cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barchain
Geogràfi
Barchain lijt rund sìwe Kilometer sìdweschtlich vun Sarrebourg uf re Heche zwìsche 282 un 312 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Ball
A Baal (haochdeitsch "Ball") isch a ronds Deng, må mor werfà, kiggà, schlagà oddr sonscht ebbes dormid doà kò. S´geid ganz verschiedene Bäll: Fuaßbäll, Handbäll, Schonglierbäll, Tennisbäll, Wassrbäll ond viele andore Ardà.
Barchain
Verwàltung
vun Barchain ìsch. Barchain ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Barchain ghert zem Lorrain.
Grand Prix Cycliste de Québec
Dr Grand Prix Cycliste de Québec isch e kanadischs Radränne.
Strecki
Ähnlig wie bim Grand Prix Cycliste de Montréal, wu zwee Däg derno uusdrait wird, mien d Fahrer 189 km uf eme 12,6 km lange Rundkurs dur Québec zrucklege. Dr Rundkurs fangt aa in dr Nechi vu dr Feschtigsaalag vu Québec un goht noch e baar Kilometer zum Sankt-Lorenz-Strom. Vu dert uus fiert d Strecki iber d Aastig wider in Richtig Feschtigsaalag. In jedere vu dr 15 Rundine mien d Fahrer dr 375 Meter hoch un im Schnitt 10% gääch „Cote de la Montagne“ (bi Kilometer 9) un dr 9% gääch „Cote de la Potasse“ (Km 11) iberwinde.
Knabenkantorei Basel
D Knabekantorey Basel (KKB) isch e Schwyzer Knabekoor us Basel; är isch us de "Singknabe vo dr evangelisch-reformierte Kirche Basel-Schtadt", wo 1927 gründet worde sin, entstande. Hütt isch dr Koor konfessionell neutral. Gsunge wärde gaischtligi und wältligi Wärgg.
A cappella Uffdritt, Gottesdienst, grossi Orchesterkonzärt, d'Mitwirkig bi unzählige Produktione'n im Theater Basel und Uffdritt bi verschiedene renommierte Musigfestivals fülle dr abwäxxligsryych Kaländer vo de junge Sänger. Als Kulturbotschafterin isch d'KKB regelmässig uff Konzärtreise'n in Europa und Übersee unterwäggs. An internationale Wettbewärb het dr koor so scho kenne divärsi Usszeichnige'n und Bryyse'n abhole. D'Sänger griege'n e fundierti musikalischi Ussbildig und wärde'n individuell betreut und gförderet.
Scho 1938 het dr Koor in dr Urufffiehrig vo Jeanne d’Arc au bûcher vom Arthur Honegger in Basel unter em Dirigat vom Paul Sacher mitgwirggt. Sytt 2017 stooht d'KKB unter dr Laitig vom Oliver Rudin
Uffbau
Dr Koor bischtoht us rund 45 Knabe- sowie 35 Männerschtimme. D Sänger setze e wäsentlige Dail vo ihrere Freyzytt yy: Nääbe de Broobe kömme Gottesdienscht, Kunzärt, Kunzärtraise, Radio- und Färnseh-Uffnahme wie au CD-Yyschpielige drzue. Zer Vertiefig vom Repertoire findet jöörlig e Koorlagr schtatt.
D Knabeschtimme wirgge regelmässig an Opereufffiehrige vom Theater Basel mit. D KKB isch usserdäm Gaschtgäberkoor vom bikannte und erfolgryyche Europäische Jugendkoorfeschtywal.
Männerstimme vo dr Knabekantorey
D Männerschtimme sind in dr Regel ehemooligi Knabeschtimme, wo uff e langjöörigi Koorerfahrig zruggluege könne.
In de letzte Joohr hän d'Männerstimme einigi Brojäggt elai duuregfiert:
Zur hunderte Jööhrig vom Änd vom eerste Wältkrieg 2018 hän d' Tenöör und Bäss vo dr KKB s Schauspyyl "Im Nebel" uffgfiehrt, e'n Adaption vom Antikriegsgedicht "Zuginsfeld" vom Otto Nebel. Uff dr Erfolg sin si denn mit däre Broduggtion uf Berlin graist, wo sie sie im Theater im Delphi uffgfiert hän.
Im Mai 2022 sin d Männerstimme uf Ängland greist, hän z London konzertiert, und am Internationale Männerkoorfestival in dr Cornwall (Cornwall International Male Choral Festival) di zweithöggschti Bewärtig erreicht. Usserdäm hän si dr "John Langdon Cup" als beste Koor uss dr Jugendkategorie, und dr "Kelwood Cup" für di unterhaltsamsti Vorfiehrig gwunne.
Im Oggtober 2023, wärde d Männerstimme vo dr KKB an de European Choir Games (Europäischi Chorspiel) in Schwede teilnää.
D KKB international
D Knabekantorei isch bishär z Franggryych, z Belgie, z Holland, z Ängland, z Dytschland, z Pole, z Russland, in de USA und z Ungarn uffträtte. 1995 het dr Koor uff synere Dytschland-Tournee in de Schtedt Ulm, Wiesbade, Göttige, Hannover und Franggfurt am Main kunzärtiert. 1996 het d Kunzärtrais uff Finnland und Eschtland gfiehrt. 1998, zum 70-Joor-Jubileum, het e Rais nach Sydafrigga schtattgfunde. Im Septämber 1999 isch d KKB z Tschechie uff Tournee gsi. Im Herbscht 2000 het dr Koor Berlin, Potsdam und Poznan beraist. E groossi, üsserscht erfolgryychi Jubileums-Kunzärtrais het im Summer 2002 dr Koor durch Brasilie gfiehrt. Im Mai 2005 isch me z Bulgarie, im Herbscht 2004 und 2006 nomol z Dytschland go Kunzärt gä. Syt denn hets, mit Ussnahm vom Pandemiejoor 2022 jöhrlig mindistens ei Konzärtrais stattgfunde. Drnäbe het dr Koor uff Yylaadig an bedüttende Musiggfeschtywal dailgno.
Repertoire
D'Lyteratur längt vo dr Renaissance bis zer Modärni. Schwärpünggt bilde d Ufffiehrige vo Oratorie, Mässe und Kantate vo de Komponischte Bach, Händel, Wolfgang Amadeus Mozart, Mendelssohn Bartholdy odr Benjamin Britten.
