cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanton Aargau
Verfassig und Politik
Die uusfüerendi Bhörde isch de Regierigsroot, wo föif vom Volk im Majorzverfaare uf e feschti Amtsduur vo vier Joor gwäälti Mitglider het.
Dr Landamme isch dr Vorsitzendi vom Regierigsroot, er wird vom Grosse Root us de Mitglider vom Regierigsrot gwäält.
Dr Landschtatthalter isch dr Stellverträtter vom Landamme, au äär wird vom Grosse Root us de Mitglider vom Regierigsrot gwäält.
Di föif Regierigsrööt leite je eis Departemänt vo dr Kantonsverwaltig:
S oberschte kantonale Gricht isch s Obergricht mit Sitz z Aarau, Gricht i de Regioone sy d Bezirks- und Jugendgricht; kommunali Funkzioon händ d Fridensrichter. Denäbe gits Schpezialgricht. D Verwaltigsgrichtsbarkeit wird im Wesentleche vom Verwaltigs- und Versicherigsgricht uusgüebt.
S Parteiesyschteem vom Kanton isch al algemeine äähnlech wie das i anderne schwyzerische Kantöön. Die kantonale Sekzione vo de vier Bundesregierigsparteie, dr CVP, dr SP, dr FDP und dr SVP händ vil Yfluss. Di bürgerleche Mittiparteie sind tendenziell rächter als iri schwyzerische Muetterparteie.
Lueg zu dr Kantonsverwaltig au: Staatsarchiv Aargau
Bildig
Die obligatorischi Schuelzyt isch nüün Joor und foot mit em Ytritt i d Primarschuel im Alter vo öppe 7 Joor a. De Bsuech vom Chindergarte isch nid obligatorisch. Bym Ytritt chunt me entweder i di reguläri erschti Klass oder i d Yführigsklass, wo zwöi Jahr duuret. D Primarschuel duueret i de Regl 5 Joor (1. bis 5. Klass).
Nochäär chunnt de Übertritt in e Real-, Sekundar- oder Bezirksschuel. Die duuret normalerwys 4 Joor (6. bis 9. Klass), und denn isch d Schuelpflicht fertig, woby d Schance uf en aaschlüssendi Bruefsusbildig für Sekundar- u Bezirksschüler wäge de höchere Leischtigsstufe i de Regl besser synd als für Realschüeler. Wächsl innerhalb vo dene drü Stufe gits über Ufnameprüefige, mängisch längt au d Empfälig vom Lehrer (gäg ufe) bzw. freiwilligi oder Zwangsrelegation (gäg abe). In ere aaschlüüssende Pruefslehr muess me au immer ine Pruefsschuel. Somit sorge d Betriib für di praktischi Uusbildig, di (schtaatlech) Schuel für di theoretischi.
Nume vo de Bezirksschuel us isch de Übertritt a di kantonale Maturitätschuele, d Kantonsschuel, möglech. Dezue muess d Bezirksschuelabschlussprüefig mit ere Mindischtnote vo 4,7 beschtande wärde (woby d 6 di beschti und d 1 di schlächtischti Note sind). Di praktische Prüefigsfächer sind Dütsch, Französisch (schriftlech und mündlech) und Mathematik. Usem Jooreszügnis chöme Änglisch, Gschicht, Biologii, Chemii, Musig u Zeichne, waalwys au no Latiin dezue. Mit ere Mindischtnote vo 4,4 isch me zum Übertritt a d Diplommittelschuel, a d Wirtschaftsdiplomschuel oder a en Pruefsmaturitätsschuel berächtiget. Woby letschteri pruefsbegleitend isch. D Gymnasie vom Aargau sind: die Alti Kanti Aarau, die Nöji Kantonsschule Aarau, d Kanti Bade, d Kanti Wettige und d Kantonsschuel Zofige. A de Kantonsschuel, wo öppe 4 Joor duuret (10. bis 13.Schuljahr), cha me di Eidgenössischi Maturität mache. Näbe obligatorische Grundlagefächer chöned d’Schüler ires Akzäntfach (1./2. Joor, 3 Wucheschtunde), ires Schwärpunktfach (3./4. Joor, 6 Wucheschtunde), ires Ergänzigsfach (4.Joor, 4 Wuchenschtunde), sowie verschideni Freifächer sälber wääle. De Kanton Aargau het ekei Universität. D Fachhochschuele ermögliche defür de Absolvänte vo de Pruefsmaturitätsschuele verschideni Schtudierichtige. Der Aargau ghört zu de Fachhochschuelregion Nordweschtschwyz.
Für Erwachseni gits en Erwachsenematuritätsschuel. Für d Volksbildig sorge Kürs vo de Volkshochschuel, sowie verschideni Bibliotheke i Gmeinde und d Kantonsbibliothek z Aarau.
Es git au verschideni spezielli Schulen im Kanton, wie z. B. di Häilpädagogische Sonderschuele.
verschideni Sache
Der Kanton, d Stedt, d Gmeinde, Organisazioonen und Privatpersoone luegen im Aargau für vil Sache vo der Kultur. Es het e Kantonsbiblioteek z Aarau, s Museum Aargau mit syne sächs Hüüser, s Aargauer Kunschthuus und s Historische Museum z Baade, wo men em Melooneschnitz seit. I de Stedt und in es paar Döörffer findt me chlyneri Museeè.
S Aargauer Kuratorium hilft bi vilne kulturellen und künschtlerische Projäkt.
Die kantonale Tänkmolpfleeg het bi dene vile guete alte Bouwäärch all Händ voll ztue.
Literatur
Vo vilnen Aargauer Dichter und Schriftstellerinne het me Büecher. Vil dervo schryben uf Hochdüütsch.
Agfange het’s aber mit der Literatur im Aargau scho im Mittelalter. Es sind es paar Gedicht vo Minnesänger us dere Regioon erhalte, öppe vom Hesso vo Rynech, em Steinmar, em Werner vo Hombärg und em Walter vo Klinge – der Aargau mit syne vile Burgen und adelige Familene muess es guets Pflaschter für die Kunscht gsi isy. D Stück vo dene vürnäämen alte Dichter sind i der berüemte Liederhandschrift vom Manesse ufgschribe. Und au scho us em Mittelalter chunt es Theaterstück, wo e Teil dervoo in ere aargauische Chlooschterbiblioteek überliferet isch, nämli i dere vom Chlooyschter Muri: es isch s früene Oschterspiil vo Muri, wo i der alte Mundart und teils au uf Latynisch gschriben isch. Es paar Autooren us em Aargau, wo’s vonne Mundartwäärch git:
En alte und bedütende Aarauer Buechverlag, wo für d Schwiizer Literatur, Sproochforschig und Mundart vil guets too het, isch der Suurländer gsi.
Hisbollah
D Hisbollah (, au Hezbollah, Hizbullah oder Hizb-Allah gschriibe) isch e schiitischi Bardei und Miliz im Libanon. Sit 1992 isch d Hisbollah au in dr libanesische Nazionalversammlig verdräte. Si hett zurzit öbbe e Dotzed Parlamäntsabgeordneti und isch scho in meerere Kabinett vo dr libanesische Regierig verdräte gsi.
D Bewegig wird vo gäistlige Gleerte gläitet. As iiri obersti gäistligi Autorität wird dr Revoluzionsfüerer vo dr Islamische Republik Iran, dr Ajatollah Sejjed Ali Chamene’i aagluegt. Dr Hassan Nasrallah isch iire Generalsekretär und au dr Oberbefäälshaber vo de Hisbollah-Milize.
