cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pontianus
In dr Zyt vu sym Pontifikat isch s Schisma vum Hippolytus an s Änd chuu. Dr Pontianus un anderi Chilchefierer, dodrunter au dr Gegebischof Hippolytus, sin vum Chaiser Maximinus Thrax uf Sardinien in s Exil gschickt un dert in e Bärgwärch yygspeert wore.
Wäg däre Strof isch dr Pontian am 28. Septämber 235 zruggdrätte. S Datum vu sym Ruggdritt isch s friescht exakt noowysbar Datum vu dr Papschtgschicht. No im nämlige Johr isch dr Pontianus an dr Folge vu dr Behandlig in dr Mine vu Sardinie gstorbe. Syni Iberräscht sin vum Bischof Fabianus uf Rom iberfiert un in dr Calixtus-Katakombe begrabe wore. Dr Pontianus wird as erschte Märtyrerpapscht un as Hailige verehrt.
Sy Gedänkdag isch dr 13. Augschte, s Datum vu syre Bysetzig in dr Calixtus-Katakombe.
Weißensberg
Wisseschberg (amtlich Weißensberg) isch a Gmuind im Landkrois Linde in Bayern.
Geografi
Wisseschberg liit im Weschtallgai e baar Kilometer nerdlich vom Bodasee an dr B31 un dr A96. Vo dr Gmarkung sin 50,3 % Landwirtschaftsfleche, 18,8 % Wald, 28,6 % Sidlungsfleche un 2,4 % sunschtige Fleche.
Gmuindsdoil
Zua Wisseschberg gheret d Derfer Wisseschberg, Eggenwatt, Grübels, Lampertsweiler, Metzlers, Rehlings, Rothkreuz, Schwatzen un Wildberg un dr Wiiler Oberhof.
Gschicht
Wisseschberg ischt zum erschte Mol gnennt worda im Johr 1264 als Wizinsberc.
Iiwohner
Dr Uusländeraadoil isch 2011 bi 6,1 % gleage.
Religion
67,7 % vo dr Iiwohner sin im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 22,2 % evangelisch.
Verwaltung
Wisseschberg hot mit dr Gmuinda Hergeschwiler und Sigmerschzell a Verwaltungsgmuinschaft veriibart. Dr Birgermoischter vo Wisseschberg isch dr Hans Kern.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla siit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Wisseschberg ghert zum Bodaseealemannisch.
Althütte
Althitte (amtlich Althütte) ischt a Gmoed em Rems-Murr-Kroes en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Althitte leit em Naturpark Schwäbisch-Fränkischer Wald em Murreder Wald. Nochbergmoede vo Althitte send Murrhardt, Kaisersbach, Rudersberg, Weissach im Tal ond Auenwald.
Vo dr Gmarkong send 38,2 % Landwirtschaftsfleche, 47,5 % Wald, 13,7 % Sidlongsfleche ond 0,6 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Althitte gheret d Ortsdoel Althitte ond Sechselberg.
Gschicht
Althitte ischt om a Glashitte entstanda, mo 1459 zom erschte Mol gnennt worda ischt. D heitich Gmoed isch em Johr 1819 grendet worda. Dr Ortsdoel Lutzenberg ischt 1407 zom erschte Mol gnennt worda, Kallenberg 1408 ond Schöllhütte 1459.
Verwaltong
Althitte hot mit dr Stadt Bagene ond dr Gmoede Allmerschbach, Aoewald, Aschbe, Burgstette, Kiberg, Oppeweiler ond Weisse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes vo Althitte ischt dr Reinhold Sczuka.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Schiltberg
Schiltberg (bairisch Schilpern) ischt e Gmoed im Landkroes Aichach-Friedberg z Bayern.
Geografi
Vo dr Gmarkong send 55,4% Landwirtschaftsfleche, 35,6% Wald, 8,1% Sidlongsfleche ond 0,9% sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Schiltberg gheret d Ortsdoel Allenberg, Aufhausen Rapperzell, Ruppertszell ond Schiltberg.
Gschicht
Zom 1. Juli 1970 ischt Aufhausen zua Schiltberg eigmoedet worde, zom 1. Januar 1971 Allenberg, zom 1. Januar 1972 Ruppertszell ond zom 1. Juli 1972 Rapperzell.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,4 % gleäga.
Religion
94,9 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 3 % evangelisch.
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Schiltberg ischt dr Josef Schreier.
Wahla
Ergebnis vu dr Landdagswahla seit 1986:
Dialäkt
Dr Dialekt vo Schiltberg ghert zom Mittelbairisch
Torny
Torny (patois [a tɔrˈni]) isch a politischi Gmiin im Glanebezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Südarabien
Mit Südarabie wärde im Gegesatz zu Nordarabie mäistens die Däil vo dr arabische Halbinsle bezäichnet, wo südlig vo Zentralarabie (Innerarabie) bzw. Saudi-Arabie lige. D Region wird im Oste und Süde dur s Arabische Meer bzw. dr Indisch Ozean begränzt.
Gefecht bei Lengnau
S Gfächt bi Längnau het am 2. Merz 1798 bi Längnau im Bärner Mittelland zwüsche bärnische und franzöösische Drubbe stattgfunde und het mit eme Siig vo de Franzoose gändet. Si isch Däil vom Franzoseniifall in die Alti Äidgenosseschaft gsi.
Südarabien
En entsprächendi Underdäilig in Westarabie (Hedschas und Asir am Rote Meer) und Ostarabie („Pirateküste“ am arabisch-persische Golf) wird sältener verwändet, mä schwätzt dört eender vom Hedschas und vo de Golfstaate, wil mit Westarabie au dr ganz Maghreb (Marokko, Algerie, Tunesie) und mit Ostarabie dr Maschrik (arabische Oste) gmäint cha si. Südarabie isch dr südlig Däil vom Maschrik.
Torny
Geografi
Torny liit ùf, 9 km nordnordöschtlich vam Bezirkshùùptort Romont weschtlich vam Tal va de Arbogne, im Fryybùrger Mittelland. Zue de Gmiin Torny ghööre d Dörfer Torny-le-Grand ù Middes ù d Wyyler Torny-le-Petit ù Le Rialet. Va de Gmiinflechi si 69,2 % landwirtschaftlichi Flechi, 25,3 % Waud, 5,2 % Sidligsflechi ù 0,3 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Torny si Montagny, Corserey, La Brillaz, La Folliaz ù Châtonnaye im Kanton Fryybùrg ù Trey ù Payerne im Kanton Waadt.
Gefecht bei Lengnau
Vorgschicht
Am 25. Januar 1798 z Nacht isch e franzöösische Husar wägene eme Missverständnis im waadtländische Thierrens umchoo, und Frankriich het das as Usreed brucht, zum d Waadt z bsetze. Dr General Guillaume Brune, wo dr Ooberbefäälshaaber vo dr franzöösische Helvetische Armee gsi isch, het im General Schaueburg dr Befääl gää, Soledurn z eroobere und eso dr Wääg uf Bärn freizmache.
Südarabien
Im ängere Sinn bezäichnet mä as Südarabie nume dr Jemen im Südweste, nume dr Nordjemen isch bis uf en antiki ethiopischi Zwüschezit und e spööteri luggi osmanischi Oberhohäit vo fremde und Kolonialmächt verschont bliibe. Im Südjemen het s zur Zit vo dr britische Kolonialherrschaft sogar zwäi churzlääbigi Protektorat mit Südarabie im Staatsname ge, die Südarabischi Föderazioon und s Protektorat vo Südarabie. Im witere Sinn zele aber au Oman im Südoste zu Südarabie und mänggisch sogar die ehemols arabische Gebiet vo Ethiopie bzw. Somalia, Eritrea und Dschibuti am Horn vo Afrika, wo wisawii vo dr arabische Halbinsle lige.