Oberriet
Oberriet isch de Name vo däne Ort i de Schwiz:
Jean-Baptiste Tati Loutard
Dr Jean-Baptiste Tati Loutard (* 15. Dezämber 1938 z Ngoyo, Kouilou, Republik Kongo; † 4. Juli 2009 z Paris, Frankriich) isch e kongolesische Schriftsteller gsi. Är het aber ou mehreri Änter bechleidet, under anderm das vom Minischter für's Hochschuelwäse, er het aber ou der Universität vo Brazzaville unterrichtet. Zletscht isch är Minischter für Energie gsi.
Läbe
Dr Tati Loutard isch i der Umgäbig vo Pointe-Noite ufgwachse, dert isch är ou i d Schuel u het Abitur gmacht. 1961 ich är nach Frankrych gange. Z Bordeaux het är Sprach- u Literaturwüsseschaft Studiert. 1966 isch är i Kongo zrüg u het der e Lehrtätikeit a der Brazzaville Universität agfange. Später isch är Dekan vo der gsellschaftswüsseschaftleche Fakultät worde. Syner erschte Büecher, Poemes de la mer u Les Racines congolaises, sy im Jahr 1968 erschine. Später het är no wyteri Büecher gschrybe. Alli sy uf französisch gsi. 1977 het är der Prix Simba u 1987 der Grand Prix littéraire de l’Afrique noire übercho.
Rolf Urs Ringger
Dr Rolf Urs Ringger (* 6. April 1935 z Züüri als Rolf Richard Albert Ringger; † 26. Juni 2019 z Züüri) isch e Schwizer Komponist und Publizist gsi.
Biografii
Dr Rolf Urs Ringger het scho wääred sinere Seminarzit z Küsnacht ZH Muusig studiert. Er het u. a. vo 1954 bis 1956 Brivaatunderricht im Kontrapunkt bim Komponist Hermann Haller gnoo. Si äigentligs Muusigstudium het er denn am Konserwatorium Züüri aagfange.
Vo dr Middi vo de 1950er Joor het er sich reegelmäässig z Italie (bsundrigs uf Capri) und im Engadin ufghalte. Im Summer 1956 het er d Darmstädter Feriekürs für Nöiji Muusig bim Theodor W. Adorno und Ernst Krenek gnoo. Im Herbst isch er uf Neapel und het e halbs Joor Komposizioon bim Hans Werner Henze gleert.
Zwüsche 1958 und 1962 het er z Züüri Dirigierunderricht gnoo. An dr Uniwersidäät Züüri het er Muusigwüsseschaft und Filosofii studiert und 1964 mit ere Dissertazioon über d Klavierlieder vom Anton Webern bromoviert. 1961 isch sis erste Wärk vo dr Camerata Züüri under dr Läitig vom Räto Tschupp urufgfüert worde: 4 Lieder uf chinesischi Text für Sopraan und Kammerorkhester. 1967/1968 isch er as Gast vom Dütsche Akademische Usduschdienst (DAAD) z Berliin gsi.
Vo de 1960er Joor aa het dr Ringger für Zitige wie die Nöiji Zürcher Zitig, dr Daages-Aazäiger und d Wältwuche Rezensioone für Konzärt, Blatte und CD gschriibe und au Bordret über schwizerischi und usländischi Komponiste gschriibe.
Vo 1974 aa het er mee as hundert Komposizioone für Klavier, Gsang, Kammermuusig, Orkhester, aber au drei Ballett, Der Narziss (1980), Ikarus (1991) und Ippòlito (1995) gschriibe. Sini Wärk si uf dr ganze Wält ufgfüert worde, u. a. in London, Manchester, Nöi York, Frankfurt am Main, Münche, Berlin oder Tokio.
Dr Rolf Urs Ringger isch am 26. Juni 2019 im Alter vo 84 z Züüri gstorbe und am 4. Juli uf em Friidhoof Siilfäld begraabe worde.
Feimlisburg
D Feimlisburg isch e abgangeni Burg bi Chilchofe, em Ortsdeil vu dr Gmei Ehrechilche im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si het wahrschyns as Fluchtburg dient. Vu däre ehmolige Wallburg isch hite nyt me erhalte.
Wiesental
S`Wiisedal isch e Tal im Südschwarzwald un erstreckt sich vom Feldberg öbbe in südweschdlicher Richtig bis uf Basel. De Name hets vom glichnamige Fluss, dr Wiise.
Geografischi Lag
S Wiisedal ghert mit Uusnahm vo dr bode Schwyzer Gmeine Rieche un Basel an dr Mindig ganz zum Landchreis Löörech. S goht iber 55 Kilometer in ere sidweschtlige Richtig vom Fäldbärg (wo d Wiise uf rund 1.200 Meter i. M. entspringt) bis uf Basel (244 M. i.M.). Derzue git s no s Chlei Wiisedal, s Dal vo dr „Chleine Wiise“, em greschte Zuefluss vo dr Wiise. Di Groß un di Chlei Wiise fließe eppe in dr Mitti vom Dal zämme hinter vo Schopfe.
Di greschte Stedt vom Wiisedal sin Löörech mit rund 48.000 Yywohner un Schopfe mit rund 19.000.
Ortschafte
Im Wiisetal liege folgende Ortschafte, agfange am Füess vom Feldberg:
Deutsche Demokratische Republik
Di Dytsch Demokratisch Republik (DDR) isch e Staat im dailte Dytschland gsii, wu s vu 1949 bis 1990 gee het.
Wiesental
Stroose
Durchs ganze Wiisetal vo Basel bis an Feldberg zieht sich d'B317, d'Schopfe zweigt d'B518 in Richtig Hochrhi ab. Z'Lörrach quert A98 s'Tal und verbindet di dütschi A5 bi Rhyfälde mit de schwyzerische A3, sytdem 2006 d'Brug über de Rhi fertig baut isch.
Isebahn
Vom Badische Bahnhof z'Basel bis uf Zell verlauft d'Wiisetalbahn, wobi z'Lörrach Aschluss herrscht uf Wiil. Dr Fahrbetriib uf beide Streckene wird sit 2003 vo dr SBB betriibe, wo si in ere Usschribig gege d'DB-Regio gwunne het. S'Streckenetz selber isch degege witterhi im Besitz vu dr Dütsche Bahn.
