cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2. Pfynschlacht
Vorgschicht
Im Früelig 1799 si die franzöösische Armeä im Alperuum vo de Ööstriicher und Russe bedrängt worde. Si häi im Merz zwar im Norde vo dr Schwiz Niiderlaage müesse iistecke, si aber im Engadin und im Tirol erfolgriich gsi. In Ooberitalie hets noch eme franzöösische Rückzuug usgsee und im Toggeburg und im Jura häi Unrueje d Bsatzigsdrubbe beschäfdiget. Im April häi sich d Ööstriicher östlig vom Schwarzwald duuregsetzt und im Suworow si Armee het d Franzoose us Ooberitalie gäge Weste verdrängt. Die franzöösischi Bsatzigsarmee isch drmit beschäfdigt gsi, d Alpestroosse abzsichere. Im Mai si d Franzoose vo ööstriichische, russische und Bündner Drubbe in d Zange gnoo worde und in dr Zentralschwiz si si eme bewaffnete Ufstand gegenübergstande. D Ooberwalliser, wo sich erhoobe häi, häi uf ööstriichischi und russischi Understützig ghofft, die isch aber nie choo.
Am 2. Mai, em Uffertsdaag, häi d Walliser helvetischi Regierigsdrubbe under em Kommando vom helvetische Kommissäär Buxtorf z Siders blötzlig bim Fiire aagriffe und die si überrascht worde und si gflüchdet. E Däil vo de Ufständische häi sä verfolgt, d Hauptarmee het sich aber in Pfynwald zruggzooge und dört Stellig bezooge. Am 4. Mai si si ooni Kampf z Sitte iimarschiert. Dr Buxtorf het d Underwalliser Milize häimgschiggt, wil er sich uf die nid het chönne verloo, het aber franzöösischi und helvetischi Drubbe us andere Kantöön gforderet. S helvetische Direktorium schiggt Drubbe und dr Chriegsminister General Schiner zum s Kommando z übernee. D Ooberwalliser häi sich in Pfynwald zruggzooge und d Regierigsdrubbe si über Sitte uf Siders marschiert, wo si am 7. Mai aachoo si. Si häi am nüünte non e Versterkig vo 400 Waadttländer bechoo und si öbbe 3600 Maa stark gsi.
D Regierigsdrubbe häi sich im Dorf Faare nid chönne festsetze und au en erste Aagriff uf e Pfynwald isch nid glunge. Am 10. Mai isch d Versterkig iidroffe und am 13. dr Schiner, wo s Kommando übernoo het. Iiri Akzioone si aber ooni Erfolg blibe und dr Buxtorf het gschetzt, ass er säggs bis siibe Duusig Ufständische gegenüberstoot, wo vo 70 ööstriichische Husare understützt wärde. Dr Schiner isch am 20. Mai vom franzöösische General Lollier as Kommandant abglööst worde. Bis am 23. Mai häi d Regierigsdrubbe mee as dreihundert Maa verloore, sig es Dooti, Verwundeti oder Desertöör. Am 26. het dr franzöösisch Generaal Xaintrailles e Versterkig vo drei Kompanie mit sich brocht und het sofort afo Blään mache.
Hochschule für Technik und Wirtschaft Chur
D Hochschuel für Technik und Wirtschaft HTW Chur isch e regionali Hochschuel mit ere nationale und internationale Uusstraalig. Si hät öppe 1600 Studänte. Als Abschlüss gits Bachelor- und Masterdiplom und Wiiterbildigzärtifikat. Es git Studiegäng für "Ingenieurbou/Architektur", "Informationswüssenschaft", "Management", "Multimedia Production", "Technik" und "Tourismus". D HTW isch 1963 als Abigtechnikum Chur gründet worde.
Gschicht
Scho 1963 isch z Chur es Abigtechnikum gründet worde. De Unterricht isch i Schuelhüüser vo de Stadt gsi, won am Abig ja läär sind. 1972 isch s Abigtechnikum vom Bund als Höcheri Technischi Leeraastalt (HTL) anerkännt worde. Spöter hät mer au Wirtschaftsfächer is Programm ufgna.
Erscht 1990 sind s erschti Mal Vollziitstudiegäng apotte worde. Es Jaar Spöter isch d Abtäilig für Betriibswirtschaft usglideret worde und häd Höcheri Schuel für Wirtschaft und Verwaltig ghäisse (HWV). D HWV häd a de Commercialstrass Rüüm gmietet. De Reschte vo de HTL hät Hochschuel für Technik und Architektur ghäisse und isch in architektonisch markante Nöibou a de Pulvermülistrass zoge. Aber scho im Jahr 2000 händ sich die bede bündner Hochschuele wider zämegschlosse. Sit dänn häisst si Hochschuel für Technik und Wirtschaft HTW Chur.
Schwiizerischs Institut für Informationswüsseschaft
S Schwiizerische Institut für Informationswüsseschaft betriibt s Schwiizer Portal für d Röchärsche im Internet.
Schweizer Portal für Recherche im Internet
S Schwiizer Portal für d Röschersche im Internet (SPRINT) isch es umfassends Informations- und Lehrmittel für d Suechi im Internet. S git deet kommentierti Verzäichnis vo Suechmaschine, uusfüerlichi Grundlagetext über s Sueche vo Informatione im Allgemeine und über «Information Retrieval» im Spezielle.
Gschicht
D Siite gits sit em Jänner 1997 und si isch sit dänn immer uuspout und erwiiteret worde.
Uf de Grundlag vo zwe Artikel über Suechverfaare, Suechmaschine und Katalög, wo 1996 i de Fachzitschrifte «Nachrichten für Dokumentation» und iX Magazin cho sind, häd de Bernard Bekavac a de Universität Konstanz im Jänner 1997 die erschte Siite über Suechmaschine gschribe. Damals hät das no «WWW-Suchseiten der Informationswissenschaft» ghäisse.
S SPRINT wird regelmässig zäme mit Studänte vo de Imformationswüsseschaft erwiiteret. Zäme mit em Gründer isch s 2004 as Schwiizerische Institut für Informationswüssenschaft a de Hochschuel für Technik und Wirtschaft z Chur ggange. Im Jaar 2009 sind au Modul für s E-Learning und Schueligsunterlage für Dozänte dezuecho, 2011 d Rubrik Wüssenschaftlichi Suechi, und en Täil vo de Siite isch vo Studänte vo de Gämfer Hochschuel für Wirtschaft is Französische übersetzt worde.
Inhalt
Im Täil Allgemäini Suechi im Internet wird erchlärt, wien Suechmaschine funktioniered, was Operatore sind, weli Methode guet funktioniered und wie mer am beschte e Röschersche macht. Bim Stichwort Suechmaschine wärded uf ere lange Liischte ganz verschidnigi Programm vorgstellt.
Im Täil Wüsseschaftlichi Suechi im Internet gats drum, wien wüsseschaftlichi Suechmaschine funktioniere tüend. Für mänge Dienscht gits en usfüerliche Steckbrief. So chammer besser entschäide, weli Suechmaschine für wele Zwäck di besser isch. Es gaat da ano um anderi Quäle für wüsseschaftlichi Literaturrecherche im Internet.
