cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zugkreuzung
Voruussetzigè
D Yfaart von èm Zug darf dè Gegèzug au bim Durchrutschè, d. h. bi dè Vorbyfaart am haltzeigendè Uusfaarsignaal, nit gfôôrdè. Diè glychzitigi Yfaart vo beidè Züüg isch nu denn zuèlässig, wenn dè Durchrutschwäg hinter m Signaal lang gnuèg odder mit Schutzweichè gsicherèt isch, sèll drǜfft im spezièllè uff fligendi Chrützungè, im allgemeinè au uff alli anderi Chrützungsvariantè zuè
Weblinggs
I dè zweitè Hälfti vum Video sin è baar sequentièlli Zügchrützungè abglichtet
Realismus
Vo Realismus reedet mä
Teufenthal
Töüffetu, amtlech Teufenthal, isch e Gmeind vom Bezirk Chulm im Kanton Aargau.
Gschicht
Sid 1867 isch d Verarbeitig vo Tubak im Dorf wichtig gsi. Ane 1921 isch e Fabrigg für Druckguss entstande.
Über em Dorf stoot d Troschtburg.
Tornado
D Begriff Wind- und Wasserhose (ängl.: Waterspout) bezäichne im dütschen Sproochruum e Tornado über Land beziejigswiis über gröössere Wasserflechene (Meer, groossi Binnensee).
Es git kä Underschiid zwüsche Windhose und Tornado, weder im Bezug uf iiri füsikalischi Natur no in Bezug uf iiri Sterki.
Plourin
Plourin (bretonisch Plourin-Gwitalmeze) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Plourin lyt 71 km vu Quimper un 20 km vu Brest uf ere Hechi zwische 13 m un 100 m iber Normalnull.
Verwaltig
vu Plourin isch. Plourin ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Plourin ghert zem Bretonisch.
Analytical Engine
Die Analytical Engine (ENS undefined für analütischi Maschine) isch dr Entwurf von ere mechanische Rächemaschine für allgemäini Aawändige. Si stammt vom britische Mathematikbrofässer Charles Babbage (1791–1871) und isch e wichdige Schritt in dr Gschicht vom Kompiuter.
Entwurf
Dr Babbage het 1822 si mechanischi Differänzmaschine afo baue, wo speziell für d Löösig vo polynomiale Funkzioone konzipiert gsi isch. Won er gmerkt het, ass mä e vil allgemäineri Maschine chönnt mache, het er en Analytical Engine entworfe deren iiri Beschriibig 1837 veröffentligt. Er isch nie mit em Baue fertig worde, aber hüte wäiss mä, ass die Analytical Engine funktioniert hätti. Vergliichbari Kompiuter für allgemäini Aawändige si erst e Joorhundert spööter baut worde.
Die Analytical Engine hätt vo ere Dampfmaschine sötte aadriibe wärde und weer mee as 30 Meter lang und 10 Meter bräit gsi. D Iigoob (Befääl und Daate) weer über Lochcharte gmacht worde, wie mä s zu sällere Zit gmacht het, zum mechanischi Wäbstüel z stüüre. Für d Usgoob si e Drucker, e Kurveplotter und e Glogge (as Signal an dr Bediener) blaant gsi. D Maschine hätt au no chönne Zaale in Lochcharte stanze. Si het dezimali Gläitkommaarithmetik brucht und e Spiicher für 1000 Wörter mit je 50 Dezimalstelle isch vorgsee gsi, was öbbe 20,7 kB entspricht. D Rächnigsäihäit, wo «Mühli» ghäisse het, hätt die vier Grundrächenarte chönne usfüere.
D Brogrammiersprooch, wo vorgsee isch, isch äänlig wie d Assemblersprooche strukturiert gsi, wo hüte verwändet wärde. Schläife und bedingti Verzwiigige weere mööglig gsi, so dass s erste universell programmierbare, (turingmächtige) Süsteem entstande weer. Drei verschiideni Arte vo Lochcharte si vorgsee gsi: Äini für arithmetischi Operazioone, äini für numerischi Konstante und äini für Laad- und Spiicheroperazioone, zum Zaale us em Spiicher in d Rächenäihäit und wider zrugg z dransferiere. Woorschinlig weere drei separati Lochchartelääser für die drei Chartenarte zum Iisatz choo.
D Ada Lovelace het en Algorithmus für zum Bernoulli-Zaale uszrächne, gschriibe und gältet dorum as die „ersti Brogrammierere“.
Sainte-Anne-d’Auray
Sainte-Anne-d’Auray (bretonisch Santez-Anna-Wened) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
Analytical Engine
Entwurf
D Maschine isch nie baut worde. Noch em Dood vom Babbage het 1878 e Komitee vo dr British Association for the Advancement of Science empfoole, die Analytical Engine ufzgee und mä het sä vergässe.
1941 isch mit dr Zuse Z3 vom Konrad Zuse dr ersti universell brogrammierbari Kompiuter daatsächlig baut worde und es isch no bis öbbe 1960 gange, ass Kompiuter eso genau häi chönne rächne, wie dr Babbage das für si Analytical Engine vorgsee het mit 50 Dezimalstelle, wo öbbe 166 Bit bzw. 20 Byte lang si.
Franziska Brantner
D Franziska Katharina Brantner (* 24. Augschte 1979 z Löörech) isch e dytschi Bolitikwisseschaftleri, Sozialwisseschaftleri un Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene). Si ghert syter anne 2013 em Dytsche Bundesdag aa un isch syt em 8. Dezämber 2021 Barlemäntarischi Staatssekretäri bim Bundesminischter fir Wirtschaft un Klimaschutz.
Uusbildig un Beruef
Dr Brantner isch z Neieburg ufgwagse un het am Dytsch-Franzesische Gimnasium z Fryburg ire Abitur gmacht. Noch em Abitur het si ai Johr lang in dr Biro vu dr Heinrich-Böll-Stiftig z Tel Aviv un z Washington, D.C. gschafft. Nocherdani het si Bolitikwisseschaften mit Schwärpunkt Internationali Bezieige un Europabolitik an dr Verwaltigshochschuel Sciences Po z Paris un an dr Columbia University’s School of Public and International Affairs (SIPA) z New York mit Master- un Diplomabschluss 2004 studiert. 2010 isch si an dr Universitet Mannem mit ere Arbet iber d Reformfähigkait vu bolitische Inschtitutione am Byschpel vu dr Verainte Natione promoviert wore. In däre Zyt het si as wisseschaftlgi Mitarbaiteri am Lehrstuel fir Bolitischi Wisseschaft II vum Thomas König z Mannem gschafft un het e Lehrufdrag fir Internationali Bolitik ghaa. Am European Studies Center vum St Antony’s College z Oxford isch si vu 2006 bis 2007 wisseschaftligi Mitarbaiteri gsii.
Bi dr Kumferänz „Peking+5“ vu dr UN-Vollversammlig anne 2000 (ere Noofolgkumferänz zur UN-Wältfrauekumferänz vu Peking 1995) un no bis 2005 isch d Brantner Ko-Vorsitzeri vum „Youth Caucus“ vu dr UN Commission on the Status of Women gsii. Fir dr Entwickligsfonds vu dr Verainte Natione fIr Fraue (UNIFEM), d UN-Frauerächtsorganisation, het si as Beroteri gschafft un z Brüssel e Kooperationsprojäkt mit dr franzesische EU-Rotsbresidäntschaft vum Johr 2008 koordiniert, wu dr europäische Rameblan zur Resolution 1325 vum UN-Sicherhaitsrote entwicklet het. Fir dr European Council on Foreign Relations het si mitgschribe an ere Studie zur EU-Mänschnrächtsbolitik in dr Verainte Natione. Fir d Bertelsmann-Stiftig het si z Brüssel zum Thema europäischi Ussebolitik un europäischi Antworte uf d Finanz- un Wirtschaftskrise gschafft.
