cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ejakulation
Ejakulazionsstöörige
Spermatorrhoe het eine, wo d Soomeflüssikeit abfliesst ohni Lustgfüül, zum Bischbil bim Schisse oder Brunze. Das cha s gee z. B. bin ere Insuffizienz vom Sprützkanal, das isch dr letscht Abschnitt vom Soomeläiter,
Wenn eine oder beidi Sprützkanäl nid frei si, cha das zum ene chliine Ejakulatvolume, zu Schmärze in dr Beckigegend oder zum ene drochene Orgasmus füehre.
Wenn s wäge verschidnige Chrankheite, dr Amputazion vo de Hode (Kastrazion), psychische Broblem oder as Näbewirkig vo mängge Medikamänt käi Soomenerguss git, bezäichnet mä das as Anejakulazion.
Wenn dr Maa elter wird, wird d Koordinazion vo de Kontrakzione vom Näbehodegang, vom Soomeläiter, vo dr Blööslidrüese, dr Vorsteherdrüese, dr Harnröhre und dr Beckiboodemuskulatuur schlächter. Das het e Hufe Gründ, e wichdigi Rolle spiilt d Beckiboodemuskulatuur, wenn si z wenig dreniert isch (e „Bierbuuch“ chan e Indiz für das si). Dä Koordinazionsverlust cha sich au entwiggle, wenn Erekzione immer no mööglig si.
Bi dr Ejaculatio retarda isch d Ejakulazion verzöögeret. Gründ drfür chönne psychischi oder neurologischi Broblem si.
E Hufe Medikamänt chönne d Ejakulazion beiiflusse, z. B. ass sich dr Sprutz verspöötet, gar nid chunnt oder in d Blootere zruggfliesst.
Ortsteil
En Ortsteil isch en abggrenzte bzw. mit eigenem Name versehene Teil von ere Stadt oder ere Gmeind oder ere andere Ortschaft.
Drum seit men au öppe Stadtteil bzw. Gmeindsteil. Synonym bruucht me für d Stadtviertel i de Schwiiz au s Wort Kwartier.
Entweder handlets sich um d Sidlige, zum Bischpiil Dörfer oder Ortschafte, us ehemals selbstschtändige Gmeinde, wo dur en Iigmeindig binere Gmeinsreform iri Selbstschtändigkeit uufgee händ müesse und zu Gmeindsteile von ere benachbarte oder neue Gmeind worde sind. Denn sind d Ortsnäme erhalte blibe. Oder es handlet sich um neui entstandeni Wohnviertel von ere Schtadt oder Gmeind, also „Neubaugebiet“, mit eme nöie Name, wenn d Besidelig fertig isch.
z Düütschland
In Düütschland chönnd je nach Regelig i dr Gmeindsordnig vome Bundesland d Ortsteil au Ortsteilvertretige (Ortschaftsrat, Ortsrat, Ortsbiirat) und eigeni Ortschaftsverwaltige und en Ortsvorschteher bzw. en Ortsbürgermeischter haa. Deet redt mer dänn meischt von ere Ortschaft im rechtliche Sinn.
D Benennig vo neue Ortsteile isch Aaglegeheit vo de jewiilige Gmeinde. Debii muess si verschideni Schtelle (z. B. Archivverwaltig, Schtatistischi Ämter, Poscht, Vermessigsämter etc.) aalose und druuf achte, dass innerhalb vo dr Gemeinde kei gliichluutendi Ortsteilname uuftreted.
In Poschtadrässe chann dr Name vonere Ortschaft au wiiterhii verwendet werde. Dr Name vom Ortsteil wird dänn i dr Zeile über dr Strassebezeichnig gnännt. Früeher isch er dur en Bindeschtrich a de Gmeindsname aaghängt worde, wies au oft i amtliche Ortsteilbezeichnige heisst (z. B. „Sankt Augustin-Menden“ oder „Troisdorf-Sieglar“).
I grössere Städt werded Ortsteil je nach Bundesland als Stadtbezirk bezeichnet oder zu sellige zämeegfasst. Im Gegesatz zu Ortsteile, wo e eigeni Ortschaftsvertretig chönnd haa, isch es so, dass Stadtbezirk meischt e derigi haa müend. Der Name, der Wahlmodus und d Zueschtändigkeite vo dene Bezirksvertretige variiered ebefalls vo Bundesland zu Bundesland.
In nordrhii-westfälische Grossschtädt bilded Ortsteil inoffizielli Gebiet vo Schtadtteile, wo sälber Teili vom ene Schtadtbezirk sind.
i der Schwiiz
I der Schwiiz händ vil politeschi Gmeinde es baar Ortschafte. Wenn s eigeni Poschtleitzahle händ und en abgränzts Sidligsgebiet, rede d Bhöörde amtlech vo Ortschafte.
I de Kantöön Graubünde, Tessin und Waadt seit me de Gmeinddeil Frakzioone, z Davos sind s d Frakzioonsgmeinde, im Bärnbiet kännt me d Viertelsgmeinde und im Bärner Oberland d Büürte, im Kanton Züri chömed d Ussewachte vor und im Fläcke Schwyz d Filiale.
Basel-Wettstein
S Wettstei (vor 1921 Gränzach) isch e Quardier in dr Schwiizer Stadt Basel. Es lit in Chleibasel am Rhiiufer und gränzt im Norde an s Roosedaal und an s Clara (Riechestrooss), im Oste an s Hirzbrunne (Autobahn A3), im Süde an Rhii und im Weste an d Chleibasler Altstadt (Claragrabe, Wettsteistrooss).
S Wettstei-Quardier het dr Name vom früehnere Basler Bürgermeister Johann Rudolf Wettstei überchoo, gliich wie au d Wettsteibrugg. Am Rhiiufer befindet sich s Museum Tinguely zu Ehre vom Jean Tinguely.
Le Landeron (Zunftwesen)
Funktione vo de Zouft
Hüt gits no zwei Zöift. Bi welere mer Mitglid isch hanget de vo ab, us weler Familie mer chunt. Früener sind d Zöift für iri Mitglider Bank und Versicherig gsii. Denäbet sind s verantwortlich gsi für d Stadtverteidigung.
D Zouft vom Heilige Geist
I de Zouft vom Heilige Geist (Confrérie du Saint-Esprit) sind under anderem Schüeler, Studänte und Ärzt gsi. Si isch 1357 gründet worde und häd en Spital betribe. Hüt gits die Zouft nüme.
D Zouft vo de Heilige Fabian und Sebastian
D Zöifter vo de Zouft vom St. Fabian und St. Sebastian (Honorable Confrérie des Saints Fabien et Sébastien) sind vor alem Handwärcher gsi. Bi de Stadtverteidigung händs mit de Armbruscht gschosse. Bim Umzug träged si e Armbruscht mit und im Schlosshof wird dänn gschosse. 1471 isch d Zouft, won scho elter isch, vom Rudolf vo Hochbärg, Graf vo Neueburg bestätiget worde.
I dere Zouft sind altigsässnigi Stadtbürger vo de Familie Bellenot (5%), Digier (4%), Frochaux (27%), Gicot (3%), Guenot (6%), Muriset (29%), Peroset (3%), Quellet (6%) und Ruedin (17%) (Prozentagabe 2003 vom F. Frochaux).
