cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pjotr Iljitsch Tschaikowski
Der Musikkritiker
De Edvard Grieg und sini Frau Nina hend e innigi Fründschaft zum Peter Tschaikowski gha. Obwohl sich dem sin klassische Stil nöd mit dem vum Grieg vergliche lah het, hend scho dozumals Kritiker e Art „musikalische Seelenverwandtschaft“ gfunde. Z' Frankreich het mer sogar vunere russische und enere norwegische Dominanz i de klassische Musigg vum Endi vum 19. Joohrhundert gredet.
Christina Aguilera
Grammy Award
Gwunne
Pjotr Iljitsch Tschaikowski
Letzti Joohre
D Joohr 1878–1884 werded für de Tschaikowski als schäpferischs Tüüf bezeichnet, obwohl er dur sin französisch Verleger Mackar und Jurgenson gförderet worde isch und witeri Werch gschribe het. Ab 1879 sind under anderem d Werch D' Jungfrau vu Orleans, Capriccio Italien, s' 2. Klavierkonzert G-Dur op. 44 (es isch mit em Pianiste Sergej Tanejew z' Moskau uuruufgfüehrt worde), d' Konzert-Fantasie für Klavier und Orchester, d' Opere Mazeppa und d' Manfred-Sinfonie entsttande. Di bekanntist Opere vum Tschaikowski, Eugen Onegin, isch am 29. März 1879 im Moskauer Maly-Theater uuruufgfüehrt worde.
Em Tschaikowski sin soziali Wiederufstiig het 1884 agfange, als er nach de Uuruuffüehrig vu Mazeppa vom Zar Alexander III. de Wladimirorden vierter Klass becho het und zu dem Zweck vu Pariss nach Russland het müsse zrugcho 1887 het de Tschaikowski sis Talent als Dirigent entdeckt. Es sind Konzerttournee dur Europa gfolgt, under anderem au z' Berlin, z' Prag und z' London, später z' Dresden, z' Köln und z' Frankfurt am Main. E Uuslandtrounee 1891 het en au nach New York, Philadelphia und Baltimore gfüehrt. Ab 1888 sind di 5. Sinfonie e-Moll op. 64, s' Dornrösli, d' Ouvertüre Hamlet, d' Opere Pique Dame und s' Ballett De Nussknacker entstande.
Christina Aguilera
Latin Grammy Award
Gwunne
Nominiert
Pjotr Iljitsch Tschaikowski
Plötzliche Tod
De Tschaikowski isch unerwartet am 25. Oktoberjul./6. Novembergreg. 1893 im Alter vu 53 Joohr z' St. Petersburg gstorbe. Wenig Tääg vorher het er no sini Pathétique dirigiert. D'Todesursach het bis hüt nöd eidütig chöne klärt werde. Dezue werded 2 Meinige vertrete. Nach Ussag vum Modest sim Brüeder het sich de Tschaikowski mit de Cholera, wo dozumals i St. Petersburg grassiert het, infiziert, als er us Unachtsamkeit imne Restaurant es Glas unabkochts Wasser trunke het. De Modest Tschaikowski het später ufgschribe:
Nach de andere hegi sich de Tschaikowski mit Arsen vergiftet, nach dem er vumene „Ehregricht“, wo us Mitglieder vu dr St.Petersburger Rechtsschuel, a der er selber Studiert gha het, bestande het mit em Hiiwiis uf sini Homosexualität ufgforderet worde isch, sich s Lebe z näh. Für di zweit These spricht, dass sich sini Fründe mit emene Kuss uf d Lippe vum Liichnahm verabschidet sölle hend - was wie de offni Sarg vum Tote enere typisch russische Tradition entspricht und nu gmacht wird, wenn d Gfahr vunere Infektion gring isch. I verschidene Fachpublikatione isch die These vertrete, wo ursprünglich 1979 vum Alexander Orlowa ufgstellt worde isch. Allerdings het de Alexander Poznansky in sim 1998 erschinene Buech über de Tod vum Tschaikowski uf verschideni Unstimmigkeite vu dere Theorie higwise.
Christina Aguilera
MTV Video Music Award
Gwunne
Pjotr Iljitsch Tschaikowski
Bühnewerch
Opere
Paco de Lucía
Dr Paco de Lucía (* 21. Dezämber 1947 z Algeciras, Provinz Cádiz as Francisco Sánchez Gómez; † 25. Februar 2014 z Cancún, Mexiko ) isch e spanische Gitarrist gsi. Er het als Groossmäister vo dr Flamenco-Gitarre gulte. Er het dradizionelle Flamenco gspiilt und nöiji Elimänt iigfüert, vor allem us dr klassische Muusig und us em Dschääs. Sini Brüeder Ramón de Algeciras und Pepe de Lucía sin au Flamenco-Musiker gsi.
Pjotr Iljitsch Tschaikowski
Bühnewerch
Ballett
Christina Aguilera
MTV Video Music Award
Nominiert
MTV Europe Music Award]
Gwunne
Nominiert
Pjotr Iljitsch Tschaikowski
Bühnewerch
Schauspielmusigg
Orchesterwerch
Sinfonie
Anderi Orchesterwerch
Werch für Soloinstrument und Orchester
Vokalinstrumentale Werch
Singstimm und/oder Chor und Orchester
Lieder
Erzingen
Erzingen isch de Name vo däne Ortschafte:
Kabinett Ehard III
S Kabinett Ehard III isch vom 18. Dezämber 1950 bis zum 14. Dezämber 1954 d Staatsregierig vum Freistaat Bayern gsii. No dr Wahl zum 2. Bayerische Landdag am 26. Novämber 1950, wu d CSU im Landdag nume ai Sitz mee kriegt het wie d SPD, het dr Minischterbresidänt Hans Ehard mieße ne Großi Koalizion us CSU un SPD bilde. Di boode Barteie hän im Landdag zäem 127 vu dr 204 Sitz ghaa.
Dr Ehard isch in dr Landdagssitzig am 18. Dezämber 1950 zum Minischterbresidänt gwehlt un zäme mit eme Rumpfkabinett veraidigt wore. Di andere Minischter un Staatssekreter sin 3. Jänner veraidigt wore.
No dr Landdagswahl 1954 isch d Regierig Hoegner II Noofolger wore.
Pflanzennamen Rheinbischofsheim
Pflanzenäme vo Bische i de Stadt Rhinai
Chamaven
D Chamave si e germanischs Volk gsi, wo im 4. Johrhundert im Wäsentlige in der Gegend vom spötere Hamaland agsiidlet gsi si, dr östlige Helfti vo dr hütige holländische Provinz Gelderland und de Landkreis Borke und dr Grafschaft Bentheim uf dr bundesdütsche Siite an dr IJssel nördlig vom Niiderrhii bis nach Deventer abe. Spöter si d Chamave mit de Franke verschmulze und dr Gschichtsschriiber Gregor vo Tours us em sächste Johrhundert verzelt, ass d Chamave Deil vo de Franke siige.
Dr Stamm het als Nochbere die westgermanische Stämm vo de Angrivarier und Dulgubnier, wie s vom Tacitus erwähnt wird. Ihr Gsetz, die so genannti Lex Francorum Chamavorum isch erhalte bliibe. No im nüünte Johrhundert het me s kennt und under em Karl em Groosse isch s no gültig gsi.
Geuensee
Göiesee (amtlech Geuensee) esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Soorsi im Kanton Lozärn, Schwiiz.