D Hisbollah isch vo 1982 aa as e paramilidärischi Organisazion entstande, wo us em Undergrund operiert het, wo sich verschiideni schiitischi Grubben bim Widerstand gege die domoolig israelischi Inwasion zämmegschlosse häi. 1985 isch si offiziell gründet worde. Sithär het si sich zum ene milidärische, soziale und politische Machtfaktor entwigglet, wo innerhalb vo dr libanesische Gsellschaft und drüber uuse anerkennt isch.
Drei Staate – Israel, Kanada und die Veräinigte Staate – stuefe die ganzi Hisbollah as e Terrororganisazion ii. D EU und Australie halte nume d Hisbollah-Miliz für e terroristischi Veräinigung. Die gseet sich sälber, vor allem wil die libanesisch Armee eso schwach isch, in dr Rolle vom Bschützer vor Israel. Die libanesisch Regierig leent s ab, d Hisbollah mit Gwalt z entwaffne.
D Hochburge vo dr Organisazion lige im Süde vom Libanon.
Formonterhof
Dr Formonterhoof isch e historischs Geböid an dr Santihanns-Vorstadt 27 z Baasel und isch e Baasler Kulturguet, wo für d Regioon vo Bedütig isch. Es dient sit 1942 as Gmäindihuus vo dr Christkatholische Kiirche Baasel-Stadt.
Baugschicht
Dr Formonterhof isch 1720 in dr Santihannsvorstadt e chli rhiiuf vo dr Johanniterbrugg für die riichi Witwe vom franzöösische Aadlige Graaf Jean Formont de La Tour baut worde. Das Stadthuus im Stiil vom Barock het as äins vo de chostbarste gulte, wo je in dr Stadt baut worde si. D Witwe isch 1727 gstorbe und vo denn aa het s Huus immer wider emol dr Bsitzer gwäggslet. Öbbe 1747 het dr Groossroot Johann Heinrich Zaeslin Wasser vom ene Brunne am Noodlebärg in si Huus, wo denn no «zem Nöje Huus» ghäisse het, lo läite und es isch wit und bräit äins vo de erste Hüüser gsi, wo fliessends Wasser gha het. Bald druf het s im Samuel de Meriaa ghöört, wo s 1773 für 40‘000 Livres im Johann Georg Streckiise verchauft het. Wääred dr Helvetik het s d Verwaltigschammere für d Generaldiräkzioon vo dr franzöösische Fäldbost rekwiriert und mä het im Streckiise versproche, ass män em s Geböid in guetem Zuestand wurd zrugggee. Dr pröissisch Generalkonsul z Bariis, dr Johann Georg Schickler het dr Formonterhoof gerbt und 1825 im Nicolas Burckhardt-van Robais verchauft.
Freies Geleit
Mit Freiem Gläit (oder sicherem Gläit) mäint mä s Verspräche von ere Autorität, ass e bestimmti Person nit belästigt, aagriffe oder verhafdet wurd.
Stroofbrozässrächt
S sichere Gläit wird zum Bischbil in Stroofbrozäss aagwändet, wenn d Justiz dra intressiert isch, ass e Person, wo möögligerwiis Stroofdaate begange het und dorum äigetlig sött verhafdet wärde aber as Züüge im e Brozäss wichdig isch, s Verspräche bechunnt, ass si cha ii- und denn usräise ooni brobleem z bechoo. Z Dütschland, z Ööstriich und in dr Schwiz isch s in de jewiilige Stroofbrozässornige gordnet. Es wird au mänggisch in völkerrächtlige Abkomme aagwändet.
Chriegsvölkerrächt
In Zite vo internationale Komflikt oder Chrieg, cha äi Bartei im Komflikt ere gegnerische Person e Dokumänt gee, so dasa die Person dur iir Gebiet cha räise, ooni müsse angst ha, ass si festgnoo oder sogar döödet chönnt wärde.
8. August
Dr '''8. Augschte''' isch dr 220. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 221. in Schaltjohr), dodermit blybe no 145 Däg bis zum Änd vum Johr.
Freies Geleit
Chriegsvölkerrächt
E Bischbil für daas isch d Räis vom Lenin dur Dütschland im ene blombierte Waggon wääred em Erste Wältchrieg im April 1917: As Bürger vo Russland, wo mit Dütschland im Chrieg gsi isch, het er döfe dur Dütschland uf Russland faare, wil die dütschi Regierig ghofft het, ass eso Russland destabilisiert wurd.
Basel-Kleinhüningen
Kleihünige, offiziell uf Hochdütsch Kleinhüningen, isch hüte e Quardier vo der Stadtgmeind Basel, wo sit dr zweite Helfti vom 19. Johrhundert stark vo Industrii- und Verchehrsalage brägt isch. Vorhär isch Kleihünige e Fischerdorf gsi und en eigenständigi schwiizerischi Gmeind usserhalb vo de Door vo Basel.
Dr Dreiländeregge zwüsche Dütschland, Frankriich und der Schwiiz bildet dr nordwestlichst Punggt vom hütige Chliibasler Quardier. Nordöstlig und östlig gränzt die dütschi Gmeind Wiil am Rhii, südöstlig s Quardier Hirzbrunne, südlig d Wiise mit de Quardier Klybeck und Rosedaal und westlig dr Rhii mit dr französische Gmeind Hünige an s Quardier. Vor dr Iigmeindig zu Basel get sich s Dorf Kleihünige im Süde wiit über d Wiise uuse bis zum Wiiseblatz erstreckt.
Dr Name leitet sich vom gegenüberliggende französische Hünige ab. S Ändi vom Name -ige (-ingen) dütet uf en alamannische Ortsname hi. Die alamannischi Bedütig isch «bi dr Sippe vom Huno».
Gschicht
S Dorf Kleihünige isch vo Basel 1640 em Markgraf vo Bade abkauft worde und isch no di no zwüsche 1892 und 1907 in d Stadt Basel iigmeindet worde.
Wirtschaft
Kleihünige isch en eigentlichs Industriiquardier, es het meh Arbitsblätz as Iwohner und es git meh Industrii- und Verchehrsflechene as Flechene für Wohnige. Rüümlig dominiert dr Hafe mit de beide Hafebecki, de Gleisalage wo drzue ghöre und Containerterminal.
Bi de öbbe 3800 Beschäftigte in 158 Bedriib dominiert s Gwärb und die verarbeitendi Industrii (Wirtschaftssektor II) mit eme Beschäftigungsadeil vo 62,3 % gegenüber de 37,7 %, wo im Dienstleistigsgwärb (Wirtschaftssektor III) schaffe (2001).
In Kleihüige findet me sämtligi öffentlige Iirichtige (wie Chille, Post, Schuele). D Iichaufszentre im Wiiler Ortsdeil Friidlige bilde für d Kleihüniger Bevölkerig günstigi Iichaufsmöglichkeite in Fuessdistanz.
Sport
S Quardier het früehner en eigene Iishockeyverein, dr EHC Kleihünige gha, wo aber mit em bankrotte EHC Basel zum EHC Basel-Kleihünige fusioniert het; sidder heisst dr Verein wider nume „EHC Basel“. Kleihünige het usserdäm en eigene Schuttverein, dr VfR Kleihünige, gspilt wird aber uf dr Schorematte in dr unmittelbare Nöchi im Hirzbrunne-Quardier näbedra.
CJ Be 4/4
D CJ Be 4/4 651 - 655 sind elektrischi Niederflur-Triebwagen vom Härsteller Stadler Rail, wo bi der Chemins de fer du Jura im Isatz sind. Ds Konzäpt vom Meterspurtribwage wist einigi Gmeinsamkeite mit de normalspurige Stadler Flirt uf.