D Zouft vom Heilige Antonius
D Zöifter vo de Zouft vom St. Antonius (Honorable Confrérie de Saint-Antoine) sind ursprünglich Wiipuure gsi. Bi de Stadtverteidigung sinds Fuessoldate gsi. Si isch es bitzeli jünger wien d Zouft vom St. Sebastian und es ghööred weniger Familie dezu. Si isch 1494 vo 46 Laie und 2 Religiöse gründet worde, prichtet alti Urkunde.
D Zöift hüt
Hüt händ di bede Zöift vor alem gsellschaftliche Charakter. Im Läbe vo de immerno katholische Stadt und vo de Pfarrei händs e wichtigi Funktion. Im modärne (und protestantische) Dorf sinds aber fascht nöd bekannt.
Fronlichnam
A de Fronlichnamprozession machet ussert de Verein au die beede Zoift mit irne Panner mit.
Jaarestag
Am Suntig nach dem Namenstag vo irem Patron träffed sich d Zöifter zum Jaarestaag. Am Samschtig gits e Mäss für di Verstorbnige i de Pfarrchile St. Mauritius usserhalb vo de Stadtmuure. De Suntig fangt mit ere Mäss i de Kapälle vo de Zäätuusig Ritter i de Stadt aa. Nach em Gottesdienscht wird Broot verteil. Urspünglich isch das im chalte Jänner e Armespiisig gsi. Nachane isch d Jaaresversammlig im gotische Grichtsaal vom Ratshuus.
Nach de Versammlig gits en Umzuug mit Panner und Trummle. D Manne laufed i Rei und Gliid em Alter na. Früener einisch s Stedtli uf und äne wider abe zum d Kapuziner won d Mäss glääse händ heizbegleite. D Kapuziner händ grad vis-à-vis vom Rathuus gwont. Sit immer mee Zoifter nüme im Stedtli woned, gaat de Umzug halt nomals s Stedtli uf bis zum Schloss. Det ässeds mitenand Zmittag und nachane isch no d Rächnigsversammlig. Am Aabig gat de noi Zouftmäischter Chranknigi Mitglider goge psueche.
Bis vor wenige Jaar häts am Mäntig no en Zmittag gee, won au d Fraue und d Chind händ törfe cho, ursprünglich d Witwe und d Waise vo de gstorbnige Mitglider. Ales won da staat, stimt für d Zouft St. Sebastian gnau. Bi St. Antonius chas si, das e paar Detail andersch sind.
Inertialsystem
Verschiideni Inerzialsüsteem beweege sich gegenenander in graade Linie und mit dr gliiche Gschwindikäit. Käini Inerzialsüsteem si die beschlüünigte Bezuugssüsteem, zum Bischbil sonigi wo sich dräije: e Bezuugssüsteem, won e Huus uf dr Ärde din still stoot, isch nit inerzial und in iim dräte Schiinchreft uf. Im ene Inerzialsüsteem würd mä au nid beobachde, ass sich dr Fixstärnhimmel dräit.
In dr Mechanik vom Newton
In dr klassische Mechanik hänge zwäi Inerzialsüsteem dur e Galilei-Dransformazioon zämme.
D Galilei-Dransformazioone bilde e mathematischi Grubbe. Zun ene ghööre Verschiebige in dr Zit oder im Ruum, wo dr zitlig und rüümlig Ursprung vom äinte Süsteem uf dä vom andere Süsteem abbildet. Wil äi Inerzialsüsteem bin ere sonige Verschiebig in en anders Inerzialsüsteem übergoot, isch im ene Inerzialsüsteem käi Ort und käi Zitpunkt bsundrigs. Dr Ruum und d Zit sin homogen.
Zur Galilei-Grubbe ghöört d Dransformazioon,
wo Beobachder, wo sich mit ere Gschwindigkäit \mathbf v, wo gliich blibt, gegenenander beweege, drmit Zite und Posizione ininander umrächne.
Wil d Gsetz vo dr Mechanik vom Newton in alle Inerzialsüsteem gälte, wo sich relativ zuenander mit ere konstante Gschwindigkäit beweege, git s kä bevorzugts Bezuugssüsteem und Gschwindigkäite chönne nid absolut gmässe wärde. Das isch s Relatiwidäätsbrinzip vo dr Mechanik vom Newton.
In dr spezielle Relatiwidäätstheorii
Wenn in dr klassische Mechanik d Galilei-Dransformazioon zwüsche Inerzialsüsteem vermiddle, brucht mä in dr relativistische Füsik d Lorentz-Dransformazioone, wo zämmen mit de Verschiebige im Ruum und in dr Zit d Poincaré-Gruppe bilde.
Idealisiert chönnt mä sääge, ass e Beobachder, wo sich gliichförmig bewegt, wie beim Radar jedem Eräignis sini inerziale Koordinate zueordnet: Er schiggt e Liechtstraal zum Eräignis und misst mit sinere Uur d Startzit t_- und d Zit t_+, wo dr Liechtstraal, wo bim Eräignis reflektiert worde isch, zruggchunnt. Für d Zit, wo s Eräignis stattgfunde het, verwändet er dr Middelwärt as Entfärnig d Helfti vo dr Laufzit vom Liecht zum Eräignis aane und zrugg mol dr Liechtgschwindigkäit c Drzue bestimmt er no dr Winggel \theta und \varphi zwüsche de Bezuugsrichdige, won er uuseglääse het, und em Liechtstraal, won er zum Eräignis gschiggt het. Eso chann er em Eräignis die Koordinate zueordne: Dr Liechtstraal, wo reflektiert worde isch, chunnt nume denn für jedes Eräignis us dr Richdig vom Liechtstraal, wo abgschiggt worde isch, zrugg, wenn sich dr Beobachder nit dräit. Eso cha dr Beobachder underschäide, öb er sich dräit oder öb die andere Objekt um iin umekräise.
In dr allgemäine Relatiwidäätstheorii
Die allgemäini Relatiwidäätstheorii isch eso formuliert, ass iiri Gliichige in jedem Koordinatesüsteem gälte. D Wältlinie vo de Däili, wo frei falle, sin die Graade (gnauer d Geodääte) vo dr krümmte Ruumzit. Im freije Fall zäigt sich d Grawitazioon an dr Wirkig vo de Gezite, wie Geodääte nääbenenander ufenander zue- oder vonenander wäggöön und dass si sich au immer wider emol chönne schniide. Wenn zum Bischbil zwäi Ruumstazioone, wo vo dr Ärde immer gliich wit äwägg si, in verschiidene Eebene um d Ärde kräise, so schniide sich iiri Baankurve dört, wo sich d Baaneebene schniide, denn wird iire Abstand wider gröösser, bis si dur e Viertelkräis glofe si, denn nimmt er wider ab, bis sich iiri Baan noch eme Halbkräis wider chrüzt. Wenn d Grawitazioon eso an verschiidene Ort in verschiideni Richdig oder mit verschiidener Sterki wirkt, säit mä däm Gezitewirkig. Si nimmt bi chliinen Abständ mit em Abstand zue. Wemm mä d Gezitewirkig cha vernoochlässige, so gältet im freie Fall die spezielli Relatiwidäätstheorii.
Bolsena
Bolsena isch e Stadt mit Iiwooner (Stand ) in dr Browinz Viterbo in dr italiänische Regioon Latium.
