cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Epfendorf
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 42,2 % Landwirtschaftsfleche, 43,7 % Wald, 11,5 % Sidlongsfleche ond 2,6 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Äpfedorf gheret d Gmoedsdoel Epfendorf (mit em gleichnamige Dorf, dr Weiler Butschhof, Talhausen ond Wasenhäuser, dr Hef Krummsteig, Langensteig, Rindenhof, Sandbühl ond Wenthof ond dr Wohnblätz Bahnhof Talhausen, Harrenberg ond Harzwaldhäuser), Harthausen (mit em gleichnamige Dorf, em Schloss ond Gheft Lichtenegg, em Gheft Ramstein ond em Wohnblatz Ramsteiner Mühle) ond Trichtingen (mit em gleichnamige Dorf ond dr Wohnblätz Obere Mühle ond Untere Mühle).
Verwaltong
Äpfedorf hot a Verwaltongsgmoeschaft mit dr Stadt Schramberg ond dr Gmoede Hardt ond Lutterbach vereibart.
Dr Schuldes vo Äpfedorf ischt dr Mark Prielipp.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Murbach (Begriffsklärung)
Murbach steht fìr:
Ankara
Geographii und Klima
Ankara lit öbbe 900 m bis 1050 m über em Meeresspiegel und het e strängs trochnigs Kontinentalklima, wo dur heissi drocheni Summer und chalti schneeriichi Winter brägt isch, mit starken Underschiid in de Johresziite, und zwüsche Dag und Nacht. D Johresdurchschnittstämpratur isch 11,7 °C. Die wermste Mönat si der Juli und der August mit durchschnittlig über 21 °C, die cheltiste der Januar und Februar mit e chli under 0 °C im Durchschnitt. Die meiste Niiderschleg falle im Monet Mai mit durchschnittlig 56 Millimeter, die gringste wärde für d Mönet Juli und August mit je 13 Millimeter im Mittel verzeichnet. D Johressumme vo de Niiderschleg bedräit 417 mm; eso isch Ankara eins vo de drocknigste Gebiet vo der Türkei.
Travers NE
Travers isch es Dorf i der Gmeind Val-de-Travers im Kanton Nöieburg.
Bis zum 31. Dezämber 2008 isch s en eigeti Gmeind gsi, und dänn het s zäme mit acht andere Gmeinde im Bezirk di nöi Gmeind Val-de-Travers gründet.
S Dorf lyt im Jura und am Fluss Areuse. Im Südoschte chunt s ehemolige Gmeindpiet vo Travers bis ad Felsenarena vom Creux du Van ufe.
S Dorf het chly meh weder tuusig Ywooner. Sin Ortsname isch s erschte Mol im ene Dokumänt vo ane 1202 z lääse; er isch dört Transversum gschribe. Die Bezeichnig chunt vom Name vom Tal, em Val de Travers.
Oradea
Oradea (Ungarisch:Nagyvárad, Dütsch:Großwardein) isch e Stadt z Siebebürge z Romänie. Es hät (2002) 206.527 Ywohner; do devo sin 70,4% Romäne, 27,5% Ungarn un 2,1% Roma, Dütschi, Slowake un Jude. Oradea isch offiziel zweisprochig (Romänisch un Ungarisch).
Gschicht
Oradeo wird zum erschte Mool im Joor 1113 erwäänt. D Stadt isch allerdings erscht im 16. Joorhundert zuenere grössri Stadt aagwaggse. 1538 isch Oradea zue Siebebürge cho, 1598 vo de Türke blagert worre aber erscht 1663 ygnomme worre un 1692 wiider zu Ungarn zruggcho. Im 19. un 20. Joorhundert het Oradea e wirtschaftliche Ufschwung erläbt, vorallem wege dr jüdisch Bevölchrig wo damals no e Drittel vur Bevölchrig usgmacht het. Noochem Erschte Wältchrieg isch Oradea zämme mit ganz Siebebürge zue Rumänie cho; vo 1940 bis 1944 het s no emol churz zue Ungarn ghört. Noochem 1. Wältchrieg het d romänischi Regierig d Bsiidlig vo Siebebürge mit Romäne unterstützt, doodurch isch d ungarischi Mehrheit vo 91.1% 1910 langsam zuenere Minderheit vo hüt 28% worre.
Oradea isch scho syt längrem eini vo de rychschti Städt vo Romänie, vorallem wege dr Lag aa dr ungarischi Gränz. Syt 1989 erläbt Oradea e Ufschwung, vorallem im Wirtschaftssektor. D Arbetlosigkeit isch 6%; des leit unterm romänischi Durchschnit, aber überem Durchschnitt vum Bihor Bezirk.
Orschweier
Orschweier isch dr Name vu däne Ortschafte:
Josef Rennhard
De Josef Rennhard (* 7. Oktober 1931 z Gippige; † 27. Februar 2010 z Gnadethal (Niderwil)) isch en Schwiizer Publizist, Journalist und Politiker gsi.
Bruefliche Werdegang
De Josef Rennhard het zerscht s Lehrerseminar z Wettige bsuecht. Nach de Usbildig isch er Dorfschuellehrer z Gippige worde. Er het denn noch es Sprochstudium z Lausanne gmacht und s Sekundarlehrer-Patent. Im Aaschluss da dra het er z Leibschadt gschaffet, won er Sek-Lehrer isch gsi, bevor er im 1963i in de Journalismus, nämlich zum Beobachter gwechslet het. Meh wi driisg Johr, mit eme Unterbruch, won er Informationschef vom Chärnchraftwärk Leibstadt isch gsi, het er bis zu sinere Pensioniirig im 1996 bim Beobachter gschaffet und di letzschte 12 Johr isch er Mitgliid vo de Chefredaktion gsi. Au noch de Pensionierig het er sich witer engagiert. So isch er vom 2002 bis ins 2009 erschte Ombudsmaa bi de AZ Medien Gruppe gsi.
Politische Werdegang
De Rennhard isch scho mit 31i Gmeindammaa z Leibstadt worde. Wo er uf Würelos züglet isch, het er für d CVP für de Grossi Rot kandidiert und isch vo 1981 bis 1989 für sini Partei im Grosse Rot gsi. Im 1987 het er für de Aargauer Regiirigsrot kandidierte, isch aber nöd gwählt worde.
Privats
De Josef Rennhard isch mit de Margrit geb. Erne ghürote gsi, wo au us Gippige schtammt. Zäme hei si vier Chind gha.
Ronald Golias
Läbe
Dr Ronald Golias isch am 4. Mai 1929 z São Carlos, im brasilianische Staat São Paulo, uf d Wält cho. Er het under anderem as Schniider gschafft und as Versicherigsagänt, bis er in de 1950er Johr vom Manoel de Nóbrega entdeggt worden isch. Dä het em Rolle as Komiker im Radio und Färnsehe verschafft. Mit siim Charakter Pacífico het er groosse Erfolg gha und me het em Filmrolle afo abiete. Vo 1967 bis 1971 het er as Bronco, e Charakter won er im Film gspiilt gha het, au im Färnsehe in A Familia Trapo reüssiert. Sit de früehje 1990er het er d Rolle vom Pacífico, aber mänggisch au vom The Master und vo dr Isolda in dr Färnsehshow A Praça é Nossa gspiilt, wo vom Carlos Alberto de Nóbrega ghostet worden isch.
