cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vibrant
Dr aktive Artikulator vum alveolare Vibrant isch zwar älleweg d Zungespitze (d einzig Usnaam wo bekannt isch isch s Tschechische, lueg unte), dr Artikulationsort isch allerdings nüt älleweg alveolar. So findet sich im Spanische je nooch Dialäkt näbem alveolare au en dentale Vibrant. Au postalveolare Konsonante sin mögli, es isch aber kei Sprooch bekannt wo mit Sicherheit dentale, alveolare un postalveolare Vibrante vonenander unterscheidet.
Dr einzig bekannte alveolare Vibrant wo mitem Zungeblatt statt mit dr Zungespitze ussgsproche wird isch eis vo de beide r im Tschechische wie im Name vum Komponischte Antonín Dvořák (IPA: ). De Luut isch usserdäm e Kombination vumene Vibrant gfolgt vumene Frikativ.
De uvulare Vibrant isch eini vo de Ussproochmöglichkeite vum Zäpfli-r im Alemannische un andri weschteuropäischi Sprooche, wo allerdings änder sälte isch. Usserhalb vo Europa chunt er praktisch überhaupt nüt vor. S Abchasische im Kaukasus oder s Lakota vo Nordamerika hen en uvulare Vibrant.
Es isch numme ei Sprooch bekannt wo zwei verschidni Vibrante unterscheidet, un zwar d öschtliche Dialäkt vum Okzitanische wo möglicherwys vo ältri Sprächer de alveolare ( - "gheilt") vum uvulare Vibrant ( - "Eiche") unterschide wird.
Bildung
Bildig (vo ) bezäichnet s Forme vom Mensch in Respäkt uf si „Menschsii“, sini gäistige Fähigkäite.
Dr Begriff beziet sich uf e Brozäss („sich bilde“) sälber und au uf dr Zuestand („gebildet si“). Die zwäiti Bedütig entspricht eme bestimmte Bildigsideal (zum Bischbil das vom Humboldt), wo im Lauf vom Bildigsbrozäss aagsträbt wird. E Zäiche vo dr Bildig, wo mä bi fast alle Bildigstheorie findet, cha mä umschriibe as s reflektierte Verheltnis zu sich, zu andere und zur Wält.
Dr modärni dünamischi und ganzhäitligi Bildigsbegriff stoot für e Entwickligsbrozäss, wo dr Mensch sis ganze Lääbe lang begläitet wenn er sini gäistige, kulturelle und lääbensbraktische Fähigkäite und sini personale und soziale Kompetänze erwiteret.
Pahlavi (Dynastie)
D Dünastii vo de Pahlavi (Dūdmān-e Pahlavī) isch die letschti Herrscherdünastii vo de persische Schah gsi.
Gschicht
Dr letscht Schah, dr Mohammad Reza Schah Pahlavi, het Reforme iigfüert und s öffentlige Lääbe im Land sekularisiert. Er het sich bi dr politische Lingge und bi de radikal Religiööse verhasst gmacht und uf iire Widerstand brutal reagiert. Er isch schliesslig bi dr Islamische Revoluzioon 1979 abgsetzt und d Monarchii isch ufghoobe worde.
D Herrscher vo dr Dünastii
Dr letscht Droonfolger isch dr Cyrus Reza Pahlavi (* 1960) gsi.
Sigmund Freud
Der Sigmund Freud isch berüemt worde, will är mit der Psüchoanalüse agfange het. Är het gseit, dass der Sexuautriib eigentlech aues entscheidet imne Läbe vomne Mönsch. Da isch är uf der gliiche Linie mitem Charles Darwin, wo gseit het dass der Säubschterhautigstriib, auso ässe, trinke u Chinder ha (Sexuautriib), bi Tier u ebe ou bim Mönsch aues entscheidet. D'Idee vom Freud si hüt no heftig diskutiert.
Zu siner Zit het speziell d'Chile ke Freud gha a sine Idee. Der Sigmund Freud het d'Religione uf sone Art kritisiert, wies no nie öpper gmacht het vor ihm: är het gseit, d'Religiosidät vo eim sig e infantili Nöirose.
Eine vo sinie wichtige Schüeler isch de Carl Gustav Jung gsii.
Schrifte
Sammelwerch
Einzelni Werch (Uuswahl) als Fischer-Tb
Morlaix Communauté
D Morlaix Communauté (bretonisch Montroulez Kumuniezh) isch e franzesischi Communauté d’agglomération im Département Finistère in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch am 30. Dezämber 1999 grindet wore un bstoht us 26 Gmaine. Dr Verwaltigssitz isch z Morlaix.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Veränderunga sitt 2017
2019: Füsion Plouigneau un Le Ponthou → Plouigneau
Kanton Ploemeur
Dr Kanton Ploemeur (franzesisch Canton de Plœmeur, bretonisch Kanton Plañvour) isch e Kanton im Arrondissement Lorient im franzesische Département Morbihan in dr Region Bretagne. Dr Hauptort isch Plœmeur.
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 hän die Gmaine zum Kanton ghert: Larmor-Plage un Ploemeur (Hauptort).
Revanchismus
Röwanschismus bezäichnet e politischi Iistellig, wo sich gwaltsam wil rääche (frz. revanche) für milidäärischi und politischi Niiderlaage oder Friidensbedingige oder Friidensverdraäg will annulliere. Wemm mä sich friidlig drum bemüet Friidensbedingige z ändere, säit mä däm Verdraagsrewisionismus. In Frankriich bezäichnet Röwanschismus (fr. revanchisme) e nationalistische Ströömig, wo zwüschen em Dütsch-Französische Chrieg 1870/1871 und em Erste Wältchrieg wit verbräitet gsi isch und s Ziil gha het, Elsass-Lothringe zruggzeroobere.
In dr DDR isch dr Begriff „Röwanschismus“ e feste Bestanddäil vo dr politische Terminologii vo dr SED gsi. Er isch as politische Kampfbegriff gegen e westdütsche „Klassefind“, gegen d Bundesregierig und gege Bardeie (speziell d CDU/CSU) verwändet worde.
Quimper Communauté
D Quimper Communauté (bretonisch Kemper Kumuniezh) isch bis 2016 e franzesischi Communauté d’agglomération im Département Finistère in dr Region Bretagne gsii. Dr Gmaiverband isch am 28. Dezämber 1999 grindet wore un us acht Gmaine bstande. Dr Verwaltigssitz isch z Quimper gsii. Bresidänt isch dr Ludovic Jolivet gsii.
Gmaine
Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert:
Fußball-Weltmeisterschaft 1954
Spiilort
D Spiil vu dr Wältmaischterschaft sin in sechs Stadie in sechs Schwyzer Stedt uusdrait wore:
Qualifikation
Die 16 Mannschafte hän si fir d WM WM 1954 qualifiziert:
Gruppe 2
Entschaidigsspiil um Blatz 2:
Gruppe 4
Entschaidigsspiil um Blatz 2:
Finalrundi
1 Siig no Verlengerig
Peseux NE
Peseux NE (frankoprovenzalisch ) isch e Gmai vum Kanton Nöueburg.
Geografi
Peseux lyt weschtlig vu dr Stadt Nöueburg am Jurafuess und a dr Kantonsstrooss is Val de Travers ufe.