S Portal büütet Links zu wichtige Biblioteeke und zu Website vo grosse Lexika und Wörterbüecher, und zwar au zu alte Wärch sid em 18. Jaarhundert, wo me hüt na nützlechi Informatione zu vil Sache cha finde.
Es hät didaktisch ufberäiteti Modul zum Sache sälber z lerne (E-Laerning). Mit Fallbiischpil und Quiz chan prüeft wärde, was mer glernt häd. Zum Schluss häds no Hintergrundinformatione rund um s Internet, en Bricht über di spannendi Gschicht vo de Open Source-Bewegig und aktuelli Studie. Für Dozänte und Lehrer us em Bildigsberiich gits ano Schueligsunterlage. Dadefür brucht mer aber es Passwort.
SPRINT isch hüt es Produkt vo de HTW Chur. Ali Kwäle sind gnau agee. Im umfangriiche Glossar cha mer sehr vil Begriff naaschlaa.
SPRINT lauft uf TYPO3. Das isch e freii Software. D Inhalt vo SPRINT sind under ere benutzerfrüntliche Creative Commons-Lizenz.
Kritik
S Portal richtet sich a Studänte und Dozänte. Das isch e klari Zielgruppenorientierig. Drum sind d Text seer kompakt. Für anderi Lüüt isch s Portal drum zimli aaschpruchsvoll. Dezue ane verwändet das Portal Illustratione eher sparsam.
Franz Josef Kuhnle
Dr Franz Josef Kuhnle (* 27. April 1926 z Raverschburg; † 4. Februar 2021 z Dettnang) isch e dytsche remisch-kadolische Gaischtlige un Weihbischof vu dr Diezese Rauteburg-Stuegert gsii.
Lääbe
Dr Franz Josef Kuhnle isch no vor sym Abitur mit sibzee zur Wehrmacht yyzoge wore. Im Merz 1945 isch er in franzesischi Chriegsgfangeschaft grote un isch no verschidene Iberstellige in verschideni Chriegsgfangenelager uf Chartres chuu. Dert sin dytschsprochigi Prieschter un Seminarischte interniert wore. Dr Kuhnle isch as Seminarischt in s Kadolisch Prieschterseminar yydrätte, s sognännt „Stacheldrohtseminar“ z Le Coudray bi Chartres, un het dert Theology un Philosophy bim Abbé Franz Stock studiert. No dr Rugchehr us dr Chriegsgfangeschaft het er sy Studium an dr Universidet Dibenga abgschlosse, wun er au 1951 Mitglid vu dr kadolische Studänteverbindig AV Cheruskia Dibenga im CV woren isch.
Dr Kuhnle het am 20. Juli 1952 dur dr Rauteburger Bischof Carl Joseph Leiprecht z Ellwang d Prieschterwei empfange. Är isch derno Vikar z St. Petrus Canisius z Fridrichshafe wore. Derno isch er zum Repetänt im Konvikt z Rautweil ernännt wore. Im Aaschluss isch er Diezesanjugedseelsorger z Wernau wore. Sy eerschti Bfaarstell het er z Kinzelsau kriegt, wun er unter anderem d Bfaarchilche St. Paulus realisiert het. Anne 1969 isch er Stadtbfaarer un Dekan mit Sitz z St. Fidelis wore.
Am 13. Oktober 1976 het en dr Papscht Paul VI. zum Titularbischof vu Sorres un Weibischof vu dr Diezese Rauteburg-Stuegert ernännt. Am 27. Novämber 1976 het em dr Bischof Georg Moser in dr Konkathedrale vu dr Diezese Rauteburg-Stuegert, dr Domchilche St. Eberhard z Stuegert, d Bischofswei gspändet. Mitkonsekratore sin dr Altbischof Carl Joseph Leiprecht un dr Weibischof Anton Herre gsii. Sy bischefli Motto isch Gott isch drei gsii. Noch em Dod vum Bischof Georg Moser 1988 het dr Kuhnle d Diezese Rauteburg-Stuegert ai Johr lang kummissarisch glaitet.
Am 7. Novämber 1990 het dr Papscht Johannes Paul II. sy Ruggdritt aagnuu. Derno het er no ne Zytlang wytergwirkt, zeerscht as Bfaarer vu zwoo Gmaine im Allgai un vu 1997 bis 2018 as Gaischtlige im Ruestand. Är het z Oberzell bi Raveschburg gläbt, zletscht in eme Bflääghaim u Dettnang. Aafangs Februar 2021 isch dr Kuhnle im Alter vu 94 Johr gstorbe.
Kai Schmidt-Eisenlohr
Dr Kai Schmidt-Eisenlohr (* 4. Oktober 1978 z Haidelberg) isch e dytsche Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene).
Uusbildig un Beruef
Dr Schmidt-Eisenlohr het am Gymnasium Wiesloch s Abitur gmacht un derno Zivildienscht am Pfaaramt Hailig Chryz am Psychiatrische Zeäntrum Nordbade. Derno het er an dr BA Mannem Bedribswirtschaftslehr mit Fachrichtig Dienschtlaischtigsmarketing studiert un e Uuslandssemeschter z Cambridge gmacht. Noch eme Ufböustudium zum Master of Science im Beraich Wirtschaftsingenieurwäsen an dr Hochschuel Mannem het er näbe syre Arbet bi Freudenberg IT z Weinheim am Lehrstuel fir Wirtschaftsinformatik an dr TU Darmstadte zum Dr. rer. pol. promoviert. Raise dur Mittelamerika, Paleschtina un Sidamerika hän en derzue brocht, si fir Projäkt in Entwickligsländer z engaschiere. E baar Johr het er bi dr BridgingIT GmbH, eme mittelständische Berotigshuus, as IT-Beroter un Projäktmanager gschafft.
Bolitischi Laufbahn
Dr Schmidt-Eisenlohr isch in dr Schuelzyt Grindigsmitglid vu dr „Grien Alternative Juged“ z Wiesloch un Grinder vum „Arbetschrais Schuel“ vu dr Griene Juged Bade-Wirttebärg gsii un derno ain vu dr erschte Jugedgmairet z Wiesloch. Anne 1999 isch er zum erschte Mol dr Gmairot z Wiesloch gwehlt wore. Derzue isch er Scheff am Jugedgricht z Haidelberg gsii. Syter anne 2011 hockt er im Landdag vu Bade-Wirttebärg. Är isch dr erscht grien Landdagsabgortnete fir dr Landdagswahlchrais Wiesloch. Im Landdag isch er Sprächer vu syre Fraktion fir Wisseschaft, Forschig un Innovation un Vorsitzer vu Arbetschrais. Är isch Mitglid im Uusschuss Wisseschaft, Forschig un Chuscht un im Uusschuss Europa un Internationali Aaglägehaite. Derzue isch er stellverdrättend Mitglid im Präsidium, im Uusschuss fir Finanzen un Wirtschaft, im Uusschuss fir Kultus, Juged un Sport, im Innenuusschuss, im Uusschuss fir Umwält, Klima un Energywirtschaft, im Uusschuss fir Verchehr un Infrastruktur, im Petitionsuusschuss un in dr Enquetekommission „Bfläg“.
