cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Norwood (Missouri)
Name
De Name vo dr Stadt stammt us em Roman Norwood: or, Village Life in New England vom Henry Ward Beecher.
Spanien
Demokratii
Erscht 1978 isch Spanie zu nere Demokratii worde. S Staatsoberhaupt isch de König Felipe VI., Sohn und Nochfolger vom Juan Carlos I.
Norwood (Missouri)
Geografi
Norwood lit 454 m über em Meer un hat e Flächa vo 4,14 km².
Spanien
Wirtschaft
Spanie isch s zweit meischtbsuechte Land in Europa, nach Frankrich. Dorum sind au d Iinahme vom Turismus für die einzelne Regione sehr wichtig.
Aber au dr Export vo Landwirtschaftsprodukt macht en grosse Teil vo dr Wirtschaft uss. Spanie bout bsunders Chorn, Gmües, Olive, Trüübel, Zuckerrüebe, Orange und Zitrone a. Es wärde Fisch us em Meer gholt, und d Veezucht het e grossi Tradizioon.
Die grosse Zwiig vo dr spanische Wirtschaft sind d Banke, s Bougwärb, s Transportgwärb, d Undernääme vo dr Telekommunikazioon und Versicherige.
Bevölcherig
D'Bevölcherig isch am 1. Jänner 2009 bi 46.745.807 Iiwohner gläge, d'Bevölcherigsdichti isch mit 91,13 Iiwohner pro Quadratkilometer nidriger wie in de meiste andere westeuropäische Länder. Dodebii isch d'Bevölcherig zimmlig uuregelmäßig übber s Land verdeilt, e große Deil läbbt in de Chüstegebiete, im Dal vum Guadalquivir un in de Metropolregion vu Madrid, während s Inner vu Spanie dünn bsidelt isch.
Es gitt 15 Metropolregione mit meh wie 500.000 Iiwohner, di gröschte sin de Reihe noch die um Madrid, Barcelona, Valencia un Sevilla mit meh wie-n-ere Million Iiwohner. E gmeinsami Verwaltig hät keini vu denne Regione.
Sproche
[[Datei:Llengües d'Espanya.svg|miniatur|left|320px|Verdeilig vu de Sproche z Spanie:
,, , , , , ]]
Spanisch isch übberall Amtssproch un wird vu 99 Brozänt vu de Iiwohner beherrscht, dodevuu sin 89 % Müetersprochler. Dezüe chömme Sproche, wu vu de Verfassige odder Gsetz vu de autonome Regione e offiziälle Statùs züegsproche griegt hänn:
Z Aragón sin Katalanisch un Aragonesisch zwar keini Amtssproche, were abber vum Sprochgsetz vu 2009 als lenguas propias originales e históricas (eigeständigi, iiheimischi un hisdorischi Sproche) aaerkännt.
Näbe de gnännte Sproche schwätzt mer z Spanie e Reihe vu romanische Sproche odder Dialäkt ohni Statùs als Amtssproch.
Spanie hät am 9. April 2001 di Europäischi Charta vu de Regional- odder Minderheitesproch unterzeichnet.
Religiösi Fest
Di katholischi Religion hät im Verlauf vu de spanische Gschicht allewiil e wichtigi Rolle gspilt un isch d'Religion mit de witeste Verbreitig. Eso chunnt's, dass in Stedt viilmol wichtigi religiösi Brüüch usgiebt were. Am meiste Uffmerchsamkeit verdiene do sälli Fest, wu an de Jesus erinnere, z. B. d'Semanas Santas z Granada, Málaga, Sevilla odder Valladolid, Ostere, Pfingste un Fronliichnam.
Chunscht un Literatuur
Di verschidene Völcher, wu z Spanie gläbbt hänn, di geografischi Lag zwüsche zwei Kontinänt mit sehr verschidene Draditione un Kultuure wie au d'Eroberig vu Deil vu Südamerika hänn dezüe biidrage, dass di spanischi Kultuur hütt als eini vu de riichtste un viilsitigste vu de westlige Wält bezeichnet wird. Viili verschideni Chünschtler sin z Spanie uff d'Wält chuu, unter'ne Chünschtler wie de Velázquez, de Goya odder de Picasso, abber au Schriftsteller wie de Cervantes, wu als Nationaldichter gältet, de Quevedo, de Galdós odder de Lorca. Au d'Architektuur isch viilfeltig, eso gitt's z Spanie übber 40 Bäu, wu zum UNESCO-Weltkultuurerbe ghöre.
Stierchampf
An viile Volchsfest wird de Stierchampf odder de Stierlauf usgiebt. Di beriehmteste Arene sin Las Ventas z Madrid, Monumental z Pamplona, La Maestranza z Sevilla un d’Plaza de toros z Valencia. De Stierchampf isch für sini Aahänger e Chunscht, wu viil mit Eleganz un Ästethik z düe hät, während Kriitiker en als brutal aalüege.
Weblink
Amtligi Site vu Spanie
Übber Spanie
Kusterdingen
Kuschdordeng (nachfolgend Kusdordeng gschriba, dt. Kusterdingen) isch a Gmaende em Landgråes Dibeng en Bada-Wirttaberg.
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 60,7 % Landwirtschaftsfleche, 18,3 % Wald, 20,5 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschticher Fleche.
Gmaendegliderong
Zo Kusderdeng ghaered näabem Haobdord Kusdordeng dia vir weidore Ortsdåel Eemahausa (Immenhausen), Jeddaburg (Jettenburg), Maereng (Mähringen) ond Wååga (Wankheim). Älle dia vir Flägga send vår dor Gmaendereform anna 1974 sälbsdendiche Flägga gwäa. Freiwillich isch blos Jeddaburg zo Kusdordeng ganga. De andore drei Flägga hend bis nuff zom Verwaltungsgerichtshof  dorgega glagd, hend abor vorlaora. S´ isch abor scho lang widor Frida aeghaerd.
Aus dor Gschiichd
Dor Haobdflägga Kusderdeng isch s´aersde Mål gnennd worda (nåch genwiki.de) anna 1142. Em Ordsdåel Wååga hådd´s bis gega 1890 a åegena Sinagog gäa. Bis heid no vorzeled de alde Wåågamor, wia guad sich ire Vorfara mid de ordsãsässiche Juda vorsdanda hend. Dor ehemaliche jidische Fridhof isch bis heid emma guada Zuasdand.
Geografi
Kusdordeng leid vollsdendich uff dor Häddem (schwäbisch Singular (!), dt. Plural Härten). Mor hådd vo dord nåch Sida on wondorscheena Ausbligg uff d´ Schwäbischa Alb. Vo dor haechsda Sdell, blos a bissle sidlich vo dor B28, kã mor bei guadem Wäddor sogar weid em Wäsda d´ Hornisgrend (Hornisgrinde) säa.
Verwaldong
Birgormåesdor isch dor Jürgen Soltau.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialäggd
Dor Dialäggd vo Kusderdeng isch Middlschwäbisch; manche saged ao Näggorschwäbisch dorzua.
Luthern
Luutere (amtlech Luthern) esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Willisou im Kanton Lozärn.
Geografi
S Doorff und d Gmeind Luutere ligge im Luuteretau. Dur das Tau flüsst vom Napf und vom Hochänzi häär gäge Norde der Bärgbach Luutere. Dää isch 27 Kilometer läng und lauft bi Näbike id Wiggere. Er isch auso e Teil vom Gwässersischteem vo dr Aare. Die oberi Helfti vom ganze Bachlauf isch im Gmeindbann vo Luutere. Im Schache bi Eimatt lauft dr Bach us em Piet vo Luutere use uf Ruefswil abe.
