cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karlsruhe
Klima
Karlsrueh het ä middleri Johrestämpratur vo 10,9 °C und isch eini vo de wärmschde Schdedt z Dütschland. Die gschützti Lag im Oberrhiigrabe het zur Folg, ass es z Karlsrueh im Summer hüfig drückend schwüel isch. Dr Winter z Karlsrueh isch mild. Im langjöhrige Mittel het Karlsrueh 17,1 Iisdäg pro Johr.
18. Johrhundert
Karlsrueh isch eini vo de letschde grosse europäische Schdadtgründige uf em Riissbrätt. Es isch au s Resultat vo erä Vision: 1715 het sech dr Karl-Wilhelm, dr Markgraf vo Bade-Durlach entschlosse, si Residänz z Durlach, wo mittelalterlig äng gsi isch, mit erä neubaute Schdadt, wo in ihrer Alag und Geischt offe wurd si, zverdusche. Siini Vorschdellig von erä Modällschdadt vo der Zuekumft het er im enä hischdorische Dokumänt, em „Privilegiebrief“, zsämmegfasst. Dä Brief isch es Zügnis vom enä sehr modärne Bild vom Mensch und vom Schdaat: persönligi und wirtschaftligi Freiheit, Gliichheit vor em Rächt und ä politischs Mitschbroochrächt, all das hai sich die europäische Völker no müesse erkämpfe mit Revolutione und Chrieg bis ins zwanzigschde Johrhundert. Us ganz Europa si Lüt cho für zum die Modellschdadt z gründe und ihre erschd Bürgermeischder, dr Johann Sembach, isch us Schdroossburg gsi.
D Legände verzellt, wie dr schdrahleförmig Grundblan vo dr Schdadt mit em Schloss im Zäntrum em Markgraf Wilhelm vo Bade-Durlach im nä Draum cho sig, won er uf dr Jagd sich usgrueht haig und iigschloofe sig. Wäge däm haig er au dr Schdadt dr Name Karlsrueh ge.
Am 17. Juni 1715 isch Karlsrueh mit dr Grundschdeilegig vom Schloss gründet worde. Vo 1717 aa isch Karlsrueh zerschd d Residänz vo de Markgrafe gsi und vo der Markgrafschaft vo Bade-Durlach und vo 1771 aa—noch dr Widrvereinigung mit dr Markgrafschaft Bade-Bade—vo dr ganze Markgrafschaft Bade.
19. Johrhundert
Vo 1806 aa isch d Schdadt d Residenz vo de badische Groossherzög gsi. 1818 isch z Karlsrueh die badischi Verfassig erloo worde, wo für sälli Ziit sehr liberal gsi sich (Badisch Liberalismus). 1822 isch z Karlsrueh s erschte Parlamäntsgebäud uf dütschem Bode entschdande, wo bsundrigs für dä Zwäck baut worden isch. Zu de Abgeordnete het dr Friedrich Hecker ghört, ein vo de Afüehrer vo der Badische Revolution vo 1848/49.
1825 isch s Polytechnikum as Keimzälle vo dr hütige Universität Karlsrueh vom Grossherzog Ludwig I. gründet worde. 1846 isch im Ortsdeil Durlach eini vo de erschde Freiwillige Füürwehre entschdande.
Wo d Märzrevolution 1849 usbrochen isch, isch dr Grossherzog Leopold im Mai noch Koblenz gflüchdet. Bade isch de facto ä Republik gsi bis im Juli preussischi Drubbe dr Ufschdand z Rastatt niidergschlage hai. 1863/63 het Bade s erschde dütsche Verwaltigsgricht igfüehrt und so het s z Dütschland zum erschde Mol d Möglichkeit ge, verbriefti Bürgerrächt gegenüber Rächtsverstöss vom Schdaat iizchlage, dr erschd Schritt us Underdane Bürger z mache.
1862 s d Jude de chrischdlige Bürger gliichgschdellt worde, früehner as suschd noime z Dütschland, es anders Bischbil vo dr badische Liberalidet. Am 21. Januar 1877 si z Karlsrueh die erschde Drämli iigfuehrt worde, wo vo Ross zoge worde si. S erschde dütsche Maitligymnasium isch am 16. Sptember 1893 eröffnet worde.
20. Johrhundert
D Iiwohnerzahl isch gwaggse und isch 1901 uf 100.000 gschdande, so dass Karlsrueh ä Groossschdadt worden isch. Noh di noh si vili Nochbergmeinde iigmeindet worde. Die letschdi Iigmeindig isch 1975 die vo Neureut gsi, au wenn d Iiwohner sich dr gege gwehrt hai. Dr Schdaatsgrichthof het sich für d Iigmeindig entschiide und immer redet mä no von erä Zwangsiigmeindig.
Noch dr Revolution vo 1918 isch Karlsrueh bis zum Ändi vom Zweite Wältchrieg d Hauptschdadt vom Freischdaat Bade gsi. Si isch au dr Sitz vom Landeskommissärbezirk Karlsrueh gsi. Währed em Zweite Wältchrieg isch s Elsass vo de Dütsch eroberet und mit Bade zum Gau Oberrhii vereinigt worde, welem Karlsrueh si Hauptschdadt gsi isch. In der Wagner-Bürckel-Aktion si d Karlsrueher Jude zsämme mit alle vom Gau in s Lager Gurs verschleppt worde.
Noch em Chrieg isch Karlsrueh zum Bundesland Württebärg-Bade cho, sit dr Schaffig vom Bundesland Bade-Württebärg 1952 ghört Karlsrueh zu däm.
In der Bundesrepublik Dütschland isch Karlsrueh zur Residänz vom Recht worde: 1950 isch dr Bundesgrichtshof do ufgmachd worde, am 28. September 1951 s Bundesverfassigsgricht. Si erschd Präsident isch der FDP-Politiker Hermann Höpker-Aschoff gsi. Vo 1952 bis 1972 isch Karlsrueh dr Sitz vom Regierungsbezirk Nordbade gsi, sit em 1. Januar 1973 isch s dr Sitz Regierigsbezirk Karlsrueh.
1967 het Bundesgarteschau zum erschdemol z Bade-Württebärg z Karlsrueh schdaddgfunde. Für die si dr Schdadtgarte, dr Zoo und dr Schlosspark zum Deil erheblig veränderet und de Freiziitbedürfniss vo de Bürger aabasst worde.
1969 isch d Schdadt Karlsrueh mit em Europabriis für ihri hervorragende Bemüehige um dr europäisch Integrationsgedanke uszeichnet worde.
Am 7. April 1977 isch dr Generalbundesaawalt Siegfried Buback uf em Wäg zer Arbet zsämme mit siin Chauffeur und emä Juschdizbeamte vo Terrorischde vo dr Rote-Armee-Fraktion ermordet worde.
Am 12. und 13. Januar 1980 het mä im Kongresszäntrum d Bundespartei Die Grüene gründet.
1983 isch in erä alte Näihmaschinefabrik in der Oschdschdadt s Gründerzäntrum Technologiifabrik iigrichtet worde, wo sit denn meh as 250 Undernähme dr Afang und so d Schaffig vo meh as 5.000 Arbetsblätz erliichteret het.
Die erschde ächte E-Mail z Dütschland si am 2. August 1984 im Computerzäntrum vo dr Karlsrueher Universität übercho und abgschiggt worde: Der Karlsrueher Internetpionier Werner Zorn het än Antword gschiggt uf dr offiziell Willkommesgruess vom US-amerikanische CSNet, enerä Blattform für elektronischi Kommunikation zwüsche Wüsseschaftler, wo unabhängig vo de Herschdeller isch.