Torny
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 5,9 % gläge.
Gefecht bei Lengnau
D Schlacht
Am 2. Merz isch die 15'000 bis 20'000 Maa starki Arme z Längnau aachoo, won e Batallion vo Bärner Milizionär stazioniert gsi isch. Noch eme churze Kampf si d Bärner besigt gsi. Si häi 200 Dooti und Verwundeti ghaa und no öbbe eso vili si gfangegnoo worde. Uf iirem Rückzuug häi si iiri acht Kanone zruggloo.
Südarabien
D Südaraber
Denn isch dr Begriff Südaraber, wo dur e jemenitisch Stamm vo de Qais verdräte worde isch, as Bezäichnig für d Gegner vo dr Umayyaden-Dünastii verwändet worde. Im Gegesatz zu loyale „Nordaraber“ häi sich d Südaraber dr vor-abrahamitisch Patriarch Qahtan (Kahtan) as iire Vorfaar aagluegt. Dr Naame Qahtan isch as Familienaame und au as Vornaame no hüte im Jemen sterker verbräitet as in jedem andere arabische Land. Dr Landesnaame Yaman (Jemen) söll sogar vom ene südarabische Köönig Ayman bin Yaarub bin Qahtan abgläitet worde si.
Gefecht bei Lengnau
Folge
D Franzoose si witer uf Soledurn marschiert und häi d Stadt am neggste Daag bsetzt. Dr Schaueburg het druf alli Waffe vo de Soledurner lo iisammle.
Südarabien
D Südaraber
Dr Konflikt zwüsche de Nord- und de Südaraber het au im muslimische Spanie (al-Andalus) im Färne Weste (Maghreb) bestande.
Torny
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 654 Yywoner 93,6 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 4,7 % Tüütsch ù 1,7 % anderi Spraache.
Südarabien
D Südaraber
In Libie behaupte die berberische Hawwara (östlig vo Tripolis) und Mazata, ass si vo jemenitische Stämm abstamme.
Torny
Spraach und Tialäkt
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 12 va de 654 Yywohner ggredt.
Kerstin Andreae
D Kerstin Andreae (* 21. Oktober 1968 z Schramberg) isch e dytschi Bolitikeri (Bindnis90/Di Griene) un Mitgliid vum dytsche Bundesdag.
Läbe un Beruef
In ihre Juged isch d Andreae im VCP Stamm Königsboten Schramberg im Verband Christlicher Pfadfinderinnen und Pfadfinder aktiv gsii, wu ihre Inträssi an Umwälttheme gweckt woren isch. Nochdem Abitur anne 1988 am Gymnasium Schramberg het d Kerstin Andreae an dr Universitet Fryybeg Bolitischi Wisseschaft un Volkswirtschaftslehr studier, 1996 het si s Studum as Diplom-Volkswirti abgschlosse. Derno het si bi dr Firma mediKUR - Agentur für Gesundheits- und Kurtechnologie z Hamm gschafft. Anne 1998 isch si Prässereferänti un Wahlkampfkoordinatori fir dr Wilfried Telkämper gsii. Derno isch si as Projäktmanageri an s Sozialwisseschaftli Fraueforschigsinschtitut vu dr Evangelische Fachhochschuel Fryybeg gwägslet. Vu 2001 bis 2002 isch si Mitarbaiteri bim Projäktentwickler „Das Grüne Emissionshaus“ gsii.
D Andreae het drei Chinder: dr Mauritz us ihre erschte Eh un d Emma un dr Paul us ihre Eh mit em Volker Ratzmann, em ehmolige Fraktionsvorsitzer vu Bindnis 90/Di Griene im Abgordnetehuus vu Berlin. Ihri Schweschter Susanne Andreae isch Ärzti un medizinischi Fachbuechautori.
Bartei
D Kerstin Andreae isch anne 1990 in d Bartei Di Griene yydrätte. Vu 1991 bis 1993 het si em Landesvorstand vu dr Grien-Alternative Juged Bade-Wirttebärg aaghert. Vu 1992 bis 1999 isch si Mitglid vum Chraisvorstand vu dr Griene z Fryybeg un vu 1999 bis 2001 im Landesvorstand vu dr Griene z Bade-Wirttebärg gsii.
Abgordneti
Vu 1999 bis 2002 het si em Stadtrot vu Fryybeg aaghert.
Syter anne 2002 isch si Mitglid vum Dytsche Bundesdag. Bis Februar 2007 isch si Sprächeri vu dr Bundesdagsfraktion Bindnis 90/Di Griene fir Kommunalbolitik un vu 2005 bis 2007 Obfrau vu dr Griene Fraktion im Finanzuusschuss gsii. Syt Merz 2007 isch d Andreae Fraktionssprächeri fir Wirtschaftsbolitik un Obfrau im Uusschuss fir Wirtschaft un Tächnologi.
D Andreae isch allwyl iber d Landeslischte Bade-Wirttemberg in den Bundesdag yyzoge. Uf em Landesbarteidag im Oktober 2008 isch si zue dr Spitzekandidati gwehlt wore. Derzue isch si as Diräktkandidati im Wahlchrais Fryybeg adrätte.
No dr Bundesdagswahl 2013 het d Andreae fir dr Vorsitz vu dr griene Bundesdagsfraktion kandidiert. In dr Abstimmung am 8. Oktober 2013 isch si 20 vu 61 Stimme dr Katrin Göring-Eckardt unterläge, wu uf 41 Stimme chuu isch un au em Realo-Lager zuegrächnet wird.
Thera
Thera bizaichnet
David Gascoyne
Läbe und Wärk
Dr David Gascoyne isch z Ängland und Schottland as Soon vom ene Bankdiräkter ufgwaggse; er isch uf d Salisbury Cathedral School gange und het am Regent Street Polytechnic z London studiert. Er het e Däil vo de früeje 1930er Joore z Bariis gwoont.
Si ersts Buech, dr Gedichtband Roman Balcony and Other Poems, isch 1932 uusechoo, won er sächzääni gsi isch. Im neggste Joor het er dr Roman Opening Day veröffentligt. Wo Man's Life is This Meat (1936) erschiine isch, won er din sini erste surrealistische Arbäite und Übersetzige vo franzöösische surrealistische Wärk gsammlet het, und Hölderlin's Madness (1938) isch si Ruef gwaggse. 1936 het er ghulfe d „International Surrealist Exhibition“ in de New Burlington Galleries z London z organisiere zämme mit em Roland Penrose, em Herbert Read und andere. Für d Usstellig het er drei Kollasche gmacht mit de Ditel Perseus and Andromeda, The Annunciation und A Critical Visit. In de 1950er Joor het er e baar abstrakti Zäichnige usgstellt. Er het sich vom Surrealismus abgwändet und isch religiöös worde.
Bahnhof Wettingen
De Bahnhof Wettige isch de Bahnhof vo de Schwiizer Gmeind Wettige und isch im Johr 1876 eröffnet worde. Sit de Renovation und em Umbau vo 2013 isch er rollstuhlgängig.
Gschicht
E grösseri Bedütig het de Bahnhof übercho, wo im 1877 d Schwiizer Nationalbahn (SNB) d Iisebahnstrecke Winterthur–Wettige und Zofige–Wettige eröffnet het und d Schwiizer Nordoschtbahn d Strecki vo Bade uf Bülach.
Scho vo 1907 bis 1909 het's im Wettiger Bahnhof en Oberleitig geh, wil uf Aaregig vo de Maschinefabrik Oerlike zwüsche Wettige und Seebach e Versuechsstrecki für elektrischi Lokis betribe worde-n-isch.