Dr Bann umfasst 3 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 70 % Wald un 27 % Sidligsflechi. D Nochbergmaine vu Peseux sin Milvignes, Corcelles-Cormondrèche, Val-de-Ruz, Valangin un Nöueburg.
Gschicht
Peseux isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1191 as Pusus (1195 apud Pusoz, 1278 de Posoys, 1466 Peseux).
Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.
Religion
45,9 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 24,6 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,2 Prozänt, CVP 2,2 Prozänt, FDP 25,7 Prozänt, Grüeni 8,8 Prozänt, PdA 1,2 Prozänt, SP 29,6 Prozänt, SVP 24,1 Prozänt.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 5387 Yywohner 92,3 Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,5 Prozänt Dytsch, 1,7 Prozänt Italienisch un 2,5 Prozänt anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.
Alice Munro
D Alice Munro (* 10. Juli 1931 z Faken, Ontario as Alice Ann Laidlaw) isch e kanadischi Schriftstelleri. Mit ihrem umfangryche verzellerische Wärch isch si z Kanada un im angelsächsische Sprochraum e Bestsellerautori. D Munro isch mit e Huffe Bryys uuszaichnet wore, unter anderem anne 2009 mit em Man Booker International Prize. Am 10. Oktober 2013 isch ere dr Nobelbryys fir Literatur zuegsproche wore. D Alice Munro läbt z Ontario un z British Columbia.
Läben un Wärch
D Munro isch as eltschti Dochter zämme mit zwai Gschwischtrig uf ere Silberfuchsfarmz in Wingham ufgwachse. Wu si zeh Johr alt gsii isch, isch het ihri Mueter e sälteni Form vu dr Parkinson-Chranket iberchuu. Zwische 1949 un 1951 het si an dr University of Western Ontario Journalismus studiert. Us Gäldmangel het si ihre Studium abbroche, hehet dr Jim Munro ghyrote un het vier Dechtere uf d Wält brocht. Ihri Dochter Sheila Munro het anne 2002 d Chindhaitserinnerige in Lives of Mothers and Daughters: Growing Up With Alice Munro publiziert. Anne 1972 het sich d Munro vu ihrem Mann drännt, vier Johr speter, anne 1976, het si dr Geograf Gerold Fremlin ghyrote.
D Munro het lang mieße warte, vorbe si ne erschti Sammlig vu Verzellige het chenne publiziere. Ihre Debüt Dance of the Happy Shades isch anne 1968 vu dr Kritik begaischteret gfyyrt un uuszaichnet wore. Bishär het si 10 Bänd mit Verzellig uusebrocht.
In The View from Castle Rock verzellt si d Gschicht vu ihre schottische Vorfahre (e entfärnte Vorfahr vun ere isch dr schottisch Dichter James Hogg) un vu ihre aigene Chindhait un Juged z Kanada.
Mit ihre Churzverzellige chnipft d Munro an di angelsächsisch Dradition vu dr Short Stories aa. Ihri Gschichte sin realitetsnoch, abgrindig, uusentimental un hän vilmol e uffige Schluss.
Wärch
Zuesätzli sin Best-of-Bänd publiziert wore:
Conters
Conters isch de Name vo verschidne Ortschafte im Kanton Graubünda i da Schwiz:
4. März
Dr '''4. Merz''' isch dr 63. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 64. in Schaltjohr), dodermit blybe no 302 Däg bis zum Änd vum Johr.
Sokrates
Wie berüempt är isch, geht men au draa, dass me alne griechische Filosofe, wo vor ihm gläbt hei, Vorsokratiker seit.
s Läbe
Me seit, är sig z Athen umespaziert und het mit Lüüt uf der Strass diskutiert. D Theme, woner drüber gredt het, si filosofisch gsi, es isch ums Läbe vo de Mönsche gange und drum wie me am beschte derzue bitreit, dass es allne besser got. Är heb Froge gschtellt, wo no nie öpper vor ihm druuf cho sig. Das isch es bearne unheimlech gsi, und drum het der Sokrates Finde gha; am Ändi isch er aaklagt worde wil er jungi Lüüt uf der Strass mit sine Diskussione beläschtiget heig. Är isch zum Tod verurteilt worde, hätt aber ohni Problem chöne Athen verlo; wil är das ned gmacht het und statt wäggzgoh der Giftbächer gnoo het, seit me, är het sech für d Filosofi gopferet. Das alles isch guet beschribe im Wärch vom Platon "d Apologii (Verteidigungsred) vom Sokrates".
Dr Platon het i syne Schrifte es bar Mol dr Sokrates als Lehrmeischter lo ufträtte, so wie öpen im Glychniss vo dr Hööli.
Carlo Conti (Politiker)
Dr Carlo Conti (* 1. Februar 1954 z Basel) isch e Schwizer Politiker (CVP) und sit 2000 Regierigsroot vom Kanton Basel-Stadt. Er isch Vorsteher vom Gsundhäitsdepartemänt Basel-Stadt.
Dr Conti het 1973 d Matur am Basler Wirtschaftsgümnasium gmacht und denn bis 1978 Jurisprudänz an dr Universidäät Basel studiert. 1982 het er s Aawaltspadänt überchoo und het denn bis 1985 as Aawalt gschafft. Bis 2000 isch er bi dr Hoffmann-La Roche as Läiter vo dr Rächtsabdäilig aagstellt gsi.
Dr Conti isch 1978 politisch aktiv worde, won er Gschäftsfüerer vo dr CVP Basel-Stadt worden isch. Vo 1983 bis 1992 und wider vo 1997 bis 2000 isch er für d CVP im Groosse Root, em Basler Kantonsparlamänt, gsässe. Vo 1991 bis 1999 isch er Bresidänt vo dr Kantonalpartei CVP Basel-Stadt gsi. Im Joor 2000 isch er in Regierigsroot gweelt worde, 2004 und 2008 isch er im Amt bestäätigt worde.
Am 7. Januar 2014 het er bekannt gee, ass er im Summer wurd zruggdräte. Dr Grund drfür isch dää, ass er sit 2005 im ganze 111'000 Franke an Honorar nit korräkt abgrächnet het.
Beiern
Beiren (lothrìngisch; frànzeesch Beyren-lès-Sierck, bìs 1926 Beyren, ditsch Beiern) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Beiren lijt àn dr Granz züe Luxeburi, rund 15 Kilometer nordeschtlich vun Thionville uf re Heche zwìsche 154 un 268 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Ìm Johr 1769 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Ànne 1812 ìsch s Nochberdorf Gandren (dt. Gandern) ingmeindet worre.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Beiren ìsch. Beiren ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Beiren ghert zem Moselfrankisch.
Saint-Thégonnec
Saint-Thégonnec (bretonisch Sant-Tegoneg) isch e ehmoligi franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. Zum 1. Jänner 2016 isch si mit Loc-Eguiner-Saint-Thégonnec zue dr Commune nouvelle Saint-Thégonnec Loc-Eguiner fusioniert wore.