Vom 20. bis zum 30. Juli 1989 hai z Karlsrueh die dritte alternative World Games schdattgfunde, das isch än internationale Wettkampf für Schportler und Athlete, wo d Schportarte vonm ene nit im olympische Brogramm verträte si. Es hai 1.965 Schportler in 19 Diszipline mitgmacht.
Am 13. Juni 1995 isch d Baden-Airport GmbH gründet worde. Die het z Söllinge, wo 40 km südweschdli vo Karlsrueh lit, ä früehnere kanadische Milidärflugblatz zum enä überregionale Flughafe usbaut und so Karlsrueh an s internationale Flugverkehrsnetz agschlosse.
Gmeinderot
Ergebnis vo dr Kommunalwahl am 25. Mai 2014:
Religioo
Karlsruhe isch dr Sitz vo dr Evangelische Landeskirch in Bade.
Doues
Doues (frankoprov. Doue) isch e Gmai in dr autonome Provinz Augschtdal z Italie.
Doues ghert zue dr Gmainschaft Unité de communes Grand-Combin.
Geografi
Zue dr Gmai ghere d Wyyler Aillan, Bovier, Champ-Mort, Champsavinal, Chanet, Châtellair, Chez-Croux, Condemine, Coudrey, Coudrey Dessus, Crêtes, Dialley, Haut-Prabas, Javiod, La Bioulaz, La Cerise, La Chenal, La Cleyvaz, La Coud, La Crétaz, La Perrouaz, Lusey, Meylan, Orbaney, Planavilla, Plan d'Aillan, Plataz, Ploutre, Posseil, Prabas, Torrent. Nochbergmaine sin Allein, Étroubles, Gignod, Ollomont, Roisan un Valpelline
Gschicht
Dr Grinder vum Huus Savoyen, dr Humbert I mit dr wysse Händ, het anne 1025 s Augschtdal as Leeche griegt. Mid Uusnahme vun e baar Johr (1691, 1704–1706, 1798–1814 zue Frankrych) het s Augschtdal derno zem Huus Savoyen gheert bis anne 1946, d. h. bis dr letscht italienisch Chenig abdankt ghaa het. Wu s italienisch Chenigrych anne 1861 grindet woren isch, isch s Augschtdal zue dr Provinz Turin chuu. Anne 1927 isch s derno ne aigestädnigi Provinz wore. Im Faschismus isch di franzesisch Sproch verbote wore un s het e starki Italienisierigsbolitik gee. Vu 1939 bis 1945 het Doues dr italienisiert Name Dovia di Aosta drait. Noch em Zweede Wältchrieg het s Augschtdal anne 1948 e autonome Sonderstatus griegt.
Politik
Dr Burgermaischter vu Doues isch dr Franco Manes.
Sproch und Dialäkt
Dr frankoprovenzalisch Dialäkt vu Doues ghert zum Valdostanisch (Valdôtèn).
Anne 2001 het d Fondation Émile Chanoux in Zämmenarbet mit em Centre d'Études Linguistiques pour l'Europe un dr Università degli Studi di Trento di soziolinguistisch Situation vu allne Gmaine im Augschtdal untersuecht. Doderzue isch im Septämber un Oktober 2002 e Froogebooge verschickt woore. Vu Doues sin 61 Froogebeege wider retuurchuu.
Klapper (Instrument)
D Klapper, Klappere oder Klepper isch e Musiginstrumänt us Holz oder Blastigg und ghöört zu de Schlaaginstrumänt.
E Klapper bestoht us eme Handgriff, wo vorne ais oder mehreri beweglichi Hämmerli befestiged send. Däzwüsched isch es Brätt, wo d Hämmer wächselwys uufschlo chönd. Dors hi und här bewege vo däm Instrumänt wärdet chlopfartegi Tön erzügt.
Verwändig
I de Karwuche chömed d Klappere vom Hohe Donnstig bis em Karsamstig i de Liturgie vo de katholische Cherche zum Iisatz. D Klapper werd vo de Minisrante statt de Glöggli im Gottesdienst bruucht, zum d Wandlig markiere oder als Begleitig vom Allerheiligste bi de Überträgig vom Tabernakel ewäg zum Chercheruum use.
Gleichschenkliges Dreieck
E gliichschänkligs Dreiegg isch e Dreiegg mit wenigstens zwäi Site, wo gliich lang si. Dorum si au die bäide Winggel gliich grooss, wo wisawii vo de bäide gliich lane Site si. E Spezialform isch s gliichsite Dreiegg, wo alli drei Site gliich lang si. Zum es gliichschänkligs Dreiegg vollständig z bestimme, brucht mä zwäi Bestimmigsstück, vo deene muess mindestens äis e Site si.
Die bäide gliich lange Site häisse Schänkel, die dritti Site häisst Basis. Dr Egge wo wisawii vo dr Basis lit, häisst Spitz. D Winggel züsche dr Basis und de Site häisse Basiswinggel.
Jedes gliichschänklige Dreiegg isch aggsesümmetrisch. Es cha spitzwingglig, rächtwingglig oder stumpfwingglig sein, wobii mit däm Winggel dr Winggel zwüsche de bäide Site gmäint isch.
Glatten
Glatte (amtlich Glatten) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Indien
Indie (Hindi: भारत, Bhărat) isch e Staat z Sidasie, wu dr grescht Dail vum indische Subkontinänt umfasst. Indien isch e Bundesrepublik, wu vu 29 Bundesstaate bildet wird un derzue sibe bundesunmittelbari Biet umfasst. D Hauptscadt isch Nei-Delhi. Dr Himalaya bildet di natyrli Nordgränz vu Indie, im Siden umschließt dr Indisch Ozean s Staatsbiet. Indie gränzt an Pakistan, s chinesisch Autonom Biet Tibet, Nepal, Bhutan, Myanmar un Bangladesch. Nochberstatten im Indische Ozean sin Sri Lanka un d Maledive. Indien isch e multiethnische Staat un mit iber 1,2 Milliarden Yywohner (2011) no dr Volksrepublik China s bevelkerigsrychscht Land vu dr Ärd. Indie giltet, no dr Yywohnerzahl, as greschti Demokraty vu dr Wält. Vu dr Landesflechi här ghert s zue dr zeh greschte Länder.
Glatten
Geografi
Glatte isch e Luftkurort em nerdliche Schwarzwald an dr Glatt. Nochbergmoede send Dornstett, Schopfloch, Horb, Dornhan, Loßburg ond Fraidestadt.
Indien
Härchumft vum Name
Dr Name Indien isch vum Strom Indus abglaitet. Däm sy Name goht iber Vermittlig vum Altgriechisch (Indos) un Altpersisch (Hinduš) uf s Sanskrit-Wort  mit dr Bedytig „Fluss“ zrugg.. Di europäische Seefahrer hän ganz Sid- un Sidoschtasie „Indie“ gnännt, was mer no an Näme wie Inselindie („Insulinde“) un em Staatsname Indonesie cha sää. In dr Kolonialzyt isch d Bedytig allmee uf di hitige Biet vu Indie, Pakistan un Bangladesch un bi dr Grindig vum indische Staat schließli uf di hitig Bediytig yygschränkt wore. Vu dr persisch-islamische Form Hind bzw. Hindustan laite si au d Uusdruck Hindu un dr Name vu dr Sproch Hindi här. Dr amtli Name vu Indie in dr maischte Landessproche (z. B. Hindi ') stammt vu dr Sanskrit-Bezaichnig ' ab, wu „(Land) vum Bharata“ maint un uf e mythische Herrscher verwyst.