D Brantner isch no dr Richtlinie vum Bundesverband Mediation glehrti Mediatori. Si schwätzt flissig Franzesisch, Änglisch un Spanisch.
D Brantner isch mit em Dibenger Oberburgermaischter Boris Palmer liiert gsii un het mit ihm e gmainsami Dochter, wu im Maie 2010 uf d Wält chuu isch. Si läbt z Haidelberch un z Berlin.
Bolitik
D Brantner isch anne 1996 dr Griene Juged bydrätte un isch Mitglid im däre ire bade-wirttebärgische Landesvorstand (1996–1997) un im Bundesvorstand (1997–1999) wore. In dr Zyt vu irem Studium an dr Sciences Po in Paris het si ne grieni Hochschuelgruppe grindet un isch dert 2001/2002 Mitorganisatori vum erschte „Europäische Studäntekonvänt“ gsii.
Si isch Mitglid vu dr Frides- un Sicherhaitsbolitische Kummission vu dr Bundesbartei gsii un Mitglid vum Autoreteam fir s Wahlprogramm vu dr Bartei zue dr Europawahl 2009.
Anne 2012 isch si in dr Noofolg vum Fritz Kuhn vu dr Griene im Bundesdagswahlchrais Haidelberch fir d Bundesdagswahl 2013 nominiert un isch iber d Landeslischt in Bundesdag gwehlt wore. Mit em Yyzug in Bundesdag het si am 21. Oktober 2013 ire Mandat im Europabarlemänt niderglait. In dr Legislaturperiod 2013–2017 isch si familiebolitischi Sprächeri vu dr Griene Bundesdagsfraktion gsii. Derzue isch si em Unteruusschuss Zivili Krisepreväntion vorghockt un isch stellverdrättend Mitglid im Uusschuss fir d Aaglägehaite vu dr Europäische Union un im Uuswärtige Uusschuss gsii.
Sainte-Anne-d’Auray
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Sainte-Anne-d’Auray lyt 15 km vu Vannes un 31 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 36 m un 57 m iber Normalnull.
Gschicht
Sainte-Anne-d’Auray isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1636 as Keranna (1831: Sainte Anne).
Verwaltig
vu Sainte-Anne-d’Auray isch. Sainte-Anne-d’Auray ghert zum Kommunalverband.
Kurpfalz
D Churpfalz isch e Region in Dütschland und es ehemoligs Churfürschtetum.
Begriff
De Begriff Churpfalz bedütet Wahlpfalz und isch en Hiiwiis druf, dass d Herrscher vo de Churpfalz Churfürschte si gsi. Des haisst si hei zu de Ziit vom Heilige Römische Riich s Rächt gha, zämme mit de andere Churfürschte de König z wähle. Di offizielli Bezeichnig vom Fürschtetum isch Rhiinischi Pfalzgrafschaft (Rheinische Pfalzgrafschaft) reschpektiv Pfalzgrafschaft bei Rhein gsi. Hüt wird de Begriff Churpfalz für de rächtsrhiinisch Deil vo de Pfalz bruucht, also d Region um Mannheim und Heidelberg, de südlich Odewald und en Deil vom Kraichgau. Nöd alli Gebiet wo me hüt zu de Region Churpfalz, hei wirklich zu de Churpfalz ghört und au nöd alle Ort, wo zu de Churpfalz ghört hei, zählt me hüt zu de Region.
Franziska Brantner
Bolitik
Im Septämber 2017 het d Brantner ire Bundesdagsmandat chenne verdaidige. In dr Legislaturperiod 2017–2021 isch si Europabolitischi Sprächerivu dr Bundesdagsfraktion Bindnis 90/Di Griene. Si hockt as Obfrau im Europauusschuss un isch stellverdrättend Mitglid im Uuswärtige Uusschuss. Derzue isch si Barlemäntarischi Gschäftsfiereri vu ire Fraktion.
Syter 2019 isch d Franziska Brantner im Vorstand vu dr Dytsch-Franzesische Barlemäntarische Versammlig.
Bi dr Bundesdagswahl 2021 het d Brantner s Diräktmandat im Bundesdagswahlchrais Haidelberch mit 30,2 % vu dr Erschtstimme gwunne. Syt em 8. Dezämber 2021 isch si Barlemäntarischi Staatssekretäri bim Bundesminischter fir Wirtschaft un Klimaschutz, Robert Habeck.
Mitglidschafte
D Brantner isch Mitglid vu dr iberbarteilige Europa-Union Dytschland, wu si fir e federal Europa un dr europäisch Ainigungsprozäss yysetze duet.
Réchésy
Réchésy (ditsch Röschlitz) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Réchésy ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1291 àls Raschesi (1302: Röchelis, 1440: Röschelim).
Verwàltung
vun Réchésy ìsch. Réchésy ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Réchésy ghert zem Franc-Comtois.
Höchstalemannisch
Definition
Noch em Gliiderigsvorschlag vum Karl Bohnenberger isch s Hegschtalemannisch eso abgränzt:
S Hegschtalemannisch im Sinn vu däre Definition umfasst
D Verhältniss im Bündner Land sin in dr iberregionale sprochwisseschaflige Literatür wennig beachtet wore, dr niideralemannisch un dr hegschtalemannisch Adeil isch meischtens ibersähne wore, drotz dass dr Sprochatlas vu dr ditsche Schwiz (Karte II 94 ("Kind") un II 97 ("trinken")) eigentlig alles sait.
Hegschtalemannisme
Dr Rudolf Hotzenköcherle, dr erscht Rüsgäber vum Sprochatlas vu dr ditsche Schwiz, het sich 1984 drgege üsgsproche, dr Begriff Hegschtalemannisch mit ere bstimmte Grenzliniä (Isoglosse) z verbinde. Er zellt näbe triiche verschiidini anderi Hegschtalemannisme uf - diä sin friili zum Deil aü iber s änger hegschtalemannisch Gebiät (lueg d Definition obe) nüs verbreitet. Dodrzue ghere:
Dr Hotzenköcherle plediärt wäge däre unterschiidliche Dichti vu Hegschtalemannisme drfir, uf e Abgränzig vum Hegschtalemannische ganz z verzichte un numme im Bedarfsfall vu Hegschtalemannisme z schwätze.
Däm isch entgege z stelle, ass jedi Iideilig zwangsläifig e Räscht vu Sich-ugattig-Fiähle iibrig losst. D Begriff Niider- un Hochalemannisch gehn numme vu einem Konsonant üs, un zwar vum Erhalt oder vu dr Verschiäbig vu germanisch k (Kopf/Chopf usw.), also vum e spezifische Broblem vum Konsonantismus. Diä Abgränzig kennt mer ebefalls ablähne, well e Hüffe Broblem vum Vokalismus un anderem sich nit an d k/ch-Liniä halte, well sich mänki Hochalemannisme diäf ins Niideralemannisch furtsetze un umkehrt. Wämmer d Liniä trinkche/triiche as Gränz vum Hegschtalemannische aluegt, macht mer nyt anders, wiäs im Fall vu Kopf/Chopf gschähne isch. Friili wäre do Dialäktspiilarte, wu sich eso ähnlig sin, wiä d Walserdialäkt im Bündner Land, in zwee Deil gspalte - Hoch- un Hegschtalemannisch. Wämmer uf dr andere Sitte bedänkt, ass Hegschtalemannisch e Deil vum Hochalemannische isch un si wichtigschts Merkmol deilt, ka mer nimmi vun ere Spaltig schwätze - hegschtens vun ere Untergliiderig.