Zarbeling
Zarbeling (ditsch Sarbelingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Zarbeling lijt eschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 235 un 325 m ìwer em Meeresspiejel. Dr Bànn ìsch Deil vum Regionàle Nàtürpàrk Lothringe.
Gschìcht
Zarbeling ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1476 àls Serlefenges (1558 Sarbeling).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Zarbeling ìsch. Zarbeling ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Zarbeling ghert zem Lorrain.
Christine Ferber
D Christine Ferber (* 11. Mai 1960 z Nìedermorschwihr ) ìsch a Zuckerbäckena, wo Kumfitüra un àndra Gniaßwàra harstellt. Dur d Quälität vu ìhra Produkta ìsch sa waltberiahmt worra.
Ìhrer Vàter, dr Maurice Ferber, ìsch Bäck gsìì. Ar hàt ìhra empfohla, Zuckerbäckena z wara, wo sa 15 Johr àlt gsìì ìsch. Sa ìsch drèi Johr làng uf Brüssel gànga ge lehra.
Ànna 1979 hàt sa d „Coupe de France des pâtissiers“ gwunna. Dur dàs hàt sa känna bim beriahmta Bäck Lucien Pelletier z Pàris ge schàffa.
Mìt 18 Johr àlt ìsch sa wìder zruck uf Nìedermorschwihr, fer ìhra Kunscht ìm Fàmìliaunternamma üsiawa. Ìm àltmeedischa Gschafft „Le relais des Trois-Épis“ wara ìhra Gniaßwàra verkàuift: Kumfitüra, Schokolà, Bredla, Traiteur-Wàr. D Christine Ferber verbrìngt lànga Taga ìn ìhrem Àtelier fer àn dr Produktion teilnamma. D beschta Quàlität ìsch verlàngt, egàl äb's tiirer müeß wara: sa verwandet numma frìscha Obst, ìn'ma sehr güeta Züestànd un vu lokàla Harkunft. D Àrwet wìrd vu Hànd gmàcht, ohna Züesàtzmìttel z brüücha.
25 Igstellta schàffa ìm Fàmìliaunternamma. Pro Johr gìtt's a Umsàtz vu 2 Milliona Euros, wo sìch aso verteilt: 35 % fer d Kumfitüra, 35 % fer s Gebäck, 25 % fer s Traiteur-Wàr. S Ziel entsteht àwer nìt ìn era greeßera Entwìcklung vum Gschaft, d Hàuiptsàch ìsch d Frèiheit ìn dr Harstellung z bhàlta.
Zitter 1984 hàt d Christine Ferber 400 Sorta Kumfitüra erstellt; 200 dervu fìndet ma ìn ìhrem Gschaft.
Gemeindepräsident
E Gmäindibresidänt oder Gmäindsbresidänt (im Kanton Friburg Ama (oder inoffiziell Sändigg, Sendigg), im Kanton Aargau Gmeindamme oder Stadtamme, im bünderische Tavaas Landamme, im Kanton Appäzäll Innerrhode Bezirkshoptme oder churz Hoptme) isch s Ooberhaupt von ere schwizerische politische Gmäind und wird vo de Stimmbürger vo dr Gmäind gweelt.
Funkzioone und Ufgoobe
Dr Gmäindibresidänt isch verantwortlig für d Läitig vo sinere Kollegiaalbehörde, isch also dr Schef vo dr Exekutiive, Er kümmeret sich drum, ass d Gsetz vom Kantoon und Bund usgfüert wärde, wenn das Däil vo de Ufgoobe vo dr Gmäind isch, und um alli Reglemänt, wo d Gmäind erloot. In chliinere Gmäinde isch er mäistens au dr Vorsitzend vo dr Gmäindiversammlig, wo s oberste Legislatiive Organ von ere politische Gmäind isch.
Gmäindibresidänte wärde mäistens an dr Urne, vo dr Gmäindiversammlig oder indiräkt dur s Gmäindiparlamänt gweelt. D Amtszit isch zwüsche zwäi und fümf Joor lang. Im Kanton Friburg konstituiert sich dr Gmäindiroot, wo vom Volk gweelt worde isch, sälber, und weelt au d Gmäindibresidänt.
Dr Gmäindibresidänt het vilmol e starki Machtposizioon, wil er dr Gmäindiroot, d Gmäindiversammlig und d Gmäindiverwaltig läitet. Wil d Ufgoobe in modärne Gmäinde immer komplexer und vilfältiger wärde und e groosses fachligs Wüsse, zitligs Angaschemänt und persöönlige Iisatz verlange, cha das vilmol nüme vom e Milizpresidänt gläistet wärde. Es bestoot dorum d Tendänz zum Vollamt und Gmäindibresidänt wird mee und mee e Bruef.
Liste der Abgeordneten im Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande 1886–1891
In däre Lischt wäre di Abgordnete im Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land in dr dritte Wahlperiod 1886–1891 ufzellt.
Zämesetzig
Dr Firscht vu Hauezollre, Leopold von Hohenzollern het e Virilstimm ghaa, e anderi Stimm hän d Firschte vu Firschtebärg, Karl Egon III. zu Fürstenberg un Thurn un Taxis, Albert von Thurn und Taxis zäme ghaa. D Firschte hän si im Kommunallanddag chenne verdrätte loo un hän des au gmacht. Je ai Abgordnete isch dur d Stadtreet vu dr Stedt Semmerenga un Hächenga gwehlt wore. Je drei Abgordneti hän d Amtsversammlige vu dr vier Oberämter Semmerenga, Hächenga, Gãmerdenga un Hoegerloch gwehlt.
Landesuusschuss
Vorsitzer vu Kommunallanddag un Landesuusschuss isch dr August Alexander Evelt gsii.
Hedi Wyss
Hedwig «Hedi» Elisabeth Wyss (* 17. Oktober 1940 z Bern) isch e Schwiizer Schriftstellerin und Journalistin.
Stossweier
Stooswihr (frz. Stosswihr, dt. Stossweier) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Stooswihr ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 783 àls Stozzesuuillare (787 Stozzesuuilla, 817 Scottenwilre).
Hedi Wyss
Läbe und Würke
D Hedi Wyss isch z Bern ufgwachse und isch det au i d Schuel und a d Universität. Ihre Brüeder isch de Undernähmer und Mäzen Hansjörg Wyss. Während em Studium het si als Freiwilligi i de Kulturredaktion vo de Tagesziitig Der Bund in Bern gschaffet. Zwei Jahre lang isch si als Redakteurin i de Sparte Kultur und Reportage bi de Ziitschrift Die Frau gsii.
Stossweier
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Hedi Wyss
Läbe und Würke
Sit 1969 isch si freii Journalistin und Schriftstellerin. Si hat u. a. für Zitige und Zitschrifte wie s Badener Tagblatt, d Zürichsee-Zeitung, d NZZ, d Weltwoche, d Annabelle, d Emma, d WoZ, s Wir Eltern, s Spick und s Panda-Journal gschribe. Füüf Jahr lang isch si Mitarbeiterin bi de Pressestelle vom WWF Schweiz gsii. Det het si au d Chinderziitschrift Panda-Club usegeh.
Stossweier
Verwàltung
vun Stooswihr ìsch. Stooswihr ghert zem Kommünàlverbànd.