Landschaftsgliderig
Indien isch mit ere Flechi vu 3.287.490 Quadratkilometer dr sibtgrescht Staat vu dr Ärd. Är goht in Wescht-Oscht-Richtig vum 68. bis zum 97. eschtlige Lengegrad iber rund 3000 Kilometer un in Nord-Sid-Richtig, zwischem 8. un em 37. Grad nerdliger Braiti, rund 3200 Kilometer. Indie gränzt an sechs Staate: Pakistan (2912 Kilometer), China (Tibet; 3380 Kilometer), Nepal (1690 Kilometer), Bhutan (605 Kilometer), Myanmar (1463 Kilometer) un Bangladesch (4053 Kilometer). Insgsamt hän die Gränze ne Lengi vu 14.103 Kilometer. Wel dr nerdlig Dail vum umstrittene Kaschmir syter anne 1949 unter pakistanischer Kontroll stoht (Waffestillstand noch em Kaschmir-Konflikt), het Indie kai gmainsami Gränze me mit Afghanistan. D Kischte vum Land isch rund 7000 Kilometer lang. Di natyrli Gränzen im Norden un Nordoschte bildet dr Himalaya, s hegscht Gebirg vu dr Wält, wu im usserschte Nordweschte dur s Hochdal vum Indus vum Karakorum drännt wird. Sidli vum Himalaya schließe si di braite, fruchtbare Stromebene vu dr Fliss Ganges un Brahmaputra aa. Im Weschte goht s Stromland vum Ganges in e Wieschti Thar iber, wu im Oschte un Side vum Aravalligebirg begränzt wird. Sidli dervu lige d Simpf vum Rann vu Kachchh un d Halbinsle Kathiawar. Dr Nordoschte vu Indie, mitsamt dr Brahmaputra-Ebeni, verbindet nume ne schmale Korridor zwische Bangladesch un Nepal bzw. Bhutan mit em ibrige Land. D Nordoschtregion wird dur s bis zue 3800 Meter hoch Patkai- oder Purvachalgebirg vu Myanmar un s fascht 2000 Meter hoch Khasigebirg vu Bangladesch abgschirmt.
S Hochland vu Dekkan nimmt dr grescht Dail vu dr indische Halbinsle yy, wu chydelfermig in dr Indische Ozean firiragt, S Vindhya- un s Satpuragebirg schirme dr Dekkan von dr Gangesebeni im Norden ab. Im Weschten wird er vu dr bis zue 2700 Meter hoche Westghat, im Oschte vu dr flachere Oschtghat begränzt. Beedi Gebirgszig dräffen im Side, wu d Halbinsel spitz zum Kap Komorin zuelauft, zämme. D Weschtghat gehn gäch aabe zue dr Konkan- un Malabarkischte am Arabische Meer. D Oschtghat gehn in di braitere eschtlige Kistenebene am Gol vu Bengalen iber.
Glatten
Gmoedsgliderong
Zua Glatte gheret d Ortsdoel Böffingen (mit em gleichnamige Dorf ond dr Wohnblätz Bellenstein ond Elektrizitätswerk), Glatte (mit em gleichnamige Dorf, em Gheft Lattenberg ond em Wohnblatz Hammerschmiede) ond Neuneck (mit em gleichnamige Dorf, em Weiler Rinkwasen ond dr Hef Schellenberg ond Ziegelacker).
Indien
Landschaftsgliderig
Zue Indie ghere au no drei Inselgruppe, wu em indische Subkontinänt vorglageret sin. Rund 300 Kilometer weschtli vu dr Malabarkischte lige d Korallenatoll vu Lakshadweep, wu d Inselgruppe vu dr Lakkadiven un Amindiven un d Insle Minicoy umfasst. Sideschtli vu dr Halbinsle, zwische 1000 un 1600 Kilometer vum indische Feschtland ewäg, lige d Andamanen un d Nikobare.
Dr hegscht Punkt vu Indien isch dr Bärg Kangchendzönga mit 8598 Meter Hechi. Är lyt im usserschte Weschte vu Sikkim; iber ihn verlauft d Gränze zue Nepal. Dr hegscht Bärg, wu ganz uf indischem Biet lyt, isch d Nanda Devi mit 7822 Meter. Dr diefscht Punkt isch dr Kuttanad-Sank, wu zwee Meter unter em Meer an dr Malabarküischte lyt.
Glatten
Gschicht
Glatte ischt 767 zom erschte Mol gnennt worde.
Indien
Fliss un See
Alli greßere Fliss vu Indie entspringen in aire vu dr drei Hauptwasserschaide vum Subkontinänt: im Himalaya, in dr zentralindische Vindhya- un Satpura-Bärg oder in dr Weschtghat. Dr lengscht un wichtigscht Fluss z Indien isch dr Ganges (Ganga), wu im Himalaya entspringt. Syni lengschte Näbefliss sin d Yamuna un dr Gomti; dr Chambal isch e Zuefluss vu dr Yamuna. Dr Brahmaputra, wu dur dr Nordoschte fließt, verainigt sich mit em Ganges un bildet vor dr Mindig in dr Golf vu Bengale ne gwaltig Delta. Dr Wescht vum Gangesdelta ghert zue Indie, dr grescht Dail zuem Nochberland Bangladesch. Fascht e Drittel vu dr Flechi vu Indie ghert zum Yyzugsbiet vu Ganges un Brahmaputra. Im usserschte Norde fließt dr Indus in Sidoscht-Nordwescht-Richtig dur dr Bundesstaat Jammu un Kashmir. S Hochland vu Dekkan wird vu ne baar große Fliss entwässeret. D Narmada un dr Tapti minden in s Arabisch Meer, derwylscht Godavari, Krishna, Mahanadi un Kaveri zum Golf vu Bengale fließe.
Glatten
Verwaltong
Glatte hot sich mit dr Stadt Dornstett ond dr Gmoede, Schopfloch ond Waldachdal zom e Gmoedverwaltongsverband mit Sitz z Dornstett zammegschlosse.
Indien
Fliss un See
Drotz ass Indien eso groß isch, het s nume wenig natyrlig See. Fir Bewässerig un Stromgwinnig sin im ganze Land zum Dail riisigi Stausee aaglait wore. Di greschte sind dr Hirakud-Stausee (746 Quadratkilometer) z Odisha, dr Gandhi-Stausee (648 Quadratkilometer) z Madhya Pradesh un dr Govind-Ballabh-Pant-Stausee (465 Quadratkilometer) an dr Gränze zwische Uttar Pradesh un Chhattisgarh.
Glatten
Verwaltong
Dr Schuldes vo Glatte ischt dr Tore-Derek Pfeifer.
Indien
Geology
Indie het bis am Änd vum Jura zum Sidkontinänt Gondwana ghert. In dr Chrydezyt isch vu dr Kontinäntalscholle vu dr Antarktis abgrisse un un in ere ärdgschichtli extrem churze Zyt vu 50 Millione Johr quer dur dr gsamte Tethys-Ozean gege dr Side vu dr Eurasische Platte driftet. S Uffenanderdräffe vu däne beede Ärddail isch vu gschetzt eppe 43 bis 64 Millione Johr am Aafang vum Paläogen gschää. Wu di friejere Kontinäntalränder uffendandergstoße sin, sin dr Himalaya un d Nochbergebirg ufgfaltet un s Hochland vu Tibet aaglupft wore. Di Indisch Platte bewegt si bis hite no Norde, dur des wird dr Himalaya all Johr um e baar Miliimeter glupft. D Flussebene, wu em vorglageret sin, sin dur Sedimentablagerigen im Pleistozän entstande.
Glatten
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Indien
Geology
Vylfältiger sin d Gstaiformatione vum Dekkan. Dr Großdail nämme proterozoische Formationen im Siden un Oschten yy, dr in dr Chrydezyt entstanden vulkanisch Dekkan-Trapp im Weschten un Nordweschten un uugformti Kraton im Nordoschten un Norde, wu zue dr wältwyt elt-schte Dail vu Ärdkruschte ghere.
Glatten
Dialekt
Dr Dialekt vo Glatte ghert zom Schwäbisch.