Im Johr 1912 isch de Bahnhof erwitered worde und im 1919 d Gleisalag. Di endgültig Elekrtifiziirig isch erscht im 1942 bauet worde und en witere Umbau het de Bahnhof im 1982 erläbt. Vo Oktober 2011 bis Juni 2013 het me dann d Gleisaalage vom Bahnhof modernisiirt und d Zugänge zu de Perron umbaut, so dass sie rollstuhlgäng worde sind. Am 21. Juni het d Eröffnigsfiir vom umbaute Bahnhof stattgfunde.
Boncourt
Boncourt isch e Gmeind im Bezirk Pruntrut im Schwiizer Kanton Jura. Uf dütsch het ma früener au Bubendorf gseit, wo ma hüt aber nüm bruucht.
Geografi
Boncourt isch di Gmeind wo am witeschte im Nordweschte vom Elsgau ligt. Im Norde un im Weschte gränzt die Gmeind an Frankriich un zwar an d Gmeinde Villars-le-Sec, Saint-Dizier-l’Évêque, Lebetain, Delle, Florimont un Courcelles. Im Südoschte isch di einzig Schwiizer Nachbargmeind Basse-Allaine. S Dorf ligt uf ere Höchi vo 373 Meter, 10 km ewäg vo Pruntrut, em Zäntrum vom Elsgau im Tal vo de Allaine. D Markig vo de Gmeind het e Grössi vo 9,0 km². De höchschti Punkt het e Höchi vo 548 Meter. Im 1997i isch 12 % vo de Gmeindsflächi besidlet gsi, 41 % sin Wald gsi un uf 46 % isch buuret worde.
Bevölkerig
Boncourt het 1307 Iiwohner (Endi 2007) un isch dodermit eini vo de gröschte Gmeinde im Kanton Jura. Vo de Bewohnern sin 96,6 % französischsprachig, 2,1 % dütschsprachig un 0,4 % italienischsprachig (Stand 2000).
Gschicht
Di erscht urkundlichi Erwähnig vo Boncourt isch us em Johr 1140, wo vo Bononis Curia d Red isch. Im Johr 1271 het s Fürschtbistum Basel d Ortsherrschaft übernoh. Zwüsche 1793 un 1815 het Boncourt zu Frankriich ghört. De Wiener Kongress hets Dorf im 1815 im Kanton Bärn zugschproche. Sit ma am 1. Januar 1979 de Kanton Jura gründt het, ghört Boncourt zum jüngschte Kanton vo de Schwiiz.
1973
uf d Wält chuu
Datum nit bekannt:
Roncourt (Moselle)
Roncourt (ditsch 1915–18 un 1940–44 Ronhofen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Roncourt lijt 15 Kilometer nordweschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 249 un 357 m ìwer em Meeresspiejel.
Verwàltung
vun Roncourt ìsch. Roncourt ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Roncourt ghert zem Lorrain.
Tenorhorn
S Tenorhorn isch è wit mensuryrts Blèchblõsinschtrumänt mit drei odder vir Ventyl. Es wärd mit èm Kessèlmundschtugg gschpillt un ghört zu dè Familliè vo dè Bügelhörner. D Grundroorlängi isch (in B-Stimmig) mit 266 cm öppè doppelt so lang wiè selli vom B-Flügèlhorn. Gelegentlich wörd s Tenorhorn au als „Bassflügèlhorn“ oder "großè Bruèder vom Flügèlhorn" benamst.
Historischs
Durch s Tenorhorn isch è Luggè i dè Inschtrumäntyrig zwischè den düèfè Blèchblõsinschtrumänt (Tuba) un dè (düèfè) Es-Trompete bzw. dè Es-Hörner i dè Alt-Laag gschlossè worrè. Sell Loch sich durch s Voschwindè z. B. vo dè Ophikleidè uffgrissè worrè, woby mo nõch dè Erfindig un Vowendig vo dè Ventyl stimmigstechnisch heikli Klappè-Inschtrumänt wiè d Ophikleidè bewusst uss èm Orcheschter-Ysatz eliminyrt hèt. Èrschtmolls ygsetzt worrè isch es Tenorhorn 1847 i dè Milidärmusig.
Klangeigèschaftè
S Tenorhorn isch seer hüüfig in klingend B gschtimmt.
Als Mitglyd vo dè Bügèlhorn-Familliè wyst s Tenorhorn è konischi Mensur uff, welli abber ènger isch als sebbi vom Baritônhorn (wo öppè glych lang isch), weshalb sich dèmmgegèübber uff èm Tenorhorn lychter höcheri Naturdöön erzüügè lònn. Dè Klang wörd im Vohältnis zum Baritôn in hochè Laagè als klanglich härter, schärfer un klarer empfundè. Dè Klang vom Baritônhorn dõgegè erschint èm Hörer graad in düèfè Laagè als voller, voluminöser un weicher. I dè Regèl wörd s Tenorhorn im Gegèsatz zum Baritôn im Violynschlüssel un "transponyrt" notyrt. Im Gegèsatz zu dè B-Trompetè odder B-Flügèlhorn wörd s Tenorhorn abber zuèsätzlich 8va notyrt, also è Oktavè höcher wiè s klingt. Berüggsichtigt mo no die 1va Transposition vom B-Flügèlhorn, diè au bim Tenorhorn aagwendet wörd, so wörd s Tenorhorn 9va gegèübber èm Baritôn notyrt, somit isch dè Grundton vom Tenorhorn, klingend B, als c1 notyrt.
Dè Tonumfang vom Tenorhorn langet
Dè Tonumfang für Virventiler sin èm Baritôn z entnää, well s Tenorhorn in aller Regèl mit 3 Ventyl vosää isch. Well s 4 Ventyl nu für düèfi Laagè bzw. Stimmigskorrekturè i dè Döèfi bruucht, s Tenorhorn abber hauptsächlich in mittlerè un höchèrè Laagè ygsetzt wörd, erübrigt sich s Quartventyl bim Tenorhorn.
Dè Yfluss vo Metalllegyrigè, Obberflächèqualidäätè un dè Blèchdicki uff d Klangeigèschaftè vom Inschtrumänt wörd öfters heiß diskutyrt, hèt bis jetzt abber no nit nõchgwisè wörrè könnè.
Bauformè
Mo unterschydet d
Rue des Tondeurs (Mülhausen)
D’ Freschawaid (offiziäll ìm zwaischproochiga Schtroossaschìld Frescheweid; uff Frànzeesch rue des Tondeurs) ìsch a Schtross ìm Schtàdtzäntrum vu Mìlhüüsa.
Schlacht von Chaironeia
D Schlacht vo Chaironeia im August vom Joor 338 v. d. Z. het mit ere Niiderlaag vo dr Allianz um Athen und Theebe gändet und Makedonie zur Hegemonialmacht in Griecheland gmacht. D Allianz vo de griechische Poleis isch zum e groosse Däil entstande, wil dr athenisch Reedner und Politiker Demosthenes wäärend Joor vor Makedonie gwarnt het.
Rue des Tondeurs (Mülhausen)
wu sa lììgt
D’ Freschawaid làuift uff äbba 120 Meeter vu dr Wìldamànnsgàss bis àn dr Fàssbìnderplàtz. Uff ìhrer Làuifschträcka trìfft sa d’ Wàgnergàss.
Schlacht von Chaironeia
D Schlacht
Die makedonischi Armee, wo wie die griechischi öbbe 30'000 Maa stark gsi isch isch under em Befääl vom Philipp II. gstande. Däm si Soon Alexander het do zum erste Mol e Kommando ghaa und het die berittene Drubbe uf em lingge Flüügel kommandiert. Es wird gschetzt, ass d Grieche uf iirem lingge Flüügel öbbe 10'000 athenischi Hoplite ufgstellt häi, wo aber nume wenig Erfaarig ghaa häi,  im Zentrum si die Verbündete und Söldner gsi und d Hauptarmee het us de thebanische Drubbe bestande mit dr berüemte Häilige Schar (300 Elitesoldate) uf em üssere rächte Flüügel.
