cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
WikiLeaks
Kaupthing-Bank
WikiLeaks het am 29. Juli 2009 e intärn Dokumänt vu dr Kaupthing-Bank vereffetligt, wu churz vor em finanziälle Kollaps vum isländische Bankesektor un dr isländische Finanzkrise aagleit woren isch. S Dokumänt zeigt, ass extrem hochi Kredit, deilwyys in Milliardehechi, ohni Sicherheite an verschidene Eigetimer vu dr Bank vergee un seli großi Schuldsumme abgschribe wore sin.
Minton-Report iber toxischi Abfäll in dr Elfebeikischte
Im Septämber 2009 het WikiLeaks dr Minton-Report iber toxischi Abfäll in dr Elfebeikischte vereffetligt. Doderbyy handlet s sich um e intärne (un no syyre Erstellig gheimghaltene) Bricht vum Schwyzer Rohstoff- un Energikonzern Trafigura vu 2006 iber d Gsundheitsgfehrdig dur dr Abfall vum Unternämme, wu z Abidjan verchauft woren isch. Noch eme Bricht het s in dr Abfäll unter anderem Schwäfelwasserstoff, Thiol un Natriumhydrogensulfid.
Wytergab vu Bankdate us dr Europäische Union an d USA
Am 12. Novämber 2009 het WikiLeaks e Entwurf vum gheime Abchuu zwische dr Europäische Union un dr USA fir d Uuswärtig un Wytergab vu Europäische Bankdate an d USA vereffetligt. Am Dag dervor het scho d Financial Times Deutschland iber dr Inhalt vum Abchuu brichtet.
Abgfangeni Pagernoorichte vum 11. Septämber 2001
Am 25. Novämber 2009 het WikiLeaks e Lischt vu fascht 570.000 Noorichte vu Funkmäldeempfänger (Pagern) vereffetligt, wu am Dag vu dr Terroraaschleg vum 11. Septämber 2001 vu 3 Uhr ab bis zum 12. Septämber 2001 gege 12 Uhr abgfange wore sin. No WikiLeaks het s in dr Pagernoorichte au ne Huffe Mitdeilige vu offiziälle Verdrätter vum Pentagon un vum NYPD.
Climategate
Am 21. Novämber 2009 het WikiLeaks d ZIP-Dateie „Climatic Research Unit emails, data, models, 1996-2009“ vereffetligt. E Deil vu dr E-Mail, wu do din sin, wäre vu Kritiker vu dr Theori vum anthropogene Klimawandel as Hiiwyys uf megligi Manipulatione vu Temperaturraudate dur d Climatic Research Unit vu dr University of East Anglia gwärtet.
Vereffetlichung vu dr Toll-Collect-Verdreg
Am 25. Novämber 2009 het WikiLeaks aagchindet, iber 10.000 Syte vu dr gheime Toll-Collect-Verdreg z vereffetliche. Wäg dr Datemasse isch vun eme kollaborative Experimänt gschwätzt wore. Bi dr Vereffetlichung isch s um Uuszig un Aahäng us em gheime Bedryyberverdrag, nit aber us em komplette, derzue dr Kooperationsverdrag mit dr AGES (eme spezialisierte Dienschtleischtigs-Unternämme) un Verdreg mit eme Sachverständigebiro, wu d Funktionsfähigkeit vum Maut-System hätt sotte briefe.
Blän vum US-Gheimdienscht, gege WikiLeaks vorzgoh
Am 15. Merz 2010 isch e Dokumänt vum US-Gheimdienscht CIA bi WikiLeaks vereffetligt wore, wu d CIA din bschrybt, wurum dr amerikanisch Gheimdienscht WikiLeaks as broblematisch yyschetzt, un Methode ufzellt, wie mer gege Whistleblower un WikiLeaks-Mitarbeiter chennt vorgoh un dodermit WikiLeaks kaputt mache. Dr Gheimdienst ferchtet no däm Dokumänt au, ass es au Whistleblower in dr eigene Reihe un bi WikiLeaks wyteri uuvereffetligti gheimi Dokumänt chennt gee. S wird empfohle, Aasträngige z unterneh, d Gheimniszuedreger vu WikiLeaks z verfolge un uffezlege. Dur d Uffelegig vu dr Date hofft mer, ass es Verdröue vu dr Whistleblower in WikiLeaks stark gschwecht wurd un d Unterstitzergmeinschaft zämmebricht.
US-Gheimdienschtbricht iber Meinigsmanipulation zum Afghanistanyysatz
Am 26. Merz 2010 isch e CIA-Dokumänt vu dr Gruppe CIA Red Cell bi WikiLeaks vereffetligt wore, wu megligi PR-Strategie vu dr amerikanische Gheimdienscht z Dytschland un z Frankryych ufdeckt, wu Unterstitzig fir d Afghanistankämpf un d Schwechig vu dr Opposition derzue solle schaffe. Betont wird in däm Bricht, ass im Volk e Apathii zum Afghanistanyysatz herrscht. Des chennt sich in Zuechumft ändere. Ei Schwärpunkt vu dr Strategii z Frankryych soll syy, d Situation vu dr Mänsche z Afghanistan as positiv beyyflusst dur dr Militeryysatz darzstelle un Afghane as Unterstitzer vum Yysatz z zeige. doderdur soll d Sympathii vu dr franzesische Bevelkerig mit dr Afghanen gnutzt wäre. Z Dytschland soll d PR negativi Konsequänze vun ere Niderlag (Droge, Terror, Flichtlig) darstelle un d Beziehig zue dr NATO as Yysatzbegrindig gnutzt wäre.
Gwaltsame Dod vu irakische Zivilischte un Journalischte dur s US-Militer
Am 12. Juli 2007 sin ruund e Dutzed zivili Passante – dodrunter di bede Reuters-Mitarbeiter Saeed Chmagh (au: Said Chmar) un Namir Noor-Eldeen (au: Namir Nur-Eldin) – z Bagdad vu Bordschitze vu US-amerikanische Apache-Hubschruuber mit 30-mm-Bordmaschinekanone verschosse wore.
Am 5. April 2010 het WikiLeaks im Ramme vun ere Pressekumferänz d Videoufnahme vum Vorfall, wu an Bord vu dr Apache-Hubschruuber ufgnuu wore sin. S 38-minitig Video isch vu dr Ziilkamera vu dr Bordkanone ufgnuu wore. S zeigt e baar Persone, wu no dr Uffassig vu dr US-Soldate AK-47-Sturmgwehr un e Panzerfuscht (RPG) drait hebe. Bi e baar vu dr vermuetete Waffe het s sich um d Kamera vu dr Journalischte gsi. D Bordkamera zeigt, wie uf d Gruppe gfyyrt woren isch. Rund 12 Zivilpersone, mitsamt dr bede Reuters-Mitarbeiter Saeed Chmagh un Namir Noor-Eldeen, sin deete wore. E Chleibus, wu churz derno verbyygfahren isch, het aaghalte un d Insasse hän versuecht dr Saeed Chmagh z rette, wu zue däm Zytpunkt verletzt gsi isch aber no gläbt het,. D Insasse vu däm Bus sin do derno au verschosse wore.
S vereffetligt Video het frie e großi Ufmerksamkeit in Blog, bi Youtube un investigative Journalischte gfunde. Speter hän derno au Mainstreammedie international iber s Video un dr Vorfall brichtet.
As muetmaßlige Informant isch dr US-amerikanisch Informatiker Bradley Manning im Mai 2010 feschtgnuu wore, wu dr Hacker Adrian Lamo d Beherde iber d Wytergab vum Video dur dr Bradley Manning informiert gha het.