Siebnerkonkordat
Dr historisch Kontext
D Pariser Julirevolution vo 1830 het de liberale Chreft in dr Schwiiz noch ihrer Underdruckig in dr Restaurationsziit wiider Ufdriib gee. In zäh Kantön si in de Johr druf d Aristokrate dur Petitione und Volksversammlige gstürzt und neui Verfassige in Chraft gsetzt worde, wo d Volkswahl vo de Kantonsregierige uind die bürgerlige Rächt wider iigfüehrt hai. Nit überall isch die Regeneration vo de liberale Wärt vo Duur gsi. In de Kantön Wallis, Neueburg und Schwyz si die Liberale bluetig niidergschlage worde, z Basel hai d Komflikt zwüsche de Liberale und de Konservative zum ene Bürgerchrieg gfüehrt, wo erst mit dr Deilig vom Kanton 1833 siis Änd gfunde het.
Inhalt
S Siibnerkonkordat isch e typisch militärischs Bündnis gsi, ähnlig wie dr hütig Nordatlantikverdrag. Es het d Konkordatskantön, wo denn no souverän gsi si, verpflichtet, sich bim ene Umsturz vo usse gegesiitig z hälfe. Dr Originaltext vom Konkordat cha mä bi Kölz (1992) finde.
In dr Iileitig erkläre d Verdragspartner, ass si das Konkordat underenander wurde abschliesse, wil im Bundesvertrag d Verfassige nid gwährleistet siige und si noch em Ardikel 6 s Rächt haige, e sonige Verdrag abzschliesse.
Im erste Ardikel garantiere si sich gegesiitig ihri Verfassige, wo uf dr Volkssouveränität wurde berueje, d Freiheitsrächt und d Behörde vo de Kantön z schütze, und ass d Verfassige nume in ere verfassigsgmässe Wiis dörfe abgänderet wärde.
Im zweite bis vierte Ardikel setzt s Konkordat e Schiidsgricht ii für e Fall, ass wenn wäge Verfassigsverletzige im ene Kanton Striit wurd entstoh, die andere Verdragspartner noch dr bestehende Kantonsverfassig d Usenandersetzig wurde biilege und ass si dr Schiidspruch au wurde duuresetze.
Dr sächst Ardikel macht klar, ass d Pflichte und d Rächt vo de Kantön, wie si im Bundesverdrag festgleit siige, nit döfe verletzt wärde, und dass das Konkordat sowohl gege einzelni Kantön wie au gege d Eidgenosseschaft chönnt grichdet si, ass es aber wenn dr Bundesverdrag entsprächend revidiert wurd, usser Chraft gsetzt siig.
Weblingg
Dr Text vom Siibnerkonkordat
Pfinztal
Pfinztal (sidfränkisch Bfinstaal) isch e Gmai im Landchrais Charlsrue z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Pfinztal lyt am Rand vum Kraichgau im glychnamige Dal. Nochbergmaine sin Walzbachtal, Weingarten, Karlsbad, Remchingen, Königsbach-Stein un Karlsruhe.
Vum Bann sin 45,1 % Landwirtschaftsflechi, 36,6 % Wald, 17 % Sidligsflechi un 1,2 % sunschtigi Flechi.
Gmaigliderig
Zue Pfinztal ghere d Ortsdail Berghausen, Kleinsteinbach, Söllingen un Wöschbach.
Gschicht
Di hitig Gmai isch entstande zum 1. Jänner 1974 dur dr Zämmeschluss vu dr Gmaine Berghausen, Kleinsteinbach, Söllingen un Wöschbach. Berghausen isch zum erschte Mol gnännt wore anne 771, Kleinsteinbach anne 1328, Söllingen anne 1085 un Wöschbach im 13. Johrhundert.
Verwaltig
D Burgermaischteri vu Pfinztal isch d Nicola Bodner.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Pfinztal ghert zum Sidfränkisch.
Literatur
ISBN 978-3-89735-258-2
Summerlied
S Summerlied isch e Lieder- un Dànzfestival, wie àll zwei Johr ìm Auigscht z Ohlunge stàttfìndt. Züe dere Animation kumme Liedermàcher, Songwriter, Kàbàretischte un Kinschtler üs em gànze Elsàss un àndre Regione vun Frànkrich oder Europa. S ìsch s grescht Liederfestival ìm Elsàss un hite e feschter Draffpunkt vun dr elsassische Müsiker ìm Johr.
Gschìcht
S erscht Summerlied-Festival ìsch ànne 1997 gsin, s zweit ìm Johr 1998 un àb do ìsch s drno àll zwei Johr gsin: 2000, 2002, 2004, 2006, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016. S nechscht Summerlied ìsch ìm Auigscht 2018.
Verànstaltunge
Uf vier Bihne fìnde d Ufdrìtt vun dr Müsiker stàtt:
E Animation, wie rund ums Summerlied-Festival organisiert wurd, ìsch s Bàbbeldorf, e Dorf vun dr Sproch:
Im Summerlied-Dorf fìndt mr kline Gschaftla un Stand vun Organisatione un Institutione.
Pàrtner
Pàrtner vum Festival Summerlied, wie mithalfe bi dr Finànzierung un dr Orgànisation, sin d Région Alsace, dr Conseil Général Bas-Rhin, s elsassisch Sprochamt (OLCA), d Mairie Schwaighüse, d Sivom de Schweighouse et Environs, d Direction régionale des Affaires Culturelles Alsace (DRAC) un e Hüffe àndere Institütione. D Europäische Union ferdert s Summerlied ìwer s Progràmm Pamina.
Üszeichnunge
Àm 21. Oktober 2006 hàt s Festival Summerlied vum Institut des Arts et Traditions populaires d’Alsace d Goldene Bretzel (le Bretzel d’Or) fìr sine Bitràà àn dr Üstràhlung vun dr regionàle Kültur bikumme.
Minab
Minab (Persisch ميناب, latinisiert as Mīnāb) isch d Hauptstadt vom Minab Distrikt in dr Browinz Hormozgan im Iran. Bi dr Volkszelig 2006 het si 76'776 Iiwooner ghaa.
Minab isch nid wit ewägg vo Bandar Abbas. Si isch berüemt für iiri Fischerei (vor allem für d Chräbs) und für iiri Landwirtschaft (vor allem Dattle und Mango). Si lit an dr Hauptstrooss, wo Bandar Abbas und d Browinze Makran und Baluchistan verbindet. Die mäiste Iiwooner si schiitischi Muslim und es git e Minderhäit vo Sunnite. Iiri Sprooch isch Minabi, das isch e Dialäkt zwüsche Bandari, Baludschi und Persisch. Äimol in dr Wuche git s in dr Stadt e Bazaar, wo Lüt vo ganz Hormozgan und witer ewägg aane chömme.
In früenere Zite het Minab Harmosia (oder Harmozeia) ghäisse.
