cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liberales Judentum
Grundsetz
S Reformjuudedum däilt die jüüdische Gebot in ethischi und rituelli Gsetz ii. Die ethische Gsetz si zitlos und unveränderlig, die rituelle Gsetz hingege chönne veränderet wärde, zum si em Lääbensumfäld vo de Glöibige aazbasse. Im Gegesatz zum orthodoxe Juudedum goot s Reformjuudedum von ere Offebaarig vo Gott us, wo in dr Gschicht immer witer goot. D Offebaarig chunnt vo Gott und wird dur Mensche vermiddlet. Es isch e dünamische und kontinuierlige („progressive“) Brozäss und nit dr äimoolig Akt, wo dr Mose vo Gott wörtlig d Tora („schriftligi Leer“) und alli Usleegige („mündligi Leer“, spööter im Talmud und in dr Rabbinische Litratuur ufgschriibe) überchoo het.
Schlacht von Adrianopel (378)
D Schlacht vo Adrianopel het am 9. August 378 stattgfunde. In dr Schlacht häi die terwingische Gote e römischi Armee under em Kaiser Valens vernichdend gschlaage. Öbbe 20'000 Römer si umcho, drunder au dr Kaiser Valens, wo d Liiche von em nie gfunde worde isch. Es isch die folgeriichsti Niiderlaag vo de Römer sit dr Schlacht vo Cannae (216 vor dr Zitwändi) und dr Varusschlacht (9 noch dr Zitwändi) gsi.
Vorgschicht
D Terwinge si uf dr Flucht vor de Hunne gsi und dr Kaiser het ene erlaubt, d Donau z überkweere und sich uf em Gebiet vom Römische Riich niiderzloo. Si häi drfür de Römer Soldate müesse stelle. Wo d Römer iiri Verspräche de Terwinge gegenüber nid erfüllt häi, häi d Gote schliesslig gege sä rebelliert.
Dr Blatz vo dr Schlacht in dr Milidäärgschicht
D Schlacht vo Adrianopel wird mänggisch as dr ersti groossi Siig in Öiropa vo dr panzerete Riterei über disziplinierti panzereti Fuesssoldate (Legionäär) aagluegt und eso as d Geburtsstund vo de middelalterlige Ritterarmeä. Vom taktische Ablauf vo dr Schlacht häär cha die These aber nit überzüüge, wil d Römer au e schweer panzereti Kawallerii (cataphracti) ghaa häi, wo aber vo de Gote in d Flucht gschlaage worde isch. Eso si d Flanke vo dr Römische Infanterii gege d Aagriff vo de gotische und alanische Lanzeritter schutzlos gsi. Die römischi Infanterii het nid verloore, wil d Kampfwiis vo iire Gegner überlääge gsi weer, sondern wil die römischi Ufklärung Fääler gmacht het, dr überraschendi Aagriff vo de greuthungische Gote nit vorusgsee und d Zaal vo de Find drastisch underschetzt het.
Lagrange (Territoire de Belfort)
Lagrange (ditsch Scheuern) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Lagrange ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1322.
S Gebiet um Lagrange hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Verwàltung
vun Lagrange ìsch. Lagrange ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Lagrange ghert zem Franc-Comtois.
Rieux (Morbihan)
Rieux (Gallo Rioes, bretonisch Reoz) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Rieux lyt 49 km vu Vannes un 96 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 81 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Redon im Département Ille-et-Vilaine, Saint-Nicolas-de-Redon un Fégréac im Département Loire-Atlantique, Théhillac, Saint-Dolay, Allaire un Saint-Jean-la-Poterie im Département Morbihan.
Gschicht
Rieux isch zum erschte Mol gnännt wore anne 862 as Reus (1075: Rius, 1112: Rex, 1255: Rieu, 1281: Rieux).
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Rieux ghert zum Gallo.
Gewässer
Es Gwässer isch en Mängi vo Wasser amene bestimte Oort in dr Natur.
Havanna
Havanna (spanisch La Habana) isch d Hauptstadt vu dr Republik Kuba un glychzytig e aigeständigi Browinz. Mit rund 2,10 Millione Yywohner un ere Flechi vu 728,26 km² isch si no dr Yywohnerzahl un au no dr Flechi di grescht Metropol vu dr Karibik. D Stadt isch s bolitisch Zäntrum vum Land un Sitz vu dr Regierig, vu vyl Minischterie un Unternähme un vu iber 90 Botschafte. Syter 1982 isch d Altstadt, La Habana Vieja, UNESCO-Wältärb.
Gewässer
Forschig
In dr Gwässerforschig isch d Hydrology die Wüsseschaft, wo d Gwässer uf dr Ärdoberflechi undersuecht, und d Hydrogeologie die, wo das mit de underirdische Gwässer macht.
Havanna
Geografy
D Stadt gränzt im Norde an dr Atlantisch Ozean bzw. d Stroß vu Florida un lyt sidlig un weschtli vu dr Bucht vu Havanna („Bahía de La Habana“). Dr Fluss Río Almendares goot vu Süde no Norde dur d Stadt un mindet schließli weschtli vu dr Bucht in d Floridastroß. In Bucht, wu eschtli vum Zäntrum lyt, het s di drei große Hääfe vu dr Stadt: Marimelena, Guanabacoa un Atarés.
Gschicht
Havanna isch anne 1519 vu de Spanier grindet wore wäg dr strategisch ginschtige Lag fir s spanisch Kolonialrych. D Stadt het as Angelpunkt dient, vu do isch d Eroberig vum Kontinänt dur d Spanier uusgange. Dr Philipp II. vu Spanie het Havanna anne 1592 s Stadträcht gee, Havanna isch aber scho syter 1552 d Hauptstadt vu Kuba. Dr Undergang vum Schlachtschiff USS Maine im Haafe vu Havanna im Johr 1898 isch dr diräkt Uusleser vum Spanisch-Amerikanische Chrieg gsii.
Wolke
E Wulke isch en Aasammlig vo seer fiine Wasserdröpfli (Nääbel) oder Iiskristall in dr Atmosfääre. S Wort goot uf die indogermanischi Wurzle uelg „füecht, nass“ zrugg und isch dorum mit em Adjektiv wääl und em Flussname Wolga sproochlig verwandt
Übersicht
Wulke cha mä gsee, wil Liecht wäge dr Mie-Ströijig gströit wird. Das git e Tyndall-Effekt und wäge däm wärde d Dröpfli, wo äigetlig farbloos si, sichtbar.