Burg Zähringen (Freiburg)
D Bùùrg Zäärige isch e Bùùrgruine bi Fryybeg ooberhalb vùm Schdaddail Zäärige. Si hed em Aadelsgschlächd vù dr Zääriger dr Name gee.
Laag
D Bùùrg Zäärige lyd hide ùf em Baan vù Gundelfinger Oordsdail Wildtal ùf eme Uuslaifer vùm Ros-Chobf.
Indien
Klima
Mit Uusnahm vu dr Bärgregione herrscht z Nord- un z Zäntralindie ne subtropisch Kontinentalklima, im Siden un in dr Kischtebiet dergege ne sterker maritim bregt tropisch Klima. Im Norde het s im Johresverlauf zum Dail argi Tämperaturschwankige. In dr nerdlige Diefebene herrschen im Dezämber un Jänner 10 bis 15 °C; in dr haißeschte Zyt zwischen April un Juni cha s Hegschttämperature vu 40 bis iber 50 °C gee. Im Side dergege isch s ganz Johr relativ konschtant haiß. D Niderschlagsmängine wären im ganze Land vor allem dur dr Monsun beyyflusst. Dr Sidwescht- oder Summermonsun setzt in dr maischte Landesdail im Juni yy un bringt je no Region bis Septämber oder Oktober starki Niderschleg. Wäg dr seli unterschidlige Topografy isch d Niderschlagsverdailig arg uuglychmäßig. Dr sterkscht Rääge het s an dr Weschtkischte, in dr Weschtghat, an dr Häng vum Himalaya un z Nordoschtindie. Am druckeschte isch s in dr Thar. D Nordoscht- oder Wintermonsunwind zwische Oktober un Juni, wu us Zäntralasie chemme, bringe chuum Fychtigkait, sällewääg het s in dr maischte Gegnige 80 bis iber 90 Brozänt vum jährlige Gsamtniderschlag in dr Summermonet. Nume im Sidoschte git s au bim Nordoschtmonsun Rääge, wel d Luftstremige iber em Golf vu Bengale Fychtigkait ufnämme.
Burg Zähringen (Freiburg)
Gschiichd
Ùf em Zääriger Bùùrgbäärg hed s vùm 3. bis am Änd vùm 5. Joorhùnderd e alemannische Hèèchesiidlig gee vùn eme alemannische Chlaicheenig. Fir die isch dr Bùùrgbäärg groosflèchig yygeebned woore.
Indien
Vegetation
Dur d Greßi vum Land un di verschidene klimatischi Bedingige in dr ainzelne Landesdail git s z Indie ne großi Landschaftsvylfalt. Doderby goht d Bflanzewält vu Indie vun ere Hochgebirgsvegetation im Himalaya bis zue tropische Räägewälder im Side. Wyti Dail vu dr urspringlige Vegetationsdecki sin hite gschlife, statt däm isch Indien in dr Hauptsach dur Kulturlandschafte bregt. Nume ne ne Fimftel vum Land isch bewaldet, offiziälli Aagobe doderzue schwanke, zum dail zelle si au degradierti Biet un uffigi Wälder derzue.
In dr diefere Lage vum Himalaya git s no greßeri Wälder. Wel d Niderschleg an dr Hänge vum Gebirg vu Oscht no Wescht abnämme, git s im Oschthimalaya immergrieni Fycht- un Räägewälder, wu em Weschte zue all liechter un druckener wäre. Laubwälder mit Aiche un Cheschtene herrsche vor; karakteristisch fir dr Oschthimalaya sin Rhododendre. In hechere Lage dominiere Nodelbaim, vor allem Zedere un Fohre. Di steppen- un wieschteartige Hochdäler z Ladakh un andere Dail vum weschtlige Innerhimalaya gehn in s drucke Hochland vu Tibet iber. D Vegetationsgränze lyt bi eppe 5000 Meter. Dr schwär zuegängli Nordoschte isch zum Dail no dicht bewaldet. Bsundersch hochi Niderschlagsmängine mache dert halbimmergrieni Fychtwälder megli.
Burg Zähringen (Freiburg)
Gschiichd
S èèrschd Mool gänd wird dr Oord Zäärige scho chùùrz noch em Joor 1000. S isch aber nid chlaar, eb dodermid scho ne Bfeschtigung oder dr hidig Fryybeger Schdaddail Zäärige gmaind gsii isch. D Bùùrg Zäärige isch s èèrschd Mool gnänd ane 1080 im Zämehang mid em Herzog Berthold II. vù Zäärige.
Indien
Vegetation
Dr grescht Dail vu dr Gangesebeni, vum Dekkan un vu dr Randbegirg, wu do draa aagränze, isch friejer vu Monsunwälder deckit gsii: Hite git s dodervu nume no Räscht, zmaischt in Bärgregione. D Eben, wu intänsiv buurt wird, sin dergege fascht ganz waldfrei. Monsunwälder gheie s Laub in dr Druckeperidoden ab. Je no Niderschlagsmängi un Lengi vu dr Druckeperiod unterschaidet mer zwische Fycht- un Druckewälder. Wälder, wu zwische 1500 un 2000 Millimeter Johresniderschlag kriege, nännt mer in dr Regle Fychtwälder, wu s Laub abgheie. Si herrschen im nordeschtlige Dekkan, z Odisha un z Weschtbengalen un uf dr windabgwändete Syte vu dr Weschtghat vor. Bi Niderschlege zwische 1000 un 1500 Millimeter im Johr schwätzt mer vu Druckewälder, wu s Laub abgheie. Die dominiere z Indie. Wäg dr dinne Baumdolder hän Monsunwälder e dicht Unterholz. Di karakteristisch Baumart vum Norde isch dr Salbaum (Shorea robusta), im zäntralen un weschtlige Dekkanhochland isch dr Teakbaum (Tectona grandis) un im Side dr Sandelholzbaum (Santalum album). Bambusarte sin wyt verbraitet.
In dr druckenere Dail vu Indie, wie Rajasthan, Gujarat, em Weschtrand vum Gangesdiefland oder em zäntrale Dekkan, wachse di vor allem medizinisch bruuchte, endemische Niembaim. Im aride Klima hän si uffigi Dornewälder uusbildet, wu in dr Wieschti Thar in e Halbwieschtevegetation mit verainzelte Dornehecken ibergehn. In dr fychte Wälder git s no relativ großi Dail vu dr urspringlige, immergrienen oder halbimmergriene Fychtwälder. Si sin bregt dur di fir tropischi Räägewälder typisch Stockwärchgliderig. E Dail vu dr hoche Baim vum oberschte Stockwärch, gheie je no ohreszyt ihre Laub ab, Arte, wu dodrunter wachse, sin dergege immergrien. Epiphyte wie Orchidee un Farn chemmen in ere große Vylfalt vor. Mangrove, salzwasserresischtänti Gezytenwälder, sin nume an dr Oschtkischte vu Indie verbraitet. D Sundarbans im Ganges-Brahmaputra-Delta wyse di dichteschte Mangrovebständ vum Land uf. Anderi Gezytwälder gits in dr Mindigsdelta vu Mahanadi, Godavari un Krishna.
Burg Zähringen (Freiburg)
Gschiichd
Noch em Uusschdäärbe vù dr Zääriger ane 1218 hed dr Chaiser Friedrich II. d Zääriger Bùùrg as Ryychslèèche yyzooge. Zwische 1275 ùn 1281 isch d Bùùrg e baar Mool niiderbränd woore in dr Bsizschdridigkaide zwischen em Ryych, dr Groofe vù Urach ùn dr Schdad Fryybeg. Si isch aber als wider ùfböue woore.
Ane 1327 hän d Groofe vù Fryybeg d Bùùrg verchaufd ghaa, 1422 good e Dail vù dr Aalag in dr Bsiz vù dr Marggroofe vù Baade iiber.