Hedi Wyss
Läbe und Würke
S erste Buech vo de Hedi Wyss, Das rosarote Mädchenbuch, es Sachbuch zur Frauegschicht, isch en Longseller im Rahme vom Feminismus, wo sich det neu formiert hät.
Stossweier
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Stooswihr ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Hedi Wyss
Läbe und Würke
Als Journalistin und Schriftstellerin het si sich in Reportage, Essays und Kolumne under anderem mit Kunst, Literatur, Theater, Film, Erziehig und Frauefrage befasst. Kunst, vor allem aber Ökologii und Verhaltensforschig bi Tier und Mänsche, bliibed bis hüt im Fokus vo ihrem Interesse. Si zeiged sich i ihrne journalistische und literarische Werch und i ihrem Engagement. Dür d Zämenarbet mit Stiftige unterstüzt si ökologeschi, künstlerischi und soziali Projekt. Under anderem schriibt si Kolumne für d online-Zitschrift ''Literatur&Kunst. a magazine of literature and art''.
1989 het si es Stipendium vo de Stadt Bern für en sechs Mönet lange Ufenthalt in New York übercho. Usser i de USA isch si au dür Afrika, Asie und europäischi Länder greist.
D Hedi Wyss läbt und schaffet in Kilchberg be Züri. Ihres Archiv isch im schwiizerische Literaturarchiv z Bern.
Sammelbänd
Gsammleti Werch (hg. von Vesna Kondrič Horvat)
Übersetzige
Literarisch Übersetzige us em Französische:
Fegersheim
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Fajersche ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Julie Fowlis
D Julie Fowlis (* 20. Juni 1979 z North Uist) isch e schottischi Sängeri ùn Musikeri. Si singt überwiigend ùff Schottisch-Gälisch. Ùffgwaggse isch si ùff de Insel North Uist (Schottisch-Gälisch: ), wo zue de Üssere Hebride ghört. North Uist isch meeheitlig gälischsproochig. Si duet syt ihrer Chindheit singe, danze ùn meereri Inschtrumänt spiile.
Si isch e Mitgliid vo de schottische Musikgrùpp Dòchas. 2005 het si ihr erschts Solo-Album, Mar a Tha Mo Chridhe (Gälisch: ‚Wie myn Härz isch‘) ussegee. Mit däm Album isch si wältwyt bekannt worde.
S zweiti Album, Cuilidh, isch im März 2007 erschiine. Es isch en internationale Erfolg gsi, ùn het es ùff Topplatzierige vo de Wältmusik ùn Traditionelle Charts gschafft.
Im Oktober 2009 isch ihr dritts Album Uam (Gälisch: ‚Vo mir‘) erschiine ùn 2014 deno Gach sgeul - Every story.
Si läbt zur Zyt mit ihrem Maa Éamon Doorley, wo zur irische Band Danú ghört, z Schottland. Die beide hen zwei Döchter, Éabha (2010 ùff d Wält cho) ùn Niamh (2012 ùff d Wält cho).
Solo Ùffnaame
Albe
Single
Mit andre zämme
Dòchas
Fuessnote
<References />
Fairlington
Fairlington isch e gmäindfreis Gebiet im Süde vom Arlington County, Virginie, i de Vereinigte Staate vo Amerika. Äs isch 10 km südweschtlech vo Washington, D.C.. Die wichdige Stroosse si d Interstate 395 (Shirley Highway), wo dr Ort in Nord- and Süd-Fairlington iidäilt, d State Route 7 (King Street) und d State Route 402 (Quaker Lane).
Dr Ort bestoot fast nume us Räijehüüser, wo in de 1940er wääred em Zwäite Wältchrieg vom Defense Homes Corporation baut worde und hüte in Äigedumswoonige ufdäilt si.
Fairlington isch im National Register of Historic Places, em amerikanische nazionale Verzäichnis vo historische Blätz, und im Virginia Landmarks Register.
Lichtsignal
Als Lichtsignaal wörd bezeichnèt:
Antonio Lotti
Dr Antonio Lotti (* um 1667 z Venedig; † 5. Januar 1740 z Venedig) isch en italiänische Komponist vo Opere und Chillemuusig im Barock gsi.
Lääbe
Dr Lotti het as Chind im Chor vo dr Markuschille z Venedig gsunge und Underricht vom Giovanni Legrenzi überchoo. Er isch sächzääni gsi, won er d Opere Il Giustino gschriibe het. 1692 isch er 2. Organist an dr Markuschlle worde und 1704 1. Organist.
1716 het er für e Wiener Hoof d Opere Costantino komponiert, wo d Partitur von ere hüte in dr Ööstriichische Nazionalbibliothek ufbewaart wird.
Wo 1717 dr Soon vom Kurfürst August em Starke im Lotti si Muusig ghöört het, won er z Venedig gsi isch, het er en uf Dresde iiglaade. Dr Lotti isch denn zwüsche 1717 und 1719 am Hoof z Dresde gsi. Dört isch si bekanntisti Opere Teofane entstande. Er het se für d Hochzit vom spöötere Kurfürst Friedrich August komponiert. Im Novämber 1719 isch dr Lotti zrugg uf Venedig und het vo denn aa käini Opere me komponiert, sondern Kammermuusig und chirchligi Muusig.
Im Joor 1731 het s e Skandal gee, wo dr berüemt Komponist Giovanni Battista Bononcini felschligerwiis behauptet het, är häig s Madrigal In una siepe ombrosa gschriibe und nit dr Lotti. Es isch aber äidütig bewiise, ass das Madrigal us em Lotti sinere Sammlig Duetti, terzetti e madrigali vo 1705 gnoo isch. Die usgezäichneti Reputazioon vom Lotti isch denn no besser worde.
Am 2. April 1736 isch dr Lotti Maestro di Cappella vo dr Markuschille z Venedig worde, dr Boste wo fr[ener emol dr Claudio Monteverdi ghaa het. Er het sich gege anderi Kandidaate wie dr Antonio Pollarolo, Nicola Porpora und Andrea Porta duuregsetzt. Dank em Komponiere isch dr Lotti zimlig woolhabend worden; er het aber äinewääg uf dr Boste vom vom Kapällmäister nid welle verzichte. Dr Lotti isch au as e hervorraagende Leerer bekannt gsi: zu sine Schüeler häiu. a. dr Domenico Alberti, Giovanni Battista Bassani, Baldassare Galuppi, Quirino Gaspari, Benedetto Marcello und dr Jan Dismas Zelenka ghöört.
1736 isch er schweer chrank worde und am 5. Januar 1740 isch er z Venedig gstorbe. Mä het en in dr Chille San Geminiano begraabe. Wo d Chille 1851 zerstöört worden isch, isch si Grabstäi verloore gange.
In dr Muusig vom Antonio Lotti het mä e spoote, aber würdige Noochfolger für e Andrea Gabrieli gfunde, wo hundert Joor vorhäär die italiänischi Chillenmuusig zum ene künstlerische Höhepunkt gfüert het.
Modärni Uffüerige
2004 isch am Bachfest z Leipzig im Lotti si Opere Ascanio vo dr Batzdorfer Hofkapälle ufgfüert worde.