Usgangslag
2009 het d Nyon-Saint-Cergue-Morez-Bahn (NStCM) bi Stadler vier zweiteiligi Triebzüg ABe 4/8 bstellt.
Der Kanton Waadt verweigret allerdings d Finanzierig vo der Chliserie und fordret us Chostegründ en gmeinsami Bstellig mit andere Bahne. Wärendesse verzeichne mehreri Meterspurbahne iner Romandie starchi Nachfragestigerig, so dass der Kanton Waadt en Kapazitätsstigerig und Erneuerig vo de uf dem Gebiet fahrende Privatbahne beschlosse het. Dadruf hei d drei Waadtländer Meterspurbahne MBC, Travys und Montreux-Berner Oberland-Bahn (MOB) zämme mit de Transports publics fribourgeois (TPF) d Liefrig vo 17 zwei- und dreiteiligen Triebzüge usgschribe. Stadler Bussnang het de Uftrag in Wärt vo 151 Millione Franke becho. Im Herbst 2014 bschtellt d Chemins de fer du Jura (CJ) nachträglich füf Eiteiligi Tribwäge. Ursprünglich het d CJ kompletti Triebzüg welle beschaffe, d bereitgstande Mittel hät aber nur für drei Züg glengt.
Mit de Be 4/4 651–655 sowie füf modernisierte Stürwage ABt 711–715 us de Jahr 1985/86 und de drei modernisierte Mittelwage cha d CJ de Regelvercher sit 2016 mit behindertegrächte Kompositione abdecke. Zerst sinds uf der Strecki Tavannes–Le Noirmont im Isatz gsi.
Technik
Die Meterspurzüg wise paar Gmeinsamkeite mitem normalspurige Stadler Flirt uf. So sind d atribne Drähgstell a de üsserste Ende vo de Züg und d elektrische, starch redundant Usrüschtig ufem Dach ageordnet. Uf Jakobsdrähgstell wie bim Flirt isch verzichtet worde, wil mit dem bi Meterspurfahrzig kei niderflurigi Wageübergäng erreichbar sind. D Höchstgschwindigkeit vo 100 km/h cha ned bi alle Bahne usgfahre wärde.
Mechanischer Teil
D Wagechäste bestehnd us ener vollständig geschweisste Aluminiumkonstruktion. Ds Grundkonzept vo de Triebwage chunt vo de Zahnradtribzüg Adler und Fink vo der Zentralbahn. D Frontpartie entspräche de verschärfte Crashnorme. En zuesätzliche Querträger im Füehrertisch-Brüstungsbereich treit de Kollisionsrisike ni de Bahne mit Rollbock­vercher Rächnig. D Konstruktion vo der Füehrerkabine und d Aordnig vo de Bedienelemänt lähne sich starch an di vo de Adler- und Finkzüg a. D Verkleidig vo der Füehrerkabine besteit us enre GFK-Sandwichkonstruktion. D erschte Schmalspurfahrzüg vo Stadler mit so ere Frontpartie sind d Schmalspur-Flirt ABe 4/8 „Diamant“ vo der BDWM.
D Triebdrähgstell sind en Witerentwicklig vo de Allegra-Züg vo der RhB, d Achsatrib sind vo de Adler- und Fink-Züg. En churze Radstand vo 2000 Millimeter und ein Drähkranz ermögliche en optimale Lauf inde Kurve. Die Drähgstell chäne mit Magnetschinebrämse usgstatet wärde.
Die Pendelzüg Be 4/4 + ABt vo der CJ wise uf der Füehrerstandssite en Schwab-Kupplig und innerhalb vo der Komposition d bis jetz üblich +GF+-Kupplig uf.
Wie bi Stadler-Fahrzüg üblich nimmt d Sitzaordnig uf d Fensterteilig Rücksicht, fer de Fahrgäscht en unghinderte Usblick ds ermögliche. Di Fuessbodehöhi betreit im Niderfluerbereich iheitlichi 480 mm. Im Türbereich senkt si sich über e Rampe uf 407 mm. D Tribwage verfüege über Schiebetritt.
Elektrischer Teil
D vo ABB stammend Traktionsusrüschtig bsteit wäge de unterschiedlichen Stromsystem vo 15 kV 16,7 Hz Wechselstrom und 1500 beziehigswis 900 V Glichstrom us zwei Gruppe. D Wächselstromfahrzüg verfüge über zwei Einholmstromabnehmer, wo d unerfluer iner Nechi vo de Drähgstell montierte Transformatore mit Strom versorge. Hie handelts sich nach de ET1–ET9 vo der Mariazellerbahn um d erschte Tribfahrzüg mit Trockentransformatore. D zwei Stromrichterblöck sind, wil ufem Dach der Platz fählt, an beide Wagechaschteende installiert. In ihne spist en Vierquadrantensteller de Glichstromzwischenkreis. Vo hie a isch di elektrisch Usrüschtig vo de Wächsel- und Glichstromzüg prinzipiell glich.
D Traktionsusrüschtig mit ihrer Stürig und Leittechnik isch in hohem Mass redundant usgfüehrt, für es Ligebleibe uf der Strecki z vermide.
D Tribwage vo der CJ sind für d Spisig vome Stürwage mit Stromabnähmer und Transformator vorbereitet. D Jurabahne welle e dritti Schiene uf der SBB-Strecki Glovelier–Delémont realisiere, für durchgehendi Züg vo Delsberg uf La Chaux-de-Fonds z ermögliche. → lueg au Abschnitt Verlängerung nach Delsberg im Artikel Régional Saignelégier–Glovelier
Näme
D Tribwäge sind nach Schmätterlinge tauft worde
Gotthard-Basistunnel
De Gotthard-Basistunnel isch en Isebahntunnel in de Schwiiz, wo 2016 in Betrib gange isch. Mit 57 km Längi isch er de längschti Tunnel vo de Wält. Insgsamt het s Tunnelsyschtem, wo us zwei Röhre und verschidnigi Quer- und Verbindigsstolle besteit, e Längi vo 153,5 km. S Nordportal vom Tunnel isch z Eerstfält im Kanton Uri, s Südportal z Bodio im Kanton Tessin. Am 1. Juni 2016 isch de Tunnel fiirlich iigwait worde und am 11. Dezember 2016 isch de fahrplanmässig Betrib ufgnoo worde.
Idee
De Gotthard-Basistunnel isch Teil vom «AlpTransit»-Projekt (früecher NEAT, Neui Iisebahn-Alpetransversale) wo de Iisebahn-Transitverchehr in de nord-südliche Richtig will verbessere, zum de international Güeterverchehr uf d Schiine z verlagere.
S Zil vom Tunnel isch es, d Fahrt- und Transportzite uf de Gotthard-Linie z verchürze. So wird d Fahrzit zwüsche Züri und Mailand um ei Schtund chürzer wärde, wenn de Tunnel in Betrib isch.
Bau
Am 15. Oktober 2010 isch di erschti Röhre under em Gotthardmassiv ganz usbroche gsi.
Am Fritig, 30. August 2013 isch s erschtmol de Basistunnel i de ganze Längi, teils met eme Zug, teils mit Chliibüss, dorfahre worde. Es send Lüt vom Bau und vo de Präss drenn gse und die Fahrt, mit allne Hält zor Besechtigung, hed 6 Stund duured. Noch de Fertigstellig werd e Zug normalerwys nu no e Zyt vo öpe 20 Minute för die Fahrt bruuche.
De Tunnel isch am 1. Juni eröffnet worde. De fahrplanmässig Betrib isch am 11. Dezember 2016 ufgno worde.
Bodensee
Dr Bodesee isch de gröscht See im alemannische Schprochruum und de drittgröscht See z Mitteleuropa, noch em Balaton in Ungarn und em Genfersee.