Geografi
Göiesee liid am Oschtrand vom Suretau. Zue dr Gmeind ghöred ou na d Wiiler Krumbach ond Hunzikon (729 m ü. M.). Vo dr Gmeindsflechi send 74,5 % Landwirtschaftlechi Flechi, 15,1 % Waud, 10,3 % Sidligsflechi ond 0,2 % süschtigi Flechi. Nachbergmeinde vo Göiesee send Büre, Chnuutu, Möischter, Reckebach, Schänke, Schlierpech ond Soorsi.
Gschicht
Göiesee esch zom erschte Mau gnamsed worde 1217/22 aus Geinwison.
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 21,7 % gläge.
Religion
68,9 % vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii, 10,4 % evangelisch-reformiert.
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 1,3%, CVP 22,2% , FDP 17,0% , GLP 5,7% , GP 7,4% , SP 11,2% , SVP 28,2% , Süschtigi 6,9%.
Dr Gmeindspräsident vo Göiesee esch dr Paul Gerig (Stand Februar 2016).
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 1946 Iiwohner 85,9 % Dütsch aus Houptsprach aagää, 0,4 % Französisch, 0,7 % Italienisch ond 13 % anderi Sprache.
Z Göiesee redt me s hochalemannisch Lozärntütsch.
Barbara Klossner
D Barbara Klossner (* 16. Oktober 1980 z Diemtige) isch e Schwiizer Sängerin und Jodlerin. Si isch bekant under ihrem Künschtlername und Psöidonüm Miss Helvetia. Ihri Text sind meischtens uf Schwiizerdüütsch.
Benjamin von Tudela
Dr Benjamin vo Tudela, au Benjamin ben Jona, äigentlig Benjamín bar Jonás de Tudela (* in de erste Joorzäänt vom 12. Joorhundert in dr nordspanische Stadt Tudela, Navarra, Baskeland; † öbbe 1173 z Kastilie) isch dr bedütendst jüdisch Räisendi im Middelalter gsi. Alles was mä über en wäiss, chunnt us sim Räisebricht „Massaot Binjamin mi-Tudela“ (D Räise vom Benjamin us Tudela), won er uf Hebräisch verfasst het.
Barbara Klossner
Si isch z Diemtige im Bärner Oberland ufgwachse und het scho i der Schuelzyt leere Singe und Jodle und Schwyzerörgeli spiile. Und si het au no Kweerflöte gleert und Underricht im Ballet gha. Vo 2000 bis 2008 het si z Gämf und e Zyt lang z Amerika gläbt, und es Johr lang isch si a d Schuel für darstellendi Kunscht z Luzärn ggange, und si het gleert dirigiere.
Benjamin von Tudela
D Wääg und dr Bricht
Dr Benjamin isch zwüsche 1160 und 1173 über d Köönigriich Navarra und Aragonie, Süüdfrankriich (Languedoc und Provence), Italie, Griecheland und s Häilige Land bis uf Mesopotamie an d Gränze vo Persie gräist und denn witer uf Egüpte. Nitjüüdischi Autore bezäichnen e vilmol as „Rabbi“, aber usser em Buechstabe ר, won en Abchürzig für Rabbi isch und in hebräische Kwelle vor sim Naame stoot, git s käni Bewiis drfür, ass er as Rabbiner amtiert het.
Barbara Klossner
D Klossner spiilt bi der Gruppe Ländlerfründinne vom Gämfersee und het es bar Johr der Jodlerklub vo Gämf gleitet und 2009 der Gämfer Frauejodlerchor gründet. Si isch Lehrerin a der Musigschuel Saaneland-Obersimmetaal. Am Eidgnössische Jodlerfäscht 2008 isch si als Solischtin und au zäme mit ihrere Muetter im Duett und no as Sängerin mit em Jodlerklub Alphüttli ufträtte. 2017 het si s Lied «Mir si Unspunne» für s Unspunnefäscht gsunge.
2011 het si under ihrem Name Barara Klossner s Album ''Alors, Allons-Y! Äbä Ä So! useggää, und 2018 as Miss Helvetia s nöie Album E Guete - Bon appétit'' Mä het se es bar Mol im Schwiizer Färnseh chönne gseh und im Radio chönne ghööre. Und au im Ussland goot si go Konzärt ggää, öpe z Korea, z China, z Frankrych und z Belgie. Si spiilt d Hauptrolle im Jodel-Musical Stilli Zärtlichkeite, wo 2017 uf d Büüni cho isch.
Benjamin von Tudela
D Wääg und dr Bricht
Über Saragossa, Tarragona, Barcelona und Girona isch er zerst in d Provence, won er d Stedt, s Wirtschaftslääbe und die jüüdische Gleerte z Narbonne, Béziers, Montpellier, Lunel, Posquières und Arles zimligt gnau beschriibe het. Z Marseille isch er uf e Schiff uf Genua und vo dört isch er über Pisa uf Rom. Z Rom isch er woorschinlig zimlig lang bliibe, wil er die antike Monumänt in dr Stadt bis in Äinzelhäite beschriibe het. Er het au die jüüdischi Gmäind dört und iiri Beziejige mit em Babst Alexander III. beschriibe. Doorum nimmt mä aa, ass dr Benjamin churz noch em Aafang vom Pontifikat vom Alexander III. im Septämber 1159 sich dört ufghalte het. Vo Rom us er witer uf Süditalie und het under anderem Salerno, Amalfi, Melfi, Benevento und Brindisi beschriibe. Z Otranto het er sich für Korfu iigschifft und isch uf Arta. In Griecheland het er die jüüdische Siidewääber erwäänt und die landwirtschaftligi Kolonii z Krissa am Parnass. Es gseet us, wie wenn er bsundigs lang in Konstantinopel bliibe weer. Er het zum Bisschbil e gnaue Bricht über d Hagia Sophia gschriibe.
Anderi Ziil vom Benjamin si Patras, Korinth, Thebe, Thessaloniki, Züpere, Beirut, Jerusalem, Damaskus, Mossul, Bagdad, Sura und Pumbedita, Kairo und Alexandria gsi.
Was dr Benjamin über Arabie, Persie, Indie, China und Ethiopie schribt, chunnt woorschinlig vo Bricht, won er ghöört het, villicht z Bagdad. Er het sicher nid d Zit gha, in alle dene Länder umezräise. 1168 und 1169 isch er z Palestina gsi, wo denn as s Köönigriich Jerusalem under dr Herrschaft vo de Chrüzfaarer gstande isch. Si Bricht über die häilige Ort in Palestina, bsundrigs über d Geböid z Jerusalem, isch für d Gschicht vom domoolige Palestina vo riisiger Bedütig. In Jerusalem het er under anderem dr Davidsdurm erwäänt, d Graabchille, dr Felsedom und s Bäte vo de Juude an dr Chlaagemuure. Für e baar Ort in Palestina het er iire franzöösisch Naame brucht, so zum Bischbil für Hebron „Saint Abraham de Bron“. 1170 isch er z Mossul gsi und um 1171 z Egüpte. Das wäiss mä, wil er dr Komflikt zwüsche de Abbaside z Bagdad und de Fatimide beschriibe het, wo dr Saladin dr Herrschaft von ene in Egüpte 1171 en Änd gmacht het. Spöötistens 1173 isch dr Benjamin über Sizilie (Palermo) uf Spanie zrugg. Er isch woorschinlig dr erst Öiropäer, wo über e Handel mit Indie brichtet het, au wenn er sälber nid dört gsi isch. Er gältet au as dr erst Öiropäer, wo China mit sim jetzige Naame erwäänt het. Am Ändi vo sim Bricht git er en idealisierti Beschriibig vom jüüdische Lääbe in Nordfrankriich und Dütschland, wo woorschinlig uf fremde Bricht basiere.