Indien
Dierwält
Wäg syre Landschaftsvylfalt findet mer z Indie ne seli arterychi Dierwält vor. Mer schetzt, ass rund 350 Suuger-, 1200 Vogel-, 400 Reptilie- un 200 Amphibienarte haimisch sin. Vyl Arte chemen aber nume no in Rugzugsbiet Wäldern, Moos, Bärg- un Buckelregione vor. In indische Gwässer lääbe derzue iber 2500 Fischarte.
Alemannischer Literaturpreis
De Alemannisch Literaturpriis isch en Uuszaichnig, wo vo de Stadt Waldshuet-Düenge, vom Südkurier und vo de Sparkasse Hochrhein gstiftet und vergee werd. D Jury bistoot us föf Jurore vo de Stifterorganisatione.
Burg Zähringen (Freiburg)
Gschiichd
Im Buurechrieg isch d Bùùrg Zäärige ane 1525 niiderbränd woore ùn derno nimi ùfböue woore.
Indien
Dierwält
Di grescht Suugerart vu Indie isch dr Indisch Elifant, wu näb em Chenigsdiger au am bekannteschten isch. Dr Diger isch langi Zyt vum Uusstärbe bedrot gsii, dur d Yyrichtig vu Digerschutzbiet hän si d Bständ aber wider chenen erhole. Ainewäg git s nume wenigi döusert Exemplar in freier Wildbahn. Usser em Diger lääben au no anderi Großchatze z Indie, dodrunter Leoparden un Leebe. Di letschtere git s uusschließlig im Gir-Nationalpark z Gujarat, em letschte Ruggzugsbiet vum Asiatische Leeb. Dr sälte Schneeleopard bewohnt di hoche Gebirgsregione vum Himalaya. Di bekanntscht un wytverbraitescht vu dr chlainere Raubdierarten isch dr Mungo. S Panzernashorn läbt nume no in Sumpf- un Dschungelbiet z Assam, vor allem im Kaziranga-Nationalpark. Wyt verbraitet sin dergege Baarhuefer. Doderzue gheren unter anderem Wildsei, Muntjak, Sambar, Axishirsch, Söuhirsch, Barasingha, Wasserbiffel, Gaur un verschideni Antilopenarte. Au Affe git s z Indie vyl. Rhesusaffe gälte dr Hindu as hailig, derfen nit beläschtigt wären un hän si wäge däm sogar in Stedt uusbraitet. D Hanuman-Langure, wu in ganz Indie verbraitet sin, wären glychfalls as hailig aagluegt. Dernäbe git sno anderi Langurenarte un Makake. In dr Druckebiet vum Nordweschte lääbe no ne baar indischi Halbesel, vor allem im Dhrangadhra-Wildreservat im Chlaine Rann vu Kachchh. Im fychten Oschte vum Land lääbe dergegen Arte vum tropische Räägewald, wie dr Wysshandgiibbon un dr Nääbelparder. Anderi Suuger sin d Rothind, Straifehyäne, Bengalfichse, wu s in dr Hauptsach in Graslandschafte git, un d Lippenbäre, wu gärn dichti Wälder hän. Im Ganges un Brahmaputra un dr Nääbefliss vun ene findet mer no ab un zue dr Gangesdelfin.
Alemannischer Literaturpreis
Mit dem Priis werdet sit 1981 dütschsproochigi Autore us em ganze alemannische Sproochruum uuszaichnet, wo entweder uf Hochtütsch oder uf Alemannisch schriibet. De Priis werd all drai Joor vo de Stifter vergee und bitrait hüt 10.000 Euro.
Burg Zähringen (Freiburg)
Gschiichd
Ane 1815 isch di ganz Aalag in dr Bsiz vùm Huus Baade iibergange. Hid ghèèrd d Bùùrg Zäärige dr Schdad Fryybeg.
Erhalde isch vù dr Ruine no dr Rùnddùùrm us em 13. Joorhùnderd mid ere vù Zine ùmringde Uussichdsplattform.
Indien
Dierwält
D Vogelwält vu Indien isch mit iber 1200 yyhaimischen Arte – meh wie in ganz Europa – arg vylfältig. Derzue chemen im Winter e Huffe Zugvegel vu Nordasie. Dr Pfau giltet as Nationalvogel un isch wyt verbraitet. Hyfig sin au Duube, Graager, Wäbervegel, Ronebicker, Pitta, Drongo, Sittich, Nektarvegel un Pirol. In Fychtbiet lääbe Stoorche, Raigel, Kranich, Ibis un Yysvegel. Unter dr Gryfvegel sin Bengal- un Schmutzgyyr am verbraitetschte.
Naturschutz
Z Indie het s 102 Nationalpark mit ere Gsamtflechi vu 39.888 km² (Stand Juni 2012), dodervu sin 85 vu dr International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN) in d Kategory II (Nationalpark) yygstuft wore. Derzue git s 515 Wildreservat, dodervu sin 446 in d IUCN-Kategory IV yydrait un wyteri Schutzbiet, ußerdäm no speziälli Diger-Reservat.
Ethnischi Gruppe
Indien isch e Vylvelkerstaat. Di ethnisch Vylfalt isch verglychbar mit däre vu Europa. Rund 72 Brozänt sin Indoarier, 25 Prozent sin Dravide, wu in dr Hauptsach im Side läbe. 3 Brozänt ghere andere Velkergruppe, vor allem tibeto-birmanischi, Munda- un Mon-Khmer-Velker im Himalayaruum un z Nordoscht- un z Oschtindie.
8,6 Brozänt vu dr Yywohner zelle zue dr indigene Stammesbevelkerig, wu si sälber „Adivasi“ nänne. Di indisch Verfassig duet iber 600 Stämm as sognännti scheduled tribes anerkänne. Si stehn zmaischt usserhalb vum hinduistische Kaschtesischtem un hän drotz dr Schutzgsetz großi soziali Noodail. Hochi Bevelkerigsaadail hän d Adivasi in de Nordoschtregion (bsundersch z Mizoram, z Nagaland, z Meghalaya, z Arunachal Pradesh, z Manipur, z Tripura, z Sikkim) un in dr oscht- un zäntralindische Bundesstaate Jharkhand, Chhattisgarh, Odisha un Madhya Pradesh. Wäg dr soziale Diskriminierig hän linksradikali Gruppierige wie di maoistische Naxalite bi dail vu dr Adivasi e starke Rugghalt. Doderzue cheme separatistischi Bewegige vu verschidene Völker – zem Byschpel vu dr mongolide Naga, Mizo un Bodo, aber au vu dr indoarische Assamese – z Nordoschtindie, wu Spannige zwische dr yyhaimische Bevelkerig un zuegwanderete Bengalen, zum greschte Dail illegali Yywanderer vu Bangladesch, zuesätzli fir Konflik sorge. D Zahl vu dr illegal yygwanderete Bangladescher z Indie wird uf bis zue 20 Millione gschetzt. Di rund 100.000 Exiltibeter, wu syt dr chinesische Bsatzig vu Zibet uf Indie gflichtet sin, wäre derge offiziäll as Flichtling anerkännt. Derzue läbe rund 60.000 tamilischi Flichtling vu Sri Lanka z Indie.