Geografii
Am Obersee sin d Mündige vo dene Flüss: Alperhy, Bregänzer Aach, Arge, Aalte Rhy, Aach (bi Lindau), Ruggbach, Schusse, Dorabirer Aach, Leiblach, Lipbach, Brunnisach, Seefelder Aach (bi Uhldinge-Mühlhoofe), Rotach (bi Friedrichshafe), Stockacher Aach, Goldach, Steinach, Aach (bi Romanshorn).
Bi Konschtanz goot dr Seerhy vom Obersee in Undersee.
Dr wichtigscht Fluss, wo in Undersee mündet, isch d Radolfzäller Aach.
Wichtige hischtorische Orte am Bodesee sin Arbe, Bodme, Breagez, Konschdanz, Langenarge, Markdorf, Linde, Ibberlinge, Radolfzell, Wasserburg, Romanshorn und Rorschach.
Die letschti Seegfrörni isch 1963 gsii.
Name
Dr See het sin Name noch em hüütige Ort Bodme. Er heisst i de früemittelalterliche Kwelle lacus Potamicus und uf althochtütsch Bodimsê.
Di ersti namentlichi Erwäänig findet sich bim römische Schriftsteller Pomponius Mela, wo zwüschet em Lacus Venetus, em Bodesee, und em Lacus Acronus, em Undersee, underschaidet. Sus aber hönd in de Antiki d Mänsche zue ihm lacus Brigantinus gsait, was vum Name vum Ort Bregenz (uuf latiinisch Brigantium) abgleitet isch.
Spöter het mer au Lacus Constantinus gseit (middelhochdütsch Kostenzersêw), wo uf d Stadt Konschtanz zruggzfüere isch. De Name het sich i de romanische Sproche doregsetzt: französisch Lac de Constance, italiänisch Lago di Costanza un so wyter.
Im Joor 1288 werd de See sogär ainisch Lacus Alamannicus gnannt. Wäärend dr Ufklärig isch dr Name Schwäbisches Meer ygfüert worre. I dr Schwiiz wird dä Begriff, wo vo dr dütsche Syte chunt, allerdings nüt bruucht.
Élisabeth Borne
D’ Élisabeth Borne (* 18. Àwrìl 1961 z’ Pàriis) ìsch a frànzeescha Politikera un ehamààliga Beàmtin un Manatschera.
Bodensee
Name
Hütztag säge d Lüüt i der Region ringsume eifach “dr See”, das isch ales mittem Obersee, em Ibberlingersee, em Untersee und em Zellersee.
Élisabeth Borne
D’ Borne hàt àn dr Polytäcknischa Schüal so wia àn dr Nàzionààla Schüal vu da Brucka un Schtroossa gschtudiart un ìsch domìt Inscheniööra worra. Vu 2013 bis 2014 ìsch sa Prefäkta vu dr Regioon Poitou-Charentes gsìì. Vu 2014 bis 2015 ìsch sa Kàbinättsdiraktera vu dr Umwaltminìschtera Ségolène Royal gsìì. Züadam ìsch sa vu 2015 bis 2017 Vorsìtzenda vum äffentliga Pàriiser Verkehrsunternamma RATP gsìì. Fìr a lànga Zitt hàt sa dr Soziàlìschta Pàrtäi nooch gschtànda. Wahrend dr Wàhlkàmpàània vum Emmanuel Macron fìr d’ Presidàntschàftswàhl 2017 ìsch sa Mìtglììd ìn siinera Pàrtäi La République en Marche worra. Ìm Mai 2017 ìsch sa biigoordneta Minìschtera fìr Verkehr ìm Kàbinätt Philippe II worra, unter dr äärschta Presidàntschàft vum Emmanuel Macron. Ìm Jüüli 2019 ìsch sa Minìschtera fìr dr soziààl-ökoloogischa Wàndel worra; doo hàt sa em François de Rugy noohgfolgt, wo z’rucktratta gsìì-n-ìsch. Ànna 2020 ìsch sa Àrwetsminìschtera ìm Kàbinätt Castex worra. Ìm saalwa Joohr hàt sa sìch dr Pàrtäi Territoires de Progrès ààgschlossa.
Mythologie
D Mythologi isch di syschtematischi Beschäftigung mit de Mythe, seig das in literarischer, wüsseschaftlicher, mystischer oder religiöser Form. Mythologie isch somit meeh als nur d Gsamtheit vo de Mythe vomene Volch, ere Region oder ere soziale Gruppe. Sehr hüüfig wird dr Begriff aber genau so verwendet, als Gsamtheit vo de Mythen nach dr Zueghörigkeit zunere Kultur bzw. Region. Denebed chann mer au Mythe zu verschiedene Theme kulturübergriifend, sprich syschtematisch, behandle. Es ergänd sich dänn Underteilige wie z. B. Landschaftsmythologi, Aschtralmythologi, Zahlemythologi, Eschatologi.
Bodensee
Gschicht
D Gschicht vun d Bsidlig vun dere Regio isch rich. Prähischtorische Kulture, d Kälte, d Römr, d Alamanne und d Franke hönd ihre Spuure hinterloo.
Oberes Rheintor
S Obere Rhiidoor, wäge siiner Grössi het men em au s Obere Rhiidöörli gsait und es chunnt au as Lessersdürli vor, isch e Basler Stadtdoor im Chleibasel und Deil vo dr Basler Stadtmuure gsi. Es isch in dr Middi vom 19. Johrhundert abgrisse worde.
Élisabeth Borne
Noh dr Wììderwàhl vum Presidànt Emmanuel Macron ìsch d’ Borne àm 16. Mai 2022 àls Premierminìschtera ärnännt worra. Driissig Joohra noh dr Édith Cresson ìsch sa d’ zwaita Fràui worra, wo ìn Frànkrììch dàs Àmt ìwwernumma hàt.
Mythologie
D Mythologie beschäftiget sich aber au mit dr Fraag nach dr Herkunft vo de Mythe und dene ihres Verhältnis zu andere Erzählforme wie Legende, Märli, Saage. Bsunders Märli werded mitunder als degradierti Mythe aaglueget. D Entwicklig vo de Mythe als erzählerischi Gattig und au dene ihri Transformation zu Märli isch Gegeschtand vo dr Narratologie. D Entstehig vo Mythen isch au Gegeschtand vo dr Psychologie, bsunders dr einscht moderne Völkerpsychologi.
Bodensee
Bvölkrig
Nochem Napoleon hott mer wichtige Reichsstädt wie Ibberlinge a de opportune Adel vertoalt. Friedrichshafe hot sich denn ussem ehemalige Buchhorn entwicklet und isch au heitztag ibberwieged vu Wirtteberger bsidlet.
Oberes Rheintor
S Obere Rhiidoor isch grad am Rhii am Aafang vo dr Riechedoorstrooss gstande, e chli rhiiab vom Bulverdurm. Es het e Pultdach gha, wo gege d Stadt zue abgfallen isch, und e Zinnechranz wie dr Bulverdurm näbedra. Zwüsche dene beide Dürm het s sit de Armagnakechrieg (1444) e Wehrgang gee, wo bis zur Kartause gloffen isch. Em Durm si Vorbau isch 1843 abbroche worde. Wo mä dr Oberi Rhiiwäg, wo 1823 baut worden isch, erneueret het, isch s Door abgrisse worde, wohrschiinlig im 1858i.
Bodensee
Insla
Im Obersä gibts zwoi Insla: de Maina und d Inslastadt Linde. Da Maina isch a sches Ausflugsziil, wos viila Bluema hat. De Insla Linda isch da olt Toil vom Städtle Linda. Denn isch no d Insla Reichanau im Undersä; do ischs Klösterle, wo de Pirmin gründet het. Auserdem gibts no a bar kloinere Insla.