Geografii
Bolsena lit zmidst in de Monti Volsini am Bolsenasee, eme Kratersee wo entstande isch, won e Caldera iigstürzt isch. Dr Vulcano Vulsinio het vor öbbe 600'000 Joor aktiv worde bis zum letschte Mol im Joor 103 v. d. Z.
D Nochbergmäinde si Bagnoregio, Capodimonte, Castel Giorgio (TR), Gradoli, Montefiascone, Orvieto (TR) und San Lorenzo Nuovo.
Vercheer
Bolsena lit an dr Staatsstrooss SS 2 Via Cassia, wo Rom mit Floränz verbindet. Dr neggst Baanhoof befindet sich z Montefiascone. Buslinie verbinde d Stadt u. a. mit Orvieto, Viterbo und Rom.
Gschicht
Woorschinlig isch Bolsena entstande, wo d Römer d Iiwooner vom erooberete etruskische Hauptort Volsinii doo aane umgsiidlet häi, vo do chunnt si antik Naame Volsinii Novi. Es git Wüsseschaftler wo vermuete, ass s zentrale Häiligdum vo de Etrusker für e Gott Voltumna, s Fanum Voltumnae, ganz in dr Nööchi gsi sig. Z Bolsena cha mä Usgraabige go aaluege, won e Däil vo de römische Stadtaalaage (dr grooss Hauptblatz, Zistärne, Amphitheater, Katakombe) freigläit häi. D Via Cassia, äini vo de alte Römerstroosse, wo vo Rom us in d Toskana goot und vo dört bis uf Genua, goot dur Bolsena. Im Middelalter isch die Strooss Däil vom Pilgerwääg Via Francigena gsi, wo d Pilger druf vo Canterbury z Ängland über d Alpe bis uf Rom zooge si.
Communauté de communes de l’Étang du Stock
D Communauté de communes de l’Étang du Stock isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu vier Gmaine im Kanton Sarrebourg ìm Arrondissement Sarrebourg aaghert hän.
Gnännt isch dr Gmaindsverband noch em Stockweier (Frz. l’Étang du Stock). Är isch am 17. Dezämber 1999 grindet wore. Sitz vum Verband isch Langatte gsii, Presidänt dr Bernard Simon.
Gmaine
Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert:
Wüstenrot
Wüeschterot (amtlich Wüstenrot) ischt a Gmoed em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ). Dr Ort ischt dr Grendongsort vo dr gleichnamige Bousparkasse.
Geografi
Wüeschterot leit em Mainhardter Wald. D Nochbergmoede vo Wüeschterot send Beilstein, Löwenstein, Bretzfeld, Mainhardt, Großerlach, Spiegelberg ond Oberstenfeld.
Vo dr Gmarkong send 33,6 % Landwirtschaftsfleche, 52,7 % Wald, 12,7 % Sidlongsfleche ond 1 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Wüeschterot gheret d Ortsdoel Finsterrot, Maienfels, Neuhütten, Neulautern ond Wüstenrot.
Gschicht
Wüeschterot ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1325, Stangenbach 779.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Wüeschterot ghert zua dr schwäbisch-sidfränkische Ibergangsregion.
Illnau-Effretikon
Ilau-Efrèètike (amtlich Illnau-Effretikon, bis 1974 Illnau) isch e politischi Gmäind im Bezirk Pfäffike im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Ilau-Efrèètike liit im mittlere Chämttaal. Zue de Gmäind ghööred d Döörffer Ilau (Illnau), Efrèètike (Effretikon) mit Ricke (Rikon), Ottike (Ottikon) und Bisike (Bisikon), Chiiburg (Kyburg; sit 2016) und d Wiiler Agisuul (Agasul), Bieteholz (Bietenholz), Bilike (Billikon), Chämlete (Kemleten), Fììrscht (First), Horbe (Horben), Lugghuuse (Luckhausen), Mesike (Mesikon) und Oberchäntel (Oberkempttal).
S Piet vo de Gmäind umfasst 51,3 % landwirtschaftlichi Flèchi, 29,3 % Wald, 11,9 % Sidligsflechi, 6,2 % Vercheersflechi und 0,4 % Gwässerflechi.
Gschicht
Ilau isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 745 als Illenavvia, in de gliiche Urkund sind au Efrèètike als Erpfratinchova und Mesike als Makisinchova gnamset.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraatäil liit bi 23,7 % (Stand 2011).
Religion
37,2% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 25,2% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 6,4 %, CVP 3,9 %, EDU 3,7 %, EVP 4,1 %, FDP 11,7 %. GLP 8,2 %, GP 13,4 %, SP 17,2 %, SVP 30,9 %, Suschtigi 0,6 %.
Gmäindspresidänt isch de Ueli Müller (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,7 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Ilau-Efrèètike ghört zue de Oberländer Mundarte.
Haus zum Kempfen
S Huus zem Kempfe stoot an dr Freije Strooss 69 in dr Altstadt vo Baasel. Es isch äins vo de Kulturgüeter im Kanton Basel-Stadt, wo regionali Bedütig häi.
Beschriibig
S Huus zem Kempfe an dr Freije Strooss isch schmaal, het fümf Stögg und isch 1904 vom Lienert Friedrich (1852-1918) im Juugedstiil baut worde. Vom Bardeer bis zum erste Stogg het s uf dr ganze Bräiti vom Huus ee groosses runds Boogefänster. Dr ooberi Däil drvo, wo im erste Stogg Liecht git, isch owaal Im zwäite Stogg het s e Räije vo drei groosse Fänster wie au im dritte Stogg. Die drei Fänster im vierte Stogg under em gschwungnige Giibel si e chli weniger hooch.
Bis 1889, wo die Freiji Strooss verbräiteret worde isch, sich näben em Huus zem Kempfe an dr Nummere 71 s Zumfthuus vo dr E. Zumft zum Goldige Stärn gstande.
E zwäits Huus zem Kempfe stoot an dr Spaalevorstadt 30.
Peter Zürrer
De Peter Zürrer (* 1937 z Eglisau; Bürger vo Horge) isch en Schwyzer Spraachwüsseschafter und (hüt) pänsionierte Gimileerer. Vo 1965 bis 2009 hät er zum Südwalsertüütsch vo Gressoney und au vo Issime gforschet. Tank im isch chuum e Walser mundart besser dokumäntiert weder s Gressoneytüütsch.
Läbe
De Zürrer hät a der Uni Züri Gërmanischtik gstudiert. Promowiert hät er 1975 bim Ruedolf Hotzenköcherle mit eren Aarbet über Woortfälder im Tialäkt vo Gressoney.
Pruefflich hät er dänn as Tüütschleerer a de Kantonsschuel Öörlike z Züri gschaffet. Denäbed hät er Leeruufträäg a den Uniwërsitëëte Züri, Triest und Chieti-Pescara ghaa.
Schaffe
De Zürrer hät sich s Läbe lang mit de Süüdwalser Tialäktforschig abggëë, mit em Gressoneytüütsch im Fokus und spööter au uf s Issimetüütsch uusgwytet. 1965 hät en de Hotzenköcherle z Gressoney i di dialäktoloogisch Fäldaarbet ygfüert; s eerscht Buech zum Gressoneytüütsch isch 1975 usechoo, s zwäit 1982, s dritt 1986, s viert 1999 und s föift und bis iez s letscht 2009; dezue chömed na e Räie vo Uufsätz.