Gschicht
Saint-Thégonnec isch zum erschte Mol gnännt wore um 1330 as Ploeyber Riual (1345 Pleyber Riuall, um 1450 Ploeyber Riual Saint Egonneuc, 1467 Pleyber Sainct Egonnec, 1516 Pleiberz Tegonec, 1630 Pliber S. Gonnet, 1709 Saint Thegonet).
Verwaltig
D letscht Maire vu Saint-Thégonnec isch d Solange Creignou gsii.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Saint-Thégonnec ghert zem Bretonisch.
Bezange-la-Petite
Bezange-la-Petite (ditsch Kleinbessingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Ottobeuren
Ottobeire (amtlich Ottobeuren) isch a Markt em Landkroes Onderallgai en Bayern.
Bezange-la-Petite
Geogràfi
Bezange-la-Petite lijt nin Kilometer sìdeschtlich vun Vic-sur-Seille ìm Saulnois uf re Heche zwìsche 209 un 290 m ìwer em Meeresspiejel.
Ottobeuren
Geografi
Ottobeire leit rond zeh Kilometer sideschtlich vo Memmenga en dr Region Donau-Iller, an dr Weschtliche Genz. Vo dr Gmarkong send 70,2 % Landwirtschaftsfleche, 20,8 % Wald, 8,5 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschtige Fleche.
Bezange-la-Petite
Gschìcht
Bezange-la-Petite ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 699 àls Bisariga un Bisanga (1188: Allodium de Besangis, 1267: Bizainges-de-lez-Ranzia, 1259: Saint-Memin-Buzange, 1393: Semi-Besainge, 1461 Semibesenge, 1554 Semibesanges, 1676: Parva Bisangia).
Ottobeuren
Gmoendsgliderong
Zua Ottobeire ghered d Derfer Betzisried, Bibelsberg, Brüchlins, Daßberg, Eheim, Eldern, Guggenberg, Hofs, Langenberg, Ollarzried, Reuthen, Stephansried, Unterhaslach ond Wolferts, s Kloschter Wald ond d Weiler ond Gheft Abdecker, Bäuerle, Blauhof, Böglins, Bollenmühle, Boschach, Bühl, Dennenberg, Eggisried, Eheimer Mühle, Epple, Fröhlins, Geislins, Gumpratsried, Gut, Hahnenbühl, Haitzen, Halbersberg, Hessen, Höhe, Hölzle, Leupolz, Neuvogelsang, Niebers, Oberhaslach, Oberried, Ölbrechts, Rempolz, Schachen, Schellenberg, Schiessenhof, Schochenhof, Schoren, Schrallen, Steeger, Straßwirt, Unterschochen, Vogelsang, Wetzlins ond Willer.
Bezange-la-Petite
Gschìcht
Ìm Johr 1766 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Bezange-la-Petite ìsch. Bezange-la-Petite ghert zem Kommünàlverbànd.
Ottobeuren
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 4,7 % gleage.
Bezange-la-Petite
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Bezange-la-Petite ghert zem Lorrain.
Ottobeuren
Verwaltong
Ottobeire haut mit dr Gmoende Beea ond Hawanga a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Ottobeire isch dr German Fries.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Ottobeire ghert zom Oschtschwäbisch.
Birseck
S Birsegg isch e geographischs Gebiet an der undere Birs. Im Kanton Basel-Landschaft umfasst si fümf Gmeinde: Arlese, Münchestei, Riinech, Aesch und Pfäffige. E sächsti Gmeind, Dornach, ghört zum Kanton Solodurn.
Bim Daal vo Angestei foot eini vo de grösste Dallandschafte vo Europa aa, die Oberrhiinischi Diefebeni. Si goot vo Aesch meh as 300 Kilometer uf Norde bis in d Gegend vo Frankfurt am Main z Dütschland, und s Birsegg isch der obersti Deil dervo.
Gschicht
S Birsegg, grad vor de Door vo der Stadt Basel, isch e Deil vom Fürstbistum Basel gsi. Zwar isch es under em Iifluss vo der Basler Reformation au reformiert worde, isch aber ufgrund vom Badener Vertrag vo 1585 wääred der Gegereformation rekatholisiert worde. Wo s Fürstbistum 1803 ufglööst worde isch, isch s Daal vo de Franzoose bsetzt gsi und 1815 mit eme Beschluss vom Wiener Kongräss zum Kanton Baasel cho und bi dr Däilig vom Kanton 1833 zum Baaselbiet. Au hüte isch non e knappi Meerhäit vo dr Bevölkerig, won e Religioon aagit, katholisch, im Gegesatz zum übrige Kanton Basel-Landschaft.
Burge
S Birsegg isch au dur siini vile Burge, Schlösser und Ruine bekannt. Die bekanntiste si:
Jefferson Davis
Jefferson Finis Davis isch am (* 3. Juni 1808 in Fairview uf d'Wält choo, Kentucky; und isch gschtorbe am † 6. Dezember 1889 in New Orleans, Louisiana). Er isch en amerikanische Politiker gsi, wo vo 1861 bis 1865 de einzigi Präsident vo de Konföderierte Staate vo Amerika und demit de Aafüerer vo de Südstaate im Sezessionschrieg.
Läbe
Dä Davis hat vo 1824 bis 1828 a de United States Military Academy in West Point studiert und isch schpöter en Offizier vo de US-Armee gsi und het im Mittleren Weste gschaffet. Dete het er sini erschte Champferfahrige chönne sammle. Am 17. Juni 1835 het er Sarah Knox Taylor ghüüroote, e Tochter vom spötere US-Präsident Zachary Taylor, und drufabe het er de Dienscht verloo. Sini Frau isch aber schoo drü Mönet nachethär a Malaria gschtorbe, das isch am 15. September 1835 gsi. Zwüschedure isch er en nüü gwählte Parlamentarier im US-Repräsentantenhaus gsi, won er zue de Demokratische Partii ghört het. 10 Joor spöter het er am 26. Februar 1845 sini zweit Frau ghüüroote, nämli die 18 Joor jüngeri Varina Banks Howell. Zämme mit ihre het er sächs Chind gha.
Im Joor 1846 het er sin Sitz im Repräsentantehuus uufghä, demit er im Mexikanisch-Amerikanische Chrieg wieder het chönne als Offizier diene. Debi het er a einige Schlachte teilgnoo, au a de Schlacht vo Monterrey isch er beteiligt gsi. Dete isch er zum Oberscht (Colonel) ufeghoobe worde. Won er e Wunde kassiert het, hends ihm en Poste vomne Brigadegeneral welle zuehebe, er aber het de Vorschlag usgschlage, wil numme d'Staate hetid s'Rächt, Milize z'bilde, nöd d'Union.
Er het 1847 en friie Sitz im US-Senat chöne übernäh, 1851 isch er wiedergwählt worde (vom Parlament vo Mississippi, d'diräkti Wahl vo de Senatore isch dänn nonig gebrüchlich gsi.) Numme paar Mönet spöter het er sin Senatssitz abgäh und het als Gouveneur vo Mississippi kandidiärt, er isch aber nöd erfolgriich gsi. Drufabe het er d'Kandidatur vom Franklin Pierce unterstützt, will de Pierce het welle Präsident wärde. De Pierce isch Präsident worde und het em Davis s'Amt vomne Chriegsminister gä. Er het diä Arbet bis 1857 usgfüehrt, und isch dänn in Senat gwählt worde.
