ernst, mit dem sie befründet gsi isch, vo Estoril uf New York gfloge. Iri Kunstsammlig het sie separat verschickt. Im Dezämber 1941, churz nach Wiehnachte, het iri Heirat mit em Max Ernst stattgfunde.
Museum und Galerie Art of This Century, New York
Z New York het d Guggenheim im Jahr 1942 wider e Galerie ufgmacht. De Name vo dere Galerie isch Art of This Century i de 30 West 57th Street gsi. Das isch denäbe au es Museum gsi, und het us Europa emigrierti und nüüi US-amerikanischi Künstler gförderet – underem anderem de Jackson Pollock. Im Jänner 1943 het det d Usstellig „Exhibition by 31 Women“ stattgfunde. Bi de Vorbereitig vo dere Usstellig het sich de Max Ernst i d Maleri Dorothea Tanning verliebt, was zum Bruch vo de eheliche Beziehig und 1946 zur Scheidig gfüehrt het. D Galerie, nach Plän vom Architekt Friedrich Kiesler usgstattet, het no bis zum 31. Mai 1947 bestande. I dem Jahr isch d Peggy Guggenheim uf Europa zruggkehrt und isch dasmal uf Venedig zoge.
Zrugg uf Europa
Im Jahr 1948 het d Guggenheim en Yladig übercho, iri Kunstsammlig uf de Biennale vo Venedig uuszstelle. Sie isch im griechische Pavillon, wo wägem Bürgerchrieg läärgstanden isch, präsentiert worde. Im glyche Jahr het sie de unvolländeti Palazzo Venier dei Leoni am Canal Grande mit eme Garte us em 18. Jahrhundert erworbe und umbuue laa. Syt 1949 het sie ihn glychzytig als Wohnung und als glägentliche Uusstellingsruum vo irere Sammlig gnutzt, wo scho ab 1951 i de Summermönet dr Öffentlichkeit zuegänglich gsi isch.
D Tate Gallery z London het vo Jänner bis März 1965 de gröschti Teil vo de Guggenheim-Sammlig uusgstellt und het sie mit eme Fästbankett gehrt. 1969 isch sie vom Solomon R. Guggenheim Museum, New York, yglade worde, iri Sammlig det z zeige. Zue dem Zytpunkt het sie sich entschlosse, iri Kunstsammlig zäme mit em Palazzo de Solomon R. Guggenheim Foundation z vermache. D Peggy Guggenheim isch 1979 gstorbe. Ires Grab und s Grab vo irne geliebte Hünd, de Lhasa-Dogs, befindet sich uf em Geländ vom Museumsgarten (spöter Nasher Sculpture Garden gnännt) z Venedig. I de Rüüm vom Palazzo isch syt 1980 s Museum Peggy Guggenheim Collection underbrunge, wo wyterhin iri Sammlig uusstellt.
Ires bewegte Läbe het d Guggenheim zerst im 1946 i de Autobiografie Out of This Century uufgschrybe. 1960 isch das um privati Detail gchürzte und um kunstbezogeni Ergänzige erwyterte Wärch under em Titel Confessions of an Art Addict wider erschine. En Usgabe vo letschter Hand isch postum 1980 erschine.
Vili vo de vo ire gsammlete Wärch sind hüt i Museen zuegänglich; usser de bereits erwähnte Peggy Guggenheim Collection z Venedig isch das s Solomon R. Guggenheim Museum z New York und s Guggenheim-Museum Bilbao z Bilbao.
D Peggy Guggenheim isch d Schwigermueter vom französische Maler Jean Hélion gsi, wo mit irere Tochter Pegeen vo 1946 bis 1958 verhüratet gsi isch.
Persönlichkeit
D Guggenheim het sich als „armi Guggenheim“ gseh, was ufgrund vom relativ gringe Ärb nid ganz falsch gsi isch, het aber wyterhin, „in Opposition zur oberste Schicht vo de Gsellschaft, i die sie inegebore isch“, deren iri Privilegie gnosse. Im Gägesatz zue „andere Guggenheims, wo wohltätigi Yrichtige mit Hilf vom Familievermöge gründete hend“, het d Peggy Guggenheim „nid d Form vonere Institution aagnuu und isch zuedäm überuus persönlich gsi.“ Sie het sich vo Aafang aa vo Norme distanziert, und ires Interässi a de Person vom Künstler isch meistens irere Beschäftigung mit em Kunstwärch voruusgange. Ufgrund vo de Missachtig vo jegliche Konventione het sie als Rebällin gulte, isch zum „arbiter elegantiarum“ (Sachverständige i Aaglägeheiten vom Gschmack) und „het i irere italiänische Wahlheimet als l’ultima dogaressa (die letzte Dogaressa) gulte“
Film
Im Film Pollock, ere Biografie vom amerikanische Maler Jackson Pollock us em Jahr 2000, spielt d Guggenheim e wichtigi Rolle. Sie wird dargstellt vo de Amy Madigan. Regie gfüehrt het de Hauptdarsteller Ed Harris.