Afghan War Diary (AWD)
S Afghan War Diary (AWD, Afghanisch Chriegsdagebuech) isch e am 25. Juli 2010 vereffetligti Sammlig vu 76.911 Dokumänt iber dr Chrieg z Afghanistan in dr Zyt vu 2004 bis 2010. Uugfehr 15.000 anderi solle so derzuechuu. E erschti Analyse vu dr Date isch zytglyych vu Spiegel Online, dr New York Times un The Guardian vereffetligt wore.
Loveparade-2010-Blanigsdokumänt
Am 20. Augschte 2010 het WikiLeaks Unterlage vereffetligt, wu sich uf d Loveparade 2010 bezien, uf dr Blanigs- un Gnähmigungsbrozäss in dr stedtische Beherde un mit em Veraastalter, dr Ablauf vum Evänt un noodregligi Dokumäntatione mitsamt dr Uusnammegnähmigunge, Eväntsektorblän, Brotokoll vu verschidende Arbetsgruppe (z. B. zue Verchehr un Sicherheit), Eväntbschryybige, Bolizeimaßnamme, Bsuecherschetzige, e Ereignisbrotokoll, Aawohnerbricht un Foto. Bi dr Loveparade 2010 isch s dur e Massepanik zue 21 Dote un 511 Verletzte chuu.
CIA-Memorandum iber d USA as Exporteur vu Terrorismus
Am 25. Augschte 2010 het Wikileaks unter dr änglische Iberschrift „CIA Red Cell Memorandum on United States exporting terrorism“ e Memorandum vereffetligt vun ere Red Cell gnännte Unterabdeilig vum US-Uuslandsgheimdienscht CIA, wu s Gedankespiil din het zum Export vu US-amerikanische Extremischte. In däm Report schryybe d Autore unter anderem, ass dr US-amerikanisch Export vu Terrorismus im Gegesatz zue dr allgmeine Uffassig nit nume ne aktuäll Phänomen isch un nit nume uf dr islamisch Fundamentalismus bschränkt isch. Doderzue wird uf d US-Unterstitzig vu jüdische, muslimische un irisch-nationalistische Terrorischte yygange. Vor däm Hintergrund ferchtet dr CIA-Report schließli, ass di international Gmeinschaft irgedwänn die Doppelmoral in dr US-Sicherheitsbolitik merkt.
Iraq War Logs
D Iraq War Logs (Irakischi Chriegslogbiecher) sin e am 22. Oktober 2010 vereffetligti Sammlig vu 391.832 gheime Dokumänt iber dr Chrieg im Irak us dr Zyt vu 2004 bis 2009. No däne Dokumänt sin unter dr 109.000 Opfer 66.081 Zivilischte gsi. S isch di grescht Vereffetlichung vu militärische Dokumänt in dr Gschicht vu dr USA, greßer wie sälli vum Afghan War Diary am 25. Juli 2010.
Cablegate
Cablegate (Telegramm-Skandal) sin e am 28. Novämber 2010 um 21:30 Uhr UTC uf WikiLeaks vereffetligti Sammlig vu 251.287 intärne Bricht un Lagbeurdeilige vu dr US-Botschafte us dr ganze Wält an s US-Usseminischterium. Do dinne het s iber 100.000 as gheim oder verdröuli yygstufti Bricht, wu us dr Zyt vum Jänner 2009 bis Juni 2010 stamme. Parallel derzue hän d New York Times, dr Guardian, Le Monde, El Pais un Spiegel Online brichtet, wu vorab d Uuswärtig vu WikiLeaks gstattet woren isch.
The Spyfiles
Aafangs Dezämber 2011 het WikiLeaks unter em Name The Spy Files mit dr Vereffentlichung vu zerscht 287 Dateie us em Beraich vu Unternämme us dr Sicherhaits- un Iberwachigstächnik aagfange. WikiLeaks het doderby mit dr ARD, L'Espresso un dr Washington Post zämmegschafft.
The Global Intelligence Files
Am 27. Februar 2012 het WikiLeaks unter em Titel The Global Intelligence Files in Kooperation mit 25 Mediepartner mit dr Vereffentlichung vu intärne E-Mail vum US-amerikanische Unternämme Stratfor aagfange, wu syne Kunde Analyse zur Geobolitik aabietet. D Absicht doderby isch gsii z zaige, dass Stratfor mit frogwirdige oder illegale Methode schaffe diei, e ängi Beziehig zue Gmainschdienscht heb un dodermit sälber e private un uukontrollierte Ghaimdienscht sei.
Syria Files
Aafangs Juli 2012 het WikiLeaks aagfange E-Mail vu syrische Bolitiker un ander Persenligkaite un vu syrische Minischterie un Unternämme online zuegänglig z mache. Insgsamt isch d Vereffentlichung vu zwai Millione „Syria Files“ us Johr 2006 bis 2012 blant, wu in ere effetlige dursuechbare Datebank solle gsammlet wäre. Doderby schafft WikiLeaks mit mehrere Mediepartner zämme, unter anderem em dytsche NDR, go d E-Mail no verwärtbare Informatione z dursueche.
Detainee Policies
Ab em 25. Oktober 2012 het WikiLeaks unter em Name Detainee Policies Dokumänt iber d Bhandlig vu Gfangene in US-amerikanische Militergfängnis un Gfangenelager vereffetligt.
Dokumente der Bilderberg-Konferenzen
Im Mai 2014 het WikiLeaks 244 elteri Dailnämmerlischte un Protokoll vu dr Bilderberg-Konferänze vereffetligt.
Intärni Dokumänt vu dr CIA
Drei intärni Dokumänt vu dr CIA, datiert vu 2009, 2011 un 2012, wu unter d Ghaimhaltigsstapfle SECRET (ghaim) un d Yyschränkig NOFORN (ENS no foreign nationals, nit fir Uusländer) falle, sin im Dezämber 2014 vereffetligt wore.
TPP Investment Chapter
Unter em Titel Secret Trans-Pacific Partnership Agreement (TPP) - Investment Chapter het WikiLeaks am 27. Merz 2015 dr 55 Syte lang Investitions-Abschnitt vum Abchuu ''Transpazifische strategische wirtschaftlige Partnerschaft vereffetligt.
The Sony Archives
Im April 2015 het WikiLeaks dr Zuegriff freigee uf 30.287 intärni Dokumänt un 173.132 E-Mail vu Sony Pictures Entertainment, wu us eme Hackeraagriff uf s Unternämme im Zämmehang mit em Film «The Interview» stamme.
Protokoll vum NSA-Untersuechigsuusschuss
Am 12. Mai 2015 het WikiLeaks Protokoll vum NSA-Untersuechigsuusschuss vereffetligt, 1380 Syte Transkriptione vu effetlige Sitzige vum Mai 2014 bis Februar 2015.
Dokumänt vu saudi-arabische Botschafte
Syt Juni 2015 vereffetligt Wikileaks Ghaimdokumänt un Date vu saudi-arabischer Botschafte.
Wyteri Dokumänt zue dr NSA-Affäre
Am 1. Juli 2015 het Wikileaks Ghaimdokumänt vereffetligt, wu belegen, ass au Minischter, Staatssekretär un Spitzebeamti vu dr NSA abghert wore sin, un nit nume d Angela Merkel. D Späaffäre drifft unter anderem d EZB, s Wirtschaftsminischterium, s Bundesfinanzminischterium, s Landwirtschaftsminischterium un anderi. Insgsamt sin 69 Delifonaaschliss abgluschteret wore. D Dokumäntz sin us em Zytruum vu 2010 un 2012. S wird aber dervu uusgange, ass die Spähaktion scho in dr 1990er Johr aagfange hän.
