cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nicki Minaj
ìhra Woohltaatikaits-àkzioona
Nohdam àss dr Hurrikàn Harvey d’ Schtàdt Houston getroffa hàt, hàt d’ Minaj àn’ra Uffforderung vum Komiker Kevin Hart uff da Soziààla Nätzwark mìtgmàcht un hàt 25.000 Dollar ìm Rootkritz gaa. Àm 4. Septamber 2018 hàt sa àls Gàscht ìn The Ellen DeGeneres Show mehrera Liader gsunga. Ìm Làuif vu dr Sandung hann d’ Minaj un d’ Degeneres 150.000 Dollar ìn ìhra Ààhanger gaa —àn dr Àkzioon hàt s’ Unternamma Walmart mìtgmàcht. Ànna 2019 hàt Minaj a Konzärt ìn Saudi-Àrààwia-n-àbgsajt, wial sa vun Àktìwìschta haftig kritisart worra-n-ìsch, nohdam àss d’ Fràuijarachtlera Loujain al-Hathloul waga-n-ìhra Kritik àn dr saudischa Reschiim verhàftet un iigschpärrt worra gsìì-n-ìsch. Schpeeter hàt sa ìn era Mìttailung gschrììwa: „Nooh riifliger Ìwwerleegung [...] maini, àss’s fìr mìch wìchtig ìsch, miina Unterschtìtzung fìr Fràuijarachta, d’ LGBT-Gmainschàft so wia-n-Üssdrucksfräihait klàr z’ màcha.“
Ànna 2020 hàt d’ Minaj 25.000 ìn dr Schüal St. Jude’s Home for Girls ìn ìhrem Haimetlànd Trinidad un Tobago gschpanda —vorhar hàt sa d’ Schüal bsüacht ghàà. Ìm saalwa Joohr hàt sa bekànnt gaa, àss a Tail vu da Gwìnna üss ìhrem Liad Trollz mìt’m 6ix9ine ìm Bail Project gschpanda wara wurd —s’ Bail Project hàt d’ Kauzioonskoschta vu Litt bezààhlt, wo-n-ìm Làuif vu da Protäschta noh-n-em Tood vum George Floyd ìn da USA fäschtgnumma worra sìnn.
ìhra kìnschtleriga-n-Äärwa
Mehrera Meedia, wia Billboard, Time, NME, Rolling Stone, NBC News un Cosmopolitan, hann d’ Nicki Minaj àls „Keeniga vum Rap“ (Queen of Rap) bezaichent. Wittera Meedia wia The New York Times, The Washington Post, NPR un The Los Angeles Times hann sìe àls „Keeniga vum Hip-Hop“ bschrììwa. Ìn dana Kwalla wìrd d’ Minaj àls „Keeniga vum Rap“ bezaichent:
Ìn mehrera Zittunga un Zittschrìfta-n-ìsch d’rzüa d’ Minaj àls aina vu da iiflussrichschta Rapper bschrììwa worra. Ìn dana Kwalla wìrd vun dr Minaj ìhra Iifluss grädd:
Ànna 2012 hàt dr Jon Caramanica vu dr New York Times d’ Minaj àls „d’ iiflussriichschta Rapperin vun àlla Zitta“ beschrììwa, un ànna 2015 hàt d’ Vanessa Grigoriadis vu dr New York Times Magazine sìe àls „d’ greeschta wiibliga Rap-Superschtar“ bezaichent. Ìm Evening Standard hàt dr Jochan Embley d’ Minaj àls aina vu da iiflussriischta Kìnschtler*na vun àlla Zitta bezaichent, un hàt gschrììwa: „Àlles wàs sa màcht ìsch muutig, tàpfer un üssgepräägt – ob ìhra unglàuiwliga Bììhna-n-ààzììg odd’r ìhra Liadtäckschta, wo sa maischterhàft behàndelt un wo da Gschlachterrolla un dr Ethnizitäät grààd ìn d’ Àuiga schtiara.“ D’ Zoe Johnson vun XXL hàt sìe àls „aina vu da wàndlungsfähigschta MCs“ bschrììwa un hàt gsajt, àss sa „Milioona verdiant hàt àn öifoorischa Pop-Hits un tràdizionälla Hip-Hop-Teen, wo-n-ìhrer Wiibligkait un Duurasätzungskràft äntschpraacha“.
Fìr NPR Music hàt d’ Sowmya Krishnamurthy gschrììwa, àss d’ Minaj „sowohl d’ ìwwerschpànnta, laawensgroossa Barbie-Puppa wia àui s’ glànzvolla Video-Wiib un s’ vorbìldliga àmerikànischa Maidla“ dàrgschtällt hàt. Witterscht hàt sa ärkläärt, àss d’ Rapperin mìt ìhra Alter Egos „s’ Làndschàftsbìld vu da Hip-Hop-Kìnschtler*na ìn dr vergàngana Joohrzehnta àbgandert hàt“. Ànna 2017 hàt dr Patrik Sandberg vu Dazed behàuipta, àss d’ Minaj „jeeda àndra wiibliga Hip-Hop-Kìnschtlera-n-iighoolt hàt, fìr d’ Ärfolgriichschta ìn dr Gschìcht wara“. Ànna 2020 hàt dr Nick Soulsby vu PopMatters d’ Minaj bschrììwa àls „d’ bäschta wiibliga Rapperin un d’ bäschta Rapperin ìwwerhàuipt ìn da lätschta zeh Joohra — ohna Gschlachterunterschaidung“ Üsserdam ìsch d’ Minaj ìn dr Zittschrìft Glamour ìn dr Lischta vu da „104 Fràuija, wo d’ Popkültüür vu da Joohra 2010 bschtìmmt hann“ gsìì.
Schupfnudeln
Zuabereitig
S gibt zahlreiche Variante, als Hauptgricht odr als Beilage, mit Gmias als Krutnudla odr als Mehlspeis (mit Ribel odr Mohn; in Altbayre und Eschtrich).
Nicki Minaj
ìhra kìnschtleriga-n-Äärwa
Ìn dr Zittschrìft XXL hàt d’ Madelin Roth gschrììwa, àss d’ Minaj „ghulfa hàt, a näija Generàzioon vu Rapper*na uff d’ Walt z’ brìnga, wo-n-ìhra Schtiil düen miima“. Vììla Kìnschtler*na hann äffentlig gsajt, hàt d’ Minaj sìe beiiflusst hàt, drunter d’ Tinashe, d’ Cher Lloyd, d’ Cupcakke, d’ Billie Eilish, dr Lil Nas X, d’ Ms Banks, d’ Asian Doll, d’ Doja Cat, d’ Megan Thee Stallion, d’ Latto, d’ Shenseea, d’ BIA, d’ Lakeyah, d’ Luísa Sonza, d’ Coi Leray, d’ Maliibu Miitch, d’ City Girls, d’ Baby Tate, d’ Rico Nasty, d’ Flo Milli, d’ Ivorian Doll, Angel Haze, d’ Rubi Rose un d’ Saweetie. D’ Zittschrìft Billboard hàt d’ Minaj globt, ìnsofarn àss sa dr wiibliga Rap ìn da USA wììder popülààr gmàcht hàt. Ìm Màgàziin ìsch àui gschrììwa gsìì, àss d’ Minaj mìt mehr àss 140 Liader a „Pop- un Rap-Ikoon“ worra-n-ìsch un àss sa „aina vu da züaverlässigschta Gàschtufffiahrera-n-ìsch, dänn sa hàt àls Gàschtkìnschtlera-n-uff Sìnggels vun àndra Kìnschtler*na zehnta Hits ìn da Charts plàtziart.“ Ìn dr Zittschrìft Complex ìsch gschrììwa gsìì, àss d’ Minaj „a aifàch Liad ìn a Super-Hit kààt verschàffa, numma, wial sa doo drìnn àls Gàscht presänt ìsch“. Ànna 2012 hàt d’ Caramanica fìr d’ New York Times gschrììwa:
Schupfnudeln
Nackete Mariele
E Variante vo d Schupfnudla isch s Nackete Mariele. Des sin Schupfnudla pur als Hauptspeis, bloos nacket mid Zucker im oifochstn Fall odr mid Zucker und Ribel bzw. Mohn.