Vorgschicht un klassisch Zytalter
D Indus-Zivilisation, zum greschte Dail im hitige Pakistan gläge, isch aini vu dr frieje Hochkulture vu dr Wält, mit ere aigene Schrift, dr bishär nit entzifferete Indus-Schrift. Um 2500 v. Chr.het dert blanti Sted wie Harappa, mit ere Kanalisation, Seehäfen un Beeder, derwylscht agnuu wird, ass es z Sidindie um des Zyt no weniger entwickleti Verhältnis gee het. Wyter eschtli het s anderi archäologischi Kompläx ghaa, wie di sognännt Chupfer-Hort-Kultur. Ab 1700 v. Chr. isch d-Indus-Kultur mit d Zyt verfalle, mer waißt nit wurum. E wichtigi Period fir di wyter Entwicklig vu Indien isch di vedisch Zyt gsii (rund 1500 bis 500 v. Chr.), wu d Grundlage vu dr hitige Kultur gschaffe wore sin. Iber di bolitisch Entwicklig waißt mer dytli weniger wie iber di religies un philosophisch Entwicklig. Geg Ändi vu dr vedische Zyt sin d Upanishade gschaffe wore, wu d Basis vu dr Religione Hinduismus, Buddhismus un Jainismus bilde, wu alli z Indie entstande sin. Um des Zyt het s au d Urbanisierig in dr Gangesebeni un dr Ufstiig vu regionale Chengirych wie Magadha gee.
Ab em 6. Johrhundert v. Chr. isch dr Buddhismus entstande, wu rund 500 Johr lang näb em Hinduismus di di wichtigscht Gaischtesstremig z Indie gsii isch. Im 4. Johrhundert v. Chr. isch mit em Maurya-Rych zum erschte Mol en indisch Großrych entatande, wu unter em Ashoka fascht iber dr ganz Subkontinent gherrscht ghaa het. Dr Ashoka het si noch e Huffe Eroberigsziig em Buddhismus zuegwändet, wun er im aigene Land un bis uf Sri Lanka, Sidoschtasie un im Mittlere Oschten het welle verbraite. Im 3. Johrhundert v. Chr. het s e Bluescht vu dr Prakrit-Literatur un vu dr tamilische Sangam-Literatur im sidligen Indie gee. Noch em Dod vum Ashoka isch s Maurya-Rych nodisno wider in e Hufe Chlaistaate ussenandergheit, wu erscht im 4. Johrhundert n. Chr. vu dr Gupta wider zue me Großrych z Nordindien zämegfiert wore sin. Mit em Buddhismus het Indie ne große kulturällen Yyfluss ghaa uf dr ganz Zäntral- un Oschtasie. D Uusbraitig vum Hinduismus un vum Buddhismus iber Indochina bis in s hitig Indonesie het d Gschicht un d Kultur vu däne Länder bregt. As letschte große Ferderer vum Buddhismus z Indie giltet dr Harshavardhana. Däm sy Herrschaft im Nordindie vum 7. Johrhundert markiert dr Ibergang zum indische Mittelalter.
Indischs Mittelalter un Mogulzyt
Arabischi Eroberungszig im 8. Johrhundert hän dr Islam uf Nordweschtindie brocht. Wu d Araber versuecht hän, uf Gujarat un driber uuse fiiri z dringe, het dr indisch Chenig Vikramaditya II. vu dr weschtlige Chalukya-Dinaschty iber si gsiigt. Vum 8. Johrhundert bis zum 10. Johrhundert hän di drei Dinaschtie Rashtrakuta, Pala un Pratihara iber e große Dail vu Indie gherrscht un hän unterenand um d Vorherrschaft z Nordindie kämpft. Im Side vu Indie hän d Chola-Dinaschty un d Chalukya-Dinaschty gherrscht vum 10. bis zum 12. Johrhundert. Zuen ere Dominanz vu muslimische Staaten im Norden un zuen ere Islamisierig vu greßere Dail vu dr dertige Bevelkerig isch aber erscht mit dr Invasione vu zäntralasiatische islamische Mächt ab em 12. Johrhundert chuu. S Sultanat vu Delhi het sy Macht sogar churzzytig in dr Siden uusgwytet, ainewäg isch sy kulturällen Yyfluss uf dr Norde nie arg groß sii. Dr Yyfall vu dr Mongolen anne 1398 het s Sultanat gschwecht, sodass di hinduistische Regionalrych wider sterker wore sin. Erscht mit dr Grindig vum Mogulrych im 16. Johrhundert, sin di muslimische Herrscher fir rund 200 Johr wider zue de wichtigschte bolitische Chraft im Norde wore. S Mogulrych het s bis anne 1857 gee. Wichtig Herrscher wie dr Akbar, dr Jahangir, dr Shah Jahan un dr Aurangzeb hän nit nume d Gränze vum Rych bis uf dr Dekkan uusdehnt, si hän au ne modärn Verwaltigs- un Staatswääse gschaffe un d Chinscht gferderet. Hinduistischi Chenigdimer het s in däre Zyt nume no im Side gee, zem Byschpel z Vijayanagar. Im spote 17. Johrhundert isch s hinduistisch Maratha-Rych grindet wore, wu im spote 18. Johrhundert s Mogulrych iberrännt het un e große Dail vu Nordindien eroberet het.
Europäischi Kolonialherrschaft un Unabhängigkaitsbewegig
Wu dr Vasco da Gama anne1498 dr Seeweg uf Indien entdeckt ghaa het, het Portugal ab 1505 aagfange mit dr Eroberig vu chlaine Kischtestitzpinkt. Ab 1756 het di britisch Oschtindie-Kompany (British East India Company) vu ihre Hafestitzpinkt Calcutta (hit: Kalkutta), Madras (hit: Chennai) un Bombay (hit: Mumbai) uus wyti Dail vu Indien eroberet. Em Yyfluss vu dr europäische Kolonialmächt Portugal, Niderlande un Frankrych, wu s vorhär gee het, het si im großen un ganze ne Änd gmacht. Loyali Firschte hän ihri Staate mit ere yygränzte Suveränitet bhalte, wie Hyderabad, Bhopal, Mysore oder Kaschmir. 1857/58 sin Dail vu dr Bevelkerig vu Nordindien im Sepoy-Ufstand gege d Herrschaft vu dr Oschtindie-Kompany ufgstande. Wu dä Ufstand nidergschlaa gsii isch, isch d Kompany ufglest woren un Indien isch dr diräkte Kontroll dur Großbritannien unterstellt wore. Di britische Monarche hän ab 1877 (bis 1947) zuesätzli dr Titel Empress of India bzw. Emperor of India (Chaiser(i) vu Indie) drait.
Anne 1885 isch z Bombay dr Indian National Congress (Kongrässbartei) grindet wore. Är het aafangs nit d Unabhängigkait vu Indie gforderet, nume mee bolitischi Rächt un Mitsproch fir di aimisch Bevelkerig. Syni Mitglider sin in dr Hauptsach Hindus un Parse gsii. Di muslimisch Oberschicht isch uf Abstand blibe, wel ihre Wortfierer Sayyid Ahmad Khan gferchtet het, ass si dir Yyfierig vum Meehaitsprinzip us dr Verwaltig drängt wäre. Statt däm isch 1906 d Muslimliga as Inträsseverdrättig vu dr Muslim grindet wore. Im Lauf vum 19. un 20. Johrhundert isch d Religion fir di Hyfe Velker z Indie all wichtiger woren as Bindigsgliid
Im Erschte Wältchrieg isch di groß Meehait vu dr Bevelkerig no loyal blibe. Us Wuet, ass Großbritannie bi dr Ufdailig vum Osmanische Rych mitgmacht het, hän si dernoo au ne Hufe Muslim dr Unabhängigkaitsbewegig aagschlosse. Bim Zweete Wältchrieg het Indie aafangs mit ere 200.000 Mann starke Freiwilligenarmee uf dr Syte vu Großbritannie mitgmacht, wu im Lauf vum Chrieg uf iber zwoo Millione Soldaten aagwachsen isch. Bi Chriegsänd sin iber 24.000 indischi Soldate gfalle gsii, iber 11.000 vermisst un zwoo Millione Mänsche verhungeret.