Speerig vu dr dytsche WikiLeaks-Domain 2009
Ab em Oobe vum 9. April 2009 isch d Domain wikileaks.de, wu as Alternativ-Adräss e reini Wyterleitig uf d Domain wikileaks.org isch, zerscht ohni as e Grund derfir aagee gsi isch, im Transit gsi. In ere Pressemitdeilig uf WikiLeaks het s gheiße, ass „d wikileaks.de-Domain ohni Vorwarnig dur di dytsch Regischtrierigsstell DENIC gspeert“ wore sej; syt däm het dr A Resource Record uf e IP-Adräss vu dr DENIC zeigt. Am 13. April 2009 het sich aber uusegstellt, ass dr Provider em Domaininhaber scho im Dezämber 2008 gchindet gha het un d Domain wäge däm in dr Transit gangen isch, wel bis zum Änd vu dr Chindigsfrischt kei neje Provider aagee woren isch. Syt em 17. April 2009 isch WikiLeaks au unter dr dytsche Top-Level-Domain iber d Domain „wikileaks.de“ wider erreichbar.
Speerig vu dr iranische Wikileaks-Domain 2009
Im Juli 2009 het dr Iran di meischte vu WikiLeaks bruchte Domainnämme blockiert, wu uf dr Syte iber e aageblige Uufall in dr Nuklearaalag Natanz brichtet woren isch.
Blän vum US-Gheimdienscht, gege WikiLeaks vorzgoh
Am 15. Merz 2010 isch e Dokumänt vum US-Gheimdienscht CIA bi WikiLeaks vereffetligt, wu d CIA bschrybt, wurum dr amerikanisch Gheimdienscht WikiLeaks as broblematisch yyschetzt, un Methode erklert, wie mer gege Lyt, wu gheimi Missständ an d Effetligkeit wytergän, sognännti „Whistleblower“, un WikiLeaks-Mitarbeiter chennt vorgoh un dodermit WikiLeaks zerstere. Dr Gheimdienscht het no däm Dokumänt gferchtet, ass es au Whistleblower in dr eigene Reihe chennt gee un as bi WikiLeaks wyteri uuvereffetligti gheimi Dokumänt chennte publiziert wäre. S isch empfohle wore, d Gheimniszuedreger vu WikiLeaks z verfolge un uffezlege. Dur d Uffelegig vu dr Date het mer ghofft, ass es Verdröue vu dr Whistleblower in WikiLeaks stark gschwecht wird un d Unterstitzergmeinschaft zämmebricht.
Quälleschutz
Im Augschte 2010 hän schwedischi Verfassigsexperte aagmerkt, ass es korrekt wär, ass Schwede ne umfassende Quälleschutz fir Journalischte heb, ass dää aber nume bi draditionälle Medie un Internetmedie gälte deet, wänn si dr „Utgivningsbevis“ hebe – e speziälli schwedischi Lizänz. Dää fählt WikiLeaks aber. Us däm Grund cha sich WikiLeaks im Konfliktfall nit uf dr schwedische Quälleschutz beruefe. As Reaktion dodruf het dr Julian Assange aafange schaffe fir d schwedisch Zytig Aftonbladet un het dodermit dr schwedisch Quälleschutz fir WikiLeaks aktiviert.
Blän fir d Yyrichtig vun em Datehafe z Island
Uf em 26. Chaos Communication Congress z Berlin hän Ändi 2009 WikiLeaks-Aktivischte, dodrunter dr Julian Assange, dr Blan vorgstellt, z Island e sognännte „Datehafe“ z yyrichte. Im Novämber het WikiLeaks z Island e Gsellschaft mit em Namme Sunshine Press Productions grindet. Noch em WikiLeaks-Sprächer Kristinn Hrafnsson isch aber nonig sicher, eb d Gsellschaft nume fir Aanahm vu Sände oder aber au as Operationsbasis fir dr Informationsdienscht diene soll.
DDoS-Attacke uf WikiLeaks
Am 28. Novämber 2010 isch Wikileaks no eigene Aagabe Opfer vun ere Distributed Denial of Service-Attacke gsi. Dr Aagriff isch wenigi Stund vor dr angchindete Vereffetlichung vu gheime Dokumänt vum US-amerikanische Usseminischterium chuu.
Speerig vu dr Amazon-Server
Fir d Vereffetlichung vun ere große Zahl vu Dokumänt im Novämber 2010 isch WikiLeaks no dr vorgie DDoS-Attacke uf Server vum Amazon Web Service uusgwiche. Die Server sin aber scho no wenige Däg fir WikiLeaks gspeert wore. No Mediebricht isch des uf effetlige Druck vum US-amerikanische Senator Joe Lieberman gschähne, was Amazon aber bstritte het. Dr Grund vu dr Speerig sej vilmeh gsi, ass Wikileaks gege d Gschäftsbstimmige vu Amazon verstoße heb. D Gschäftsbedingige vu Amazons Web-Dienschtleischtige sächte vor, ass dr Kunde d Rächt an dr Inhalt heb un dr Yysatz vu däne niemerem schade det. „S isch klar, ass Wikileaks nit iber d Rächt an dr verdröulige Dokumänt verfiegt un bi dr große Zahl vu 250 000 Dokumänt sej nit gsicheret, ass dur d Vereffetlichung vun ene nit Uuschuldigi wie zem Byschpel Mänscherächtler in Gfohr grote dieje.”, het Amazon argumäntiert.
As Reaktion uf d Speerig hän vil Internet-Aktivischte un Mitglider vu chriegskritische Organisatione, wie zem Byschpel dr Daniel Ellsberg, eme wichtige Whistleblower vum Vietnamchrieg, spontan dr Boykott un d Chindigung vu Gschäftsbeziehige zue Amazon erklert.
Speerig vu dr Domain WikiLeaks.org 2010
Am 3. Dezämber 2010 het dr cheschtelos US-Dienschtleischter everydns.net WikiLeaks d Domain wikileaks.org entzoge un het die Maßnahme mit "alsfurtige DDoS-Aagriff" uf ihre Server begrindet, wu d Stabilitet vu ihrem Dienscht fir anderi User det gfehrde. E Zytlang isch nume no dr Zuegriff iber d Adräss  http://46.59.1.2/  megli gsi. Am nämlige Dag het WikiLeaks iber Twitter mitdeilt, ass si iber d Schwyzer Domain wikileaks.ch erryychbar sej. Regischtriert gha het die Domain d Piratebartei Schwyz. Die Verlinkig uf d Schwyzer Websyte wikileaks.ch isch am Obe vum 3. Dezämber 2010 rund zwo Stund lang au nimi iber DNS-Uflesig erryychbar gsi. Derno sin e baar Nameserver as Ersatz z Verfiegig gstellt wore. D Internetadrässe „WikiLeaks.de“, „WikiLeaks.at“ un „WikiLeaks.eu“ sin no erryychbar.
Deaktivierig vu Spändemegligkeite
Am 4. Dezämber 2010 het dr Internet-Bezahldienscht PayPal, wu zue eBay ghert, dr Account vu dr Wau-Holland-Stiftig abgstellt, wu Wikileaks e Deil vu syyne Spände driber abgwicklet het, mit dr Begrindig, d AGB dete feschtlege, ass Paypal nit fir d Ermuetigung, Unterstitzig, Vereifachig, Ferderig oder Aaleitig vu Dritte zum illegale Handle derf brucht wäre.