Nicki Minaj
ìhra kìnschtleriga-n-Äärwa
Ànna 2014 hàt dr Erik Nielson fìr d’ àmerikànischa National Public Radio gschrììwa, àss ìn dr Minaj ìhra „Ärfolg ìm vergàngana Joohrzehnt a Üssnàhm gsìì-n-ìsch vu dr ungschrììwana Raagel, àss d’ wiibliga Rapperinna nìmm züa da Elitakìnschtlera gheera.“ Ìn dr Zittschrìft Nylon hàt d’ Demicia Inman gschrììwa, àss d’ Minaj züa da „ärfolgriichschta Rapper*na vum Joohrtoisig“ gheert, un àss sa „geega Fràuijafììndligkait un Benoohtailigung vu da fàrwiga Fràuija ìn dr Ìndüschtrii kampft hàt, fìr ìhra aigana Identitäät un Toon ärschàffa“. D’ Inman hàt witter kommantiart: „Dur ìhra muutiga-n-Ààzììg un bunta Pàrìcka hàt sa Salbschtvertràuija üssgschtrààhlt; ’s hàt àndra Litt beiiflusst, wo dàs uffmarksààm glüagt hann. Sa brüücht nìcks üsser ìhrer Kunscht, wo fìr sìch salbscht schprìcht.“
d’ Üsszaichnunga, wo sa bikumma hàt
Fìr ìhra Müüsik hàt d’ Nicki Minaj zàhlriicha-n-Üsszaichnunga bikumma, drunter àcht American Music Awards, zwälf BET Awards, sììwa BET Hip Hop Awards, viar Billboard Music Awards, fìmf MTV Video Music Awards, säcks MTV Europe Music Awards, zwai People’s Choice Awards, ain Soul Train Music Award un viar Teen Choice Awards. Ìnsgsàmt hàt d’ Minaj 10 Nominiarunga bii da Grammy Awards bikumma. Ìhra äärschta Grammy-Nominiarung hàt sa ànna 2010 bikumma, ìn dr Kàtegorii „Bäschta Rap-Ufffiahrung vu’ma Düätt odd’r Grupp“ fìrs Liad My Chick Bad. Ànna 2012 hàt sa dräi Nominiarunga bikumma, unteràndrem fìr d’ Priisa vum Bäschta Näija Kìnschtler un vum Bäschta Rap-Àlbum (fìrs Àlbum Pink Friday). Ànna 2014 hàt sa mìt The Pinkprint ìhra zwaita Nominiarung fìrs Bäschta Rap Àlbum bikumma. Züadam hàt sa viarmol dr MTV Video Music Award fìrs Bäschta Hip-Hop-Video bikumma —fìr d’ Liader Super Bass, Anaconda, Chun-Li un Do We Have a Problem?—, un ainmol dr Priis vum Bäschta Wiibliga Video fìrs Liad Starships. D’ Minaj ìsch d’ äärschta Fràui worra, wo ìn dr Lischta „Hip Hop Cash Kings“ vu dr Zittschrìft Forbes iitrajt worra-n-ìsch —d’ Lischta-n-ìsch hàt’s sitter 2007 gaa. Ìn dara Lischta-n-ìsch sa àui ànna 2011 un 2014 gsìì.
Ìm Joohr 2010 hàt d’ Minaj àls äärschta wiibliga Solo-Kìnschtlera gliichzittig sììwa Liader ìm Billboard Hot 100 ghàà; sa ìsch àui àls äärschta Fràui ìn dr MTV's Annual Hottest MC List gsìì —dia Lischta gìtt’s eewafàlls sitter 2007. Ànna 2011 ìsch d’ Minaj Säckschta ìn dr Lischta „Kings of Hip-Hop“ vu dr Zittschrìft Rolling Stone gsìì; d’ Ordnung äntschprìcht dr Ànzàhl àn Müüsikverkàuifa so wia da Schtàtistika-n-uff da soziààla Nätzwark. D’rzüa ìsch d’ Minaj d’ ainzelna Rapperin, wo sììwamol hìnterànander dr BET Award fìr d’ Bäschta Wiibliga Hip-Hop-Kìnschtlera bikumma hàt. Ànna 2013 ìsch sa mìt 44 Liader d’ wiibliga Rapperin mìt da maischta gliichzittiga Chartplàtziarunga-n-ìm Billboard Hot 100. Sa ìsch àlso —dr Mariah Carey gliichschtehend— àm Plàtz Sììwa unt’r da wiibliga Kìnschtlerinna vun àlla Müüsikrìchtunga.
D’ Nicki Minaj hàt ainunzwànzig Sìnggels ìm Top-10 vum Billboard Hot 100 plàtziart —dàs ìsch mehr àss jeena wiibliga Rapperin. Säcks vu’na sìnn Solo-Liader gsìì. Ànna 2017 hàt sa dr Rekord vu da maischta Chartplàtziarunga-n-ìm Hot 100 gebrocha —domìt hàt sa d’ Aretha Franklin iighoolt. Ànna 2018 hàt sa àls äärschta Fràui 100 Plàtziarunga ìm Hot 100 ärziilt. Biim Rekord vu da maischta Hot 100-Plàtziarunga vun’ra wiibliga Kìnschtlera ìsch sa ìm Dezamber 2020 vu dr Sangera-Liadermàcha Taylor Swift iighoolt worra. Sitterhar ìsch sa nooh dr Swift d’ Fràui mìt da zwaitmaischta Plàtziarunga-n-ìm Chart. Ànna 2019 ìsch d’ Minaj vu Billboard Women in Music mìt’m Game Changer Award üsszaichent worra.
Ìm Joohr 2019 ìsch ìhra Kollàboràzioon mìt dr Karol G, Tusa, zwaimol bii da Latin Grammy Awards nominiart worra. S’ Liad ìsch dr längschta Nummer-Ains-Hit ìm Chart Argentina Hot 100 worra, mìt 25 Wucha àm Schpìtzaplàtz. Ànna 2020 hàt d’ Minaj àls zwaita Fràui mìt ìhrem Liad Trollz ìn Zammaschàffa mìt’m 6ix9ine a zwaiter Nummer-Ains-Hit ìm Hot 100 ghàà. Domìt ìsch sa àui d’ äärschta Fràui worra, wo-n-a Nummer-Ains-Plàtziarung grààd nooh dr Veräffentligung ghàà hàt —sitter dr Lauryn Hill ànna 1998. Ìm saalwa Joohr ìsch sa àui d’ wiibliga Kìnschtlera gsìì, wo m’r àm maischta-n-uff Spotify gloost hàt. Ànna 2021 ìsch ìhr Müüsikvideo vu Anaconda s’ äärschta wiibliga Solo-Rapliad mìt mehr àss einem Milliàrda Züaschàuijer uff YouTube worra.
Ìnsgsàmt hàt d’ Minaj uff YouTube àcht Müüsikvideos mìt je ìwwer ainem Milliàrda —sa ìsch d’ äärschta wiibliga Rapperin, wo dàs ärziilt hàt. Naawa dr Rihanna ìsch sa d’ ainzelna wiibliga Müüsikànta mìt àcht Videos mìt je ìwwer ainem Milliàarda Züaschàuijer. Ànna 2016 ìsch sa uff dr joohrliga Lischta Time 100 vu da iiflussriichschta Litt uff dr Walt gsìì. Sa ìsch àui uff ainer vu da Tìtelsitta vu dr Zittschrìftsufflààg z’ sah gsìì. Naawadràà ìsch sa uff Plàtz Àcht ìn dr Lischta vu da bäschta Rapper*na vu da Joohra 2010 vu dr Zittschrìft Complex ànakumma —ìn dr Lischta-n-ìsch sa d’ ainzelna wiibliga Rapperin gsìì. Vu dr gliicha Zittschrìft ìsch sa àls d’ „Bäschta Rapperin àm Laawa“ vum Joohr 2014 ärnännt worra.
ìhra Parfüüm
Ìm Septamber 2012 hàt d’ Nicki Minaj ìhra aigana Parfüüm-Linia uff dr Màrkt gebrocht. Fìr ìhra äärschta Duftschtoff „Pink Friday“ vorschtälla, hàt sa a Pàrtnerschàft mìt’m Progràmm „Give Back Brands“ unterzaichent. Dr Duftschtoff ìsch ànna 2013 bii da FiFi Awards ìn dräi Kàtegoria nominiart worra: Duftschtooff vum Joohr, Bäschta Verpàckung un Meediakàmpàània vum Joohr. Ìm Àwrìl 2013 ìsch d’ näija Wärsioon „Pink Friday: Special Edition“ üssagànga, un ìm Dezamber 2013 ìsch d’ „Pink Friday: Deluxe Edition“ uff dr Màrkt gebrocht worra.