Rue des Tondeurs (Mülhausen)
Gschìcht
D’ Freschawaid ìsch aina vu da ältschta Schtroossa z’ Mìlhüüsa. Sa ìsch schuu-n-ìm 14. Joohrhundert schrìftlig ärwäähnt worra, unter’m làtiinischa Nàmma Vicus Sancti Urbani. Sallamols ìsch villiicht àn dr Kriizung vu dr Wìldamànnsgàss a Brunna gsìì mìt’ra Schtàtüüta vum Pàpscht Urban I. — dr Urban wìrd tràdizionäll ìm Elsàss àls Schutzhailiger vu da Wìnzer verehrt. Uff’m Plààn vum Merian ànna 1642 hàt d’ Schtrooss kää Nàmma trajt. Ànna 1797 hàt sa àwwer uff Diitsch Frösche Weid ghaissa. Daa Nàmma kummt vu da Fräscha, wo ìm Tränkabàch bii dr Wìldamànnsgàss glabt hann. Ìn siim Schtroossaverzaichniss vu 1815 hàt dr Mathieu Mieg ìn dr Schtrooss dräi Nàmma gaa: Urbanusgasse, Frösche Weid un Rue des Tondeurs. Dur a Verordnung vum Mìlhüüser Gmaindaroot àm 11. Nowamber 1843 ìsch d’ Schtrooss offiziäll uff Frànzeesch Rue des Tondeurs taift worra — dàs bediitet „Scharergàss“. Àn dara Schtrooss hann zàhlriicha Tüachscharer ìhra Warkschtàtt ghàà.
Schlacht von Chaironeia
D Schlacht
D Athener und iiri Verbündete si am Aafang vo dr Schlacht im ene zimlige Duurenander voorgruggt, wäärend sich die makedonischi Falanx gordnet langsam zruggzoge het. D Drubbe vo de Thebaner si zerst in Formazion bliibe, und eso het sich zwüsche iine und de Athener e Lugge bildet. Dr Alexander isch mit sine Riter vom lingge Flüügel in die Lugge iine und noch iine isch au die makedonischi Falanx wider vorgruggt. E Däil vo de Grieche häi sich denn zruggzooge oder si gflüchdet. Die thebanischi Häiligi Schar het sich witer gschlaage und het fast 250 vo iire 300 Maa verloore.
Rue des Tondeurs (Mülhausen)
Gschìcht
Àn dr Zitt vum Riichslànd Elsàss-Lothrìnga hàt d’ Schtrooss àb 1882 Fröschenweide ghaissa. Noh-n-em And vum Äärschta Waltkriag ìsch sa uff Frànzeesch ìn Impasse des Tondeurs umtaift worra. Unter’m Drìtta Raich ìsch àm 16. Àuigscht 1940 dr diitscha Nàmma z’ruckkumma. Noh dr Befräijung vu Mìlhüüsa àm Andsjoohr 1944 hàt d’ Schtrooss wììder Impasse des Tondeurs ghaissa, vor äbb sa dur a Verordnung àm 18. Septamber 1989 ìn Rue des Tondeurs umtaift worra-n-ìsch.
Thera (Mönch)
Thera (Sanskrit: sthavira „äälter“) bizaichnet im äältere Buddhismus uf Pali en äältere oder bsundrige Mönch (Bhikku).
Schlacht von Chaironeia
D Schlacht
D Niiderlaag isch verheerend gsi. D Athener und d Thebaner häi im Ganze öbbe 2'000 Maa verloore und 4000 Hoplite si gfange gnoo worde. D Makedonier häi nume weenig Dooti ghaa. Chaironeia isch im Alexander si erst grooss Siig gsi, aber es gseet nid us, wie wenn dr Philipp iin drfür uszäichnet hätti.
Zauberformel
Under em Name Zauberformle häd vo 1959 bis 2003 i de Schwiiz es ungschribnigs Gsetz gulte für d Waal vo Bundesräät. Wärend s am Aafang (ab 1848) nume freisinnigi Bundesräät gee häd, sind 1891 de erschti und 1919 de zweiti Konservativi, 1929 der erscht BGB und 1943 de erschti Linggi gwält worde. 1953 isch de Max Wäber vo de SP zruggträtte und di Lingge sind id Opposition. Mit de Bundesrotswaale im Dezember 1959 hät sich d Situazion wider gändered und d Zauberformle isch entstande.
Schlacht von Chaironeia
Noch dr Schlacht
D Makedonier häi d Grieche noch dr Schlacht zerst eender schonend behandlet. Athen het sini demokratischi Verfassig döfe bhalte; erst noch dr Niiderlaag im Lamische Chrieg 322 v. d. Z. häi d Makedonier si zwunge, d Demokratii abzschaffe. Theebe het aber e Strooffriide überchoo mit ere makedonische (oligarchische) Bsatzig. Im Herbst 335 v. d. Z. het dr Alexander d Stadt lo zerstööre, wil si noch em Mord am Philipp dänggt het, ass si d Makedonier jetz chönni schloo. Wiso Athen so guet behandlet worde isch, isch woorschinlig drvo choo, ass dr Philipp wäge sinere panhellenische Propaganda Athen nid het welle zerstööre und woorschinlig au nid het welle, ass e Machtvakuum wurd entstoo. Au het er d Athener wäge iirer Flotte guet für dr blaanti Persiefäldzuug chönne bruuche.
Thera (Mönch)
Im Theravada werd mit Thera e Mönch bizaichnet, wo mee as zee Joor ordiniert isch. E Mönch wo me as 20 Joor ordiniert isch, werd Mahathera (zu skt. maha „grooss“) gnennt.
Zauberformel
1960 - 2002
Ab 1960 isch de Bundesrat eso zämegsetzt gsi:
2003 - 2007
Im 2003i isch d Ruth Metzler-Arnold (CVP) abgwält woorde. Das isch erscht s dritt Mal sit 1848, das en Bundesraat abgwält worden isch. Zur Abwaal isches cho, will d SVP öppe gliich vill Stimmeateil wie d SP gha hett und en 2. Sitz verlangt hett. Druffabe hetts Parlamänt unter starkem Protescht vo dr CVP und de Linke dr nid unumstritteni Christoph Blocher in Bundesroot gwählt. Ab denne hät e sogenannti neui Zauberformle gulte, nämli:
2007 - 2008
Noch de Abwahl vom Christoph Blocher im Joor 2007 und de Waal vo de Eveline Widmer-Schlumpf a sinere Stell het d SVP ere und em Samuel Schmid droht, si us de Partei uuszschlüüsse. Drufabe isches zunere Spaltig vo de SVP cho, und baid SVP-Bundesrööt sind zu de noije Bürgerlich-Demokratische Partei öbertrete, so as d SVP zu säbere Zit kai Bundesrot gha het. Somit isch es froogli worde, öb d Zauberformle i de moderne Politik öberhopt no Gültigkait wird ha. D Zämesetzig vom Bundesrot i dere Zit isch so gsi:
2009 - 2015
Wil Ende Dezember 2008 de Samuel Schmid zrugg träte isch, hät d Bundesversammlig nöi wähle müesse und hät de domols wääler-stärchschte Partai, de SVP, wider en Sitz im Bundesrot zuegstande. Sit em 1. Januar 2009 isch mit em Ueli Muurer wider en Verträter vo de SVP im Bundesrot und d Zämesetzig hät bis 2015 e so uusgsee:
2016 -
Wil Ende Dezember 2015 d Eveline Widmer-Schlumpf zrugg träte isch, und d SVP, als immer no wääler-stärchschti Partai, en zwaite Sitz im Bundesrot gforderet hät, isch de Guy Parmelin vo de Bundesversammlig als zwaite SVP-Bundesrot gwählt worde. D Zämesetzig vom Bundesrot gseet sithär so us:
Wolfschlugen
Wolfschluaga (['volfʃluɐ̃gɐ̃] (dt. Wolfschlugen; adjektivisch mit Umlaut wolfschliagor ['volfʃliɐ̃gǒr]) isch a Gmaende em Landgraes Essleng en Bada-Wirttabärg. D Gmaende håd Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Wolfschluaga leid uff dor Fildor. Nochborgmaedena send Nuihausa em Norda, Ondorẽseng em Osda, Niirdeng em Sidosda, Aechtal em Sidwäsda ond Filderstadt em Wäsda (älle Langraes Essleng). Vo Wolfschluaga ond saenor Omgäbung aus håd-mor nåch Siida on weida Ausbligg auf d Schwäbischa Alb..