Er isch am 27. September 2005 z São Paulo gstorbe.
Kirchheim (Unterelsass)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Kìriche ìsch. Kìriche ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Kìriche ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Martin Winterhalter
Dr Martin Winterhalter (* 13. Novämber 1940 z Ättene) isch e dytsche Lehrer un Dialäktdichter.
Lääbe
Dr Winterhalter isch as erschts vu drei Chinder uf d Wält chuu. Ufgwachse isch er z Ättenewyler. Noch em Abitur am Gimnasium z Ättene het er an dr Pedagogische Hochschuel z Fryburg uf Lehramt studiert. Är het zerscht an ere Realschuel z Wolfe unterrichtet, derno z Kähl un speter an dr Hilfsschuel z Offeburg. Schließli het er z Stuegert no Hilfsschuel- un Sprochhailpedagogik studiert. Bis 1968 het er z Lohr gschafft, derno het er dr Ufdrag iberchuu, fir dr Sidbezirk e aigeni Hilfsschuel ufzböue. Wel s z Ättene kai Ryym gee het, isch die Hilfsschuel schließli z Orschwier ufgmacht wore. Är isch 32 Johr lang bis zue syre Pensionierig anne 2000 Räkter vu dr Hilfsschuel Orschwier gsii, hit haißt si Ferderschuel Orschwier. Dr Winterhalter isch au 30 Johr lang im Vorstand vu dr chilchlige Sozialstation gsii.
Anne 1964 het er d Ortrud Strickfaden ghyrote. Si hän zäme vier Sihn iberchuu.
Dr Martin Winterhalter schrybt syt langem Gedicht un Gschichtli uf Alemannisch, mänkmol au uf Hochdytsch. Syne Rede, wun er ghalte het, wänn d Schueler us dr Schuel entloo wore sin, sin vylmol in Gedichtform uf Alemannisch gsii. Är isch Mitglid vu dr Muettersproch-Gsellschaft un het dert d Regionalgruppe „Rund um dr Kahlreberg“ mitgrindet. Anne 2009 het er unter em Titel „So isches halt – s’ Läwe“ e Biechli mit Gedicht un Gschichte uf Alemannisch un Hochdytsch uusegee.
Neuenbürg
Neuebürig (amtli Neuenbürg) isch e Stadt im Enzchrais z Bade-Wirttebärg. D Stadt het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Dr Baan bstoht us 9,6 % Landwirtschaftsflechi, 76,5 % Wald, 12,7 % Sidligsflechi un 1,2 % sunschtiger Flechi.
Kanton Metz-2
Dr Kànton Metz-1 ìsch e Kànton ìm Arrondissement Metz ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge. Dr Kànton umfàsst e Deil vun dr Stàdt Metz, wie àui dr Hàuiptort vum Kànton ìsch.
Neuenbürg
Gschicht
Neuebürig isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1274.
Verwaltig
Neuebürig het mit dr Gmai Engelschbrann e Verwaltigsgmaischaft veryybart.
Kanton Metz-2
Gmeine
(1) Deil vun dr Gmein
Dienstag
Geht ma vun dr alemannische Ussproch us, kumt dr Nome Zischdi vun dr westgermanisch Gottheit Ziu.
S Symbol für e Zischtig isch ♂, wo under anderem für e Ma und für e Planet Mars stoht.
Echarlens
Echarlens (patois [tsɛrlɛ̃]; tüütsch Zärlingen, Schärlingen; alem. Schäärlìnge) isch a politischi Gmiin im Greyerzerbezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Neuenbürg
Verwaltig
Dr Burgermaischter vu Neuebürig isch dr Horst Martin.
Echarlens
Geografi
Echarlens liit ùf, 3.5 km nordnordöschtlich vam Bezirkshùùptort Bulle am Südoschtfuess vam Gibloux, weschtlich vam Greyerzersee. Zue de Gmiin Echarlens ghööre d Wyyler Champotey, Bocherens ù Fontanoux. Va de Gmiinflechi si 75,3 % landwirtschaftlichi Flechi, 15 % Waud, 7,8 % Sidligsflechi ù 2 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Echarlens si Bulle, Riaz, Marsens, Corbières ù Morlon.
Neuenbürg
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Echarlens
Gschicht
Echarlens isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 851 aus Escarlinges (1145 Scarlens, 1225 Escharleins, 1228 Eschallens).
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 12,2 % gläge.
Religion
79,7 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 5,3 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 552 Yywoner 92,4 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 3,3 % Tüütsch ù 4,3 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 31 va de 552 Yywohner ggredt.
Marin-Epagnier
Marin-Epagnier isch en Ortsdeil vo dr Gmeind La Tène im Kanton Nöieburg.
Bis zum 31. Dezämber 2008 isch s en eigeti Gmeind gsi, und dänn het s zäme mit Thielle-Wavre die nöi Gmeind La Tène gründet.
Es het i däm Piet d Ortschafte Marin und Epagnier. Si lige am Nöieburgersee.
D Gmeind Marin-Epagnier sälber isch ane 1888 entstande gsi, wo sech Marin und Epagnier zämetoo hän.
Otto Borst
Dr Otto Borst (* 30. Juli 1924 z Waldaburg em heidiga Hohalohekreis, † 22. Auguscht 2001 z Esslenga am Necker, ischt a deitscher Hischdoriker gwäa, wo sich hauptsächlich mit dr sidweschtdeitscha Land- ond Stadt-Gschicht befasst ond dô driber an Haufa Biacher gschriiba hôt.
Aus seim Leaba
Dr Otto Borst ischt am 30. Juli 1924 em hohalohischa Waldaburg uff d Welt komma. Sei Vadder ischt en dera Gmoind Pfarrer gwäa. Eigentlich hedd der Bua schbäder au amôl dean Beruaf ergreifa solla. Drom hôt’r nôch-em Abidur au glei ôôgfanga, Theologii zo studiira, abr schbädr hôt’r omgsaddlet uff d Fecher Germanischdik, Gschicht ond alde Schbrôcha. En dera Zeit ischt’r Mitgliid wôrra vo dr Studendavorbendong Normannia. 1954 hôt’r mit-em Thema Rezeption von Novalis promoviirt.
Em Jôhr druff hôt dr Borst z Esslenga a Stell als Lehrer ôgnomma ond so ganz neabaher au noh s Esslenger Stadtarchiv gleidet (bis 1977). 1971 hôt-en dui Pädagogischa Hochschuel en sellra Stadt zom Lehrbeauftragda ernannt. Wia dui Inschdiduzioo em Jôhr 1984 schliaßlich uffgleest wôrra ischt, hôt’r bei dr Universideet Stuegert a Professur firs Fach Landesgeschichte von Baden-Württemberg kriagt.