Dr gwaltfrei Widerstand gege di britisch Kolonialherrschaft, vor allem unter em Mohandas Karamchand Gandhi un em Jawaharlal Nehru, het anne 1947 zur Unabhängigkait gfiert. Glychzytig het d Kolonialmacht d Kolony Britisch-Indie, wu fascht dr ganz indi Subkontinänt umfasst het, in zwee Staate dailt, di säkular Indisch Union un di chlainer Islamische Republik Pakischtan. D Brite hän dodermit dr Forderige vu dr Muslimliga un ihrem Fierer Muhammad Ali Jinnah noch eme aigen Nationalstaat mit muslimischer Bevelkerigsmeerhait noogeee, wu syt dr 1930er Johr all luter wore sin.
Syt dr Unabhängigkait
D Dailig het zue aire vu dr greschte Verdrybigs- un Fluchtbewegige in dr Gschicht gfiert. Rund 10 Millione Hindu un Sikh sin us Pakischtan verdribe wore, rund 7 Millione Muslim us Indie. 750.000 bis ai Million Mänsche sin ums Lääbe chuu. Di dur Schutzverdreg an d Brite bundene Firschtestaate hän scho vor dr Unabhängigkait ihre Bydritt zue dr Indischen Union verchindet. Nume zwai sin em Yygliderigsprozäss vu dr Firschtedimer ärnschthaft im Wäg gstande. Dr muslimisch Herrscher vum fascht uusschließli hinduistische Hyderabad isch dur dr Yymarsch vu indische Druppe zum Aaschluss zwunge wore. Z Kaschmir, wu vor allem Muslim lääbe, het dr Maharadscha, wu sälber Hindu gsii isch, sy Entschaidig verzegeret. Wu muslimischi Kämpfer in sy Land yydrunge sin, het er si schließli doch zum Bydritt zue Indien entschlosse, wu dr grescht Dail vum ehmolige Firschtedum bsetzt het. Pakischtan het dr Bydritt as nit rächtmäßig aagsääne, des het zum Erschte Indisch-Pakischtanische Chrieg um Kaschmir (1947 bis 1949) gfiert. Syterhär schwält in dr Gränzregion dr Kaschmir-Konflikt, wu 1965 au zum Zweete Indisch-Pakischtanische Chrieg un 1999 zum Kargil-Chrieg gfiert het.
Unimog
Unimog isch a Fahrzeig mit vier Rädle, wo alli chönne aadriibe wärde. Er zelt zu de Chliilastwääge und Gräät chönne an en aakupplet wärde. Er wird vil in dr Land- und Forstwirtschaft iigsetzt und bim Milidäär. Vor allem in schwiirigem Gländ wird er vilmol wäge siiner groosse Boodefreihäit und em Vierraadaadriib iigsetzt.
Indien
Syt dr Unabhängigkait
Am 26. Novämber 1949 isch Indien em Commonwealth of Nations bydrätte un am 26. Jänner 1950 isch d Verfassig in Chraft drätte, wu Indie derdur zuen ere Republik woren isch. Gränzstryt hän 1962 zuen eme churze Chrieg mit dr Volksrepublik China gfiert, em sognännte Indisch-Chinesische Gränzchrieg. Di indisch Unterstitzig vun ere Unabhängigkaitsbewegig im domolige Oschtpakischtan het 1971 zum dritte Chrieg zwische Indien un Pakischtan gfiert un am Änd zue dr Dailig vu Pakischtan un dr Grindig vum neie, au islamisch bregte Staat Bangladesch.
Unimog
Dr Naame Unimog isch en en Abchürzig für „Universal-Motor-Gerät“. Er isch sit 1949 bi Boehringer Werkzeugmaschinen in Serii baut worde. 1951 het Daimler-Benz d Firma übernoo und sit denn isch Unimog e Modällbezäichnig vo Mercedes-Benz. Mee as 50 Joor lang isch dr Unimog z Gaggenau broduziert worde, sit 2002 wird er z Wörth am Rhii härgstellt. D Marke Unimog isch gschützt.
Indien
Syt dr Unabhängigkait
Innebolitisch het d Kongrässbartei unter em Premierminischter Jawaharlal Nehru vu 1947 bis 1964, un derno no bis aafangs 1970er Johr di jung, unabhängig Demokraty bstimmt. Oppositionsbarteie hän nume uf Bundesstaate- oder kommunaler Ebeni ne Roll gspiilt. Erscht wu em sy Nehru Dochter Indira Gandhi, wu 1966 Premierminischteri woren isch, d Bartei zäntralisiert ghaa het un ihri aige Machtposition versuecht het uuszböue, isch s dr Opposition glunge, sich uf Bundesebeni z formiere. E Gricht z Allahabad het d Indira Gandhi anne 1975 fir schuldig bfunde wäge Uureglemäßigkaite bi dr Wahle 1971. Statt zruggzdrätte het si dr Notstand uusgruefe un bis 1977 per Dekret regiert. Demokratischi Grundrächt wie d Brässe- un Versammligsfreihait sin stark yygschränkt gsii. No däm de facto diktatorische Regime het d Bartei 1977 bi dr Wahle dytli verlore. Vu 1977 bis 1979 het wäge däm e Koalition unter dr Fierig vu dr Janata Party regiert un zum erschte Mol nit d Kongrässbartei. Dur d Wahle vu 1980 isch d Indira Gandhi retuur chuu an d Macht. In ihre zwoote Amtsperiod het si dr Konflikt im Punjab zuegspitzt, wu sikhistischi Separatischte ne aigene Staat gforderet hän. Wu si militanti Sikh im Guldine Tämpel z Amritsar verschanzt ghaa hän, het d Gandhi 1984 in dr Operation Blue Star dr Tämpel dur Militer stirme loo. Im Lauf vu dr bluetige Uusschrytige, wu s derno gee het im Land, isch d Gandhi vu me Sikh-Lyybwächter umbrocht wore. Ihre Suhn Rajiv Gandhi het d Regierigsgschäft ibernuu, het aber syni blante Reforme nit chenne umsetze. E Bstächigsskandal im Zämmehang mit dr schwedische Rischtigskonzärn Bofors het schließli derzue gfiert, ass d Opposition d Wahle 1989 gwunne het. No zwai Johr het d Kongrässbartei aber wider d Barlemäntswale vu 1991 gwunne, im Wahlkampf isch dr Rajiv Gandhi umbrocht wore. D Regierig unter em P. V. Narasimha Rao het e wirtschaftligi Liberalisierig un e ussebolitischi Neioriäntierig vum syt em Nehru sozialistisch uusgrichtet Land yyglaitet. Dur des Reformprogramm sin Staatsbedriib privatisiert wore, Handelsbschränkige glupft un Styyre gsänkt wore.
Syt dr 1980er Johr het s e dytlige Ufschwung vum Hindu-Nationalismus gee. D Ussenandersetzige um d Babri-Moschee z Ayodhya (Uttar Pradesh), wu an dr Stell vun eme friejere Hindutämpel böue woren isch, isch 1992 eskaliert. Hinduistischi Extremischte hän s Gotteshuus gschlisse, was zue landeswyte bluetige Uusschrytige gfiert het. Dr bolitisch Arm vu dr Hindu-Nationalischte, d Bharatiya Janata Party (BJP), hetz wische 1998 un 2004 e Regierigskoalition mit em Atal Bihari Vajpayee as Regierigsschef aagfiert. 2004 het aber wider d Kongrässbartei d Wahle gwunne unter dr Sonia Gandhi, dr Wittfrau vum Rajiv Gandhi. No Protescht vu dr Opposition wäg ihre italienische Abstammig het si uf s Amt vu dr Premierminischteri verzichtet. Statt ihre isch dr ehmolig Finanzminischter Manmohan Singh Regierigsschef wore. Anne 2014 het di oppositionäll BJP gwunne un ihre Spitzekandidat Narendra Modi isch Minischterbresidänt wore.