Deutsche Demokratische Republik
Gschicht
Bis zue dr Wändi im Spotjohr 1989 isch si e vu dr Sozialistischen Einheitspartei Deutschlands (SED) bherrschti Diktatur gsii un het wie andri Oschtblockländer zue dr sowjetische Machtsphäre ghert. No ihrem Sälbschtverständnis isch si ne „sozialistische Staat vu dr Arbaiter un Buure“ un e dytsche Fridesstaat gsii, wu d Wurzle fir Chrieg un Faschismus ewäg seie. D DDR isch us Sowjetische Bsatzigszone (SBZ) fiirigange, wu mit dr Ufdailig vum besiigte NS-Staat entstanden isch. Si un ihri Staatsfierig sin, solang s si gee het, vu dr Sowjetunion abhängig bliibe.
Wiesental
Isebahn
Frihner het no zwei anderi Bahne geh:
Des eine isch d'Schmalspurbahn vo Zell uf Todtnau gsi, wo vo 1889 bis 1967 in Betrib gsi isch un under Todtnauerli bekannt gsi isch. Di Strecki isch numme vo Dampf- und spöter Diesellokene befahre worde, ä Oberleitig hets nit geh. Uf dr Strecki hets zwüsche Mambach un Kastel ä Tunnel gä, un ab Schönau ischs arg dr Buckel nuf gange, wege dem hän d'Lüt, wo mitgfahre sin, ammig müese schiebe. Nooch dr Stillegig het mer us de gsamte Strecki ä allerdings yberwigend nit asphaltierte Radwäg gmacht, wo dorum rennradutauglich isch.
S'andere isch d'Wehratalbahn gsi, wo vo Schopfe us durch dr guet drei Kilometer lang Tunnel zwüsche Fahrnau un Hasel uf Wehr un dann wiiter ins Rhital verlaufe isch. Selli Strecki isch 1971 stillglegt worde. Im Tunnel, einer vorem Bau vu dr ICE-Streckene vu dr längste Isebahntunnel z'Dütschland, sin in de spoote 1980er un 1990er Johr Brandversuech fer d'ICE-Nöibaustreckene durchgfüehrt worde, wo zue einige Proteste vo Naturschützer gführt het, wells dört ä großi Flädermuuskolonie het. Dur die Brandversuech isch au e Wiiderinbetriibnahm vu dr Strecki ohni erheblichi Investitione nimmi möglich, wil dr Tunnel dur des arg beschädigt worre isch.
Früyer
D'Industriegschicht im Wiisetal isch arg vo de Isebahn prägt worde. Vorem Bau hets im vordere un mittlere Wiisetal ä huufe Webereie geh, un im hindere Teil sin ä huufe Bürschdemachereie gsi. Z'Utzefeld isch ä Bergwerk gsi, wo si hauptsächlich Flusspat abbaut hän. Sell Bergwerk cha mer hüt als Museumsbergwerk älüege.
S' Wiisetal isch aber au scho devor eini vo de am früeschte industrialisierte Regione vo ganz Dütschland gsi. Des isch vor allem an de Wiise gläge; Die hätt nämlich ä ziemlich starkes Gfäll und ä relativ konstante Wasserstand, un wege dem hätt mer ihri Wasserchraft ziemlich guet nutze chönne.
Im Wiesental Fabriken stehn, wie Schlösser klar und hell, Rauchfahnen aus Kaminen wehn, von Lörrach bis nach Zell.
Hüt
Hützütag gits im ganze Tal hochmoderne Maschinebaufirme, un nit wenige sin wichtig ufem Weltmärt. Tegschtilindustrie het sich zum gröschde Deil uf Lörrach zruggzoge.
Gschicht
Di eltiste Spure vu mänschliger Bsidlig chömme us de Römerzit un sin z Muulburg un z Brombach in de Nöchi gfunde wore. De Ort mit de friehste Erwähnig isch Brombach, wu 786 in ere Schänkigsurkunde gnännt wird, gfolgt vu Fahrnau (Schopfe) im Johr 800. Schopfe isch di eltisti Stadt un hät 1250 vu de Grafe vu Röttle s Märkträcht griegt. Ihne hät im Mittelalter s vorder Wisedal ghört, ihr Sitz isch s Röttler Schloss oberhalb vu Lörrach gsi. Wu ihri Linie am Aafang vum 14. Johrhundert usgstorben-n-isch, hänn d'Markgrafe vu Sauseberg ihr Bsitz griegt, vu wu us er an d'Markgrafe vu Bade un Bade-Durlach übbergange-n-isch.
S ober Wisedal hät ab em 14. Johrhundert zum Huus Habsburg (Vorderöstriich) ghört. Mit em Fride vu Prässburg vum 26. Dezämber 1805 isch es zum Großherzogtum Bade chuu. D'Gränze zwüsche Vorderöstriich un Bade-Durlach isch zwüsche Huuse un Zell, also öbbe de Mitti vum Dal lang, verloffe. Si hät d'Bevölcherig au in Bezug uff d'Religion drännt: Vorderöstriich isch katholisch blibe, Bade-Durlach hät degege zum Protestantismùs (zue de Lutheraner) gwechselt. Tendenziäll isch d'Verdeilig vu de Religione hütt all no eso.
S Wisedal hät au d'1848er-Revolution miterläbbt: De Georg Herwegh isch mit siner Dütsche Demokratische Legion duurezoge un am 27. April 1848 bi Dossebach gschla wore. Au de Friedrich Hecker isch e baar Wuche devor vorbiizoge mit em Ziil, sich mit siner Fräischar em Herwegh aazschließe. Z Utzefäld un in andere Gmeinde hänn sich Fräiwilligi aagschlosse. Im Septämber 1848 hät de Gustav Struve z Lörrach di Dütschi Republiik usgrüefe, sii Uffstand isch abber nidergschla wore.