Mythologie
Wil dr Gegeschtand vo de Mythe gmeinhii religiös gseeh wird, isch d Erforschung eng mit dr Religionsgschicht verbunde. Informatione us Mythe sind wichtig zur Rekonschtruktion vo religiöse Vorschtellige, wo mängisch Inhalt vo underschiedliche mythologische Urschprüng zumene Syschtem verbinded.
Bodensee
Schifffahrt
Uf em Bodesee gibts näb de vile private Schiffle o um die 30 Fahrgaschtschiff vu de Weiße Flotte. Des sind Motorschiff fir bis zu 1.200 Passagier vu vier Schifffahrtsunterneme, die dütsche Bodensee-Schiffsbetriebe (BSB), die östriichisch Vorarlberg Lines, die Schweizerische Bodensee-Schifffahrt und die Schweizerische Schifffahrtsgesellschaft Untersee und Rhein. Zwische Konstanz und Meerschburg verkehre mehrere Fährene mit ere Fahrzeit vo füfze Minute, tagsüber viertelstündlich – z Nacht stündlich. Au vo Romanshorn noch Fridrichshafe pändled e Fähre. Die hot a weng länger, oinavierzg Minute und fahrt stündlich.
Oberes Rheintor
S Rhiiufer vor em Door isch as Schiffländi bruucht worde, wo Ware, vor allem Stei und Holz, vo Flöss und Schiff usglade worde si. Dorum het dr Rhiizoller in de obere Stöck vom Döörli gläbt und sis Büro, s Rhiizollerstübli, isch grad rhiiab vor em Door gläge. S Stübli isch 1843 zsämme mit em Vorbau abgrisse worde.
Mythologie
Zentrali Theme i dr Mythologie sind d Erschaffig vo dr Welt (Schöpfigsgschicht) und Prozess vo dr Zerschtörig und Erneuerig (z. B. innerhalb vo dr Natur, Widergeburt), hüüfig in Verbindig mit em Kampf vo underschiedliche Mächt (sowohl konkreti Göttergschtalte, Himmel und Erde, als au abschtrakti, wie guet und böös, hell und dunkel) und di gegesiitig Überwältigung.
Oberes Rheintor
Wo dr Oberi Rhiiwäg 1858 erneueret worden isch, het mä dr Bauschutt vom Door und vo dr Stadtmuure bruucht, zum dr Rhiiwäg und d Riechestross e Meter ufzschütte. Wo mä 1985 wäge Wasserleitige dört het müesse grabe, het mä d Fundamänt vom Rhiidöörli gfunde, und si gnaui Lag isch jetzt dokumentiert.
Äini vo de Baasler Fäärene landet hüte e chlii bachab vom ehemoolige Rhiidöörli.
Bodensee
Schifffahrt
Lueg au:
Geisweiler-Zöbersdorf
Gäiswiller-Zäwerschdorf (frz. Geiswiller-Zœbersdorf, dt. Geisweiler-Zöbersdorf) ìsch a frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Gäiswiller-Zäwerschdorf ìsch àm 1. Janner 2018 grìnda worra. Sa kummt vu dr Fusion vu da Gmeina Zäwerschdorf un Gäiswiller.
Verwàltung
vu Gäiswiller-Zäwerschdorf ìsch. Gäiswiller-Zäwerschdorf gheert zum Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vu Gäiswiller-Zäwerschdorf ghert zum Owerrhinàlemànnisch.
Beneš-Dekrete
Als Beneš-Dekret werdet im dütschsprochige Rum die 143 Dekret vom Präsident vo de Republik bezeichnet, wo vo de tschechoslowakische Exilregierierig z London und de Nachchriegsregierig z Prag währed und nach m Zweite Wältchrieg und de dütsche Bsetzig vom Land bis zue de Ernennig vo de vorläufige Nationalversammlig am 21. Oktober 1945 erlaa und vo der provisorische tschechoslowakische Nationalversammlig am 28. März 1946 billigt worde sind.
D vilmal verwendet Bezeichnig vo dene Verordnige als „Beneš-Dekret“ isch vereifacht – die Dekret vom tschechoslowakische Staatspräsident Edvard Beneš sind vo de Exilregierig beziehungswis vo de erste Nachchriegsregierig vorbereitet worde und nöd nur vom Edvard Beneš selbst erlasse worde.
Gschicht
Nach m Münchner Abkomme und de Sudetekrise isch d Wuet vo de Tschechoslowake uf di Dütsche gwachse. So au im Exil, döt häd di ander Regierigshälfti under de Führig vo de KSČ z Moskau 1943 en Plan für d Liquidation vo de Dütsche usgschaffet. Die isch 1944 vo de Exilregierig no verfeineret worde. 1945 hät de Beneš all die Dekret unterschribe und es isch zu de Vertribig vo de Dütsche cho.
Nach em Änd vo de Tschechoslowakei (1992) sind Tschechie und Slowakei 2004 de EU biträte und händ aber beidi d Beneš-Dekret für immer gültig erklärt.
Weblinks
(Tschechien-portal.info, Juli 2003) (Inoffizielle Übersetzung) (Vortrag von Hans Hautmann in der Friedenswerkstatt Linz, 29. März 2001)
Grosser Rat (Bern)
De Gross Rot (frz. Grand Conseil) vom Kanton Bärn isch ds Kantonsparlament (Legislative) vom Kanton Bärn i dr Schwiz. Dr Gross Rot het 160 Mitglider, wo jewils im Verhältniswahlrecht uf vier Johr gwählt werde. Dr Kanton isch i acht Wahlkreise ufteilt, wo us mehrere Amtsbezirke cha beschtoh. Jede Amtsbezirk het Aaschpruch uf mindeschtens ein Parlamentssitz, dr Bärner Jura het 12 Sitze garantiirt. Di letschte Wahle si am 28. März 2010 gsi.
Wahlergebnis u Sitzverteilig vo dr Wahl vom 9. April 2006
Im April 2008 het sich d’ Bärner BDP vo dr SVP abgspalte. D’ SVP het derna no 30 Sitze im Grosse Rat gha, d’ BDP 17.
Schaumwein
Chlepfmoscht, Schum- oder Perlwy, isch es Schprudugetränk, wo nume ganz wenig Aukohou het und verglychbar isch mit Schämpis, Sekt, Prosecco oder Suuser, wo nach em Gäre vom Obschtsaft Cholesüüri produziert. Chlepfmoscht werd us Truube, aber ou us Öpfu u Bire gmacht.
Goofe trinke gärn Chlepfmoscht zum Siuveschter oder zum Geburi, vor auem drum, wüus bym Uftue „chlepft“ (drum dr Name). Es isch aber ou schüsch es augemeins Erfrüschigsgetränk o für Erwachseni vor auem im Summer. I dr Schwyz gits e Härschteuer, wo es verglychbars, kommerzieus Produkt macht, wo populär worde isch. Es isch ungerem Name „Rimuss“ gläufig, woby „Ri“ für Riesling und -„muss“ für moussiere schteit.
Reformierte Kirche Hausen AG
Di reformierti Chile Huuse isch di reformiirti Chile in de aargauische Gmeind Huuse in de Schwiiz. D Chile ghört de Chilegmeind Windisch und isch im 1978i bauet worde. Si ligd weschtlich oberhalb vom Dorf am Waldrand. D Chile het en Chileturm, wo nordöschtlich näbem Gebäude stoht. De Glockestuehl stoht uf sechs Süüle und het uf de Nordweschtsite - Richtig Dorf - en Uhr. S Chilegebäud selber het nebem Sakralruum witeri Rüüm, wo für Veraastaltige chöi gnutzt werde.