Peggy Guggenheim: Art Addict isch e Dokumentarfilm über d Peggy Guggenheim; Regie füehrt het d Lisa Immordino Vreeland. De Film het am 20. April 2015 uf em Tribeca Film Festival syni Premiere gha.
Felsenmühle (Ehrenkirchen)
S Gebei stammt no us dr Hoochgootik un isch anne 1341 zum eerschte Mool gnännt woore. Syter 1802 isch s in ständigem Bsitz vu dr Familie Knöbel. In dr Archivalie vum Charlsruer Generaallandesarchiiv het s e eerschti Laagbschryybig us em 14. Joorhundert un Ufzaichnige iber d Abgaab vun eme Michael Müller us em Joor 1546 fir syni „Mülle zu Gittighofen von Wasserfahl“. 1746 wird dr Miilebsitzer zum eerschte Mool „Felsenmüller“ gnännt.
S Miiliraad het si bis anne 1972 drillt. Dr letscht Millermaischter, dr Willi Knöbel, het us wiirtschaftlige Grind un wel dr Wasserstuurz am 5,20 Meeter hooche Miiliraad s Fundamänt untergraabe ghaa het, sy Gwäärb mieße ufgee. Dr Miilidail vum eemoolige Dreisytegheft isch innerhalb vu drei Joor zum Wohnhuus umböue woore. Dr hinter Dail vum Gebei, wu scho voorhäär as Woonig bruucht wooren isch, isch erhalte bliibe. 1986 isch au dr Dachstuel vu dr eemoolige Miili uusböue woore. 2001 ixch au d Schyyre, wu yystuurzgfeerdet gsii isch, zue me Woonhuus umböue woore.
Spechbach
Spechbach isch dr Name vu däne Ortschafte un geografische Objäkt:
Gmaine:
Gwässer:
Luzerner und Unterwaldner Voralpen (SOIUSA)
D Lozärner un Unterwaldner Voralpe sin d Untersektion 14.III vu dr SOIUSA-Klassifizierig vu dr Schwyzer Voralpe.
Si lige in dr Kanten Lozärn, Obwalde un Nidwaudä. Di wichtigschte Gipfel dunte wäre no andere Klassifikatione zue dr Ämmitaler Alpe grächnet. Si bsteen no SOIUSA us dr Supergruppe Lozärner Voralpe un Unterwaldner Voralpe.
Rote Liste und Artenverzeichnis der Schnecken und Muscheln Baden-Württembergs
In dr Publikation Rooti Lischt un Aarteverzaichnis vu dr Schnägge un Muschle z Baade-Wiirtebäärg sin mit Stand 2005 235 fir s Biet vu Baade-Wiirtebäärg noogwisene Aarte vu Schnägge (Gastropoda) un 31 Aarte vu Muschle (Bivalvia) ufgfiert.
Muschle
Legänd:
Luzerner Voralpen
Si wäre in eme Alpinfierer vum Schwyzer Alpe-Club zäme mit dr Schwyzer Voraple un dr Unterwaudner Voralpe bschribe, dailwys au elainig gfiert. No SOIUSA sin si d Supergruppe 14.III.A un ghere zue dr Untersäktion 14.III. Lozärner un Unterwaudner Voralpe.
S Pilatusmassiv giltet zwar as Lozärner Huusbärg, s lyt aber uf dr Gränze zwische dr Kanten Lozärn, Obwalde un Nidwaudä un nit ganz im Kanton Lozärn. Sy hegschte Gipfel, s Tomlishorn, lyt uf dr Gränze zwische dr Kanten Obwalde un Nidwaudä, dr zweethegscht Gipfel Esel im Kanton Obwalde. Nume s Widderfeld, e dritte Gipfel vum Pilatusmassiv, gränzt an Kanton Lozärn.