Ortschafte
Im Chlaine Wiisedal, wo si Name vo de Chlaine Wiise, de gröschdi Züefluss vo die Wiise, het, hets folgendi Ortschafte, agfange am Füess vom Belche:
Deutsche Demokratische Republik
Gschicht
Großi Dail vu dr Bevelkerig sin nit yyverstande gsii mit dr bolitische un wirtschaftlige Verhältnis, wu gherrscht hän. Des het sich in dr Friephase bsundersch drastisch zaigt bim Volksufstand am 17. Juni 1953, wu vu sowjetische Druppe nidergschlaa woren isch, un an dr Abwandrigsbewegige, wu d DDR in ihre Exischtänz gfehrdet hä nun erscht mit em Böu vu dr Berliner Muure anne 1961 gstoppt wore sin. S het sich ai zaigt, ass s Minischterium fir Staatssicherhait (churz: MfS oder „Stasi“) zuen eme Organ vu dr Iberwachig un gezilte Zersetzig vu oppositionälle Aktivitete un Gruppierige uusböue woren isch, wu di ganz Gsellschaft durdrunge het. S staatlig Erziehigs- un Bildigswäse isch vu dr Chinderschuel bis zue dr Universitet uf d Rusbildig vu „sozialistische Persenlihkaite“ no dr as gsetzmäßigi Wohret aagsähne Lehr vum Marxismus-Leninismus uusgrichtet gsii. Em SED-Fierigsaaschpruch sin au Blockbarteie un Masseorganisatione in dr DDR unterworfe gsii, nit nume bi dr Wahle zue dr Volkschammere, wu iber e Ainhaitslischt abghalte wore sin, sundern au dur e uusdehnt Kontrollsyschtem bi dr Bsetzig vu alle meglige Fierigspositione im Ramme vu dr Kaderbolitik.
Wiesental
Ortschafte
D'Gmeinde vum Chlaine Wiisedal, sofern si nit schi zue Schopfe ghört hän, sin zum 1. Jänner 2009 de facto zwangsfusioniert worre, wil s'Land mit ere Chürzig vu finanzielle Middel droht het, wenn es nit zue eme Zämmeschluss chäm. Mit numme e baar Hundert Iwohner (im Fall vu Bürchau sogar wäniger wie hundert Lüt) je Gmei isch e trennti Verwaltig z'diir chumme. Scho vorher hän sich die einzelne Ortschafte zue dr Verwaltigsgmeinschaft Chlais Wiisedal zämmegschlosse gha, wo deno nooch em Zämmeschluss vu dr Gmeinde au dr Namme vu dr neji Gsamtgmei worre isch.
Deutsche Demokratische Republik
Gschicht
D Zäntralverwaltigswirtschaft vu dr DDR, wu uf dr Grundlag vu Fimfjohresblän produziert un d Verdailig vu Läbesmittel un Konsumgieter organisiert ghaa het, het ihri Grundlag ghaa in dr zum große Dail erzwungene Verstaatlichung vu private Aigetumsforme in dr Induschtri, dr Landwirtschaft, im Handel un im Handwärch. An däre ihri Stell sin Volksaigeni Bedriib (VEB), Landwirtschaftligi Produktionsgnosseschafte (LPG), Handelsorganisatione (HO) un Produktionsgnossenschafte vum Handwärch (PGH) drätte. Basisgreßi vu dr Arbetsorganisation isch s Kollektiv gsii, vilmol in Form vu dr Brigade, di komplexescht Organisationsform isch s Kombinat gsii. Zue dr Merkmol vum DDR-Wirtschaftssyschtem hän Arbetsplatzsicherhait un e im Verglych zue dr Soziale Märtwirtschaft vu dr alte Bundesrepublik hoche Bscheftigungsgrad vu Fraue zellt, uf dr andre Syte e dytli gringeri gsamtwirtschaftligi Produktivitet. D Bryys un au s Aagebot an Gieter isch vum Staat vorgee wore, was zuen eme uusdehnte Subväntionssyschtem gfiert het un au doderzue, dass dr Bedarf an bstimmte Läbesmiuttel un ghobene Konsumgieter nit het chenne deckt wäre
Wiesental
Persönlichkeite
Zahlriiche berüehmti Persönlichkeite stamme ussem Wiisedal, so dr Johann Peter Hebel. Bekannti Fuessballtrainer ussem Wiisedal sin dr Joachim Löw un dr Ottmar Hitzfeld.
Mumbai
Mumbai (Marathi: मुंबई, []), bis 1996 offiziell Bombay, isch d Hauptstadt vom Bundesstaat Maharashtra in Indie und die wichdigst Haafestadt im Subkontinänt. Si lit uf dr Insle Salsette vor dr Westküste vo Maharashtra. S Stadtzentrum befindet sich uf eme schmale Landsträife, wo vo dr sumpfige Küste in s Arabische Meer uusestoot. D Stadt isch s wirtschaftlige Zentrum vo Indie. Si isch e Vercheerschnote und Kulturzentrum mit Uniwersidääte, Theater, Museum und Galerie.
Mumbai het 12,5 Millione Iiwooner in dr Stadt sälber (das häisst ooni Vorort) und isch die grössti Stadt in Indie und äini vo de bevölkerigsriichste Stedt uf dr Wält. Mit 18,4 Millione Iiwooner in dr „Mumbai Metropolitan Region“ (MMR), wo au die nördlige Gebiet mit dr Stadt Thane iischliesst, ghöört Mumbai au zu de grösste Metropolregione uf dr Wält (Volkszelig 2011).
E Hufe Geböid im Zentrum vo Mumbai si in ere regionale Wariazio vom Historismus baut worde, wo zum Däil britisch inspiriert und zum Däil e britischi Interpretazion vom Mogul-Baustil isch. Zwäi Baudänkmööler in dr Stadt, der Chhatrapati Shivaji Terminus und d Hööli vo Elefanta stöön uf dr UNESCO-Liste vom Wältkulturerb.
Kommunizierende Röhren
As Kommunizierendi Rööre oder Kommunizierendi Gfääss bezäichnet mä  Gfääss, wo oobe offe aber unde mitenander verbunde si. E homogeni Flüssikäit stoot in iine überall gliich hooch, wil d Schweerchraft und dr Luftdruck öberall konstant si (Hüdrostatischs Paradox).
Wenn d Flüssikäit inhomogen isch, verhalte sich d Hööchene vo de Flüssigkäitssüüle (vo dr Flächi us grächnet, wo si sich berüere) umkeert wie iir spezifischs Gwicht.
Aawändige
S Prinzip vo de kommunizierende Gfääss cha uf verschidnifi Arte usgnützt wärde, öbbe bi spezielle Mässgräät wie dr Schluuchwoog und dr Kanalwoog (eme Nivellier), wo mä mit ere Hööchiunderschiid uf Bruchdäil vo Millimeter genau cha mässe.