Sezession
Er isch en gmässigte Südstaate-Nationalist gsi und het sich am Aafang gäge e Sezession gwehrt und isch z'erscht für e Stärchig vo de Rächt vo de Einzelstaate innerhalb de Union gsi. Wo de Abraham Lincoln zum 16. Präsident vo de Vereinigte Staate vo Amerika gwählt worde isch und de Sezession vo South Carolina het er am 21. Jänner 1861 de Uustritt vo Mississippi gä und isch us em Senat uusgschtige.
Es het noo füf wiiteri Abspaltige vo Südstaate vo de Union gä, drum isch er am 9. Februar 1861 vom provisorische Konföderiertekongräss zum provisorische Präsident gwählt worde und am 18. Februar 1861 im Staatshuus vo Alabama z'Montgomery als erschte und einzig Präsident vo de Konföderierte Staate vo Amerika vereidigt. S'Volch het am 6. November 1861 d'Wahl bestätigt (Amtsaatritt: 22. Februar 1862). Wil d' Konföderiertnarmee im Amerikanische Bürgerchrieg verlore het, het de Davis sini sächsjöörigi Amtsziit nöd chöne fertig regierä.
Er het plant gha, is Usland z'goo, um dete e Exilregierig z'bilde. Debi isch de Davis zämme mit sinere Familie und wiitere Lüüt am 10. Mai 1865 i de nöchi vo Irvinville, Georgia, vo de Unionstruppe gfange worde. Er isch am am 24. Mai 1865 wäge Verroot agklagt worde und isch bisch am 14. Mai 1867 in Untersuechigshaft bliibe z'Fort Monroe, Virginia, dänn het er e Kaution zahlt und isch dänn friichoo. S'Verfahre isch 1869 iigstellt worde.
Bauernhausmuseum Muttenz
S Buurehuusmuseum isch e Museum, wo em Landlääbe gwidmet isch, und befindet sich im Oberdorf 4 in dr Baaselbieter Gmäind Muttez. S Geböid und d Sammlig si dänggmolgschützt. S Museum isch an jedem letschte Sunndig vo de Möned April bis Juni und August bis Oktober am Morge vom zääni bis am zwölfi und am Nomiddaag vom zwäi bis am fümfi offe. Dr Iidritt isch gratis.
S Museum isch sit 1984 im e alte Buurehuus im Dorfzentrum dehäi, wo 1678 zum erste Mol uf ere Charte iizäichnet worde isch und het e vollständigi Iirichdig us em 19. Joorhundert. Sonigi Buurehüüser si no bis in d Middi vom zwanzigste Joorhundert vo Buure bewoont worde, wo Landwirtschaft betriibe häi. E bsundrigi Attrakzioon si d Buurebroot und d Zöpf, wo im Museum im ene historische Holzbachoofe vor de Auge vo de Bsuecher bacht und denn an s Publikum verchauft wärde.
D Sammlig
D Sammlig bestoot us Originalobjekt, wo früener emol vo Buure und iire Familie zum Lääbe und Schaffe brucht worde si.
Veraastaltige
Jeedes Joor git s e baar Veraastaltige, wien e Stuubede mit Ländlermuusig, Alphorndöön, Joodler und Drachtedänz, au wenn Muttez historisch nid grad e Zentrum für sonigs gsi isch.
Liste der griechischsprachigen Geschichtsschreiber der Antike
Die antiki griechischi Gschichtsschriibig het sich us de Gattige vo dr Müthografii und Genealogii entwigglet. Dr Aafang vo dr „äigentlige“ griechische bzw. griechisch-sproochige Gschichtsschriibig im Sinn von ere Informazionssammlig und -ufberäitig, wo Eräigniss vom menschlige Lääbe behandlet, wo daatsächlig bassiert si, foot in dr Gschichtswüsseschaft dradizionell mit em Herodot aa, wo vom Cicero (De legibus 1,5) as „Vater vo dr Gschichtsschriibig“ (latiinisch pater historiae) und au as Vrrzeler von e „Hufe Gschichte“ (latiinisch innumerabiles fabulae) bezäichnet wird. E Vorlöifer vo dr wüsseschaftlige Gschichtsschriibig im ängere Sinn vom ene nüchterne Daatsachebricht gseen au vili hütigi Historiker im Thukydides.
Renan BE
Renan (Franc-comtois [a rnɑ̃], dt. verautet Rennen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.
Gschicht
Renan isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1372 aus Renens. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Courtelary ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 11,6 % gläge.
Religion
57,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 18,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 7,3 %, CVP 3,0 %, EVP 1,5 %, FDP 10,5 %. GLP 3,2 %, GP 10,8 %, SP 22,1 %, SVP 30,2 %, Suschtigi 11,4 %.
Gmeindspresidänt vo Renan isch dr Andreas Niederhauser (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,3 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 836 Ywohner 25,8 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 70,6 % Französisch u 1,1 % Italienisch.
Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Renan isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe.
Even Heaven Cries
"Even Heaven Cries" esch e Pop-Ballade vom dütsche Pop-Trio Monrose. De Song esch gschrebe worde vom Philip Denker, Lauren Evans, Jonas Jeberg, Jens Lumholt ond em Robbie Nevil ond esch produziert worde vom Jonas Jeberg för ehres Debut-Albom Temptation. De Song esch am 2. März 2007 veröffentlecht worde. Osserdem esch das Lied för de Grand Prix Vorentscheid, d Voruswahl för de 52. Eurovision Songcontest 2007, gseh. Monrose hend sech 20 Prozänt vo de Stemme ergattert, was öbbe 900'000 Telephon-Stemme entsprecht. Sie hend de zwöiti Platz erreicht.
Chart Plazierige
Öbwouh "Even Heaven Cries" bes am 2. März ned offiziell veröffentlecht worde esch, hets das Lied id Düütschi Download Charts ufe Platz 9 im Dezember 2006 gschafft, elei dor digitali Downloads. Im Februar 2007 esch die bestätigt Single ei Woche vor Veröffentlechig ide Düütsche Airplay Charts ufe Platz 36 klätteret. Dennoch hets vier wiiteri Woche brucht, bes de Song sini Höchstplatzierig, Platz 16, erreicht het. Am 16. März 2007 esch "Even Heaven Cries" ide Dütsche Single Charts ufe Platz 7, in Östriich ond de Schwiiz ufe Platz 16 iträttet. I de druffolgende Woche esch de Song in Dütschland uf sini Höchstposition, Platz 6, gstege ond Platz 17 in Östriich.
Songlischte
Das send d Ufstellige vo "Even Heaven Cries":
Arkadien
Arkadie (, altgriechischi Schriiibig Ἀρκαδία) isch e Landschaft im Zentrum vom Peloponnes und äine vo de fümf Regionaalbezirk vo dr griechische Regioon Peloponnes. Arkadie isch noch dr Unabhängigkäit vo Griecheland 1833 as Prefektuur iigrichdet worde, het aber dä Status in dr griechische Verwaltigsreform 2010 verloore. As Regionaalbezirk schiggt Arkadie acht Abgordneti in dr Regionaalroot vom Peloponnes, het aber sust kä politischi Bedütig. Dr Hauptort isch d Stadt Tripoli.