Zibol
D Zibol si e Baasler Familie im 14. und 15. Joorhundert gsi. D Mitgliider vo dr Familie si in dr Baasler Zumftpolitik verwigglet gsi und häi Oberstzumftmäister und Bürgermäister gstellt. D Familie het 1409 e schweere Schlaag erlitte, wo d Ööstriicher s Schloss Rhiifälde, wo im Jakob Zibol verpfändet gsi isch, iignoo häi. D Buess vo 12'000 Gulde, wo d Familie het müesse zaale, het sä ruiniert.
Bundesverfassung
Bischbil:
Micheline Calmy-Rey
D Micheline Calmy-Rey isch Bürgerin vo Chermignon. 1968 hät si am Institut universitaire de Hautes Etudes Internationales in Genf s Lizentiat gmacht. Si isch verhüraatet, Mueter vo zwei Chinde und hät während 20 Jahre es KMU gfüehrt, wo im Buechvertriib tätig isch.
1979 isch d Micheline Calmy-Rey i di Sozialdemokratische Partei vo Genf iiträte, wo si während zwei Amtsperiode präsidiert hät. Als Vertreterin im Grosse Rat hät si sich vor allem de öffentliche Finanze gwidmet. Es isch drum nahe ligend, dass si 1998 s Finanzdepartement übernaah hät, nachdem si 1997 i d Genfer Regierung gwählt worde isch. Innert vier Jahre hät si ihres Departement nachhaltig umstrukturiert. Derzue hät si di erfolgriich Sanierung vo dr Genfer Kantonalbank iigleitet, wo z viil Kreditrisike iigange worde sind.
Am 4. Dezember 2002 isch d Micheline Calmy-Rey in Bundesrat gwählt worde, wo si s Eidgenössisch Departement für usswärtigi Aaglegeheiten (EDA) übernah hät. Deet setzt si sich engagiert für e aktivi Ussepolitik ii, wo bi ihre Fridensförderig, Völcherrecht, Mänscherecht und Armuetsbekämpfig im Zentrum stönd.
Am 7. September 2011 het d Calmy-Rey aagchündet, dass si am 14. Dezember 2011 nümmi zur Widerwahl als Bundesröti wett aaträtte und uf Ändi Jahr zruckträtte tuet.
Sit em 1. Mai 2012 isch si Gaschtprofessorin am Europainstitut vo de Universität Gämf.
Algorithmus
En Algorithmus isch en äidütigi Vorschrift, wie mä muess vorgoo, zum e Brobleem oder e Klass vo Brobleem z lööse. Algorithme bestöön us ändlig vile, wooldefinierte Äinzelschritt. Eso chönne si implementiert wärde, zum im ene Kompiuterbrogramm usgfüert z wärde, aber mä cha sä au in menschliger Sprooch formuliere. Bi dr Löösig vom e Brobleem wird e bestimmti Iigoob in e bestimmti Usgoob überfüert.
Algorithmus und Brogramm
Für Algorithme git s underschiidligi formali Daarstellige. Die gönge vom Algorithmus as eme abstrakte Geegestück zum Brogramm, wo konkret uf e Maschine zuegschnitte isch (das häisst, d Abstrakzioon isch doo, ass mä d Detäi vo dr reale Maschine wägloot, s Brogramm isch e konkreti Form vom Algorithmus, aabasst an das, wo für die reali Maschine notwöndig und mööglig isch) bis zur Aasicht, ass Algorithme grad d Maschinebrogramm vo Turingmaschine sige (und doo lit d Abstrakzioon din, ass e Turingmaschine an sich verwändet wird, das häisst, en ideali mathematischi Maschine).
Algorithme chönnen in Blään vo Brogrammablöif noch DIN 66001 oder ISO 5807 grafisch daargstellt wärde.
Dr erst Kompiuteralgorithmus
Dr ersti Algorithmus, wo für e Kompiuter usdänggt worde isch (zum Bernouliizaale uszrächne) isch 1843 vo dr Ada Lovelace in iire Notize über im Charles Babbage sini Analytical Engine ufgschriibe worde. D Lovelace gältet dorum as die ersti Brogrammierere. Wil dr Charles Babbage si Analytical Engine nit het chönne fertigbaue, isch dr Algorithmus vo dr Ada Lovelace nie druf implementiert worde.
Die dütigi Situazioon
Algorithme für Kompiuter si hüt so vilfältig wie d Aawändige, wo si sölle mööglig mache. Vom elektronische Stüürgräät wo in Auti iigsetzt wird über d Rächtschriibigs- und Satzbau-Kontrolle in ere Teggstverarbäitig bis aane zur Analüüse vo Aktiemäärt git riisigi Mängene vo Algorithme, wo iiri Arbet meer oder weeniger guet mache. As Ideä und Grundsetz, wo Kompiuterbrogramm druf basiere, si Algorithme mäistens nid urheberrächtlig gschützt. Je noch de nazionale Immaterialgüeterrächt chönne Algorithme us dr Informatik aber patentiert wärde. Es cha bi sonige Patänträcht um Summe in dr Hööchi vo Milliarde goo.
Bischbil
Dr eltisti bekannti Algorithmus, wo nid driwial isch, isch dr euklidisch Algorithmus. Spezielli Algorithmus-Tüpe sin dr randomisierti Algorithmus (mit ere Zuefallskomponänte), dr Approximazioonsalgorithmus (as Aanööcherigsverfaare), die evoluzionäre Algorithme (noch biologischem Vorbild) und dr Greedy-Algorithmus.
Katsushika Hokusai
Dr Katsushika Hokusai (jap. 葛飾 北斎, Katsushika Hokusai; * vermuetlig am 31. Oktober 1760 z Warigesui, Honjo, Edo (hüte: Sumida, Tokio); † 10. Mai 1849 z Henjōin, Shōten-chō, Asakusa) isch äine vo de bedütendste Verdräter vom japanische Ukiyo-e gsi. Sini bekanntiste Wärke si d Farbholzschnitt vo dr Serii „36 Aasichte vom Bärg Fudschi“.
Lääbe
Dr Hokusai isch z Edo, im hütige Tokio, im nüünte Monet vom zääte Joor vo dr Horeki-Periode uf d Wält choo, sin Eltere si umbekannt. Won er drei gsi isch, het en dr Nakajima Ise (中島伊勢), e Spiegelmacher für e Hoof vom Shogun, adoptiert.
Mit achzääni het er scho Erfaarig ghaa as Holzschniider und er het aagfange, in dr Wärkstatt vom Ukiyo-e-Mäister Katsukawa Shunshō vo dr Katsukawa-Schuel, eme Mooler und Zäichner vo Farbholzschnitt, afo schaffe. 1779 het er sini erste Arbäite veröffentligt: Bordret vo Schauspiiler, wo under em Naame Katsukawa Shunrō (勝川 春朗) erschiine si und sich vor allem dur die individuelle Gsichtszüüg vo de Bordretierte uszäichnet häi. Er het d Wärkstatt vo sim Mäister erst 1793 noch em Dood vom Shunshō verloo. Dr Naame Shunrō het er bis 1794 gfüert.
Denn isch dr Hokusai dur Japan gwanderet. Er het hüfig sini Leerer und Schuele gwäggslet und au mee as 30 Mol si Naame. Er het an öbbe 90 verschiidene Ort gwoont. Die ganz Zit het er sini Kunst immer witer verbesseret. Nääbebii het dr Hokusai au volksdümligi Romään verfasst. 1782 isch sis erste Buech mit äigene Illustrazioone erschiine.