Ìhra viarta Parfüüm „Minajesty“ hàt sa ìm Septamber 2013 iigfiahrt. Dr „Minajesty: Exotic Edition“ hàt sa ìm Jüüni 2014 uff dr Màrkt gebroocht; ar ìsch numma durs Home Shopping Network z’ kàuifa gsìì. Ìhra säckschta Duftschtoff „Onika“ hàt sa ìm Septamber 2014 uff dr Màrkt gebrocht. Ìm Joohr druff hàt sa ìhra sììbta Parfüüm „The Pinkprint“ iigfiahrt, fìrs nàmmensgliicha-n-Àlbum befäärdra. Ànna 2016 hàt sa ìhr àchta Produkt iigfiahrt, wo „Trini Girl“ haisst. Ànna 2018 hàt sa ìhra niinta Parfüüm uff dr Màrk brocht, fìr ìhr nàmmensgliich Àlbum befräärdra.
àndra Produkta un Pàrtnerschàfta mìt Màrka
Ìm Làuif vun ìhrer Kàrriar hàt d’ Minaj Pàrtnerschàfta mìt mehrera Konzärner ghàà, fìr Produkta unterschtìtza bzw. uff dr Màrkt brìnga. Sa hàt gsajt, àss ìhra Ärfààhrung bii dana Pàrtnerschàfta ìhra ghulfa hàt, ìhra aigana Produkta iiz’fiahra. Ìm Nowamber 2010 hàt sa ìhra äärschta Pàrtnerschàft mìt dr Màrka MAC Cosmetics ghàà, fìr viar Taag làng dr Lìppelschtìft „Pink 4 Friday“ verkàuifa —domìt hàt sa ìhr Àlbum Pink Friday befäärdert. Ànna 2011 hàt d’ Minaj àm Times Square àn dr Vorschtällung vu dr Kàmerà Casio TRYX mìtgmàcht. Ìm saalwa Joohr hàt sa a Kollekzioon üss säcks Nààgellàcka fìr d’ Firmà OPI Products äntwìckelt. D’ Fàrwa sìnn je noh ainem Liadtìtel vu dr Minaj gnännt.
Ìm Àwrìl 2012 hàt d’ Minaj àm Times Square àn dr Iifiarhung vum Smartphone Nokia Lumia 900 mìtgmàcht. Doo hàt sa a Konzärt gaa, wu sa Liader üss ìhrem Àlbum Pink Friday: Roman Reloaded gsunga hàt. Drunter hàt sa a schpeziälla Remix-Wärsioon vum Liad Starships uffgfiahrt. Ìm Moneet druff ìsch sa ìn’ra Reklam fìr d’ „LiveForNow“-Kàmpàània vu dr Màrka Pepsi ufftratta. Ìn dr Reklam ìsch a Tail vun ìhrer Sìnggel Moment 4 Life z’ loosa. Ìm gliicha Joohr hàt d’ Minaj zamma mìt’m Ricky Martin d’ Viva Glam-Kàmpàània unterschtìtzt, wu maa 270 Millioona Dollar fìr dr Mac AIDS Fund gsàmmelt hàt. Fìr d’ Viva Glam hàt d’rzüa d’ Minaj ìm Hornung 2012 ìhra aigana Lìppelschtìftlinia vorgschtällt; àn dr Vorschtällung hàt eewafàlls dr Ricky Martin mìtgmàcht.
Zamma mìt’m Desaigner Jeremy Scott hàt d’ Minaj a Pàrtnerschàft mìt Adidas fìr d’ Kàmpàània Harbscht un Wìnter 2012 unterschrììwa; domìt ìsch sa ìn Internet-Reklama fìr d’ Produktlinia Adidas Originals ufftratta. Ìhra Ufftrìtt ìsch z’ Brooklyn dräijt worra; ìn dr Reklam ìsch ìhr Liad Masquerade z’ loosa. Ìn dr Reklam sìnn àui dr Big Sean, dr Derrick Rose, dr Sky Ferreira un d’ Girlgrupp 2NE1 ufftratta. Àm Ààfàngsjoohr 2013 hàt d’ Minaj fìr d’ Firma Kmart ìhra aigana Produktlinia „The Nicki Minaj Collection“ iigfiahrt, wo-n-üss Klaider, Schmucka un eläktrischa Hüüshàltsgraater bschteht. Üsserdam hàt sa ìm Àwrìl 2013 ìn Pàrtnerschàft mìt Beats Electronics ìhra Lüütschpraacher „Pink Bill“ uff dr Màrkt gebrocht. Fìr dr Produkt befäärda ìsch sa ìm gliicha Moneet zamma mìt’m Komiker DeRay Davis ìn’ra Reklam ufftratta.
Ìm Jüüni 2013 hàt d’ Minaj zamma mìt dr Farnsahproduzänta Mona Scott-Young d’ Getrankerlinia MYX Fusions uff dr Màrkt gebrocht —’s ìsch a Muschkatwii mìt Fruchta drìnn, wo ìn klaina Flaschla z’ drìnka-n-ìsch. Schpeeter sìnn àui wittera Getranker üss Sangria, Rosé un Chardonnay gsìì. D’ Minaj ìsch Mìtbesìtzera, Kreàtiivschäffin un Màrkabotschàftera vu dr Linia. Ìm Hornung 2014 hàt sa a Friahjoohrmooda fìr d’ Màrka Kmart iigfiahrt. Schpeeter ìm Joohr hàt sa a Summer- un Harbschtmooda fìr d’ saalwa Màrka-n-uff dr Màrkt gebrocht. Ìm saalwa Joohr ìsch d’ Minaj d’ Hàuiptfiguur vu dr Summerkàmpàània vu Roberto Cavalli gsìì.
Ìm März 2015 ìsch bekànnt worra, àss d’ Minaj Mìtbesìtzera vu dr Müüsik-Streamingplàttform Tidal ìsch. Uff dara Plàttform fìndet maa vor àllem Müüsikschtìckla ìn verluschtfräijer Kùmprässioon so wia Müüsikvideos ìn heecher Uffleesung. Naawa dr Minaj un em Konzärnbesìtzer Jay Z sìnn säckszeh wittera Tailìnhààwer, drunter d’ Beyoncé, d’ Madonna, d’ Rihanna un dr Kanye West. Ìm Nowamber 2015 hàt d’ Minaj a Urlàuibsmooda fìr Kmart un d’ verbundena Online-Iikàuifsplàttform ShopYourWay iigfiahrt.
Ìm Septamber 2017 hàt sa ìn Pàrtnerschàft mìt MAC Cosmetics zwai Lìppelschtìfta „Nicki’s Nude“ un „The Pinkprint“ uff dr Màrkt gebrocht. Ìm Nowamber 2017 ìsch sa naawa dr Anna Ewers, dr Mariacarla Boscono, em Jesse Williams, dr Charlee Fraser un dr Elibeidy Dani ìn dr H&M Urlàuibskàmpàània z’ sah gsìì. Ìm Àuigscht 2018 ìsch sa naawa-n-em Lil Dicky, em Quavo un àndra Pärseenligkaita ìm Vorschàui vum Videoschpììl Madden NFL 19 vun EA Sports z’ sah gsìì. Ìm Nowamber 2018 hàt sa zamma mìt’m Quavo un em Chris Redd àn dr Warbungskàmpàània vum Videoschpììl mìtgmàcht.
ìhra Filmogràfii
Àls Schàuischpìelera
àm Farnsah
Sunschtigs
Auf de schwäbsche Eisebahne
Auf de schwäbsche Eisebahne, Auf da schwäbscha Eisabahna oder Uff dr schwäbsche Eisebaa isch a Volkslied aus m Wirdâbergischa.
Geschicht
Wer s gschriba hod, isch ned klar. Ma ka blos ageba mo ma s z ersschd gfonda hod. Ema Diebengr Schdudendagsangbuach schdohd s 1894, andre Liadrbüachr hend s scho 1888 abduggd. S geit vrschiedne Textvarianda. Des kennd bedeida, dass es des Liad scho lang geba hod, bevor s Oiner aufgschrieba hod. Die durchgängig Eröffnong vo dr erschda wirdâmbergische Eisebahnstrecke von Heilbronn iber Stuttgart ond Ulm noch Friedrichshafen (Nord-, Ost- und Südbahn) war 1850. Dr Text wurd also drnoch endschdanda sei. D Melodii isch vom a Basler Soldatenlied om 1850.