Otto-Borst-Preis
Seit em Jôhr 2005 vorleiht d Arbeitsgemeinschaft Die alte Stadt e. V. (em Sebdember 2010 ombenannt en Forum Stadt. Netzwerk historischer Städte e. V.) zom Ôdenka an dean Môô da Otto-Borst-Preis. Vorliha wuud der em jährlicha Wechsel als
Dr Otto Borst isch dr Grender vo sellem Vorei gwäa ond hôt an Haufa Jôhr lang dui Zeitschrift Die alte Stadt rausgäa. Mit-em Otto-Borst-Preis für Stadterneuerung sollet herausragende Saniirongsfäll vo Altstadt-Ensembles auszeichnet werra, ond mit-em Otto-Borst-Wissaschaftspreis will dr Vorei da wissaschaftlicha Nôchwuchs en de Fachgebiet Stadtgschicht, Stadt-Soziologii, Denkmalpfleag ond Stadtplanong ferdra ond bestimmde Leischdonga en deane Fachgebiit auszoichna.
Behinderung
Mit em Begriff Behinderig mäint mä wenn e Person am gsellschaftlige oder wirtschaftlige Lääbe nid chä Däil haa, wägen ere Beiidrächtigung, wo für immer und schwerwiegend isch und verursacht wird wenn ungünstigi Umwältbedingige, soziali oder anderi Faktore (Barriere) zämmechömme mit Äigeschafte vo dr behinderete Person, wo s schwer oder ummööglig mache, über die Barriere wög z choo. E Behinderig isch also kä Chranket.
In dr Umwält von ere behinderete Person cha vil s Lääbe schwer mache. Das chönne Alldagsgegeständ si und Iirichdige – oder wenn Iirichdige feele – (füsikalischi Faktore) aber au d Iistellig vo andere Mensche (soziali Faktore). Gegeständligi Barriere behindere vilmol, wil s kä uniwersells Disäin git, wo nit nume Bevölkerigsgrubbe berücksichdiget, wo dr Zaal nooch gröösser si oder vilicht mee Iifluss häi.
Kategorie
Mä cha Behinderige grob eso zämmefasse:
Vo de Ursache us gsee, cha mä Behinderige eso iidäile:
Leo Trotzki
Dr Lew Trozki (🇷🇺, wiss. Transliteration Lev Trockij, Pseudonym vu Lew Dawidowitsch Bronstein / Лев Давидович Бронштейн / Lev Davidovič Bronštejn, im dytsche Sprochruum zmaischt Leo Trotzki gschribe; * 26. Oktoberjul./7. Novembergreg. 1879 z Janowka, hit Bereslawka, Ukraine; † 21. August 1940 z Coyoacán, Mexiko) isch e kommunistische Bolitiker, russische Revolutionär un marxistische Theoretiker gsii. Är isch Volkskommissar vum Uuswärtige, fir Chriegswäse, Ernehrig, Transport, Verlagswäse und Grinder un Organisator vu dr Roten Armee gsii. No ihm isch dr Trotzkismus gnännt, e Richtig vum Marxismus-Leninismus, wu vu dr friejere sowjetische Barteilinie abwycht. Är isch vum Josef Stalin anne 1927 entmachtet un 1929 in s Exil drobe wore. Anne 1940 het en z Mexiko e sowjetische Agänt umbrocht.
Sprachbehinderung
Sproochbehinderig isch dr Oberbegriff für e Hufe Stöörige in de Beriich:
In dr Pedagogik verstoot mä under ere Sproochbehinderig ass öbber e sonderpedagogischi Understützig im Förderschwerpunkt Sprooch brucht. Sproochbehindereti si Mensche, wo iiri Muetersprooch in Lut und/oder Schrift impressiv und/oder expressiv altersgrächt nid chönne bruuche und dorum in dr Entwigglig vo iirer Persönlikäit und gsellschaftlige Bindige und bim Leere dbehinderet si.
Vaulion
Vaulion (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Vaulion isch e Stroßedorf in dr Nechi vum Nozon. D Gmaiflechi umfasst 48,8 % landwirtschaftligi Flechi, 47,6 % Wald, 3,3 % Sidligsflechi un 0,4 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Vaulion isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1097 as Vallis Leonis.
Religion
68,4 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 13,7 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,1 %, CVP 4,7 %, FDP 15,6 %, GLP 2,4 %, GP 11,4 %, SP 22,7 %, SVP 31,2 %, Sunschtigi 2,5 %.
Dr Burgermaischter vu Vaulion isch dr Claude Languetin (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 3,6 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 437 Yywohner 92,7 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,7 % Dytsch, 0,5 % Italienisch un 3,1 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Waal (Allgäu)
Waul (amtlich Waal) isch a Markt im Landkrais Oschtallgai in Bayern.
Geografi
Waul leit sideschtlich vo Buchloe an dr Singold. Vo dr Gmarkung sin 71 % Landwirtschaftsfleche, 18,6 % Wald, 5,7 % Sidlungsfleche un 4,7 % sunschtige Fleche.
Gmoandsdail
Zua Waul gheret dr gleichnamig Markt, d Pfarrderfer Emmenhausen und Waalhaupten, s Kirchdorf Bronnen, dr Weiler Jägerhaus und d Gheft Buchhof und Ziegelstadel.
Gschicht
Waul isch zum erschte Mol gnennt worda im Johr 890.
Eiwohner
Dr Ausländeraadail isch 2011 bei 1,1 % gleage.
Religion
88,9 % vo dr Eiwohner sind im Johr 1987 remisch-katholisch gwesa, 8,3 % evangelisch.
Verwaltung
Waul hot mit dr Stadt Buechla und dr Gmoanda Jinga und Lamerdinge a Verwaltungsgmoaschaft vereibart. Dr Birgermaischter vo Waul isch dr Alois Porzelius.
Dialekt
Dr Dialekt vo Waul ghert zum Oschtschwäbisch.
Dreispitzareal
S Dreispitz isch s grösste geschlossene Gwärb- und Dienstleistigssgebiet in dr Schwiizer Stadt Basel.
S Areal het e Flechi vo öbbe 50 ha und mehreri Hundert Bedrieb si dört niiderglo. Dr Grund, wo noch eme Baurächtsverdrag gnutzt wird, ghört dr Christoph Merian Stifdig. Er lit je zur Helfti im Dalbe Quardier vo dr Stadt Basel und in dr Baselbieter Gmeind Münchestei.
En öffentligi Entwiggligsplanig, wo uf ere Studie vo de Archidekte Herzog & de Meuron basiert, söll das industriell brägti Areal in de neggste ei bis zwei Johrzähnt in e Deil vo dr Basler Agglomeration verwandle, wo dütlig urbaner isch.
Noisseville
Noisseville (Patois Noéssefelle, ditsch Noisseville, 1940-1944  Neußenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Noisseville ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1160 àls Noacivilla (1277: Noussiville, 1280: Noasseville, 1300: Nouwesville, 1367: Nouvesville, 1404: Nowesseville, 1514: Noesvilla, 1762: Noiseuville, 1779: Noizeville).
