Neues_Reich_(Ägypten)
Die 18. Dynaschtii
Dr Ahmose I., 1570-1546, het Avaris, d Hauptschdadt vo de Hyksos, eroberet und denn, wo si sich nach Sharuhen in Südkanaan zruggzooge hai, het er se verfolgt und d Schdadt iignoh noch erä Belagerig vo drei Johr. Er het au z Nubia Chrieg gmacht und isch bis zum zweite Katarakt cho. Si Sohn Amenophis I. het vo 1546 bis 1526 gregiert. Er het Nubia bis zum dritte Katarakt anektiert. Im Weschte het er gege d Libyer kämpft. Dr Thutmosis I., (1525-1512) het s ägyptische Gebiet in Nubia vergrösseret und dr Turi zum erschte Vizekönig (eigentlig Königssohn vo Kusch) vo Nubia gmacht. Im Nordoschte isch er bis über ä Euphrat uf Naharin, em Land vo de Mitanni, vorgschtosse. Dorum het er am dritte Katarakt ä Dänkmol ufgschtellt wo druf gschtanden isch: Siis Schwärd berüehrt beidi Ändi vo dr Wält. D Nilkatarakt si es Hindernis für dr Handel gsi. Mä het müesse d Schiff uslade und d Ware und s Schiff sälber überland schleppe. Wäge däm het dr König befohle as me ä Kanal grabt wo mä mit de Schiff cha duurefahre. Z Thebe het dr Thutmosis dr Tämpel vom Amun widder usbaut und Obeliske drvor ufgschdellt. Er isch dr erscht König wo im Daal vo de König begrabe worden isch. Dr Thurmosis II. (1512-1504) isch mit dr Hatschepsut, wo villicht si Halbschwöschter oder si Dochder gsi isch, verhürotet gsi. Er het Ufschtänd vo de Kuschite z Nubie und vo Beduine z Kanaan niidergschlage und widder an de Tämpel z Karnak baut. D Hatschepsut (1503-1482) isch noch em Dod vo ihrem Ma Thutmosis II. Regentin worde für däm sii Sohn, mögligerwiis ihrem Halbbrueder, wo no z chlii gsi isch für zum regiere. Noch e baar Johr het si sich aber zum König erklärt, het die königliche Insignie afo dräge, drunter dr pharaonisch Bart, und het as eini vo de wenige Fraue Ägypte in ihrem eignige Name gregiert. Sie het vili Tämpel lo uusbaue dur ihre Minischter Senenmut. D Handelsexpedition wo si nach Punt gschickt het, isch eini vo de bekannteschte in dr Gschicht vom Alten Ägypte. Dr Iifluss vom rächtmässige Dronnochfolger Thutmosis isch gwachse, und in de letschte Johr vo ihrer Regierigszit wärde si as gliichberechtigt dargschdellt. S Ändi vo dr Hatschepsut isch nit klaar und mä weiss au nid wiso dass Johr noch ihrem Dod ihre Name uus de Dänkmöler uusegmeisslet worden isch. Dr Thutmosis III. (1504-1450) het, theoretisch wenigschtens, zsämme mit dr Hatschepsut gregiert bis 1482, wo si sich zum König erhobe het. Dr Thutmosis isch aber wäge däm nit entmachtet worde sondern het ä Karriere as General agfange. Er isch 1480 in Kanaan iigfalle, und isch gege Megiddo zoge, wo ä Koalition vo kanaanitische und syrische König a schtarki Armee ufgschdellt hai. Er isch mit dr ganzen Armee dur es ängs Daal in d Isreel Ebeni cho und isch hinder de Linie vo de Kanaaniter gsi. Im Kampf het er se in d Flucht gschlage und nach erä Belagerig au d Schdadt Megiddo iignoh. Churz druf het er bim Euphrates än Armee vo de Mitanni gschlage. Im Süde het er Kusch (im hütige Sudan) bis zum vierte Katarakt eroberet. Mit de Dribut won er vo de Kanaaniter und Nubier übercho het er Tämpel baut z Karnak, z Heliopolis und z Abydos. D König wo denn uf a Dron cho si, dr Amenophis II. 1450-1425, und dr Thutmosis IV., 1425-1417, hai d Ussebolitik vom Thutmosis III. wiiddergfüehrt und Chrieg vor allem in Kanaan gmacht. Aber si hai au am Gliichgwicht zwüsche de Grossmächt gschafft. Dr Thutmosis IV. het a Verdraag mit Babylonie abgschlosse und sich mit Mitanni alliiert, won er d Dochter vom König Artatama ghürotet het. D Zit vom Amenophis III., 1417-1379, isch bolitisch und militärisch a Hochpunkt in dr Gschicht vo Ägypte gsii. Siini diplomatische Bezieige mit den andere Grossmacht isch dokumentiert in de Amarna Brief, d Korreschbondänz wo ihm d Grosskönig gschickt hai. Dr Amenophis IV., 1379-1361, het em Kult vom Aton, dr Sunneschiibe, dr Vorzug gä, si Name zu Echnaton gänderet, und ä neui Hauptschdadt, Achetaten (in dr Nöchi vom hütige Dorf Amarna), baut wo um än Atontämpel ume baut gsi isch. Vor allem d Brieschter vom Amun hai d Underschtützig verlore, wo sie früehner übercho hai. D Kunscht het sich vo dr schtarre Formalischtik vo dr Vergangeheit glöst und neui Forme gsuecht. Mä redet vo dr el Amarna Periode. Ussebolitisch het sich dr Echnaton wenig engagiert. Wil er so mit innebolitische Broblem beschäftiget gsi isch, het er sich nume wenig um das kümmeret, was z Kanaan bassiert isch und wie dört dr Iifluss vo Ägypte schwächer worden isch. Wer si Nochfolger gsi isch, weiss mä nid genau, möglicherwiis isch das dr Smenchkare gsi, wo me nid sicher isch öb das nid e Frau gsi isch. Denn isch dr Tutanchamun, 1361-1352, uf ä Dron cho und under siiner Regierig isch Ägypte zu dr Inne- und Ussebolitik zrugg wo si vor em Echnaton kennt het: dr Atonkult het si Wichtigkeit wider verlore, dr Amunkult isch wider underschdützt worde, und dr General Horemheb het Chrieg gfüehrt in Kanaan. Dr Ai, 1352-1348, het brobiert d Bezieige mit de Hethiter z verbessere, aber si Nochfolger Horemheb, 1321-1293, het d Armee verschterkt und sich uf die militärischi Option beschränggt.