D Gmarkong setzt sich zsẽma aus 17,9 % Landwirdschaftsfleche, 4,8 % Wald, 7,4 % Sidlongsfleche ond 0,1 % sonsdicher Fleche.
Wirdschafd ond Vorkehr
Älle wichdiche Aekaofsmeglichkaeda ond Aerichdonga firr dor Alldad send em Flägga då. Ärzd ond a Apotheg send ao vorhanda. Arbeidsblätz geid-s en Handwärksbedriib ond en middlsdändische Bedriib.
Wolfschluaga isch vor aldors här nåch Niirdeng orientierd. Durch Wolfschluaga durch gåd d Omnibuslinie 74 vom Vorkehrsvorbund Sduagord, vom Bãhof Niirdeng här nach Fildorsdadd-Bärnhausa (dord Ãschluss an d S-Bā-Linia 2 ond 3, ibor dor Flughafa Sduagord nach Sduagord Sdaddmidde) ond weidor nåch Sduagord-Dägorloch (dord Ǎschluss an d Sdaddbã Sduagord). D Omnibuslinie 120 vorbended Wolfschluaga ibor Ostfildern-Nälleng mit dor Graessdadd Essleng.
Schuala ond Kircha
En Wolfschluaga isch a Grondschual. Midd-m Nåchborord Nuihausa geids dord a gemaensama Werkrealschual. Älle weidore Schuala geid-s en Niirdeng. Wolfschluaga håd drei Kircha: a Evangelische Kirch, a Katholischa Kirch ond a Nuiapostolischa Kirch.
Gschiichd
Wolfschluaga isch zom aersda Mål gnennt wårda em Jår 1318. Dor Flägga isch vo Ãfang ã aldwirddabärgisch gwäa. En dor Reformziõ isch-or evangelisch wårda.
Verwaltong
Wolfschluaga håd mid dor Stadt Niirdeng ond de Gmaendena Ondorboeng, Ondorẽseng, Friggahausa ond Graosbeddleng a Verwaldongsgmaeschaft voraebard.
Schuldes isch dor Matthias Ruckh.
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Das Unbewusste
S Umbewusste isch in dr Psüchologii dä Däil vo dr menschlige Psüche, wo für s Bewusstsi nit diräkt zuegänglig isch. In dr Alldaagssprooch säit män em Umbewusste vilmol s Underbewusstsi, was aber nid richdig isch.
D Diefepsüchologii goot drvoo us, ass umbewussti psüchischi Brozäss s menschlige Handle, Dänke und Füüle entschäidend düen beiiflusse. Dorum isch es e wääsentligi Voruussetzig für d Therapii vo Nöiroose, ass umbewussti Vorgäng bewusst gmacht wärde.
In die psüchischi Regioon, wo as s Vorbewusste bezäichnet wird, falle alli psüchische Vorgäng und Inhalt, wo im Augeblick nit aktiviert si, aber im Geegesatz zum Umbewusste brinzipiell zuegänglig si und wenn si brucht wärde jederzit wider chönne aktiviert wärde.
Reichstag (Gebäude)
Dr Reichsdagsbau en Berlin isch nach dr Grendong vom Deutscha Reich (1871) nedig worra. Baud worra isch er no Blän vom deidscha Archidekt Paul Wallot vo 1884 bis 1894.
Gschichd
S Reichdagsgebäude hod älles en dr neiara Gschichd vo Deidschland midgmachd.
1933 isch er churz nach de Machtergreifong dur dr Nationalsozialismus ausbrennd. 1945 isch ds Gebäude durch da Kriag zrschdörd worra und zwesche d Sektore vo de Viersektoreschtadt Berlin komma. Vo 1961 bis 1973 isch r hergrichdad worra, abr ned als a Rechdauriierong. Vo 1990 a wared wiedr Sidsonga vom Bundesdag, ab 1999 isch r no do eizoga.
Max Horkheimer
Dr Max Horkheimer (* am 14. Februar 1895 z Zuffehuuse; gstorbe am 7. Juli 1973 z Nürmbärg) isch e dütsche Sozialfilosoof gsi. Er het zämme mit em Theodor W. Adorno d Frankfurter Schule gründet und isch äine vo de Hauptverdräter vo dr Kritische Theorii, wo vom Hegel, Marx und Freud inspiriert gsi isch. Zum ängere Kräis häi in de Joor vor dr Emigrazioon dr Erich Fromm, dr Leo Löwenthal und dr Herbert Marcuse ghöört.
Kritik an dr bürgerlige Gsellschaft
In sine Wärk het dr Horkheimer e fundamentali Kritik an dr bürgerlige Gsellschaft formuliert und het sä as e Gsellschaftsformazioon beschriibe, wo vo politische und ökonomische Geegesätz, vo ideologische Widersprüch und soziaale Ungrächtigkäite usenandergrisse wurd. Er het e Zämmehang gmacht zwüschen em Kapitalismus as dr wirtschaftlige Ornig vo dr bürgerlige Gsellschaft und em Ufchoo vom Faschismus: Dä brobieri uf d Krise vom Kapitalismus z reagiere und die wirtschaftligi Ornig mit despotische Middel z bewaare.
Vincent Novello
Dr Vincent Novello (* 6. Septämber 1781 z London; † 9. August 1861 z Nizza) isch en änglische Musiker und Muusigverleeger gsi.
Lääbe
Dr Novello isch e Soon vom ene Italiäner und ere Ängländere gsi. As Bueb het er im Chor vo dr Sardinian Chapel in dr Duke Street, Lincoln’s Inn Fields gsunge und au gleert, Orgle spiile. Vo 1796 bis 1822 isch er zerst Organist an ere Chille am Manchester Square gsi, denn am Grosvenor Square und vo 1840 bis 1843 an dr St Mary Moorfields. Er het d Philharmonic Society mitgründet, d Classical Harmonists und d Choral Harmonists und het vilmol as Dirigänt gschafft. 1849 isch er z Nizza in d Bangsioon gange.
Wärk
Dr Novello het e Hufe gäistligi Wärk komponiert, vor allem aber het er umbekannti Wärk vo groosse Komponiste z Ängland bekannt gmacht. D Mässe vom Haydn und vom Mozart si z Ängland vollkomme umbekannt gsi, bevor er si ediert het, wie au d Wärk vom Palestrina.
Sis erste Wärk isch e Sammlig vo gäistliger Muusig gsi, wie si an dr Royal Portuguese Chapel ufgfüert worde isch, und mit däm het er e Muusigverlaag ufdoo. 1829 het si Soon Joseph Alfred Novello (1810–1896) der Verlaag übernoo und het aagfange Nooteusgoobe z veröffentlige, wo sich d Lüt häi chönne läiste. Vo 1841 aa het dr Henry Littleton im Verlaag gschafft und isch 1861 Partner worde und vo denn aa het d Firma "Novello & Co." ghäisse. Wo dr J.A. Novello in Bangsioon gange isch, het dr Littleton dr Verlaag witergfüert.