Di fundamäntle Brobläm vu Indie sin hite d Iberbevelkerig, d Armuet drotz em wirtschaftlige Ufschwung, d Umwältverdräckig un di ethnische un religies Konflikt im Land, vor alle zwisch Hindu un Muslim. Derzue chunnt dr ussebolitische Konflikt mit Pakischtan um d Region Kaschmir, w uno brisanter woren isch, syter ass beedi Staaten Atommächt wore sin (Indien ab 1974, Pakischtan ab 1998).
Gliidstaaten und Territorie
Indien isch in 29 Bundesstaate (ängl. States) un siben Unionsterritorie (ängl. Union Territories) glideret, wu unterdailt sin in insgsamt iber 600 Dischtrikt (ängl. Districts). Derwylscht d Unionsterritorie vu dr Zäntralregierig z Neu-Delhi verwaltet wäre, het e jede Bundesstaat en aige Barlemänt un en aigeni Regierig.
*) Unionsterritorium **) vu Indie kontrollierte Dail
Teatre-Museu Dalí
S Teatre-Museu Dalí (Schbanisch: Teatro-Museo Dalí; Dütsch: Theatermuseum Dalí) isch e Museum für e Künstler Salvador Dalí in siner katalaanischen Heimetstadt Figueres.
Gschicht
S Museum isch im Joor 1974 eröffnet worde und mä het s in de 1980er Joor erwiiteret worde. Dr Dalí het sich in dr Krüpte vom Museum lo begraabe.
Bermatingen
Bermadinge (dt. Bermatingen) isch e Gmond im Bodeseekrais z Bade-Wirtteberg. D Gmond hot Iiwohner (Stand: ).
Geografi
Dr Bann bstoht us 59,9 % Landwirtschaftsfleche, 24,1 % Wald, 13,7 % Sidlungsflechi un 2,3 % sunschtiger Flechi.
Gmaindsgliiderig
Zue Bermadinge ghere d Ortsdoal Bermadinge un Ahusa (Ahausen).
Gschicht
Bermadinge isch zum erschte Mol gnennt wore anne 779.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 2006: 1 2006: WASG, seit 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialäkt vu Bermadinge ghert zum Bodeseealemannisch.
Emarèse
Emarèse (frankoprov. Maréiza) isch e Gmai in dr autonome Provinz Augschtdal z Italie.
Émarèse ghert zue dr Gmainschaft Unité de communes Mont-Cervin.
Grömbach
Greambach (amtlich Grömbach) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Greambach leit em Nordschwarzwald zwische dr Nagold un em Zinsbach. Nochbergmoede send Simmersfeld, Altensteig, Wernerschberg, Pfalzgrofeweiler ond Seewald.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 17,1 % Landwirtschaftsfleche, 76,1 % Wald, 5,3 % Sidlongsfleche ond 1,6 % sonschticher Fleche.
Emarèse
Geografi
Zue dr Gmai ghere d Wyyler La Saléraz, Émarèse, Érésaz, Ravet, Chassan, Settarme, Sommarèse, Longeon. Nochbergmaine sin Brusson, Challand-Saint-Anselme, Challand-Saint-Victor, Montjovet un Saint-Vincent
Grömbach
Gmoedsgliderong
Zua Greambach gheret koene weiter Ortsdoel.
Emarèse
Gschicht
Dr Grinder vum Huus Savoyen, dr Humbert I mit dr wysse Händ, het anne 1025 s Augschtdal as Leeche griegt. Mid Uusnahme vun e baar Johr (1691, 1704–1706, 1798–1814 zue Frankrych) het s Augschtdal derno zem Huus Savoyen gheert bis anne 1946, d. h. bis dr letscht italienisch Chenig abdankt ghaa het. Wu s italienisch Chenigrych anne 1861 grindet woren isch, isch s Augschtdal zue dr Provinz Turin chuu. Anne 1927 isch s derno ne aigestädnigi Provinz wore. Im Faschismus isch di franzesisch Sproch verbote wore un s het e starki Italienisierigsbolitik gee. Vu 1939 bis 1945 het Émarèse dr italienisiert Name Emarese drait. Noch em Zweede Wältchrieg het s Augschtdal anne 1948 e autonome Sonderstatus griegt.
Politik
D Burgermaischteri vu Émarèse isch d Lucina Grivon.
Grömbach
Gschicht
Greambachischt 1075 zom erschte Mol gnennt worde als Gruonbach.
Emarèse
Sproch und Dialäkt
Dr frankoprovenzalisch Dialäkt vu Émarèse ghert zum Valdostanisch (Valdôtèn).
Grömbach
Verwaltong
Greambach hot mit dr Gmoene Pfalzgrofeweiler ond Wernerschberg e Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Emarèse
Sproch und Dialäkt
Anne 2001 het d Fondation Émile Chanoux in Zämmenarbet mit em Centre d'Études Linguistiques pour l'Europe un dr Università degli Studi di Trento di soziolinguistisch Situation vu allne Gmaine im Augschtdal untersuecht. Doderzue isch im Septämber un Oktober 2002 e Froogebooge verschickt woore. Vu Émarèse sin 52 Froogebeege wider retuurchuu.
Grömbach
Verwaltong
Dr Schuldes vo Greambach ischt dr Armin Pioch.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Greambach ghert zom Schwäbisch.
Inzlingen
Inzlige litt im südweschdlichschde Zipfeli vo Bade-Würtemberg uff eme Usläufer vom Dinkelbärg im Dreiländereck Dütschland - Schwiz- Frankrich un hett e unmiddelbari Gränz zum Kanton Basel Schdadt.
S´litt uff ere Höchi vo 365 m ü.M., die högschdi Erhebig isch 514 m un die niedrigschdi 314 m. Idyllisch iibettet in e Daal isch Inzlige umgää vo vil Wald un Matte.
D´Gmei isch polidisch sälbschdändig mit ere eigene Verwaldig, wo im Wasserschloss ihr Sitz hett.
Gschichd vom Dorf
Urkundlich erwähnt isch Inzlige s´erschd mool 1229 als " Inzlingin".
Di - inge Orte hen en germanische Urschprung. Vermuedlich hett im 6. - 7. Joohrhundert e Herr Inzilo obe an de Stroßeegge " Kapelle- Steinewäg" e Buurehof errichtet, un doodruf isch de Ortsname begründet.
Unterinzlige wird au erwähnt, es gitt e Bezeichnig voo "Hinderseppige", was d´Vermuedig zulosst, daß es urschprünglich zwei Dörfer gsi sin, wo ums Joohr 1238, wo d´Dorfchille " St. Peter un Paul" errichdet worde isch, zämmegwagse sin.
Gschicht vom Wasserschlössli
D´Familie Reich vo Reichestein, wo e Basler Gschlecht gsi isch, het 1394 die Hohe Gerichtsbarkeit über Inzlige als Lehe erhalde.
S´wird vermueded, daß es Schloss in drei Abschnitt baut worde isch, e genaues Datum litt nitt vor, me vermueded, s´mues so um 1500 gsi sii. Usbaut hänn sie um 1563 - 1566, schpöder dann in de Joohre zwüsche 1674 und 1745 hett es sie barocke Karakter erhalde.
1805 isch Öschdreich zwunge worde, die Bsitztümer abz´drädde, vo do ewäg hett Inzlige zue Bade ghört.
1819 ändet die langi Reicheschdeiner Gschicht, s´Schloss un au de Waidhof sin verchauft worde. Im Lauf vo de Zitt hett es mehreri Eigedümer vom Schloss geh un es isch au für verschiedeni Zwäck, wie Industriebetrieb, Wohnhuus und Landwirtschaft gnutzt worde.