Even Heaven Cries
Songlischte
CD Single
Arkadien
Geografii
S hütige Gebiet bestoot us em abgschlossene Bärg- und Hoochland Arkadie, wie s öbbe us dr Antike bekannt isch, und dr Küstelandschaft Kynuria, wo dr relatiiv schmaal Zuegang zur peloponnesische Ostküste am Osthang vom Parnon-Gebirg bildet. S Arkadie vo dr Antike het nume us em Hoochland äwägg vo dr Küste bestande und nit wääsentlig süüdliger as Megalopoli.
D Regioon lit uf ere durchschnittlige Hööchi vo 500 m über em Meer, im Norde het s Gipfel bis 2376 m (Ziria), 2355 m (Chelmos) und 2224 m (Olonos). S Gstäi isch Chalchstäi mit mit Karstfenomeen. Zwüsche de Bärggroot het s doo und dört Becki ooni Abfluss, wo sich zum Däil See oder Sümpf bildet häi.
D Wälder vo Arkadie bestöön vor allem us Noodleböim. D Zaal vo de Iiwooner isch chli und d Landwirtschaft, wo si in de Dääler betriibe, bringt weenig ii, dradizionell isch das Wäidwirtschaft gsi.
Gliiderig
Arkadie umfasst d Gmäinde Gortynia, Megalopoli, Notia Kynouria, Tripoli und Voria Kynouria.
Dr Mythos Arkadie
D Arkadier häi im Alterdum as ruuchs Hirtevolk gulte. Gwüssi Charakterzüüg vo Arkadie löön sich mit sinere isolierte geograafische Laag lo erklääre. Sini Iiwooner gseen sich as s eltiste griechische Volk vo alle. Scho in dr Zit vom Hellenismus isch Arkadie zum Ort vom Goldige Zitalter verkläärt worde, wo d Mensche nid belastet gsi si vo müesamer Aarbet und gsellschaftligem Aabassigsdruck und in ere idüllische Natur as zfridnigi und glückligi Hirte gläbt häi. Eso isch s e Topos in dr antike bukolische Liddratuur worde, zum bispil in de Hirtegedicht vom Vergil. In dr antike latiinische Liddratuur befindet es sich aber vilmol in Sizilie und nid in Griecheland.
Für d Wiiderbelääbig vo dr Gattig in dr öiropäische Rönessans isch dr Schööferromaan Arcadia vom Jacopo Sannazaro (um 1480) maassgääblig worde. Im Barock und im 16. bis 18. Joorhundert si e Hufe Text und Gmäld mit Motiiv im müthische Arkadie entstande. Zur Rezepzioon vo dr Idee vom glücklige Arkadie het au ghöört, ass s Gebiet, won e Aadlige drüüber gherscht het, as e nöis Arkadie vorgstellt worde isch.
Pariser Kommune
As Bariiser Kommune wird der revoluzionäri Bariiser Stadtroot vom 18. Merz bis 28. Mai 1871 bezäichnet, wo wääred em Dütsch-Französische Chrieg gegen e Wille vo dr konserwative Zentralregierig spontan bildet worde isch und brobiert het, Bariis noch sozialistische Vorstellige z verwalte. Iire Mitgliider säit mä Kommunarde (frz. communards, Sg. communard). D Bariiser Kommune gältet as e Bischbil für d Dikdatuur vom Proletariat und Vorbild für d Röötdemokratii.
Gschicht
Am 1. Septämber 1870 het die franzöösischi Armée de Châlons, wo d Armée du Rhin, wo vo de Dütsche bi Metz iigschlosse gsi, d Schlacht vo Sedan verloore und kapituliert. Dr Kaiser Napoleon III. isch gfange gnoo worde. Am 4. Septämber isch dr Kaiser as abgsetzt und d Republik usgrüeft worde. Z Bariis isch e Regierig vo dr nazionale Verdäidigung under em Adolphe Thiers gweelt worde, wo in dr liberale Opposizioon gegen e Napoléon III. e Rolle gspiilt het. Vom 19. Septämber aa isch die franzöösischi Hauptstadt vo de Dütsche belaageret worde.
Am 28. Januar het Bariis kapituliert, und die dütschi Armee het Befestigunge in de Voorstedt bsetzt. Die Dütsche häi vo de Franzoose verlangt, ass si e Nazionalversammlig wurde weele, wo über Chrieg und Friide wurd entschäide. D Hauptstadt Bariis het republikanisch gweelt, also drfür mit em Chrieg witer z mache, wääred s ländlige Frankriich konservativ, also für e Friide und für d Kapitulazioon, gstimmt het. In dr Nazionalversammlig häi d Royaliste die absoluti Meerhäit ghaa, und si het sich am 12. März 1871 z Versailles niidergloo, zum zäige. ass s republikanische Bariis nid die legitimi Hauptstadt isch.
Wil noch dr Kapitulazioon die franzöösisichi Armee iiri Waffe het müesse abgee und d Bariiser Nazionalgarde iiri häi döfe bhalte, häi d Milizionäär s Zentralkomitee, wo im Februar 1871 gründet worde isch, afo beherrsche und d Revoluzionäär, under iine Blanquiste wie dr Raoul-Georges-Adolphe Rigault und Proudhonistische wie dr Eugène Pottier, dr Charles Beslay und dr Eugène Varlin, wo zerst in dr Minderhäit gsi si, häi sich afo duuresetze häi aber denn nonig draadänggt, e Revoluzioon z mache.
Opera Basel
S Festiwal het as Operefestiwal Rieche 2006 zum erste Mol stattgfunde. Es het in dr ehemoolige Rithalle vom Wänkehoof gspiilt, wo sich zmidst im ene Änglische Garte befindet. D Bsuecher si grad an dr Büüni gsässe, wil s in dr Rithalle kä Orchestergrabe git. Sit 2013 finde d Uffüerige im Baasler Volggshuus statt.
Pariser Kommune
Gschicht
Denn het aber d Regierig vom Thiers am 18. Merz brobiert, d Kanoone, wo d Nazionalgarde vor de Dütsch versteggt häi, z übernee. D Soldate, wo das hätte sölle mache, häi aber mit de Republikaner fraternisiert und d Generäl Lecomte und Clément Thomas, wo vorhär befoole häi, uf d Bariiser z schiesse, umbrocht. D Regierig isch uf Versailles gflüchdet und proletarischi Nazionalgarde häi Bolizeiböste übernoo. S Zentralkomitee het d Macht in Bariis übernoo und Waale für e Gmändiroot organisiert. Am 26. Merz häi die Linksbürgerlige, Kommuniste und Sozialiste die Waale gwunne und s Zentralkomitee het im Gmändiroot d Verantwortig übergee. Dä het die allgemäini Volksbewaffnig usgrüeft und d Verdäidigung vo Bariis gege die dütsche Drubbe und au gege die franzöösische Regierigsdrubbe organisiert.
Opera Basel
Die internazionale Soliste und Musiker wärde vom ene regionale Chor und em Baasler Festiwalorchester understützt.