Bim Heber, won e Form vo Suugbumpi isch, hört dr Drabsfeer vo dr Flüssikäit erst uf, wenn die bäide Oberflechene gliich hooch si. Sifoon si Wasserläitige, wö zerst aabe göön und denn uufe. Wasserdürm bruche s Brinzip vo de kommunizierende Gfääss, zum in de Wasserläitigen dr Druck gliich z halte.
Wiener Klassik
D Wiener Klassik (öbbe 1780–1827) isch e Stiilrichdig in dr öiropäische Kunstmuusig. Zu iire ghööre dr Joseph Haydn, dr Wolfgang Amadeus Mozart und dr Ludwig van Beethoven. Im witere Sinn isch mit däm Begriff au d „Zit vo dr Wiener Klassik“ gmäint. Dorum zelt mä mänggisch au Komponiste wie dr Michael Haydn oder dr Carl Ditters von Dittersdorf drzue.
D Äigeschafte vo dr Muusig
Die drei groosse Komponiste vo dr Wiener Klassik häi alli die underschiidligste Arte vo Muusig und vo dr Komposizioon vom Volkslied bis zur barocke Polyfonii beherrscht und sublimiert. In iine chömme d Äigeschafte vom Galante und vom Empfindsame Stiil zämme und anderi dütschi, franzöösischi und italiänischi Stiilarte.
S Bsundrige an däm, wie si komponiert häi, si drei hochentwiggleti Verfaare: s obligate Accompagnement, dr durchbrochnigi Stiil und die motivisch-thematischi Arbet.
Die Verfaare häi si in fast alle Gattige aagwändet, wo sä vor allem dr Joseph Haydn emol hauptsächlig in dr Kammermuusig (Striichkwardett) und in dr Orchestermuusig (Sinfonie) entwigglet ghaa het. Au in dr Opere (z. B. bim Mozart) und in dr gäistlige Muusig (z. B. bim Beethoven) bestimme si d Faktur, d. h. dr kunstgrächti Ufbau, vom Komponierte. D Instrumentalmuusig isch vo de Wiener Klassiker zur autonome Kunst ufgwärtet worde. Mäistens findet mä in deren iire Chopfsätz d Sonatehauptsatzform as Raame für e Komposizioonswiis, wo dialektisch und thematisch bestimmt isch, aber uf käi Fall schematisch sondern eender phantasiivoll und individuell aagwändet wird.
Karl Nef
Dr Karl Nef (* 22. August 1873 in Sanggalle; † 9. Februar 1935 z Baasel) isch e Schwizer Muusigwüsseschaftler gsi.
Si Lääbe
Dr Nef het Tschello am Leipziger Konservatorium studiert, het sich denn aber under em Iifluss vom Hermann Kretzschmar dr Muusigwüsseschaft zuegwändet. 1896 isch si Dissertazioon "Die Collegia Musica in der deutschen reformierten Schweiz von ihrer Entstehung bis zum Beginn des neunzehnten Jahrhunderts. Mit einer Einleitung über den reformierten Kirchengesang und die Pflege der Profanmusik in der Schweiz in den frühern Zeiten" in dr Zollikofer'sche Buechdruckerei Sanggalle erschiine. 1897 isch er uf Baasel züüglet und het dört as Redakter bi dr Schwizer Muusigzitig afo schaffe und as Referänt für Muusig bi de Baasler Noochrichde.
An dr Uniwersidäät Baasel het er s Muusigwüsseschaftlige Instidut ufbaut. Noch dr Habilitazioon 1900 isch dr Nef zerst 1909 zum Extraordinarius und schliesslig 1923 zum Ordinarius berufe worde.
Dr Nef isch 1935 im Alter vo 61 gstorbe. Si Noochfolger as Läiter vom Instidut isch dr Jacques Handschin gsi.
Epoche (Musik)
As Epoche bezäichnet mä in dr Muusig e Zitabschnitt, wo stilistischi Gmäinsamkäite din gherrscht häi.
Baronville
Baronville (Patois Baironvelle, ditsch Baronweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Epoche (Musik)
In dr öiropäische Muusiggschicht gseet s öbben eso us:
Baronville
Geogràfi
Baronville lijt rund 40 Kilometer sìdeschtlich vun Metz un 16 Kilometer nordeschtlich vun Château-Salins uf re Heche zwìsche 251 un 322 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine vun Baronville sìn Landroff ìm Norde, Harprich ìm Nordoschte, Morhange ìm Oschte und Sìdoschte, Achain ìm Sìde und Destry ìm Weschte.
Epoche (Musik)
In dr nöiste Zit däilt mä je noch dr Stilrichdig fiiner ii, z. B. d Gschicht vom Dschääs däilt mä ii in:
Baronville
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Epoche (Musik)
In dr Popmuusig däilt mä im Allgemäine noch Joorzäänt ii.
Musikalischi Epochebegriff si allerdings broblematisch, wil mä dr Iidruck chönnt überchoo, as sich die verschiidene Stiil immer sofort und vollständig abglööst häige. Eso git s immer wider Brobleem bi dr Abgränzig, wil s in dr Wirklichkäit immer wider gliichzitigi stilistischi Ströömige gee het, wo nume weenig gmäinsam gha häi und sich mänggisch sogar widersproche häi, fliessendi Übergäng, Stiil, wo nume in ere Regioon Bedütig gha häi usw. Es git dorum Muusigwüsseschaftler, wo z. B. dängge, ass d Wiener Klassik und d Romantik e Groossepoche mit ere innere Stiilvilfalt bilde.
Baronville
Verwàltung
vun Baronville ìsch. Baronville ghert zem Kommünàlverbànd.
Epoche (Musik)
Es weer dorum villicht besser, nit vo Muusigepoche, sondern vo Muusigstiil z reede.
Baronville
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Baronville ghert zem Lorrain.