D Wasserdröpfli bilde sich um Kondensazionskärn ume, wenn die relativi Füechtikäit vo dr Luft e Bitzeli (höggstens äi Brozänt) hööcher as 100 Brozänt isch. Das cha äntwääder bassiere, wenn d Luft ufstigt (Thermik, uuferutsche an andere Luftschichte oder am e Bärghang) und eso chüeler wird oder wenn sich zwäi Luftmänge vermische. Bim Kondensiere wird d Verdampfigswermi vom Wasser frei, und das schwecht s Abchüele vo dr Luft ab, wenn si no witer uufestigt. Eso cha d Luft in gröösseri Hööchene stiige. Wenn d Luft ruejig isch und es nume wenig Kondensazionskärn het, cha s zun ere Übersättigung vo dr Luft mit Wasserdampf choo. Au wenn dr relativ Wasserghalt denn dütlig hööcher as 100 Brozänt isch, git s doch no kä Kondensazion. Dr Wasserghalt muess zerst no hööcher wärde, bevor er kondensiert. Bin ere Lufttämpratuur under −10 °C chönne sich an de Kondensazionskärn Iiskristall (Schneeflocke) dur Resublimazion bilde. Kondensationskärn si elektrisch glaade und häi e Gröössi vo 1 nm bis 1000 nm. Si entstöön dur Hushalt, Industri, Landwirtschaft, d Natur und kosmischi Straalig (Bischbil Nääbelchammere). Wenn d Kondensazion emol aagfange het, kondensiert immer mee Wasserdampf an däm Blatz, bis e sichtbars Nääbeldröpfli entstoot. In dr meteorologische Süstematik wärde d Wulke zu de Hydrometeor zelt.
Wulke drifft mä hauptsächlig in dr Droposfääre aa, zum Däil au in dr Stratosfääre und dr Mesosfääre (Nachtwulke, wo lüchte). Si underschäide sich drbii, wie si entstöön, und häi dorum au underschiidligi Äigeschafte. Es isch liecht an ene d Wätterlaag z beobachde. Wemm mä d Form, s Usgsee und d Hööchi und wie si sich über d Zit verändere, richdig interbretiert, cha mä Ussaage zur lokale Wätterentwigglig mache. Für dass mä d Beobachdige enander cha middäile, wärde d Wulke klassifiziert. In dr Braxis isch vor allem d Iidäilig in Wulkegattige und Wulkenarte vo Bedütig. In de mäiste Gebiet dräte bestimmti Wulkenarte hüfig uf, bsundrigs wenn d Wätterlaag öbbe gliich isch. Aber alli Wulkeforme chönne überall uf dr Ärde vorchoo. D Wältorganisazion für Meteorologii reeglet d Klassifikazion vo de Wulke internazional äihäitlig.
Näben iire optische Äigeschafte und iirer Schönhäit, wo scho immer d Fantasii vo de Mensche aagregt het, si d Wulke bin e hufe Frooge in dr Wüsseschaft wichdig. Das gältet bsundrigs für e Straaligshushalt vo dr Ärde, d Verdäilig vo de Niiderschleeg und d Atmosfäärechemii. D Nefologii (Wulkekund) isch e Däilberiich vo dr Meteorologii, wo aber nume sälte as en äigeständigi Fachrichdig aagluegt wird; as iire Begründer gältet dr Luke Howard.
Comersee
Der Comer See – oder au Comersee gschribe – isch e grosse Alperandsee uf der Südsyte vo den Alpe. Uf Iteliänisch heisst er Lago di Como und me seit em eifach au Lario, was vom antike römische Name Larius lacus chunt.
Der See lyt i der iteliänische Region Lombardei. Er het d Flechi vo 146 Kwadratkilometer und lyt im ene Tal und het drum e längi, schmali Form, wo im undere Deil in zwe Ärm ufdeilt isch. Vo obe bis unde isch er 51 Kilometer lang. Am tüfschte Punkt vom See isch der Seebode 425 Meter wyt under der Oberflechi. Wil die aber nume uf 199 Meter über em Meeresspiegel lyt, chunt das Tal also wyt under d Meeresoberflechi abe. Das töife Becki het der Addagletscher i de Yschzyte usgrabe.
Ganz oben am See münde d Adda, wo us em Vältlin chunt, und d Mera, wo am Malojapass afoot und dur s Bergell abelauft, in Comersee. Ihri Mündige sind zwe Kilometer wyt usenand. D Oberlöif vo de Flüss liged i der iteliänische Provinz Sondrio, ganz churz vor em See chöme si aber i d Provinz Como, wo der See derzue ghört.
Chlyneri Zueflüss sind der Liro, der  Albano und der Telo, wo vo der Bärgchetti weschtlech vom See abelauf, d Breggia, wo vom schwiizerische Chiasso us bi Cernobbio an See abechunt, und uf der Oschtsyte vom See sin dr Varrone un d Pioverna.
Im undere Deil isch der See i zwöi längi Seebecki ufdeilt, das vo der Stadt Como (wo uf Dütsch Chum heisst) und das vo der Stadt Lecco. Bi dere Stadt flüsst s Wasser mit em Fluss Adda us em Comersee use, und dä Fluss chunt churz drufabe dure See Lago di Garlate und denn öschtlech vo Mailand dure und mündet i der Nöchi vo Cremona in Po.
Grösseri Ortschafte rund um e See sind au Colico, Dongo, Gravedona, Menaggio, Bellagio, Cernobbio und Bellano. Bi Cernobbio isch d Landesgränze vo der Schwiiz nume drü Kilometer wyt vom See wäg.
FC St. Gallen
De FC Sanggalle isch e Schwiizer Fuessballverain us de Stadt Sanggalle, wo 1879 gründet worde isch. Er isch de ältischt Fuessballclub i de Schwiiz und aine vo de älteschte ufem Europäische Feschtland.
Di erscht Mannschaft spilt aktuell i de Raiffeisen Super League, d U-21-Mannschaft i de 1. Liga Promotion, di zwait Mannschaft i de 5. Liga. De FC St. Galle isch zwai Mol Schwizer Maischter worde (1904 und 2000). 1969 isch er Schwiizer Cupsiger worde. Dezue hät er 1978 de Ligacup gwune.
Berüemti (Ex-)Schpiiler sind de Tranquillo Barnetta, de Ivan Zamorano, de Hugo Rubio, de Weltmeischter Marco Tardelli, de Jörg Stiel, de Charles Amoah, de Ratinho, de Armin Veh, de Luigi Stomeo, de Fredy Scheiwiller, de Hanspeter Zwicker und viili mee.
Quantenverschränkung
D Kwanteverschränkig (sälte Kwantekorrelazioon) isch e füsikalischs Fenomeen us em Beriich vo dr Kwantemechanik. Zwäi oder mee Däili chönne e nitlokali Verbindig mitenander haa, wo mä as Verschränkig bezäichnet. Mässige vo bestimmte Observable vo verschränkte Däili si korreliert, das häisst, wemm mä e Kwanteäigeschaft bim Däili A (z. B. Spin) misst, so drifft mä d Äigeschaft, wo drzue korreliert isch, (z. B. e negative Spin) ooni Verzöögerig au bim Däili B aa, wo mit A verschränkt isch. Es gseet us, wie wenn zwüsche de mässbare Äigeschafte (Observable) vo de Süsteem Beziejige bestöön, wo in dr klassische Füsik und au in klassische naturfilosofische Uffassige nit chönne existiere. D Interpretazionskontrovärse, wo das Fenomeen usglööst het, beträffe u. a. s sogenannt Einstein-Podolsky-Rosen-Paradoxon. Für zum s Gsamtsüsteem richdug z beschriibe, cha mä die verschränkte Däili dorum nüme as äinzelni Däili mit definierte Zueständ beschriibe, sondern nume no s Gsamtsüsteem as sonigs. Sust cha mä d Korrelazioone (d Abhängigkäite) zwüsche de Mässwärt vo de Äinzeldäili (und eso zwüsche de Äigezueständ, wo zu de gmässnige Äigewärt ghööre) nit erklääre.