D Gmein ìsch bekànnt worre durich d Schlàcht vun Noisseville ìm Ditsch-Frànzesche Kriej àm 31. Öigschte un 1. September 1870. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Noisseville ìsch. Noisseville ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Noisseville ghert zem Lorrain.
Tunet IBK
De Tunet Innebandyklubb (Tunet IBK oder numme Tunet) isch eine vo de gröschte Unihockeyverein vo Norwege.
Gschicht
De Verein isch am 13. Februar 1991 vo de Familie Finstad gründet worde, will zu dere Ziit all Ortsname i de Umgebig scho vo andere Unihockeyverein bruucht worde sind, isch er nachemene alte Baum wo vorem Haus gschtande isch benännt worde.
I de erschte Jaar nachde Gründig isch de Verein nur mit Erwachseneteams id Saison gstartet, ersch 1995 isch es Juniore- und 1998 denn au es Juniorinneteam dezue cho.
Hüt het de Verein guet 20 Mannschafte. I de Saison 2017/2018 het Tunet als erschte Verein i Norwege i vier Kategorie i einer Saison de Norwegisch Meischtertitel chönne günne, nämmli bi de Elite Dame, de U15- und U17-Meitli und de U15-Buebe.
Steinen
De Begriff Steinen stoht für:
Lueg au:
Odine Johne
D Odine Johne (* 21. Meerz 1987 z Stuagert) isch e dytschi Schauspiileri.
Lääbe
D Odine Johne het no as Schueleri ab 1998 eerschti Erfahrige gsammlet mit Film draie un speeter au hinter dr Kamera in Chuurzfilm vu dr Filmakademy Baade-Wiirttebäärg. As Sprächeri het si bi Heerspiilprodukzioone vum Sidweschtrundfunk mitgmacht. Noch em Abituur anne 2006 isch si uf Berlin zooge, wu si in andere Film- un Fäärnsehprodukzioone mitgspiilt het.
E braiter Publikum het d Johne chänneglehrt anne 2008 dur iri Roll vu dr Maja im erfolgryyche dytsche Kinofilm Die Welle. Im nämlige Johr het si s Schweschterli in Brüderchen und Schwesterchen gspiilt, ere Fäärnsehverfilmig vum glyychnamige Määrli in dr Raie Sechs auf einen Streich unter dr Reschy vum Wolfgang Eißler. Derzue het mer si in dr Episood Der Tod und das Mädchen vu dr Fäärnsehraie Polizeiruf 110 in ere Hauptroll gsää.
Vu 2008 bis 2012 het d Odine Johne Schauspiil an dr Akademy fir Daarstellendi Chunscht Baade-Wiirttebäärg studiert. . In dr SWR-Heerspiilversioon vum Romaan Das Geisterhaus, wu mit em Dytsche Heerbuechbryys uuszaichnet wooren isch, het si anne 2010 d Roll vu dr Tránsito Soto gschwätzt. No irem Stuudienabschluss het si in drei Langspiilfilm Hauptrolle gspiilt, in Nordland vum Ingo J. Biermann, in Hit the Road Gunnar vum Nicolas Ehret un im Fäärnsehfilm Die lieben Nachbarn us dr Raie Der Staatsanwalt. In dr Zyt druf het si vor allem in Theaterprodukzioone z Berlin, z Frankfurt un am Schauspiil Bonn gspiilt.
Anne 2014 isch d Odine Johne mit ire Rolle in dr Film Jack un Szenario uf dr Berlinale verdrätte gsii un isch uf em Filmchunschtfescht Mecklenburg-Vorpommern fir dr Film Nordland as beschti Noowugsdaarstelleri uuszaichnet woore. Im nämlige Johr het dr Chuurzfilm Nocebo, wu si ne Hauptroll din gspiilt het, e Student Academy Award iiberchuu. D Titelroll in dr glyychnamige Romaanverfilmig vu Agnes vum Peter Stamm (Reschy: Johannes Schmid) het er 2016 bim Filmfeschtiwäl Max Ophüls Bryys d Uuszaichnig as beschti Noowugsdaarstelleri yybroocht.
Eschbronn
Eschbronn (amtlich Eschbronn) ischt a Gmoed em Landkroes Rautweil en Bada-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Eschrbonn leit em Oschte vom mittlere Schwarzwald. Nochbergmoede send Schramberg em Norde, Dunningen em Oschte, Zimmern ob Rottweil em Side ond Hardt em Weschte.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 53,1 % Landwirtschaftsfleche, 33,8 % Wald, 12,9 % Sidlongsfleche ond 0,2 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Eschbronn gheret d Gmoedsdoel Locherhof (mit em gleichnamige Dorf ond em Wohnblatz Geigenberg) ond Mariazell (mit em gleichnamige Dorf, dr Weiler Rotsee, Teufen ond Untere Mühlbauern ond dr Hef Alte Ziegelhütte, Berken, Burschachen, Gaisfurt, Harzwald, Hirschbühl, Kohlholz, Lehen ond Maden).
Gschicht
D Gmoed Eschbronn ischt zom 1. Dezember 1972 entstande durch dr Zammeschluss vo dr Gmoede Locherhof ond Mariazell. Locherhof ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1326.
Verwaltong
Eschbronn hot a Verwaltongsgmoeschaft mit dr Stadt Schramberg ond dr Gmoede Hardt ond Lutterbach vereibart.
Dr Schuldes vo Eschbronn ischt dr Franz Moser.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Eschbronn ghert zom Oberrheialemannisch
Plamboz
Plamboz isch es chlyses Dorf i der Gmeind Brot-Plamboz vom Kanton Nöieburg.
Der Ort lyt im Jura am südleche Rand vom Tal Vallée des Ponts und uf der Weschtsyte under am Bärg Mont Racine.
Dur Plamboz goot d Näbestrooss vom Vallée des Ponts. Es sind öppe sächs Kilometer bis uf Brot-Dessus, s andere Dorf i der Gmeind. Weschtlech vo Plamboz lyt der wyyt flach Talbode, wo der Bach Bied durelauft; im Bach isch d Gmeindgränze.
Ane 1888 hän sech Brot un Plamboz zämetoo und di nöi Gmeind pildet.
Kanton Metz-3
Gmeine
(1) Deil vun dr Gmein
Noiraigue
Bis zum 31. Dezämber 2008 isch s en eigeti Gmeind gsi, und dänn het s zäme mit acht andere Gmeinde im Bezirk di nöi Gmeind Val-de-Travers gründet.
S Dorf lyt im Jura und am Fluss Areuse. Bim Dorf isch d Kwelle vom Fluss Noiraigue; dä alt frankoprovenzalisch Gwässername heist uf Düütsch «Schwarzwasser». D Noiraigue isch eigentlech der Underlauf vom Fluss Grand Bied, wo wyter oben uf de Bärge ganz im Charschtbode versickeret.
Der Ortsname chunt s erschte Mol im ene Dokumänt vom Joor 998 vor.