Pariser Kommune
Gschicht
Im Gmändiroot het s zwäi Frakzioone gha. Die äinti het sofort Sozialreforme welle iifüere, die anderi het das welle ufschiebe und zerst d Versaillais welle underwärfe. Für si isch d Kommune e Chriegskommission gsi, wo d Macht im Staat het welle und für das wer si au nid grad zimperlig gsi, Gwalt aazwände. Die Autoritääre häi d Bildig vom ene Woolfaartsusschuss duregsetzt, wien er us der Revoluzioon vo 1789 bekannt gsi isch, und meer oder weniger diktatorischi Vollmachte überchoo het.
Opera Basel
2008 isch d Opere Il turco in Italia vom Komponist Gioacchino Rossini ufgfüert worde. 2010 het s Festiwal im Bellini si Opere Il pirata inszeniert, und im Spootsummer 2011 as Schwizer Erstuffüerig im Rossini si Jugendopere L'equivoco stravagante uf Italiänisch.
Pariser Kommune
Gschicht
D Kommune het d Lääbensbedingige vo de Bürger welle verbessere mit Dekret. Si het under anderem Miete erloo, befoole, ass Verpfändets müess zrugggee wärde, het d Nachtaarbet für Beckergselle abgschafft und d Chinder vo Nazionalgardiste, wo gfalle si, häi e Bangsioon überchoo, egaal öb si ligitim oder illegitim gsi si. Si het au d Chille vom Staat drennt, het d Fabrike, wo d Bsitzer von ene gflüchdet si, zu Kollektiväigedum gmacht, wo vo kooperative Assoziazioone vo Arbäiter sölle bedriibe wärde. Zu de sümbolische Akt vo dr Kommune het d Zerstöörig vo dr Guillotine mit eme Schwärt uf dr Place Voltaire ghöört und dr Sturz vo dr Vendôme-Süüle, wo es Sümbol für d Fäldzüüg vom Napoleon gsi isch.
Am 2. April het d Regierig z Versailles aagfange, d Stadt aazgriffe. Si isch in dr Browinz vo dr dütsch Armee understützt worde, won ere Waffe gliiferet het, zum dört Ufstand niiderzschloo. Noch dr Belaagerig si am 21. Mai 1871 Regierigsdrubbe in d Stadt iidrunge und d Kommune isch zämmebroche. D Kommunarde häi vo denn aa wäärend dr so genannte „Bluetige Maiwuche“ uf Barrikade in de Bariiser Stroosse kämpft. Am 28. Mai isch s ume gsi. 30'000 Lüt si in de Kämpf und de Masseexekuzioone, wo denn cho si, umchoo und öbbe 40'000 gfangegnoo worde. Am 28. Mai 1871 si die letschte Kommunarde an dr Mur des Fédérés, dr südlige Muure vom Friidhoof Père Lachaise verschosse worde.
D Emanzipazioon vo de Fraue
Wäärend dr Bariiser Kommune isch d Union des femmes pour la défense de Paris et les soins aux blessés under em Iifluss vo dr russische Aristokratin Elisabeth Dmitrieff und dr Buechbindere Nathalie Lemel entstande, die ersti feministischi Massenorganisazioon. D Fraue häi s zum erste Mol duuregsetzt, ass si e Rächt uf Aarbet und dr gliich Loon wie d Manne überchömme, und anderi Rächt wie d Gliichstellig vo ehelige und nit ehelige Chinder und d Sekularisierig vo Bildigs- und Chrankepfläägiinrichdige.
Us soziologischer Sicht
D Kommune vom belaagerete Bariis isch sozialgschichtlig dr Aafang von ere nöije Epoche. Noch em Sebastian Haffner isch s drbii zum erste Mol um Sache gange,
Hanspeter Gass
Dr Hanspeter Gass (* 12. August 1955 z Basel) isch e Schwizer FDP-Politiker und sit em 1. April 2006 Regierigsroot vom Kanton Basel-Stadt. Er isch Vorsteher vom Sicherhäitsdepartemänt.
Bibisch
Bibësch (lothrìngisch; frànzeesch Bibiche, ditsch Bibisch) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Hanspeter Gass
Karriere
Dr Gass het e Leer as Spedizionskaufmaa gmacht und denn in ere internazionale Dransportfirma gschafft. Vo 1980 bis zu sim Amtsaadritt as Regierigsroot 2006 isch er dr stellverdrätendi Verwaltigsdiräkter vom Theater Basel gsi. Vo 1986 aa isch er au no Gschäftsfüerer vo dr Vorsorg-Stifdig vo dr Theatergnosseschaft Basel gsi. Er het sich in deene Joor no witerbildet, 1982 het er s Hööchere Wirtschaftsdiplom überchoo, 1990 dr Äidgenössisch Fachuswiis as Verwaltigsfachmaa für Personalvorsorg,  1992 dr Äidgenössisch Fachuswiis as Sozialversicherigsfachmaa und 1994 s Äidgenössische Diplom as Sozialversicherigsexpärte.
Dr Regierigsroot Jörg Schild isch 2006 zruggdräte und bi de Ergänzigswaale het sich d FDP-Kandidatin Saskia Frei zruggzooge, wo si im ersten Waalgang vom 12. Februar nid s absolute Meer überchoo get. Dr Gass isch denn erst aadräte. Er isch am 19. Merz 2006 mit knapp 63 Brozänt vo de Stimme gweelt worde. Bi de Gsamternöijerigswaale vom 14. Septämber 2008 isch dr Gass under em absolute Meer bliibe. Wil sich aber denn alli Geegekandidate zruggzooge häi, isch er in stiller Waal wiidergweelt worde.
Bibisch
Geogràfi
Bibësch lijt nordweschtlich vun Bouzonville uf re Heche zwìsche 207 un 295 m ìwer em Meeresspiejel. Züe dr Gmein ghert àui no dr Willer Rodlach.
Gschìcht
Bibësch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1024 àls Bibera (1242: Bièvres).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Bibësch ìsch. Bibësch ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Bibësch ghert zem Moselfrankisch.
Rätoromanische Ortsnamen ausserhalb Graubündens
Di Rätoromanische Ortsnäme usserhalb vom Bündnerland vertailet sich naturgmäss a Tääler rund um s Bündnerland. Si findet sich zum Tail uf altem eemoligem rätoromanischem Sproochpiet, wie em Urseretaal, em Walesee und em obere Vinschgau (Südtirol). Dezue chömed no grösseri Städt und Wallfaartsort wie Zöri, Sanggale, Ainsidle, Feldkirch, Como und Mailand.
Zo de »echte« Exonym chömed no gleerti Schöpfige oder Entleenige. Si bitreffed vor alem Schwiizer Kantöö (z. B. Argovia för de Aargau oder Sursilvania und Sutsilvania för Obwalde und Nidwalde) und groossi Schwiizer Städt (z. B. Berna, Basilea, Genevra, Lucerna).
Tessin
Di rätoromanische Näme vom Kanton Tessin züchet sich entlang vom wichtige Vercheersweeg entlang em Fluss Tessin. Si wered bsunders im Surselvische bruucht.
Uri
Im Urnerland liged di maiste romanische Näme am wichtige Weeg öber de Gotthard. Au die Näme ghöred zum Surselvische.