Im Raame vo de Dresdner Muusigfestspiil 2009 het s im chliine Schlosshoof vom Residänzschloss Dresde en Uffüerig vom Lotti sinere Opere Teofane gee.
Geispolsheim
Gäispìtze (frz. Geispolsheim, dt. Geispolsheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Gäispìtze ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 871.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Gäispìtze ìsch. Gäispìtze ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Gäispìtze ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Stirn unter Sternen
Stirn unter Sternen isch e Gedichtband, wu dr ditsch un alemannisch Dichter Hermann Burte 1957 rüsgä het. Uf däne fascht 250 Sitte sin 210 Gedichter in gleiner Schrift, des heißt, diä Gedichtsammlig isch nit grafisch ufbähjt. S sin fascht alles neiji Gedichter; s Gedicht „Robert Burns“ isch 1937 scho in s Burtes Sammlig „Anker am Rhein“ gsii.
Dr Band isch in drei Abschnitt gordnet: Stirn unter Sternen, Stirn ohne Sterne un Stirn über Sternen.
D meischte Gedichter in Stirn unter Sternen, aber aü in dr andere Gedichtswärk vum Burte, zeichne sich dur des üs, ass mer sich viil drzue ka dänke - d gnapp un bildhaft Sproch losst viil Platz fir Interpretation. Uf dr andere Sitte läse sich diä Gedichter, wu so viil enthalte, nit alliwiil licht.
Im Gedicht „Über Eck“ bschribt dr Burte e riisige Glaswirfel, wu des drin bassiärt:
Diä Fraü ka numme e Mann verwecke, wu üs em andere Ecke vum Glaswirfel e mords Gump zuen ere macht:
Die allermeischte Gedichter in däm Band hän wiä in allene Gedichtbänd vum Burte kei oder ke uffesichtlige Bezug zu dr politische Realität. Zu dr wennige Üsnahme ghert „Deutsches Schicksal“, do heißts:
Politischi Interpretation in dr Mediäkampagne
E üsfiährligi Wirdigung vu dr 110 Gedichter in Stirn unter Sternen isch nit bekannt, aber ei Gedicht isch in dr Effentligkeit rüsgriffe un politisch interpretiärt wore:
1978 hets e effentlige Stritt um d Benännung vu Schuele noch em Burte gä. Im Zug vu däre Mediäkampagne het s Oberschuelamt Friiburg i.B. schliäßlig d Benännig vu Schuele noch em Burte verbotte. Zu dr Ferderer vu däm Nammensverbot het dr Wolfgang Heidenreich ghert, wu dertemol Programmleiter un Studioleiter-Stellverdrätter vum Landesstudio Friiburg vum Südweschtfunk (SWF) gsii isch. In dr Sändig "DER BURTE - Neuvermessung (...)" am 19. 11. 1978 (widerholt am 10. 2. 1079) het dr Heidenreich e Gsätzli üs eme Gedicht in Stirn über Sternen rüsgriffe un des as Ufruef ("Vorschlag") zum staatlige Mord (sic!) interpretiärt. Des Gsätzli isch üs em Gedicht „Gerechter Staat“, do gohts ums Wahlrächt; s heißt:
Diä Ziilte, wu im e satiirische Gedicht stehn, sin vum Wolfgang Heidenreich zimli am Schluss vu dr Sändig brocht un eso interpretiärt wore:
Diä erschte zwei Gsätzli vu „Gerechter Staat“, wu nit zitiärt sin, heiße:
Drno kunnt des Gsätzli, wu dr Heidenreich zitiärt het un wun er e Mordufruef ("Vernichtung der Begabten") drin siiht.
S viärt un letscht Gsätzli vu däm satirische Gedicht heißt:
Bemerkig zum Urheberrächt
S Urheberrächt fir d Wärk vum Hermann Burte lit bi dr Hermann-Burte-Gesellschaft. Diä zitiärte Gedichtstext do stehn wiä alli Wikipedia-Text unter dr GNU-FDL, si sin vum Albärt mit dr Erlaübnis vum 26. 10. 2007 vu dr Burte-Gsellschaft unter däre Lizens vereffentligt.
Uli Sckerl
Dr Hans-Ulrich „Uli“ Sckerl (* 28. April 1951 in Weinheim; † 14. Februar 2022 au dert ) isch e dytsche Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene) gsii.
Uusbildig un Beruef
Nech em Abitur z Weinheim het dr Sckerl Jura un Volkswirtschaftslehr z Heidelberg un z Frankfurt studiert. Ab 1980 het er as Beroter un Gschäftsfierer gschafft.
Bolitischi Laufbahn
Vu 1999 bis 2010 isch dr Sckerl ehreamtlige Vorsitzer vu dr grien-noche kommunalbolitische Verainigung „Grüne und Alternative in den Räten Baden-Württemberg (GAR)“ gsii, wu uf Landesebeni d Inträsse vu dr rund 1250 grienen un grien-noche kommunale Mandatsdregerne z Bade-Wirttebärg verdritt.
Privats
Dr Sckerl isch ghyrote gsii un het zwai Chinder ghaa. Är het mit syre Familie z Weinheim gläbt.
Sulzern
Sulzere (Ussprooch:, frz. Soultzeren, dt. Sulzern) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Sulzere ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 8. Jh. àls Sulzrein un Sulzerhein.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Sulzere ìsch. Sulzere ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Sulzere ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Córdoba (Spanien)
S Klima
Córdoba het e kontinentals Middelmeerklima, wo vom Atlantik beiiflusst wird. D Winter si mild, Frost isch sälte. Im Summer isch normalerwiis seer häiss mit hooche dääglige Tämpraturschwankige. Die durchschnittlige Höggsttämpratuure si die höggste in ganz Öiropa. Im Summer wird s regelmäässig häisser as 40 °C. D Durchschnittstämpratuure im Juli und August lige bi 27 °C. Wägem atlantische Iifluss konzentriere sich d Niiderschleeg uf die chüelere Mönet Dezämber bis Februar. Die jöörligi Niiderschlagsmängi schwankt seer stark, chann aber gröösser as 500 mm si.
Die höggsti Tämpratuur, wo je vom Observatorio del Aeropuerto de Córdoba gmässe worde isch, isch 46,6 °C (23. Juli 1995) gsi, die diefsti Tämpratur -8,2 °C (28. Januar 2005).
D Wirtschaft
D Schmuckindustrii isch äini vo de Hauptsüüle vo dr Stadt. Es git mee as 700 Firme und die beschäftige zämme 15'000 Lüt. Z Córdoba wärde öbbe 70 % vo allem Schmuck in ganz Spanie broduziert und dr Erlöös macht 11,8 % vom BIP vo dr Browinz us.
Au im Turismus ghöört Córdoba zu de wichdige Zentrum in Spanie. D Stadt gältet as äini vo de turistische Seenswürdigkäite z Spanie. Sit 1984 ghört si zum Unesco-Wältkulturerb. 2014 het s fast 1,4 Millione Übernachtige gee.
Dr Handel isch in de Händ vo chliinere und middelgroosse Undernääme wie fast überall sust im Land au.