Barthélémy Chinenyeze
Fàmìlia un Jugend
Dr Barthélémy Chinenyeze ìsch dr Suhn vu’ma nigeriànischer Schìffer, wo sii Schìff ìm Hààfa vu Dünkìrcha-n-a Pànna ghàà hàt. Därt hàt dr Vàtter siina kìnftiga-n-Ehafràui kännaglehrt. Dr Barthélémy Chinenyeze ìsch mìt zwai Gschwìschter ìn Nordfrànkrììch uffgwàcksa. Ìn siina Kìnderjoohra hàt’r z’äärscht Füassbàll gschpìelt. Mìt 13 Joohra hàt’r ìm Verain vu Dünkìrcha fànga-n-àà Volleybàll schpìela. Ar ìsch ìn a Schportklàssa àn’ra Sekundààrschüal vu Dünkìrcha gànga. Ar ìsch d’rnooh ìns Pôle Espoirs vu Wattignies bii Lille gànga ge schpìela un hàt schpeeter a Üssbìldung àm Nàzionààla Volleybàllzäntrum (CNVB) ìn Süüdfrànkrììch bikumma.
Verainskàrriar
Ìn dr Saison 2016/17 hàt dr Chinenyeze ìn dr Ligue A biim Verain Spacer’s Toulouse gschpìelt. Ar ìsch z’äärscht Ärsàtzschpìeler vu da Mìttelblocker Nicolas Burel un Timo Tammema gsìì, àwwer vor’m And vu dr Saison ìsch’r Schtàmmschpìeler worra. Doo ìsch’r frànzeescha Vìzamaischter worra un ìsch uff Plàtz 3 vum Frànkrììch-Pokàl ànakumma. Ìm Làuif vu dr Saison 2017/18 ìsch’r àls medezinischer Joker ìn dr polnischa Verain Asseco Resovia gànga ge schpìela. Därt ìsch’r numma-n-a pààr Wucha blìewa, vor äbb’r ìn Frànkrììch z’ruckkumma-n-ìsch.
D’ Saison 2018/19 hàt dr Chinenyeze biim frànzeescha Verain Tours VB gschpìelt, wu-n-’r d’ frànzeescha Maischterschàft un s’ Frànkrììch-Pokàl gwunna hàt. Ìn dr frànzeescha Maischterschàft ìsch’r àls „Bäschter Schpìeler“ ärnännt worra. Ìm saalwa Joohr ìsch’r zamma mìt Tours uff Plàtz älf ìn dr Champion’s League ànakumma. Ìn dr folgenda Saison ìsch’r biim itàlianischa Verain Callipo Sport gsìì. Mìt dam Verain ìsch’r Drìtter ìn dr Nàzionààlmaischterschàft gsìì, wu s’ Wättbewarb waga dr COVID-19-Pàndemii unterbrocha worra-n-ìsch. Ìm Jüüni 2020 hàt’r sii Vertrààg mìt dam Verain fìr a zwait Joohr verlängert. Ànna 2020/21 ìsch’r mìt’m saalwa Verain numma-n-uff Plàtz 10 vu dr Nàzionààlmaischterschàft un Plàtz 12 vum Itàlia-Pokàl ànakumma. D’ naachschta Saison hàt’r zamma mìt’m Allianz Mailand gschpìelt. Därt ìsch’r Niinter bii dr itàlianischa Maischterschàft un Drìtter biim Itàlia-Pokàl worra.
Ànna 2022 hàt’r a Vertrààg fìr zwai Joohra biim itàlianischa Verain Lube Civitanova unterzaichent.
ìn dr Nàzionààlmànnschàft
Dr Barthélémy Chinenyeze ìsch z’äärscht Mìtglìed ìn da frànzeescha Mànnschàfta vu da U—19, U–20 un U–21 gsìì. Ànna 2014/15 hàt’r àn da Waltmaischterschàfta vu da U–19 un da U–20 mìtgmàcht — doo ìsch Frànkrììch uff da Platz 11 un 10 ànakumma.
Schuu-n-ìm Joohr 2016 ìsch dr Chinenyeze vum Nàzionààlträäner Laurent Tillie gemärkt worra. Àm 13. Mai 2017 hàt’r àn siim äärschta Schpìel mìt dr frànzeescha Nàzionààlmànnschàft vu da Senioora mitgmàcht. S’ Frììndschàftschpìel geega Belgia z’ Tours hann d’ Frànzoosa mìt 3:1 Satz gwunna. Ìnnerhàlb vu fìmf Joohra-n-ìsch dr Chinenyeze a waasentliger Schpìeler ìn dr Nàzionààlmànnschàft worra. Ànna 2017 hàt’r àn dr Öiropàmaischterschàft ìn Poola mìtgmàcht, wu Frànkrììch ìn da Playoffs geega Tschechia-n-üssgschaida-n-ìsch. Ìm saalwa Joohr hàt’r mìt dr frànzeescha Mànnschàft d’ Waltliga gwunna — doo hàt Frànkrììch s’ Andschpìel mìt 3:2 Satz geega dr Gàschtgaawer Bràsilia gwunna. Ìm Septamber 2017 ìsch Frànkrììch Fìmfter biim World Grand Champions Cup ìn Jàpàn worra. Bii dam Wättbewarb ìsch dr Chinenyeze àls Bäschter Blocker ärnännt worra. Ànna 2018 ìsch’r mìt dr frànzeescha Mànnschàft Zwaiter bii dr Nàzioonaliga un Siabter ìn dr Waltmaischterschàft worra. Ìm Joohr druff ìsch’r bis àm Plàtz 6 vu da Nàzioonaliga glunga, un àm Plàtz 4 vu dr Öiropàmaischterschàft.
Ìm Jüüni 2021 ìsch bekànnt worra, àss dr Chinenyeze àn da Olìmpischa Schpìeler z’ Tokio mìtmàcha wurd. Doo hann d’ Frànzoosa noh-n-em Andschpìel geega Rüsslànd (3:2 Satz) d’ guldiga-n-Üsszaichnung bikumma. Ànna 2022 hàt’r zamma mìt dr frànzeescha Mànnschàft d’ Nàzioonaliga gwunna, wo ìn Itàlia schtàttgfunda hàt. Ìm Septamber 2022 ìsch’r vu dr FIVB zem zehntbäschta Volleybàllschpìeler ìn dr Walt ärkläärt worra.
Àm 8. Septamber 2021 ìsch dr Chinenyeze zamma mìt da àndra frànzeescha Volleybàll-Olìmpiasiiger àls Rìtter vu dr Eehralegioon ärnännt worra.