Glarus, Schwyz, Züri
Nu wenigi Näme ghöred zum Glarnerland, si grenzed unmittelbaar as surselvische Sproochpiet. Zöri het verschidnig Näme: Turitg isch Surselvisch und Turi isch Engadinisch (Vallader & Putèr). De Name vo Ainsidle isch e Fortsetzig vo latiinisch Nostra Domina »Üsi Frau«.
Sanggale, Vorarlberg
S Piet um de Walesee isch relativ spoot germanisiert wore. Im Vorarlbergische het nume Feldkirch e romanische Name. Au die Näme sind Surselvisch. Nochem rätoromanische Dichter Ulrich Campell het de Walgau uf Romanisch Vutruschauna oder ghaisse.
Tirol
S Tirol isch de direkti Fortloifer vom Engadin. D Näme wered im Vallader brucht und konzentrieret sich um Ortschafte im obere Inntal und im Paznauner Tal. Denebet het au Innschbrugg e Name und s Bad Hall, wo grad bi Innschbrugg litt.
Vintschgau, Südtirol
Romanischi Näme im bairischsproochige Vintschgau wered entweder im Vallader oder im Tielekt vo Müstair bruucht.
Veltlin, Chiavenna
D Näme vom Veltlin sind entweder Vallader oder Putèr.
Lena (Fluss)
Flusslauf
Dr Fluss entspringt im Baikalgebirge numme wänig westlich vum Baikalsee, fliesst vu dert us zueerst in westlicher Richtig nooch Katschug un no nooch Norde bzw. Nordoste. In dem Beriich, bi Ust-Kut, vu wo us d Lena währendem Summer schiffbar isch, glangt si in s Mittelsibirisch Bergland un fliesst e Stuck parallel zue dr Undere Tunguska un numme wänigi Kilometer vu sällere entfernt. Denoo fliesst ihr dr Witim zue; wänig später schleet si e Rächtsboge um s Patomhochland. Si fliesst vu dert us in östlicher Richtig, nimmt s Wasser vu dr Olekma uf un chummt nooch Jakutsk, wo si in die Middeljakutisch Niiederig iträttet. Ugfähr 300 km flussufwärts vu sällere Grossstadt befinde sich d Lenafelse, wo sich uf ebba 80 km Längi entlang vum östliche Ufer usbreite.
In dr ebe erwähnte wittrümige Niiederig fliesst dr Lena erst dr Aldan un no dr Wiljui zue. In sällere Landschaft fliesst si zwische nem Werchojansker Gebirge un em Middelsibirische Bergland nooch Norde. Schliessli erreicht s Wasser vu dr Lena ihr eiges, 30.000 km² grosses Mündigsdelta, wo vu West nooch Ost ca. 230 km un vu Nord nooch Süd ebba 150 km misst. Nooch em Durfliesse vu sällem witt verästelte Fluss-System erreicht s Wasser vu dr Lena d Laptewsee, wo e Randmeer vum Nordpolarmeer isch.
Izugsgebiit
S'Izugsgebiit vu dr Lena, wo mit ebba 4.400 km Längi zue dr längste Flüss vu dr Erde ghört, entspricht mit ebba 2.500.000 km² Grössi ebba dr 7-fache Flächi vu Dytschland.
Lenin
Im Wladimir Iljitsch Uljanow si Pseudonym Lenin leitet sich vum Namme vu dr Lena ab.
Näbeflüss
Zue dr Näbeflüss vu dr Lena ghöre flussabwärts betrachtet:
Städt
Zue dr Ortschafte an dr Lena ghöre flussabwärts betrachtet:
Organisation für das Verbot chemischer Waffen
D Organisation fir s Verbot vu chemische Waffe (ängl.: Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons, OPCW) isch en autonomi internationali Organisation, wu dur bsunderi verdragligi Beziehige dr Verainte Natione aagschlossen isch. Si iberwacht d Yyhaltig un Umsetzig vu dr Chemiwaffekonväntion. Si lait d Rammebedingige fescht un het e Kontrollreschim mit wyte Vollmachte.
D OPCW het am 28. April 1997 ihre Arbet ufgnuu. Si het ihre Sitz z Den Haag/Niderlande. Generaldiräkter isch dr tirkisch Diplomat Ahmet Üzümcü. Mit em Bydritt vu Somalia, wu am 28. Juni 2013 in Chraft drätten isch, ghere 189 Staate dr Organisation aa. Dodermit hän nume sibe Staaten d Chemiwaffekonvention nonig ratifiziert: Ägypte, Angola, Israel, Myanmar, Nordkorea, Sidsudan un Syrie.
D Ratifizierigsstaate sin verpflichtet, alljohr e Bricht iber d Maßnamme zue dr Umsetzig vu dr Konväntion aazlege. As Glaich zue dr OPCW mien alli Verdragsstaate ne Informationsbherde nänne. Z Dytschland ibernimmt s Uuswärtig Amt die Funktion, z Eschtrych isch s Bundesminischterium fir Wirtschaft un Arbet. S Kontrollreschim bstoht us unabhängige Inschpäktore, wu uuaagmäldete Militäraalage, zivili Induschtribedrib un Laboratorie bsueche derfe un d Vernichtig vu chemische Waffe iberwache. Z Dytschland wäre d Induschtrikontrolle dur s Bundesamt fir Wirtschaft un Uusfuhrkontroll durgfiert.
Am 11. Oktober 2013 isch dr Organisation dr Friidesnobelbryys zuegsproche wore.
Mnozil Brass
Mnozil Brass [] isch è öschterrychischs Blèchblôserensemble. S Repertoire vom Blôserseptètt umfasst tǜpischi Blõsmusig, Schlager, Jazz un Popmusig bis hy zuè Oper un Operettè. Iri Uffdritt wörrèd durch komödiantischi Iilagè sowiè durch Gesangsschtüggle im Styl von ém Musig-Kabarètt berycherèt.
Gschichte
D Musiger hèn sich als Studentè a dè Musiguniversidät Wyn bim Musikantèschtammtisch im „Mnozil“, èm ehemòligè Wǜrtshuus im 1. Wyner Bezirk, kennè gleert. Anno 1992 hèt sich uss dè losè Musigantèstammtisch-Spillerei sèlli Formation gründèt.
Sit 2001 schafft s Blôserseptett mit èm freischaffendè Regisseur Bernd Jeschek zämmè, mit dèmm d Musiger d Brogramm „Smoke“, „Ragazzi“ un „Seven“ entwicklèt hèn. „S Trojanische Boot“ isch diè èrscht Theaterarbèt vom Ensemble un isch ebbèfalls è Gmeinschaftsbroduktion vo dè Gruppè un èm Bernd Jeschek. D Urufführung vom Wärch isch vo dè RuhrTriennale in Uffdraag gää worrè un hèt im Raamè vo dè RuhrTriennale 2005 als „èrschti Operèttè vom 21. Johrhundert“ statt gfundè. Musigalisch füürt s Trojanische Boot in zwei Akt im Laufschritt durch d Musiggschichte un durch diè voschidnè Musigschtyl.