Christine Lambrecht
D Christine Lambrecht (* 19. Juni 1965 z Mannem) isch e dytschi Bolitikeri (SPD). Vum 8. Dezämber 2021 bis zum 19. Jänner 2023 isch si Bundesminischteri vu dr Verdaidigung im Kabinett Scholz gsii. Noch ere lengere medialer Kritik an ire Amtsfierig het si aim 16. Jänner 2023 drum bätte, ass si as Minischteri entloo wird.
Familie, Uusbildig un Beruef
D Christine Lambrecht isch e Dochter vu dr Karin un em Günther Lambrecht. Si isch z Mannem uf d Wält chuu un z Viernheim ufgwagse. Dert isch si uf d Albertus-Magnus-Schuel gange un het anne 1984 ire Abitur gmacht. Derno het si an dr Uniwersitete Mannem un Mainz Rächtswisseschafte studiert un het 1992 s Erscht juristisch Staatsexame abglai. Noch em Rächtsreferändariat am Landgricht Darmstadt het si an dr Dytsche Hochschuel fir Verwaltigswisseschafte Speyer anne 1995 e Ufböustudiegang zur Magistra vui dr Verwaltigswisseschafte abgschlosse un im nämlige Johr di Zwoot Staatsbriefig gmacht. Dernpo het d Lambrecht as sälbschtändigi Rächtsaawälti z Viernheim gschafft. Derzue het si bis 1998 as Dozänti fir Handels- un Gsellschaftsrächt an dr Beruefsakademy Mannem glehrt.
D Lambrecht isch vu 2015 bis 2019 mit em SPD-Bolitiker un ehmolige Bundesdagsabgornete] Hans-Joachim Hacker ghyrote gsii. Mit ihm het si ne Suhn, wu anne 2000 uf d Wälkt chuu isch. Si isch evangelisch-lutherischer Konfession.
Bolitik
Anne 1982 isch d Lambrecht in d SPD yydrätte un isch vu 1985 bis 2001 Mitglid vu dr Stadtverorneteversammlig Viernheim gsii, vu 1997 bis 2001 isch si Vorsitzeri dervu gsii. Vu 1989 bis 1997 isch si au Mitglid vum Kraisdag vum Landkrais Bergstraße gsii.
Vu 1998 bis 2021 isch d Lambrecht Mitglid vum Dytsche Bundesdag gsii. Aafangs (1998 un 2002) het si s Diräktmandat im Wahlkrais Bergstraße gwunne, derno (2005, 2009, 2013 un 2017) isch si iber d Landeslischt in Bundesdag yyzoge. Zue dr Bundesdagswahl 2021 isch si nimi aadrätte.
In ire erschte Legislaturperiod (1998–2002) isch si Mitglid im Rächts-, Sport- un Untersuechigsuusschuss gsii. Derzue het si si im Arbeitskrais vu dr SPD-Bundestagsfrakzion zur Umsetzig vum Atomuusstig engaschiert. In dr Frakzion het si dr Barlemäntarische Linke aaghert.
Corina Casanova
D Corina Casanova (* 4. Januar 1956 in Ilanz GR) isch vo 2008 bis 2015 Bundeskanzlerin vo de Schwiizerische Eidgenosseschaft gsii.
Christine Lambrecht
Bolitik
In dr 15. Legislaturperiod vum Bundesdag (2002–2005) isch d Lambrecht Mitglid vum Rächtsuusschuss un Sprächeri fir Wahlbreifig, Immunitet un Gschäftsornig gsii. Derzue isch si stellverdrättendi rächtsbolitischi Sprächerin vu dr SPD-Bundesdagsfrakzion gsii. In dr Wahlperiod druf (2005–2009) isch d Lambrecht Mitglid im Elteschterot vum Dytsche Bundesdag gsii.
Corina Casanova
Bis zum 31. Dezämber 2007 isch si Vizekanzlerin gsi. Als Vizekanzlerin het d Corina Casanova d Bundeskanzlerin Annemarie Huber-Hotz unterschtützt. Sie isch innerhalb vo de Bundeskanzlej zueschtändig gsi für d Abteilig Bundesrat, wo d Sektione Bundesratsgschäft, Rächt, Zentrali Sprachdienscht und Amtlichi Veröffentlichunge behandelt werde.
Christine Lambrecht
Bolitik
Vu 2009 bis 2011 isch si rächtsbolitischi Sprächerin vu dr SPD-Bundesdagsfrakzion gsii. Im April 2011 isch si derno zur stellverdrättende Vorsitzeri vu dr SPD-Bundesdagsfrakzion gwehlt wore un isch syt Mai 2011 derzue im Vermittligsuusschuss verdrätte gsii.
No dr Bundesdagswahl 2013 un dr Koalizionsverhandlige zwische SPD un CDU/CSU isch d Lambrecht im Dezämber 2013 mit 95,1 Brozänt vu dr SPD-Bundesdagsfrakzion zur Erschte Barlemäntarische Gschäftsfiereri vu dr Frakzion gwehlt wore.
Corina Casanova
D Bundeskanzlej mit öppe 250 Mitarbeitende isch d Stabschtell vo de Regierig – vom Bundesrat – und bsunders vom Bundespräsident.
Christine Lambrecht
Bolitik
Vu 2007 bis 2017 isch si Vorsitzeri vum SPD-Unterbezirk Bergstraße un Mitglid vum Landesvorstand vu dr SPD Hessen gsii un vu 2009 bis 2019 stellverdrättendi Vorsitzeri vum SPD-Bezirk Hessen-Süd.
Anne 2019 isch si Noofolgeri vu dr Katarina Barley as Bundesjuschtizminischteri wore. Wu d Franziska Giffey as Bundesminischteri fir Familie, Seniore, Fraue un Juged entloo woren isch, het d Lambrecht am 20. Mai 2021 au des Ressort ibernuu.
Uf Vorschlag vum Bundeschanzler Olaf Scholz het dr Bundesbresidänt Frank-Walter Steinmeier d Lambrecht am 8. Dezämber 2021 zur Bundesminischteri vu dr Verdaidigung im Kabinett Scholz ernänntr. Im Jänner 2023 isch si as Verdaidigungsminischteri zruggdrätte. Si isch si meefach fir iri Amtsfierig kritisiert wore.
Ire Noofolger asd Verdaidigungsminischter isch dr Boris Pistorius wore.
Corina Casanova
Läbeslauf
Vom 1984 bis 1986 hät si zwei Joor i de Awahltskanklej vom früenerige Bundesgrichtspräsident Giusep Nay gschaffe. Ab em 1986 bis 1990 isch si d Deligierti vom Internationale Komitee vom Rote Chrüz in Südafrika, Angola, Nicaragua und El Salvador gsi.
D Corina Casanova isch Mitgliid vo de Chrischtlichdemokratische Volkspartej (CVP) und chann sächs Schprache: Rätoromanisch (Sursilvan und Vallader), Dütsch, Französisch, Italienisch, Änglisch und Schpanisch.
Dante (Vorname)
Dante isch e männlige Vorname. Er isch ursprünglig italiänisch und isch etymologisch en Abchürzig vom alte Name Durante, wo hüt nume no wenig bruucht wird. Dä chunnt vom latiinische Durans, wo s Partizip Präsens vom Värb durare mit dr Bedütig "abherte", "ushalte" usw. isch. Er isch eso in dr Bedütig em Name Konstantin ähnlig.
Dr Name isch dur dr italiänisch Dichder Dante Alighieri, wo eigetlig Durante gheisse het, berüehmt und populär worde. Im Italiänische wärde au d Forme Durando und Durantino bruucht.