Abgränzig
D Lozärner Voralpe gränze no SOIUSA:
Freiburger Puppenbühne
Inszenierunge
D Buppetheater-Inszenierunge gehn vu selbschtverfasste Stuck mit em Kaschperli iwer Literaturbearweitunge bis zue Produktione zue Johreszitte un bstimmte Theme. Fir kurzi Kaschperlitheater-Szene im Freie het s e mobile Buppetheaterwage.
Mit em Bello, ere Hundsfigur, het d Friburger Buppebihn e Figur, wu an s alt Kilwispiil vu de Theaterfamilie Bille mahnt. New em Kaschperli spilt de Bello in fascht allne Inszenierunge e großi Roll, z. B. in Das goldene Einhorn, Kasper und der Pirat der sieben Meere oder Kasper und das kleine Schlossgespenst.
Ender poetisch degege sin d Handbuppestuck Das verzauberte Häschen un Die Blumenprinzessin, wu in ere Märliwelt Dier, d Mueter Erd un Fee vorkumme. Umsetzunge vu klassischer Kinderliteratur wie Pinocchio ghere do au dezue.
Meh pädagogischi Inhalt vermittle Stucke wie Viel Dreck bei Hexe Klapperzahn, wu s um Umwelt un Zahngsundheit goht.
Weg de Nechi zue Rankrich het d Friburger Buppebihni au Stuck uf Franzesisch im Programm, wu vor allem vu bilinguale Verein un Schuele aagfrogt were.
Goethes Faust – Die Puppenshow
E Buppespiil uf eme Märt het de Goethe zue sim Faust inspiriert. Goethes Faust – Die Puppenshow, s Solo-Stuck vu Johannes Minuth, bringt d Faust-Dichtung retuur ins Buppetheater. De Goethe-Text wird in originaltreier Sproch iwernumme, s git im Stuck awer au ne luschtigi Figur: de Kaschperli duet as Kommentator in Zwischespil ufträtte mit spaßige Aaspilunge uf s Gschäne uf de Bihni.
Mitschnitt
E Dail Stuck vu de Friburger Buppebihni sin vu de Bob Media GmbH & Co KG as Live-Mitschnitt produziert wore un wäre uf DVD bundeswitt verdribe. Bislang sin die erschine:
Tournee-Projekt
Anne 2011 isch d Friburger Buppebihni uf e Gaschtspilreis uf Moskau gange, wu vu de Ditsche Botschaft unterstitzt wore isch. Insgsamt 6 Uftritt hän im Ditsch-Russische Huus un in de Ditsche Schuel stattgfunde mit de Stuck Goethes Faust – Die Puppenshow, Kasper und das kleine Schlossgespenst un Viel Dreck bei Hexe Klapperzahn statt.
Berner Voralpen
D Bärner Voralpe sin no dr Yyailig vum Schwyzer Alpe-Club dr Dail vu dr Schwyzer Voralpe im Kanton Bärn. Si entspräche em Voralpe-Dail vum ender historisch un turistisch bruuchte Name Bärner Oberland un em Bärner Aadail vum Ämmitauer Alpe. Dr hegscht Gipfel isch s Schilthorn, wu uf chunnt.
Gränze
Noch em nit international anerkännte Vorschlag SOIUSA vum Sergio Marazzi sin d Bärner Voralpe d Untersektion 14.II. Si gränze:
Ufdailig
Di erschte zwoo Supergruppe sin im Bärner Oberland. D Supergruppe C entspricht dailwys dr Ämmitauer Alpe.
Ruth von Wild
D Ruth von Wild (* 3. Augschte 1912 z Barcelona; † 26. April 1983 z Thun) isch e Schwyzer Leereri gsii, wu no Flichtlingschinder gluegt het.
Lääbe un Wiirke
D Ruth von Wild isch as Uuslandsschwyzeri as Doochter vum Ernst von Wild un dr Helene geb. Güder z Barcelona mit zwai Gschwischtrig (Rudolf un Helen) ufgwagse. Iri Eltere sin vu Glocketau im Kanton Bärn chuu. Si isch vu 1929 bis 1930 uf s Internaat Institution Morave pour jeunes filles z Montmirail-Neuchâtel gange un het 1932 un 1933 s Franzeesischleererdiploom an dr Uniwersideet Nöieburg gmacht. Vu 1933 bis 1936 het si an dr Schwyzerschuel z Barcelona unterriichtet. Noch em Uusbruch vum Spaanische Buurgerchrieg isch d Schuel zuegmacht woore un uf Ängland verlait woore, d von Wild het derno deert e Änglischdiploom gmacht.