S Überdrääge vo Informazion
D Verschränkig widerspricht aber em Gäist vo dr Relatiwidäätstheorii nid, wo noch ere Informazioon nid schnäller as mit dr Gschwindikäit vom Liecht cha überdräit wärde. Verschränkti Süsteem chönne zwar au über groossi Distanze mitenander wäggselwirke, drbii cha aber käi Informazion überdräit wärde, sodass d Kausalidäät nit verletzt isch. Dodrfür git s zwäi Gründ:
Zwar isch s nid mööglig Informazion dur Verschränkig elläi z überdrääge, mä cha s aber mit meerere verschränkte Zueständ zämme mit eme klassische Informazionskanal (Kwanteteleportazioon) mache. Drotz em Name chönne wägen em klassische Informazioonskanal käini Informazioone schnäller as Liecht überdräit wärde.
Plougoulm
Plougoulm (bretonisch Plougouloum) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Plougoulm lyt am Guillec am Atlantik, 75 km vu Quimper un 45 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 61 m iber Normalnull.
Bezirk Monthey
Dr Bizirk Monthey (dt. Bezirk Monthey, fr. District de Monthey) isch en Bizirk vam Kanton Wallis iner Schwiz. Höiptoort isch Monthey.
Plougoulm
Gschicht
Plougoulm isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1019 as Plebs Columbe (1330 Ploecolm, 1427 Plebs Columbani, 1448 Ploecolm, 1516 Plougoulm, 1599 Plougouloum, 1629 Couffon Ploegulm).
Bezirk Monthey
Gmeinde
Zum Bizirk Monthey gcheerunt nin Gmeinde:
Plougoulm
Verwaltig
vu Plougoulm isch. Plougoulm ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Plougoulm ghert zem Bretonisch.
5. Februar
Dr '''5. Februar''' isch dr 36. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 329 (in Schaltjohr 330) Däg bis zum Änd vum Johr.
Rheinbrücke Albbruck–Schwaderloch
D Rhybrugg Albrugg–Schwaderloch, au Steeg Schwaderloch benamst, isch è Fuèßgänger- un Zweiradfaarerbrugg übber dè Hochrhy bi Albrugg un Schwaderloch.
Si füürt vo dè Albrugger Rhyinslè (dõher auch als Rhyinselbrugg bezeichnèt) wo durch dè Wärchskanaal vo dè stillglaitè Bapyri Albrugg bildet wörd, uff d Schwizer Sitè durrègòt. D Brugg isch zimli schmal un sellèwäg nu für Fuèßgänger un Zweiradfaarer vo beidè Sitü uus zuèglõ.
I dè Mitti vo dè Brugg git s è abschlièßbars Gitterdor. Uff beidè Sitè vum Rhy stòt è Zollhüsli, wo beidi nimmi bruucht wörrèd. Uff dè Schwizer Sitè isch zuèdèmm èn Schindlerbunker vorhandè, wo vo dèmm uus früèner d Sprengig vum Steeg hèt chonnè uusglöst wörrè.
D Vokeersflüss übber dè Steeg sin insofèrn moderat, well dè Strõssèvokeer übber diè benõchbòrtè Strõssèbruggè z Waldshuèt un z Laufèburg drübber gòt. Allerdings wörd sellèn Steeg im Summerhalbjohr vo dè Gränzgänger, wo mit èm Zweiraad unterwägs sin, gèrn bruucht, um diè oft übberloffènè Strõssèbruggè z umgõ, im spezièllè wörd des vo dè Büèzer vom Atomchraftwärch Leibschtadt gèrn uusgnutzt.
Liricas Analas
D Liricas Analas sind e HipHop-Gruppe us Graubünde. Si teggschtet iri Lieder uf Rätoromanisch im Sursilvan-Tielekt. D Liricas Analas bestönd us sibe Persone: füüf MCs (Spoon, Flepp, Orange, Jusht und pddp) und zwee DJs (Gionson und Suit).
D Band setzt sich ii för d Erhaltig vom Rätoromanische i de Schwiiz und möcht mit irne Teggscht vor alem jungi Bündner aaspreche. Iri erscht CD Analogia isch ane 2004 usecho und di erschti Rap-CD uf Rätoromanisch öberhopt. S zweite Album AnalFaBad isch Endi 2006 erschine und het Top Platzierige erreicht. Ane 2008 het de Flepp en aignigs Album usege.
Kanton Moréac
Dr Kanton Moréac (franzesisch Canton de Moréac, bretonisch Kanton Mourieg) isch e Kanton im franzesische Département Morbihan in dr Region Bretagne. Dr Hauptort isch Moréac.
Gmaine
Zum Kanton ghere 23 Gmaine:
Bahnstrecke Etzwilen–Singen
D Baanschtreggi Etzwylè–Singè isch am 17. Juli 1875 zwǜschè Winti un Etzwylè vo dè Schwizerischè Nationalbaan (SNB) eröffnet worrè. Am glychè Dag sin au d Baanschtreggi Etzwylè-Konschtanz, d Baanschtreggi Chrützlingè–Chrützlingè Haffè un d Baanschtreggi Etzwylè-Singè eröffnet worrè. D Baangsellschaft isch scho 1878 in Konkurs gangè. Druffhy isch d Streggi vo dè Schwizerischè Nordoschtbaan (NOB) übbernõ worrè. Zwǜschè 1902 un 2004 hèn si zum Streggènetz vo dè Schwizerischè Bundesbaanè (SBB) ghört. Hüt isch s è eigèschtändigi Museumsbaanlinniè.
Gschichtè
D Baanschtreggi ghört zu dè wennigè Streggè vo dè SBB, wo niè elegtrifizyrt worrè isch. Si isch bi irer Stilllegig 2004 diè letschti nit elegtrifizyrti Streggi vo dè SBB gsi. Dè Personèvokeer isch scho am 31. Mai 1969 ygschtellt worrè. Denõch isch si langi Zit nó vo dè Züüg vo dè rollendè Landstrõss zwǜschè Rylasingè un Lugano bruucht worrè. Diè schwach Rhybrugg bi Hemmishoffè, s Faareleitig, wo gfäält hèt, sowiè dè Entscheid, s Terminal gu Singè z volegè, hèn dezuè gfüürt, dè Güètervokeer zwǜschè Ramsè un Etzwylè am 12. Dezembèr 2004 uffzgää, dè Güètervokeer zwǜschè Singè un Ramsè isch schu 1996 ygschtellt worrè. Diè am 27. Januar 2006 gründeti Stiftungè Museumsbaan Stei am Rhy – Etzwylè – Hemmishoffè – Ramsè & Rylasingè – Singè (SEHR & RS), è mittlerwyl eidgenössisch konzessionyrts Infraschtrukturunternämmè mit dè amtlichè Initialè SEHR, un d Ysèbaanbrugg Hemmishoffè hèt d Infraschtruktur käuflich übbernõ. Sit èm 1. Auguscht 2007 hèn zwǜschè Etzwylè un Ramsè Museumsfaartè durrègfüürt worrè chönnè. Am 28. Mai 2011 isch dè Abschnitt Ramsè – Rylasingè widder offizièll in Bedryb gnõ worrè chönnè. Dè letscht Abschnitt vo Rylasingè gu Singè cha zur Zit nò nit befaarè wörrè, well im Stadtgebièt vo Singè è Stugg Gleis fäält – d Stadt Singè hèt dört bi nèm Strõßèuusbau d Schinnè entfèrnt. Èn Widderuffbau vo dè Gleis un èn Museumsbedryb bis zum Baanhof Singè mit Gleisaaschluss as reschtliche Netz isch abber in Blaanig.