Der Name Luutere chunt vom alte Wort luuter, und er bedüütet so vill wie «der Bach mit klarem Wasser».
Wyt hingen im Tau isch dr Wyler Luutere-Bad und ganz z’hingerscht de no dr Hof Hinger Ey. Us de Grääbe us beide Site vom Tau chöme vill Sitebech ad Luutere abe, so wie dr Älbach, s Niespelbächli, dr Schwarzebach, dr Wilmisbach, dr Änzibach, s Niespelbächli und s Badbechli bim Luutere-Bad.
Unden im Tau sind d Wyler Hofstatt, Rüediswil, Chrutzi, und Warmisbach ligt im ene Näbetau im Weschte vom Luuteretau. Uf de Höger, den Eggen un de Kreete zwüsche de Grääben un Tääler obe sind vil einzelne Puurehööf, und am Napf es paar Alpbetriib: d Alp Ober Badegg, d Ahornalp und d Alp Trachsu-Egg, wo’s bi allne e Bärgwirtschaft het. Z Luutere isch d Chääsi für s Tal, si heisst Napf-Chääsi.
D Nachbergmeinde vo Luutere send Hergisweyl, Ufhuuse ond Willisou im Kanton Lozärn ond Eriswiu, Sumiswaud ond Trueb im Kanton Bärn.
Gschicht
Der Ortsname vo Luutere chunt zom erschte Mau im ene Konstanzer Schriftstück vom Jahr 1275 vor; er heisst döört Lutrun.
Ufem Hoger zwüsche de Hööf Voroberwalsburg und Hinderoberwalsburg isch dr Platz von ere uralte Burg. Das isch d Walsburg gsi, d Wonig vo den alte Herre vom Luutertal.
Im Tau hinge het anne 1581 em Jakob Minder d Erschynig vo dr Äinsidler Maria gseit, er wärdi gsung wenner dört in ere Quelle baadi. Das isch guet usecho, dr Luzärner Grichtschryber Renward Cysat het s z Protokoll gnoo, und de het wägedäm der Wallfahrtsoort Luutere Bad agfange. 1583 het me s erschte Badbrünnelichäppeli bout; der Bischof vo Konstanz isch s sälber cho ysägne. Vo anne 1949 isch a däm Oort d Chile Maria-Heilbronn. I dere drin gseht me vill Votivdafele wo eim dra maane, wie d Muettergottes de Lüüt ghulfe het. Bim Badbrünneli näbedra chame gsungs Wasser nää. Anne 2018 het me s modärne Bad für d Ärm und d Füess ygrichtet.
Ringsume Dorfplatz z Luutere gseht me es paar schööni Hüüser: Im 18. Joorhundert het s Chlooschter Santurbe, wo dr Chilesatz anne 1579 gchauft het, die nöji, choschtbar usgschmückti Pfarrchile vo Luutere bout; si het s Patrozinium vom heilige Ulrich. Au s Pfarrhuus isch vo denn, und dr steinig Pfarrspycher näbedra het s Wappe vom Santurbener Apt. Ufem Höibäärg, wo me wyt über s Mittelland und bis a Jura cha luege, stoot d Nothälfer-Chappele, si isch vo 1502. D Grund-Chappele het me 1642 bout, d Underflüechappele 1822, d Hinderoberwalsburgchappele 1819.
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2010 bi 2,9 Prozänt gläge.
83,1 Prozänt vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii, 11,4 Prozänt evangelisch-reformiert.
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 1,2 Prozänt, CVP 49,7 Prozänt, FDP 8,6 Prozänt, GLP 1,6 Prozänt, Grüeni 1,9 Prozänt, SP 2,1 Prozänt, SVP 32,7 Prozänt.
Dr Gmeindspräsident vo Luutere esch dr Beat Burri-Barmettler (Stand Februar 2016).
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 1520 Iiwohner 98,5 Prozänt Dütsch aus Houptsprach aagää, 0,2 Prozänt Italienisch ond 1,3 Prozänt anderi Sprache.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Luutere ghört zue dr Übergangsmundarte zwösche dr Weschtschwiizer ond dr Oschtschwiizer Dialäkt.
Nordamerikanischer Nummerierungsplan
As North American Numbering Plan (NANP; dütsch: dr nordamerikaanisch Nummerierigsblaan) bezäichnet mä e Süsteem vo dreistellige Vorwaale bzw. zäästellige Delifonnummere, wo vor allem in de USA, Kanada und vile kariibische Staate verwändet wird. Alli NANP-Staate häi die gliichi, gmäinsaami internazionaali Vorwaal +1. D Nummerierigsblaan wird vo dr North American Numbering Plan Administration (NANPA) verwaltet. E Nummerierigsblaan spezifiziert s Formaat und d Strukduur vo Nummere, zum, zum Bispil, Telekommunikazioonsgebüüre, wo vo dr Distanz abhängig si, chönne berächne.
Dr Ufbau und d Strukduur
Dr Nummerierigsblaan entspricht dr Empfäälig E.164 vo dr International Telecommunication Union (ITU) und eso em internazionaale Standard für Nummerierigsblään. Zu den 20 Gebiet vom ITU-Länderkood mit dr Nummere 1 für iir öffentligs Delifonnetzwärk ghööre näbe de Territoorie vo de Veräinigte Staate, Kanada, Bermuda au e Hufe kariibischi Nazioone. D Richtlinie E.164 schribt die Strukduur vor: D Folg vo de Ziffere isch uf maximaal 15 Ziffere beschränkt. NANP-Zaale bestöön us zää Ziffere im Format NXX-NXX-XXXX, wo „N“ irgend e Ziffere vo 2 bis 9 cha si und „X“ alli Ziffere vo 0 bis 9. Die erste drei Ziffere wärde as Nummerierigsblaanberiich (NPA), Ortskennzaal oder Vorwaal bezäichnet. Im zwäite dreistellige Block vo Ziffere isch dr Kood vom Central office as Prefix, won e Suffix us vier Ziffere draa aaghängt wird.
Nordamerikaanischi Vorwaale (Numbering Plan Area [NPA], area code) si immer gliich lang und bestöön us drei Ziffere. Groossi Stedt häi ursprünglig niidrigeri Ziffere überchoo, was d Vorwaale bi dr Impulswaal verckürzt het. Hützudags häi gröösseri Ort meereri Vorwaale, zum Däil au meereri für s gliiche Gebiet (overlays). Dorum cha mä anhand vo de erste Ziffere die geografischi Laag nid abschetze. Au cha mä im nordamerikaanische Nummereblaan nid underschäide zwüsche Festnetznummere und Mobilnummere, wil d Mobilfunknummere under de üüblige Vorwaale iisortiert wärde.
D Delifonnummere vo de Abonnänte het immer die gliichi Lengi vo siibe Ziffere und bestoot us eme Prefix vo drei Ziffere, wo d Vermiddligsstell aagit, und vier witere Ziffer.