Albert Meyer (Übersetzer)
Läbe und Wärch
Dr Albert Meyer isch dr Soon vom ene Schmiid z Langnou im Ämmedaal gsi. Er het s Lehrerseminaar vo Hofwyl psuecht und isch vo 1913 bis 1956 Schuelmeischter z Butteried gsi. Won er 1921 für en Kuur uf Montana im Wallis ggangen isch, het er Zyt gha zum d Wärch vom Homer z’lääse. Öppe drissg Joor lang het er drno däm sys einte monumäntale Epos, d Odyssee, is Bärndüütsch übertreit. Das isch aber vil meh als en eifachi Übersetzig vom Homer. Dr Albert Meyer het mit sym unerchante Sproochgfüel zeigt, ass grad dr Bärner Tieläkt bsunders guet zu däm dramatische Wärch basst. Die chreftige Wörter und Sätz moole das unghüüre Gscheh richtig läbig uus, und si füege sech ganz natürlech zu de Värs mit Hexameter zäme, grad so wie s dr alt griechisch Tichter vo dr Odüssee und dr Ilias vorgmacht het. Däwääg isch d Odyssee bärndütsch en eigeständigi Fassig vo dene uralte Gschichte us de Afäng vo dr antike Zyt worde.
Me gspüürt’s, wemme scho nume dr Afang vom Meyer sym Tegscht list:
Zillingen
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Zillinge lijt rund 13 Kilometer eschtlich vun Sarrebourg uf re Heche zwìsche 238 un 304 m ìwer em Meeresspiejel.
Albert Meyer (Übersetzer)
Läbe und Wärch
Ane 1960 isch de s Buech «Homer Bärndütsch Odyssee» usecho. Das nöie, grosse Mundartwärch – es Monumänt vo dr alemannische Literatur – het grad dr Schillerpryys übercho. Und dr Kanton Bärn het em Albert Meyer dr Gross Literaturpryys ggä und d Stadt Bärn ire Literaturpryys. Ane 2003 het s Schwiizer Radio e Sändig mit Tegscht usem Meyer sinere Odüssee procht.
Zillingen
Gschìcht
Zillinge ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 966 àls Zuselingen (1557 Zielingen).
Albert Meyer (Übersetzer)
Läbe und Wärch
So wie s dr Albert Meyer mit dr Odüssee vorgmacht het, het zwänzg Joor spööter dr Walter Gfeller (1913–2006) d Ilias is Bärndütsche übertreit. Dr Gfeller schrybt: ''“Won i Albert Meyers bärndütschi Übersetzig vo Homers Odyssee wider einisch gläse ha, het’s mi afa gluschte, sälber eso nes par Hexameter z probiere. […] Mii düecht, daß me mönschlechi Empfindige, wo dür Jahrtuusigi düre glych blibe sy, uf Bärndütsch grad so guet chönn säge, wi der Homer uf Griechisch.”'' Ane 1984 isch drzue au no em Gfeller sis Buech «Vergil Bärndütsch Aeneis» fertig gsi.
Das Posthaus im Schwarzwald
Handlong
Dr Prinz Georg vo Bada-Werrach reist em Sommr 1910 inkognito zor Burg Werrach. Begleidet wuud’r vom großherzoglicha Hofdichtr Richard Hebele ond em Kammrdiinr Jacob, wo dia zwoi Herra em Landauer durch da Schwarzwald kutschiirt. Bei dr Rascht en Oddadal kommt dr Georg ens Gschbräch mit-em Poschthaltr Schpiiß. Dô drbei erfehrt’r, dass dr Minischtr Siesenstein d Poschtkutscha abschaffa ond durch de moderne Omnebus ersetza lassa will. Wia dia zwoi so mitnandr schwätzet, kommt d Barbara Carlebach drzua, de oinzig Frau, wo em Schwarzwald als Poschtillione schafft. Durch an Briaf vom Minischtr Siesenstein hot se erfahra, dass ihr Eigab, d Poschtkutscha noh lengr em Denscht z lau, aaglehnt worra ischt. Weil des Mädle uf da Georg an graußa Eidruck macht, geit-ra der da Rôt, se soll sich doch gradweags a da Graußherzog selbr wenda. Dr Poschthaltr Schpiiß abr dät’s bessr fenda, wenn d Barbara ihrn Wonsch persenlich em Prinza Georg vortraga dät, wo – wia mr em Städtle woiß – heit odr morga uf dr Burg erwardet wuud. Dô druf biadet dr Georg dr Barbara ôô, se deet nôô-z-brenget, er wär nemlich em Prinza sei Jägr.
Solang dr Diiner Jacob da Hofdichtr Hebele uf d Burg brengt, fehrt dr Georg mit dr Barbara nôch Kaltenau, wo des Mädle drhoim ischt. Uf dui Weis lernt dr Georg au dr Barbara ihr Muadr ond ihrn kloina Bruadr Willy kenna.
Uf dr Burg trifft dr Hebele uf d Zwillengsschweschtra Lilli ond Cilli. Dia hend sich en Kopf gsetzt, oobedengt Hof-Tenzorenna zo werra. Wia nôô dr Hebele erfehrt, dass deane zwoi ihr Onkl dr berihmde Schnapsfabrikant Kuno Loder ischt, vorschbricht’r en hoch ond heilig, dass’r sich ganz arg fir se eisetza dät.
A baar Däg schbätr wuud z Oddadal s Theresiafescht gfeiret. Blôskabella schbiilet uf, ond s Duo Lilli ond Cilli danzt. Au dr Schnapsfabrikant Loder hot da Weag dôher gfonda, weil’r guade Gschäft widdret ond hofft, vom Herrscherhaus da begehrda Titl Hofliiferant zo kriaga.
D Barbara ond dr Georg merget emmr meh, dass-se firanandr bstemmt send, ond machet am Dag druf a Schbaziirfahrt mit dr Poschtkutsch. Ondrweags begegnet-en dr Minischtr Siesenstein, wo mit seim nuia Audomobil uf d Burg will. Damit-en der et siiht, schbrengt dr Georg schnell vo dr Kutsch ond macht sich vom Agger. Uf oimol geit em Siesenstein sei Karra da Goischt uf, ond d Barbara biadet em Minischtr an Platz en ihrer Poschtkutsch ôô. Em Gschbräch mit-em merkt se abr bald, dass sich der vo seira Moinong – was d Poschtkutscha betrifft – et aabrenga lôôt.
Uf dr Burg erfehrt dr Georg vom Minischtr, dass dr Graußherzog vellig ibrraschend vo-ra schwera Kranket hoimgsuacht worra ischt ond seine Amtsgschäft nemme ausiaba kôô. Des wär jetzt sei Ufgab. Sei erschda Amtshandlong wär, dui nuia Omnebuslinie eizoweiha.
Am Dag vo dr Eiweihong gôht’s drondr ond driibr. D Barbara wardet z Oddadal vor dr Poschthalterei uf da Prinza, om-em s traditizionelle Wabba vo dr Poschtkutsch zruckzogäa. Bei dera Zeremonii merkt se endlich, welem Môô se ihr Herz gschenkt hot. Jetzt hot se’s eilig, sich us-em Staub zo macha. Se schbrengt uf d Poschtkutsch ond jagt drvoo. Dr Georg fehrt-ra nôch ond kôô se ibrzeiga, dass’r se ganz arg môôg ond se heirada will. Mitnandr fahret se zor Residenz.