Im Augschte 1938 isch si uf Barcelona retuurchuu un het si deert in dr Schwyzerische Aarbetsgmainschaft fir Spaaniechinder (SAS) (Comité neutre de secours aux enfants d’Espagne) engaschiert. Si het d Verantwoortig fir di ganz Hilfsakzioon z Kataloonie ghaa.
Anne 1939 het s Komitee wäg em Voormaarsch vu dr franquistische Druppe syni Aktiwideete mieße uf Sidfrankryych verleege. Im Jänner 1939 hän dRuth von Wild, dr Karl un dr Rodolfo Olgiati mit dr Chinder vu dr Kolonie un ire zwai Camion «Dufour» un «Dunant» Barcelona zmitts im Bumbardemeänt verloo. Ändi Jänner isch d Konvoi woolbhalte im franzeesische Perpignan yydroffe.
Im Juuni 1939 het s Komitee d Schwyzer Kolony Le Lac im verlossene Schloss vu Hameau-du-Lac bi Sigean grindet. 'D Ruth von Wild het s Schloss yygriichtet un isch Laiteri vu rund 150 Flichtlingschinder woore. Noodnoo sin 25 Chinder vu dr Kolony «Pasionaria» vu Barcelona, 47 Chinder vu dr Kolonie «Rosa Luxemburg» vu Barcelona un «Pau Casals» us em katalaanische Bagur, 12 Chinder vum Spittel Saint-Jean vu Perpignan un anderi us dr Kolony Saint-Cergues-les-Voirons yydroffe.
Wäg em Chriegsdesaschter z Finnland, z Poole un nei z Frankryych het di humaniteer Hilf vu dr Schwyz mieße umorganisiert wääre. Im Jänner 1940 hän si 17 Organisazioone zur Schwyzerische Aarbetsgmainschaft fir chriegsgschäadigti Chinder (SAK) (dt. Schweizerischen Arbeitsgemeinschaft für kriegsgeschädigte Kinder (SAK), frz. Cartel suisse de secours aux enfants victimes de la guerre) zämegschlosse, ab 1942 Chinderhilf vum Schwyzerische Roote Chryz (Kinderhilfe des Schweizerischen Roten Kreuzes). Im Summer 1940 het d von Wild d Laitig vu dr SAK-Kolony Talloires ibernuu, wu vu amerikaanische Quäker finanziert wooren isch, und ab Novämber 1940 d Laitig vu dr Kolony Pringy (Haute-Savoie), bis die im Juuni 1946 zuemgacht wooren isch. Di maischte Chinder z Pringy sin vu Frankryych gsii, mit Uusnaam vun e baar Chinder vu Poole, Russland un Spaanie. Dernääbe sin drei jiidischi Familie versteckt woore, dodrunter au d Margot Wicki-Schwarzschild, wu mit ire Mueter un Schweschter us dr Internierigslaager Camp de Gurs un Camp de Rivesaltes chuu un vu dr Friedel Bohny-Reiter grettet wooren isch.
Noch em Chrieg het d Ruth von Wild vu 1946 bis 1959 fir s Hilfswäärch vu dr Evangealische Chilche vu dr Schwyz (Hilfswerk der Evangelischen Kirchen der Schweiz, HEKS) s Chinderhaim Brüngsberg z Dytschland glaitet, wu um des Zyt iiber 5000 Chinder us em Ruhrgebiet un us grooße dytsche Stedt ufgnuu het. Derno isch si wider retuur in d Sschyz un het vu 1961 bis 1974 fir s HEKS s Flichtlingshaim Pelikan z Weese glaitet.
Dr Nooloss vu dr Ruth von Wild isch im Archiiv fir Zytgschiicht z Züri.
Waadtländer Alpen
D Waadtländer Alpe {dt. Waadtländer Alpen, frz. Alpes Vaudoises) sin e Dail vu dr Weschtalpe in dr Schwyz. Si wären au weschtligi Bärner Chalchalpe as Verlengerig vu dr Bärner Alpe gnännt. No SOIUSA sin si dodermit di wechtlig Untersektion 12.III vu dr Bärner Alpe i. w. S.. Si lige in dr Kanten Waadt un Wallis.