Hütigè Bedryb
Mit èrè Durchschnittsgschwindigkeit vo 40 km/h isch d Museumsbaan è rächt Stugg langsamer wiè nè Güèterzug mit 80 km/h bis 100 km/h. Bi dè Streggi Etzwylè–Singè übberquert dè Museumszug nüü Bruggènè. Doch d Schinnè vo Hemmishoffè nõch Ramsè un zrugg wörred nit nu vo dè Baan bruucht, sondern au vo dè Draisinè, wo vo zwei bis füüf Personè benutzt wörrè chänned. Regelmässig findet au i dè Winterzit voschideni Arbètsdääg statt. Akitivi Voreinsmitglyder erhaaltet d Ysèbaalinniè, schnydet Strüücher un Stuudè, unterhaaltet d Streggi un s Rollmatriaal.
Rochefort-en-Terre
Rochefort-en-Terre (Gallo Roch-Fort, bretonisch Roc'ch-an-Argoed) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Rochefort-en-Terre lyt 32 km vu Vannes un 77 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 22 m un 80 m iber Normalnull.
Karlsdorf-Neuthard
Karlsdorf-Neuthard (sidfränkisch Kallsdorf-Naidhad) isch e Gmai im Landchrais Charlsrue z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Rochefort-en-Terre
Gschicht
Rochefort-en-Terre isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1260 as Rupes Fortis.
Verwaltig
vu Rochefort-en-Terre isch. Rochefort-en-Terre ghert zum Kommunalverband.
Karlsdorf-Neuthard
Geografi
Vum Bann sin 35,9 % Landwirtschaftsflechi, 33,5 % Wald, 28,7 % Sidligsflechi un 1,9 % sunschtigi Flechi.
Rochefort-en-Terre
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Rochefort-en-Terre ghert zum Gallo.
Karlsdorf-Neuthard
Gmaigliderig
Zue Karlsdorf-Neuthard ghere d Ortsdail Karlsdorf un Neuthard.
Gschicht
Di hitig Gmai isch entstande zum 1. Jänner 1975 dur dr Zämmeschluss vu dr Gmaine Karlsdorf un Neuthard. Karlsdorf isch anne 1813 grindet wore, wu d Bewohner vu Dettenheim, wu all Riit unter Hochwasser glitte ghaa hän, umgsidlet wore sin. Neuthard isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1281.
Verwaltig
Karlsdorf-Neuthard het mit dr Stadt Bruchsal mit dr Gmaine Forst un Hambrücken e Verwaltigsgmaischaft veryybart.
Dr Burgermaischter vu Karlsdorf-Neuthard isch dr Sven Weigt.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Karlsdorf-Neuthard ghert zum Sidfränkisch
Lamadeleine-Val-des-Anges
Lamadeleine-Val-des-Anges ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Lamadeleine-Val-des-Anges ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1350.
S Gebiet um Lamadeleine-Val-des-Anges hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Verwàltung
vun Lamadeleine-Val-des-Anges ìsch. Lamadeleine-Val-des-Anges ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Lamadeleine-Val-des-Anges ghert zem Franc-Comtois.
Montréal
Montréal isch mit knapp vier Millione Iwohner die zwäitgröschti Stadt vo Kanada. Si het dr Name nach em Mont Royal, em königliche Bärg, emene Hügu ir Mitti vo dr Stadt.
Gschicht
Früecher emou isch Montréal die gröscht Stadt vo Kanada gsi. Mit dr Schiffbarmachig vom Sankt Lorenz Strom bis zu de grosse See het sie aber starch a Bedütig verlore, will d Schiff jetzt direkt witer is Landesinnere chöi fahre u nümme d Waare z Montreal müesse umlade. Dezue chunt, das wäge de Unabhängikeitsbesträbige vo Quebec villi kanadischi Ungernäme ihre Houptsitz uf Toronto verlagered hei.
Sprach
Die offiziell Sproch isch wie i dr ganze Provinz Québec Französisch, aber praktisch gseh isch d Stadt zwöisprochig. Es gitt sogar en richtigi Trennigslinie: Östlich vom Boulevard St. Laurent dominiert Französisch, westlich dervo Englisch. Versuecht me aus Usländer, mit de Lüt Französisch zredä u het en Akzent oder versteit de örtlich Dialekt, s Québequois, schlächt, wärde si eim meischtens automatisch abiete, englisch zrede. Trotzdem isch es aber ratsam, es Gspröch immer uf französisch azfange, wüus doch es paar Lüt ir Stadt gitt, wo Englischsprecher nid so chöi lide.
Wolkensteinerberg
Dè Wulchèschteinerbärg, umgangsschprõchlich Wulchèschtei benamst, isch è hochi Erhebig i dè Gmeindsgebièt vo Hemmishoffè un Stei am Rhy im obberè Kantonsdeil vom Kanton Schaffhuusè. Er isch èn Weschtuusläufer vom Höhèzug Schièner Bärg, dè im Gränzgebièt zuè Dütschland lyt un – in sim dytschè Deil – maximal hoch isch.
Laag
Dè Wulchèschteinerbärg erhebt sich öschtlich vo Hemmishoffè un nördlich bis nordweschtlich vo Stei am Rhy, welli sich beidi am Hochrhy befindet. D Landschaft keit in Richtig Südoschtè nǒch Öhningè durab, un in Richtig Nordoschtè gòt er übber dè Ölbärg i dè Schynè übber, wo sich beidi ab dè Gränz z Dütschland befindet.
Burgè
Uff èm Felsvorschprung vom Wulchèsteinerbärg isch im 12. Johrhundert d Burg Wulchèschtei baut worrè, vo derrè nu no dè Burgschtall vorhandè isch. 2,1 km südöschtlich devò stòt d Burg Hochèklingè.
Plougourvest
Plougourvest (bretonisch Gwikourvest) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Plougourvest lyt 62 km vu Quimper un 35 km vu Brest uf ere Hechi zwische 62 m un 126 m iber Normalnull.