Am 6. Dezämber 2010 het d Schwyzer PostFinance em Julian Assange syy Konto gchindet, wun er fir d Finanze vu WikiLeaks ufgmacht gha het. As Grundderfir isch aagee wore, dr Assange heb, wun er s Konto ufgmacht het, falschi Aagabe zue syym Wohnort gmacht. Dr Assange heb as syy Wohnsitz Gämf aagee, was sich bin ere Iberbriefig aber as falsch uusegstellt gha heb. Dr Assange chennt kei Schwyzer Wohnsitz noowyyse. D Voruussetzig fir e Konto bi dr PostFinance sej aber e Domizil in dr Schwyz. Zuesätzli heb dr Ständerot am 30. Novämber 2010 e Bstimmig in s Boschtgsetz ufgnuu, wu dr Postfinance Megligkeite verschaffe diej, Gschäftsbeziehige ufzhebe, wu „dem öffentlichen und dem sittlichen Empfinden zuwiderlaufen“. Des Gsetz isch aber zue däm Zytpunkt vum Nationalrot nonig verabschidet un dodermit nit rächtschräftig gsi.
Am 6. Dezämber 2010 het e Sprächer vum US-Kredichartenunternämme Mastercard bekannt gee, ass dr Zahligsverchehr mit WikiLeaks yygstellt woren isch. Dr Grund derfir sej d Regle, ass Chunde gspeert wure, wu „illegali Handlige diräkt oder indiräkt unterstitze oder lychter mache“.
Am 7. Dezämber het au VISA alli Zahlige an WikiLeaks yygstellt, mer wett e meglige Verstoß gege d Gschäftsbedingige briefe
Am 18. Dezämber het d Bank of America mitdeilt, ass si jedwäderi Transferufdreg vu un zue Wikileaks-Konte yygstellt. Journalischte sähn in däm Schritt e Reaktion dodruf, ass dr Julian Assange im Wirtschaftsmagazin Forbes aagchindet het, Dokumänt vun ere „amerikanische Großbank“ z vereffetlige. Wikileaks het derno syyni Sympathisante iber Twitter derzue ufgruefe, nimi mit dr Bank of America zämmezschaffe, Konte zuezmache un s Gäld an „sicherere“ Ort aazlege.
Therese Affolter
D Therese Affolter (* 28. Novämber 1951 z Bärn ) isch e Schwyzer Schauspiileri.
WikiLeaks
Deaktivierig vu Spändemegligkeite
E baar Däg noch em Vorgoh vu dr Bank of America gege WikiLeaks het Apple e App fir s iPhone us syym Store gnuu, wu s megli gmacht gha het, d WikiLeaks-Inhalt z bschaue un mit eme Deil vum Chaufbryys s Spände vu eim US-Dollar an WikiLeaks z entrichte. D App sälber isch kei offiziälli App vu WikiLeaks gsi, sundern isch vun eme private Entwickler härgstellt wore. Zersch het s gheiße, des diej ere Grundregle vu Apple widerspräche, ass App, wu fir s Spändesammle dänkt sin, mießte cheschtelos syy. Derno het Apple erklert, mer heb d App wäg eme Verstoß gege d Entwickler-Richtlinie us em Apple-Store gnuu. App mießte allene lokale Gsetz entspräche un derfte Individue oder Ziilgruppe nit gfehrde. Iber dr Browser vum Grät sin d Inhalt vu WikiLeaks allno verfiegbar.
Therese Affolter
Lääbe
Vu 1983 bis 1985 het si ne Engaschmänt am Minchner Residenztehater ghaa un het dert unter anderem d Porzia in s Shakespeares Der Kaufmann von Venedig un d Mascha in Die Möwe vum Anton Tschechow (Reschy: Arie Zinger) gspiilt. Anne 1985 het si am Schauspiilhuus Köln unter anderem d Titelroll Die Jungfrau von Orleans vum Friedrich Schiller (Reschy: Jürgen Flimm) gspiilt. Vu 1985 bis 1987 het si derno am Thalia-Theatwer z Hamburg gspiilt, unter anderem s Mae in Die Katze auf dem heissen Blechdach vum Williams.
Vu 1987 bis 1999 isch d Therese Affolter Mitglid vum Ensemble vum Burgtheater z Wien gsii. Dert het si anderem s Ariel in s Shakespeares Der Sturm (Reschy: Claus Peymann), d Herta in dr Uruffierig vu Heldenplatz vum Thomas Bernhard (Reschy: Claus Peymann) gspiilt, d ShenTe/Shui Ta in Der gute Mensch von Sezuan vum Bertold Brecht (Reschy: Manfred Karge), d Babakina in Ivanov vum Tschechow (Reschy: Peter Zadek), s Eleonore in Tango vum Mrożek (Resch: Konstanze Lauterbach), d Titelroll in Die heilige Johanna der Schlachthöfe vum Brecht (Reschy: Frank-Patrick Steckel) un d Titelroll in Mutter Courage und ihre Kinder vum Brecht (Reschy: Konstanze Lauterbach).
WikiLeaks
Speerigsversuech un Gegemaßnamme
Hintergrund vu dr große Zahl vu Webadrässe un Spiegelsyte isch, ass bsundersch US-Bolitiker wie dr Senator Joe Lieberman un au d US-Regierig Unternämme, wu Internet-Dienschtleischtige fir WikiLeaks uusfiere, derzue dränge, die Dienscht z verweigere. Doderbyy git s zwee Aagriffspinkt: E diräkte Yygriff vu dr Regierig ich in dr USA aber wäg em hoche Stellewärt vu dr freje Meinigsyyßerig (Free Speech) un dr verfassigsmäßige Hurde vum First Amendment bolitisch broblematisch. Im Urdeil zue dr sognännte Pentagon Papers isch in dr Zyt vum Vietnam-Chrieg feschtgstellt wore, ass au gheimi Unterlage vu investigative Journalischte derfe vereffetligt wäre.
As Gegemaßnamme gege sonigi Speerige het WikiLeaks dr Domainnamme („Webadrässe“) vum Domain Name Service un au di numerisch IP-Adräss syt Novämber 2010 e baar Mol gwägslet un het d Zahl vu dr internationale Internetadrässe uffegsetzt, wu d Top Level Domain no dr Vergab dur di amerikanisch ICANN unter dr Verwaltig vu dr einzelne Länder stehn.
Therese Affolter
Lääbe
In dr Spiilzyt 1999/2000 sich dAffolter zäme mit em Claus Peymann ans Berliner Ensemble gwägslet, wu si bis 2006 bliben isch. Dernäbe het si as Gascht au an dr Schaubühne am Lehniner Platz gspiilt.
Anne 2006 het d Therese Affolter am Zimmertheater Dibenga un am Schauspielhaus Graz gaschtiert, in dr Spiilzyt 2006/07 het mer si am Volkstheater Wien chenne sää.
Drotz ass si in dr Hauptsach am Theater schafft, het d Therese Affolter au bi verschidene Film un Färnsehserie mitgmacht, unter andere het si 1986 d Ulrike Meinhof im Film Stammheim vum Reinhard Hauff gspiilt.
WikiLeaks
Speerigsversuech un Gegemaßnamme
Wel e Deil Länder – wie d Volksrepublik China – Internetadrässe, wu s d Zeichefolg „wikileaks“ din het, ganz blockiere, sin zuesätzli e Huffe alternativi Domainnämme aagleit wore. Au iber dr Dienscht Twitter wäre aktualisierti Adrässen unter dr URL http://twitter.com/wikileaks bekannt gee.