Familie
Usser em Joseph Alfred het dr Vincent Novello non e baar Chinder ghaa. Vier vo sine Döchder si begabti Sängere gsi. Die berüemtisti von ene isch d Clara Novello (1818–1908), won e schööni, hoochi Sopranstimm ghaa het und vo 1833 a in Opere, Oratorie und uf dr Konzärtbüüni ufdräte isch. Die jüngst Dochder, d Mary, het dr Charles Cowden Clarke ghürootet.
Oskar Kohler
Dr Oskar Kohler (* 28. Dezämber 1902; 7. Oktober 1985) isch e dytsche Lehrer, Schriftsteller un Haimetforscher gsii.
Lääbe
Dr Kohler isch z Friesene im Geroldsecker Land in ere Buurefamilie ufgwagse. Är isch in sym Haimetort uf d Volksschuel un denro z Lohr uf s humanistisch Gimnasium gange. No dr Schuel het er an dr Universitet z Fryburg un z Wien Filosofy un neieri Sproche studiert. Är het s Referendariat gmacht un 1928 bim Edmund Husserl z Fryburg iber „Die Logik des Destutt de Tracy“ zum Dr. phil. promowiert. Är isch Lehramtsassessor z Charlsrue un z Walldürn gsii. Noch em Zweete Wältchrieg het er si mit syre Familie ändgiltig z Charlsrue nidergloo un dert am Lessing-Gimnasium, am Max Planck-Gimnasium un schließli am Kant-Gimnasium as Lehrer unterrichtet.
Näbe syre Arbet as Lehrer het er si mit dr Gschicht vu dr Region, vor allem vum Geroldsecker Land, bscheftigt. Ab 1938 het er regelmäßig in dr Zytschrift „Die Ortenau: Zeitschrift des Historischen Vereins für Mittelbaden“ Artikel zu haimetgschichtlige Theme publiziert. Vyl Sache het er au im „Altvater“ vereffetligt, ere haimetgschichtlige Wuchebylag vu dr Lohrer Zytig, in verschidene andere Zytige un schließlig au im „Geroldsecker Land, Jahrbuch einer Landschaft“. Anne 1973 het er e Ortschronik vu sym Haimetort uusegee.
Dr Kohler het au literarischi Täxt gschribe, dr Roman „Die Mauer am Fluß“ un verschideni Biecher mit Gschichte un Gedicht. Sy Buech „Schwarzwälder Kirsch“ isch aafangs 1970er Johr au ins Japanisch ibersetzt wore. Verainzelt het er au Gedicht uf Alemannisch gschribe.
Längenuhr
As Lengenuur, Marinechronometer, Schiffschronometer oder au Schiffsuur wärde d Chronometer bezäichnet, wo mä mit ene die geografischi Lengi bestimmt. Erst wo das Instrumänt iigfüert worde isch, isch s mööglig worde, dr Lengigrad uf hoocher See gnau gnueg z bestimme.
Wie si funkzioniert
Dr Chronometer muess zerst am ene Ort, wo dr Lengigrad von em bekannt isch, mit dr Zit dört sünchronisiert wärde.
Es isch also wichdig, ass d Uur vo dr Abräis bis zur Aakumft am neggste Ort, wo mä dr Lengigrad von em kennt, so wenig wie mööglig abwiicht, das häisst, ass d Uur so genau lauft wie mööglig. Uf hoocher See isch s nämlig nid mööglig, ooni modärni technischi Hilfsmiddel die genaui Zit vom Ursprungsort z bestimme.
Gschicht
S Brobleem vo dr Bestimmig vo dr Lengi uf hoocher See het alli Nazione mit ere Hoochseemarine beschäfdigt. So het mä z Ängland 1714 e Briis usgsetzt für s Lööse vom Lengibrobleem, aber alli früeje Konzept si in dr Braxis nid dauglig gsi.
Dr erst, wo Uure baut het, wo gnau gnueg gsi si, isch dr Uuremacher John Harrison gsi. 1735 het er die ersti Uur vorgfüert, sis Konzept het sich aber erst 1759 mit sim vierte Modäll uf bräiterer Basis chönne duuresetze.
Z Ängland het mä d Schiff im spoote 18. Joorhundert mit Lengenuure afo usrüschte, aber erst um 1840 häi braktisch alli Hoochseeschiff e son e Chronometer ghaa. Noch 1829 het mä in vile Hääfe Zitballe installiert, zum s liichter z mache, d Uure z brüefe. Die mäiste Zitballe si in de 1920er wider abgrisse worde, wil s sit 1907 dr Zitzäichesänder gee het, wo me s Zeiche vo witem het chönne umpfoo.
Hützudags bestimmt mä d Posizion vom ene Schiff hauptsächlig mit Hilf vo dr Satellitenavigazion. Mechanischi Schiffsuure si für dä Zwack nüme üüblig, und sisi nume no dekorativ.
Alexanderzug
Dr Alexanderzug (au Alexanderfäldzug) isch d Bezäichnig für e zääjöörig Erooberigsfäldzug vom makedonische Köönig Alexander em Groosse. Er isch Däil vom Perserchrieg, wo si Vater Philipp II. vo Makedonie aagfange het und isch vom Früelig 334 bis Merz 324 v. d. Z. gange. Dr Alexander het mit ere relativ chliine Armee uf däm Fäldzuug groossi Erfolg chönne fiire, dank dr Armee, wo vom Philipp usgezäichnet usbildet worde isch, und dank sim persönlige Talänt.
Roppweiler
Roppwiller (lothrìngisch; frànzeesch Roppeviller, ditsch Roppweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Roppwiller lijt àm Grunnelsbach ìm Nordoschte vun Lothringe àn dr Granz züe dr Pfàlz uf re Heche zwìsche 257 un 451 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Ìm Johr ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Roppwiller ìsch. Roppwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Roppwiller ghert zem Rhinfrankisch.
Christenverfolgung
As Christeverfolgig bezäichnet mä e süstematischi, gsellschaftligi oder staatligi Benoochdäiligung und existenzielli Bedroig vo Christe wäge irer Religion.
Christeverfolgig chann e Däil vo dr Religionspolitik vom ene Staat si, oder wenn d Christe e religiöösi Minderhäit si vo dr Minderhäitepolitik si. Vilmol isch si en Aspäkt vo ethnische oder soziale Komflikt. Noch Schetzige vo dr Internazionale Gsellschaft für Menscherächt, vom Internazionale Instidut für Religionsfreihäit, dr katholische Menscherächtsorganisazioon Kirche in Not und dr evangelikale Organisazioon Christian Solidarity International bekenne sich 75 bis 80 Brozänt vo de Lüt, wo zur Zit wägen iirem Glaube verfolgt wärde, zum Christedum. Au Amnesty International brichdet über süstematischi Verfolgige vo ethnische und religiöse Minderhäite in verschiidene Länder, drunder vo Christe, S christlige Hilfswärk Open Doors schetzt, ass öbbe 100 Millione Christe uf dr ganze Wält verfolgt oder diskriminiert wärde, und beschribt d Situazioon in bsundrigs broblematische Länder ufgrund vo äigene Röschersche. Noch sim Wältverfolgigsindex vo 2012 finde die sterkste Christeverfolgige in islamisch brägte Länder statt. Im International Religious Freedom Report vom Ussenministerium vo de Veräinigte Staate wärde Verfolgige vo Christe erwäänt und im Executive Summary het s au Bricht über Länder mit bsundrige Broblem. Expärte, drunder Verdräter vo dr Dütsche Evangelische Allianz häi vor em Usschuss für Menscherächt und humanitäri Hilf bim Dütsche Bundesdaag festgstellt, ass es zwar kä süstematischi Verfolgig vo Christe im arabische Ruum gääb, aber der staatlig Schutz sig unggnüegend und die rächtligi Gliichstellig feeli. Dr Bundesdaag isch denn aber doch zur Erkenntnis cho, ass d Verfolgig vo Christe vo alle Konfessione in de letschte Joor Usmääss aagnoo häig, wo Sorge wurd mache.