Äins vo de Ziil vo sinere Räis isch s gsi, öbbis über d Lääbenssituazioon vo sine Glaubensgenosse und über die jüüdische Gmäinde z erfaare. So het er under anderem e Hufe Ort aagee, wo Juude gläbt häi. Vilmol erwäänt er d Nääme vo de Rabbiner und d Zaal vo de Juude (oder jüüdische Familie), wo dört gläbt häi, mänggisch au iiri Brüef (z. B. Färber z Brindisi, Siidewääber z Thebe, Gärber in Konstantinopel, Glaser z Aleppo und Tyrus).
Zu de Seenswürdigkäite, wo dr Benjamin über sä schribt, ghööre d Omayyade-Moschee z Damaskus, dr Balast vom Kalif z Bagdad oder z Alexandria dr Pharos, dä berüemt 110 Meter hoochi Lüchtdurm us dr Antike, äins vo de Siibe Wältwunder. Es isch äini vo de letschte Beschriibige vom Durms, wo mr kenne, bevor er noch mee as 1600 Joor 1326 iigstürzt isch. Dr Abstand zwüsche de Ort, won er gsi isch, het er in Daagesräise oder Parasang aagee (1 Tagesreise = 10 Parasang, 1 Parasang = öbbe 4 Kilometer).
Karl Imfeld
Karl Imfeld haiße die Manne:
Meride
Meride (lombardisch Merad oder Merid) isch e ehmoligi Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si het zum Chrais (circolo) Riva San Vitale im Bezirk Mendrisio ghert. Uf dr 14. April 2013 isch Meride zue Mendrisio yygmaindet wore.
Gschicht
Meride isch zum erschte Mol gnännt wore anne 852 as Melede (963: Melade, 1430 Merede, 1443: Meredo, 1591: Merito).
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Meride isch bsi 2013 dr Pascal Cattaneo gsi.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Meride ghert zum Comasco-Lecchese.
Valencia
Valencia (spanisch []; valencianisch/katalanisch: València []) isch e spaneschi Grossstadt.
Geografii
D Hauptstadt vo dr autonome «Valencianische Gmeinschaft» und vo dr Provinz Valencia liit öppe 320 km südöstlig vo der Landeshauptstadt Madrid a dr Mündig vom Fluss Turia ins Middelmeer. Si het Ywooner (Stand ) un isch di drittgröscht Stadt vu Spanie. Im Großruum Valencia läbe öppe 1,8 Million Mänsche.
Gschicht
Wie dr Titus Livisu prichtet, het der römisch Konsul Decimus Iunius Brutus Callaicus ane 138 v. Christus d Stadt Valentia ggründet.
Sit em Joor 711 isch d Stadt im Psitz vo de Araber gsi, bis se ane 1094 der berüemt spanisch Ritter El Cid eroberet het. Vo 1102 bis 1238 isch Valencia den aber wider im arabische Deil vo de Iberische Halbinsle gläge; dr König Jakob I. von Aragonien het se 1238 mit synere Armee eroberet.
Hohenstein (Württemberg)
Haoaschdõẽ (dt. Hohenstein) ischt a Gmoe em Landkreis Reitlenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 54 % Landwirtschaftsfleche, 36,6 % Wald, 8,8 % Sidlongsfleche ond 0,6 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Haoaschdõẽ gheret d Ortsdoel Bärndla (Bernloch), Eglenga (Eglingen), Meidlschdedda (Meidelstetten), Oberschdedda (Oberstetten) ond Edawaldschdedda (Ödenwaldstetten).
Gschicht
Haoaschdõẽ ischt entstande 1. Jenner 1975 durch dr Zammeschluss vo dr Gmoede Bernloch, Eglingen, Meidelstetten, Oberstetten ond Ödenwaldstetten.
Verwaltong
Haoaschdõẽ hot mit dr Gmoe Engschdenga a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Jochen Zeller.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Haoaschdõẽ ghert zom Schwäbisch.
Rupert Neudeck
Dr Rupert Neudeck (* 14. Mai 1939 z Danzig, † 31. Mai 2016) isch e dytsche Schurnalischt un Mänscherächtler gsii.
Är isch Mitgrinder vu dr Organisation Cap Anamur / Deutsche Not-Ärzte un Vorsitzer vum Frideskorps Grünhelme e. V. gsii. Wältwyt bekannt woren isch er anne 1979 dur d Rettig vu Döuserte vietnamesische Flichtling („boat people“) im Chinesische Meer mit dr Cap Anamur.
Lääbe
Dr Neudeck het Ändi Jänner 1945 mit syre Mueter un syne Gschwischter mieße vu Danzig flichte. Si sin derno in di weschtfälisch Stadt Hagen chuu, wu dr Neudeck ufgwachsen un dert uf s Fichte-Gymnasium gangen isch. Noch em Abitur anne 1958 het er Philosophy, Germanischtik, Soziology un katholischi Theology studiert. Är het s Studium anne 1961 abbrochen un isch in dr Jesuitenorde yydrätte. Noch em Uusdritt us em Orde het er wyter studiert un 1970 dr Abschluss gmacht. Anne 1972 isch er an dr Universitet Münster mit dr Arbet „Politische Ethik bei Jean-Paul Sartre und Albert Camus“ zum Doktor vu dr Philosophy promoviert wore.
Scho as Studänt het er as Redakteer bim Semesterspiegel gschafft. Noch em Studium het er zerscht bi dr katholische Funk-Korrespondenz z Köln gschafft un ab 1977 as Redakteer bim Deutschlandfunk.
Im Johr 1979 het er zäme mit em Schriftsteller Heinrich Böll s Komitee Ein Schiff für Vietnam grindet, wu anne 1982 in Komitee Cap Anamur / Deutsche Notärzte e. V. umgnännt woren isch. Bekannt woren isch d Hilfsorganisation dur d Rettig vu insgsamt 10.375 vietnamesische Bootsflichtling mit em Frachtschiff Cap Anamur. Dr Neudeck isch bis anne 1998 Mitglid vum Vorstand vum Komitee Cap Anamur an, derno Sprächer vu dr Organisation.
Syt 2002 het si dr Neudeck fir d Rächt vu dr Paleschtinänser un gege d Bolitik vu Israel im Weschtjordanland un im Gazastraife engaschiert. Im April 2003 het er s international Frideskorps Grünhelme e. V. mitgrindet und isch derno Vorsitzer vu dr Organisation gsii
Dr Rupert Neudeck isch syter anne 1970 mit dr Christel Neudeck ghyrote gsii, wu sy Arbet stark unterstitzt het. Si hän zäme zwoo Dechtere un e Suhn ghaa un hän z Troisdorf gläbt.
Am 31. Mai 2016 isch dr Neudeck an dr Folge vun ere Härzoperation gstorbe.
(29) Amphitrite
D' (29) Amphitrite isch e Asteroid vum Asteroide-Hauptgürtel, wo am 1. März 1854 vum Albert Marth entdeckt worre isch. Daift worre isch er uf die grichisch-römisch Meeresgötti Amphitrite, Dochter vum Nereus un vu dr Doris, Ehefrau vum Poseidon.