Biochemie
D Biochemy, friejer au Physiologischi Chemy, (griechisch βιοχημεία biochēmeia, „d Chemy vum Läbe“) gnännt, isch d Lehr vu chemische Vorgäng, em Stoffwächsel, in Läbewäse. S schafft im Gränz- bzw. Iberschnydigsberaich zwische Chemy, Biology un Medizin. Doderby git s regelmäßig Iberschnydige mit dr Beraich vu dr Zällbiology un Genetik, wu au unter em Uusdruck Molekularbiology zämmegfasst wäre.
Gegestand
D Biochemy bscheftigt sich mit:
S Stoffgruppe, wu sich d Biochemy in dr Hauptsach druf konzäntrioert, sin Nukleinsyyrine, Protein, Lipid un Chohlehydrat au däne ihri Derivat, wu zämme vilmol Biomolekil gnännt wäre.
Dr grescht Dail vu dr biochemisch wichtige Vorgäng spilt sich in Läbewäse un dodermit in wässrigem Milieu ab.
Methode
In dr Biochemy wird e Vilzahl vu Methoden us verschidene Biet aagwändet. Di klassisch Biochemy bedient sich vor allem dr analytische Chemy, dr organische Chemy, dr physikalische Chemy un dr Physik. Wichtigi Tächnike sin doderby Zentrifugazion, Chromatography, Elektrophores, Späktroskopy, Isotopetächnike, Krischtallisazion, potenziometrischi, elektrometrischi, polarographischi un manometrischi Tächnike, in dr letschte Johrzeht sin au molekularbiologischi Methoden un Methoden us dr Informatik, dr Mikrobiology un andere Fächer derzuechuu. Derzue chunnt in der modärne Biochemy di quantitativ Uuswärtig vu dr Ergebnis mit mathematische Methoden un d Bildig vu formale Theorien mit Hilf vu dr Mathematik.
Rundhofgebäude der Schweizerischen Mustermesse
S Rundhoofgeböid vo dr Schwizerische Mustermäss isch en Ustelligshalle uf em Gländ vo dr Schwizerische Mustermäss am Mässblatz 9 z Baasel. Es zelt as Baasler Kulturguet, wo nazionali Bedütig het.
S Geböid isch 1954 vom Archidekt Hans Hofmann, wo au dr Archidekt vo dr Landi z Züri gsi isch, baut worde. Es isch e tüpischs Bauwärk us de 1950er Joor vo hoocher Kwalideet und het sich mit sinere markante Uur über em Iigang zum e Baasler Woorzäiche entwigglet.
D Däil vom Bau sin klaari geometrischi Körper, wo uf Kwadrat, Kräis und Rächtegg ufbaut si. Es isch e Zwäckgeböid us Staal, Beton, Bachstäi und Glaas. D Farbgääbig isch bregnant und understützt die funkzionali Ornig.
1992 isch s Geböid vo Fierz Architekten renowiert worde.
Montancy
Montancy isch e Gmeind im französische Departemänt Doubs.
Si lyt öpe sibe Kilometer südlech vo Pruntrut und acht Kilometer weschtlech vo Saint-Ursanne im Juragebirg am Bärg Lomont. Dr Gmeindbann goot über e Fluss Doubs übere, wo i däm Abschnidd dur nes töif ygschniddenes Taal lauft.
D Nochbergmeinde vo Montancy sind Burnevillers und Glère z Frankriich, Haute-Ajoie, Fontenais (bis 2012 Bressaucourt) und Clos du Doubs i dr Schwiiz.
S Gmeindshuus und d Schuel vo Montancy si z Brémoncourt unde.
Saint-Aubin NE
Saint-Aubin isch es Dorf i der Gmeind La Grande Béroche im Kanton Nöieburg.
Saint-Aubin lyt am Nöieburgersee. Es het en grosse Bootshafe.
Der Ortsname chunt i der latynische Form Sancti Albini s erschte Mol im ene Dokumänt vo ane 1176 vor.
Marlenheim
Mààrle (frz. Marlenheim, dt. Marlenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Mààrle ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 6. Jh. àls Marilegium.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Mààrle ìsch. Mààrle ghert zem Kommünàlverbànd.
Patois
Mit em Begriff Patois (französischi Ussprooch: ) meint mer im Französische pejorativ e Sproochform, wo nit standardisiert, regional begränzt ùn als sozial minderwärtig aagsänne wird. Des chönne d Dialäkt vo der Langues d'oïl oder aber Sprooche wie s Bretonische oder Elsässisch sy. De Begriff isch z Frankrych arg negativ bsetzt ùn betoont, dass d Sproochform uugschryybe, rùggständig, büürlich, bschränkt bis minderwärtig syg.
Im Änglische wird de Begriff relativ wärtfrei für en Dialäkt bruucht. In dr Schwyz wärde mit Patois – in aller Regel au wärtfrei – die lokale urtümlige Dialäkt in dr Romandie bezeichnet. Zum Byspil werde die frankoprovenzalische Mùndarte vùm Frybùrgerland als Frybùrger Patois bezeichnet.
D Bedütig vùm Wort isch im Französische allerdings nit ganz klar, ùn cha vo abschätzig wie obe bschriibe, bis zue eme neutrale Begriff für en regionale Dialäkt goo. Für viili Sprecher vo dänne Sprooche isch patois au eifach d Sälbschbezeichnig vo ihrem Dialäkt. In der Normandie sait mer emene Sprecher vùm Normännische zum Byspil patoissant. Im Greyerzerland im Kanton Frybùrg heisst di lokali Vereinigùng vo Sprecher vùm Frankoprovenzalische Lè patêjan de la Grevîre, ùn patois oder patê isch di normali Bezeichnig für di lokali Sprooch.
Des zeigt sich au in de Definition vùm Wort patois im Dictionnaire de l'Académie française. In de 4. Ùfflag vo 1762 stoot dezue: Langage rustique, grossier, comme est celui d'un paysan, ou du bas peuple. ‚ruuchi, uuhöflichi Sprooch, wie die vùmene Buur oder öberem ussem niidrige Volch‘. In de aktuelle, 9. Ùfflag stoot dergäge: Variété d’un dialecte qui n’est parlée que dans une contrée de faible étendue, le plus souvent rurale. ‚Varietät vùmene Dialäkt, wo nùmme imene chlyne Deil vùnere Landschaft gschwätzt wird, in de Regel ländlig‘.
In dr Karibik werde verschiidni Kreolsprooche als Patois bezeichnet, z. B. s Jamaikanisch, wo d Eigebezeichnig patwa isch. Do wird s Wort also au für Sprooche bruucht, wo ùffem Änglische statt em Französische basiere.
D Herkùmft vo däm Wort isch nit ganz klar. S Sùbstantiv goot warschynts ùff s altfranzösischi Verb patoier zrùgg, wo ‚geschtikuliere, mit de Händ fùchtle‘ bedütet het. Des wiiderùm isch wohl vo patte ‚Doobe‘ ùn em Suffix -oyer abglaitet. S -s am Änd vùm Wort isch wohl als Analogi zue de Näme vo andre Sprooche im Französische dezue cho. Des Wort het deno spööter au ‚si dernäbe benee‘ ùn deno schliessli ‚bsùndri Sprooch‘ oder ‚ruuchi, rustikalischi Sprooch‘.