Dr Texd
S hod an Haufa Varianta. Es Deutsche Volksliedarchiv en Freiburg im Breisgau hod ogfähr hondrd druggde Versiona ond Übrliefrongstext gsammld. Dia hend bis zu 27 Stropha. D bekanndeschd Versioo handld vo ama Bauer, mo sein Goißbock – so wia ma s friehr gmachd hod, wemma mid dr Boscht odr amma Karra gewehnd war, an da Eisenbaawaga bendad, abr am nächschda Hald blos no da Kopf fenda ka. Den keit r vollr Zora em Schaffnr an da Grend. Dodrmid machd sich dr Autor ibr d hendrwäldlerische Baura luschdig. Den Grond zoigd au a Karrikadur aus de Fliegende Blätter vo 1853, då wurd aber em Baura ooverninfdigr Geiz als Motiv ondrschdelld.
Dr Refrain zähld d Bahnhöf Stuegert, Ulm, Biberach, Mekebeure ond Durlesbach an dr Oschd- ond Südbahn ned en dr geografisch richdiga Roihafolg auf, weil Durlesbach vor Meckenbeuren leid. Dr Bahnhof Durlesbach isch fir s abseidig vo dr Südbahn glegene Bad Waldsee baut woora ond 1984 gschlossa worra.
D Melodii
Wort ond Weis: Volksliad us Schwoba om 1853
Durlesbach
En Durlesbach geid s Denkmal am friahra Baahof.
Meckabeura
Au en Meckabeura hods a Denkmal an dr Eck Bahnhof-/Ravensburger Stroß. S zoigd s Bäuerle, wia n r sei Goißkbock bei den Hörnern packd.
Rezeption
D Bodensee-Oberschwaben-Bahn, mo d Verbindung Auladorf–Fridrichshafe bediend, hod n Goißkopf als Logo. D Züg hoißad au „Goißbockbahn“.
Thomas Holenstein
De Thomas Holenstein (* 7. Februar 1896 z Sanggalle; † 31. Oktober 1962 z Muralto), vo Bütschwil, isch en Schwiizer Politiker (CVP) gsii.
Er isch Bundespräsident gsii im Jahr 1958 und Vizepräsident im Jahr 1957.
Luppy
Luppy (ditsch 1915–1918 un 1940–1944 Luppingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Luppy lijt uf hàlwem Waj zwìsche Metz un Château-Salins, rund fìmf Kilometer eschtlich vum Flughàfe Metz-Nancy-Lothringe uf re Heche zwìsche 238 un 311 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Luppy ìsch. Luppy ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Luppy ghert zem Lorrain.
Megaloceros
Megaloceros (au Riisehirsch) isch e Gattig vo seer groosse Hirsch und Verdräter vo dr Megafauna gsi, wo wääred dr Zit vom spoote Pläistozään und vom früeje Holozään in Oiraasie und em nördlige Afrika gläbt het. Mä het lang dänkt, d Megaloceros-Spezies sige scho am Ändi vo dr letzte Chaltzit usgstorbe, dur dr Selekzioonsdruck, wo wäge de klimaatische Verändrige und de Verändrige vom Fueteraagebot entstande isch. D Analüüse vo Chnochefünd mit dr Radiokarbonmethode, het aber chönne bewiise, ass die letzte Riisehirsch vor öbbe 7'000 Joor gläbt häi.
As Ursache für s Usstärbe vo de Riisehirsch dänkt mä hüte an dr Klimawandel und d Verändrige im Fueteraagebot, sterkeri Fueterkonkurränz dur anderi Hirscharte und d Mensche, wo sä gjagt häi.
Die hütigi Hirschart, wo mit de Riisehirsch am nöggste verwandt isch, isch nid dr Roothirsch, wie mä lang dänkt het, sondern dr Damhirsch.
Dr Naame Megaloceros
Dr Naame Mecalocerus isch us em Griechischen megas, für grooss und keras für Horn abgläitet, bedütet also in dr diräkte Übersetzig „Riisehorn“.
Kwelle
Dr Ardikel «Megaloceros» uf dr dütsche Wikipedia
Transsibirische Eisenbahn
Diè Transsibirischi Ysèbaa (🇷🇺, Schriibwys Transsibirskaja magistral; früèner au als Sibirischi Ysèbaa benamst, amtlich abber nu für d Deilschtreggi vom Ural bis zum Baikalsee ), kurz Transsib dauft, isch mit 9288 km diè längscht Ysèbaaschtreggi vo dè Wält, mit mee wiè 400 Baanhööf zwǜschè Moskau un Wladiwoschtok am Pazifik. Si isch d Hauptvokeersachsè vo Russland un d Läbbensõdèrè vo Sibiriè.
Dè Regèlbedryb vo dè Transsibirischè Ysèbaa wörd vo dè staatlichè Russischè Ysèbaagsellschaft (RŽD) durrègfüürt. Wiè diè meischtè Ysèbaaschtreggè vom Land isch si in Breitschpur mit èrè Spurwitti vo 1520 mm baut worrè.
Gründ für dè Bau
I dè zweitè Hälfti vom 19. Johrhundert hèt Russland für s Uusbeutè vo dè sibirischè Boddèschätz uumöglich länger uff Pferdefuurwärch un Laschtkään setzè chönnè, dõrum sin i dè 1870er Johr Blaanungè für è Ysèbaa durch ganz Sibiriè gmacht worrè. Nõchdèmm diè russisch Ysèbaa 1886 dè Oschtrand vom Ural un dõdemit dè Ygang zuè Sibiriè erreicht hèt, sin voschidni Trassèfüürungè evaluyrt worrè. Dè Finanzminischter Iwan Alexejewitsch Wyschnegradski hèt èn Inselbedryb wellè un d Inselbaan mit èrè modernisyrtè Flussschifffaart kombinyrè wellè. Au Russland hèt zu sèllèm Zitpungt nit vill Erfaarung mit söttigè Kontinentalbaanstrèggè cha un im europäisch-russischè Deil vom Zarèrych hèt mò traditionèll uff Flüss als Handelswäg gsetzt, well s wite russische Gebièt stark durchzogè isch mit Wasserläuf un im Süddeil vo Sibiriè kein Permafroschtboddè git, wa im Früèling un Hèrbscht alli Wäg zu Matschpischtè macht. Abber dè Zar Alexander III. hèt sich uff Aarõtè vom Vokeersminischter (ab 1892 Finanzminischter) Sergei Juljewitsch Witte, wellè selber Erfaarungè i dè Ysèbaawǜrtschaft ghaa hèt, für è transkontinentali Baanschtreggi entschiddè, d Transsib.
Dè Witte hèt kalkulyrt, dass Russland durch d Transsib èn lychterè Zuègang zum chinesischè Markt haa würd, dèrrèwäg au dè europäische Handel mit China zum Deil uff èm Landwäg durrègfüürt wörrè chönnt. Asè isch z. B. beabsichtigt gsi, dè chinesische Teehandel, wo den Großbritanniè durch dè indische Tee kabutt gmacht hèt, widder z beläbbè. Ebbèso isch s durch è Ysèbaa wǜrtschaftlich worrè, sibirisches Getreide i dè europäischè Deil weschtlich vom Ural un nôch Russisch-Mittelasiè z dransportyrè. Dezuè isch d Erwartung chò, dass d Baan diè sibirischi Wǜrtschaft aakurblè un uusländischi Inveschtitionè aalockè würd.
Finanzyrung
S Brojèkt für dè Bau vo dè Transsib isch durch dè Finanzminischter Witte gleitet worrè. S Inveschtitionsvolumè isch am Aafang uff 325 Millionè Rubel eschtimyrt worrè, wa wèg dè russischè Staatsschuldè nur durch d Uffnaam vo Aaleiè im Uusland, bsunders z Frankrych un Belgiè, möglich gsi isch. Sèlli Kredit sin buèchhalterisch als „Ynaamè“ vobuècht worrè. Zum Bau sin russischi Gräät un yheimischs Matriaal vowendèt worrè, wodurch d yheimischi Broduktion an Iisè, Staal, Kiès, Zemènt un Holz èn starkè Uffschwung gnõ. È Drittel vo dè russischè Johresbroduktion an Rohiisè isch zum Bau vo dè Transsib vowendèt worrè.