D'Amphitrite beweggt sich zwische 2,3721 (Perihel un 2,7381 (Aphel) astronomische Eiheite in 4,08 Johre um d'Sunne. D'Bahn isch 6,1012° gege d'Ekliptik gneigt, d'Bahnexzentrizität betrait 0,0716.
D'Amphitrite het e Durmesser vu öppe 212 km un ghört demit zue dr grösste Asteroide vum Hauptgürtels. In 5 Stunde un 23 Minüte rotiert si um die eige Ax.
Während dr Opposition erreicht d'Amphitrite e Helligkeit vu 8,8 mag und isch ein vu dr hellste Asteroide am Nachthimmel. Um si ufzspüere, brücht mer allerdings e Teleskop oder e liechtstarchs Fernglas.
''Lueg au Liste vu dr Asteroide
Robert Lee Henry
Dr Robert Lee Henry (* 12. Mai 1864 z’ Linden, Cass County, Texàs; † 9. Jüüli 1931 z’ Houston, Texàs) ìsch a US-àmerikànischer Jurischt un Politiker gsìì. Vu 1897 un 1917 hàt’r dr Bundesschtààt Texàs ìm Represantàntahüüs vu da Verainigta Schtààta vertratta.
sii Laawa un Kàrriar
Dr Robert Lee Henry-n-ìsch ànna 1864 z’ Linden ìm Nordoschta vum Bundesschtààt Texàs uff d’ Walt kumma. Ar ìsch dr Suhn gsìì vum Francis Marion un vu dr Mary E. Henry geboorena Taylor. Ar ìsch àlso a diräkter Noohkumma vum Patrick Henry (1736–1799), wo wahrend dr àmerikànischa Revolüzioon a wìchtiga Rolla gschpìelt hàt. Ar ìsch ìn d’ äffentliga Schüala vu siinera Haimet gànga un hàt ànna 1878 ìns Bowie County gwàndelt. Ànna 1895 hàt’r sìch ìm McLennan County nììdergloo. Bis 1885 hàt dr Henry àn dr Südwäscht-Üniwärsitäät z’ Georgetown gschtudiart. Ar hàt drnooh Racht gschtudiart un ìsch ànna 1886 àls Rachtsànwàlt züagloo worra. Àls Ànwàlt hàt’r z’äärscht fìr a kurza Zitt z’ Texarkana gschàfft. Ìn dr Zwìschazitt hàt’r noch bis 1887 àn dr Üniwärsitäät vum Texàs z’ Austin gschtudiart. Gliichzittlig hàt’r siina politischa Kàrriar ààgfànga, àls Mìtglìed ìn dr Demokrààtischa Pàrtäi.
Ànna 1916 hàt sìch dr Henry àn dr Kongrasswàhl nìt uffgschtällt. Schtàttdässa hàt’r vu siinera Pàrtäi fìr d’ Senàtwàhla wälla nominiart wara, àwwer ’s ìsch nìt asoo gsìì. Drnooh hàt’r witter z’ Waco àls Ànwàlt gschàfft. Ànna 1922 un 1928 hàt’r sìch nochamol jewiils ärfolgloos fìr d’ demokrààtischa Nominiarung fìr d’ Senààtwàhla-n-uffgschtällt. Ànna 1923 hàt’r sii Woohnsìtz un sii Ànwàltsbüroo-n-uff Houston loo wàndla. Gschtoorwa-n-ìsch’r d’haim z’ Houston àm 9. Jüüli 1931 dur a Schusswunda, wo-n-’r sìch salbscht biigebrocht ghàà hàt. Noh’ma Àrtìckel vu dr New York Times hàt’r sìch s’ Laawa wälla namma, wial’r finànziälla Schwiarigkaita un a schlachter Gsundhaitszüaschtànd ghàà hàt. Beardigt worra-n-ìsch’r uff’m Rose Hill-Frìedhoof z’ Texarkana.
Dr Robert Lee Henry-n-ìsch mìt dr Lourine Tyler verhiirootet gsìì. Mìt ìhra hàt’r zwai Seehn un a Tochter ghàà.
Marokko
Marokko (Arabisch المغرب, al-maghrib), s Königriich Marokko (Arabischالمملكة المغربية , al-Mamlaka al-Maghribīya), lit im Nordweschte vo Afrika. Er isch s weschtligschd vo de drei Maghrebländer. Im Norde gränzt es an s Mittelmeer, im Weschte an dr Atlantisch Ozean und im Oschte an Algerie. D Schdrooss vo Gibraltar drennt en vom europäische Kontinänt.
D Bevölkerig
Öbbe 80 % vo dr Bevölkerig si Berber, vo deene knapp 60 % arabisierti Berber. Si sin hüte mäistens sässhafti Buure, nume e Minderhäit läbt no as Nomaade oder halbnomaadisch in abgläägene Gebiet vom Middlere Atlas oder uf de Hoocheebene im Oste vom Land. Öbbe 20 % vo de Marokkaner si arabischstämmig. Nordmarokko mit dr alte Metropole Fès isch eender arabisch (34 % vo dr Bevölkerig si Araber, 25 % arabisierti Berber), Südmarokko und däm si Metropole Marrakesch eender berberisch (30 % vo dr Bevölkerig si Berber) brägt. Es lääbe au no öbbe 60'000 Usländer im Land, drunder vor allem Franzoose, Spanier, Italiäner, Tunesier und Algerier.
D Bevölkerig isch in Marokko seer ungliich verdäilt. Zwäi Driddel vo de Iiwooner lääbe uf öbben eme Zäätel vo dr Flechi vom Land im Nordweste oder Weste. Balligsgebiet si d Küstegebiet im Norde und Nordweste und s Sebou-Diefland. Zwar het Marokko en alti Stadtkultur, aber nume 58,2 % (2011) vo dr Bevölkerig lääbe in Stedt. S Land verstedteret langsaamer as anderi afrikanischi Staate. 27,8 % vo de Iiwooner si jünger as fufzääni; d Grubbe vo de Lüt über 65 macht nume 6,1 % us. D Lääbenserwartig isch 75,9 Joor, s Bevölkerigswaggsdum öbbe 1 %. S Durchschnittsalter isch 26,9 Joor (Daate us em Joor 2011).
Sprooche
Öbbe 90 % vo de Marokkaner schwätze s marokkanische Arabisch, nume öbbe 0,7 % de Hassania-Dialäkt. Berberischi Marokkaner schwätze verschidnigi Berbersprooche (Taschelhit, Mazirisch, Ghomara, Tarifit, Senhaja de Srair und hüte au no Judäo-Berberisch) – guet d Helfti vo de Marokkaner chan e Berbersprooch.
Religion
D Staatsreligion isch dr Islam. Öbbe 98,7 % vo dr Bevölkerig si Muslim, drvo 90 % Sunnite vo dr malikitische Richdig. 1,1 % vo de Iiwooner si Christe (die mäiste Katholike) und 0,2 % Juude. In dr Volksreligion het dr Glaube an Gäister – as Erb vo de vorislamische Berber – diefi Wurzle.