Rezeption un Kontroverse
No dr Tracy Schmidt vum Nachrichtemagazin Time chennt WikiLeaks zuen eme glych wichtige journalistische Wärchzyyg wäre Freedom of Information Act, wu jedem US-Burger s Rächt uf dr Zuegang zue Regierigsdokumänt git.. WikiLeaks sälber siht sich au as Zueliferer fir e investigative Journalismus.
Dr Politikwissenschaftler Hans J. Kleinsteuber haltet WikiLeaks fir e nitzligi Erfindig, wel „vil Verfahre vil z intransparent sin“. As Mächtige heb mer e Inträssi, sich hinter Schutzbarriere z verschanze, un diej alles derfir, dr Ruef vum Denunziante in dr Effetligkeit z veruuglimpfe. Historisch wichtigi Publikatione wie d Pentagon-Bapierer wäre in Kommentar alsfurt as Byschpel fir d Wichtigkeit vu sonige investigative Vereffetlichunge gnännt, un au vil Stellignahme un Kommentar gryfe friejeri zue däne Bapierer gmachti Positionen uf.
Dr Thomas Thiel kritisiert in dr FAZ d Anonymitet vu WikiLEaks un ass e Kontrolle fähle deet. Dert wure au Dokumänt vereffetligt, wu mer klar as Felschig deet uusmache. WikiLeaks argumentiert, ass die Dokumänt vu Aafang aa klar as Felschig markiert gsi seje un e effetli Outing vu dr Dokumänt im Zämmehang vu andere Information wichtig seje. No däm Brinzip isch au as gfelscht uusgmachte aagäblige AIDS-Tescht vum Apple CEO Steve Jobs, wu in Börsechreis fir d Manipulation vum Apple-Aktiekurs brucht woren isch, publiziert un effetli as Felschig entlarvt.
No Aagabe vu WikiLeaks wäre alli dert yygstellte Dokumänt dur Investigativjournalischte untersuecht. Doderzue ghert au d Briefig uf Authentizitet, „Mittel, Motiv un Glägeheit“ wie au s Vermerke vu Verdachtsmomänt gege d Authentizitet vun eme Dokumänt. Bis hite seje däm Brozäss kei Fähler noogwise wore. E wyteri Briefig chunnt in dr Regle dur s Ufgryfe un d Analyse vu dr Dokumänt dur di etabliert Presse.
D Federation of American Scientists het d Yyladig vu WikiLeak, in dr Byyrot yyzdrätte, abglähnt. As Begtrindig isch aagee wore: D Federation verwyst derzue uf dr Unterschid zwische dr verbottene Vereffetlichung vu verdröulige Dokumänt vun eme autoritäre Staat un däne vun eme demokratische Rächtsstaat. D Burger vu demokratische Staate deete iber Grundrächt verfiege, wu si ihri Rächt chennte dursetze. S wird au uf d Gfohr vu Missbruuch hiigwise, wel e jede anonym chennt uubrioefti Dokumänt vereffetlige.
D US-Regierig het WikiLeaks vorgworfe, ass dur d Vereffetlichung vu Militerdokumänt d Sicherheit vu dr Soldate deet gfehrdet wäre.
No dr Verefftlichung vu hundertdöuserte Gheimdokumänt zum Afghanistanchrieg, zum Irakchrieg un vu US-amerikanische Diplomate kristisiert Die Zeit: „Wu d Hacker-Organisation Ändi 2006 grindet woren isch, het si sich as Aawalt vu dr Mänschheit gsähne. […] Us dr internationale Mission isch e Informationschrieg gege d USA wore.“
Cape Canaveral Air Force Station
Dr Chüstestriife um dr Raketestartplatz isch dr einzig noch in einigermasse ursprünglichem Zuestand erhalde Abschnitt vu dr Atlantikchüste vu Florida nördlich vu Miami - trotz dr vile Startrampe. Säll lit dodra, dass es sich um e militärischi Sperrzone handelet, wo die wilde Dierer wittist in Rueh glo werre vu si störende touristische oder sustige wirtschaftliche Aktivitäte.
Ybersicht vu dr Startplätze
Usserdem befinde sich uf em benoochberte Kennedy Space Center (nächers lueg dert):
Russ (Bas-Rhin)
Gschìcht
Russ ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1306.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Russ ìsch. Russ ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr romànisch Dialekt vun Russ ghert zem Welche un domìt zem Lorrain.
Bahnübergang
Èn Baanübbergang (Abchürzung BÜ), au Ysèbaanchrützung (z Öschterrych, Abchürzung EK) odder Niveauübbergang, isch è höchèglychi Chrützung von èrè Ysèbaaschtreggi mit èrè Strõß, ènèm Wäg odder èm Blatz. D Chrützung von èrè Ysèbaa mit èrè Strõß, ènèm Wäg odder ènèm Blatz uff unterschydlichem Niveau (Brücke/Viadukt) heißt Übberfüürung odder Unterfüürung. Übbergäng für Bassagyr, um niveauglych uff èn Perron z chò, wörrèd als Reisendèübbergang (RÜ) benamst.
Dütschland
luèg au: Baanübbergang z Dütschland Uff Ysèbaaschtreggi mit èrè zuèlässigè Högschtgschwindigkeit vo mee wiè 160 km/h sin z Dütschland Baanübbergäng nit zuèglõl. Bi Neubauschtreggè sowiè neuè Strõßè, wo übber è eksischtyrèndi Ysèbaaschtreggi drübber gän, wörd dè Bau von èm Baanübbergang i dè Reglè nimmi gneemigt, au wenn diè zuèlässigi Högschtgschwindigkeit nu bis maximaal 160 km/h gòt. Gnaueres reglèt s Ysèbaachrützungsgsetz (EBKrG). Uff dè Hauptschtreggè im Netz vo dè Dütschè Baan wörd aagschtrebt, d Aazaal vo dè Baanübbergäng immer witter z reduzyrè. Si wörrèd ersatzlos uffghobbè odder durch Übber- odder Unterfüürungè ersetzt. Anders als in èn Huufè andrè Länder chunnt uff eventuèlli Warnschilder nit piktographisch è Dampflok dèhèr, sondern sit 1992 èn modernè Elegtro-Drybzug.
Schwiz
D Andreaschrütz sin wyss un hèn èn rotè Rand. Sy chönnèd hochkant odder quer platzyrt wörrè, woby aa meegleisigè Streggè doppelti Andreaschrütz aabrocht wörrèd. Uff Ysèbaaschtreggè mit ènèrè zuèlässigè Högschtgschwindigkeit vo mee wiè 160 Kilometer pro Stund sin Baanübbergäng nit zuèglõ.
Blingglichtsignaal bschtôn uss ènèrè dreieggigè schwarzè Daflè mit zwei uff glycher Höchi aagordnetè rotè Wechselblingglichter odder ènèm rotè Blingglichtsignaal. Wenn d Übbersicht fäälè duèt, wörrèd mee un mee Drèèlüchtè inschtallyrt. Bi niveauglychè Baanübbergäng mit Blingglichtsignaal git s für d Schilder beschrankter Bahnübergang un unbeschrankter Bahnübergang è Zuèsatzdaflè mit dè Uffschrift „Blinklicht“. Sicherungè nu mit Blingglichtsignaal un ooni Schrankè sin i dè Schwiz uff Strõssè vobotè, wo mit èrè Gschwindigkeit vo mee wiè 50 Kilometer bro Stund gfaarè wörd. Öfters wörrèd Lichtzeichèaalaagè („gääl-rot“) bruucht. Analog zuè dè dütschè Aaruèfschrankè exischtyrèd Bedarfsschrankè. Mò unterschydet èbbèfalls zwǜschè Halb- un VollschrankÈaalaagè. Usserdèmm git s no è Besunderheit vo Warnlüchtè aa Baanübbergäng in Form vo sogenenntè Blitzlüchtè, wo statt dè normalè Blingglichter bruucht wörrèd, wenn dè Übbergang nõch vill Sitè statt nur in ei Richtung gsicherèt wörrè muè.