Aktiengesellschaft (Schweiz)
D Akziegsellschaft (churz AG) (französisch Société Anonyme (SA); italienisch Società anonima; änglisch Limited (Ltd.)) isch im schwizerische Gsellschaftsrächt e Rächtsform von ere Kapitalgsellschaft. Die gsetzlige Grundlage über d Akziegsellschaft wärde im Obligazioonerächt in de Ardikel 620 bis 771 behandlet. Spezialrächtligi Akziegsellschafte si Akziegsellschafte, wo uf öffentligem Rächt basiere. Groossi Däil vo däm si gliich wie bi de brivaträchtlige Akziegsellschafte.
D Organ
D Organ von ere AG si d Generalversammlig (abk. GV), dr Verwaldigsroot (abk. VR) und d Rewisionsstell. Anders as z Dütschland isch d Geschäftsfüerig bzw. -läitig, wo öbben eme dütsche Vorstand entspricht, kä Organ vo dr Gsellschaft. Hingege chönne au freiwillig witeri (fakultativi) Organ ernennt wärde, z. B. en Ufsichtsroot.
Feuerland
Füürland (, uf Dütsch „Land vom Füür“) isch e Grubbe vo Insle am Südspitz vo Südamerika. Zwüschen em Festland und em Füürland goot d Magellanstrooss duure. D Inslegrubbe het e Landflechi vo 73'746 km², d Hauptinsle Isla Grande de Tierra del Fuego isch 47'000 km² grooss. Im östlige Däil, wo zu Argentinie ghöört, lääbe öbbe 127'000 Lüt, im westlige, chilenische Däil öbbe 8'000. Füürland isch 1881 dur e Meridian 68° 36′ westligi Lengi in en östlige Däil für Argentinie (hüte d Browinz Tierra del Fuego) und e westlige Däil für Chile (hüte d Magallanes) däilt worde.
Kontinent
Kontinent (vu lat. (terra) continens, wertlig Land, wu zämmehangt) haißt mer gschlosseni Feschtlandmasse.
D Kontinänt vu dr Ärd mache insgsamt 29,3 Brozänt vu dr Ärdoberfleichi uus, dr Räscht nämme d Ozean, Meer un Insle yy.
Definition
Topographisch verstoht mer unter eme Kontinänt e großi Landmasse, wu zämmehangt un dur Wasser oder anderi natyrligi Gränze ganz oder zmindescht fascht ganz abgränzt isch. Zem Byschpel wäre Landmasse, wu nume dur e schmali Landängi verbunde sin (wie Afrika un Asie) zmaischt as verschideni Kontinänt aagsääne.
Geologisch umfasst e Kontinänt au s Schelfbiet, wu derzue ghert, also dr Feschtlandssockel im Flachmeer. Di lychter kontinäntal Ärdkruschte, wu au d Feschtlandssockel derzue ghere, unterschaidet sich mit ere gringere Dichti vu 2,7 g/cm³ un ere andere chemische Zämmesetzig vu dr ozeanische Kruschte, wu ne mittleri Dichti vu rund 3,0 g/cm³ ufwyst.
Näbe däne bdoode git s au ne historisch-bolitischi Definition. Doderno isch e Kontinänt e groß Biet, wu us andere, zem Byschpel sozio-kulturälle Grind vu andere Großbiet vu dr Ärd z untersschaide isch. Wäg däre historisch-bolitische Perschpektive wird Europa as Kontinänt definiert, drotz ass es no dr erschte boode Definitione kai aigene Kontinänt wär.
D Verdailig vu dr Landmasse uf dr Ärd isch ständig im Wandel. D Kontinänt sin wäg dr Blattetektonik alliwyl in Bewegig un hän sich in dr Ärdgschic hat scho ne baarmol zue aim Superkontinänt veraint un sin derno wider in chlaineri Kontinänt usserander broche.
Schwäbisches Handwörterbuch
S Schwäbische Handwerdorbuach (deidsch: "Fischer, Hermann: Schwäbisches Handwörterbuch ... 3. Aufl./erw. von Hermann Fischer") isch a Kurzausgab en oem Band vom Schwäbisches Wörterbuch vom Hermann Fischer ond vom Wilhelm Pfleiderer aus-em Jår 1936. S Schwäbische Handwerdorbuach isch ovorzichdbar fir älle, dia må sich wissaschafdlich mid-em schwäbischa Dialäggd beschäfdiched. Dor Vorfassor konzendrird sich sdarg uff regionale phoneddische Variaziona vo de oenzälne Werdor. Grammadikalische Ãgaba, wia a Werdle z. B. deglinird odor konjugird wird, fäled faschd ganz.
Kontinent
Aazahl vu dr Kontinänt
Dr Herodot het d Wält urspringli in drei Kontinänt ufdailt: Europa, Asie un Libye (Afrika). Syyni Dreidailig isch im gsamte Altertum un Mittelalter gängig gsii.
Syt in dr Neizyt no mee Kontinänt entdeckt wore sin, git s verschideni Aasichte iber d Aazahl, vor allem iber Zellig vu Europa un Asie un vu Nord- un Sidamerika.
Schwäbisches Handwörterbuch
Dor Vorfassor schreibd saene schwäbische Werdor enn-ra Transskribzio ond edd enn-ra alltagstaogliche Schreibweis, z. B. schreibd-or d nasalirde Vokal mid-ma hochgschdellda glaena n. Dor Horizond fir heidiche, en andore eiropäische Schbråcha sdandardisirde Schreibweisa isch no edd då.
Uffbau vom Handwerdorbuach
Noch de Hinweis zor Benutzong (Ufbau vo ma Wort-Artikl, fonedischs Alphabet, Begriff ond Abkirzonga, geografische Bezoichnonga) folget dia zwoi Hauptdoil Schwäbisch – Deitsch ond, des ischt nui en dr dridda Uflag, Deitsch – Schwäbisch. Ufgnomma worra send do drbei Werdr, wo als Wort ond als Bedeidong bloß em Dialekt vorkommet ond Werdr, wo sowohl em Dialekt wia au em Hochdeitscha vorkommet, em Dialekt abr a andra Bedeidong odr Vorwendong hend wia em Hochdeitscha. Des drifft zom Beischbiil uf da Fuaß zua, wo e dr Bedeidong vom Schwäbischa bis zom Rompf goht; oder ufs Wort schmegga, wo em Schwäbischa neaba schmecken au noh riechen bedeidet. Zwar kennt mr des Wort au guad schwäbisch mit riacha schwätza, abr alde Schwoba nemmet des Wort et en ihr Maul. Fir d Ausschbrôôch isch Teuthonischda-Lautschrift gwehlt worra.