Gschicht
Plougourvest isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1260 as Plebe Gornest (1292 Ploegorguest, um 1330 Ploeorguest, 1441 Ploüernest, 1467 Ploeourvest, 1516 Ploervest, 1630 Guicournest).
Verwaltig
vu Plougourvest isch. Plougourvest ghert zum Kommunalverband.
Albert Uderzo
Dr Albert Uderzo (gschproche: alˈbɛːʀ ydɛʀˈzo) (* 25. April 1927 z Fismes bi Reims; † 24. März 2020 z Neuilly-sur-Seine; Daifnamme: Alberto Uderzo) isch dr Zaichner vom Astérix gsii, ere Comic-Sery, wo vor allem in Franggrych, Dütschland und andere dütsch- und französischschprochige Länder immäns populär isch. Zersch sin d Täggscht und Gschichte vom René Goscinny koo; noch sym Dood hed sich dr Uderzo entschlosse, d Täggscht sälber z schrybe.
Astérix isch au in mereri alemannischi Dialäggt übersetzt worde. Am Uderzo sy Schtil isch vor allem vo de Disney-Comics beyflusst worde.
Regen
Rääge isch d Form vo flüssigem Niiderschlaag us Wulke, wo am hüfigste vorchunnt. Er bestoot us Wasserdropfe, wo entstoon, wenn Wasserdampf kondensiert und er fallt aabe uf d Ärde wäge dr Schwerchraft.
Im Rääge het s au Staub und Aerosol, wo in d Atmosfääre uufegstiige si. Die Bestanddäil bestimme dr ph-Wärt vom Rääge.
Bi Rääge macht mä Underschiid noch däm, wien er entstande isch, wie lang er fallt, wie stark er isch, was er für e Wirkig het und von er vorchunnt. Feste Niiderschlaag, z. B. Haagel oder Schnee, bestoot us gfrornigem Wasser und Kondensazionskäim und chunnt au gmischt mit Rääge vor.
Christopher Paolini
Dr Christopher Paolini (* 17. November 1983 z Süd-Kalifornie) isch e amerikanische Autor.
Singularität (Astronomie)
As Singularidäät bezäichnet mä in dr Füsik und in dr Astronomii Zueständ, wo bin ene z. B. d Ruumzite (u. a. deren iiri Metrik) im ene äinzige Punkt oder ere kompliziertere Mannigfaltikäit nit cha definiert wärde.
Ronnie James Dio
Ronnie James Dio, eigendlich Ronald James Padavona (* 10. Juli 1942 z' Portsmouth, New Hampshire; † 16. Mai 2010 z' Houston), isch en US-amerikanische Hard-Rock- und Heavy-Metal-Sänger (vu de Bänds Elf, Rainbow, Black Sabbath, DIO und Heaven and Hell) gsii und het i dem Bereich vu dr Musigg als eine vu de bedütenste Rocksänger gulte. Er behauptet, d' Mano cornuta im Heavy Metal bekannt gmacht z' haa.
Singularität (Astronomie)
Si sin zerst nume as mathematischi Singularidääte formulierbar und hänge u. a. vo spezielle Massewärt M, Dräiimpuls J oder andere Parameter ab, und s füsikalischi Gsetz isch dört nit definiert, ungültig und nid gäignet, zum d Verheltniss z beschriibe, z. B. für M →Mc (wo Mc e kritische Massewärt bedütet bin ere Gschwindikäit, wo dr Gschwindikäit vom Liecht entspricht).
Ronnie James Dio
Anfänge
De Dio het ab siim füüfte Lebensjooh ud Dränbe vu sim Vater hii Trumpete und Bassgitarre gspillt. Im Joohr 1957, im Alter vu 14 Joohr het er s erste Mal inere Bänd gspillt. Es het sich um d Schuelbänd The Vegas Kins us Cortland ghandlet. De Bändname het über Ronne & The Rumblers zu Ronnie and the Red Caps gwechslet.
Singularität (Astronomie)
Mä cha hingege im Allgemäine vermueteti Äigeschafte von ere Singularidäät mathematisch aagee, mä wäiss aber nit, wie s singuläre Verhalte füsikalisch wirklig isch - öbbe: us welem „Material“ die erwäänti Mannigfaltigkäit bestoot. En unändlig chliini Usdeenig, e mathematische Punkt, vom ene füsikalische Objekt oder d Divergänz von ere Gröössi gegen e unändlige Wärt widerspricht däm, wo mä us em Alldaag kennt. Singularidääte chönne aber au nit-punktförmig si, wobii sich öbbe d Ruumzit so äng um s Objekt chrümmt, ass mä Gröössene nit im ene sinnvolle Verheltnis zur Metrik vom Ruum zringsum cha aagee.
Ronnie James Dio
Anfänge
Um 1960 het de Dio zum erste Mal de Künstlername Dio (italienisch für „Gott“) bruucht. Nach eigene Ussage i Interviews het er das Pseudonym i Aalehnig an en Mafioso us Florida namens Johnny Dio bruucht, wo ihn zu dere Ziit beiidruckt het.
Singularität (Astronomie)
D Beziejige vo füsikalische Gröössene zunenander wärde dur füsikalischi Gsetz festgläit. Wenn sich Parameter em ene bestimmte Wärt aanööchere, cha en anderi Gröössi gege unändlig strääbe und wird eso singulär.
Ronnie James Dio
Anfänge
Nacheme erneute Wechsel vum Bändname i Ronnie Dio and the Prophetes sind verschideni Singles und es erstes Album, mit em Titel Dio at Domino’s, erschine. D Uufnahme sin im Szene-LokalDomino’s Restaurant entstande, en beliebte Tanztreff z'Cortland, für de d Bänd e längeri Ziit gspillt het und so ersti lokali Bekanntheit erlangt het. S' Repertoire het nebe wenige Eigekompositione hauptsächlich Chartmusik vu dr 1950er und 60er Jahre enthalte.
Singularität (Astronomie)
In dr Astrofüsik und Kosmologii wird dr Begriff Singularidäät vilmol sünonüüm für Schwarzi Löcher brucht oder in de Urknalltheorie für d Aafangssingularidäät.
Ronnie James Dio
Elf
D' Bänd Ronnie Dio & The Prophets hets bis zum Joohr 1967 gääh. Nebed e paar Bsetzigswechsel het sich au de Name i The Electric Elves gänderet. Enere Anekdote z' folg isch de Name uufgrund vunere Hänselei vum damalige Gittarischt Dick Botoff entstande, wo sich über Nich Pantas lustig gmacht het, wo wege sinere gringe Körpergrösse sine Schue wie en Elf uusgsächi. Vo denn ah het de de Spitzname „Elf“ gha. S' optische und akustische Erschiinigsbild vu de Bänd het sich immer meh und meh vom Pop abgwendet i richtig zum Rock.
Singularität (Astronomie)
Arte vo Singularidääte
Mä underschäidet zwäi Arte vo Singularidääte:
Ronnie James Dio
Elf
Am 12. Februar 1968 isch d Bänd inen schwäre Autounfall verwicklet worde, bi dem de Gittarisch Nick Pantas ums Lebe cho isch. Alli Insasse sind verletzt worde. De Dio selber isch mitem Chopf gege d Windschutzschibe gschlage und het Verletzige devo treit.