Belgiè
Z Belgiè zeigèd alli gsichertè Baanübbergäng iri Bedrybsbreitschaft durch è toujours blinkendi wyßi Lampè aa. Wenn èn Zug dèhèr chunnt, schaalted sèlli ab un diè rotè Blingglichter blinkèd im Wechsèl. Blinggt diè wyß Lampè nit, so isch mit èm Defèkt vum Baanübbergang zu rechnè un dèsèll isch mit dè glychè Vorsicht wiè bi nèm nit technisch gsichertè Baanübbergang z übberquerè. Diè eifachè Andreaschrütz zeigèd ei Gleis, diè doppeltè Andreaschrütz zwei odder mee Gleis aa (luèg au im Bild). Hüfiger isch a dè Schrankè s Zeichè „Vobot für Faarzüüg aller Art“ (Zeichè 250) aabrocht.
Dänemark
Z Dänemark stôn bi dè Baanübbergäng rot-wyßi Andreaschrütz. Unter dè Andreaschrütz isch è (bei automatisch gesicherten Bahnübergängen) blaues Dreiegg aabrocht, wo nõch unnè zeigè duèt un èn rot-wyße Rand hèt. I sèllèm Dreiegg isch diè rot Blingglichtaalaag dinnè, wo blinggt, wenn èn Zug nôcher chunnt. Glychzitig gòt è Schällè abbè. D Schällè schällèt nu, bis d Halbschrankè odder d Vollschrankè zuè isch (bi 2 Schrankèdeil: wenn dè 1 Schrankèdeil dunné isch), abber s Blingglicht macht au witter, wenn d Schrankè dunnè sin. Bi unbeschranktè BÜ schällèt asè lang, bis es rote Blingglicht uusgòt.
Am 1. Juni 2016 hèt s z Dänemark a Streggè vo dè Danske Statsbaner mit Personèvokeer 612 Baanübbergäng gää, 432 dèvu sin mit Schrankè odder èm Warnsischteem gsicherèt un 180 sin nit technisch gsicherèt. Zyl vo dè Banedanmark isch es, bis 2018 sèbbi 180 nit gsichertè Baanübbergäng technisch z sichèrè odder uffzhebbè.
Frankrych
Z Frankrych sin nit technisch gsicherti Baanübbergäng mit èm Andreaschrütz un èm Stopschild uusgschtattet, s Schild hängt am glychè Mascht Meegleisigi Streggè wörrèd durch è erwittertes Andreaschrütz aazeigt. Diè bschranktè Baanübbergäng mit Blingglichtaalaagé hèn kei Andreaschrütz. Unter m Vokeersschild BeschranktÈ Baanübbergang stòt z Frankrych bi nèrè automatischè Aalaag immer dè Zuèsatz Signal Automatique, suscht isch s èn Übbergang, wo von èm Boschtè bediènt wörd. S exischtyrèd no è baar französischi BÜ, wo von èm Baanwärter bediènt wörrèd. Aa meegleisigè Baanübbergäng hängt s Schild „UN TRAIN PEUT EN CACHER UN AUTRE“, wo druff hyywyst, dass uff èm hinterè Gleis è witterè Zug chò cha, wo vom Zug uff èm vorderè Gleis zèrscht vodeggt worrè isch. A nit technisch gsichertè Übbergäng wörrèd Pfiifdaflè mit èm Buèchschtaab S uffgschtellt, dõmit dè Lokfüürer pfiift, um dè Straßèvokeer warnè.
Finnland
In Finnland sin d Warnchrütz un Schrankè i dè Farbè Rot-Gääl z findè. I dè Schrankè vo dè automatischè Baanübbergäng sin Warnlüchtè integryrt.
Diè technisch gsichertè Übbergäng hèn Warnschällè übber m Andreaschrütz. Wenn übber m Übbergang è Obberleitung èwäg gòt, so wörd sèll durch è gääles Zuèsatzschild mit Blitzsimbool aazeigt. Im ungsichertè Zuèschtand blinggt è wyyßi Lampè unter m Warnchrütz. Chunnt èn Zug nôcher, so gôn diè wyyß Lampè uus un diè rotè Blingglichter, hüt meischtens Wechselblingglichter, fangèt aa z blinggè un d Warnschällè fangt aa z lütè. Mèngmòl hört d Warnschällè mit èm Lütè uff, wenn dè Zug am BÜ aachò isch. Nit technisch gsicherti Baanübbergäng hèn mindeschtens ei Warnchrütz pro Faartrichtung. D Aazaal vo dè Gleis wörd au z Finnland mit dè Andreaschrütz aazeigt, wiè in andrè Länder wörrèd eifachi Andreaschrütz für eingleisigi Baanschtreggi un doppelti Chrütz für zweigleisigi Strèggè bruucht.
Großbritanniè
Z Ängland git s a gsichertè Baanübbergäng Warnblinggaalaagè, wo mit luxemburgischè Aalaagè voglychbar sin. Wenn èn Zug nôcher chunnt, lüchtet für 4 Sekundè è gääles Duèrliècht, welles aaschlièßend uusgòt, un zwei roti Wechselblingglièchter wörrèd aktiv. Sèlli Warnblinggaalaagè git s allei ooni Schrankè odder in Kombination mit Halb- un Vollschrankè. Ußerdèmm git s au hüfiger no wärterbediènti Baanübbergäng. Mò cha z Großbritanniè öfters no uff Baanübbergäng mit Klapp- odder Schièbdòr dräffè. An unbschranktè Baanübbergäng sin i jedem Fall Andreaschrütz aabrocht.
Letzèbursch
In Letzèbursch wörrèd diè meischtè Baanübbergäng mit èrè Blingglichtaalaag gsicherèt, wo dè dütschè stark ähnlè duèt. Anderscht wiè z Dütschland git s dört a beschranktè Baanübbergäng kei Andreaschrütz. S wörrèd uusschlièßlich Halbschrankè ygsetzt. A bschranktè Baanübbergäng stòt pro Faartrichtung mindeschtens ein wyyß-rot gschtreiftè Maschtè. A sèllèm isch èn wyyß/rot umrandetè schwarzè Signaalschirm aabrocht, uff dem zwei roti Blingglichter installyrt sin. Sèlli blinggèd abwechselnd, wenn è Yschaltung odder è Störung vorlyt. Sèlli Blingglièchter wörrèd èrscht uusgmacht, wenn nõch dè Durchfaart von èm Schinnèfaarzüüg d Schrankè widder i dè obberé Endlaag sin. Bi Zugchrützungè git s è Bsunderheit. Wenn wôrend dè Öffnung vo dè Halbschrankè nommòl èn Yschaltimpuls chunnt, bliibèd d Schrankè i dè momentanè Stellung stò. Nõch èrè Vorwarnzit vo 7 Sekundè gän d Halbschrankè denn widder zuè, ooni vornèwäg vollschtändig uff z gõ. Diè rotè Blingglièchter bliibèd permanènt ygschaltet. Diè meischtè Aalagè wörrèd mithǜlf vo Faarzüügsensorè im Gleis vo dè Schinnèfaarzüüg automatisch ygschaltet. Dört, wo s kei uusreichendi Yschaltschtreggi git, sin si signaalgschtüèrèt. Nit technisch gsicherti sowiè technisch gsicherti unbschrankti Baanübbergäng vofüègèd übber è waagrächts Andreaschrütz.