Übber diè èndgültigè Baukoschté git es abwychendi Aagabè. Ähnlich wiè bi andrè staatlichè Großinveschtitionè in Sibiriè un anderschtwo isch diè èndgültigi Bausummè gegübber dè prognoschtizyrtè 325 Millionè bi wittem, um mee wiè è Milliardè Rubel, übberschrittè worrè. Diè durchschnittlichè Baukoschtè söllèt 72.000 Rubel pro Kilometèr bedrait haa, bi dè Baikalsee-Umgehung 197.000 Rubel pro Kilometèr.
Weschtlichè Abschnitt
Vo Tscheljabinsk am Ural uus isch dè zweit Bauaagriff vo Weschtè hèr losgangè. Uffgrund vo dè rysigè Dischtanzè isch dè Bau vo dè Streggi in voschidnè Regionè glychzitig durrègfüürt worrè. Diè hüt no exischtyrendè Ysèbaavowaltungè (Weschtsibirischi, Krasnojarsker, Transbaikal-, Oschtsibirischi un Fèrnoscht-Baan) hèn irèn Nammè nõch sèllè Bauabschnitt chriègt. 1894 isch Omsk vom Ural uus erreicht worrè, im nägschtè Johr dè Ob, un am 16. Auguscht 1898 hét dè erschte Zug d Stadt Irkutsk i dè Nôchi vom Baikalsee. D Faarzit uff sèllèm Abschnitt Moskau-Irkutsk bedrait guèt sechs Faardääg (Stand: 2001).
Wladiwoschtok
Sèllè Abschnitt, wo vo Wladiwoschtok 800 km wit voraadribbè worrè isch, isch vo 1891 bis 1897 baut worrè. Im Oschtè isch d Blaanung mangelhaft gsi. In Transbaikaliè hèn ganzi Streggèabschnitt neu vomessè wörrè müèsè, wo sich usègschtellt hèt, dass d Trassè im Übberschwemmungsberych vom Amur trassyrt worrè isch, wo im Früèling 10 Meter Hochwasser gfüürt hèt. Èrdrutsch hèn am Ussuri schu fèrtiggschtellti Bahndämm übberdeggt, Obberbau un Gleis sin im Matsch vosunkè, wenn dè Permafroschtboddè obberflächlich aataut isch.
Zentralsibiriè
Je witter vo Weschtè nõch Oschté vordrungè worrè isch, umso mee Schwirigkeitè hèn sich ergää: I dè Barabaschteppè hèt s Brunnè bruucht, well s Obberflächèwasser für d Dampfloks nit vowendbar gsi isch. S Glyche hèt für s Gelände goltè: Znägscht sin als großi Ingenieurbauwärch nu d Bruggè übber diè großè sibirischè Strööm erforderlich gsi. Dè 1920 km lange Abschnitt zwǜschè Krasnojarsk un Irkutsk sin i dè Johr 1893 bis 1898 baut worrè.
Baikal
Im Berych vom Baikalsee isch s Gelände – vo Weschtè hèr aagluègt – gebirgig ud schwiriger für s Trassyrè worrè. Zum èrschtè Mòl hèt s Tunell bruucht – mee wiè 30 – un 200 Bruggè uff èrè Länge vo nu 260 km. Dè Bauabschnitt vom Oschtufer vom Baikalsees isch 1072 km lang un isch i dè Johr vo 1895 bis 1900 baut worrè. Au dõ isch d Blaanung mangelhaft gsi. 1897 sin durch è Übberschwemmung 300 km Streggi un 15 Bruggè wèggschpüèlt worrè.
Republik Venedig
D Republik Venedig (Serenissima Repubblica di San Marco „Durchlauchdigsti Republik vom Häilige Markus“), noch em Woorzäiche vo dr Laguunestadt, em Markuslöi, au as Löijerepublik bezäichnet, isch vom 7./8. Joorhundert bis 1797 e See- und Wirtschaftsmacht gsi, wo s Zentrum von ere im Nordweste vo dr Adria glääge isch. Uf em Höhepunkt vo iirer Vorherrschaft het si über e Kolonialriich gherrscht, wo vo Oberitalie bis Kreta und zitwiis bis zur Krim und uf Züpere gange isch und vo Venedig us glänkt worden isch. Drzue het Venedig Kaufmaakolonie z Flandere und im Maghreb gha, z Alexandria und z Akkon, in Konstantinopel und Trapezunt und in e Hufe Stedt an dr Adria.
Transsibirische Eisenbahn
Baikal
Dè Streggèvolauf am Baikalsee isch langi Zit umschtrittè gsi. Zwei Streggèvoläuf hèt zur Uuswaal gää. Dè einte – zwǜschè Irkutsk un èm Südzipfel vom Baikalsee - hèt im hütigè Volauf entschprochè, un isch wègè dè starkè Stygungè umschtrittè gsi, well diè Lokomotyvè, wo annèdubaki zur Vofüègung gschtandè sin, sèll Stygungsmaß nit packt hèn. Sèlli Streggi het dè Nõchdeil vo hochè Koschtè wègè dè Huufè Bruggè un Tunell ghaa, well d Streggi übber d Bärg un au übber èn Pass gangè wär.
Republik Venedig
Wil sich im Zitalter vo de Entdeckige vom spoote 15. Joorhundert aa d Handelswääg häi afo verändere und d Levante iiri Wichdigkäit verloore het, isch au die wirtschaftlig und politischi Macht vo dr Republik Venedig immer chliiner worde. Bis in s spoote 18. Joorhundert isch Venedig aber ussepolitisch immer no e wichdige Spiiler in dr Middelmeerregioon gsi, bis 1797 die revoluzionääre Franzoose d Stadt bsetzt häi. Im Friide vo Campo Formio si die Ionische Insle, wo dr Republik ghöört häi, an Frankriich gfalle und alles andere as Herzogdum Venedig 1798 an Östriich. D Franzoose und d Ööstriicher häi vo denn aa abwäggselnd d Macht über Venedig gha, bis d Habsburger 1866 im Dütsche Chrieg gege Pröisse und Italie verloore hai und sich d Stadt an s Köönigriich Italie aagschlosse het.
Transsibirische Eisenbahn
Baikal
Dè umgsetzte Alternatyvvorschlag isch d Baikalbaan vo Irkutsk a dè Angara nõch zum Baikalsee gsi. Diè provisorischi Endschtation am See isch Port Baikal gsi, wo dirèkt am südlichè Portal vom Angara-Uusfluss us èm See lyt. Dirèkt gegèübber vo Port Baikal lyt Listwjanka am nördlichè Portal vom Angara-Uusfluss. Vo dört hèn im Summer zwei Dampfschiff mit Iisbrecherqualitätè, wo als Fäärè Wägè zum andrè Seeufer übbergsetzt hèn. Diè Schiff sin z Ängland baut worrè, in Einzeldeil zerlait, a dè Baikalsee dransportyrt un dört zämmèbaut worrè. Ab 1900 hèn diè beidè Schiff Baikal un Angara Wägè, Ladung un Reisendi übber dè See dransportyrt. D Baikal isch è Ysèbaafäärè, wo im Bürgerchrièg schwèr bschädigt un unwit vom Haffè Myssowaja vosènkt worrè isch. D Angara isch è Personèfäärè, wo hüt im Museum z Irkutsk stòt. Dè Fäärhaffè am Oschtufer isch z Myssowaja etablyrt worrè, well dört dè Fèrnoscht-Abschnitt vorläufig am See z Ènd gsi isch. Im Winter sin Ladung un Reisendi mittels Pferdeschlittè übber dè zuègfrorene Baikalsee vo Port Baikal nõch Myssowaja brocht worrè. Im Februar 1904 sin Schinnè uff èm Iis vom Baikalsee volait worrè. Dõdeby sin abber d Wägè un mèngmòl Loks, wo in zwei Deil zerlait worrè sin, einzeln vo Rösser übber dè See zogè worrè.> Ei Lokomotyvè isch dõdeby im Baikalsee abgsoffè, well mò vosuècht hèt, d Dampflok aazheizè, demit si selbschtändig übber s Gleis faarè cha. S Gleis isch uff Holzschwellè volait gsi, an é baar Stellè hèt mò d Gleis dirèkt uff Schneebänk volait. Grund für sèll kurzfrischtige Provisiorium isch dè Russisch-Japanischè Chrièg gsi, wo nit nu dè Transport vo Personè, sondern au vo schwèrèm Chriègsmatriaal nötig gmacht hèt, wo sowoll z Port Baikal wié au z Myssowaja hèt müèsè umgladdè wörrè. Glychzitig isch dè Bau vo dè Baikalsee-Umfaarung um dè Südzipfel vom See ummè fürsi dribbè worrè. Im Februar 1904 isch d Streggi am Oschtufer abber nu vo Myssowaja bis Tanchoj fèrtig gsi, sèllèwäg isch s Iisgleis vo Port Baikal bis Tanchoj volait worré. Sèll Gleis isch ganzi 17 Dääg in Bedryb gsi, well im März s Iis uff èm Baikalsee nǜmmi draagfähig gnuèg isch. Im Hèrbscht 1904 isch d Baikalsee-Südumfaarung fèrtiggschtellt worrè. Allei sèlli Umfaarung hèt allerdings schu è Längi vo öppè 180 km ghaa, diè dirèkt Vobindung vo Port Baikal übber dè Baikalsee a s Oschtufer bedrait minimal 35 km. Anderschtummè hèt sèlli Streggi d Fäärè im Summer un dè Rösslischlittè un d Rössli-Iis-Baan im Winter vollschtändig übberflüssig gmacht.