Grub AR
Geografi
I de Grueb liit a de Straas zwösched Hääde ond Rorschach. Vo de Gmäändsflechi sönd 53,9 % landwertschaftlechi Flechi, 33,1 % Wald, 12,8 % Sidligsflechi ond 0,2 % suschtigi Flechi.
Gschicht
D Grueb isch zom eerschte Mool gnamset worde em Joor 1488 als uss der Gruob.
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraatääl isch 2010 bi 9,2 % gläge.
Religion
34,6 % vo de Iiwooner sönd em Joor 2000 römisch-katholisch gsii, 50 % evangelisch-reformiert.
Politik
D Gmäändspresidäntin vo de Grueb isch d Katharina Zwicker (Stand November 2017).
Wertschaft
D Arbetslosigkäät isch em Joor 2011 bi 1,2 % gläge.
Sprooch ond Dialekt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 1038 Iiwoner 94,4 % Düütsch als Hòuptsprooch aagèè, 0,3 % Franzöösisch, 0,5 % Italienisch ond 4,8 % anderi Sprooche.
De hochalemannisch Dialäkt vo de Grueb ghöört zue de Oschtschwiizer Dialekt.
Rimbach
Rimbach isch dr Name vu däne Ortschafte:
z Frankrych
z Dytschland
Anschläge am 29. März 2010 in Moskau
D '''Ahschläg am 29. März 2010 z'Moskau''' sind zwai Sprengstoffahschläg uf Züg vo de Moskauer Metro gsi. Di ersti Explosion isch am 07:56 (Moskauer Ziit) i de Station Lubjanka passiert. Di zweiti isch knapp 45 Minutä spöter (am 8:34 Ortszit) bi de Station Park Kultury explodiert. E dritte Sprengsatz, au a de Station Park Kultury deponiert, het vo de russische Sicherheitschräft chönne entschärft wärden.
De Ahschlag het mindestens 39 Toti und 100 Verletzti gforderet , anderi Quelle göhn vo 64 Verletzte uus. .
Bi de Täter handlet es sich wohrschindlich um zwei Fraue wo Selbschtmord begange hend. Sie chöntet Verbindige zu de kaukasische Terrorgruppä gha ha.
Ludvík Svoboda
De Ludvík Svoboda (* 25. November 1895 z Hroznatín bi Třebíč; † 20. September 1979 z Prag) isch e tschechoslowakische General und vo 1968 bis 1975 Präsident vo de ČSSR ksi.
Zollikon
Zolike (amtlich Zollikon) isch e politischi Gmäind im Bezirk Meile im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Zolike liit uf de rächte Siite vom Zürisee, a de «Goldküschte». S Piet vo de Gmäind umfasst 20,4 % landwirtschaftlichi Flèchi, 37,9 % Wald, 34,7 % Sidligsflechi und 7 % Vercheersflechi. Naachbergmäinde sind Züri im Norde, Muur im Oschte, Zumike im Südoschte und Chüsnacht im Süde.
Gschicht
Zolike isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 946 als Collinchovin.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraatäil liit bi 20,5 % (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,0 %, CVP 4,0 %, EDU 1,1 %, EVP 2,5 %, FDP 31,5 %. GLP 11,9 %, GP 7,1 %, SP 11,6 %, SVP 26,9 %, Suschtigi 0,4 %.
Gmäindspresidänt isch sit 2018 de Sascha Ullmann (GLP) (Stand 2019).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,7 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Zolike ghört zue de Seemundarte.
Milchmann
Milchmaa cha sii
"Milchmaa" chunt au im Titel vom bekannte Buech Eigentlich möchte Frau Blum den Milchmann kennenlernen vom Schriftsteller Peter Bichsel vor.
Schwäbische Feste
D schwäbische Feschdle, au Hockedse – wann se kloi sen – ghoisa, sen a wichdige Aaglegahoid. Se sen fir d Pfleg vom Zsemmahald, de lokale Identität wichdig. Dr Ondrschied zua Feschdivals isch au, dass d ganz Familie drbei sei kaa – vom Kend bis zu am Ähne. Organisiera dend des moischdns d Vrei zsemma mid de Vrwaldonga vo de Gmoinda.
Gschichd
D Feschd hend se ofd aus Märkd wia am Gallimarkt en Mainburg (seid 1397) endwiggld. Ois vo de älderee Feschd isch seid 1878 dr Augchsburger Plärrer mid ara meh als dausend Joor Tradizioo odr dr Cannstattr Wasa, mo seid 1818 abghalda wurd. Heid werrad emmr meh Feschdle nei odr wiedr aagfanga. Drbei geid s emmr amol Dischbud, weil s nadierle au om s eschdimiers ond om s vrdeana gohd.
Auswahl
D aufgfiehrde Feschdle sen nadierle blos a Auswahl.
X, Y
Koine Aidräg
Z
Zom Aafang
März
Manche Termin, mo vo Oschtere abhenig sen, kennad au en da März falla.
Dezember
Zom Aafang Zom Aafang vom Kalendr
Nedsadressa
Zom Aafang
Michelle (Sängerin)
D Michelle (* 15. Februar 1972 z Villinge-Schwenninge, burgerli Tanja Hewer) isch e dytschi Sängeri.
Lääbe
D Michelle isch z Blumberg mit eme Brueder un ere Schweschter ufgachse. As Nyynjehrigi isch si zuen ere Pflägefamilie chuu. Mit 14 het si in ere lokale Band gsunge. Iber dr Kontakt zuen eme Toningenieur isch si zum Sidweschtfunk chuu, wu si ihren erschten effetligen Uftritt ghaa het. Dert isch si vu dr Schlagersängeri Kristina Bach entdeckt wore. Dr Komponischt [Jean Frankfurter het fir d Michelle 1993 di erscht Single Und heut’ Nacht will ich tanzen gschriben un produziert. D Single isch en Erfolg in dr Schlagerparade woren un het d Michelle in d ZDF-Hitparade brocht. Derno sin wyteri Schallplattenufnahme un Live-Uftritt bi Rundfunk un Färnseh chuu.
Mailänder Dom
Dr Mailänder Dom isch e römisch-katoleschi Chile z Mailand.
Geoffrey
Geoffrey isch en änglische männlige Vorname. In dere Form isch s die elteri, britischi Schriibwiis im Underschiid zu Jeffrey im Amerikanische Änglisch. Er wird hüfig as Geoff oder Jeff abkürzt.
Michelle (Sängerin)
Karriere
Im April 2003 het si diräkt vor eme Konzertuftritt e lycht Schlegli ghaa, wu si sich aber ganz dervu erholt het dernoo D Michelle het e Zytlang unter schwäre Depressione glitte un het no aigenen Aagabe e Sälbschtmordversuech unternuu. Wäge däm het si sich fir e Zyt us em Schlagergscheft zruggzogen un het unter großem Inträssi vu dr Boulevardmedie ne Hundsfriser-Salon ufgmacht, wu mittlerwyli aber wider zue isch.
Mailänder Dom
D Chile het s Patrozinium vo dr Geburt vo dr Muettergottes. Si isch d Kathedraale vom Ärzbischtum Mailand.