Am Aafang het mä d Vorwaale und d Abonnäntenummere anhand vo dr zwäite Ziffere äidütig chönne underschäida: d Vorwaale häi doo e 0 oder 1 überchoo. Hützudags git s aber lokaali Abonnäntenummere mit 0 oder 1 (sit em Ändi vo de 1980er Joor) und au Vorwaale mit de Ziffere 2 bis 8 (sit 1995) am zwäite Blatz. Zum sä underschäide muess mä dorum anderi Methoode verwände.
S Brefix 555
S Brefix 555 bedütet ass die Delifonnummere fiktiiv isch. Das isch iigfüert worde, wil d Amerikaaner z dumm si, zum zwüsche wirklige Persoone und fiktiive z underschäide. So häi zum Bispil 1981, wo s Lied 867-5309 (Jenny) vom Tommy Tutone bobuläär gsi isch, e Hufe Lüt em Abonnänt mit dere Delifonnummere delifoniert und gfrogt, öb si mit dr Jenny chönnte reede.
Kwelle
Dr Ardikel «Nordamerikanischer Nummerierungsplan» uf dr dütsche Wikipedia
Hans Caspar Dollfus
sii Laawa
Dr Hans Caspar Dollfus hàt vu dr bekànnta Mìlhüüser Fàmìlia Dollfus gschtàmmt. Ar ìsch dr Suhn gsìì vum Mìlhüüser Bìrgermaischter Caspar Dollfus (1570–1634) un vu dr Catharina Risler (1583–1624).
Dr Dollfus ìsch z’äärscht ànna 1653 Säckser ìm Mìlhüüser Schniiderzùnft worra. Ar ìsch ànna 1659 Gmaindaroot worra, un Schàtzmaischter vu dr Schtàdtrepüblik ànna 1662. Àm 8. Nowamber 1663 hàt’r d’ Schtàdtrepüblik Mìlhüüsa vertratta bii dr Ärnäijerung vum Bìndniss zwìschem Frànkrììch un dr Àlta-n-Aidgnossaschàft z’ Pàriis. Doo hàt’r ìm Keenig Ludwig XIV. a guldiga Kätta gaa mìt siim Porträä druff. Dia Kätta hàt a Wart vu 105 Dubloona ghàà. Vu 1665 bis 1690 hàt dr Dollfus s’ Àmt vum Bìrgermaischter vu dr Repüblik Mìlhüüsa-n-üssiawt.
Àm 5. Janner 1629 hàt’r d’ Elisabeth Engelmann (1606–1689) ghiiroota. S’ Pààr hàt kää Kìnd ghàà.
Kommunalwahlen in Baden-Württemberg 1971
D Kommunalwahle z Bade-Wirttebärg hän am 24. Oktober 1971 stattgfunde. Nei gwehlt wore sin alli Mitglider vu dr Gmairet un Kraisdäg, wu s Mandat vun ene 1971 abglofen isch, des sin sin bi dr dr Gmairotswahle d Helfti vu allne Gmairotsmitglider gsii, wu anne 1965 gwehlt wore sin, un bi dr Kraisdagswahle alli Kraisdagsmitglider, wu 1965 uf segs Johr gwehlt wore sin.
Fir d Gmairotswahle sin 5.811.152 Lyt wahlberächtigt gsii un fir d Kraisdagswahle 4.628.471.
Fläsch
Fläsch isch e Gmaind vom Kanton Graubünde.
Geografy
D Gmaind lyt in der Region Landquart und i dr «Büntner Herschaft». Si isch d Gmaind vom Bünderland, wo am wytischte im Norde lyt, das isch im Rhydaal unde, näbet Mäiefäld und wisawi vo Bad Ragaz, wo zum Kanton Sangale ghört. Gäge Norde chunt me vo Fläsch us übere Fläscher Bärg und d Sankt Luzisteig uf Balzers im Fürstetum Liechtestein.
Änet em Falknis het Fläsch es grosses Alpegebiet mit dr Sarinaalp. Dr diräkt Wääg vo Fläsch zu däm abglägne Fläscher Alpenareaal goot über s Gebiet vo Mäiefäld und über ne stotzige Bärghang zum ”Fläscher Fürggli”, wo uf 2247 Meter oben isch.
Gschicht
Dr Ort isch ane 831 s erschte Mol erwäänt.
Sid 1509 het Fläsch als Undertaneland zu de drei Bünd ghört, und ane 1803 isch s en eigeti Gmaind worde.
Karl I. (Neapel)
Dr Karl I. vo Anjou (, ; * Merz 1227; † 7. Januar 1285 z Foggia, Apulie) isch dr jüngschti Sohn vom französische Köönig Ludwig VIII. († 1226) und dem sinere Frau Blanka vo Kastilie gsi. Er isch vo 1266 aa Köönig vo Sizilie gsi. Noch 1282 isch si Herrschaftsgebiet uf dr festländisch Däil vom Köönigriich beschränkt gsi, dr Ditel isch aber gliich bliibe. Er isch dr Stammvater vom eltere Huus vo Anjou, eme Sitezwiig vo dr franzöösische Herrscherdünastii vo de Kapetinger.
Dr Karl het s Köönigriich Sizilie vo de Staufer erooberet und het im östlige Middelmeerruum Land erworbe. Er het e Chrieg gege s Byzantinische Riich blaant, aber d Byzantiner häi 1282 z Sizilie en Ufstand aazettlet, d Franzoose uf dr Insle si massakriert worde und dr Peter III. vo Aragon het d Herrschaft dört übernoo.
Dr Karl isch e grächte aber herte Herrscher gsi. Er het die sogenannti Latiinischi Rönessans understützt. Under iim häi jüüdischi Gleerti klassischi und arabischi Teggst übersetzt und so em Weste wider zuegänglig gmacht.
Silzheim
Sìlze (frz. Siltzheim, dt. Silzheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Sìlze ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 17. Jh. àls ''Silzen``.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Sìlze ìsch. Sìlze ghert zem Kommünàlverbànd.
Nehren (Württemberg)
Naera (dt. Nehren) isch a Gmaende em Landgråes Dibeng en Bada-Wirttaberg. Naera isch a Aenhaedsgmaende ohne weidore Ordsdåel. Se leid a baar Kilomedor nerdlich vo dor Schwäbischa Alb, am Fuas vom Firschdbärg. Em Ordskern vo Naera hådds no vile scheene Fachwärgheisor, midd Hendorheef ond Schuira. Vor ällem em Frialeng isch d´ Landschafd om Neara rom mit ire vile Kirschabeem a oenzichs Bliadamer.
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 50,5 % Landwirtschaftsfleche, 24,7 % Wald, 23,5 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschticher Fleche.
Aus dor Gschiichd
Naera wird zom aersda Mål erweend anna 1086. S´ heidige Naera isch endsdanda ogfär om 1500. Dåmåls hend sich dia båede Flägga Hauchlenga ond Naera, di må ganz nåch beienandor gläaga send, zsẽmagschlossa. En dor Reformazio isch Naere evangelisch wårda.
Vorwaldong
Naera hådd sich midd de båede Nåchborgmaendena Dussleng (Dußlingen) ond Gomreng (Gomaringen) zom Gmaendevorwaldongsvorband Sdoelach-Wiesaz (Steinlach-Wiesaz) midd Sizz z´ Gomreng zsẽmagschlossa.
Birgermåesdor isch dor Egon Betz.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialäggd
Dor Dialäggd vo Naera isch Middlschwäbisch; manche saged ao Näggorschwäbisch dorzua. Guad 10 Kilomedor weidor sidlich, uff dor andera Seid vo dor Gråesgrenz, fangd dor leengore Iborgang zom Sidwesdschwäbischa ã.