Anno 2006 hèt d Mnozil Brass d Musig zum öschterrychischè Kinofilm „Freundschaft“ gschaffè, wo uff èm Theaterschtugg „Freundschaft“ vom Rupert Henning un Florian Scheuba basyrt (uuszeichnèt mit èm Öschterrychischè Chlykunschtpriis un èm Neschtroy-Theaterpriis).
Im Raamè vo dè Feschtschpyl 2008 hèt mit „Irmingard - wahrscheinlich eine Oper in 2 Akten“ d Urufffüürung von èrè witterè Bünèarbèt mit èm Regisseur Jeschek statt gfundè.
Am 6. Januar 2013 hèt s Ensemble s Richard-Wagner-Jubiläumsjohr 2013 z Bayreuth mit ènèm Uffdragswärch vo dè Stadt Bayreuth eröffnet, wo "Hojotoho" heißt. D Inszenyrung stammt vom Regisseur Philippe Arlaud, vo dèmm zwǜschè 2002 un 2007 dè Dannhüüser bi dè Wagner-Feschtschpyl z Bayreuth zeigt worrè isch.
Biografischs zuè dè Musiger (ooni eigènè Artikel)
Robert Rother (* 4. Dezembèr 1968) stammt vo Mèlch un isch Drumbeeter. Er hèt si Studium im Konzèrtfach Drumbeetè ab 1984 a dè Musiguniversidät Wyn bim Josef Pomberger un für Bloggflötè am Konservatorium z Iisèschtadt absolvyrt. Bim Feschtival „AufhOHRchen“ im Johr 1996 isch er zuè dè Gruppè Mnozil Brass dezuè gschtossè. Ab 1985 isch er freischaffend im Orcheschter dätig gsi bi-n-è baar Wyner Orcheschter (Wyner Sǜmpfoniker, Wyner Staatsopèrèorcheschter, ORF Simpfonyorcheschter). I dè Zit vo 1990 bis 2003 isch er Kapellmeischter bi dè Musigkapèllè Mank gsi. Vom Nidderöschterrychischè Blõsmusigvoband hèt dè Robert Rother im Johr 1999 diè silberni Dirigentènòdel un im Johr 2002 diè goldeni Dirigèntènòdel chriègt. Sit 1996 isch er Kapellmeischter vom Musigvorein Lǜra Wyner Neudorf.
Saint-Thois
Saint-Thois (bretonisch Santoz) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Saint-Thois lyt an dr Aulne, 25 km vu Quimper un 51 km vu Brest uf ere Hechi zwische 28 m un 238 m iber Normalnull.
Gschicht
Saint-Thois isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as Sanctus (1330 Sanctoes, 1368 Sainctoes, 1395 Santoes, 1494 Saintoes, 1516 Sanctoes, 1574 Sanctoes).
Verwaltig
vu Saint-Thois isch. Saint-Thois ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Saint-Thois ghert zem Bretonisch.
2. Jahrhundert
S Zwoate Johrhundat hot durat vom 1. Jänna 101 bis zum 31. Dezember 200 und ghört zur Antike.
Zeitalter/Epoche
S Römische Riich hot unta da füf Adoptivkaiser Nerva, Trajan, Hadrian, Antoninus Pius und Marcus Aurelius siine Bliatezit: s isch so gross wia no nia und wias o nia meh wera wird: 100 Milliona Iwohna leabend zwüschat m Persischa Golf und Atlantik; s Schtroßanetz isch meh wia 75.000 km lang, des isch fasch zwoa Mol da Erdumfang.
Pfaffenbrief
Dr Pfaffebrief vom 7. Oktober 1370 isch e Verdrag zwüschen Züri, Luzärn, Zug, Uri, Schwyz und Underwalde gsi. Er het stipuliert, ass wältligi und geistligi Persone im Gebiet vo de Verdragspartner dr lokale Obrigkeit müesse ghorche. De Geistlige, wo in de eidgenössische Ört gwohnt hai, isch s verbote worde, sich an fremdi Gricht z wände, usser in Ehe- und geistlige Aaglägeheite. Usserdäm isch d Fehde verbote worde. Dr Pfaffebrief vo 1370, dr Sämpacherbrief vo 1393 und s Stanser Verkommnis vo 1481 gälte in dr schwiizerische Gschichtsschriibig as d Aasätz zur Schaffig vom ene Gsamtstaat, en Interpretation, wo dur neueri Undersuechige relativiert worden isch.
5. März
Dr '''5. Merz''' isch dr 64. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 65. in Schaltjohr), dodermit blybe no 301 Däg bis zum Änd vum Johr.
Wesen und Würde der Mundart
Wesen und Würde der Mundart heißt e glei Buech, wu dr Georg Thürer anne 1944 z Züri im Schwizer Spiegel Verlag rüsbrocht het.
I
Dr Thürer Georg wiist druf ani, ass es johrdoiserti lang Sproch ohni Schrift gä het. In dr Schwiz het sich erscht e Mänschealter noch em Ulrich Zwingli s Nejhochditsch vum Martin Luther kenne in dr Kirche iibirgere; siterhär seig d Volkssproch ins Hinterdräffe grote un e eigini schwizerditschi Schriftsproch nimmi uf dr Dagesordnig. Vu däne 400 Zittige 1944 in dr Ditschschwiz sin numme 2 im Dialäkt („Schwyzerlüt“ un „Di neui Brattig für Schwyzerlüt“). Vum Zittigswäse diäg e Gfohr fir d Volkssproch üsgoh, viil Begriff un Wändige vu dr Zittige diäge dr Dialäkt verwässere. Bsunders Bolitiker seige do Vorritter. Am schlimmschte seigs, wänn e Red uf hochditsch ufgschriibe wird un drno im Dialäkt vorgläse wird. Dr Dialäkt heb si eigene Stil, wu mer drum ringe miäßt. „Wer in einer Sitzung gutmeinend beginnt: „Sämtliche Vorkehrunge, die mer troffe händ ...“ hat die Mundart dreimal verleugnet, bevor er das zweite Mal Atem holt.“ Do sig d Deklinationsändig vu „sämtliche“ falsch, in dr meischte Schwizer Dialäktspiilarte heißts Vorkehrig mit –ig un s Relativpronome seig grundsätzlig „wo“.
Dr Thürer schribt, ass s bsunder Sprochschicksal vu dr Schwiz nit erlaübt, entwädder Dialäkt oder Schriftsproch z sage, mer miäß dr Dialäkt un d Schriftsproch pfläge. ''„Unsere Weltsprache und unsere Heimatsprache haben ihr gutes Recht auf Reinheit. Wir brauchen beide, sonst wären wir Einarmige.“ In dr Schuel sotte bodi pflägt wäre, „bei einer sauberen Grenzbereinigung“'' diäge bodi gwinne.
Schwizerditsch seig e Sammlig vu verschiidene „Mundarten“. Dr Emil Baer un anderi hebe versuecht, e eiheitlig Schwizerditsch z schaffe un hebe in däm „Alemannisch“ „die Rettung der eidgenössischen Seele“ gsähne, aber si seige uf dr Widerstand vu dr Wälsche, vu dr Südschwizer un vu dr Rätoromane gstoße un aü uf dr Widerstand vu dr Gmeine, wu ihri Lokaldialäkt nit gege e Eiheitssuppe hän welle düsche.