Vo 1798 aa het er äigeni Schüeler aagnoo und sä in dr Kunst vom Holzschnitt und dr Zäichekunst underrichdet. Von denn aa het er under em Naame Katsushika Hokusai gschafft, wo men en hüte drunder kennt.
Wo die wirtschaftligi Laag z Japan schlächter worde isch, häi sich au d Absatzmööglikäite für e Hokusai verschlächderet, so dass er sini Bilder im Stroossehandel het müesse verchaufe. Noch deere Faase het e Zit mit staatliger Zensur aagfange, und er het bstellti Moolereie für riichi Kunde afo mache.
Dr Katsushika Hokusai isch am 10. Mai 1849 gstorbe, also am 18. Tag im vierte Monet vom zwäite Joor vo dr Kaei-Periode.
Wärk
Dr Hokusai het sich mit verschiidene Stilrichdige usenandergsetzt, isch stilistisch aber unabhängig bliibe. Es het Zite ge, won er grösster Armuet gläbr het, und au won er mit sim künstlerische Schaffe Gäld het chönne verdiene, het er en äifachs Lääbe vorzooge. Zu sim Spektrum häi alli Forme und Technike vom Holzschnitt und vo dr Moolerei ghöört, und sini Motiv si vo dr Daarstellig vo kämpfende Samurai bis zu erotische Szeenen wie öbbe Dr Draum vo dr Fischersfrau gange. Sini bekanntiste Bilder zäige allerdings d Natuur und Landschafte.
Dr Hokusai het dr Begriff Manga (öbbe zwangloses/unzüglets Bild) populäär gmacht, wo no hüte für japanischi Comics verwändet wird. Sini Hokusai-Manga si Skizzene, wo zwüsche 1814 und 1815 in im Ganze 15 Bänd veröffentligt worde si. Si vrzele käini zämmehängende Gschichte, sondern si Momäntufnaame vo dr japanische Gsellschaft und Kultuur wäärend dr spoote Edo-Zit und bilde s ganze Spektrum vom menschlige Lääbe ab.
No bekannter isch im Hokusai si Bilderserii „36 Aasichte vom Bärg Fudschi“, wo zwüsche 1830 und 1836 entstande isch und won er uf 36 Bilder d Landschafte rund um e höggst Bärg z Japan iigfange het. „Die groossi Wälle vor Kanagawa“ isch e Bild us däm Züklus und isch woorschinlig s japanische Kunstwärk, wo uf dr ganze Wält am bekanntiste isch. In deere Zit si no über 200 anderi Zäichnige entstande.
Dr Hokusai het sich sis ganze Lääbe lang künstlerisch witerentwicklet. Am Ändi vo sim Lääbe het er sich stolz as „Landarbäiter“ bezäichnet. Uf sim Dootebett söll er gsait haa:
Dr Mathematiker Benoit Mandelbrot beschribt guet e Joorhundert spööter in sine Arbäite wie dr Hokusai in sine Kunstwärk die fraktale Aspäkt vo dr Natuur seer genau erkennt het und daarstellt, öbbe d Chruusle bin ere groosse Wälle, wo sich sälber äänlig si, oder d Booge-Struktuur bim Schattebild von ere Wolke uf em Bärg Fudschi, wo sich rekursiv widerhoolt.
Si Iifluss uf d Kunst
Im Hokusai sini Wärk häi sich zerst nume in Japan verbräitet, wil sich s Land am Aafang vom 17. Joorhundert gegenüber dr üübrige Wält fast vollstandig het afo isoliere. Nume Händler us de Niiderland häi zu deere Zit mit Japan döfe Handel driibe, und mit iine si im Hokusai sini Bilder au uf Öiropa choo. Dört häi si Künstler wie dr Vincent van Gogh, dr Paul Gauguin, dr Egon Schiele und dr Gustav Klimt inspiriert und häi - wie d Gsamthäit vo de japanische Farbholzschnitt überhaupt - dr Jugendstil beiiflusst, bsundrigs si Grafik.
Litratuur
Bücher und Bildbände:
Ardikel:
Jakob Zibol
Dr Jakob Zibol (* vor 1348; † 3. Merz 1414 z Baasel in dr Kartause) isch e Baasler Finanziee und Politiker am Ändi vom 14. und am Aafang vom 15. Joorhundert gsi.
Lääbe
Dr Zibol isch as Soon vom Kaufmaa Johans Zibol uf d Wält cho. Er isch zwäimol verhürootet gsi, vo dr erste Frau kennt mä dr Naame nid, die zwäiti, d Verena Sevogel, het er 1398 ghürootet. Dr Oberstzumftmäister Burkhard Zibol isch si Soon gsi. Si Dochder Agnes isch mit em Baasler Bürgermäister Konrad zer Sunne verhürootet gsi.
Aspach
Aspach stoht fir die Ortschafte:
Jakob Zibol
Politischi Karriere
Er isch zum Schlüssel zümftig gsi und isch 1368 und 1380 für sä im Root gsässe. Er isch e baar mol Oberstzumftmäister worde und isch zwüsche 1382 und 1408 e baar mol as Achtburger im Root gsässe. 1388 isch er zum Bürgermäister gweelt worde, 1408-09 isch er Sibner gsi, und er het d Stadt as Gsandte am Oberrhii und im Riich verdräte. Am 5. Oktober 1409 häi d Katharina vo Burgund und dr Herzog Friedrich IV. vo Östriich Baasel dr Chrieg erkläärt und d Ööstriicher häi churz druf Rhiifälde, wo denn im Zibol verpfändet gsi isch, im ene Handsträich iignoo. Baasel het dr Zibol as Verrööter verurdäilt und zur Stroof entäignet und är und sini Söön häi non e Buess vo 12'000 Gulde müesse zaale, wil si s Schloss Rhiifälde häige lo verjääse. Dr Jakob Zibol het alli Ämter und Würde verloore und isch ruiniert gsi.
Wirtschaftligi Karriere
Dr Zibol isch as Finanziee riich worde. 1396 isch er Pfandher vo dr vordere und middlere Burg Wartebärg und vom Dorf Muttez worde, 1404 vo Schänkebärg und 1405 vo dr Festig Rhiifälde.
Au in dr Stadt het er meereri Bsitz gha, wie dr Schalerhof am Rhiisprung. 1401 het er dr bischöflig Hoof im Chläibaasel im Kartüüserorde gschänggt, wo dört si Kloster gründet het.
Lukmanierleitung
D Lukmanierläitig isch ä driipooligi Hochspannigsläitig für 380 Kilovolt. Si füehrt vu Lavorgo im Tessin uf Mettlä bi Eibu im Kantuu Luzärn. Die Stromlaitig isch im Nüünevierzgi fertiggschtellt gsii. Buuherr sind die Zentraalschwiizerische Chraftwärch gsii, und daas, obwool diä Läitig hüt vu dr Aare-Tessin AG für Elektrizität beuufsichtigt wird. Vu Lavorgo bis i d Rüüssebäni in Amschtäg isch si mit speziellä Gebirgsmaschte uusgrüschtet. Uff derä Streggi füehrt si über de Lukmanier, de Pass, wu ihrä dä Namä git. Ä Bsunderhäit isch de Abspannmast im Stausee vu Santa Maria. Bi Disentis überquert si s Vorderrhiital. Ab Amschtäg isch si mit Tonnämaschte uusgrüschtet, will si drii Stromchräis vu det bis uf Mettlä mit sich füehrt. Paralell zu ihrä verlauft jetz d Gotthardläitig. Diä erfüllt ä ähnlichä Zwägg, nämli Strom vu Laufeburg uf d Alpesüdsiite zbefördere. Si füehred mitenand dur s Urner Rüüsstal und rächts em Urnersee nach. Zwüsche Ingäbool und Immäsee tangiered si d Rigi. Jedi vu denä Läitige gahd nachhär ihre äigeti Wäg. Si ändet aber beed in Mettlä.