Uswanderig
Vo 1972 – äi Joor bevor e Hufe öiropäischi Länder ufghöört häi, Arbetsmigrante aazwärbe – bis 2005 het sich d Zaal vo de Marokkaner in de wichdige öiropäische Länder (ooni UK und Skandinavie) vernüünfacht. E Hufe Marokkaner lääbe e zitlang im Usland, vor allem in West- und Südöiropa, oder häi iir Land uf dr Suechi noch bessere wirtschaftlige Perspektive für immer verloo. In vile Länder bilde Marokkaner und Marokkanischstämmigi die grösste muslimische Gmäinde. Öbbe 1,2 Millioone lääbe z Frankriich, öbbe 750'000 z Spanie, 500'000 z Italie, 350'000 z Belgie, 330'000 in de Niiderland und 100'000 z Dütschland. Witeri Gmäinde existiere au z Norwääge, Schweede und Groossbritannie. Chliineri Gmäinde vo hööcher kwalifizierte Uswanderer lääbe in de USA (mindestens 100'000) und Kanada (mindestens 78'000). Schetzigswiis 300'000 Marokkaner lääbe in andere Staate vom Maghreb oder in Staate im Noochen Oste.
Auguste Schepp
D Auguste Schepp (* 3. April 1846 z Wiesbaden; † 12. April 1905 z Fryburg) isch e dytschi Genre-, Interieur- un Stilllääbemooleri us dr Minchner un Düsseldorfer Schuel.
Lääbe
Iri chinschtleri Uusbildig het d Schepp anne 1866 bim Eugen Napoleon Neureuther z Minche aagfange. Chuurz druf isch si uf Düsseldorf zum Karl Ferdinand Sohn gwägslet, derno isch si uf Charlsrue gange. No wytere Stuudie z Wien un z Paris het si lengeri Zyt z Kassel gläbt. Anne 1874 het si ne Uuszaichni uf dr International Exhibition of Arts and Manufactures z London iiberchuu. Uußerdäm het si in dr 1870er bis 1890er Joor z Wien, z Berlin, z Düsseldorf, z Minche un z Bremen uusgstellt. 1892 het si si z Minche niidergloo, wu si Mitgliid vu dr Secession wooren isch. Im Joor 1893 het si as aini vu dr Chinschtlerne vum „Vereins der Berliner Künstlerinnen 1867“ bi dr Uusstellig vu dr dytsche Abdailig vum Frauepavillon vu dr World’s Columbian Exposition z Chicago mitgmacht. Deert isch ere e guldini Medaille verliie woore. Speteschtens ab 1898 het d Schepp z Fryburg im Brysgau gläbt, wu si dur chlaini Figuurebilder un feini Interieurmoolerei, zem Byschpel mit Motiiv vum Innere vum Fryburger Minschter, fiiridrätten isch. Noch ere lengere Chranke isch si im April 1905 z Fryburg gstoorbe.
Tri martolod
Tri martolod oder au Tri martolod yaouank isch es bretonischs Volchslied. Der bretonisch Titel heisst uf Düütsch «Drüü Matroose», oder lenger «Drüü jungi Matroose».
Gschicht
Wär s Gedicht gmacht und wäär d Musig derzue ufgsetzt het, weiss me nit. Me dänkt, s Stück sig us em 18. Joorhundert. Es isch i dr Bretagne es beliebts Lied und me bruucht s gäärn für drzue Volchstänz z mache. Dr Musigforscher Bernard Lasbleiz het 32 historischi Fassige gfunde. Hüt isch s Lied e Teil vo dr aktuelle betonische Regionalkultur.
Die eltischti Versioon wo me könnt, isch im Cahier de chanson du Croisic vo anne 1809. Im Joor 1968 het der bretonisch Kulturaktivischt Polig Monjarret i sym Liederbuech Sonioù Pobl (das heisst: «d Töön vom Volch») das alte Lied under em Titel An tri-ugent martolod (Sächzg Matroose) brocht. 1972 het der Sänger Alan Stivell mit em tradizionelle Lied e Schallplatten ufgnoo, und gly drufabe het er e modärni Versioon gsunge; das isch i dr Afangszyt vo dr nöie bretonische Rockmusig (Brezhoneg Raok) gsi.
Das bretonische Lied könnt me hüt i vil verschidene Sproochen un Dialäkt; alt isch die französischi Versioon. Au d Schwiizer Gruppe Eluveitie tuet s singe.
s Lied
Es git verschideni Fassige vom Lied. Die lengschti het zwänzg Stroofe. Es goot i dr Gschicht um drüü jungi Lüüt, wo übere Atlantik uf Amerika faare. Döört trifft dr eint e Frau, won er i dr heimet z Frankrych het leere könne und wo de aber uusgwanderet isch. Was us de beede arme Lüüt wird, seit s Lied i synere eifache Fassig nit; d Sänger dichte derzue nöji Stroofe, wo wie s ne basst.
D Gschicht verbindet wäsentlichi Sache vom Lääbe i der Regioon am Meer: die schwäri Arbet vo de bretonische Schifflüüt bim Fische wyt wägg vo deheime und die materielli Noot, wo vill zum uswandere brocht het.
Musig
D Melody zum Lied isch im Viervierteltakt. D Musig tuet me gäärn mit zwöi Inschtrumänt vorträge: mit dr Binioù, dr bretonische Form vom Dudelsack, un dr Bombarde. Dr Alan Stivell het für syni Versioone die alti keltischi Harfe, e Fidlen und es Banjo drzue gnoo und mängisch het er au d E-Gitarre, dr E-Bass, di elektronischi Orglen und es Schlagzüüg bruucht.
Rote Liste der gefährdeten Säugetiere in Baden-Württemberg
Uf dr Roote Lischt vu dr gfeerdete Saiger z Baade-Wiirtebäärg sin im Joor 2001 46 vu dr insgsamt 73 fir s Biet vu Baade-Wiirtebäärg noogwisene Saigeraarte gstande. Ufgnuu sin alli Aarte, wu im Zytruum ab em Mittelalter bis hit in sicher noogwisene Populazioone im Biet vum hitige Baade-Wiirtebäärg gläbt hän, au soonigi, wu mittlerwyyli uusgstoorbe sin. Aarte, wu nit gfeerdet sin, wäre nit ufgfiert.
Legänd:
Meschullam da Volterra
Dr Meshullam ben Menahem da Volterra (* vor 1443, gstorbe 1508 z Volterra) isch en italiänisch-jüüdische Kaufmaa und Räisende us Floränz gsi. Er het von ere jüüdische Familie us dr toskanische Stadt Volterra abgstammt und het z Floränz zämme mit sim Vater Menahem ben Aaron da Volterra e bedütende Edelstäihandel gfüert.
D Familie da Volterra het zu de riichste Familie in dr Stadt ghöört und het e groosse Grundbsitz bi Floränz gha. So wird zum Bischbil brichdet, ass dr Meshullam en änge Fründ vom Lorenzo de’ Medici (1449–1492) gsi isch, mit em e brivate Briefwäggsel gfüert het und iim gläägentlig Wild zum Gschängg gmacht het, won er sälber döödet het. Dr Meschullam da Volterra isch vor allem bekannt für si Bricht über d Räis, won er 1481 in d Lewante gmacht het.
Ulrike Gerst
D Ulrike Gerst (* 1953 z Naistadt an de Waistrooß) isch e dytschi Mooleri.
Lääbe
D Ulrike Gerst het vu 1972 bis 1976 Bildendi Chunscht, Dytsch un Sunderpedagoogik an dr Pedagoogische Hoochschuel Fyryburg un vu 1996 bis 2000 Moolerei an dr Freie Hoochschuel fir Graafik-Design & Bildendi Chunscht Fryburg studiert. Syterhäär schafft si as freii Chinschtleri.