Holland
Z Holland ähnlèt s Uussää vo dè bschrankté Baanübbergäng sèbbèm i dè USA mit Wechselblingglièchter. Vor jeddem Baanübbergang stòt mindeschtens ei Andreaschrütz bro Faartrichtung. Wiè in andrè Länder wörd au dõ durch eifachi Andreaschrütz aazeigt, wenn d Baanschtreggi eingleisig odder durch doppelti, wenn si meegleisig isch. Normal sin Halbschrankè (Automatische halve overwegbomen, churz AHOB). Alli Baanübbergangsartè hèn meischtens uff beidè Sitè wyyß-rot schraffyrti Warnbakè, a wellnè oft au è blaus Warnschild fescht gmacht isch. Sèll Schild wyyst bi meegleisigè Streggè uff d Wartepflicht bis zum Löschè vum Warnliècht hy, well no èn Zug (uss dè andrè Richtung) chò cha.
Unbschrankti Baanübbergäng mit èrè Lièchtzeichèaalaag (automatische knipperlichtinstallatie, churz AKI) sin sit 2007 zuè bschranktè Übbergäng uusbaut odder stillglait worrè. Dè letschte vo sinèrè Art im Berych vum gröschtè Netzbedryber ProRail isch bim Bavinkelswäg z Almelo gschtandè un isch am 3. Juli 2015 stillglait worrè.
Schwedè
Z Schwedè dürfè d Züüg högschtens mit sèbbèrè Gschwindigkeit übber Baanübbergäng faarè: 140 km/h ooni Schrankè, 160 km/h mit Schrankè, 200 km/h mit Schrankè un Hindernisdetektor. Strõßèbenutzer maximaal 70 km/h ooni Schrankè mit Signaal, 90 km/h mit Schrankè. Z Schwedè hèt s 1993 öppè 12.000, 2005 öppè 8.500 Baanübbergäng gää, dõdèvu öppè 2.000 mit Schranké. Alli Übbergäng a zweigleisigè Streggè sin 2005 technisch gsicherèt. S git 26 uff dè E45 un füüf uff andrè Europastrõßè.
Bis zum Ändi vom Johr 2015 hét sich d Aazaal vo dè Baanübbergäng a befaarenè Streggè uff 7.146 voringerèt, uff nit befaarenè Streggè, wo nit stillglaitt sin, ligèd witteri 1.110 BÜ. Gsicherèt sin dèvu 2.787 a dè befaarenè un 179 a nit befaarenè Streggè.
Tschechiè un Slowakei
Z Tschechiè un dè Slowakei zeigèd d Strõßèsignaal vo dè technisch gsichertè Baanübbergäng iri Bedrybsbreitschaft un Grundschtellung durch è wyyß blinggendi Lampè aa. Strõßenvokeersdeilnämmer dürféd uff èm Übberwäg i sèllèm Fall mit 50 km/h drübber faarè. Wenn dè Zug nôcher chunnt, blinggèt diè beidè obberè rotè Lampè abwèchselnd. Solang dè Zug nõch èm Uusschaltè i dè Schutzstreggè vo dè Gegèrichtung dinnè isch, sin d Strõßèsignaal dunkel. Dè Übberwäg darf vo Strõßèvokeersdeilnämmer mit 30 km/h bassyrt wörrè. D Strõßèsignaal git s als Haltlièchtaalaagè odder in Kombination mit Halb- odder Vollschrankè. I jeddèm Fall sin a unbschranktè Baanübbergäng quer ligèndi Andreaschrütz aabrocht. Hywyysschilder mit dè rotè Uffschrift Pozor Vlak („Achtung Zug“) ruèfèd ußerdèmm vor allem bi unbschranktè BÜ uff zum Obachtgää, sèbbi BÜ git s z Tschechiè no huufig.
Israel
D Regelung z Israel entschpricht im Sinn vo dè Uusschilderung witgehènd im dütschè Reglement wié s vor 1992 bschtandè hèt.
USA
In dè USA isch jeddè Baanübbergang mit mindeschtens eim Vokeerszeichè „Railroad Crossing“ pro Faartrichtung gsicherèt. Isch am Baanübbergang mee als ei Gleis z übberquerè, so wörd d Aazaal vo dè Gleis uff eim Zuèsatzschild unterhalb vum Andreaschrütz aagää. Wenn è größeri Strõß è Baanlinniè chrützt, denn sichèrèd Halbschrankè un Wechselblingglièchter dè Baanübbergang. Diè meischtè vo sellnè Schrankèaalaagè vofüègéd übber ei mechanischi odder elegtronischi Warnschällè.
Früèner hèt s i dè USA statt dè hütigè Blingglichtaalaagè sognennti „Wig-Wags“: Uff èinèrè odder beidè Sitè vum Baanübbergang sin Maschtè mit èm Warnchrütz gschtandè, übber sellnè isch è beweglichi Schiibè mit èrè rotè Latèrnè ghängt isch. Wenn èn Zug nôcher chò isch, so bewegt sich d Schiibè mit rotèm Duèrliècht in èrè Schaukelbewegung hin un hèr un è Schällè hèt gwarnt. Sit neuschtem git s Warnsischteem, wo s Pfiifè von èrè Lokomotyv (i dè USA meischtens mit meerschtimmigè Fanfarè) übber Lutschprècher am Baanübbergang widdergää worrè, um d Strõßèvokeersdeilnämmer übber s Nôcherchò von èm Zug z informyrè. Dõdemit söll d Lärmbeläschtigung für d Lüt reduzyrt wörrè, wo a dè Baanschtreggi woonè düèn.
Chrützung Ysèbaa – Flugzüüglandebaan
D bekannteschti Chrützung von èrè Baanschtreggi mit èrè Start- un Landebaan git s uff Madagaskar, woby d Baanschtreggi Manakara–Fianarantsoa d Landebaan vum Flughaffé Manakara niveauglych chrützt. Äänlichi Chrützungè git s odder hèt s au z Gisborne uff Neuseeland gää, z Kaunas z Litauè, Peschawar in Pakischtan, Dsjomgi (Komsomolsk am Amur) im Fernè Oschtè vo Russland un Wynyard uff Tasmaniè.
Weblingg
Videobyschpill uss unterschydlichè Länder
Agenzia Spaziale Italiana
D' Agenzia Spaziale Italiana (ASI) isch die italienisch Weltrümagentur mit Sitz z'Rom. Si isch 1988 gründet worre mit em Zil, alli Weltrümaktivitäte vu Italie z'koordiniere un isch in vile internationale Programme involviert. D' ASI isch au Teilnehmeri am Cassini-Huygens-Projekt, wofier si d'Hochleischtigsantenne gliferet het sowie an dr Shuttle Radar Topography Mission vu anno 2000 mit em Zil vu dr Vermessig vu dr Erdoberflächi. Witterhi schafft si hauptsächlich zämme mit dr NASA un dr ESA, zue dere ihre Gründigsmitglider 1975 au Italie zellt het. D' ASI isch Vollmitglid im Consultative Committee for Space Data Systems (CCSDS).
Edingen-Neckarhausen
Edingen-Neckarhausen (pfälzisch Edinge-Neggerhause) isch e Gmai im Rhy-Necker-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Iiwohner (Stand: ).