Johannes Mentelin
Dr Johannes Mentelin, mankmol àui Mentlin gnannt, (* um 1410 z'Schlettstàdt; † 12. Dezamber 1478 z'Stroßburri) ìsch, ìn dr Zitt vu da Ìnkunàwel, a ditscher Büechdrucker un Büechhàndler gsìì. Ànna 1466 hàt'r d erschta druckta Bibel ìn hochditscha Sproch (Mentelin-Bibel) veräffentligt.
Lawa
Dr Johannes Mentelin ìsch ànna 1440 uf Stroßburri kumma.
Àls Berüef ìsch'r zeerscht „Guldschriiwer“ (Kalligraph un Büechschriiwer) gsìì un hàt noochhar àls bìschäfliger Notàr gschàft.
Dr Mentelin hàt sina Stroßburger Druckarèi àm And vu da 1450 Johra grìnda. Ìm Mìttelàlter hàt ma „Offizin“ gsajt fer a Büechdruckarèi.
Ma weiß nìt gnàui, wo un wenn àss er d Technik vum Büechdrucka glehrt hàt. Sallamols ìsch nur z'Mainz druckt worra. Sina Kenntnissa hàt'r àlso känna lehra, antwader direkt z'Mainz oder dur ebber wo-n-ìhm dàs zeigt hàt, vìllìcht dr Heinrich Eggestein. Denn dr Heinrich Eggestein hàt meegligerwiis z'Mainz vum Johann Gutenberg s Büechdrucka glehrt. Dr Eggestein hàt schiint's sina eigena Offizin erscht ìn dr Mìttla vu da 1460. Johra igrìchta. Wenn dàs stìmmt, war àlso dr Johannes Mentelin, noch vor em Heinrich Eggestein, dr erscht Büechdrucker vu Stroßburri gsìì.
Dr erscht Druck wo ma vum Nàma Mentelin erfàhrt ìsch „Augustinus' Tractatus de arte praedicandi“, ìm Johr 1465. Àwer Johannes Mentelin hàt wohrschins scho zìmlig friajher fànga-n-à drucka, sogàr scho ànna 1458. Si ältschta bekànnta Druckwark ìsch a làtiinischa Bibel ìn 49 Ziila („B49“), dr erscht Bànd ìsch vum Johr 1460.
Noh ebbena 20 Johr Büechdruckarèi ìsch Mentelin àm 12. Dezamber 1478 z'Stroßburri gstorwa. Ar ìsch uffem Kirchhof vu dr St.-Michaels-Kapelle (wo's nìmm gìtt) vergràwa. Speeter ìsch sina Laicha ìn dr Stroßburger Mìnschter kumma. Sina zwei Tächter han d Büechdrucker Martin Schott un Adolf Rusch ghirota. Dr Letzterer, àui „Drucker mìt da bizàrra R“ gnannt, hàt d Leitung vu dr Offizin ìwergnumma.
Wark
Ìm Gsàmta hàt'r ungfahr 40 Biacher unter Druck gmàcht.
Bsundersch ìntressànt ìsch, ànna 1466, si Druck vu dr „Mentelin-Bibel“, ìn Hochditsch, àlso ìn'ra Volkssproch. Dia Bibel ìsch drittzeh Mol wìdder druckt worra, vu verschìedena Drucker ìm südditscha Sprochrüüm, bis d Veräffentligung vu dr Luther-Bibel.
Burg Galgenbühl
D Burg Galgebiel isch e abgangeni Burg bi Burg, eme Ortdeil vu dr Gmei Kilchzarte im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch uf eme Uuslaifer vum Galgebiel gläge.
Bis am Änd vum 19. Johrhundert sin vu dr ehmolige Burg no Muurräscht erhalte gsi.
Holzofenbrot
Holzofabrot war frieher was ganz normals, weils emma jeda großa Baurahof oder em Dorf an Holzofa gea hôt. Heit ischt des was bsonderes. Uf em Dorf war´s Bachhäusle der wichtigschte Ort fer die Batschweiber ond nadierlich zom Brot bacha. Meischtens hôt mer scho wochalang vorher ausgmacht, wer wann des Bachhäusle benutza ka. Meischtens hend sich zwei zammadau, weils nô besser gôht und mer meh Onderhaldung hôt.
Ofa ahoiza
Wenn am nächsta Tag Bachtag ischt, mueß mer die Reisbischel hola ond die Kerbla vorbereita ond am Bachtag ganz bald ufstau ond erscht amol da Doig macha. Den Doig muaß mer a baarmol kneta ond wieder gau lau, dann mueß mer Portiona zo Loib forma ond en die bemehlte Kerbla neidoa. No muaß mer die Reisbischla und die Kerbla mit dem Doig zom Bachheisle schaffa. Wer em morgnets als erschter dra war, der hôt weiter Gschäft weil er erscht da Ofa voll aheiza muaß. Der Ofa wird erscht voolgschichtat mit Reisbischla (des hôt mer vom Obschtbaim schneida, s beschte Reis ischt Zwetschge, weil des Hartholz ischt). Holzscheit ganget au, aber dia brauched viel länger zom verbrenna und mer will au net da ganza daag zuagugga wia des Holz rabrennt. Mer duat au koin alda Gruscht verbrenna, weil mer des nochher am Essa drô hôt. Die Reisbischla weant mit ra alta Zeitung en Brand gsetzt ond mer lôts rabrenna bis uf´d Gluat. Wemmer der erschte ischt, muaß mer nomôl Reis verbrenna, damit mer gnuag Hitz hôt. Wenn des Reis fascht komplett verbrennt ischt, holt mer mit ma eiserna Schiaber oder ra Schaufel die hoiße Äscha raus. Jetzt macht mer d´ Rauchklapp zua, damit die Hitz em Ofa bleibt. Dia Gluat hôt ogfähr 800 °C on dia Schamottstoi em Ofa ogfähr 500°, wenn dia Stoi no gliahed, send se no z´warm. Bei dem Gschäft muaß mer a sau Hitz vertraga. Die Äscha kommt en a feierfeschts Gefäß nei, damit se abkiahla ka und mer duaet se später uf da Komposcht oder en Garda neistreia zom donga. Die Wärme vom Abrenna duat au dem Doig guat, denn nô goht er besser. Als nächschtes wird der Ofa ausgfegt mit ma nassa Besa aus eigweichter Wegwarte. Ma kô au an Reisigbesa nemma, den mer im Wasser eigweicht hôt. Zwischadurch muaß mer emmer wieder en Eimer neitunka, sonscht verbrennt der Besa. Dia Asche muaß raus so guats geht. Dann weant die Stoi no mit ma nassa Lappa aagwischt, damits meglichst sauber ischt ond die Oberfläche vom Ofa rakiehlt uf ogfähr 450°, des bassiert au weil mer des Ofaloch a weile offa hôt.