Er hät die Walsermundaarte i vilnen Aschpäkt aaglueget: Semantik, Läxikografy, Fraseology, Morfology, Sintax, Soziolinguischtik und Spraachkontakt. Usechoo sind esoo under anderem e ganzes Wöörterbuech, differänzierti Stuudie zum gägewëërtige Zuestand vo de Walserkultuur und de Walserspraach und Undersuechige zu verschidene gramatische Fënomeen vor em Hindergrund vom Yfluss vo de romaanische Naachberspraache (bsunders vom Italienisch). Hüt sitzt de Zürrer im wüsseschaftliche Byraat vom «Walser Kultuurzäntrum» vo Gressoney und Issime.
Das ales isch nöd zletscht drum mügli gsy, wil er i de Walsergmäinde Gressoney Saint-Jean, Gressoney La Trinité und Issime alewyl offeni Türe und guet Fründ gfunde hät. Dezue chunt, das er grad na rächtzytig i s Lystaal choo isch: I de Sächzgerjaar hät er na püürlichi Verheltnis aatroffe, wo sich syt em Aafang vom Jarhundert wenig ggänderet ghaa händ.
Es Zytli lang hät er au am dritte Band vom Spraachatlas vo de tüütsche Schwyz und spööter bim Gruppo di ricerca sulle isole linguistiche alemanne del versante italiano (GRILAVI) mitgschaffet.
Für sy Forschig hät de Zürrer 1999 der Eeretokter vo der Uni Basel überchoo.
Tadschikistan
Tadschikistan (tadschik. Тоҷикистон/Todschikiston (kyrillisch) oder (persisch); amtlig Republik Tadschikistan, tadschik. Ҷумҳурии Тоҷикистон/Dschumhurii Todschikiston (kyrillisch) oder  (persisch)) isch ä zentralasiatische Schdaat. D Hauptschdadt vo Tadschikistan isch Duschanbe.
Geographii
Tadschikistan isch ä Hochgebirgsland, wo an Afghanistan, Usbekistan, Kirgisistan und d Volksrepublik China gränzt. Mehr as 70 % vo der Flechi si Hochgebirg. Fascht 50 % vom Schtaatsgebiet liege uf erä Höchi vo 3.000 m über NN oder no höcher. Dr Oschte vom Land wird vom Pamir-Gebirg und em gröschte Deil vom Pamir-Hochland brägt. Dört befindet sich au dr höggscht Bärg vom Land, dr 7.495 m hochi Pik Ismoil Somoni (früehner Pik Kommunismus). Im Norde vom Land erschtreckt sich d Gebirgschetti vom Alai. Nume im üsserschte Norde het Tadschikistan mit em Ferghanatal Diefland Gebiet, wo vom gröschte Fluss vom Land, em Syrdarja, chan bewässeret wärde und wo für intensivi Landwirtschaft bruucht wird. Dr gröscht Deil vom Land cha wäge der Höchi und em Relief nur extensiv mit Vehzucht gnützt wärde. Dr gröschti See isch dr Kara-Kul (380 km²) im Oschte vom Land; wiiteri grossi Seä si der Saressee (~ 80 km²) und der Zorkulsee 38,9 km². Dr gröschd Schtausee isch der Kairakkum-Schdausee (520 km²) am Syrdarja.
Dompierre VD
Dompierre (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Broye-Vully im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Dompierre lyt uf eme Platoo iber em Broyedal. Zue dr Gmai ghert au no dr Wyler Granges. D Gmaiflechi umfasst 70,8 % landwirtschaftligi Flechi, 23 % Wald, 6,2 % Sidligsflechi.
Gschicht
Dompierre isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1228 as Donperro.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 8,7 % gläge.
Religion
74,8 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 15,9 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,6 %, CVP 3,6 %, FDP 22,5 %, GLP 5,6 %, GP 6,4 %, SP 9,0 %, SVP 37,4 %, Sunschtigi 4,6 %.
Dr Burgermaischter vu Dompierre isch dr Jean-François Diserens (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 0,4 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 246 Yywohner 93,5 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,5 % Dytsch, 0,4 % Italienisch un 1,6 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Miège
Miège (fp. [ˈmjɛːzɔ]; dt. Miesen) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Sierre im Kanton Wallis, Schwiiz.
Geografi
Miège lit üfer rächte Siita vaner Rottu weschtlich vaner Raspille. Vannr Ggmeindsflechi sint 46,1 % landwirtschaftlechi Flechi, 35,8 % Wald, 16,1 % Sidligsflechi und 2 % süschtigi Flechi.
Gschicht
Miège ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1226 als Mieio
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 13,3 % glägu.
Religion
80,7 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 7,7 % evangelisch-reformierti.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Miège ischt dr Jean-Claude Vocat (Stant Oktober 2017).
Spraach und Tialäkt
Dr tradizionäll Tialäkt va Miège gcheert zum Frankoprovenzalisch.
Juraj Dobrila Universitet Pula
D Juraj Dobrila Universitet Pula (kroatisch Sveučilište Jurja Dobrile u Puli, ), isch e staatligi Universitet z Pula, Kroatie. D Hochschuel isch 2006 grindet worde.
Fachabteilige
D Juraj Dobrila Universitet Pula glideret si in insgsamt 5 Abdailige:
Tour Down Under
D Tour Down Under isch e Radränne im auschtralische Bundesstaat South Australia um d Hauptstadt Adelaide. Des Etapperänne ghert syt 2008 zue dr anne 2005 nej yygfierte UCI ProTour, dr Serie vu dr wichtigschte Radränne im Johr. S isch in d Kategorii 2.HC yygstapflet un ghert syt 2005 zue dr UCI Oceania Tour.
D Rundfahrt isch anne 1999 zem erschte Mol uusdrait wore. un findet alljohr Mitti Jänner statt. Si isch vu dr Tourismuskommission vu South Australia ins Läbe gruefe wore go dr Bundesstaat im Uusland represäntiere un isch s einzig wichtig Profiradränne z Auschtralie. Vili europäischi Mannschafte nutze d Tour Down Under as Vorbereitig fir d Saison, wu im März mit Paris-Nizza un Tirreno-Adriatico aafangt, wel z Europa no Winter isch, derwylscht d Fahrer vu dr auschtralische Team im Hochsummer uf dr Sidhalbchugle in Top-Form sin. D Tour Down Under stoht alljohr im Mittelpunkt vum "Festival of Cycling",ere Veraastaltigsreihe, wu s sich z South Australia alles um s Fahrrad drillt. Wel s bi däm Ränne keini greßere Aastig git, gwinne vilmol reini Sprinter oder Uusrysser. Rekordsiiger sin dr Simon Gerrans un dr Daryl Impey, wu s Ränne je dreimol gwunne hän. Dr einzig Siiger us dr Schwyz isch dr Martin Elmiger 2007 gsi, dr ainzig dytsch dr André Greipel anne 2008 un 2010.
Eurykrates (Sparta)
De Eurykrates isch e König vo Sparta gsii usem Gschlecht vo de Agiade. Er hett öber Sparta und Messenie gherrscht, wo vo sim Vatter eroberet woren isch.