Akropolis (Athen)
Im fümfte Joorhundert vor dr Zitewändi het dr Perikles dr eltist Däil vo dr Stadt Athen, wo vo de Perser zerstöört worde isch, under dr Läitig vom berüemte Bildhauer Phidias vo de Archidekte Iktinos, Kallikrates und Mnesikles nöi lo ufbaue. Uf eme flachen Felse, wo 156 Meter hooch isch, stöön d Propyleä, s Erechtheion, dr Niketämpel und dr Parthenon-Tämpel, wo zwüsche 467 v. d. Z. und 406 v. d. Z. baut worde si. Im Parthenon sig emol e Statue vo dr Göttin Athene gstande, won e Kopii von ere hüte im Akropolis-Museum z Athen stoot.
D Akropolis z Athen isch sit 1986 Däil vom UNESCO-Wältkulturerb. Noch em Theodor Heuss isch si näben em Golgota und em Kapitol äine vo de Hüügel, wo Europa uf ene gründet worde isch. Dr griechisch Staat het wäge däm d Akropolis mit em Öiropäische Kulturerb-Siigel uszäichnet.
(31) Euphrosyne
D' (31) Euphrosyne isch e Asteroid vum ussere Asteroiden-Hauptgürtel, wo am 1. September 1854 vum James Ferguson entdeckt worre isch.
Daift worre isch dr Himmelskörper uf d'Euphrosyne, eini vu dr drei Chraite (Grazie) vu dr grichische Mythologi.
D'Euphrosyne beweggt sich ime Abstand vu 2,4350 (Perihel) bis 3,8620 (Aphel) astronomische Eiheite, in 5,587 Johre uf ere exzentrische Bahn um d'Sunne; d'Bahnexzentrizität betrait 0,2266. D'Bahn isch mit 26,3171° starch gege d'Ekliptik gneigt.
Lueg au: Liste vu dr Asteroide''
Ausserberg
Üüsserbäärg (offiziell: Ausserberg) isch e Munizipalgmeind vom Bezirk Weschtlich Araro im Kanton Wallis. Ane 1923 isch die ehemooligi Gmeind Gründe zu Üsserbäärg ygmeindet worde.
Geografi
D Gmeind liit am nördleche Bärghang überem Rottutaal.
Dur Üüsserbäärg goot d Ysebaanlinie vo Brig zum Lötschbärgdunnel; me seit dere Streki «Lötschbärg-Südrampe». D Baan goot bi Üüsserbärg über die spektakuläri Brugg vom Baltschiederbachtobel und dur sächs Tunäll.
Gschicht
Üüsserbäärg ischt zum eerschtu Mal erwäänt in erer Urkunde vom Joor 1378 als Leucrun (1401 denn als mons episcopi, 1523 mons exterior).
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi öppe vier Prozänt glägu.
93 Prozänt vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 3 Prozänt evangelisch-reformierti.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Üüsserbäärg ischt dr Theo Schmid (Stant Oktober 2017).
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 628 Iwonru 99 Prozänt Titsch als Höiptspraach aagigää, 0,5 Prozänt Franzeesisch und 0,2 Prozänt Talienisch.
Dr heggschtalemannisch Tialäkt va Üüsserbäärg gcheert zen weschtlichu Tialäktu vam Wallisertiitsch.
Tragikomödie
Gschicht
Die antike Grieche hai Dragödie und Komödie kennt. In dr klassische Ziit si ihri Theaterereignis än Abfolg von erä Trilogie vo dragischem Charakter gsi, ufglockeret von erä abschliessende Komödie. Dr Römer Plautus (254-184 vor dr Ziitwändi) het, im Gegesatz zu der dramatische Dradition, wo Dragödie und Komödie drennt het, dragischi und komischi Gschehnis im gliiche Schdück vermischt. Währed dr Renaissance het mä drmit Schdück gmeint, wo im Groose und Ganze komisch gsi sin, aber dragischi Elimänt gha het. Dr Italiäner Battista Guarini het d Dragikomödie definiert as Schdück, wo ärnschdi Begäbeheite zeigt und Mitliid wurd errege, wo aber kei dragische Schluss und au luschdigi Elimänt wie Witz und Glächder haig. In dr französische Klassik im 16. und 17. Johrhundert isch d tragi-comédie vom Hardy, Rotrou, em Corneille (El Cid) und andere pflägt, aber schliesslig vo dr klassische französische Dragödie verdrängt worde. Z Ängland het dr John Fletcher d Dragikomödie The Faithful Shepherdess (Die dreuji Schöfere) gschriibe, und dr Shakespeare mänggisch siine Komödie dragischi Elimänt ge, zum Bischbil im Schdurm' und im Wintermärli. D Rolle vom Jud Shylock im Dr Kaufma vo Venedig isch villicht für d Ziitgnosse vom Shakespeare, wo dr Antisemitismus für si vollkomme natürlig gsi isch und wo sich an dr gemeine Behandlig vom Shylock ergötzt hai, weniger dragisch gsi, as es modärns Publikum si wurd gseh.
Z Dütschland hai dr Georg Büchner und dr Christian Dietrich Grabbe die dragisch-komischi Dradition vom Shakespeare wiitergfüehrt. Im realischdischi Drama het dr Henrik Ibsen komischi Elimänt iigfüehrt, für dass d Dragödie no druuriger wurd. Für ä George Bernard Shaw si im Ibsen sini Drame ärnschdhafter und dragischer gsi as ä Dragödie. Dr Anton Tschechow het d Dragikomödie Unggle Wanja und Dr Chirsigarde gschriibe.
Im modärne Theater si vili vo de absurde Schdück dragikomisch, Bischbil si im Samuel Beckett siis Ändschbiil odr im Dürrematt siini Physiker.
Kommunalwahlen in Baden-Württemberg 1975
D Kommunalwahle z Bade-Wirttebärg hän am 20. April 1975 stattgfunde. D Wahl hätt aigetli scho im Spotjohr 1974 sotte stattfinde, isch aber wäg em Abschluss vu dr Gmaireform zum 1. Jänner 1975 verschobe wore. S bishärig Sischtem, ass alli drei Johr d Helfti vu dr Gmairet uf segs Johr gwehlt wird, isch ufghobe wore. Stattdäm sin ab 1975 alli Gmairet uf fimf Johr nei gwehlt wore. Nei gwehlt wore sin alli Mitglider vu dr Gmairet, d Kraisdäg sin erscht 1979 wider nei gwehlt wore.
Fir d Gmairotswahle sin 6.119.054 Lyt wahlberächtigt gsii.
Meierskappel
Mäierschappu (amtlech Meierskappel) esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Lozärn-Land im Kanton Lozärn, Schwiiz.
Geografi
Mäierschappu liid uf mene Uuslöufer vom Rooterberg ond gränzt a de Zugersee. Zue dr Gmeind ghöred d Ortsteil Dörfli, Oberbuonas, Dietisberg, Böschenrot, Ländiswil, Brünnismatt, Laubbach ond Robmatt. Vo dr Gmeindsflechi send 66,1 % Landwirtschaftlechi Flechi, 25,2 % Waud ond 8,7 % Sidligsflechi. Nachbergmeinde vo Mäierschappu send Root ond Udlige im Kanton Lozärn, Riisch im Kanton Zug ond Chüsnacht im Kanton Schwyz.