Erst im Mai vum gliche Joohr hends wieder zeme gspillt. Mer het s Word „Electric“ usem Bändname gstriche und mer het sich sit do The Elves gnennt. De Name het bis ins Joohr 1972 bestande.
Am Aafang vu dr 1970er Joohre isch d Band du College-Kneipen tourt und het Material für e ersts Studioalbum erstellt, zu dem ihne aber en Plattevertrag gfehlt het. Irgend Amene Abe sind de Ian Paice und Roger Glover vu Deep Purple Züüge vumne Uuftritt vu de Bänd gsii und hend ihne Aabote, d Platte z produziere. S' erste nur Elf gnennte Album isch erschine. Weg de Beziehige zu Paice und Glover hends, jetzt underem Name Elf, chöne aks Vorgruppe vo Deep Purple uf dere ihre US-Tour 1972 uuftrette.
Nachme erneute Bsetzigswechsel het de Dio de Bass ufgäh, um sich uf sin Gsang z konzentriere. D' Bänd het für d'Produktion vu ihrem 2 Album de Standort gwechslet und isch nach England umzoge. De Produzent isch wieder de Roger Glover gsii, uf dem siin Solo-Projekt Butterfly-Ball and the Grasshopper’s Feast de Dio e paar Songs interpretiert het. 1974 isch di zweit Platte vu Elf erschine. Mer het ere zwei verschideni Titel gäh, Carolina County Ball i Europa und LA / 59 i Amerika und Japan. In dieser Zeit wurde das Interesse von Ritchie Blackmore, dem Gitarristen von Deep Purple, an Dio geweckt. Das dritte und letzte Album der Bänd Elf erschien 1975 unter dem Titel Trying to Burn the Sun. Die Platte erlangte Bekanntheit innerhalb der Rockszene.
Rainbow
No während de Arbete am Album sind i Zemearbet vom Dio und Blackmore zwei Songs entstande, wo ufere Single hettet erschine sölle: Black Sheep of the Family und Sixteenth Century Greensleeves. Die Single isch aber nie erschine, vilmeh het the Ritchie Blackmore, wo Deep Purple verlooh het, de Rest vu de Bänd Elf zumene neue Projekt Rainbow formiert. Mit dere Bänd het de Dio mehreri erfolgrichi Albene ufgnoh, drunder au Klassiker wie „Rainbow Rising“ und „Live on Stage“. D Bänd isch international uf Tour gange und het chli Bekanntheit chöne erlange.
1976 ischs Verhältnis zwüsched em Dio und em Blackmore immer meh belastet worde, da di bede immer meh underschiidlichi Ziil hend verfolge wele. Imene Interview het de Dio gseit, er segi em gitarreorientierte Heavy Rock zuegneigt gsii, während de Blackmore Rainbow komerzieller het welle usrichte. Endi 1978 hend sich d Weg vu de beide trennt, als de Blackmore ali Mitglieder usserd em Cozy Powell entlah het, obwohl d Bänd grad amene Album gschaffet het.
Black Sabbath und Solo
Dio het sich darum abem November Black Sabbath agschlosse, wo en Ersatz für de Ozzy Osbourne gsuecht hend. Er het mit de Bänd d Albene Heaven and Hell und Mob Rules uufgnooh. Uufgrund vu persönliche Differenze het sich de Sänger nach drüü Joohre wieder vu Black Sabbath trennt und het im Oktober 1982 sini eigeni Bänd Dio gründet.
De Stil vu sinere nach ihm benannte Bänd chan als e Melange vu Rainbow und Black Sabbath agluegt werde: En dynamische Hard Rock beziehigswiis Metal mit Texte, wo meistens mystisch, gheimnisvoll und voller Rätsel sind und sich dur e expressivi Bildersprooch uuszeichned. D Gruppe het Albe-Klassiker wie Holy Diver, The Last in Line und Dream Evil uufgnooh.
Nacheme wiitere churze Zwüschespiil bi Black Sabbath (1991–1993) isch de Ronnie James Dio wiiterhin de Sänger und Bändleader vu Dio gsii.
Hear ’n Aid
Erwähnenswert isch au s' vum Dio gstartete Projekt Hear ’n Aid (1986). Nach em Voorbild vu Band Aid het de Dio verschideni Musiker vum Hardrock und Heavy Metal zemebracht, um de Song Stars uufznääh. Mitwürkendi a dem Projekt sind under anderem de Queensrÿche-Sänger Geoff Tate, de Dave Murray und de Adrian Smith vo Iron Maiden, de Rob Halford vo Judas Priest, de Yngwie J. Malmsteen, de Paul Shortino (Rough Cutt), de Eric Bloom und de Donald „Buck Dharma“ Roeser vo Blue Öyster Cult, de Neal Schon und vili anderi gsii.
Heaven And Hell
2007 isch de Dio mit sine Ex-Black-Sabbath-Kollege Tony Iommi, Geezer Butler und Vinnie Appice under em Name Heaven and Hell uf Tournee gsii. Am 24. April 2009 ischs erste und zuglich letzte Album vu Heaven And Hell erschinne mit em Titel The Devil You Know.
Erchrankig und Tod
Am 25. November 2009 het sini Frau bekannt gäh, dass Ärzt bi ihm Magenkrebs im Frühstadium entdeckt hetted. Am 16. Mai 2010 isch de Ronnie James Dio im Alter vu 67 Joohre gstorbe, nachdem er sich im April no optimistisch zeigt gha het, de Chrebs z besiige. Churz vorem Tod vom Dio het sini Bänd Heaven & Hell ihri komplett Tour abgseit, devo au zahlriichi Festivals und Konzert im dütsche Sproochruum betroffe gsii sind. Mitgliider vu sinere ehemalige Bänd sind under anderem Mit em Tim Owens als d' Bänd Dio Disciples underwegs, i dere si di bekanntiste Songs vum Ronnie James Dio live uuffüehred.
Diskografie
Elf
Roger Glover
Rainbow
Black Sabbath
Kerry Livgren
Dio
Heaven & Hell
Deep Purple & the London Symphony Orchestra
Deep Purple
Sonstiges
Film
De Dio het en churze Uuftritt i Kings of Rock vo Tenacious D gha. De jugendlichi Darsteller vum Jack betet i dere Szene es Plakat a, uf dem de Dio abbildet isch, nachdem siin Vater (gespielt von Meat Loaf) sis Zimmer vo sustige Rockbänd-Plakaten „gsüüberet“ het. De Dio antwortet em Bueb und git em en Uuftrag, nach Hollywood z gah und di grösst Rockbänd aller Ziit z gründe. Au im Dokumentarfilm Metal – A Headbanger’s Journey vom Sam Dunn het de Dio en Uuftritt.
Chiang Kai-Shek
Dr Chiang Kai-shek oder Tschiang Kai Schek (anderi Schrybwys ; * 31. Oktober 1887 z Xikou, Landkreis Fenghua, Provinz Zhejiang; † 5. April 1975 z Taipeh) isch en chinesische Militärfüerer und Politiker in der Zyt nach dr Xinhai-Revolution (1911) und ab 1925 Füerer vom Kuomintang gsi.