De Eurykrates isch de Soo vom Polydoros und de Vatter vom Anaxandros.
Wenkerbogen von Kembs
Dr Chemser Wenkerboge isch e Blatt vu dere grosse Ufnaam vu dr ditsche Sprooch, wo im 19. Joorhundert agfange hed un hit Bschdanddeil vum Ditsche Sprochadlas isch. Sällimols, wo dr Sproochforscher Georg Wenker vo 1852 bis 1911 sinner Sproochadlas vorbereitet hed, hänn alli Schuele im domolige ditsche Riich e Froogeboge mid vierzig gliche Muschdersätz vorgleit griägt, wu d' Schiäler middem Léhrer in de lokal Mundart uffschriewe hänn mièn.
Tassilo III.
Dr Tassilo III. (* öbbe 741; † öbbe 796) isch dr letzt bayerischi Herzog us em Gschlächt vo de Agilolfinger und e Cousin vom Karl em Grosse gsi.
Läbe
Dr Tassilo isch dr Sohn vom Herzog Odilo gsi und isch no as Chind 748 mit dr Zuestimmig vom Frankekönig Pippin III. Herzog vo Bayre worde.
Dr Tassilo het s chirchliche Läbe in siim Herzogtum uf de Synode z Aschheim (756?), z Dingolfing (769/770 oder 776/777?) und z Neuching (771) stark beiiflusst. Er het Chlöster gstiftet und deilgnoh an dr Gründig vo Adelschlöster, für zum e Herzogschille ufzbaue. Er het si Machtberiich gege Oste erwiiteret, won er 772 d Karantane underworfe het.
D Langobarde und d Bayre si sich us politische und wirtschaftlige Grünnd immer nooch gstande. Dr Tassilo isch mit dr Liutberga verhürotet gsi, dr Dochter vom letzte Langobardekönig Desiderius und er isch sit de 760er Johr mehmol z Italie gsi, won er sich 768/769 mit em Desiderius und em Papst verbündet het. 772 het dr Papst Hadrian I. im Tassilo si Sohn, dr Theodo, z Rom dauft. Si Bündnis mit de Langobarde het en in Konflikt mit em Karl em Grosse brocht. Wo dä 774 s Langobarderiich eroberet het, het dr Tassilo si wichtigste Bündnispartner verlore.
D Riichsannale verzelle, ass dr Tassilo, wo sit 757 de Franke lehnspflichtig gsi siig, sich 763 gweigeret haig, bim ene Fäldzug vo de Franke in Aquitanie drbii z si, won er sich drzue mit eme Schwur verpflichtet gha haig. So haig er sich schuldig gmacht wäge Fahneflucht (althochdütsch harisliz). Dä Bricht aber wird vo dr modärne Forschig in Zwiifel zoge.
Dr Karl der Grossi het im Winter vo 791 und im Winter druf in dr alte bayrische Herzogsstadt Rägensburg gläbt, für zum d Iiornig vo Bayre in s Fränkische Riich persönlig z überwache. As Nochfolger in dr bayrische Herrschaft het er denn ein vo siine Schwöger, dr schwäbisch Graf Gerold, as Präfekt igsetzt. 794 het me dr Tassilo us siim Chloster vor e Riichssynode z Frankfurt zitiert, won er schriftlig für sich und siini Nochkomme uf Bayre het müesse verzichte.
Me schetzt ass er vo 741 bis zum 11. Dezember 796 gläbt het, aber wüsse duet me nüt gnaus. Mögligerwiis het er siini letzte Johr as eifache Mönch im Chloster Lorsch gläbt. In dr Basilika, wo hüt zerstört isch, haig s e Grabschrift gha, wo sich uf e Tassilo bezoge haig.
Leandris
D Leandris isch d Frau vom spartanische König Anaxandros usem Gschlecht vo de Agiade gsii. Si isch d Muetter vom Eurykratidas.
Karpaten
D Karpaate (, und kroatisch Karpaty,, , , ) si e Hoochgebirg in Middelöiropa, Ostöiropa und Südostöiropa. Si bilde e Booge, wo gegen e Weste offe und mee as 1300 km lang und 100–350 km bräit isch, zämme mit sine Uslöifer. Si fange am nördlige Rand vom Wiener Becki aa und hööre bi de Flussdääler vo Morava, Nišava und Timok im Osten vo Zentralserbie uf. D Karpaate bilde dr nördligst Uslöifer vom alpiidische Gebirgsgürtel. As Däil vo däm Faltegürtel gönge si uf Weste bis zu de Alpe und uf Südoste bis zum Balkan- und Rhodoopegebirg witer, wääred s Dinariide und d Apennine südwestlig versetzt si und fast paralleel zu de Ostkarpaate verlaufe.
S höggste Massiiv vo de Karpaate isch die Hoochi Tatra (mit em Gerlachovský štít,, und isch dr höggst Bärg in dr Slowakei). Denn chunnt s Făgăraș-Massiiv (Fogarascher Gebirg) in de Südkarpaate (mit em Moldoveanu-Spitz, 2544 m, em höööste Bärg vo Rumäänie). Näbe de Alpe bilde d Karpaate s bestimmendi Gebirgssüsteem in Middelöiropa.
Leandris
Ere Maa Anaxandros hett usem Zwaite Messenische Chrieg gfagni Fraue mitbroocht, drunder isch d Kleo gsii, e Priesteri vo de Thetis. Wo d Leandris s Holzbild vo de Thetis entdeckt hett, hend zi zäme mit de Kleo z Sparte e Tempel för d Thetis gstiftet.
Karpaten
D Karpaate lige in acht Staate, zum grösste Däil in dr Slowakei und Rumäänie.
Kwelle
Dr Ardikel «Karpaten» uf dr dütsche Wikipedia
Tennis
Dennis isch e Ballspiil, wo vo zwäi oder vier Spiiler gspiilt wird. Wenn äi Spiiler gegen en andere spiilt, säit mä dam Äintel, wenn je zwäi Spiiler gegenenander spiile, isch das e Dobbel, wenn zwäi Manne im Team si isch s e Herredobbel, zwäi Fraue e Damedobbel oder e Maa und e Frau e gmischts Dobbel (Mixed). Früener het Dennis as en elitääre Sport gulte, hüte isch s e Bräitisport. Sit 1988 isch Dennis wider e Disziplin an de olümpische Summerspiil.
S Spiil
Am Aafang vom ene Ballwäggsel chunnt dr Ufschlag. D Balle muess drbii kwer über s Spiilfäld in s chliinere Fäld vo dr Spiilhelfti vom Gegner gspiilt wärde ooni dass si am Netz aachunnt. Mä daf zwäimol brobiere und wenns au bim zwäite Mol nid grootet, bechunnt dr Gegner e Punkt und mä reedet vom ene Dobbelfääler. Bim Ufschloo muess mä usserhalb vom Spiilfäld stoo, bis dass dr Schleeger d Balle berüert, sust zellt dr Ufschlag nid (Fuessfääler).