S Schicksal abr moint’s et guad mit deane zwoi. Dr Graußherzog schliaßt seine Auga fir emmr ond dr Georg wuud sei Nôchfolgr. Als Landesfirscht isch-em ondrsagt, a Birgrlicha zo heirada. Se vorschbrechet sich abr gegaseidig, emmr en Freindschaft mitnandr vorbonda zo bleiba. S dauret au et lang, bis dr nui Graußherzog bei dr Barbara aufdaucht. Der ibrbrengt-ra jetzt a Urkonde, wo d Familie Carlebach berechtigt, so lang se will zor Erennrong an alde Zeida a Poschtkutsch zo betreiba.
Musig
En deam Film wend viir Liadr gsonga, wo dr Willy Mattes (1916 bis 2002) komboniirt hot ond vom Joachim Relin tekschdet worra send. S erschde isch an Skiffle-Foxtrott, s zwoide an Rock-Beat, s dridde an Charleston ond s viirde a Polka. D Kehrreim dô drvoo ganget so:
<poem style="font-style:italic"> Man kann nicht immer brav sein, Denn jeder, der uns kennt, Der weiß, man kann nicht brav sein Bei diesem Temprament; Denn unser Hobby, das ist die Musik!
<poem style="font-style:italic"> Wir sind der Zeit voraus, Ja, der Zeit voraus, Unsrer Zeit voraus viele Jahre. Aber es könnte sein, Ja, es könnte sein, Diese Zeit holt einmal uns ein.
<poem style="font-style:italic"> Wunderbar kann unser Leben sein, Wenn man sich vergnügt beim Tanz zu zwei’n, Didl – dadl – dum, didl – dadl – dum, Dreh’n wir beide uns im Kreis herum.
Litradur
S Programm zom Film (Das neue Filmprogramm, Nr. 4105)
Domenico Scarlatti
Lääbe
Dr Domenico Scarlatti isch dr Soon vom Komponist Alessandro Scarlatti, wo denn seer bekannt gsi isch. Sin erste Opere si scho vo 1703 aa z Neapel ufgfüert worde, drunder „L'Ottavia ristituita“. 1701 isch er bi dr neapolitanische Hofkapälle Organist und Komponist gsi. Vo 1702 aa het er z Floränz zämme mit sim Vater für e Ferdinando de' Medici gschafft. 1707 isch er z Venedig gsi und denn z Rom bi dr polnische Köönigin Maria Casimira Sobieska und im Vatikan. Z Venedig isch er e Fründ vom Georg Friedrich Händel worde.
1719 isch dr Scarlatti Muusigleerer und Hofkapällmäister am köönigligen Hoof z Lissabon worde, und het dört Vokal- und Orchesterwärk gschriibe, vor allem aber Suite für Cembalo und Hammerklavier. Sini Wärk us deere Zit si im Ärdbeebe vo 1755 verloore gange. Er isch 1729 mit dr Maria Barbara uf Sevilla gange, wo die dr Ferdinand VI. ghürootet het, und het dört d Muusig vo de spanische Zigüüner kennegleert.
Z Spanie het dr Scarlatti sich braktisch nume mit em Cembalo abgee. Vo 1738 aa het er mindestens 555 Cembalosonate gschriibe und isch mit ene berüemt worde.
Dr Domenico Scarlatti isch am 23. Juli 1757 z Madrid gstorbe und isch im Chloster Convento de San Norberto begraabe worde, wo 1864 abgrisse worde isch und mit em isch au si Graab verschwunde.
Settingen
Settinge (lothrìngisch; frànzeesch Zetting, ditsch Settingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Settinge lijt àn dr Sààr, sìdeschtlich vun Sarreguemines rund fìmf Kilomter vun dr frànzesch-ditsche Granz uf re Heche zwìsche 195 un 293 m ìwer em Meeresspiejel. Vis-à-vis vum Dorf mìndet dr Schwartzbach ìn d Sààr. Züe dr Gmein ghert àui no dr Willer Didinge (fr. Dieding, dt. Diedingen).
Gschìcht
Settinge ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1440 àls Zödingen (1606 Zettingen, 18. Jh. Seding), Didinge ànne 1393 àls Didingen (1445 Düdingen).
Ìm Johr 1795 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme, drvor hàt sa züe dr Grofschàft Nassau-Saarbrücken ghert. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Settinge ìsch. Settinge ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Settinge ghert zem Rhinfrankisch.
Reese C. De Graffenreid
Dr Reese Calhoun De Graffenreid (* 7. Mai 1859 z’ Franklin, Tennessee; † 29. Àuigscht 1902 z’ Washington, D.C.) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker gsìì. Vu 1897 bis züa sim Tod hàt’r dr Bundesschtààt Texas vertratta ìm Repräsantàntahüs vu da Verainigta Stààta.
Lawa un Kàrriar
Dr Reese De Graffenreid ìsch ànna 1859 z’ Franklin uf d’ Walt kumma, ìm Bundesstààt Tennessee. Ar schtàmmt vum schwitzerischa Pàtriziargschlecht vu Grafferied. Ar ìsch ìn sinera Haimet ìn d’ äffentliga Schüala gànga un hàt z’äärscht gschtudiart àn dr Universität vu Tennessee z’ Knoxville. Ar hàt dernoh Racht gschtudiart àn dr Cumberland University z’ Lebanon. Ànna 1879 hàt ma ìhn àls Rachtsànwàlt züagloh. Àls Ànwàlt hàt’r z’äärscht z’ Franklin gschàfft. Nochhar hàt’r uf Chattanooga gwàndelt, un schpeeter uf Longview ìm Texas, wo-n-’r àb 1883 àls Ànwàlt gschàfft hàt. Därt hàt’r àui àm Uffboi vum Texas and Pacific Railroad mìtgmàcht. Üsserdam ìsch’r àb Novamber 1882 fìr zwai Moneta Beziarksschtààtsànwàlt gsìì ìm Gregg County.
Dr Graffenreid ìsch Mìtglìed gsìì vu dr Demokràtischa Pàrtäi. Ànna 1888 ìsch’r a demokràtischer Wahler vum Electoral College gsìì fìr d’ Presidantawàhl. Ànna 1890 hàt’r sìch àn da Kongresswàhla ufgschtällt, ìsch àwer vum Constantine B. Kilgore gschlààga worra. Àn da Kongresswàhla vu 1896 ìsch’r jedoch àls Represantànt vum dritta Wàhlbeziark vu Texas gwählt worra. Ar ìsch àb em 4. März 1897 ìm Kongress gsassa; därt ìsch’r ìm Charles Henderson Yoakum si Nochfolger gsìì. Dr De Graffenreid ìsch zwaimol wìdergwählt worra un ìsch bis züa sim Tod àm 29. Àuigscht 1902 ìm Kongress blìewa. Ìn dara Zitt hàt dr Spànisch-Àmerikànischa Kriag schtàttgfunda.
Dr Reese De Graffenreid hàt ma z’ Longview beardigt.
Maud Bregeon
D’ Maud Bregeon (* 11. Hornung 1991 z’ Poitiers) ìsch a frànzeescha Politikera vu dr Pàrtäi La République en Marche (LREM). Sa ìsch sitter 2020 Wortfiahrera vun LREM un sitter 2022 Àbgoordneta ìn dr Nàzionààlversàmmlung fìrs Département Hauts-de-Seine.