Im Chinesische Bürgerchrieg (1927–1949) isch er dr Gägespiele vom Mao Zedong gsi. Bevor d Komunischte uf em chinesische Festland d Gwalt a sich grisse hend, isch dr Chiang Kai-shek z China dr wichtigscht Politiker gsi. Er isch Presidänt, gsi, Marschall und Generalissimus vom chinesische Milidär.
Gottfried Keller
Dr Gottfried Keller (* 19. Juli 1819 z Züri; † 15. Juli 1890 am gliiche Ort) isch e Schwiizer Schriftsteller und Politiker gsi.
Läbe
Er het e Künstlerlaufbahn as Landschaftsmooler agfange, het in dr Regenerazioonszit politischi Lyrik afo schriibe und isch as eine vo de erfolgriichste dütschsprochigen Autore vom 19. Jahrhundert gstorbe.
Vo 1861 bis 1876 isch dr Keller Staatsschriiber vo dr Republik Züri gsi.
Wärk
Siini bekannteste Wärk si dr Roman Der grüne Heinrich und dr Novelle zyklus Die Leute von Seldwyla. Dr Keller gältet as Meister vo dr Novelledichdig und as eine vo de bedütendste Erzähler vom bürgerlige Realismus.
Verdoonige
Zwäi Wäärch vom Chäller sind als Opere verdoont woorde, nämli Romeo und Julia auf dem Dorfe vom Frederick Delius und Kleider machen Leute vom Alexander von Zemlinsky. Au Gidicht sind zu Lieder bearbeitet woorde, öppe s Abendlied vom Daniel Fueter und d Schlafwandler vom Friedrich Hegar.
Literatur
Gsamtuusgabe vo de Wärch vom Keller:
Sammeluusgabe vo dr Brief vom Keller:
Biografischi Gsamtdarstellige:
Biografischi Interpretatione vom Gsamtwärch:
Enzyklopedischs:
Stellig vom Keller in dr Literaturgschicht:
dr Keller als Literaturkritiker und Läser:
dr Keller zwische Literatur und Politik:
dr Keller als Moler:
Bildbänd:
Vezio
Vezio isch de Name vo folgende Ort:
Larivière (Territoire de Belfort)
Larivière ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Larivière ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1322 àls Ryefier (1515: La Rivière, 1579: Rivière, zitter 1790: Larivière).
S Gebiet um Larivière hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Larivière ghert zem Franc-Comtois.
Quantenteleportation
Bi dr Kwanteteleportazioon wärde Kwantezueständ überdräit mithilf von ere sofortige (bzw. instantane) Zuestandsänderig vo Kwantesüsteem, wo mitenander verschränkt si. Aber zum e Kwantezuestand vollständug z überdrääge, muess zuesätzlig au Informazioon zwüschen em Sänder und em Empfänger uf eme klassische Wääg (also maximal mit Liechtgschwindikäit) usduscht wärde.
D Kwanteteleportazioon het nüt z due mit dr Teleportazioon, wo mä us dr Science-Fiction kennt.
Wie s funkzioniert
Näbe de klassische Bit git s in dr Kwantemechanik sogenannti Qubit, zum Bischbil dr Spin vom ene Foton, und die spiichere Kwanteinformazioon. Si underschäide sich stark vo klassische Bit. Zum Bischbil cha mä sä noch em No-Cloning-Theorem nit perfekt kopiere, ooni dass sich drbii dr Zuestand vom ursprünglige Qubit änderet. Dr teleportierti Zuestand cha dorum, wenn er überdräit worde isch, uf dr Sändersite nüm rekonstruiert wärde. Mit dr Kwanteteleportazioon cha mä e Qubit vo äim Ort an en andere bringe, ooni ass mä s Däili füsisch muess dransportiere.
Rohan
Rohan (Gallo Rohan, bretonisch Roc'han) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Rohan lyt 46 km vu Vannes un 58 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 60 m un 150 m iber Normalnull.
Gschicht
Rohan isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as Rohan (1264: Rocan, 1265: Rochan).
Verwaltig
vu Rohan isch. Rohan ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Rohan ghert zum Gallo.
Zahnarme
Di Zahnarme (Pilosa) sin e Ornig vu dr Suuger. In däre Gruppe wäre d Omaisebäre un d Fuuldier zämmegfasst. Zämme mit dr Panzerete Näbeglaichdier bilde si d Iberornig vu dr Näbeglaichdier (Xenarthra).
Fuuldier un Omaisebäre sin stark an ihri Läbeswyys aabasst un unterschaide sich vum Ussere här dytli vunenander. Omaisebäre hän e langi Schnuure ohni Zehn, lääbe am Boode oder in Baium un frässe Insäkte. Di hitige Fuuldier frässe Bflanze un hän e churzi Schnuure mit bis zue 20 homodonte Zehn. Si lääbe uf Baim. D Riisefuuldier, wu uf em Boode gläbt hän, sin uusgstorbe. Vu dr Panzerete Nääbeglaichdier, wu s hite nume no as Gierteldier git, unterschaide si sich im Fähle vum Hutpanzer. Derwylscht d Monophyli vu dr Nääbeglaichdier insgsamt aidytig isch, sin di Zahnarme as Taxon umstritte.
Scho am Änd vum 18. Johrhundert hän dr Félix Vicq d'Azyr un dr Frédéric Cuvier e baar Diergruppe as Zahnlosi (Edentata) zämmegfasst. Näbe dr hitige Nääbeglaichdier hän die au no d Omaiseigel, d Schiebedier un d Ärdfärli yygschlosse. Hit gälte die Suugergruppe nimi as mitenander verwandt.
Kot
Schissdräck oder echli netter au Gaggi – medizinisch Fäzes oder Faeces, woorschinlig im 19. Joorhundert us em französische Adjektiv fécal; vgl. Fekaalie as Leenwort im Dütsche – isch s Brodukt vo dr Verdauig (Usschäidig, Exkrement) vo Mensche und Dier, wo dur e Darm usgschiide wird. Er isch mäistens fest und bestoot us Wasser, Darmbakterie, doote Zälle vo dr Darmschliimhut, Sekreet vo de Verdauigsdrüese, Naarigsbestanddäil, wo nit resorbiert worde si, und Brodukt vo dr Gäärig und vom Verfuule.
Die griechisch Bezäichnig für Dräck, Mist, Schissdräck isch kopros. Das isch Däil vo Begriff wie
Die wüsseschaftligi Undersuechig vo Fekaalie bezäichnet mä as „Skatologii“.
Carl Stucki
Uusbildig
De Stucki isch im Sanggaller Fürsteland uf d Wält choo, aber äigetli en Bürger vom Kanton Bëërn gsy. S Gimnaasium hät er z Sanggale bsuecht, und drufabe hät er Germaanischi Filology a den Uniwërsitëëte vo Münche, Berlyn und – ab 1911 – Züri gstudiert. Promowiert hät er bim Albert Baachme mit eren Aarbet über de Tialäkt vo Jou im Kanton Fryburg. Usechoo isch si as Täiltruck 1916 und as Ganzes 1917.