Hombrechtikon
Humbrächtike isch e politischi Gmäind am obere rächte Seeufer vom Zürisee i de Schwiiz. D Gmäind hät 8801 Iiwoner (Stand 31 Dez. 2016) und ghört zum Bezirk Meile im Kanton Züri.
Transsibirische Eisenbahn
Uusbauschtandard
Uffgrund vo dè ekstreemè klimatischè Bedingungen – bis zuè -50 °C im Winter un Boddèfroscht bis i dè Juni iè – isch dè Zitschlitz für Arbètè churz. Brüggè sin znägscht nu us Holz un èrscht denõ us Stei odder Staal baut worrè, demit mò schneller fürsi chò isch. Holz hèt dè Nachdeil ghaa, dass d Bruggè durch Funkèflug vo dè Dampfloks aagschmürzlèt odder abbrènnt sin. Èn Huufè Baumatriaal (ußer Holz un Stei) hèn dè Seewäg übber Odessa am Schwarzè Meer gu Wladiwoschtok am Nordpazifik nää müèsè. Vo Wladiwoschtok hèt mò s Matriaal unter Umschtänd no öppè 2900 km bis a s Oschtufer vom Baikalsee fuggèrè müèsè.
Hombrechtikon
Wappe
S Wappe isch root mit ere goldige Garbe. D Garbe bedüüti de Zäänte, won d Humbrächtiker früener em Chlooschter händ müesse zale. S eltischti Bild vom Wappe isch vo 1676. S isch uf em Chileturm.
Transsibirische Eisenbahn
Büèzer
Je witter d Bauschtellè im Oschtè glègè sin, um so hüüfiger hèn d Saisonbüèzer us China, Korea un Japan, wo um d Hälfti billiger gsi sin wiè diè russischè Arbètschräft (45 Rubel Monètsloon), dè Bai übbernõ. Au Stròfgfangeni un Zwangsbüèzer sin dört èrschtmòls ygsetzt worrè. Nu 29 Brozènt vo dè Büèzer sin us Sibiriè gsi. Jeddè vyrte Steimetz für dè Brüggèbau isch us Italiè gsi. D Gsamtzaal vo dè 1895 ygsetztè Büèzer hèt fascht 30.000 bedrait. Dè Schätzungè nõch sin a dè voschidènè Streggèabschnitt bis zuè 90.000 Büèzer glychzitig mit èm Bau bschäftigt gsi.
Hombrechtikon
Geographii
Humbrächtike isch 1'220 ha gross. 61 % devo wärded für d Puurerei pruucht und 15 % sind Wald. S Dorf isch a de Gränze zwüsched em Zürisee und em Oberland uf em Rugge vom Pfannestììl. De Ort Fäldbach und d Baanstation sind aber une am See. Wiiler sind Üetzike, Tändlike, Härrgass, Luutike, Lützelsee und Schirmesee.
Transsibirische Eisenbahn
Büèzer
Mangelhafti Arbètssicherheit un zaalrychi Krankètè, wo z Asiè no witt vobreitet gsi sin, hèn dè Bautrupp dezimyrt. Chronischè Ärztemangel un fäälendi sanitäri Aalaagè hèn sèlli Situation witter voschärft. Zeendausendi Büèzer sin bim Baanbau ums Läbbè chò.
Hombrechtikon
Geographii
Oberhalb vom Dorf in ere Mulde sind s Üetziker Ried und de Lützelsee. Bed zäme sind e Moorlandschaft vo nationaler Bedüütig.
Transsibirische Eisenbahn
Chinesischi Oschtysèbaa
Schu im Februar 1903 isch diè Chinesischi Oschtysèbaa übber chinesischs Gebièt durch d Mandschurei nõch Wladiwoschtok als Abkürzung vo dè Transsib im russischè Fèrnè Oschtè in Bedryb gnõ worrè. Um d Oschtysèbaa bauè z chönnè, hèn d Russè è Abmachung mit dè Chinesè droffè, wo s Abdrèttè von èm Korridor für d Trassè durch d Mandschurei vo China a Russland mit sich brocht hèt. Im Gegèzug hèn russischi Truppè mit dè chinesischè Truppè kollarboryrt, um d Japaner am Ydringè i d Mandschurei z hindèrè. Churz hinternand uffdrèttendi Schwirigkeitè hèn d Baukoschtè vo dèrrè Streggi i d Höchi dribbè: 1899 un 1901 isch d Beulèpescht un 1902 Cholera uusbrochè. 1900 hén Büèzer, wo sich am Boxeruffschtand beteiligt hèn, öppè 700 Kilometèr Gleis kabutt gmacht. D Russè hèn dèm Brõtè abber nit rächt traut, un dõrum parallel zuè dè Oschtysèbaa dè Fèrnoscht-Abschnitt vo Transsib, wo hüt nõ in Bedryb isch, vom Baikalsee bis an Amur witter baut, woby d Güèter mit èm Schiff bis Chabarowsk am unterè Amur odder witter bis zuè dè Amur-Mündung dransportyrt wörrè hèn müèsè.
Hombrechtikon
Gschicht
Humbrächtike isch zum eschte Mal gnamset worde um 1200 als Humbrechtigkon (1217 Hunbrechticon).
Transsibirische Eisenbahn
Russisch-Japanischè Chrièg
Am Aafang vom Russisch-Japanischè Chrièg im Februar 1904 isch d Kapazidät vo dè Transsib uff zee Züüg pro Daag un Richtung limityrt gsi. Bis zum Chriègsènd hèt mò d Kapazidät abber mee als vodopplè chönnè. Au sèll hèt für diè milidärischè Zyl nit glangèt: Russland hèt dè Chrièg volorè. Es sin zwei Flaschèhäls uusgmacht worrè, wo für diè Nidderlaag gsorgt hèn:
Hombrechtikon
Üetzike
Z Üetzike isch anne 1854 es Schuelhuus poue worde. Im obere Stock hät de Leerer gwont, une isch d Schuelstube gsi. Ali Chinde sind i äi Klass gange. Won d Schuelpfläg im 2004i d Schuel häd wele zuetue - es segi z tüür, hät si gsäit -, händ sich d Eltere fescht degäge gwert. D Schuel isch no es Jaar lenger betribe worde. S Schuelhuus het söle verchauft wärde, aber d Gmäindversammlig isch degäge gsi. Mer söli versueche e überkomunali Tagesschuel z Üetzike iizrichte. Wil das nöd glunge isch, wird s alte Schuelhuus vo Üetzike jetzt andersch pruucht.
Transsibirische Eisenbahn
Russisch-Japanischè Chrièg
Well d Transsib vo Aafang aa nu uff dè billigschtè Rillè baut worrè isch, hèt mò vo allem uff s zweite Gleis vozichtet, un diè milidärischè Uuswǜrkungè, dè Voluscht vo dè Kontrollè übber d Mandschurei, glatt unterschätzt. Uss glychèm Grund hèt mò au uff diè koschtschpyligi Südumfaarung vom Baikalsee (übber Sljudjanka) bis dört vozichtet, um im Januar 1904 gwaltig bressyrè z müèsè, well d Pferdeschlittè, wo s Matriaal übber dè See zogè hèn, nit gnuèg Kapazidät ghaa hèn. Dõrum hèt mò in chürzeschter Zit è ca. 40 Kilometèr langi Streggi uff èm Iis vom Baikalsee volait. Allerdings isch dè Trick au dõ vorèckt, well alli Wägè mit Pferd übber dè See hèn zogè wörrè müèsè, nõchdèm diè einzig Lok unter Dampf durch s Iis brochè un im See vosunkè isch. Folgendi Konsequènzè sin us èm volorenè Chriég zogè worrè:
Hombrechtikon
Bevölkerig
De Uusländeraatäil liit bi 20,4 % (Stand 2016).