E Dennismatsch bestoot us Setz, und dä isch dr Gwünner, wo as erste zwäi Setz gwunne het, usser bi groosse Durnier, wo s drei Setz si. E Satz bestoot us Spiil und e Spiiler gwünnt e Satz, wenn er 6 Spiil gwünnt und dr Gegner mindestens zwäi Spiil weniger. Wenn bäidi Spiiler 6 Spiil gwunne häi, wird mäistens e Tie-Break gspiilt, wo entschäidet, wär dr Satz gwünnt.
Mä spiilt um Pünkt, und dr ersti Punkt vom ene Spiiler im ene Spiil häisst 15, dr zwäiti 30 und dr dritti 40. Wenn e Spiiler dr vierti Punk gwünnt und dr Gegner het 30 oder weniger denn het dr Spiiler gwunne. Wenn s 40:40 isch, redet mä vom ene tie und wär denn non e Punkt macht het d advantage. Dä gwünnt, wo d advantage het und dr neggst Punkt au no gwünnt.
Im ene Spiil het immer dr gliich Spiiler dr Ufschlaag, im neggste Spiil dr ander. Dr ersti Ufschlaag wird vo dr rächte Site vom Spiilfäld gspiilt und mä wäggslet mit jedem Punkt d Site, vo wo mä ufschloot.
Filderstadt
Fildorsdadd (amdlich Filderstadt) isch a Graosa Graessdadd en dor Midde vo Bada-Wirddabärg, ogfär 15 km sidlich vom Zendrum vo Sduagord. Wia dor Nãma ãdeided, leid-se zendral uff de Fildra. Zsẽma mid de båede Nåchborsdedd Laefäda-Ächdordeng ond Osdfildra bilded Fildorsdadd a sdarg bebauds Siidlongsgebiid. Älle drei Sdedd send 1975 em Rãma vo dor bada-wirddabärgischa Gmaenderefom endsdanda. Haed isch Fildorsdadd mid saene 46.000 Aewonor (2018) nåch Essleng d zwåedgraesda Sdadd em dichd besiidlda Landgraes Essleng.
Geografi, Vorkehr, Wirdschafd
Fildorsdadd leid uff middlora Filderhaochfleche uff 327 bis 474 m Haeche. Diräddg sidlich vom Sdadddåel Pladdahardt ['bladɐha:rd] fangd dor Naturpark Scheebuach ã. Vo de haechor glagenen Dåel vo Fildorsdadd hådd-mor on Ausbligg uff d Schwäbischa Alb, wenn ed irgend a Bebauong dor Bligg vorsberra duad.
Nåchborgmaendena send (em Uhrzaegor, em Norda ãgfanga):
Sduagord (Sdaddgraes), Nuihausa, Wolfschluaga ond Åechdaal (älle Landgraes Essleng), Waldabuach (Landgraes Bebleng) ond Laefälda-Ächdordeng (Landgraes Essleng).
Fildorsaddd leid diräggd an dor A 8 Sduagord-Ulm ond am Flughafa Sduagord-Ächdordeng mid dor Fildormässe diräggd dornäaba. Middla durch Fildorsdadd durch fird d B 27 Stuagord-Dibeng, als Schnällsdråß uff dor ganza Sdregge viirsburich ausbaud. Dui hervorragenda Vorkehrslag hådd abor ao zur Folg, dass-s en Fildorsadadd sälbsd naachds nia wirglich ruich isch.
Mid dor S-Bã S 2 ond S3 kã-mor vom Sdadddåel Bärnhausa en ogfär 20 Menudda diräggd nåch Sduagord naefara oder isch en 5 Menudda em Flughafa drenn.
Dor ganze Bereich vo dor Fildor, ao Fildorsdadd, isch vool mid Ãsiidlonga vo graose Firmena, Middlsdandsbedriib ond Dinsdlaesdongsfirmena. An Arbaedsbläzz fäld-s edda. Dorfir muas-mor firr Heisor, Wohnonga ond Baupläzz so viil zaala wia en Sduagord. Dor enorme Landschafdsvorbrauch en de ledsde Jårzehnd håd dor Charaktor vo dor Fildor, ao em Bereich vo Fildorsdadd, komblädd vorendored. Landwirdschaft geid-s kaom mae, d Landschaft isch vorsdeddored. S bekannde "Fildograud" wird zwår emmor noo ãabaud, aber d Flechena dirfir send deidlich glaenor wårda.
Stadtglidorong
S Sdaddgebiid vo Fildorsdadd sezzd sich zsẽma aus de faef frijor sälbsdendiche Gmaendena Bis uff Hardhausa wärded älle Nãma uff dor ersda Silbe betont, so wia-s em Schwäbischa bei de maesde dreisilbiche Nãma dor Fall isåch.
Kuldur
Fildorsdadd isch bekannd fir sae Konzert- ond Kongrässzendrum "Filharmonie" ond sae Hallabaad "Fildorado". Em Sdadddåel Bõlanda leid d Fildorklinik, a anthroposophischs Kranggahaus. Uff-m Gebiid vo Bladdahaard leid-s Tagungszendrum "Bernhäuser Forst" vom Evangelischa Jugendwerk en Wirddabärg. Bärnhausa isch dor Sitz vom Evangelischa Dekanat firr dia drei Fildorsdedd: Fildorsdadd, Laefälda-Ächdordeng, Osdfildra ond firr Nuihausa/Fildor.
Sälbsdvorsdendlich geid-s en Fildorsdadd älle allgemeinbildende Schuala.
Gmaenderåd
Bei dor ledsda 'Kommunalwahl am 25. Mai 2014 hådd-s dees Ärgäbnis gäa:
Schwäbisch en Fildorsdadd
Älle Dåelord vo Fildorsdadd ghaered schao viile Jårhondord lang zo Wirrdabärg ond hend a aehaedliche Endwigglong hender sich. Dor schwäbische Dialäggd isch en älle Flägga gleich.
Blos a baar Kilomedor sidwäsdlich, uff-m Gebidd vo dor Nåchborsdadd Laefälda-Ächdordeng leid d Meilesmiile mid ire schwäbische Dialäggd-Uffironga.
D schwäbischa Gschiichd ibor "d Fuiorweer vo Bladdahard" isch en dor ganza Gẽged bekannd. S geid-se abor därzeid edd zom kaufa. A Nuiufflag wär naedich.
Ondor de Aldaegsässene Leid held sich bis haed a bodasdendichs Middlschwäbisch. Abor ondor de jonge Leid leided, wia iboraal, dor herkemmliche Dialäggd.
Zaberfeld
Zawwerfäld (amtlich Zaberfeld) ischt a Gmoed em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Zawwerfäld leit em Zawwergäu an dr Zawwer. D Nochbergmoede vo Zawwerfäld send Eppingen, Pfaffenhofen, Sachsenheim, Sternenfels, Kürnbach ond Sulzfeld.
Vo dr Gmarkong send 55,5 % Landwirtschaftsfleche, 29,7 % Wald, 12,9 % Sidlongsfleche ond 1,9 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Zawwerfäld gheret d Ortsdoel Leonbronn, Michelbach am Heuchelberg, Ochsenburg ond Zaberfeld.
Gschicht
Zawwerfäld ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1321, Michelbach 1276, Ochsenburg 1231, Leonbronn 1289 als Lincbrunnen.
Verwaltong
Zawwerfäld hot sich mit Güglingen ond Pfaffenhofen zom a Gmoeverwaltongsverband zammagschlossa.