Ganz henda em Buach – uf dr ledschda Seit ond em ennra Doil vom Eibanddeggl – kommt noh a Landkart, wo dia 22 Ondr-Arda vom schwäbischa Dialekt – mitgrechnet isch dô drbei dr schwäbisch-fränkisch Ibrgangsbereich – nôch oinzlne Regiona mit de Städt, vo deane se da Nôma hend (z. B. Esslenger Room) ond ihre Grenza zo de net-schwäbische Nochbrdialekt eizoichnet send.
Weblink
So siiht s Titlbild uf-em Eibanddeggl aus
Neuhausen (Enzkreis)
Nuihause (amtli Neuhausen) isch e Gmai im Enzchrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Nuihause lyt uf ere Hochflechi zwische Nagold un Wirm, rund 12 km sideschtli vu Pforze. D Nochbergmaine vu Nuihause sin Bad Liebenzell, Pforze, Tiefenbronn, Unterreichenbach un Weil der Stadt.
Dr Baan bstoht us 33,5 % Landwirtschaftsflechi, 55,3 % Wald, 10,3 % Sidligsflechi un 0,9 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliederig
Zue Nuihause ghere d Ortsdail Hamberg, Nuihause, Schellbronn un Steinegg.
Gschicht
Di hitig Gmai isch zum 1. Merz 1973 entstande dur dr Zämmeschluss vu dr Gmaine Hamberg, Nuihause un Steinegg. Am 1. Januar 1975 isch Schellbronn yygmaindet wore. Nuihause isch zum erscht Mol gnännt wore anne 1150, Schellbronn anne 1073, Steinegg anne 1157 un Hamberg anne 1453.
Verwaltig
Nuihause het si mit Diafebrunn zum Gmaiverwaltigsverband „Diafebrunn“ zämmegschlosse.
Dr Burgermaischter vu Nuihause isch dr Oliver Korz.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Nuihause ghert zum schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.
Mühle
E Müli isch es Gräät oder e Maschine zum Sache mit Rybe und Drücke z verarbeite, und vo do häär isch es denn au dr Name vo Yrichtige und Hüüser, wo drinn Maalwärch laufe.
Es git Mülene zum ässbari Pflanzedeili so z behandle, ass me drmit Spyse chan choche; das isch öpe bi de herte Chärn nötig, wo me drus Määl macht, oder bi Nüss und Pflanzesoome, wo me ferdrückt zm Ööl druss z günne. Anderi Mülene sind speziell für gwüssi Stoff konstruiert, d Sagimülene oder d Schteimüline, und au die modärni Induschtry bruucht aller Gattig grossi und chlyni Spezialmaalwärch. Fürs Gwärb und dr Huushalt het me no vil anderi Maalapperäät erfunde, so wie d Papyrmüli und d Kafimüli.
Scho i dr antike Zyt sind d Maschine erfunde worde zum vil meh Chorn profässionell z verarbeite, und es het derzue au scho starchi Atriibswärch ggä zum d Maschine mit meh Chraft z bewege; s modärnschte isch d Erfindig vom Mülirad und vom Wasserwärch gsi, zäme mit em schwääre Mülischtäi. Das het d Wassermüli ggä, wo bis hütt a gannz vil Plätz i dr Kulturlandschaft z gseh isch. I Länder, wo s chuum Bärge und drfür vil Wind gitt, kennt me d Windmüli.
Wil d Mülene i dr Gschicht für d Lüüt so öpis wichtigs gsi sind, isch bi es baar Ortschafte vom däm Name au grad dr Ortsname abgleitet:
Ecublens FR
Ecublens (patois [a ɛkuˈbjɛ]; tüütsch Scublingen) isch a politischi Gmiin im Glanebezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Geografi
Ecublens liit ùf, 13 km südweschtlich vam Bezirkshùùptort Romont im Tal va de Broye. Zue de Gmiin Ecublens ghööre d Dörfer Eschiens ù Villangeaux. Va de Gmiinflechi si 67,6 % landwirtschaftlichi Flechi, 24 % Waud, 6,4 % Sidligsflechi ù 2,1 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Ecublens si Montet (Glâne), Rue ù Auboranges im Kanton Fryybùrg ù Jorat-Mézières ù Vulliens im Kanton Waadt.
Gschicht
Ecublens isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1180 aus Escublens (1220 Escublans, 1226 Escubleins).
Religion
67,3 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 19,9 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 266 Yywoner 91,4 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 2,6 % Tüütsch ù 6 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 3 va de 266 Yywohner ggredt.
Sauges
Sauges isch es Dorf i der Gmeind La Grande Béroche im Kanton Nöieburg.
Es isch bis 1887 en eigeti Gmeind gsi. Dänn het’s mit der ehemolige Nochbergmeind Saint-Aubin fusioniert; das het d Gmeind Saint-Aubin-Sauges gää. Und die isch ane 2018 zu der grosse nöie Gmeind La Grande Béroche choo.
Sauges lyt am Nöieburgersee.
Wolfgang Leppert
De Wolfgang Leppert (* 18. Dezember 1924; † 25. Juli 2015 z Friburg) isch e ditsche Radiomoderator un Schauspiiler gsi.
Lewe un Beruef
De Leppert het glii noch em Krieg ab 1946 bim Sidweschtfunk as freie Mitarbaiter im Studio Friburg gschafft. Anne 1949 het er e feschte Verdrag kriegt un isch deno bis zue sinre Pensionierig anne 1987 Redakteur bim SWF gsii.
Sii markanti Stimm isch bekannt gsii us Radiosendige wie „Mobile“, „Morgenradio“, „Geschichten die das Leben schreibt“, „Morgenläuten“, „Hafenkonzert“, „Gruß vom Bodensee“, „Treffpunkt“, vor allem aber us dr Morgesendig „Freundlich geweckt“. Karakteristisch fir de Leppert isch gsii, ass er si am End vu jedere Sendig mit eme Gschichtli oder eme Sprichli verabschidet het.
De Friburger SWR-Studiolaiter Rainer Suchan het im Ruckblick iwer en gsait: „Wolf Leppert prägte die badische Mundart im SWF Studio Freiburg, ein Grandseigneur im Radio und auf der Bühne, und ein überaus charmanter und hilfsbereiter Kollege“.
No sinre Pensionierig het si de Leppert zeh Johr lang, vu 1991 bis 2001, aktiv engaschiert bi de Alemannische Bihni Friburg, as Schauspiiler un as kinschtlerische Laiter.
Ab un zue het er au no klaini Radioufdritt ghet as „Amts-Archivar Amadeus Adabei“.
Am 25. Juli 2015 isch de Wolfgang Leppert z Friburg im Alter vu 90 Johr gstorwe.