Vylt vu ire Bilder entsteen uf dr Grundlaag vu Fotografie, wu si – zmaischt spontaan – sälber macht. Si suecht dodervu Oort mit ere bsundere Atmosphäre uus wie effetligi Gebei, wu läär steen, oder Privaatryym wie Woonwääge un moolt vylmool au Yyriichtigsgeegeständ wie Meebel un Lampe. Si setzt iri Theme vor allem dur Eelmoolerei uf Lyynwand, aber au dur Gouache uf Babyyr um.
D Ulrike Gerst läbt un schafft z Fryburg.
Uusstellige
Ainzeluusstellige
Gruppenuusstellige
Alexander W. Gregg
Dr Alexander White Gregg (* 31. Janner 1855 z’ Centerville, Texàs; † 30. Àwrìl 1919 z’ Palestine, Texàs) ìsch a US-àmerikànischer Politiker gsìì. Vu 1903 bis 1919 hàt’r dr Bundesschtààt Texàs ìm Represantàntahüüs vu da Verainigta Schtààta vertratta.
sii Laawa un Kàrriar
Dr Alexander White Gregg ìsch ànna 1855 z’ Centerville ìm Oschta vum Bundesschtààt Texàs uff d’ Walt kumma. Ar ìsch dr Suhn gsìì vum James W. un dr Susan C. Gregg. Wahrem Bìrgerkriag ìsch sii Vàtter geteedet worra. Doo druff hàt d’ Müatter nochamol ghiiroota, un dr klaina Alexander hàt bii siinera Tànta ìm Mississippi glabt. Ar ìsch ìm Texàs ìn d’ äffentliga Schüala gànga, un drnooh bis 1874 ìns King College z’ Bistol ìm Tennessee, wu-n-’r a Schüalàbschluss bschtànda hàt. Ar hàt drnooh àn dr Üniwärsitäät vum Virginia z’ Charlottesville Racht gschtudiart un ìsch ànna 1878 àls Rachtsànwàlt züagloo worra. Àls Ànwàlt hàt’r z’äärscht z’ Palestine ìm Oschta vum Texàs gschàfft. Gliichzittlig hàt’r siina politischa Kàrriar ààgfànga, àls Mìtglìed vu dr Demokrààtischa Pàrtäi. Vu 1886 bis 1888 ìsch’r Mìtglìed ìm Senàt vum Texàs gsìì.
Àn da Kongrasswàhla vu 1918 hàt sìch dr Gregg nìt uffgschtällt. Numma-n-a pààr Wucha noh-n-em And vu siinera Àmtszitt ìm Kongrass ìsch’r àm 30. Àwrìl 1919 z’ Palestine gschtoorwa. Beardigt worra-n-ìsch’r uff’m East Hill-Schtàdtfrìedhoof z’ Palestine.
Dr Gregg hàt zwaimol ghiiroota ghàà. Mìt siinera äärschta Ehafràui May geboorena Bridges († 1885) hàt’r a Kìnd ghàà. Mìt siinera zwaita Fràui Mary geboorena Brooks hàt’r dräi wittera Kìnder ghàà.
Mezzovico-Vira
Mezzovico-Vira (lombardisch Mezzvich-Vira) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Taverne im Bezirk Lugano.
Geografi
D Gmai bstoht us dr zwai Derfer Mezzovico un Vira an dr alte Stroß zum Monte Ceneri. Nochbergmaine sin Capriasca un Monteceneri.
Am 25. Novämber 2007 hän d Stimmburger vu dr sibe Gmaine im Vedeggiondal iber e Fusion zue aire Gmai abgstumme. Isone un Mezzovico-Vira hän die Fusion abglähnt, di andere Gmaine (Bironico, Camignolo, Medeglia, Rivera un Sigirino) hän sich derno zue dr Gmai Monteceneri zämmegschlosse.
Gschicht
Mezzovico isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1335 as Medio Vico, Vira im nämlige Johr as Vira.
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Mezzovico-Vira isch dr Mario Canepa.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Mezzovico-Vira ghert zum Ibergang zwisch em Ticinese un em Comasco-Lecchese.
Mameluken
D Mamluke (DMG Mamlūke) oder Ghilman (DMG Ġilmān) si in e hufe islamische Herrschaftsgebiet Milidäärsklave vo zentralasiatischer oder ostöiropäischer Härkumft gsi, d. h. mäistens Türke oder Kaukasier. Under de Abbasidekalife si si e Machtfaktor worde, und häi iiri dominierendi Stellig as Generääl und Königsmacher vom 9. Joorhundert immer wider emol usgnützt, zum äigeni Dünastie und Riich z gründe.
Groossi Mamelukeriich
Die bäide bedütendste vo dene Riich si s Sultanat vo Delhi gsi, wo vo 1206 bis 1526 über Indie gherscht het, und s Riich vo de Bahri- und Burdschi-Mamluke z Egüpte. S egüptische Mamelukeriich het vo 1250 bis 1517 bestande. Es isch vo de Osmane underworfe worde, aber d Mamluke dört si no bis zu iirer Niiderlaag gegen e Napoleon in dr Schlacht bi de Püramiide (1798) die lokali Herscherelite bliibe und erst 1811 vom Muhammad Ali Pascha ändgültig entmachdet worde.
Struth (Unterelsass)
Gschìcht
Struth ìsch grìndet worre ànne 1571 vum Grof Georg Johann I. vun Pfalz-Veldenz.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Struth ìsch. Struth ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Struth ghert zem Rhinfrankisch.
Gerhard Fischer (Dialektdichter)
Dr Gerhard Fischer (* 1936 z Säckige; † im Summer 2011 z Korb-Kleinheppach) isch e dytsche Dialäktautor gsii.
Lääbe
Dr Fischer isch z Säckige mit siibe Gschwischter as Suun vun eme Buechdrucker ufgwagse. Syter anne 1960 het er as Konschtrukteer fir Mäss- un Reegeltächnik z Bad Cannstatt gschafft. Dernääbe het er Bilder gmoolt un Gediicht uf Alemannisch gschriibe. En Uuswaal vu syne Gediicht het er anne 1983 unter em Titel „Do dra muesch denke“ uusegee. Är het z Korb-Kleinheppach gwoont un isch deert im Summer 2011 noch ere lengere Chranket gstoorbe.
Sido
De Sido (* 30. November 1980 z Berlin; börgerlich Paul Hartmut Würdig) esch e düütsche Rapper, wo bis 2009 bim Berliner Plattelabel Aggro Berlin onder Vertrag gse esch (sither bi Urban/Universal Music). Sii Künstlername esch e Abchörzig för „super-intelligänts Drogeopfer“.
De Sido fallt dör provokanti Text ond em ne aggressive, liecht lakonische Onderton in dr Stemm uf. I Aalehnig a Ghostface Killah het de Sido langi Ziit e Maske treid, om sini Identität z`verschleiere.
Biografi
De Sido esch met sinere jöngere Schwöster bi sinere Mueter im Märkische Viertel im Berliner Bezerk Reinickendorf ufgwachse, i em Hochhuusviertel, wo – zmenscht i de Ziit vo sinere Chendheit ond Jugend – eher vo sozial schwache Börger ond Osländer bewohnt worde esch (50% soziale Wohnigsbau). Det hät är ou die Bettina-von-Arnim-Oberschuel bsuecht, e Gsamtschuel met gymnasiale Oberstufe. Luut enere ARD-Polylux-Reportage uus em Johr 2003 brecht är sogar e Lehr as Erzieher ab. De Sido hed die Darstellig wedersproche ond ged a, ofgrond vo Drogekonsum vo de Schuele gfloge z'sii.