Transsibirische Eisenbahn
Yweihung vo dè durchgängigè Transsib
Im Oktobèr 1916 isch d Transsib mit dè Yweihung vo dè Amurbrugg bi Chabarowsk fèrtiggschtellt worrè.
Hombrechtikon
Bevölkerig
Religion: 36,1 % reformiert, 28,4 % römisch-katholisch.
Transsibirische Eisenbahn
Uuswǜrkungè vom Baanbau
Diè Transsibirischi Ysèbaa hèt uumittelbari bositivi Uuswǜrkungè uff d Wǜrtschaft vom Gebièt ghaa, wo sie erschlossè hèt. Uuslandsinveschtitionè im Bärgbau, Handel, Ysèbaanè un Fabrikè, vóbundè mit dè Errichtung vo Konsulatè un Ußèhandelsbüros in Wladiwoschtok sin Zeichè vom wǜrtschaftlichè Uffschwung. Ghandlèt wörd mit Holz, Kollè un Läbbènsmittel.
Hombrechtikon
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 2,6 %, CVP 3,6 %, EDU 5,7 %, EVP 5,2 %, FDP 8,8 %. GLP 11,4 %, GP 7,8 %, SP 14,6 %, SVP 39,8 %, Suschtigi 0,4 %.
Transsibirische Eisenbahn
Uuswǜrkungè vom Baanbau
É witters Zeichè s vo wǜrtschaftlichem Uffschwung isch d Zuèwanderung gsi. Bim Aafang vom Bau (1891) hét Sibiriè öppè füüf Millionè Ywooner. Abber allei zwǜschè 1903 un 1914 hèn sich öppè vyr Millionè Buèrè dè Trassè nõch aagsidlèt. Dè Faarpriis für Zuèwanderer hèt pro Familliè nu füüf bis zee Rubel gmacht, well d Zuèwanderung im staatlichè Intresse glègè isch.
Hombrechtikon
Politik
Gmäindspresidänt isch de Rainer Odermatt (FDP). (Stand 2014)
Transsibirische Eisenbahn
Uusbau
Dè zweischpurige Uusbau vo dè Transsib isch nõch èm Zweitè Wältchrièg fèrtiggschtellt worrè. Im Zämmèhang mit dè Brojèktyrung vom Irkutsker Stausee a dè Angara isch diè urschprünglich voworfeni Dirèktvobindung vo Irkutsk bis Sljudjanka übber èn Pass vom Baikalgebirge mit mèngè Ysèbaatunell baut worrè. Diè neu Streggi isch 1949 in Bedryb gangè. Beidi Streggè sin znägscht parallel bedribbè worrè, woby diè neui witter uusbaut un bis 1956 elegtrifizyrt worrè isch. Nõch èm Fluètè vom Irkutsker Stausee, wo 1959 fèrtig worrè isch, hèt mò diè aalti Streggi zwǜschè Irkutsk un èm Baikalsee stillglait. Dè Abschnitt Sljudjanka – Port Baikal am südlichè Weschtufer vom Baikalsee isch dõdemit zuè nèrè Stichschtreggi vo nu no lokaler Bedütung worrè, wörd abber mee un mee vo Tourischtikzüüg befaarè. Dõdemit isch au d Fäärvobindung bzw. d Pferdeschlittèvobindung übber dè See endgültig übberflüssig worrè, well dè Abschnitt Irkutsk - Port Baikal nǜmmi eksischtyrt hèt. Us touristischer Sicht isch es schad, dass ein vo dè schönschtè Abschnitt vo dè Transsib, Port Baikal - Sljudjanka, nǜmmi vo dè normalè Reisezüüg uff dè Transsib befaarè wörd. Dè Bligg uff dè Baikalsee isch sit dèm nu nò uff èm südlichè Oschtufer-Abschnitt Sljudjanka - Posolskoje möglich.
I dè 1950er un 1960er Johr sin vo dé Transsib mèngi Stichbaanè gu Nordè un Südè aaglait worrè, um d Holzyschlaggebièt vo dè Taiga un d Kornkammèrè vo dè Steppe besser aazbindè chönnè. Asè isch öppè diè Südsibirischi Baan vo Jurga übber Nowokusnezk un Abakan bis Taischet entschtandè, wo én Gürtel vo zwei- bis füüfhundert Kilometèr um d Transsib vokeerstechnisch erschlossè hèt. Us milidärstrategischè Gründ (d Transsib lauft stellèwys nit witt vo dè russisch-chinesischè Gränz èwäg durrè) isch è zweiti, nördlich trassyrti Streggi, wo um dè Nordzipfel vom Baikalsee ummè gòt, volait worrè, d BAM. Si zwygt z Taischet, nordweschtlich vom Baikalsee, vo dè Transsib ab un volauft öppè 600 Kilometèr nördlich vo sèllèrè parallel in Richtung Pazifik.
Well Wladiwoschtok früèner militärisches Spèrrgebièt gsi isch, hèn Uusländer vo Nadeschdinskaja (km 9249) nõch Nachodka (Uusreisehaffè für Uusländer nõch Yokohama, Japan) faarè müèsè. Mit sèllèrè Variantè isch d Gsamtschtreggi sogar 9438 km (statt 9288 km) lang gsi. Sèll Spèrrgebièt isch us russischer Sicht nötig gsi, well im einzigè (fascht) iisfreiè, russischè Pazifik-Hafffè diè gsamti russische Pazifikflottè stationyrt gsi isch.
Hombrechtikon
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Humbrächtike ghört zue de Seemundarte.
Transsibirische Eisenbahn
Uusbau
Diè durchgehendi Elegtrifizyrung isch nõch 74 Jahr am 25. Dezembèr 2002 abgschlossè worrè. Sèlli isch übber Johrzeente abschnittswys gmacht worrè:
Streggi
D Streggi volauft übber 7000 km vo Wescht nõch Oscht un 1400 km vo Nord nõch Süd. D Transsib wörd landschaftlich vorwiègend durch d Taiga brägt. Bi Kilometèr 1777 (im Ural) markyrt èn Obelisk südlich vo dè Gleis d Gränzè zwǜschè Europa un Asiè. Im Brinzyp wörd èrsch dört us dè Transrussischè diè Transsibirischi Ysebaa.
A dè Trassè vo dè Transsib ligèd 89 Städt, unter andrem Nischni Nowgorod, Kirow, Perm, Jekaterinburg, Omsk, Nowosibirsk, Krasnojarsk, Irkutsk, Ulan-Udee, Tschita un Chabarowsk. Èn wichtigè Parallelzweig zuè dè Hauptschtreggi durchquert um d Stadt Petropawl (Petropawlowsk) uff énèm öppè 180 Kilometèr langè Abschnitt kasachisches Gebiét.
Diè Transsibirischi Ysébaa übberquert 16 großi Flüsse (Wolga, Wjatka, Kama, Tobol, Irtysch, Ob, Tom, Tschulym, Jenissei, Oka, Selenga, Seja, Bureja, Amur, Chor un Ussuri). Drübber usè volauft si 207 km am Baikalsee nõch un 39 km am Ufer vo dè Amurbucht. Bis zuè dè Oka chrützt d Transsib diè nõch Nordè flièßèndè Strööm un Flüss z Weschtsibiriè, èrscht ab dè Oka folgèt d Trassè Flüss, wo nõch Oschtè witter laufèd.
Urschprünglich isch d Streggi zwǜschè Moskau un Omsk witter südlich übber Tula, Rjaschsk, Pensa, Samara, Ufa un Petropawlowsk. Érscht ab Mitti vo dè 1930er Johr sin dié durchbundenè Züüg übber diè no hüt bruuchti Streggi gangè.
Weschtlich vo Chabarowsk lauft die Transsib am linkè Ufer vom Amur nõch, ergo im Abschtand von è baar Kilometèr zuè dè russisch-chinesischè Staatsgränz. Well s am Amur diversi Uuseinandersetzungè vo dè Russè un Chinesè gää hèt, hèn d Russè è baar hundert Kilometer witter nördlich us strategischè Gründ d BAM barallel zuè dè Transsib baut.