Dreifaltigkeit
Die (Heiligi) Dreifaltigkeit, Dreieinigkeit oder Trinität (lat. trinitas ‚Dreizahl‘) bezeichnet in dr christlige Theologii d Wäsens-Eiheit vom Gott Vater, em Sohn (Jesus Christus) und em Heilige Geist. Si wärde as drei Persone, wo us Gott entsprunge si, oder Hypostase vo dr Trinität ufgfasst, nit aber as drei Substanze oder drei Götter. Motiv us dr biblische Überliiferig, früehje Gebäts- und Redewiise und dr theologische Begriffsbildig füehre zum chirchlige Trinitätsdogma. Vom 4. Johrhundert aa, zur Zit vo dr Völkerwanderig, isch e formelli Trinitätslehr usbildet worde; dr jüdisch Mensch Jesus vo Nazareth, wo von em scho im Neue Testamänt Göttligs gsait wird (z. B. Joh 20,28: «Mein Herr und mein Gott»), wird wie dr Heiligi Geist as eins im Wäse mit Gott, em Vater, verstande und verehrt. Mit underschiidlige Akzänt wird d Dreieinigkeit hüte vo fast alle christlige Glaubensgmeinschafte verdräte. Nittrinitarischi christligi Glaubensgmeinschafte si öbbe d Mormone oder d Züüge Jehovas, historisch si die antitrinitarische Arianer bedütsam gsi.
Saint-Sulpice NE
Saint-Sulpice (NE) isch es Dorf i der Gmeind Val-de-Travers im Kanton Nöieburg.
Bis zum 31. Dezämber 2008 isch s en eigeti Gmeind gsi, und dänn het s zäme mit acht andere Gmeinde im Bezirk di nöi Gmeind Val-de-Travers gründet.
S Dorf lyt im Jura, im Weschte vom Val de Travers und am Fluss Areuse. Dää het sini Kwelle bi Saint-Sulpice. Sid em Middelalter het’s Wasserwärch mit Mülene und Saagine a der Areuse gha.
Der Ortsname chunt s erschte Mol i der latynische Form Sanctus Surpicius im ene Dokumänt vo ane 1228 vor.
Norroy-le-Veneur
Norroy-le-Veneur (ditsch 1915–18 un 1940–44 Norringen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Norroy-le-Veneur lijt zeh Kilometer nordweschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 167 un 370 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Norroy-le-Veneur ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 960 àls Nogaretum (1049: Nogaredum, 1211: Noveroit, 1490: Noeroy devant Metz, 17. Jh.: Nouroy devant Metz, 18. Jh.: Norroy le Veneur).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Norroy-le-Veneur ghert zem Lorrain.
Fluorn-Winzeln
Fluorn-Winzla (amtlich Fluorn-Winzeln) ischt a Gmoed em Landkroes Rautweil en Bada-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Fluorn-Winzla leit am Oschtrand vom Schwarzwald iber em Neggerdal, rond sechs Kilometer weschtlich vo Oberndorf am Neckar. Nochbergmoede send dr Alpirsbacher Stadtdoel Peterzell em Landkroes Fraidestadt em Norde, den Oberndorfer Stadtdoel Beffendorf em Oschte, dr Schramberger Stadtdoel Waldmössingen em Side ond Aichhalden em Weschte.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 53,6 % Landwirtschaftsfleche, 34,7 % Wald, 11 % Sidlongsfleche ond 0,7 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Fluorn-Winzla gheret d Gmoedsdoel Fluorn (mit em gleichnamige Dorf ond em Wohnblatz Pochenmühle) ond Winzeln (mit em gleichnamige Dorf ond dr Hef Kirchentannen, Staffelbach ond Untere Mühle).
Gschicht
D Gmoed Fluorn-Winzla isch zom 1. November 1972 entstande durch dr Zammeschaluss vo dr Derfer Fluorn ond Winzla. Fluorn ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1099.
Verwaltong
Fluorn-Winzla hot a Verwaltongsgmoeschaft mit dr Stadt Schramberg ond dr Gmoede Hardt ond Lutterbach vereibart.
Dr Schuldes vo Fluorn-Winzla ischt dr Bernhard Tjaden.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Fluorn-Winzla ghert zom Schwäbisch
Körperbehinderung
E Körperbehinderig isch en indiwiduelli körperligi Behinderig vom ene Mensch, e füsiologischs Defizit oder Handicap.
Begriffskläärig
Noch em Christoph Leyendecker wird e Person as körperbehinderet bezäichnet, wenn si wägen ere Schädigung vom Stütz- und Beweegigsapparat, ere andere organische Schädigung oder ere chronische Chranket so stark in iire Verhaltensmöglichkäite beiidrächtigt isch, ass d Sälbstverwirkligung in ere soziale Interakzion schwiirig isch (vgl. Leyendecker 2005).
D Abgränzig zwüsche Körperbehinderig und kognitiver Behinderig isch unscharf, wil si drvo abhängt, was für e Rolle die körperligi Beiidrächtigung vom Hirni bi dr reduzierte kognitive Läistigsfähigkäit spiilt. Körperbehinderig cha au e Däil von ere Meerfachbehinderig si.
Vaux-sur-Morges
Vaux-sur-Morges (frankoprovenzalisch, bis 1920 Vaux ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Vaux-sur-Morges lyt am linke Stade vu dr Morges. D Gmaiflechi umfasst 79,2 % landwirtschaftligi Flechi, 13 % Wald un 7,7 % Sidligsflechi.
Nordheim (Unterelsass)
Gschìcht
Nààrde ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 9. Jh.
Vaux-sur-Morges
Gschicht
Vaux-sur-Morges isch anne 1798 entstande dur d Fusion vu dr Wyler Grand-Vaux un Petit-Vaux. Vaux isch zum erschte Mol gnännt wore no 1202 as terra de Vallibus.
Nordheim (Unterelsass)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Vaux-sur-Morges
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 13,7 % gläge.
Religion
68,4 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 18,4 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Nordheim (Unterelsass)
Verwàltung
vun Nààrde ìsch. Nààrde ghert zem Kommünàlverbànd.
Vaux-sur-Morges
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,2 %, CVP 3,7 %, FDP 18,5 %, GLP 15,7 %, GP 11,8 %, SP 15,6 %, SVP 27,4 %, Sunschtigi 0,4 %.
Dr Burgermaischter vu Vaux-sur-Morges isch dr Vincent Denis (Stand Merz 2014).
Nordheim (Unterelsass)
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Nààrde ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Vaux-sur-Morges
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,9 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 158 Yywohner 88 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,2 % Dytsch un 8,8 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Fideris
Fiderisch isch e Gmeind vom Bündnerland.
Dr Oort lyt im Prättigä und ghört zu dr Bündner Regioon Prättigä/Tavaas. Dr Gmeindbann ziet sech vo unden im Tal am Fluss Lankwart, wo dr Fiderscher Baanhof vo dr Räätische Baan isch, bis uf e Bärgrügge vom Mattjisch Hore ufe. Wyt oben am Dorf, im Tarnutz, händ sich im Middelalter Walser nidergloo, aber die Sidlig gits hütt nüme. D Fiderscher Höibäärge sind es bekants Zyl für Uusflüüg im Sumer und im Winter.
Geografy
S Dorf Fiderisch stoot uf dr Schattsyyte vom Taal, dr Litzisite wie man im Prättiger Dialäkt seit, und linggs vo dr Lankwart. Dr Gmeindbann isch 2532 Hektaare gross und goot vom schmalen Aueland am Fluss unde bis uf d Bärgen im Weschte ufe, wo hindedra s Tschilfigg lyt.