Tram-Omnibus Basel
S Baasler Rösslidram isch äins vo de erste öffentlige Vercheersmiddel in dr Stadt gsi, aber äigentlig gar kä Dram, wil s nid uf Schiine faare isch, sondern en Omnibus. Es wird hüte as Vorgänger vom Baasler Drämli aagluegt.
Dr öffentlig Vercheer im 19. Joorhundert
Vo de 1850er-Joor aa häi z Baasel die erste kommerzielle Vercheersmiddel im Reegelbetriib, die sogenannte „Drotschke“, näbe de Bostkutsche vercheert. D Stadt het denn nume öbbe 25'000 Iiwooner ghaa. Wil Ross düür cho si, häi sich nume die Meebessere s Ritte oder s Scheesefaare chönne läiste, und die mäiste Baasler si z Fuess underwäggs gsi. D Drotschke häi zwüsche bestimmte Standblätz bi jeedem Wätter vercheert, aber e Faart vom Zentraalbaanhoof zum Määrktblatz het 1860 öbbe Fr. 1.20 kostet, was dr Helfti vom e Daagloon vom ene Fabrikarbäiter entsproche het.
Die billigere Omnibus si e nöis Fortbeweegigsmiddel gsi, wo vo 1881 aa vo brivaate Undernäämer betriibe worde si. S Rösslidram isch vom sibni am Morge bis z Oobe am achti im zää-Minute-Takt gfaare. Es het käni Haltstelle gee und mä isch ii- und usstiige, wo mä het welle, allerdings het s Drämli mäistens nid aaghalte. Für d Strecki vom Baadische Baanhoof, wo denn no am hütige Riechering glääge isch – zum Zentraalbaanhoof het s Rösslidram nume 25 bis 30 Minute brucht, au wenn s uf dr Rhiibrugg und uf em Määrtblatz us Sicherhäitsgründ nume im Schritttempo het döfe faare. Für die 2,7 km langi Strecki häi d Faargest e Tariif vo 30 Rabbe müesse zaale, wie s Konzessioonsbehörde vorgschriibe het. Chürzeri Abschnitt häi 10 bis 20 Rabbe kostet. As Kwiddig het s scho denn e Billett gee.
Wo am 6. Mai 1895 die elektrische Drämli häi afo vercheere und d „Motordrotschke“, die erste Taxi, ufchoo si, si d Bostkutsche, Omnibus und d Drotschke noo di noo us em Stadtbild verschwunde, bis es im Joor 1937 ganz ume gsi isch mit de Ross.
Früeji Blään für e Stadt- und Stroossebaan
1862 isch zwüsche Gämf und em Vorort Carouge d erst Rösslibaan vo dr Schwiz ufdoo worde. Z Baasel si in de 1870er- und 80er-Joor mee und mee Gsuech für e Konzessioon für Dramvercheer iigrächt worde. Die si mäistens vo usländische Konsorzie und d Stadtregierig he si alli abgleent. Alli Vorschleeg häi e Verbindig vo de bäide Baasler Zentraalbaanhööf, em Hauptbaanhoof vo dr SBB und em alte Baadische Baanhoof vorgsee, drzue hätte meereri Ussekwartder erschlosse wärde.
Dr Baasler Ääscheniöör Christe het as Brojekt e richdigi Iisebaanstrecki z baue, wo dur Dunnell und über Brugge dur d Stadt gfüert wurd, äänlig wie die hütig S-Baan.
S Rösslidram
1879 het dr jurassisch Bostfuerhalter Heinrich Imhoff en ersts Konzessioonsgsuech für e Dram-Omnibus gstellt. D Regiering het s abgleent, wil dr Imhoff e staatlig garantierts Monopool verlangt het. D Blään häi e Süsteem vorgsee, wo e baar Äigeschaften vo doomoolige und hütige Drämli gha het, drunder d Bindig an e bestimmti Strecki und dr Betriib noch eme festgläite, reegelmäässige Faarblaan. Dr Baasler „Stadtomnibus“ het denn e Joor spööter, 1880, do d Konzessioon überchoo, wo dr Imhoff bi sim zwäite Gsuech uf d Bedingig verzichdet het. Noch ere behördlige Inspekzioon im Juli 1881 het s Brojekt schlussändlig grüens Liecht bechoo. D Konzessioon isch für e Joor gültig gsi und het jeedes Mol nöi müesse bewilligt wärde.
Am 11. Juli 1881 het dr Dramomnibus dr Reegelbetriib ufgnoo. Er isch uf ere Stammlinie zwüsche de bäide Baasler Zentraalbaanhööf gfaare. Im Groossbaasel het s e Verzwiigig in zwäi Rute gee. D „Linie F“ isch vom Zentraalbaanhoof zum Äscheblatz, denn dur die Freiji Strooss zum Määrtblatz. Die „Linie G“ het dur d Elisabethestrooss zum Barfüesserbltz und denn dur d Gärbergass au zum Määrtblatz gfüert. Vo dört si bäidi Linie via d Schiffländi über die Middleri Brugg zum Clarablatz und witer zum alte Baadische Baanhoof. D Omnibus si vom Morge am sibni bis z Oobe am nüüni im 20-Minute-Takt gfaare, im Chäibaasel isch alli zää Minute e Bus verbii choo. Stazioone und Haltestelle im hütige Sinn het s no käini gee. Wemm mä nit eso flink gsi isch, het mä im Kutscher e Zäiche chönne gee, so dass er langsamer gfaare isch. Das het zu weeniger Umfäll gfüert, wo bsundrigs am Aafang no rächt hüfig vorchoo si.
Im Februar 1883 het dr Imhoff und die ganzi Gsellschaft Konkurs gmacht. Dr Gschäftsmaa Jules Settelen het dr Betriib übernoo. Mit em Konkurs isch au d Spalelinie iigstellt worde. 1892 het dr Grooss Root vo dr Stadt Baasel beschlosse, elekdrischi Dram iizfüere, und s Ändi vom Dram-Omnibus isch in Sicht gsi. Drei Joore spööter isch dr Betriib iigstellt worde.
Unterkulm
Choom, offiziell: Unterkulm, isch e Gmeind vom Bezirk Choom im Kanton Aargau.
Geografy
S Dorf lyt im Wynedaal zwüsche Oberchoom und Töifetu.
Im Weschte vom Dorf goot d Strooss übere Pass vom Bööler uf Schöftle übere.
Gschicht
Dr Name vom Dorf isch in ere Urkunde vo ane 1045 s erschte Mol erwäänt.
Ane 1854 isch im Dorf e Sydebandwäberei gründet worde, gly drufabe e Fabrigg für Musiggautomate. Ane 1904 isch d Wynetaalbaan uf Choom cho.
Alogismus
Dr Alogismus sött nit mit eme Oxymoron oder eme Paradox verwäggslet wärde, wil die Stilmiddel e konkrete Zämmehang widergääbe, won e daatsächlige Gegesatz din vorchunnt.