D Transsib-Station BAM isch mit dè BAM-Station Tǜnda vobundè, sèll isch diè öschtlichschte Vobindung Transsib-BAM.
Vo Chabarowsk nõch Wladiwoschtok folgèt d Transsib-Streggi im Dal vom Ussuri. Im Mündungsberych vom Ussuri i dè Pazifik hört d Transsib a dè Spitzè von èrè Halbinslè uff, dört stòt dè Kilometèrschtei 9288 im Baanhof vo dè 1860 gründètè Küschtèstadt Hèrrscher vom Oschtè (Wladiwoschtok).
Vo dè Transsibirischè Ysébaa zwygèd Streggè nõch Zentralasiè, diè Transmonglischè Ysebaa vo Ulan-Udee i d Mongolei un d Volksrepublik China ab. In irer Fortfüürung südlich vo Wladiwoschtok füürt d Baanschtreggi Chassan-Rajin nõch Nordkorea.
Bedryb
Übber diè Transsibirischi Ysébaa vokeert au diè längscht durchgängigi Zugvobindung vo dè Wält (Moskau–Wladiwoschtok–Pjöngjang). Jeddè zweitè Daag volòtt én Zug 1/2 (Rossija) dè Jaroslawler Baanhof z Moskau un i dè Gegèrichtung Wladiwoschtok, um 144 Stundè spôter in Wladiwoschtok am Japanischè Meer, i dè Gegèrichtung z Moskau, aazchò. Zuèsätzlich vokeert in ebbèfalls zweidägigem Rhǜthmus Zug Nr. 99/100 bi öppè 160 Stundè Faarzit. Näbbè sèllè Zugpärli vokeerèd èn Huufè andri Züüg uff sèllèrè Streggi. Bi Tourischtè belièbt sin diè beidè Zugpärli gu Peking. Eins faart übber diè Transmongolischi Ysèbaa (Nr. 3/4), s andere übber d Mandschurei (Nr. 19/20).
Fascht jedi Stadt a dè Transsibirischè Ysèbaa odder im Umfäld vo dè Streggi hèt è eignes Zugpärli nõch Moskau: Moskau–Omsk, –Nowosibirsk, –Nowokusnezk, –Kemerowo, –Tomsk, –Krasnojarsk, –Abakan, –Irkutsk, –Ulan-Udee, –Sewerobaikalsk, –Tschita odder –Chabarowsk. Abber nit jedè Fèrnzug, wo uff dè Streggi faart, gòt uff odder chunnt vo Moskau, wiè d Zugpärli Nowosibirsk–Wladiwoschtok, Omsk–Nowosibirsk, Nowosibirsk–Krasnojarsk, Krasnojarsk–Irkutsk odder Charkow–Wladiwoschtok zeigèd. Züüg vokeerèd däglich, alli zwei Dääg odder wöchèntlich. Im Summer git s zuèsätzlich Saison-Züüg vo-nèm Huufè sibirischè Städt as Schwarze Meer (Adler) sowiè i dè Kaukasus (Kislowodsk).
Am Daag vobindèd voeinzelti Schnellzüüg mit Sitzblätz Städt a dè Transsib, zum Byschpill Omsk-Nowosibirsk. Sèllè Märkt hèt sich abber èrscht entwicklèt. Ußerdèm git s für dè Naavokeer dè Daag durrè Elektritschkas, wo alli Haltepüngt bediénèd. Theoretisch chönnt mò vo Moskau bis Wladiwoschtok fascht uusschlièßlich mit Elektritschkas faarè – müèst abber dõdefür übber 50-mòl umschtygè un è baar Wochè Faarzit yblaanè. Allei zwǜschè Omsk un Nowosibirsk muè mò byschpillswys zweimòl umschtygè, ooni dirèktè Aaschluss.
Streggèzuèschtand un Wǜrtschaftlichkeit
Dè Zuèschtand vo dè russischè Ysèbaanè isch allgemein guèt bis befridigend, d Transsib als Hauptmagischtralè vo dè RŽD isch in seer guètem Zuèschtand. S git kaum Langsamfaarschtellè, abber au (no) keini Hochgschwindigkeitsabschnitt. Meefach isch dè Uusbau vo einzelnè Abschnitt vo dè Hochgschwindigkeitsschtreggi blaant; oft wörd dè Abschnitt zwǜschè Omsk un Nowosibirsk i s Muul gnõ, wo uff 650 Kilometèr Längi fascht keini Bögè odder Stygungè uffwyst. Symens hèt schu Vorvodrääg für dè Uusbau un dè spôtèrè Wagèpark unterschribbè, im Moment lyt sèll Brojèkt abber uff Iis.
Diè durchschnittlichi Reisegschwindigkeit vo dè Personèzüüg uff dè Transsib bedrait 60 bis 70 km/h. Güterzüüg faarèd langsamer. Dõdefür sin d Güterzüüg uff dè Transsib bis zuè 6000 Tonnè schwèr un entschprèchend lang, wa nadürlich voruussetzt, dass d Traktionsleischtung uusreichend isch un d Bloggschtreggè lang gnuèg sin. Beides isch abber uff dè Transsib gwôrleischtet, sèll isch analog zuè dè transkontinentalè Baanschtrèggè i dè USA odder z Kanada. Uff dè Transsib vokeerèd vill Ganzzüüg, mit dènnè di sibirischè Boddèschätz dransportyrt wörrèd. Für sèlli Ganzzüüg hèn d RZD z. B. achtachsigi Chesselwägè mit 125 t Nutzlascht im Iisatz.
Mit dè Fèrtigschtellung vo dè Fèrnschtrõß M58 Amur anno 2004 (durchgängig asphaltyrt sit 2010) zwǜschè Tschita un Chabarowsk hèt d Transsib irè Monopol bi dè Aabindung vom russischè Fèrnè Oschtè a dè Räscht vom Land im Übberlandvokeer volorè.
Brojèkt
Zämmè mit dè Dütschè Baan sin sit 1997 Blään entwicklèt worrè, diè Transsibirischi Ysèbaa als Transportwäg für Güèter us èm Fèrnè Oschtè nõch Europa z bruuchè. Wègè dè Wǜrtschaftskrisè un dè sèllèwäg stark gsunkènè Frachtrõté uff ém Seewäg sin d Blään abber znägscht gschtoppt worrè. Sit 2010 sin mee Güèterzüüg zwǜschè China un Europa aabotè worrè. Sèlli Fracht wörd a dè Systemschnittgränzé, z. B. z Erlian a dè Transmongolischi Ysèbaa, zwǜschè Normalschpur un Breitschpur umgladdè. Sit Èndi Novembèr 2011 faart èn däglichè Zug vom Trans-Eurasia-Express für BMW vom Wärch Leepzisch uff Shenyang.
Diè chinesischi un diè russischi Regyrung hèn d Absicht, d Faarzit vo Moskau gu Peking vo jetzt sechs Dääg uff zwei Dääg z vochürzè. Im Oktobèr 2014 hèn si è Memorandum unterschribbè, wo dè Neubau vo dè Gsamtschtreggi als Schnellzugschtreggi mit èm Uffdragswärt vo € 180 Milliardè vorsièt.
1. August
Dr '''1. Augschte''' isch dr 213. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 214. in Schaltjohr), dodermit blybe no 152 Däg bis zum Änd vum Johr.
Röselichranz
Dr Röselichranz isch es Liederbuech vo dr Schwiiz.
Dr ganz Titel vo däm Band, wo im Morgarte-Verlag z Züri anne 1942 usecho isch, heisst «Röselichranz. Volkskinderlieder der Schweiz». Dr Zürcher Musiker Alfred Stèèrn hät’s zäme mit sinere Frou Klara Stèèrn gmacht. Die vile Zeichnige drinn sind vo dr Grafikerin Berta Tappolet (1. Jänner 1897 bis 21. Juli 1947).
Deil Lieder sind vo bekannte Dichter, bi vil anonyme Värsli weiss men aber nid wär se z’erscht agfange het de Chinder vorsäge. Bi de meischte vo dene Lieder sind Musignoote drby und es isch aggèè, us welem Schwiizer Kanton si sind.
D Liedli und Värsli sind in drizää Kapitel püschelet. Das sind:
Fascht es halb Dotze nöji Uuflaage sind vom Suurländer z Aarau sid 1963 usepraacht worde.