Dr Schuldes vo Zawwerfäld ischt dr Thomas Csaszar.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Zawwerfäld ghert zua dr schwäbisch-sidfränkische Ibergangsregion.
Johann Jakob Im Hof
Dr Johann Jakob Im Hof, vilmol au Johann Jakob Im Hof-Forcart, (* 6. Merz 1815 z Baasel; † 7. Juni 1900 z Baasel) isch e Baasler Kaufmaa, Politiker und Kunstmezeen gsi.
Lääbe und Wärk
Dr Johann Jakob Im Hof isch dr Soon vom Richder und Gärbereibsitzer Johann Jakob Im Hof (1786–1848) und däm sinere erste Frau, Margaretha Steiger (1788–1817) gsi. Dr Vater het welle, ass er Kaufmaa leehri und so het er e kaufmännischi Usbildig gmacht, het sich aber au sine wirklige Inträsse dörfe widme, dr Technik und dr Kunst.
As Kaufmaa het sich dr Im Hof 1836/1837 z Bariis ufghalte und het sich seer für s Milidäär afo intressiere. Er het bim Johann Georg Heck topografischs Zäichne gleert, vor allem mit eme Blick druf, wie s für s Milidäär relewant isch, und er isch vil in s Musée de l’Armée gange. Wo s im Dezämber 1836 en Attentat uf e Köönig Louis-Philippe I. gee het, häi si dr Im Hof für e Zitli as Verdäächdige festgnoo.
Zrugg z Baasel het er, was er uf em kaufmännische, em politische und em milidäärische Gebiet gleert het, guet chönne bruuche. 1843 isch dr Im Hof Mitgliid vom Stadtbolizeigricht und vom Zivil- und Appellazioonsgricht worde. Wo z Baasel 1865/1866 e Tüfusepidemii usbroche isch, het dr Im Hof as Vorsteher vom Gsundhäitsdepartemänt dr Kampf gege d Chranket organisiert. As freisinnige, liberaale Politiker isch er 1858 bis 1866 in dr Chläi Root gweelt worde. As Major im äidgenössische Generaalstaab und as Inhaaber vom ene äigene Gärbereibetriib het dr Im Hof hoochs Aasee gnosse. D Gärberzumft het en 1853 in dr Zumftvorstand gweelt, und vo 1869 bis 1881 isch er Zumftmäister gsi.
1842 isch dr Im Hof dr nöi gründete Baasler Künstlergsellschaft (BKG) biidrätte und het für die neggste 26 Joor s Bresidium übernoo, und das au noch dr Fusioon mit em Baasler KUnstveräin 1864 bhalte. Er het sich 1854 drfür iigsetzt, ass zum en äignigs «Künstlerhuus» z finanziere, d Baasler Fäärigsellschaft gründet wurd, was dr spööter Bau vo dr Kunsthalle Baasel mööglig gmacht het.
1872 isch er mit sinere Dochder und zwäi Archidekte über Mailand, Florenz, Pisa, Siena, Rom, Neapel uf Capri gräist. In Rom het er sich mit e Hufe Künstler droffe, u. a. mit em Ernst Stückelberg, em August Weckesser und em Anselm Feuerbach. Er isch immer wider emol uf Bariis und het au dört mit Künstler Kontakt ufgnoo.
Dr Im Hof isch drissig Joor lang mit dr Maria Forcart (1819–1871) verhürootet gsi. Zsämme häi si meereri Chinder gha, wo zum Däil no chli gstorbe si. Spööter het er d Witwe Amalia Rüsch, gebooreni Jakob (1831–1911) ghürootet. Vo 1864 aa het er im Baasler Stadtbalä zem Kirschgarte gwoont.
Achilles Schlöth
Dr Achilles Schlöth (* 7. Novämber 1858 z Baasel; † 1904 z Baasel) isch e Baasler Bildhauer gsi.
Si Lääbe und Wärk
Dr Achilles Schlöth isch dr jüngst Soon vom Schlosser und Oofefabrikant Friedrich Ludwig Schlöth und däm sinere zwäite Frau Helene gebooreni Georg gsi. Er het e Bildhauerleer z Baasel im Ateliee vo sim Unggle Ferdinand Schlöth gmacht (und het spööter au däm si Atelieeiirichdig gerbt). 1883 isch er uf Room go witer leere. 1886 het er z Baasel si äignigs Ateliee ufgmacht. Er het dr Ufdraag für d Bildnismedaijon vo Manne us dr Wüsseschaft und Technik am Börsesaaldrakt vo dr Hauptpost z Baasel überchoo und vo 1886 bis 1888 dra gschafft. Die Medaijon si hüte no erhalte. 1887 het er e Dänkmolbüste für dr freisinnig Politiker Wilhelm Klein gmacht, wo sich für e schwizerischs Fabrikgsetz iigsetzt het. Witeri Wärk, drunder d Büste Ein Priester und d Statue Fischerknabe vo 1886, si hüte in Brivaatbsitz. Dr Achilles Schlöth het au Wärk usgfüert, wo si Unggle Ferdinand Schlöth entworfe het, zum Bispil e Büste vom Politiker Karl Sarasi (hüte im Historische Museum Baasel) oder d Modäll für d Basiliske vo dr Wettstäibrugg, e figüürligs Modäll für e blastische Schmuck vo de Pfiiler vo dr Brugg isch 1890 aber nit usgfüert worde. E Mitarbäiter vom Achilles Schlöth isch dr Jacques Gürtler (1848–1926) gsi, wo spööter dr Leermäister vom Max Leu worde isch. Dä het denn d Dänggmolbüste vom Johann Peter Hebel vor dr Peterskiirche z Baasel gmacht, anstatt vom Achilles Schlöth, wo mä au in Erwäägig zooge het.
Dr Schlöth isch Mitgliid vo dr (dritte) Baasler Künstlergsellschaft gsi.
Familie
Dr Achilles Schlöth het nie ghürootet. D Amalie Schneider-Schlöth, wo d «Basler Kochschule» verfasst het, isch en elteri Halbschwester von em gsi und dr Bildhauer Ferdinand Schlöth si Unggle.
Gandrange
Gandrange (lothr. Gandréngen, ditsch Gandringen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem ìm Arrondissement Thionville.
Geogràfi
Gandrange lijt ìn dr Neh, wie d Orne ìn d Mosel mìndet, rund zwelf Kilometer sìdlich vun Thionville und 20 Kilometer nerdlich vun Metz uf re Heche zwìsche 154 und 224 m ìwer em Meeresspiejel. D Gmein ìsch mìt dr Nochbergmeine Amnéville, Hagondange, Mondelange, Talange und Richemont zammegwàchse.
Züe Gandrange ghert àui no dr Willer Boussange (Bussingen).
Gschìcht
Gandrange ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 848 àls Goderingas (1473: Gendringen). Ìm Johr 1659 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Boussange ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1115 àls Bolsingen, ìm Johr 1815 ìsch s Dorf züe Gandrange ingmeindet worre. Vun 1790 bìs 1902 hàt àui Amnéville züe dr Gmein Gandrange ghert.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Gandrange ìsch. Gandrange ghert zem Kommünàlverbànd.