Ane 1386 het me agfange die Chile mit Architekturforme vo dr Gotik z boue. Dr Stadtherr Gian Galeazzo Visconti, wo drufabe s Herzogtum Mailand bildet het, und dr Bischof Antonio Saluzzo sind d Iniziante gsi. Ufem Platz, wo dr Dom stoot, sind sid dr Spootantike anderi Chile gsi, d Santa Maria Maggiore und Santa Tekla, wo me denn abgrisse het. 1397 isch die erschti Orgele ufgstelt worde. D Arbet uf em grosse Bouplatz isch sehr lang ggange, und me het zerscht nur afang dr Chor mit de Kwerschiff gmacht; i de Muure vom Choor sind riisegi Fäischter mit grossflechige Glasmoolereie. 1418 het dr Papscht Martin V. dr Hauptalter gweit, wo öpe en Drittel vom Dom gstanden isch. Ane 1572 het dr Kardinal Karl Borromäus dr ganz Dom chönne yweje, au wenn es baar Sache no gfäält hend.
Michelle (Sängerin)
Karriere
Im Friejohr 2005 isch s Album Leben erschine, wu in wenige Wuche vergoldet woren isch. Anne 2006 het d Michelle as Tanja Thomas Coverversione vu Disco-Hit us dr 1970er Johr vereffetligt. Ihre Album Glas het si sechs Wuache lang in dr dytsch Chart chenne halte un isch bis uf dr zwelft Platz chuu. Vu dr Läser vu dr Mannezytschrift Maxim isch si zue dr Woman of the Year 2006 gwehlt woren un isch fir d Februar-Uusgab 2007 fir erotischi Foto vor dr Kamera gstande. Am 30. Jänner 2007 het si bi me Konzert z Erfurt e Schwechiaafall ghaa. D Tour isch derno abgsait wore. Im Merz vum nämlige Johr het si wäge däm uf ere Prässekonferänz verchindet, ass s „Projäkt Michelle“ fertig sei. Am 29. Augschte 2008 het si Privatinsolvenz aagmäldet.
Mailänder Dom
Als Boumaterial zum d Fassade z verchleide het me dr schöön Marmor usgwäält, wo bis hütt vo de Schteibrüüch im undere Ryystaal chunt. Als Liferante sind i de Dokumänt vom 14. Joorhundert d Walser vo dr Gmeind Ornafaasch erwäänt. Die hend dozmol d Marmorbrüüch vo Urnafaasch sälber und vo Candoglia grad näbedra usbüütet. Uf de Schiff het d Domboufabrigg d Kwaader dr Ryss zdurabb in Langesee und denn uf em Tessin und über die künschtleche Kanääl i dr weschtleche Lombardei bis vor d Stadttoor vo Mailand brocht. Spöter het me drfür d Ysebaan bruucht; bi Candoglia gits drum en eigeti Haltstell; hütt chöme d Schtei meh mid de Laschtwääge uf Mailand abe.
Au s ganze Tach isch mit grosse Platte us Marmor tekt.
Ane 1500 isch dr Vierigsdurm fertig gsi. Im 17. Joorhundert het dr Domboumeischter Pellegrino Tibaldi dr Choor innenoche umbout. Wärend em 17. und em 18. Joorhundert isch me nur langsam vorwärts cho. Ane 1774 isch die grossi Muettergottesstatue La Madonnina uf e Vierigsdurm gstelt worde. Erscht wo sech dr Napoleon am 26. Mai 1805 im Mailänder Dom zum König vo Italie het lo gchrööne, isch spedityv wyterbout worde, und ane 1813 isch äntli au d Fassade vom Dom fertig gsi.
Dr gross Domplatz isch erscht um 1870 freigleit worde. Für dää z boue, het mer müesse zimli vil Hüüser vo dr Altstadt abbräche.
Geoffrey
Etymologii
Geoffrey chunnt über s Altfranzösische vom ene germanische Name. D Etymologii isch unsicher: dr zweit Deil vom Name stammt vo frid, "Friide", aber für en Afang si verschiideni Ursprüng vorgschlage worde, drunder gawia ("Gebiet"), walah ("Fremde"), gisil ("Geisle") oder god ("Gott"). Wenn die letzt Möglikeit die richdig isch, wer dr Name e Variante vo Godfrey, dütsch Gottfried.
Verbreitig
Dr Name isch vo de Normanne noch Ängland brocht worde noch dr Eroberig vom Wilhelm em Eroberer 1066. Er isch vor allem under em änglische Adel beliebt gsi.
Michelle (Sängerin)
Karriere
Noche em dreijehrige Ruggzug ins Privatläbe het d Michelle am 16. Oktober 2009 e nei Studioalbum vereffetligt un isch ai Dag speter in dr ARD-Show Das Herbstfest der Volksmusik ufdrätte. Ändi 2010 isch s Album Der beste Moment chuu. Im Summer 2011 un im Friejohr 2012 isch si Mitglid vu dr dreichepfige Jury vu dr RTL-2-Show My Name Is gsii. Im Merz 2012 het si s Album L’amour vereffetligt un im Merz 2014 s Album Die Ultimative Best Of, e Mix us alten un neie Lieder. Mit em Album isch si bis uf Platz 7 vu dr dytsche, uf Platz 44 vu dr Schwyzer un Platz 2 vu dr eschtrychiche Chart chuu.
9. August
Dr '''9. Augschte''' isch dr 221. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 222. in Schaltjohr), dodermit blybe no 144 Däg bis zum Änd vum Johr.
Michelle (Sängerin)
Karriere
Vum Februar bis April 2015 isch d Michelle zum erschte Mol wider z Dytschland un z Eschtrych uf Soloturnee gange. Im Oktober 2015 isch s Live-Album un d DVD zue dr Turnee uusechuu. Syt Jänner 2016 hockt si in dr Jury bi dr 13. Stapfle vu Deutschland sucht den Superstar.
Privats
D Michelle het drei Dechtere: aini us ihre Eh mit em ehmolige Wind-Sänger Albert Oberloher (1995 bis 1999), aini us ihre Beziehig mit em Sänger Matthias Reim un aini us ihre Eh mit em Josef Shitawey. No dr Drännig vum Shitawey het d Michelle wider ihre Maidliname aagnuu.
Hit läbt d Michelle zämme mit ihrem Lääbesgfehrte, eme niderländische Fyyrwehmann, un zwoo vu ihre Dechere un dr zwai Chinder vu ihm.
Heinrich von Thun
Dr '''Heinrich II. vo Thun''' († 17. Februar 1238 z Baasel) isch vo 1216 bis 1238 Bischof vom Fürstbistum Baasel gsi und e groosse Förderer vo dr Stadt Baasel.
Biografii
Die freiherrligi Familie vo Thun isch us em Bärner Oberland cho, und dört isch dr Heinrich ufgwaggse. Wo dr Bischof Walter vo Röttele abgsetzt worde isch, isch dr Heinrich vo Thun 1216 an sim Blatz zum Bischof vo Baasel gweelt worde.
Es het nid lang brucht, und er het in dr Stadt Find gmacht, wil er s fertig brocht het, ass s Rootbriwileg vo dr Stadt Baasel, wo si e baar Joor vorhär am 13. September 1218 vom Köönig Friedrich II. überchoo het, wider ufghobe worde isch, und kä Root me het döfe iigsetzt wärde, ooni dass dr Bischof em zuegstimmt hätt.
Dr Bischof Heinrich vo Thun isch in d Baasler Stadtgschicht iigange, won er die erste Baasler Rhiibrugg het lo baue, dört wo hüte die Middleri Brugg stoot. Sälli Brugg wird zum erste Mol in zwäi Urkunde vo 1225 erwäänt, wo din stoot ass dr Heinrich s Blääsikloster und s Kloster Bürgle vom Bruggezoll befreit het, wil si dr Bau mit finanzielle Middel understützt häi.
Dr Heinrich het de zwäi Bättelorde vo de Franziskaner und vo de Dominikaner erlaubt, z Baasel Klöster z gründe, s Barfüesserkloster und s Breedigerkloster.