In dr bildende Kunst het dr Mooler Kasimir Malewitsch zämme mit andere Künstler dä Begriff, wo zwüschen em Kubismus und em Dadaismus aagsiidlet isch zwüsche 1911 und 1913 iigfüert.
Sainte-Brigitte
Sainte-Brigitte (bretonisch Santez-Verc'hed) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Sainte-Brigitte lyt 63 km vu Vannes un 50 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 120 m un 286 m iber Normalnull.
Ballersdorf (Begriffsklärung)
Ballersdorf isch dr Namme vu däne Ortschafte:
Sainte-Brigitte
Verwaltig
vu Sainte-Brigitte isch. Sainte-Brigitte ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Sainte-Brigitte ghert zum Bretonisch.
Leutwil
Lüpu (amtlich Leutwil) isch es Dorf und e Gmeind im Bezirk Chulm im Kanton Aargau.
Geografy
D Nochbergmeinde vo Lüpu sind Dürrenäsch, Boniswil, Birrwil und Zezbu.
D Flechi vom Gmeindsgebiet betreit 357 Hektaare, vo dene het’s uf 145 Hektare Wald, und s Dorf isch uf 43 Hektaare.
Z Lüpu gets luut de 2015 erhobene Statistik vo de Unternähmensstruktur (STATENT) öppe 200 Arbetsplätz, devo 24 Prozänt i de Landwertschaft, 38 Prozänt i de Induschtri ond 38 Prozänt im Dienschtleischtigssektor. Di meischte Erwerbstätige schaffe i de grössere Ort vo de Umgäbig oder i de Region Aarau/Länzbrg.
Gschicht
S Dorf isch ane 1273 s erschte Mol erwäänt worde als Lutwile. 1415 händ d Eidgnosse de Aargau eroberet, sid denn het s Dorf zom Untertanegebiet vo Bärn ghört. 1528 esch s Dorf reformiert worde.
Sit do wo d Franzose 1789 d Schwiiz ignoh händ, ghört Lüpu zom Kanton Aargau.
S Dorfwappe het "in Blau e wissi Glogge". Das Wappebild isch im 18. Johrhundert wägere Fähldütig vom Ortsname entstande, wo mer gmeint het, das de Name vo "lüüte" chont.
Bevölkerig
Am 31. Dezämber 2018 händ 765 Lüüt z Lüpu gwohnt, devo send acht Prozänt Ussländer.
2015 händ sich 53 Prozänt als reformiert ond 14 Prozänt als katholisch bezeichnet. Die räschtliche 333 send konfessionslos oder schlüsse sech anere andere Glaubensrechtig aa.
Politik ond Instituzione
D Gmeindsversammlig beldet d Legislativgwalt, de föifchöpfigi Gmeindrot d Exekutivgwalt.
För Rächtsstritigkeite esch s Bezirksgricht z Chulm zuständig. Lüpu ghört zom Fredensrichterchreis IX (Underchulm).
I de Gmeind het’s en Chindergarte ond en Primarschuel. Di ganz Oberstufe (Realschuel, Sekundarschuel ond Bezirksschuel) bsueche d Schüeler und Schüelerinne vo Lüpu z Seenge. Di beide nöchstglegnige Kantonsschuele (Gymnasie) send die Neui Kantonsschuel ond di Alti Kantonsschuel, beidi send z Aarau.
Tropischer Wirbelsturm
E dropische Wirbelsturm isch e Diefdrucksüsteem mit ere organisierte Konwekzioon, schwere Gwitter und ere zuenige Bodewindzirkulazion um s Zentrum ume. Dropischi Wirbelstürm entstöön mäistens nume in de Drope oder Subdrope. Wäge dr Coriolischraft dräije si sich zyklonal. Das häisst, uf dr Südhalbchuugele dräije sich dropischi Wirbelstürm im Uurzäigersinn und uf dr Nordhalbchuugele gegen e Uurzäigersinn. Die Rotazion isch au d Ursach vo de tüpische Wulkebänder, wo in dr Form von ere Spirale aagordnet si. D Windgschwindikäit vom ene dropische Wirbelsturm cha über 300 km/h erräiche. D Fortbewegigsgschwindikäit vom Diefdrucksüsteem isch aber nume 15–30 km/h.
Dropischi Wirbelstürm chönne e Durchmässer vo hunderte vo Kilometer ha. Si bestöön über em Meer mäistens e baar Dääg bis zwäi Wuche. Wenn si uf Land dräffe, chönne si uf duusige vo Kwadratkilometer groosse wirtschaftlige Schaade aarichde.
Weblingg
Beobachdigsdienst uf dr ganze Wält:
Interessanti Lingg:
Edelsteine
Eedelstäi si Mineral, Stäi oder Glasschmelze, wo d Lüt schöön finde und dorum as Schmuck bruuche.
D Wüsseschaft vo de Eedelstäi und Schmuckstäi häisst Gemmologii.
Bekannti Edelstäiarte si dr Rubin, dr Saphir, dr Smaragd und dr Topas. Dr Diamant isch e bsundrigi kristallini Form vo elementarem Choolestoff. Noch dr Definizioon oobe nooche ghöört er hüte au zu de Eedelstäi, aber im Middelalter het er as Schmuckstäi käi bsundrige Wärt ghaa und mä het denn mäistens nume die farbige Stäi as Eedelstäi bezäichnet.
Eedelstäi wärde hützudags vilmol zu Forme gschliffe, für dass si s Liecht besser zruggspiegle und dank dr Bolituur mee glänze. Mä muess ene vilmol au e Form gee, so dass si zum Schmuckstück basse. Wenn Eedelstäi im Brillantschliff gschliffe si, reedet mä bi Diamante äifach vo Brilliante, bi andere Eedelstäiarte hänkt mä dr Naame vom Eedelstäi dr Bezäichnig Brilliant hindedraa.
Oxymoron
En Oxymoron (Plural Oxymora;, us oxys ‚scharf(sinnig)‘ und moros ‚dumm‘) isch e rhetorischi Figur, wo bin ere Formulierig bildet wird, wo us zwäi gegesätzlige Begriff bestoot, wo enander widerspräche oder sich gegesitig usschliesse. Hüfig wärde Oxymora in dr Form vo Zwillingsformle brägt. Au äinzelni Wörter oder Begriff oder au e ganze Satz chönne en Oxymoron bilde. S Stilmiddel wird z. B. verwändet, zum dramatischi Stäigerigseffekt z erräiche oder zum öbbis, wo kuum cha usdruckt oder gsäit wärde, in e Bäärli vo Gegesätz z zwinge.
Bischbil: s Wort Oxymoron isch sälber en Oxymoron.
Plourin-lès-Morlaix
Plourin-lès-Morlaix (bretonisch Plourin-Montroulez) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Plourin-lès-Morlaix lyt am Jarlot, em Oberlauf vum Morlaix, 65 km vu Quimper un 54 km vu Brest uf ere Hechi zwische 8 m un 242 m iber Normalnull.
Gschicht
Plourin-lès-Morlaix isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1128 as Plurin (1184 Lanvan Ploherin, 1185 Ploherin, 1321 Plouerin, 1516 Plouerin, 16. Jh. Guicrin).
Verwaltig
vu Plourin-lès-Morlaix isch. Plourin-lès-Morlaix ghert zum Kommunalverband.
Bächingen an der Brenz
Bächna (amtlich Bächingen an der Brenz) ischt e Stadt em Landkroes Dillinga z Bayern.