Thörigen
Töörige (amtlech Thörigen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Töörige ligt am Fuess vom Buchsiberg un umfasst d Ortsteil Ober- und Ungerdorf. D Gmeindsflächi bsteit us 51,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 36,3 % Waud, 11,5 % Sidligsflächi u 0,4 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Tuunstette, Bleiebach, Ochleberg, Bettehuuse u Herzogebuchsi.
Gschicht
Töörige isch zum erschte Mal gnennt worde um 1270 aus Toerinen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Wange ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,3 % gläge.
Religion
82,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,2 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,3 %, CVP 1,1 %, EVP 3,6 %, FDP 7,6 %. GLP 4,7 %, GP 2,6 %, SP 10,3 %, SVP 47,4 %, Suschtigi 5,4 %.
Gmeindspresidänt vo Töörige isch dr Rolf Schneeberger (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,6 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Töörige ghört zum Hochalemannisch.
US-Dollar
De US-Dollar (United States Dollar, kurz USD, Symbol: $) isch d Wärig, wo i de Vereinigte Staate vo Amerika bruucht wird. Ein Dollar het 100 Cent. Usser in de USA isch dr amerikanisch Dollar au d Währig in a baar andere Staate wie Palau, Osttimor, Mikronesie, Ecuador und de britische Jungfreinsle. Dr Dollar isch die wichdigst internationali Transaktions- und Reservewährig.
De US-Dollar isch am 6. Juli 1785 als erschti dezimali Währig i de Staate iigfüärt worde. S Wort chunt vo Daler, dr niderdütsche Form vo Taler.
Uf de bekanntischte Dollarnote, de Ei-Dollar-Note, gseht me de George Washington. Wäge ihrer Farb sait mä dere Note au „Greenback“.
Z Costa Rica cha me näbe der dert gültige Währig äbefalls mit US-Doller Zahle. Z Costa Rica wird das öppe so ghandhabt wi i der Schwyz u z Lieschtestei mit em Zahle mit Euro. Nume das me z Costa Rica ds Usegäld i Doller über chunnt.
Documenta 1
Die ersti documenta het vom 15. Juli bis 18. Septämber 1955 im Fridericianum z Kassel stattgfunde. Si gältet as die ersti groossi und umfassendi Usstellig vo modärner Kunst in Westdütschland noch em Ändi vom Zweite Wältchrieg.
Dr Initiator vo dr Ustellig isch dr Kasseler Kunsterzieher und Designer Arnold Bode gsi. Si isch vom Kunstkreis ''Abendländische Kunst des 20. Jahrhunderts'' vorbereitet worde und dr Berliner Kunsthistoriker Werner Haftmann het as Fachmaa mitghulfe. Dank ere Subvention si meh as 130 000 Bsuecher an d documenta choo und d Gröössi vom Erfolg isch ehnder unerwardet gsi.
Dr künstlerisch Schwerpunkt
Dr Schwerpunkt vo dr Usstellig isch weniger die "zitgenössischi Kunst" gsi, wo noch 1945 entstanden isch. Dr Bode het de Bsuecher vor allem d Arbeite vo dene Künstler welle zäige, wo währed dr Zit vom Nazionalsozialismus as "Entarteti Kunst" in Dütschland verbote gsi isch. Dorum isch die abstrakti Kunst, bsunders die abstrakti Moolerei vo de 1920er und 1930er Johr im Mittelpunkt vo dr Usstellig gstande. Die zitgenössischi Kunst vom Informel isch uf dere documenta noo nig zäigt worde, sondern erst uf dr II. documenta im Johr 1959.
Wenkerbogen von Waldighofen
Dr Wàldighoffer Wenkerboge isch e Blatt vu dere grosse Ufnaam vu dr ditsche Sprooch, wo im 19. Joorhundert agfange hed un hit Bschdanddeil vum Ditsche Sprochadlas isch. Sällimols, wo dr Sproochforscher Georg Wenker vo 1852 bis 1911 sinner Sproochadlas vorbereitet hed, hänn alli Schuele im domolige ditsche Riich e Froogeboge mid vierzig gliche Muschdersätz vorgleit griägt, wu d Schiäler middem Léhrer in de lokal Mundart uffschriewe hänn mièn.
Pausanias (Sparta)
De Pausanias isch e spartanische Feldherr usem Gschlecht vo de Agiade gsii.
De Pausanias isch de Soo vom Kleombrotos und de Neff vom spartanische König Leonidas I. gsii. Nochdem de Leonidas I. ane 480 v. Chr. i de Schlacht bi de Thermopyle gfallen isch, isch er zom Vormund vo dem no unmündige Soo Pleistarchos wore. Ane 479 v. Chr. het er s griechische Heer i de Schlacht vo Plataiai aagfüert. De Siig vo de Grieche hett zor Folg gha, as d Perser us Griecheland vertribe wore sind.
E Joor drufabe, ane 478 v. Chr. hett er mittere Flotte Byzantion vo de Perser bifrait. Well er e paar persischi Adligi i d Haimet entlo haa söll, isch er verdööchtigt wore, mit de Perser gmaini Sach z mache. Dromm isch er z Sparta vor s Gricht choo und hett e Geldbuess müese zale und sis Amt as Flottekommandant verloore. Er isch denoo wider uf zrugg uf Byzantion, isch denn vo de Athener 471 v. Chr. vertribe wore. Well er verdööchtige Umgang ghha hett, isch er under Todesdrooig uf Sparta bifole wore. Er isch dai is Gfengnis choo, aber glii wider entloo wore, obwoll em noi no der Vorwurf gmacht woren isch, er wöri d Helote ufwiegle.
D Pausanias hett e junge Gliebte ghaa. Demm hett er e versiglete Brief för de Artabazos ggee, wo drinn gstanden isch, as er d Öberbringer vom Brief tööte söll. De Gliebti hett aber s Sigel vom Brief broche und glese wa dine stoot und denn de Brief a de Ephore zaigt. Die hend e List usgsune, demit de Pausanias sich selber verrooti. De Gliebti isch in Tempel vom Poseidon am Vorpirg Tainaron gange und hett Asyl verlangt. Wo de Pausanias da ghört hett, isch er zonem in Tempel ggange und hett en gfröögt wa passiert sai. De hett em gsait, waner im Brief glese hett. De Pausanias isch verschrogge und hetten bette, da jo niemertem z verroote und er wöli en dodeför o guet biloone. D Ephore aber hend sich im Tempel versteckt ghaa und ales agloset.
Woner zrugg uf Sparta ggangen isch, hett er gmerkt, as er verlooren isch und isch in Tempel vo de Athena Chalkioikos gfloche. D Spartaner hend aber de Iigang zuegmuuret. Chorz bivoor er verhungeret isch, hends en usegfüert, und er isch denn gstorbe. E paari hend en denn wöle as Verbrecher in Kaiadas abewörffe, d Spartaner hend em denn aber doch e Grab ggee, am Platz, woner gstorben isch.
De Pausanias het zwee Söö ghaa, de Könif Pleistoanax und de Heerfüerer Kleomenes
Polydoros (Sparta)
De Polydoros isch de Soo vom Alkamenes und de Vatter vom Eurykrates. Zo sinnere Zitt isch de Ersti Messenische Chrieg uusbroche. De Polydoros isch bim Volch biliebt gsii, well er as üüsserst grechte Richter ggolte hett. Er isch vom Adlige Polemarchos ermordet wore.