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 13,6 % gläge.
Religion
65,8 % vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii, 17,7 % evangelisch-reformiert.
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,1%, CVP 12,0% , FDP 18,8% , GLP 5,9% , GP 3,2% , SP 11,0% , SVP 41,0% , Süschtigi 5,1%.
Dr Gmeindspräsident vo Mäierschappu esch dr André Iten (Stand Februar 2016).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 1,5 % gläge.
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 1019 Iiwohner 94,4 % Dütsch aus Houptsprach aagää, 0,1 % Französisch, 0,3 % Italienisch ond 5,2 % anderi Sprache.
Z Mäierschappu redt me s hochalemannisch Lozärntütsch.
Attische Demokratie
Die Attischi Demokratii isch im 5. Joorhundert v. d. Z., im Zitruum zwüsche de Perserchrieg und em Peloponnesische Chrieg uf iirem Höhepunggt gsi. Das isch au d Zit gsi, wo Athen dur dr attisch Seebund si grössti Macht ghaa het, und und sich dank dere kulturell entfaltet het. S imponierendste Züügnis drvo si d Baute uf dr Akropolis.
Die Attischi Demokratii isch e früeji Vorlöifere von ere politische Ornig, wo uf em Brinzip vo dr Volkssuwerenidäät basiert. Dr Verfassigstüpus, wo denn entwigglet worde isch, cha immer no as Modäll brucht wärde, wie mä die diräkti Demokratii cha umsetze.
Au wo si uf iirem Höhepunggt gsi isch, het die attischi Demokratii nume eme chliine Däil vo dr Bevölkerig vo Attika s Rächt gee, in dr Politik mitzbestimme. Fraue, Sklave und Metöke (Fremdi, mäistens anderi Grieche) si usgschlosse gsi, und Chinder sowiso au. Uf dr andere Site het s registrierti Vollbürger uf alle politische Entschäidigseebene brucht. E Drennig vo de Gwalte im modärne Sinn het s nid gee.
D Instiduzioone
Die wichdigste Instiduzioone in dr demokratische athenische Polis si erstens die regelmäässige Volksversammlige vo de männlige erwaggsene Bürger gsi, wo «gültigi Beschlüss gfasst häi, wo au für die Beamte und d Rootsorgan bindend gsi si»; zwäitens äine oder meereri Rööt mit «feste Funkzioone, wo mäistens mit dr Vorberäitig, dr Gschäftsfüerig und dr Ufsischt z due ghaa häi»; und driddens permanänti Ämter, «mit feste Zueständikäite, wo funkzional differenziert und sachlig gsi si, und wos bestimmte Reegle drfür gee het, zum dr Boste nöi z bsetze». Für d Rächtsprächig isch s Volksgricht as juristischi Instiduzioon zueständig gsi. Die demokratische Instiduzioone si wääred öbbe 150 Joor immer mee verbesseret worde, bis si so in dr Middi vom 5. Joorhundert v. d. Z. iiri ändgültigi Form ghaa häi
D Volksversammlig
D Versammlig (ekklesia) isch d Hauptinstiduzioon vo dr Demokratii gsi, wo sit em Solon und em Kleisthenes immer witer entwigglet worde isch. Jede männlig Bürger wo achzääni gsi isch het döfe mitmache, Aadrääg stelle, Rede halte und abstimme. Iiri Kompetänze häi käini Gränze ghaa und si het Entschäidige beschlosse. Si isch u. a. verantwortlig gsi für d Gsetzgääbig, Beschlüss über Chrieg und Friide, Staatsverdrääg, alli Frooge vo dr öffentlige Ornig und d Waal vo de Stratege, de Schatzmäister, de Beamte, wo nit dur s Los usgweelt worde si. Dr Root het d Daagesornig festgläit und er het alli Theme, wo drüber hät sölle abgstimmt wärde, vorhär müesse vorberäite. Aber jeede Bürger het chönne en Aadrag mache, ass en Abstimmigspunkt sött vorberäitet wärde. Dr Root isch au zueständig gsi für s Iiberüefe, dr Ablauf und d Läitig vo dr Versammlig. D Versammlig isch regelmäässig zämmechoo (sit em 4. Jh. 40-mol im Joor); am Aafang isch d Abstimmig entschiide worde dur wie lut d Befürworter und d Gegner häi chönne schreije, denn dur Handzäiche oder ghäim mit Stimmcharte; s Meerhäitsbrinzip het gulte: e Mehrhäit het sich gegen e Minderhäit duregsetzt. Für Bürger, won e Däil von ene bis zu 70 Kilometer vom Athen äwägg gwoont häi, ischs schwiirig gsi, zu de Volksversammlige z choo, aber immerhii isch vo öbbe 400 v. d. Z. e Daaggäld an alli zaalt worde, wo mitgmacht häi. Für grundlegendi Beschlüss isch e Kworum vo 6000 Stimme (öbbe e Fümftel vo alle Stimmberächtigte) nöötig gsi.
Dr Root
Dr Root (bule) isch vom Solon as Root vo de Vierhundert iigfüert und vom Kleisthenes witerentwigglet worde (Root vo de Fümfhundert). Er het wichdigi Funkzioone in dr antike Demokratii usgüebt. Sit em Kleisthenes si die männlige erwaggsene Bürger vo ganz Attika broporzional verdräte gsi. Eso isch drfür gsorgt gsi, ass d Interässe vo dr ganze Bürgerschaft aber au vo de verschiidene Regione nid z churz choo si.
D Ämter
S Brinzip isch gsi, ass d Ufgoobe, wo alli beträfe, vo allne müesse dräit wärde und dorum si die mäiste öffentlige Ämter (archai) dur s Loos und mäistens jeedes Joor nöi bsetzt worde. D Beamte häi (mindestens vom 5. Joorhundert aa) e Loon überchoo. Es het öbbe 600 Losbeamti gee, 100 Beamti, wo gweelt worde si, die 500 Mitgliider vom Root und gläägentlig au Ämter uf Zit (z. B. 700 Beamti zum dr Delisch-Attischi Seebund z verwalte). Wär für was zueständig gsi isch und wär weli Ufgoobe ghaa het, isch seer genau greeglet gsi. Zu de Ufgoobe häi d Verwaltig vo de Kült und vo dr Armee ghöört, d Finanzverwaltig, und d Rächtspflääg bis zu bolizeilige Funkzione und dr Ufsicht über e Määrt. Mä het au d kontrolliert, was die Beamte vom Root und vo dr Volksversammlig mache und ass es kä Amtsmissbruuch gääb.
S Volksgricht
Im demokratische Athen het s käini Bruefsrichter gee, sondern e Volksgricht (heliaia). Sit em Solon isch d Rächtsprächig in de Händ vo alle gliichgstellte Vollbürger gsi und us dene si jeedes Joor die Gschwornige usgloost worde. Die häi sich an d Gsetz und d Beschlüss vo dr Versammlig und vom Root müesse halte und grächt und unbardeijisch entschäide (Heliasteiid). S Gricht isch woorschinlig im Freie zämmechoo, für d Usfüerig und d Verwaltig het s Grichtsbeamti gee. Sit öbbe 450 v. d. Z. het mä jedes Joor 6000 Gschwornigi (heliastai) us de männlige Bürger usgloost. Si häi mindestens müesse drissgi si und häi e Loon überchoo, und zämme häi si s Volksgricht bildet. Bi de wichdige Brozäss het s nid immer gliich vil Gschwornigi ghaa. Es si mindestens 201 gsi, aber au 501 oder 1501 und in bsundrigs wichdige Fäll alli 6000. Zerst het s Gricht gloost, was alli Bardeije z sääge häi und denn het s s Urdäil in ere ghäime Abstimmig und ooni Debatte gfellt.