Dr hegscht Gipfel isch Le Sommet des Diablerets, wu uf chunnt. In dr Alpinfierer vum Schwyzer Alpe-Club wäre si mit dr Waadtländer Voralpe zämegfasst.
Engel
E Ängel (hebräisch: מלאך mal’cha, “Bote, Gsande, Botschaft oder Sändig”, altgriechisch: ἄγγελος ángelos “Bote oder Abgsande”) isch e Gattigsbezeichnig für nes himmlisches Wäse. Er toucht i der Bibel, im Tanach u im Koran uf. Ou i der Mytologie usserhalb vo dene Büecher cha me Ängle finde.
Waadtländer Alpen
Abgränzig
D Waadtländer Alpegränze no SOIUSA
Engel
D Ängelslehr
D Lehr vo de Ängle isch nid i der Bibel entstande. Da bereits im e Ängel erwähnt wird, isch e späteri entstehig vo der Ängelslehr praktisch unmüglech. D Vorstellig wie so Ängle us gseh het sech hingäge nahtisnah entwicklet. Am tütlechschte isch das bim Cherub z beobachte. Der Cherub oder ou Cherubim wird im erwähnt u wärde wi im übrige ou, e Grossteil vo der Umgäbig, nid beschribe. E usfüehrlechi Beschribig vom Cherub isch erscht im z finge. Da der Ängel bis dert häre immer wider erwähnt wird, entwicklet sech im Chopf vom Läser es Bild, wo mit em Hesekiel 10 nid überi stimmt.
Ängel spile e grossi Rolle i der ganze Bibel. Im Neue Teschtamänt sy d Ängel starch mit der Heilsgschicht verchnüpft. Im Alte Teschtamänt oder im Tanach spile si zwar ou e grossi Rolle aber so ne ängi Verchnüpfig mit der Heilsgschicht gits i däm Teil hingäge nid.
Im der Bible wird ds Wort Ängel so wohl für Ängel also uf für mönschleichi Bote bruucht. Das gilt so wohl für ds Griechische als ou für ds Hebräische.
I dütsche übersetzige chas vor cho das sech hinder em Wort Bote, im Urtegscht ds Wort Ängel versteckt. So zum Bispil im oder.
Im Neue Teschtamänt wärde zu däm d Vorsteher vo nere Gemind als Ängle bezeichnet. Am tütlechschte wird das i der Offebarig vom Johannes i de Sibe Sändschribe.
Ängle mit Näme
I der Bibel wärde nur wenig Ängle mit Name benannt.
Ängle als Botschafter
D Houptufgab vom ne Ängel isch es Botschafte z übermittle u i dere Position wird der Ängel am hüfigschte i der Bibel dargstellt. Intressanterwys toucht der Ängel als Bote zum allererschte mal im 1 Mose 16 uf. A dere Stell geit’s weder ume Abraham no um süsch öpper wo extrem bekannt wär. Sondern um d Hagar. D isch e Frou, u ds spannende da dran isch das sech d Muslime uf der Ismael der Sohn vo der Hagar berüefe. Die stell isch allerdings nid ganz so eifach z läse, da ’s nid so ganz eidütig isch öp jitz e Ängel oder doch Gott sälber mit der Hagar redt. D Hagar chunnt vom Ängel d Information über das si ihrem Sohn söll Ismael säge.
Der Ängel vom Herr
Wenn e Ängel der Uftrag het e Botschaft vo Gott z übermittle findet me vilfach d Formulierig der Ängel vom Herr. Mängisch findet sech an ere setige Stell ou d Formulierig Ängel Gottes. D Botschaft steit de immer im Vordergrund, vil meh als der Ängel sälber. Di Formulierig wird aber ou für e Israelisch Gott verwändet. Es chunnt allerdings ou vor, das me zwüsche Jachwe u syne Ängle nid cha Underscheide.
Schutzängel
Ängle sy, wes keiner mönschleche Bote sy, i der Bibel Gott understellt. Si diene zum Schutz vom Volk. Bim uszug us Ägypte zieht der Ängel Gottes zäme mit der Wulchesüüle vor em Israelitische Volk här. Im Neue Teschtamänt begeleite Ängel immer wider mal d Apostle u es git Brichte wo Ängle Lüt befreie, wi’s bim Apostel Petrus der Fall isch gsi, wo ne der Chönig Herodes Agrippa I. wäret em Passafescht het ygspert.