Weblingg
zu historische Christeverfolgige:
Au (Breisgau)
Au isch e Gmei wänigi Kilometer südlich vu Friburg im Brisgau in Bade-Württeberg un ghört zue dr Verwaltigsgmeinschaft Hexedal.
Geographischi Lag
Au lit im nördliche Hexedal zwischenem Schimberg im Weste un em Schwarzwald im Oste.
Geologi
Dur Au verlauft d'Hauptverwerfig vum Oberrhigrabe. D'Schimbergsite wird vu dr Yberrest vu grosse Hangrutschige prägt.
Gschichte
Im Drissigjährige Chrieg isch Au am 5. August 1644 e Schauplatz vum zweite Dag vu dr Schlacht bi Friburg gsi.
Vögt
Dr Kindel Jörg isch am 1. Juli 2018 au zum Vogt vum Nochberdorf Wittnau gwählt worre.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Verkehr
Au isch dur zwei Buslinie mit Friburg verbunde.
Söhn un Döchter vu dr Gmei
gsi.
Mieg-Haus
S’ Mieg-Hüüs (frànzeesch Maison Mieg ) ìsch a histoorisch bìrgerlig Woohnhüüs àm Roothüüsplàtz z’ Mìlhüüsa. Bàuia worra-n-ìsch’s ìn dr zwaita Hälfta vum 16. Joohrhundert ìn dr Renaissance-Zitt. ’S ìsch s’ greeschta Hüüs àm Roothüüsplàtz. Ärkänna làss’s sìch àn siim Tìrmla un wiissa Fàssààda. Sitter 1929 schteht s’ Hüüs tailwiis àls frànzeescher Monument historique unt’r Dankmolschutz.
wu ’s ìsch
S’ Mieg-Hüüs bfìndet sìch àm Roothüüsplàtz 11 ìn dr Mìlhüüser Àltschtàdt. ’S lìegt àn dr Süüdsitta vum Plàtz. Àm Nr. 9 ìsch dr ehamààliga Sìtz vu dr Mìlhüüser Schniider-Kärwerschàft.
Gschìcht
Urkundlig ärwäähnt worra-n-ìsch s’ Mieg-Hüüs zem äärschta Mol ànna 1418. Vu 1459 bis 1535 ìsch ìm Gebäi d’ Ìwwernàchtungsschtätta Haus zur Sonne gsìì. Ànna 1492 hàt dr Martin Brüstlein s’ Hüüs ìwwernumma. Drnooh hàt s’ Hüüs zem Hans Fries gheert, wo ’s ìn a prìwààta Woohnhüüs umgwàndelt hàt. Ums Joohr 1560 ìsch s’ Hüüs fìr dr Valentin Fries wìeder uffbàuia worra —dr Fries ìsch schpeeter Bìrgermaischter vu Mìlhüüsa worra. Drnooh hàt’s zem Milizlöitnànt Louis Witz gheert, wo-n-um 1636 s’ Ärckerfanschter loo bàuia hàt. Uff dr Fàssàda hàt’r àui siina Wàppa loo moola. Obwoohl’r mìt dr Marguerite Risler verhiirootet gsìì-n-ìsch, hàt sìch dr Witz ìn d’ Ehafràui vum evànggelischa Pfàrrer verliabt. D’haim hàt’r àlso ärfolgloos versüacht, d’ Marguerite mìt Kwacksìlwer z’ vergìfta. Ar ìsch drnooh mìt dr Fràui vum Pfàrrer glìchta.
Ànna 1694 hàt d’ Mìlhüüser Fàwrìkbsìtzer-Fàmìlia Mieg s’ Hüüs ìwwernumma. Ìm Hüüs hàt unteràndrem dr „Chronìscht“ un Mooler Mathieu Mieg zamma mìt siina Seehn Jean-Georges, Charles un Jean glabt. Dr äärschta Schtock hàt’r mìt mehrera vu siinera aigena Gmalda ziart: Làndschàfta vum Itàlia, Porträä vu siina Seehner un Verwàndta so wia vu wìchtiga Litt vu siinera Zitt. Gmoolt hàt’r àui a Szeena vu dr Calas-n-Àffar —wu dr protäschtàntischa Toulouser Handler Jean Calas ìn da Joohra 1760 wagem Mord vum Suhn ààklàgt worra-n-ìsch. Ànna 1799 hàt dr Mieg àn dr Hàuiptfàssààda zwai gmoolta fàlscha-n-Uffwand züagfiagt, wo dr Schwiizer Häld Arnold Winkelried zaiga –dàs ìsch a Sìnnbìld gsìì fìr ìm Mieg siina Àbleehnung vum Zammaschluss vu Mìlhüüsa-n-àm Frànkrììch. Dia Wark sìnn z’äärscht uff Liinwand gmoolt un drnooh uff dr Fàsààda klaiwt worra. Ànna 1800 sìnn zwai wittera Gmalda àn dr Fàssààda züagfiagt worra. Wu dr Mathieu Mieg ànna 1840 gschtoorwa-n-ìsch, hàt d’ Fàmìlia s’ Hüüs verkàuift. Noch hìtt ìsch s’ Hüüs a Prìwààtaigaschàft.
Ìm 20. Joohrhundert hàt maa-n-ìm Untertail vu dr Üüssafàssàda zwai schpìtzboogiga-n-Äffnunga gebohrt.
Àm 18. Jüüni 1929 sìnn d’ Hàuiptfàssààda un s’ greeschta Tail vum Dàch zem Monument historique ärkläärt worra. D’ Hìnterfàssààda, s’ Ìnnera so wia d’ àlta Ziarunga vum Hüüs sìnn àm 17. Janner 1994 àls Monument historique glischtet worra. Ìm Mathieu Mieg siina Holzmeewel un Gmalda sìnn hìtt ìm Histoorischa Museum ìm àlta Roothüüs z’ sah. Ànna 2006 hàt maa d’ Gmalda vum Arnold Winkelried uff dr Fàssààda räschtoriart.
Bschriiwung
S’ Mieg-Hüüs ìsch ain vu da weeniga Hiiser ìm Schtiil vu dr Renaissance z’ Mìlhüüsa. ’S bschteht üss Kàlkschtai un Sàndschtai. ’S hàt zwai Schtäck ìwwer’m Ardgschooss. D’ dräiflììgeliga Fanschter vum äärschta Schtock gliicha-n-em Renaissance-Schtiil vum histoorischa Roothüüs. S’ lànga Sàtteldàch ìsch mìt flàcha Ziagel bdäckt.
Hìnter àm Hüüs ìsch a Ìnnahoof.
Stalinismus
As Stalinismus bezäichnet mä
Aspach (bei Backnang)
Aschbe (amtlich Aspach) ischt a Gmoed em Rems-Murr-Kroes en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Aschbe leit am Sidrand vo dr Lewestoener Bärg. Nochbergmoede vo Aschbe send Großbottwar, Oberstenfeld, Spiegelberg, Oppenweiler, Backnang, Kirchberg an der Murr, Steinheim an der Murr, Murr, Pleidelsheim, Erdmannhausen ond Marbach am Neckar.
Vo dr Gmarkong send 53,5 % Landwirtschaftsfleche, 32,3 % Wald, 13,1 % Sidlongsfleche ond 1 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Aschbe gheret d Ortsdoel Großaspach, Kleinaspach ond Rietenau.