Queen II
Queen II isch s zwait Studioalbum vu dr britische Rockband Queen. S isch anne 1974 uusechuu un isch vum Roy Thomas Baker, em Robin Geoffrey Cable un Queen produziert wore.. Uf däm Albun het s dr erscht Hit vu dr Band, Seven Seas of Rhye.
Mesomycetozoa
D Mesomycetozoa oder Ichthyosporea, wu s bishär kai dytsche Name derfir git, sin e Taxon vu dr Eukaryote un wäre do näbe dr Schwimm (Fungi) un Vylzällige Dierer (Metazoa) in d Opisthokonta yygordnet. D Chragegaiseldierli (Choanoflagellata), wu friejer au in d Mesomycetozoa yygordnet wore sin, wäre no Adl. u. a. as aige Taxon mit glycher Ranghechi aagsääne. Dr Name Ichthyosporea bezieht sich uf di hyfige Fischparasite in däre Gruppe (griechisch Ichthyo Fisch).
Merkmol
Di aizällige Mesomycetozoa zaichne sich morfologisch uus dur zminderscht ai Entwickligsstadium mit sphärische Zälle, wu entwäder nume ne dorsal Cilium het oder amöboid isch. E Dail Arte hän e sphärisch Stadium, wu parasitisch läbt, ohni Cilie mit ere Endospore, andere chenne ne Zällwand uusbilde.
Syschtematik
Adl u. a. glidere d Mesomycetozoa in sechs Gruppe ohni klassischi Rangstapfle. Eb die Gruppe wirkli monophyletisch isch, isch, bishär nit vollständig gchlert. Steenkamp et al. 2006 stelle zem Byschpel uf dr Basis vu molekularbiologische Untersuechige fescht, ass Ministeria wahrschyns necher mit dr Vylzällige Dierer verwandt isch un d Nucleariida d Schweschtergruppe vu dr Schwimm darstelle.
Vyl Arte läbe parasitär, zem Byschpel as Parasite vu Fisch, Chräbsdierer, Insekte un andere. Arte vu Dermocystidium sin zem Byschpel Parasiten uf dr Hut oder in Chime vu verschidene Fisch, Fresche un Molch. Psorospermium haeckeli chunnt in Flusschräbs vor. Ichthyophonus hoferi cha ne stark Fischstärbe verursache.
Guipronvel
Guipronvel (bretonisch Gwipronvel) isch e ehmoligi franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. Zum 1. Jänner 2017 isch si mit Milizac zue dr Commune nouvelle Milizac-Guipronvel fusioniert wore.
Geografi
Guipronvel lyt 65 km vu Quimper un 13 km vu Brest uf ere Hechi zwische 23 m un 90 m iber Normalnull.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Guipronvel ghert zem Bretonisch.
Kanton Hochfelden
Dr Kànton Huffalde ìsch bìs März 2015 e Untereinheit vum Arrondissement Stroosburi-Lànd im Département Bas-Rhin ìm Elsàss z Frànkrich gsin.
Gschìcht
Dr Kanton ìsch àm 4. März 1790, we z Frànkrich d Départements ingricht worre sìn, àls Teil vum domolige Dischtrikt Stroosburi grindet worre.
We àm 17. Februar 1800 d Arrondisements ingericht worre sìn, ìsch dr Kànton àls Teil vum Arrondissement Stroosburi nej züegschnitte worre.
Vun 1871 bìs 1919 hàt des Gebiet zem Kreis Stroosburi (Lànd) ghert.
Zitter em 28. Juni 1919 ìsch dr Kànton e Deil vum Arrondissement Stroosburi-Lànd.
Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wora.
Geogràfi
Dr Kànton hàt ìm Norde àn dr Kànton Buxwiller ìm Arrondissement Zàwere granzt, ìm Oschte àn dr Kànton Hàwenau ìm Arrondissement Hàwenau un dr Kànton Bröömt, ìm Side àn dr Kànton Drüdersche un ìm Weschte àn dr Kànton Màschmìnschter un dr Kànton Zàwere ìm Arrondissement Zàwere.
Gmeine
D grescht Gmein vum Kànton ìsch Huffalde (mìt 2944 Inwohner ànne 1999) gsin.
Ìnsgsàmt hàt s ìm Kànton Huffalde 29 Gmeine ghet:
Malans GR
Malans isch e Gmaind vom Kanton Graubünde.
Geografy
Am Wuer i dr Chlus zwygt dr Malanser Mülibach vo dr Landquart ab, öppen a dr glyche Stell, wo uf dr andere Flusssyte au dr Induschtrykanal vo Landquart afoot, wo ane 1825 bout worden isch. Ane 1857 het d Gmaind Malans mit em Prättigauer Gricht Schiers und Seewis en Vertrag drüber apgschlosse, wie s Wasser vo dr Landquart het törfe deilt wärde. Do derby isch gnau abgmacht worde, wie Malans s Wuer i dr Chlus het müesse mache. Dr Bach lauft z Malans under em Räbgebiet, bi dr ehemolige Saagi verby, dur d Mülimatt und am Malanser Baanhof vo dr Rätische Baan noo und flüsst den wyter uf Jenins und Mäiefäld und Fläsch, won er in Rhy mündet. Nach dr Müli het’s am Bach, wo deils au für d Wässerig vo de Fälder gsi isch, früener chlyni Chraftwärch gha,, zytewys au fürne Glashütte, und chürzlech het d Gmaind Malans em Bach wäg de Fisch vo 1994 bis 1997 wider es natürlechs Bachbett bout. D Repower möcht jetz es nöis Chraftwärch mit eme Maschinehuus bi Trimmis mache, und das würd vilecht s Wasserreschym vom Malanser Mülibach und au vom Mülibach vo Landquart zimli ändere; die betroffene Gmainde a dr Landquart hend ane 2015 d Wasserkonzessioon bewiliget.
D Nochbergmainde vo Malans sind Mäiefäld, Landquart, Jenins und Seewis.
Im Daal unde het Malans e grossi Flechi mit Buureland. E schöne Deil dervo wird für Hoschtete und sid uralte Zyte au für Wyräbe pruucht. Vo Malans, won es baar grossi Wybuure schaffed, chöme bekanti Wysorte.
Gschicht
Im Urbar vom Rychsguet z Räzie isch dr Ort s erschte Mol öppe 842 erwähnt mit dr Ortsagaab «in villa Mellanze». Dr Name wird vo dr Ortsnamechund deils so erklärt, ass er vom ene latynische Wort oder gnauer vomene Fluername chunt, wo mit ”Öpfel“ oder ”Öpfelbaum“ oder algemäin ”Obscht“ z tue gha het.
Ane 956 het dr König Otto I. em Bischof Räbbärge bi Malans gschänkt.
Oben em Dorf lige d Ruine vo de Burge Wynegg und Chlingehorn, bi Jenins ganz noch dervo au no d Ruine Neu Aspermont.