Geografi
Bächna leit em Donauriad am Rand vo dr Schwäbische Alb em Norde vom Schwäbische Donaumoos. Nochbergmoede send Gundelfinga, Sõõde ond Medliga.
Vo dr Gmarkong send 78,9% Landwirtschaftsfleche, 0,7% Wald, 16,9% Sidlongsfleche ond 3,5% sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Bächna gheret s gleichnamig Dorf ond d Weiler Keller ond Seehof.
Gschicht
Bächna ischt 1269/71 zom erschte Mol gnennt worda.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 3,1 % gleäge.
Religion
22,3 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 75 % evangelisch.
Verwaltong
Bächna hot mit dr Stadt Gundelfinga ond dr Gmoede Haunse ond Medliga a Verwaltongsverband vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Bächna ischt dr Roland Grandel.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Bächna ghert zom Schwäbisch.
Drei Tage im April
Drei Tage im April ischt a deitsch-eschtreichischer Fernsehfilm us-em Jôhr 1994 vom Regisseur Oliver Storz. Dr sell hôt au s Drehbuach zo deam Stroifa gschriiba. Des beruaht uff-ra wôhra Begebaheit. En dr Bundesrebublik Deitschland isch der Stroifa zom erschda Môl am 7. April 1995 uff-em Kuldurkanal ARTE ausgschdrahlt wôrra.
Handlong
Der Film schbiilt kurz vôr-em Ende vom Zwoida Weltkriag em fikdiva schwäbischa Dorf Nesselbühl. An Haufa Eiwohner wardet bloß druff, dass bald de amerikanische Trubba eimarschiiret. En dr Ferne heert mr noh d Panzer schiaßa. Dô kommet a baar SS-Stroifa en da Ort ond exekudiiret a baar Soldada, wo-se fir Deserteer haldet, weil-se sich ohne Marschbefehl em Dorfwirtshaus niiderglassa hend.
Nôch-ma Lokomodiv-Schada muaß d Reichsbôh en-ra Nacht drei Giiadrwäga ond oin Persona-Waggoo vo-ma SS-Sondrzuag abkubbla ond em Bôhhof standa lau. Am Dag druff stellet dia Dorfbewohner fescht, was fir a Ladong en selle Wäga dren ischt: Lauder Häftleng vo-ma Konzentrationslager. Dia stoßet Schroi aus, weil se am vrhongra ond vrdurschda send; abr näamert vom Ort getraut sich, deane arme Kreadura zo helfa. Der Vorfall macht bei etliche Dorfbewohner dia negadive Seida vom nazionalsozialischdischa Reschiim deitlich.
D Fihrongsriige vom Dorf woiß sich et z helfet ond druckt sich om a Entscheidong rom: Wia’s-en eidrichdet wôrra ischt, vrweiset dr Birgermoischter, dr Ortsbaurafihrer, dr Ortsgrubbaleiter ond dr Bôhhof-Vorstand uff ihre ibrgeordnede Inschdanza. D Mehrheit vo de Eiwohner will mit selle Häftleng nix zo dua han ond dädet-se am gernschda glei wiidr vrschwenda säha. Bloß bei dr zwanzgjähriga Anna, em Dechterle vom Baurafihrer, d BdM-Fihrerin vom Flegga ond a glihenda Vrehrere vom Adolf Hitler, regt sich s Gwissa. Dui geit deane eipferchde Leit em Zug ebbes zom Essa ond zom Drenka. Am dridda Tag send uff oimôl dia SS-Soldada vrschwonda.
Was sonscht noh zo erwehna ischt
Scho fenf Jôhr, bevôr der Film entstanda ischt, hôt dr Oliver Storz fir d Wirdabergischa Landesbihne Esslenga s Theaterstick „Die barmherzigen Leut von Martinsried. Ein Heimatstück“ gschriiba, wo da gleicha Stoff behandlet wia „Drei Tage im April“.
Obwohl dui Handlong vo deam Film em Schwôbaland schbiilt, isch der Stroifa et em Schwäbischa dreht wôrra, sondern en dr Stadt Sömerda ond en dr Gmoid Hardisleben, boide em deitscha Bundesland Thirenga. Als Schauplatz fir da Bôhhof hôt dr sell vo Griefstedt herhalda miaßa, wo em gleicha Bundesland a bissle außerhalb vo dr Ortschaft leit. Bemerkenswert ischt au, dass en deam Film zemlich viil Schwäbisch gschwätzt wuud. Dô zeigt sich, dass mr da Dialekt et bloß zo luschdige Sacha vrwenda kô, sondern au – ond des kommt en dr Praxis selda vor – om a ernschthafda Handlong zo schildra.
Feuerwehr
D Füürweer isch e Hilfsorganisazioon, wo bi Notfäll und Kataschtroofe tuet hälfe.
Iri wichtigschten ufgoobe sind, bi Bränd, Umfäll, Schtüürm, Überschwemmige und äänligen Ereigniss Hilf z läiste, das bedüütet: Mensche, Dier und Sachwärt z rette und z schütze.
Füürweere het’s scho i de antike Stedt gha.
Wil in de letzte Joorzäänt d Zaal vo de Bränd teils zrugggange isch, übernimmt d Füürweer immer mee Ufgoobe, wo über die tradizionelli Brandbekämpfig uusegönge. Die nöije Ufgoobe und d Struktuure vo dr Füürweer si regionaal seer underschiidlig; so cha au d Verhinderig vo Umwältschääde e Füürweeriisatz uslööse.
In Öiropa isch für alli 27 Mitgliidsstaate vo dr Öiropäische Unioon im Dezämber 2008 mit em Euronotruef 112 en äihäitligi Delifonnummere für Bolizei, Rettigsdienst und Füürweer iigrichdet worde. , jeedes Land entschäidet sälber, weeli Organisazioon (z. B.: Bolizei, Rettigsdient, Füürweer) s Delifon as ersti abnimmt.
Leo VIII.
Dr Leo VIII. (* z Rom; † 1. Merz 965) isch ab em 4. Dezämber 963 Papscht gsii.
Pontifikat
Sy Vorgänger Johannes XII. isch dur e Synod, wu vum remisch-dytsche Chaiser Otto I. yygruefe woren isch, noch ere Aachlag gege ihn wäge zahllose Verbräche abgsetzt wore. D Synod het no dr Leo VIII. am 4. Dezämber 963 zum Papscht gwehlt.
Dr Protonotarius Leo het as wirdige Mann gulte, isch aber zum Zytpunkt vu syre Ernännig zum Papscht Laie gsii. Gege dr Kanon isch er vum Bischof vu Ostia an aim Dag nochenander zum Ostiarius, Lektor, Exorzischt, Akolyth, Subdiakon, Diakon, Prieschter un schließli zum Bischof gweiht. No syre Wahl isch dr Leo VIII. uf Basis vum Privilegium Ottonianum as Papscht indronisiert wore. Drotz ass er vun e Dail zum Gegepapscht erklert woren isch, giltet är as rächtmäßige Noofolger vum Johannes XII.
Dr Johannes XII. sälber het nie uf sy Rächt verzichtet ghaa un het, wu dr Chaiser Rom verloo het, e Synod abghalte. Di nämlige Bischef, wu ihn dodmol abgsetzt ghaa hän, hän jetz s nämlig Urdail gege dr Leo VIII. gfällt. Dr Johannes XII. isch aber am 14. Mai 964 gstorbe.