Madagaskar
D Merina-Monarchy
Dr Radama I. het Verdreg mit Großbritannien unterzaichnet zue dr Ächtig vum Sklavehandel un dr Zuelossig vu proteschtantische Missionar z Madagaskar. Im Gegezug zue dr Ächtig vum Sklavehandel het Madagaskar all Johr e Summe vu döusert Dollar in Gold, döusert in Silber, e feschtglaiti Mängi Schießbulver, Flinten un Muskete, un 400 uusgsondereti britischi Armeeuniforme iberchuu. Dr Gouverneur vu Mauritius het au Militerberoter gschickt, wu au Merina-Soldate gege d Sakalava un d Betsimisaraka in dr Chrieg gfiert hän. Wun er anne 1824 iber d Betsimisaraka gsigt gha het, het dr Radama verchindet: „Hite ghert mer di ganz Insle! Madagaskar het e Regänt!“ Dr Chenig isch 1828 gstorben as Aafierer vu syre Armee bin ere Strofexpedizion gege d Betsimisaraka. Di 33-jehrig Herrschaft vu dr Chenigi Ranavalona I. (Ranavalona di Gruusig), dr Witfrau vum Radama I., het mit em Mord an dr Erben un Verwandte vum Chenig aagfange. Di Adlige un d Medizinmanne, wu ihren Yyfluss unter em liberale Reschym vu dr vorige Merina-Chenig verlore ghaa hän, sin wider an d Macht chuu, D Chenigi het d Verdreg, wu dr Radama mit Großbritannie gschlosse ghaa het, zrugggwise. Ass si 1835 noch ere schwäre Chranket wider gsund woren isch, het si ihre zwelf Sampy-Talisman zuegschribe, wu mit ibernatyrlige Mächt uusgstattet unter em Balascht ghuust hän. Go die Sampy bschwichtige, het si d Uusiebig vum Chrischtetum verbote un di britische Missionar vu dr Insle verdrybe un di zum Chrischtetum Konvertierte verfolge loo. Chrischtligi Bryych seie „nit d Bryych vu unsre Ahne“, het si verchindet. D Chenigi het di gsetzlige Reformen vum Andrianampoinimerina rugggängig gmacht. Unter anderem isch e „Gottesurdail“ wider yygfiert wore: Verdächtigi Kriminälli – vylmol Aahänger vum Chrischtetum – hän s gift vum Tangena-Baum mieße drinke. Wänn si s Gottesurdail iberläbt hän, was sälte gschää isch, hän si as uuschuldig gulte. Madagassischi Chrischte nänne die Period tany maizina „d Zyt, wu s Land in dr Finschteri glägen isch.“ Schetzigswys 150.000 Chrischte sin unter dr Herrschaft vu dr Ranavalona dr Gruusige gstorbe. D Insel isch in Isolazion grote un dr Handel mit anderen Nazionen isch zum Stillstand chuu. In dr Zwischezyt isch dr Suhn un Erb vu dr Chenigi, dr Chronbrinz Radama II., ufgwachse unter eme häälige remisch-katholische Yyfluss. Dr Kontakt zue Franzose z Antananarivo het en derzue brocht, anne 1854 e Brief an dr Napoléon III. z schicken un Frankrych zuen ere Invasion z Madagaskar z bringe. Am 28. Juni 1855 het er d Lambert Charta unterschribe. Des Dokumänt het em Joseph-François Lambert, eme franzesische Gschäftsmann, wu drei Wuche vorhär z Madagaskar aachuu isch, s uusschließli Rächt gee, alli Mineralie, Wälder un uubsetzti Ländereie z Madagaskar gege ne 10%-Abgab an d Merina-Monarchy uuszbyte. Speter het dr Franzose d Lambert-Charta un dr Brief vum Brinz an dr Napoléon III. dient as Rächtfertigung vu dr Franco-Hova Chrieg un dr Annexion vu Madagaskar as franzesischi Kolony. Anne 1857 het d Chenigi e Verschwerig vu ihrem Suhn Radama II. un franzesische Staatsburger geg si in dr Hauptstadt ufdeckt. Si het sofort alli Uusländer vu Madagaskar verdribe. D Ranavalona isch anne 1861 gstorbe.