Malans isch zäme mit Mäiefäld und Jenins sid ane 1509 es Undertanegebiet vo de Püntner gsi; sid Joorhunderte het’s do dr einzig Wuchemäret i dr Bünder Herschaft ggä. 1803, nach der Zyt vo dr Helvetik, isch Malans en eigeti Gmaind worde.
S Dorf Malans mit schöne alte Hüüser und Paläscht stoot i dr Lischte vo de Ortsbilder, wo für d Schwiiz e nazionali Bedütig hend.
Satteins
Setaas (amtlich Satteins) isch a klis Dörfle im Bezirk Fealkirch (Region Walgau) z Vorarlberg, Öschtriich.
Geografi
Setaas lit im Walgau, uf 496 Meter Höhe am Fuaß vom Walserkamm. Settaas hätt a Fläche vu 12,71 km² und liegt uf 495 m Seehöhe. Vo dr Fläche siand im Johr 1996 39,2 % Landwirtschaftsfläch, 45,2 % Wald, 3,8 % Alpa, 6,5 % Sidlungsfläche und 5,4 % sunschtige Fläche gsi. Sattas hat koa wittere Iteilig vo Regiona.
Nochburdörfle siand Fraschtez, Gefis, Rankl, Übersaxa, Dünserbearg, Düns, Rös, Schlis und Nenzig.
Gschichtliche Hintergründ
S Gemeindegebiet vo Sattaas isch infolge vo da geografischa und klimatischa Lag scho vor Christi Geburt bsiedelt gsi. A paar Funde dütand druf hi, dass dia Sidlig uf dr Vatlära us dr Urnafelderzit (1200-800 v. Chr.) stamma künnt.
A dr einstiga Römerstroß, dia durch Sattaas führt, stoht a römischas Landhus. Si isch im Johr 1920 entdeckt wora und isch im ersta Johrhundärt n. Christus baut und im dritta Johrhundärt durch d Alemanna zrstört wora.
Dr Nama Sattaas isch s erschmol ca. 843 im rätischa Urbar als Sataginis urkundlich rwähnt wora. Dia Bezeichnung isch uf an keltischa odr illyrischa Nama in dr Form vo Satanines zruckzfüera. Im Johr 1255 hat s denn Satains khoaßa.
Im spöta Mittlalter honnd d Bewohner vo Sattaas da "Rittr vo Schwarzahorn" kört, vo dena widr d Herren d "Grafa vo Montfort" in Feldkirch gsi sin. D Rittr vo Schwarzahorn honnd oberhal vom Dorf a Burg baut, dia im Appazellerkriag 1405 zrstört und numma meh ufbaut wora isch. An Teil vo da noch bestehanda Mura sind abgrissa und s Material für an Bau vo da Pfarrkircha (1821-1824) verwendat wora. Zur Zit isch noch d nördliche Wand vom ehemoliga Burgfrieda erhalta. D Pfarrkircha isch im Stil vum Spätklassizismus noch da Plän vo Alois Negrelli, am Planer vom Sueskanals, baut.
Kirchlich kört d Pfarre bis zum Johr 1808 am Bistum Chur und ab 1819 definitiv zu Brixen, noch am 1. Weltkriag zur Apostolischa Administratur Innsbruck und sit 1968 zur Diözese Feldkiarch.
D Pest hat oh vor Sattaas kan Halt gmacht. Si isch im Mitte vom 14. Jahrhundert usbrocha. An dia furchtbare Zit erinnert a Sebastianskapella, oh Pestkapella gnennt, wo im Johr 1349 baut wora isch. Dia Kapella isch durch an gotischa Flügelaltar und durch d Wandmolereia vo großam historischa Wert. S zwote mol, 1628 und 1630 sind ca. 200 Menscha a da Pest gstorba.
Im 19. Johrhundert hat sich Sattaas vorallam durch an Dorfbrand (28. Februar 1870) verändert. 52 Hüser sind domols abbrennt. Am meista hat sich s Sidligsbild durch an Zwota Weltkriag gwandelt. Zwüschat 1945 und 1991 hat sich d Wohnbevölkerung verdoppelt, d Ausdehnung vom Siedlungsgebiet eppa verdreifacht.
Im früahara Johrhundert honnd d Sattaas nur Bura glebt, und bis zum End vom letschta Johrhundert hat da Wiebau oh a große Rolle gspielt.
Das in Sattaas ka große Arbeitsplatzangebote git, sind viele Sattaaser zwunga, uswärts ge schaffa zgo. Bsundrigs viele, dia pendla müand, honnd im Fürstatum Liachtastoa an Arbeitsplatz.
In Sattaas sind oh a paar Einrichtunga vom Sprengels Jagdberg unterbrocht, wo eigentlich no me Gmoanda mitmachand, wia Schlis, Rös, Schnifis, Düns und Dünserbärg.
Afang vo da 70ger Johr isch in Sattaas d Hauptschual baut wora, dia vo ca. 400 Schüaler vo da Jagdberggmoanda und vo Göfis busacht würd.
Sit 1985 isch in Sattaas d'Abwasserreinigungsanlag vom Abwasserverband Walgau in Betrieb.
S Gemeindeamt isch sit am Bau vo dr Volkschual im Johr 1908 in dena Räum unterbrocht gsi. Im Oktober 1998 isch d Gemeindeverwaltung denn in a neu errichtats Gebäude izoga (ehemoligs Gasthus Schöfle).
I da Johr 1997/98 isch a Alters- und Pflegeheim baut wora, wo rund 35 ältere Mitmenscha ufne kann.
Verwaltig
Dr Bürgermoaschter vo Setaas ischt dr Gerd Mayer.
Kommunalwahlen in Baden-Württemberg 1980
D Kommunalwahle z Bade-Wirttebärg hän am 22. Juni 1980 stattgfunde. Nei gwehlt wore sin alli Mitglider vu dr Gmairet. Fir d Gmairotswahle sin 6.248.257 Lyt wahlberächtigt gsii. Zum erschte Mol aadrätte bi dr Gmairotswahl sin di Griene.
Ergebnis
1 Dodervu di Griene: 1,7 %.
Satteins
Iiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Dialekt
Dr Dialekt vo Setaas khört zum Bodeseealemannisch.
Établissement public de coopération intercommunale
Établissement public de coopération intercommunale (EPCI, die ) isch dr Ooberbegriff für alli Arte vo Gmäindiverbänd in Frankriich. Es git verschiideni Tüpe vo EPCI, wo sich im Umfang vo iire Kompetänze und in dr Mindestzaal vo de Iiwwooner, wo si verdräte, underschäide. Sit em Joor 2013 muess jeedi franzöösischi Gmäind noch Gsetz zum ene EPCI ghööre. Sit 2014 wärde d d Rööt vo de Gmäindiverbänd diräkt vom Volk gweelt.
Tüpe vo Gmäindiverbänd
Die verschiidene Tüpe vo EPCI si im allgemäine Gsetzbuech für Gebietskörperschafte (, CGCT) festgläit. Es git die Arte vo Gmäindiverbänd:
D EPCI si Körperschafte vom öffentlige Rächt. Si si e Form vo Établissements publics und eso anders as d Gmäinde, wo sich in iine zsämmeschliesse, sälber käni äigeständige Gebietskörperschafte (Collectivités territoriales). Im Bsundere si iiri Kompetänze uf die Gebiet begränzt, wo si dur s Gsetz oder dur Abkomme zwüsche de Gmäinde, wo mitmache, übercho häi.