Uuszeichnige
Echo
Bravo Otto
Goldenes Tape
Peter Emil Huber-Werdmüller
Dr Peter Emil Hueber-Werdmüller (* 24. Dezämber 1836 z Züri; † 4. Oktober 1915 au döört) isch e Schwiizer Fabrikant gsi.
Sido
Uuszeichnige
Swiss Music Award
Peter Emil Huber-Werdmüller
sis Läbe und Schaffe
Er isch dr Soon vom Johann Rudolf Hueber gsi, wo z Züri mit Syde gschäftet het. Er het am Poly und z Paris Maschinenbau studiert und isch e Zyt lang uf Ängland ggange zum döört d Induschtry leere könne. 1864 het er d Anna Marie Werdmüller ghürootet.
Sido
Uuszeichnige
Goldene Schallplatte
Peter Emil Huber-Werdmüller
sis Läbe und Schaffe
Zäme mit em Georg Robert Neher vo Schaffuuse und em Gustave Naville vo dr Escher, Wyss & Cie. isch dr Hueber-Werdmüller au no en anderi Fabrigg go gründe, s erschte Schwiizer Aluminiumwäärch z Nöihuuse, wo au als Afangsoort vo dr öiropäische Aluminiuminduschtry wichtig gsi isch.
Sido
Uuszeichnige
Goldene Schallplatte in dr Schwyz
Peter Emil Huber-Werdmüller
sis Läbe und Schaffe
Dr Hueber isch z Züri im Gmeindroot gsi und het vil too für die modärni Stadtentwicklig. Er isch im Verwaltigsroot vo dr Schwiizerische Nordoschtbahn gsi.
Sido
Uuszeichnige
Platin-Schallplatte
Edern
Edern (bretonisch Edern) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Edern lyt im Pays Glazik am Fueß vu dr Montagnes Noires,15 km vu Quimper un 49 km vu Brest uf ere Hechi zwische 82 m un 256 m iber Normalnull.
D Nochbergmaine sin Briec im Weschte, Langolen im Sidoschten un Gouézec im Norde.
Gschicht
Edern isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as Edern, (1421 Edern, 1516 Edern, 1533 Edern, 1536 Edern).
Verwaltig
vu Edern isch. Edern ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Edern ghert zem Bretonisch.
Hülben
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 54,5 % Landwirtschaftsfleche, 25,5 % Wald, 19,5 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Hilba gheret koene weitere Ortsdoel.
Gschicht
Hilba ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1137 in dr Chronika von Zweifalta.
Verwaltong
Hilba hot mit dr Stadt Aurich ond dr Gmoede Grabaschdedda ond Remerschdõẽ a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Siegmund Ganser.
Dialekt
Dr Dialekt vo Hilba ghert zom Schwäbisch.
Historisches Lexikon des Fürstentums Liechtenstein
Gschecht
Ma ischt im Liachtastaa uf d Idee vom ana Historischa Lexion koa, well ma i säbere Zit ir Schwiz deanna s Historisch Lexikon vo da Schwiz aagfanga hät zschriiba. Zwöschad 1988 und 2008 ischt gforscht und gschreba wora. Im Jänner 2013 send dänn zwoa truckti Bänd ussekoa.
Im 2015 hät s Liechtenstein-Institut mit da Digitalisiarig vom Wärk aagfanga, zum s o im Internet zuagänglech zmacha. I da Form vom eHLFL ischt as sit am 13. November 2018 online verfüagbar und ischt i da Form vom ana gschlossna MediaWikis ufbaut.
Victor Ernst Nessler
Aus seim Leaba
Dr Victor Ernst Nessler ischt am 28. Januar 1841 en Baldaheim em Elsass uf d Welt komma. S Elsass hot domols noh zom Deitscha Reich ghairt. Drom lauft dr Nessler en dr Fachlitradur als deitschr Kombonischt. Noch em Abi hot’r uf Wonsch vo seim Vaddr, wo an evangelischr Pfarrer gwäa ischt, en Straßburg ogfanga Theologii zo studiira. Neabaher hot’r abr noh beim Musiklehrer Stern Ondrricht em Komboniira gnomma ond Kirchamusik gschaffa. Noch viir Johr hot’r vo dr Theologii gnuag ghet, ond’r hot sich ganz dr Musik vorschriiba. Em Johr 1864 ischt en Stroßburg sei erschda Opr Fleurette urufgfiirt worra ond hot’s zo-ma Achdongserfolg brocht. Noh em gleicha Johr hot dr Nessler sei musikalischs Studiom en Leipzig fortgsetzt. Wia-nr do drmit fertich gwäa ischt, hot’r am Stadttheatr vo Leipzig a Stell als Chordirektr griagt ond ischt bald ufgstiiga zom Kabellmeischtr. Fascht älle Opra, wo-nr noch seira Fleurette komboniirt hot, send an deam Theatr s erschde Mol uf d Biine komma. Sei Rattenfänger von Hameln ischt beim Publikom saumäßig guad ôkomma ond bald au vo andre Theatr gschbiilt worra.
Em Nessler sei graischtr Erfolg isch abr sei Opr Der Trompeter von Säckingen gwäa, wo em Mai 1884 en Leipzig s erschde Mol ufgfiirt worra ischt. Dui hot so arg eigschlaga, dass se sogar da Weag ibr da graußa Deich gfonda hot ond vo dr Nui Yorker Met gschbiilt worra ischt. D Gschiicht vo dera Opr fuaßt uf em gleichnamiga Versroman vom badischa Dichtr Viktor von Scheffel. S Libreddo hot em Nessler sei Freind Rudolf Bunge gschriiba. Der hot abr viile Originalzitat vom Scheffel vorwendet, so zom Beischbiil des beriimde Liad Das ist im Leben hässlich eingerichtet ... mit-em Refrai Behüt dich Gott, es wär so schön gewesen, behüt dich Gott, es hat nicht sollen sein!
Noch seim Drombetr isch em Nessler nix mai glonga. Drom isch’r wiidr en sei Hoimet zruck, wo-nr de letschde Johr en Stroßburg vorbroocht hot. Deet isch’r em Altr vo 49 Johr gschdorba.
Stil
Em Nessler sei Sterge isch gwäa, an guada Blick zo han, was sich wirksam uf d Biine brenga lôôt ond was de Leit gfellt. Do drbei hot’r abr au an fatala Hang zor Sendimendalideet, zom Schbiaßbirgrtum ond zo-ra Volkstimlichkeit gheet, wo mr et grad als Volkstimlichkeit em beschda Senn hoißa kâ. Drom wuud heitzodag au kaum no ebbes vo-nem ufgfiirt. Ibrleabt hot’r eigentlich bloß uf de Schallbladda.
CD
Vom Drombetr vo Säckenga geit’s a Gesamtufnahm bei Capriccio uf zwoi CDs mit em Hermann Prey, em Franz Hawlata, em Christoph Spath, em Alfred Kuhn, dr Katharina Kammerloher, em Chor ond Orkeschtr vom Rundfunk en Keln ondr dr Leidong vom Helmuth Froschauer.
Gisikon
Gisike (amtlech Gisikon) esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Lozärn-Land im Kanton Lozärn, Schwiiz.