As Gërmanischt
Ganz de Rugge gcheert hät er em Schwyzertüütsch zeerscht nanig. Uuf s Aaträäge vom Uräll-Füessli-Verlaag hät er e Schwyzertüütschi Gramatik für wältschi und Tessyner Compatriots und für Ussländer i de Tüütschschwyz gschribe. Das Wëërchli, wo 1921 usechoo isch, isch s alereerscht vo dëren Aart gsy, wos überhaupt ggëë hät. Es isch kontraschtyv zur hoochtüütsche Schriftspraach konzipiert gsy, was ja ganz gäbig isch, wä-men en Tialäkt wott leere. Eerscht 1939 hät dänn – imenen anderen Umfäld – der Arthur Buur syni Praktisch Spraachleer vom Schwyzertüütsch usepraacht. Die isch, wies im Titel ghäisst, zwaar vill praktischer aagläit gsy weder die vom Stucki, defüür aber nüme as en Verglych zur Schriftspraach. Syt öppe de Jaartuusigwändi sind dänn e ganzi Schwetti vo besseren und weniger guete Büechli für Lüüt usechoo, wo wänd s Schwyzertüütsch gchäneleere. – De grööscht Erfolg vom Stucki synere Spraachleer isch übrigens gsy, das si em Albert Wäber ghulffe hät, im syni wäägwysend Züritüütsch Gramatik z schrybe.
Im diplomaatische Dienscht
1919 isch de Stucki a s doozmaalig Äidgnössisch Politisch Departemänt, s hütig Äidgnössisch Departemänt für usswërtigi Aaglägehäite, und hät deet ganz e nöii Kariëëren ygschlage.
Aagfange hät er bi de Prässabtäilig vom Departemänt. Vo 1925 isch er für es Jaar as Legazioonssekretëër a d Schwyzer Gsandtschaft uf Wien. Wider z Bëërn, isch er 1928 Protokollscheff und Läiter vom konsulaarische Dienscht woorde, 1935 au Përsonaalscheff. Scho 1929 isch er zum Zwäite und 1933 zum Eerschte Sekzioonsschef biförderet woorde. Ab 1942 hät er as stellverträttende Scheff vo der Abtäilig für Usswërtigs und as Läiter vo de Politische Sekzioon gschaffet.
Lebetain
Lebetain (ditsch Liebthal) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
Carl Stucki
Im diplomaatische Dienscht
1946 isch de Stucki as Schwyzer Gsandte (Minischter) uf Griecheland und deet bis zur Pänsionierig änds 1954 plibe. 1955 händs en z Bëërn namaal reaktiwiert, und de Stucki isch er für e halbs Jaar interimistisch Scheff vo de Nöitraalen Überwachigskomission gsy, wo nach em Koreeachrieg uufpasset hät, das de Waffestillstand i dëm Land yghalte wird und de Chrieg nöd wider loosgaat.
Lebetain
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Lebetain ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1150 àls Libeten.
S Gebiet um Lebetain hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Carl Stucki
Im diplomaatische Dienscht
Ab 1959 hät er der Uuftraag ghaa, e vertroulichi Dokumäntesamlig zämezstele über d Gschicht von internazionaale Bizieige vo de Schwyz. Im Zäntrum sind die zu Amerika im 20. Jarhundert stande.
Lebetain
Verwàltung
vun Lebetain ìsch. Lebetain ghert zem Kommünàlverbànd.
Carl Stucki
Familie
Ghüraate hät de Stucki d Clotilde (Colette) de Weck, a Mitarbäiteri im Äidgnössische Politische Departemänt und Tochter vom Fryburger Oberame (Regierigsstatthalter) und spöötere Züghuusinschpäkter Maurice de Weck.
Lebetain
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Lebetain ghert zem Franc-Comtois.
Fluch der Karibik 2
Pirates of the Caribbean - Fluch der Karibik 2 (Originautetu: Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest) esch e amerikanische Spöuföum usem Jahr 2006 ond glichzitig d Fortsetzig zo Fluch der Karibik usem Jahr 2003. Regie hed bim Pirateföum de Gore Verbinski gfüehrt, s Drehbuech hend de Ted Elliott ond de Terry Rossio gschrebe.
Handlig
Onderdesse macht sech de Jack Sparrow ofd Suechi nochem Schlössu zo dere Truhe wo sech im Davy Jones sis Härz befendt. De Jack het im Davy Jones Johre vorhär versproche, hondert Johr es Metgled vo sinere Crew z wärde, wenn är ehn zom Kapitän vo de Black Pearl macht. De Jones esch ez of de Suechi nochem Jack, wöu dä sini Schoude ilöse sött. Vom Will sim Vater, är esch inzwösche e Ontote vo de Crew vom Davy Jones, erfahrt de Jack dass de dä of de Suechi noch ehm esch. Drom befelt de Jack so schnöu wi möglech Land a zstüüre.
De Davy Jones cha nome tötet wärde wenn sis Härz zerstört wird. De Will und de Jack erfahre vo de gheimnisvolle Tia Dalma dass s Härz vom Davy Jones inere True of ere einsame Insle versteckt esch. Die beide fende d flying Dutchman. De Davy Jones get im Jack drü Täg zyt ehm 99 Seele, statt sinere eigete z bsorge. De Will blibt as Azahlig äbefaus ide Crew vo de flying Dutchman.
De Will trefft ofem Scheff sine Vater: de William Stiefelriemen Bill Turner. Dä höuft ehm de Schlössu för d Truhe zo Davy Jones sim Härz z fende. Är ermöglecht ehm ou d Flocht vo de flying Dutchman. Är get ehm es Mässer met ond de Will schwört dasser de Davy Jones töte wird indem er das Mässer dörs Härz vo ehm stäche wird.
Si fahre ofd Isla Cruz wo sech im Davy Jones sis Härz befendt. De Will esch äbefaus onderwägs zo dere Insle, är wird verfougt vom Davy Jones ond de Crew vo de flying Dutchman.
De Jack wot s Härz bruche, damit är sech vo sim Fluech cha freichoufe, de Will het vor met dem Härz sine Vater z befreie. De Norrington wott s härz stähle ond’s im Lord Beckett bringe om sini Rehabilitation z erreiche. Of de Insle träffe si ofe Will. Zwöschem Will, Jack ond Norrington entbrönnt e Kampf ome Schlössu zo de Truhe. De Pintel ond de Ragetti probiere i de Zwöschezyt d Truhe z stähle ond wärde vo de Elizabeth verfougt. Schliesslech trefft no de de Davy Jones ond sini Crew of de Isla Cruz i zom sech d Truhe ond de Schlössu zrog z hole. De Norrington cha schlossändlech met de Truhe flöchte ond si im Lord Beckett öbergä. Im Jack, Will, Elizabeth ond de Crew vo de Black Pearl glingt d Flocht zo ehrem Scheff.