Wo d Gsetzänderig vom 27. Januar 2014 in Chraft drätte isch, si d EPCI mit ere Stüürkompetänz unde mindestens 400'000 Iiwooner im ene Balligsruum vo mee as 650'000 Iiwooner zu Métropoles worde. Usnaame si d Métropole du Grand Paris und d Métropole d’Aix-Marseille-Provence, wo am 1. Januar 2016 respektiiv am 28. August 2015 bildet worde si.
Kwelle
Dr Ardikel «Établissement public de coopération intercommunale» uf dr dütsche Wikipedia
Raum
Dr hoochdütsch Begriff Raum (ahd. rūmi „wit“) cha Verschidnigs bedüte:
Raum isch dr Familienname vo dene Persone:
Völlerdingen am Eichelbach
Vellerdìnge (frz. Vœllerdingen, dt. Völlerdingen am Eichelbach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vellerdìnge ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1120 àls Vilderadingas.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Vellerdìnge ìsch. Vellerdìnge ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Vellerdìnge ghert zem Rhinfrankisch.
Sizilianische Vesper
As Sizilianischi Vesper bezäichnet mä dr Ufstand, wo am 30. Merz 1282 (am Oostermäändig zur Zit vo dr Vesper, d. h. vom Oobegebät) zerst z Palermo uf Sizilie usbroche isch. Er isch gege die franzöösischi Herrschaft under em Karl I. grichdet gsi. Dr Ufstand isch vo de Byzantiner understützt worde, wo dr Komflikt zwüsche de Ghibelline und Guelfe usgnützt häi, zum dr Chrüzzuug gege sä, wo dr Karl blant het, z veritle. Dr Ufstand het sich schnäll über die ganzi Insle usbräitet und Duusigi vo Franzoose si vo dr Bevölkerig umbrocht worde.
Dr Köönig Peter III. vo Aragón, wo d Verschwöörig gege d Franzoose uf dr Insle vorberäitet het, isch z Trapani glandet, uf Palermo zooge und het sich zum Köönig vo Sizilie lo broklamiere. Dr Babst Martin IV. het dr Peter druf exkommuniziert, aber zum Chrüzzuug gege Aragon, wo dr Karl het welle, isch s nid cho. Er het nämlig si Flotte verloore und isch vo denn a beschäfdigt gsi, siini Bsitz uf em italiänische Festland um si nöiji Hauptstadt Neapel ume z verdäidige.
Kommunalwahlen in Baden-Württemberg 1984
D Kommunalwahle z Bade-Wirttebärg hän am 28. Oktober 1984 stattgfunde. Nei gwehlt wore sin alli Mitglider vu dr Gmairet, dr Ortschaftsret un dr Kraisret.
Fir d Gmairotswahle sin 6.520.674 Lyt wahlberächtigt gsii un fir d Kraisrotswahle 5.338.120.
Kanton Bannalec
Dr Kanton Bannalec (breton. Kanton Banaleg, frz. Canton de Bannalec) isch bis Merz 2015 e Kanton im Arrondissement Quimper im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne gsii.
Hauptort vum Kanton isch Bannalec gsii. Verdrätter im conseil général vum Département isch dr Guy Le Sergent gsii.
Gmaine
Dr Kanton Bannalec isch us drei Gmaine bstande:
Blechblasinstrument
È Blèchblõsinschtrumänt isch è Blõsinschtrumänt, wo d Döön mit èm Kessel- odder Trichtermundschtugg nõch èm Brinzyp vo dè Polschterpfyfè aablõsè wörd. Diè schwingendè Lippè vom Musiker erzüüged durch Aakopplig an è konisch-zilindrischi Röörè èn Dòn, derrè iri Luftsüülè als Resonator diènt. Terminologisch korrekter isch dè Begriff „Lippèdòninschtrumänt“, welles entschprèchend dè Hornboschtel-Sachs-Sischtematik zu dè Klassè vo dè eigentlichè Blõsinschtrumänt i dè Gruppè vo dè Aerofòn zellt.
Bedütig vom Matriaal vo dè Grundröörè
Fast alli Blèchblõsinschtrumänt wörd uss Blèch vo Metalllegyrige wiè Messing odder Neusilber hèrgschtellt. Well dè Begriff „Blèchblõsinschtrumänt“ a sich èn Trivialnammè isch, sin somit au anderi Matrialiè möglich.
S Klappèhorn un d Ophikleidè zellèd dõgegè allgemein anerkannt im Hybligg uff iri Entwickligsgschichtè zu dè Blèchblõsinschtrumänt, au si wörred mit èm Kesselmundschtugg aablõsè.
S Saxophon un d Querflötè hingegè ghöred uffgrund vo irer Dònerzüügig zu dè Gruppè vo dè Holzblõsinschtrumänt, obwoll dennè iren Korpus oft uss Metall hèrgschtellt wörd.
Phûsik vo dè Donerzüügig
È Blèchblõsinschtrumänt funktionyrt als Polschterpfyffè. Dè Don entschtòt, idem d Schwingig vo dè Lippè vom Blõser sich uff eini vo dè durch d Roorlängi bschtimmtè Eigèfrequènz vo dè Luftsüülè im Inschtrumänt yschtellt. Durch d Resonanz mit dè Luftsüülè im Roor grõted selli in Schwingung un s entschtòt è stehendi Wellè. Derrè iri Schwingig wörd am offenè Roorènd übber m Schallbecher a d Umgebigsluft übberdrait. Um s beschtmögliche Klangresuldat (möglichscht vill Teiltöne|Obberdöön) z erzylè, muè d Lippèfrequènz deggigsglych mit dè Frequènz vom jewyligè Naturdon sy. Isch, ooni dè Naturdon z volò, diè initialisyrendi Frequènz vo dè Lippè z hooch odder z düèf, wörd diè stehendi Wèllè vokürzt odder volängerèt, wodurrè d Frequenz vom Don höcher odder düèfèr „vofälscht“ wörd. S Inschtrumänt isch zwar meischtens uss voschidnè konischè un zilindrischè Stugg zämmègsetzt, wûrkt abber phûsikalisch im wesèntlichè wiè è konisches, am engè Ènd durch s Muul vom Spiller abschlossenes Roor. Dè düèfschte erzüügbare Don hèt dõher è Wèllèlängi, wo öppè s Doppelte vo dè Inschtrumentèlängi bedrait. Bi dè nägschsthöcherè Eigèfrequènz, also èm zweitè Naturdon, isch d Wellèlängi glych dè Inschtrumentelängi, dè Don lyt also è Oktavè höcher.
Insgsamt ergäbet d Eigèfrequènzè diè bekannti Naturdonreiè. Si isch identisch mit dè Deildonreiè vom Grunddon. Durch Aabassig vo dè Schwingigsfrequènz mittels Beschlüünigung vo dè Strömigsgschwindigkeit vo dè Luft durch dè Lippèschpalt übberblõsè Blèchblõsinschtrumänt jewyls zu dèm Don, dem sini Frequènz s nägschte ganzzaalige Vylfache vo dè Frequènz vom Grunddon bildet. Zwei, drei, vir odder mee Halbwèllè entschtônn im Roer. Ob dè Grunddon pragtisch bruuchbòr isch, hängt unter anderem vo dè Bauart un vo allèm vo dè Mensur (s. unnè) vom Inschtrumänt ab (luèg unnè, Halbinschtrumänt/Ganzinschtrumänt).