ìhra Laawa un Kàrriar
D’ Maud Bregeon ìsch ànna 1991 z’ Poitiers ìm Wäschtfrànkrììch uff d’ Walt kumma. Sa hàt a Inscheniöörüüssbìldung àn dr Polytäcknischa Hoochschüal vu dr Uniwärsitäät vu Nantes bikumma. Sa ìsch Àtoom-Inscheniööra gsìì bii Électricité de France (EDF), wu sa Schpeziàlìschta fìr d’ Nootlààga gsìì-n-ìsch.
Ìm Septamber 2019 ìsch d’ Bregeon àls LREM-Kàndidààta fìr d’ Gmaindawàhl vu 2020 z’ Levallois-Perret ìm Département Hauts-de-Seine nominiart worra. Àm zwaita Wàhlgàng hàt sa zamma mìt’m Arnaud de Courson a gmainsààma Lischta-n-uffgschtällt, àwwer sìe sìnn vu dr Agnès Pottier-Dumas gschlààga worra. D’ Pottier-Dumas hàt àlso-n-em Patrick Balkany àls Bìrgermaischter noohgfolgt.
Ìm Nowamber 2020 ìsch d’ Bregeon zamma mìt dr Prisca Thevenot àls Wortfiahrera vu La République en Marche ärnännt worra.
Àn dr Pàrlàmantswàhl vu Jüüni 2022 ìsch d’ Maud Bregeon àls Àbgoordneta vum 13. Wàhlkrais vum Hauts-de-Seine gwählt worra, fìrs Pàrtäibìndniss Ensemble. Àm zwaita Wàhlgàng hàt sa 59,11 Prozant vu da Schtìmma geega dr Brice Gaillard (PS–NUPES) bikumma.
Rheinsteg Nohl
Dè Rhyschteeg Nohl isch è Passèrèllè für Fuèssgänger un Velofaarer. S Bauwärch übberschpannt ugfäär ein Kilometer unterhalb vum Rhyfall dè Hochrhy un vobindet im schwizer Kanton Züri d Gmeindè Laufè-Uuwisè mit irèm Ortsdeil Nohl uff dè nördlichè rächtè Rhysitè.
Iè dè Johr 1955/56 isch dè Steeg mit èrè 3,0 Meter breitè Faarbaan als Ersatz für è Fäärè aaglait worrè. S isch è dreifäldrigi 109,1 Meter langi Spannbedongkonschtruktion mit Stützwittè vo 33,5 Meter bi dè Randfälder un 42,1 Meter bi dè mittlerè Öffnung. Dè Bruggèübberbau hèt i dè Querrichtig ein Steeg mit Plattèbalchèquerschnitt vo 78 Zentimeter Höchi i dè Bruggèmitti. D Höchi stygt voutèförmig uff 128 Zentimeter übber dè beidè schiibèförmigè Flusspfyler aa.
Liste der Abgeordneten im Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande 1892–1897
In däre Lischt wäre di Abgordnete im Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land in dr vierte Wahlperiod 1892–1897 ufzellt.
Zämesetzig
Dr Firscht vu Hauezollre, Leopold von Hohenzollern het e Virilstimm ghaa, e anderi Stimm hän d Firschte vu Firschtebärg, Karl Egon IV. zu Fürstenberg un Thurn un Taxis, Albert von Thurn und Taxis zäme ghaa. D Firschte hän si im Kommunallanddag chenne verdrätte loo un hän des au gmacht. Je ai Abgordnete isch dur d Stadtreet vu dr Stedt Semmerenga un Hächenga gwehlt wore. Je drei Abgordneti hän d Amtsversammlige vu dr vier Oberämter Semmerenga, Hächenga, Gãmerdenga un Hoegerloch gwehlt.
Landesuusschuss
Vorsitzer vu Kommunallanddag un Landesuusschuss isch dr August Alexander Evelt gsii.
Italienische Fußballnationalmannschaft
Die italiäänisch Nazionaalmannnschaft im Schutte vo de Manne isch d Uswaalmannschaft vom italiäänische Fuessballverband Federazione Italiana Giuoco Calcio (FIGC). Dr Mannschaft säit mä au Squadra Azzurra, Gli Azzurri oder La Nazionale und si wird vom Commissario Tecnico, em Nazionaaldreener gläitet. Si spiilt uf dr internazionaale Eebeni bi Länderspiil gege anderi nazionaali Verbänd.
Die italiäänischi Mannschaft het vier Wältmäisterdiddel (1934, 1938, 1982 und 2006) gwunne, zwäi Öiropamäisterdiddel (1968 und 2021), zwäi Erfolg im Öiropapokaal vo de Fuessball-Nazionaalmannschafte (1927–1930, 1933–1935) und äi Olympiasiig (1936) und isch äini vo de erfolgriichste Nazionaalmannschafte im Schutte. In dr FIFA-Wältrangliste vom Februar 2022 isch Italie uf em säggste Blatz gsi.
Sit 2018
Under em Interimsdreener Luigi Di Biagio het Itaalie 0:2 gege Argentinie verloore und unentschiide 1:1 gege Ängland. Im Summer 2018 het dr Buffon si ändgültige Rückdritt us dr Nazionaalmannschaft ewrkläärt. Dr Roberto Mancini isch dr nöi Dreener worde. Im erste Spiil under em Mancini het Itaalie am 28. Mai 2018 im e Testspiil z Sanggalle 2:1 gege Saudi-Araabie gwunne, und drei Daag spööter z Nizza  1:3 gege dr spööter Wältmäister Frankriich. Drei Daag druf het si z Turin en 1:1 Unentschiide gege d Niderland uusegspiilt. Im Septämber 2018 het d UEFA Nations League aagfange, und Itaalie isch in ere Grubbe mit Poole und Portugal gsi und isch uf em zwäit Blatz choo.
In dr Kwalifikazioonsrunde für d Wältmäisterschaft 2022 het d Squadra Azzurra gege Nordirland, Litaue, Bulgarie und d Schwiz gspiilt und in d Play-offs gege Nordmazedonie müesse. Das Spiil häi si z Palermo mit 0:1 verloore, und häi wider emol e Wältmäisterschaft verbasst.
Holzheim (Unterelsass)
Gschìcht
Holze ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 840 àls Hoholfesheim.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Holze ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Walhalla (Wettingen)
D Walhalla isch e chlini Höhli am Südhang vo de Lägere, uf em Gmeindbann vo Wettige. Si isch in schwer zugänglichem Gländ unterhalb vom Lägeresattel, wo zwüschem Wettigerhorn und em Burghorn ligd.
Lag
D Lag vo de Höhli isch in keinere Charte z finde, und au de Wanderführer vo de Gmeind, wo d Höhli erwähnt, git kei Uskunft drüber, wie me anne chunnt. Di offiziell Begründig dadefür isch d Sicherheit, wil es nöd ganz uugfährlich isch, zu de Höhli z cho. Abgseh voneme alte Hiwisschild in de Nöchi vom Parkplatz oberhalb vo de Mooshalde, gits kei Hiwis uf de Zuegang.