Gschicht
D Graußgmoed Aschbe ischt entstanda zom 1. Februar 1972 durch dr Zammaschluss vo Großaspach, Kleinaspach, Rietenau ond Allmersbach. Großaspach ischt zom erschte Mol gnennt worda em 10. Johrhondert em Lorscher Codex, Kleinaspach 1357 ond Rietenau 1103.
Verwaltong
Aschbe hot mit dr Stadt Bagene ond dr Gmoede Allmerschbach, Althitte, Aoewald, Burgstette, Kiberg, Oppeweiler ond Weisse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes vo Aschbe ischt dr Hans-Jörg Weinbrenner.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vo Aschbe ghert zom Schwäbisch.
Panamakanal
Übbersicht
Dè Kanaal isch yschlièßlich dè Zuèfaartskanääl uugfähr 82 Kilometèr lang. Er volauft zwischè dè Städt Colón am Atlantik- un Balboa, èm Vorort vo Panama-Stadt a dè Pazifikküschtè. Er isch durchgängig zweischpurig für Gegèvokeer uusglait. D Schiff wörred bi Colón durch d Gatún-Schlüüsè zum Gatunsee aaghobbè, wo uff 26 Metèr übber m Meeresschpygel uffgschtaut isch und faared in uusbaggertè Rinnè durch dè Gatunsee un dè Río Chagres, durchquered im Gaillard-Kanaal (au Culebra Cut benamst) èn Bärgruggè un wörred mit dè Pedro-Miguel- un Miraflores-Schlüüsè, wo dicht uffènandfolge, widder zum Pazifik abbèglõõ.
Dè Kanaal isch sit sinèrè Übbergaab durch d USA a Panama am 31. Dezembèr 1999 unvoüßerlichs Eigètum vom panamaischè Volk un wörd vo dè Panama Canal Authority (spanisch: Autoridad del Canal de Panamá [ACP]) vowaltet un betribbè, ènèrè selbstschtändigè panamaischè Behördè mit rund 9.000 Mitarbeiter. D ACP isch a d Beschtimmigè vom Abkommè übber d Neutralität vom Kanaal bundè, welles èn Bschtanddeil vo dè Torrijos-Carter-Verträge isch, wo am 7. Septembèr 1977 zwischè dè USA un Panama abgschlossè worrè isch. Si isch deshalb vopflichtet, d Benutzig vo allè Schiff, au Chriègsschiff, vo allè Nationè ohni Diskriminyrig un zu glychè Bedingigè z gewäärè – gegè Bezaalig vo dè Transitgebüürè.
Durch d Schlüüsè un dè Puente de las Américas isch d Größi vo de Schiff abber uff s Panamax-Maß limityrt. Schiff, wo dèmentschprèchend maximal 294,3 Metèr lang un exakt 32,3 Metèr breit sin, hèn i dè Schlüüsè uff beidè Sitè nõch 61 Zentimetèr Abschtand zu dè Wänd vo dè Schlüüsèkammer.
D Zit, wo für d Durchfaart bruucht wörd, wörd vum Aadrang un vo dè nit seltenè Näbbel beyflusst. Für buèchti Passagè hèt sie 2011 im Durchschnitt 15,2 Stundè für diè gsamt Streggi un knapp 11 Stundè vo dè Yfahrt i diè èrscht Schlüüse bis zu dè Uusfahrt uss dè letschtè Schlüüsè duèrèt.
Im Johr 2011 sin 14.684 Schiff durch dè Kanaal gfaarè, devõ 6.918 Schiff vo dè Panamax-Klassè. S Transportvolumè hèt 322,1 Mio. PCUMS (Einheitè vo dè Panama Canal Universal Measurement System) betrait; d Gebüürèerlös hèn sich uff 1,73 Milliardè Balboa (= US-Dollar) belaufè. Am 4. Septembèr 2010 isch dè chinesische Schüttguèt-Frachter mit èm Namè „Fortune Plum“ (Glückspflumè) als millionschtes Schiff sit dè Eröffnig durch dè Panamakanaal gfaarè.
Bedütend isch dè Kanaal bsunders für d Transpört zwischè dè Oscht- un dè Weschtküschtè vo dè USA sowiè für d Impört uss Asiè, sowit si zu dè Oschtküschtè vo dè USA transportyrt wörred. Diè wichtigschtè Nutzer vom Kanaal sin deshalb d USA un China. Diè transportyrti Warèmengi entschpricht 6 Prozènt vom Wält-Seehandel, abber 68 Prozènt vo allè Warè, wo in US-Häfè be- odder entladè wörrè; für China 23 Prozènt un für Japan 16 Prozènt.
Vor èm Bau vom Kanaal hèt diè kürzescht bruuchbari Seevobindig vo dè Oschtküschtè zu dè Weschtküschtè vo Nordamerika durch d Magellanstrõß gfüürt. Durch dè Kanaal isch d Seestreggi New York–San Francisco vo öppè 25.000 uff zirka 10.000 Kilometèr vokürzt worrè. D Yschparig vo 15.000 Kilometèr (8.100 Seemeilè) entschpricht bi nèrè eschtimyrtè Schiffsgschwindigkeit vo 15 Knotè ènèrè Vokürzig vo dè Reisezit um rund drei Wochè. Für anderscht ligendi Relationè, öppè vo/nõch Europa odder vo/nõch China isch d Abkürzig naturgmääß gringer.
Dè Kanaal isch 1984 vo dè American Society of Civil Engineers i d Lischtè vo dè historischè Meileschtei vo dè Ingenieursbaukunscht uffgnõ worrè.
Dè Kanaal
Dè Staat Panama erschtrèckt sich öppè 700 Kilometèr entlang vom nüntè Breitègraad, so dass dè Atlantik bezièigswys d Karibik nördlich un dè Pazifik südlich vo Panama liget. Well dè Kanaal vo dè Yfaart uff dè atlantischè Sitè uus in süd-öschtlicher Richtig volauft, lyt selli atlantischi Yfaart weschtlicher als diè witer öschtlich glegeni pazifischi Uusfaart bi Panama-Stadt. Mit anderè Wort: Dè Panamakanaal füürt uff Grund vo sellè geographischè Bsunderheitè in Wescht-Oscht-Richtig vom öschtlicher glegènè Atlantischè Ozean i dè weschtlich glegène Pazifische Ozean.
Uff dè atlantischè Sitè gildet d Yfaart i d Limón Bay (Bahía Limón) zwischè dè Wellèbrècher vo Colón un Fort Sherman (Fuerte Sherman) als Aafang vom Kanaal. D Limón Bay diènt als Reede für wartendi Schiff. S südliche Ènd, wo 8,7 Kilometèr vo dè Yfaart entfèrnt lyt, isch glychzitig dè Aafang vom 3,1 Kilometèr langè Zuèfaartskanaal zu dè Gatún-Schlüüsè.
I dè Gatún-Schlüüsè wörred d Schiff zum künschtlich uffgschtautè Gatúnsee aaghobè, wo im Mittèl 26 Metèr übber m Meeresschpygel lyt.
Vo dè Gatún-Schlüüsè uus isch i dè südweschtlichè Richtig dè Gatún-Damm z sää, èn 2.300 Metèr langè Staudamm, wo i dè Mitti mit èrè bogèförmigè Bedongmuèr mit 14 großè Staaldoor dè Abfluss us èm See stüèret. Hinter sellem Damm lyt è Wassèrchraftwärk, wo dè Schlüüsèbetrièb un d Stüèrig vom Damm mit Strom vosorgèt. Mit èm Damm isch dè Río Chagres so wit uffgschtaut worrè, dass d Schiff großi Streggè im Gatúnsee faarè könnè un ußerdèmm dè Durchschtich vum Kanaal durch d Bärg nit bis unter dè Meeresschpygel uusghobbè wörrè hèt müèsè.