Geografi
Edingen-Neckarhausen lyt am linke Stade vum Necker rund 12 km sideschtli vu Mannem un acht Kilometer nordweschtli vu Heidelberg. Nochbergmaine vu Edingen-Neckarhausen sin Ladenburg, Dossenheim, Heidelberg, Mannheim un Ilvesheim.
Dr Baan bstoht us 58 % Landwirtschaftsflechi, 0,2 % Wald, 32,6 % Sidligsflechi un 9,2 % sunschtiger Flechi.
Gschicht
Edingen isch zum erschte Mol gnännt wore in ere Urkund vum Chloschter Lorsch vum 17. Novämber 765, Neckarhausen am 26. Juni 773 im Lorscher Codex.
Verwaltig
Edingen-Neckarhausen ghert zue kainere Verwaltigsgmainschaft.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Edingen-Neckarhausen ghert zum Pfälzisch.
Collex-Bossy
Collex-Bossy (frankoprovenzalisch [] ) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.
Xena: Warrior Princess
Xena: Warrior Princess isch a amerikanischi Serii, wo z Neuseeland dreiht worden isch. D Serii ghört zum Fantasy Genre. Si isch vom 1995 bis zum 2001, ufm Sender USA Network gsändet worde und isch bim Publikum zimli populär gsi. Si isch as Ableger vo dr Serii Herkules entstande, wo wiibligi Näbefigure drvo in der neue Serii Hauptfigure worde si. Wie d Herkules Serie bewegt si sich in erä Atmosphäre, wo vo dr griechische Mythologii aghuucht isch, aber rächt wenig mit de Umständ in dr Antike z due het.
Collex-Bossy
Geografi
Collex-Bossy lyt am rächte Stade vu dr Versoix. Zue dr Gmai ghere d Dörfer Collex und Bossy. Dr Bann umfasst 64 % landwirtschaftligi Flechine, 25 % Wald, 7 % Sidligsflechine un 3 % Vercheersflechine.
Xena: Warrior Princess
Darställer
Stumpe
Collex-Bossy
Geografi
Nochbergmaine sin Versoix un Bellevue. Im Weschte gränzt d Gmai an Frankrych.
Gschicht
Collex un Bossy sin zum erschte Mol gnännt wore anne 1258 as Coliacum un Bocium.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 30,5 % gläge.
Religion
26,4 % vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 36,4 % remisch-katholisch.
Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 23,0 %, CVP 16,4 %, GLP 4,0 %, GP 14,1 %, MCR 10,6 %, SP 12,6 %, SVP 14,2 %, Sunschtigi 5,2 %.
Gmaindspresidänti isch d Elisabeth Fatton (Stand 2012).
Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 1.279 Yywohner 1.023 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 42 Dytsch, 19 Italienisch un 195 anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.
18. August
Dr '''18. Augschte''' isch dr 230. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 231. in Schaltjohr), dodermit blybe no 135 Däg bis zum Änd vum Johr.
Pontifikat
. Mit Pontifikaat mäint mä hüte im Allgemäine s Amt, d Amtszit und Würde vomene Bapst vo dr röömisch-katholische Chille. S Wort chunnt vom Diddel Pontifex Maximus, wo im Alterdum dr oberst Briester vom röömische Staatskult dräit het und wo die röömische Kaiser noch dr Christianisierig vom Röömische Riich em Bischof vo Room überloo häi. Au em Amt und dr Amtszit vom ene Bischof säit mä Pontifikaat - dä isch zwaar nid e Summus Pontifex wie dr Bapst, aber bim Pontifikaalgottesdienst säi men em Pontifex.
Dr latiinisch Begriff pontifex bedütet ‚Bruggebauer‘. As Diddel isch er sit dr Zit vo dr Röömische Republik für e Mitgliid vom Kollegium vo de Pontifices brucht worde. Daas Kollegium het us Briester bestande und isch ursprünglig im alte Room für d Brugg über e Tiber verantwortlig gsi und spööter het men em d Ufsicht über s ganze Religioonswääse gee. Dr ranghöggst vo deene Briester isch dr Pontifex Maximus gsi.
Im Christedum isch bis 1059 d Inthronisazioon as Aafang vom Pontifikaat definiert gsi. Sithäär foot s Pontifikaat aa, wenn d Waal aagnoo wird, bi Kandidaate ooni Bischofsweiji mit dr Bischofsweiji, wo diräkt drnooch chunnt. Vo doo isch d Problemaatik choo, dass bi Bapstwaale vor 1059 s Pontifikaat zum Däil nit anerkennt worde isch, wenn dr Bapst vor dr Inthronisierig gstorbe isch.
Dr Petrus, wo in dr christlige Dradizioon e Jünger vom Jesus und en Apostel gsi isch, gältet in dr katholische Chille as Gründer vo dr röömische Gmäind und as dr erst Bischof vo Room. Für si Ufenthalt in Room git s aber käni richdigi Bewiis.
Kwelle
Dr Ardikel «Pontifikat» uf dr dütsche Wikipedia
Menskirchen
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Menschkérch lijt uf hàlwem Waj zwìsche Thionville un Saarlouis im Sààrlànd uf re Heche zwìsche 219 un 280 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Menschkérch ìsch. Menschkérch ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Menschkérch ghert zem Moselfrankisch.
Bärenthal
Bäradal (amtlich Bärenthal) ischt a Gmoed em Landkroes Duttlinga en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Bäradal leit em Naturpark Obere Donau am Grauße Heibärg. Uf dr Gmarkong fließe d Obere ond d Ondere Bära zua dr Bära zamme.. Nochbergmoede send Nusplingen im Zollernalbkroes em Norde, Irndorf em Oschte, Beuron im Landkroes Semmerenga ond Friddinga em Side, Kolbinga ond Housa em Weschte ond Egesa em Nordweschte.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 23,1 % Landwirtschaftsfleche, 68,8 % Wald, 6 % Sidlongsfleche ond 2,1 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Bäradal gheret s gleichnamig Dorf, d Weiler Ensisheim ond Gnadenweiler ond s Gheft Karlswahl.
Gschicht
Bäradal ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1092.
Verwaltong
Bäradal hot sich mit dr Städt Mihla ond Friddinga ond dr Gmoede Buacha, Irndorf, Kolbinga ond Renquishause zom Gmoedverwaltongsverband „Donau-Heuberg“ mit Sitz en Friddinga an der Donau zammegschlosse.
Dr Birgermoeschter vo Bäradal ischt dr Tobias Keller.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Bäradal ghert zom Schwäbisch.
Neckar
Flusslauf
D Quelle vom Negger liged im Schwenninger Moos bi Schwenninge ufere Höchi vo 706 müM. As chliine Bach flüsst er nordwärts und entwicklet sich nodisno zumene Flüssli. Öppe bi Sulz macht er e Boge und flüsst den nordöstlich a Dübenge ferbii. Bi Wenau, wo d Fils in Negger flüsst, macht er e starche Rank und flüsst den geg Nordweste a Esslenge vorbii und ab Stuggart flüsst er wider me oder weniger geg Norde. Er nint den d Rems und underhalb vo Ludwigsburg d Murr uuf, zwee rechti Nebflüss, und bi Besigheim ninnt er d Enz uuf, e linke Nebefluss. De Negger flüsst witter a Halbrunn verbii und gegenöber vo Bad Wimpfe ninnt er de Kocher und d Joogst uuf. Drufabe verloot er Württeberg und dörflüsst s Land Bade i westlicher Richtig, wobii er e chorzes Stugg wiit d Grenze zwöschet Bade und Hesse bildet. De Negger flüüst denn no a Haidelbärig verbii und mündet nocheme Weeg vo 367 Kilometer bi Mannem in Rhy ine, bi 95 müM.