Geografi
Gisike liid im Rüüsstau am Fuess vom Rooterberg. Vo dr Gmeindsflechi send 50 % Landwirtschaftlechi Flechi, 20 % Waud, 24,5 % Sidligsflechi ond 5,5 % süschtigi Flechi. Nachbergmeinde vo Gisike send Honau, Eibu ond Root.
Gschicht
Gisike esch zom erschte Mau gnamsed worde im Jahr 1270.
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 17,5 % gläge.
Religion
69,1 % vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii, 17,2 % evangelisch-reformiert.
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 1,2%, CVP 16,5% , FDP 19,0% , GLP 4,2% , GP 1,8% , SP 7,6% , SVP 43,9% , Süschtigi 5,9%.
Dr Gmeindspräsident vo Gisike esch dr Alois Muri (Stand Februar 2016).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 2,5 % gläge.
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 847 Iiwohner 92,3 % Dütsch aus Houptsprach aagää, 1,2 % Französisch, 0,2 % Italienisch ond 6,3 % anderi Sprache.
Z Gisike redt me s hochalemannisch Lozärntütsch.
Volksbuch
Mit Volksbuech wärde volksdümligi Schrifte bezäichnet, wo mäistens in Prosa verfasst si. Dr Joseph Görres und dr Johann Gottfried von Herder häi dr Begriff am Ändi vom 18. Joorhundert iigfüert as Bezäichnig für d Historie, wo sit em Mittelalter vom e bräite Publikum glääse worde si. Mä zelt drzue alti Gschichte, romantischi Abentüür, volksdümligi Saage, määrlihafti Legände und Schwänk. Iire Ursprung häi si zum Däil in Ridderdichdige, Minnelieder und örtlige Saage gha. Mäistens isch iiri ursprünglig griimti Form in Prosa ufglööst worde und mä het sä in ere volksdümlige Sprooch verbräitet.
E Begriff für s Fäld, wo mit em Wort Volksbuech erfasst wird und nöitraaler isch, weer «niidrige Määrt vom Früedruck», wo niidrig im Sinn vom e niidrige Briis oder vom en aaspruchsloose Stiil cha ufgfasst wärde. Weder si d Stoff vo dene Ditel spezifisch, no isch iiri Härkumft äihäitlig. Die historischi Brodukzioon, wo mä im 19. Joorhundert mit de Volksbüecher nume zum ä Däil erfasst het, isch vor allem in dr Sprooch, dr Tüpografii und dr Illustrazioon typisch andersch gestaltet as d Aagebot vom ‹ghoobene› Buechmäärt. Die äigeni Gstaltig isch d Antwort gsi uf d Aasprüch vo de Kunde und het sich zwüsche 1450 und 1800 die ganz Zit em Määrt aabasst.
Berüemti Stoff us däm Beriich si d Gschicht vom Till Eulenspiegel und dr Bricht über s Lääbe vom Schwarzkünstler Johann Faust gsi, wo spööter literarisch dur e Charles De Coster und Johann Wolfgang Goethe adaptiert worde si.
Chattuarier
D Chattuarier, au Hattuarier, si e germanische Stamm gsi, wo ursprünglig wohrschiinlig im nördlige Hesse an dr Eder und dr Fulda agsiidlet gsi isch. Si si in de erste Johrhundert noch dr Ziitwändi in s Gebiet vo dr untere Ruhr, dr Lippe und em Münsterland zoge. Dr Flussname Hetter erinneret no hüte an se. Nochberstämm von ene si d Brukterer und d Chamaven gsi. Mit dene und andere germanische Stämm hai si sich im 4. Johrhundert zum Stammesbund vo de Franke zsämmegschlosse.
Herbligen
Heerblige (amtlech Herbligen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.
Gschicht
Heerblige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1302 aus Herblingen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,5 % gläge.
Religion
87,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 4,8 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Gmeindspresidänt vo Heerblige isch dr Samuel Zwahlen (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 500 Ywohner 98,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,6 % Französisch.
Dr Dialäkt vo Heerblige ghört zum Hochalemannisch.
Kanton Crozon
Dr Kanton Crozon (breton. Kanton Kraozon, frz. Canton de Crozon) isch e Kanton in dr Arrondissement Châteaulin un Quimper im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Crozon.
Gmaine
Dr Kanton Crozon bstoht us 18 Gmaine:
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 hän die Gmaine zum Kanton ghert: Argol, Camaret-sur-Mer, Crozon (Hauptort), Landévennec, Lanvéoc, Roscanvel un Telgruc-sur-Mer.
See
E See isch es Gwässer inere Bodesänki, wo s Wasser mit wenig Bewegig drin liit und wo zringsetum vo Land umggä isch. Me seit däm au es «stehends Gwässer» oder es «stills Gwässer» und underscheided die Form vo limnologische (= gwässerkundleche) Körper vo de flüssende Gwässer, de Bech, de Flüss und de Strööm.
Killwangen
Chillwange (amtlich Killwangen) isch e Gmeind im Bezirk Bade im Schwiizer Kanton Aargau. Sie ligt im Limmattal zwüsche Bade u Züri.
See
Die meischte Seeè ligge im Louf vomene Fluss, also i däm sym Flusssyschteem, a so Stelle, wo s Gfäll vom flüssende Gwässer dur e teufere Abschnidd underbrochen isch, so dass sech s Wasser i dene Becki sammlet, bevor s wyter s Taal ab flüsst. Es Flusstaal cha wäge Ändmoräne vo früenere Gletscher (wie bim Zürisee) oder Schuttchegel vo Sytebech (wie bim Brienzersee) abgriglet worde sy. Wenn d Flüss vil Chiis, Sand und Leem mitbringe, cha s bassiere, ass ganzi Seebecki gfüllt wärde und en ehemolige See verschwindet; d Fachlüüt säge dr See «verlandet» (wie s bim Tuggenersee dr Fall gsi isch).
Killwangen
Geographi
S Dorf ligt zwüschem linke Ufer vo de Limmat u-n-em vo zahlriche Tobel durchzogene, bewaldete Nordoschthang vom Heitersbärg. De alti Dorfkern isch am Fuss vom Heitersbärg, di noie Quartier zwüschem alte Dorfkern u-n-em Bahnhof, wo fascht a de Limmat isch. Uf ere Höchi vo öpper 660 Meter isch uf ere Waldlichtig de chli Wiler Sennebärg.
See
Bsunders im Gebirg findet me Seeè, wo der Afang vomene Flüssgwässer, also eigentlech däm syni Kwelle bilde. Es git vor allem i de Bärge, i Karschtgebiet und i Wüeschtine aber au Seeè oni Zuefluss oder Abfluss, wo uf der Ärdoberflechi z gseh sind. Deil Seeè hend nid immer Wasser, so wie dr Duubesee, en Karschtsee am Gemmipass z Leukerbad im Wallis. Nid zu de Seeè zellt me gwöönlech die chlynschte stehende Gwässer, d Teich und d Weier (wie dr Bettenauer Waier im Doggeburg). Deil Limnolooge (= Gwässerforscher) bezeichne aber doch jedes no so chlyne stille Gwässer als See, anderi nume die, wo mee als ei Hektaare gross sind.
Killwangen
Geographi
Di tüfschti Schtell vom Gmeindsbann ligt uf 385 Meter am Ufer vo de Limmat, di höchsti Schtell isch mit 702 Meter oberhalb vo Sennebärg. Di Flächi vo de Gmeind isch 243 Hektare, dodervo sin 123 Hektare bewaldet u 47 Hektare überbaut.