Brot bacha ond die Näbabackwara
Em Elsass macht mer no vor dem Brot an Flammkuacha ond duat den zuerscht bacha, solang der Ofa no die volle Hitz hôt ond der ischt au ruck zuck fertig. Drnoch schieaßt mer des Brot ei. Die Kerbla weand auf da Holzschiaber gstülpt, die Loib werdet mit ra Gabel eigstupft, sonscht kriagt des Brot leicht an Deggel ond lesst sich nemme recht schneida. Jetzt kommet se en Ofa, mer duat se "eischiaßa" ond gugt uf´d Uhr wemmer d´Klapp zuamacht. Normalerweise basset ogfähr 20 Brote nei. Klapp zu ond jetzt kô mer warta oder an Kuacha vorbereita. Je nôch Gegend wird des a bissle anders gmacht ond hoißt des wieder anders: Entweder Krautkuacha, Zwiebelkuacha, Rahmkuacha, Speckkuacha, Salzekuacha, Dinnete oder wie des en hondert Versiona sonscht no hoißt. Sonscht macht mer nadierlich au Zwetschgakuacha ond Epfelkuacha, wenn mer grad Obscht hôt oder an Guglhupf ond vor Weihnachta duat mer au Bretla bacha. Die Reitlenger hent au no Kimmicher gmacht, gleine Schwarzbrote mit Kümmel, die wia a bissle größere Wecka aussehat, aber was ganz anders send. Es gibt koi gnaue Regel, wie lang des Brot nôch dem Eischiaßa bacha muaß, aber mer braucht scho a bissle Geduld. Des macht mer nôch Hitz em Ofa ond Größe vom Brot, nôch Gfiehl ond Erfahrung ond a bissle nôch em Gschmack. Manche mögets donkler, manche heller. Mer muß aber emmer wieder gucka, damit des Brot rechtzeitig rauskommt. Dôfür hôt mer a Guckloch. Mer herts wemmer auf da Boda von dem Brot klopft. Wenns hohl klengt, fascht wia Holz, dann ischt es guat, soscht brauchts no a bissle. Wenn se fertig send, mueß älles ganz schnell gau, damit die Hitz et verfliagt. Wenn mer zu langsam ischt, haut die ganze Hitz ab und mer ko koin Kuacha mehr macha. Wenn die Brot rauskommet mueß mer sofort entscheida: Mehl druflassa, dann ischts ein bemehltes Brot oder abfeaga ond nass aawischa solangs no richtich hoiß isch, dann isch es a genetztes ond glänzt schee. Mit dem Kehrwisch aus Rosshôar werdet die letschte Reschte von Holzasche ond Holzkohle ragfegt ond des Brot zom auskiahla auf Holzdische oder Holzregale ausglegt. A kleis bissle Äsche ond Holzkohlestückla wo net wegganget derf mer dralau, des isch a Qualitätszeicha ond gheert zom Holzofa-Extragschmack. Wenn des Brot fertich ischt, kô mer die Reschthitz vo ogfähr 250 bis 200° fir Kuacha ond Bretla nutza. Jetzt hôt mer sich sein Zwiebelkuacha reichlich verdient, manche nemmet au des warme Brot ond an Budder drzua, herrlich! Firs alte Brot war au an Ofaschlupfer oder an Kirschamichel grad recht, den konnt mer no mit der Reschthitz no gschwend macha, der goht ganz schnell, der schlupft gschwend no nei bevor der nächschte kommt und braucht nemme viel Hitz. Wenn älles fertich ischt, mueß mer natierlich no alles aufreima, nausfega ond älles wieder mitnemma, damit der nächschte bacha kô.
Holzofenbrot aus Bäckereien
Viele Becker behauptet heitzudag, se dädet a Holzofabrot verkaufa, es ischt aber oft nix anderes als aus ma gasbeheizta Stoiofa, in den mer a bissle Holzasche neigfillt hôt. Meischtens bachet die au des Brot net so dunkel ond et bei so ra großa Hitz ond na hebts au et so lang. Aber d´Leit kennets et besser ond fallet drauf rei und se wellet au so a ganz dongls Brot nemme essa.
Grüneck
Grüneck isch dr Namme vu däne Burge:
Ska
Ska isch e i Europa (no) subkulturelli Musigrichtig, wo wellere de Reggae abstammt.
Geschichte
D'Gschicht vom Ska isch relativ gäbig zum beschribe wüll me si i drüü wällä cha unterteile.
1. Welle: Jamaican Ska das isch der Urschprung. Nachdem ds Jamaica langsam so populäri Musigschtile us de Vereinigte Schtaate si bekannt worde het sech usem rhytm & blues und usem mento der ska entwicklet. Der Name Ska hei wahrschinlech d'Skatalites erfunde. Si hei eifach denkt dass der name am beschte zur Musig passt. Der Reggae het sech de när ersch usem Ska use entwicklet.
2. Welle: 2-tone Ska isch immer populärer worde u das o i europäische länder. ds England het sech när de drus use der 2-tone entwicklet. Das isch e mischig zwüsche Ska und New-wave oder Punk. Typischi Bands för d "third wave" send di änglische Madness und di amerikanische The Toasters.
3. Welle (Ska-punk, Ska-core u.s.w.) Schpäter hei när immer me bands agfange ska mit angerne musigschtile mische. mittlerwile gits sogar skareggae. die welle isch immer no am rollä. Die berüemtischti Band wo Ska-Punk macht, reschpektiv gmacht händ, send di spanische Ska-P. Und di berüemtischte schwiizer Ska-Punk-Bands send Skaladdin und N`Guru
Richtungen
Im Ska werded verschiedeni Richtige underschide. S'faszinierende am Ska isch, das mer en fascht mit jedere andere Musigrichtig chan mische. So entstönd vill verschideni Richtige:
Communauté de communes du Pays des Abers
D Communauté de communes du Pays des Abers (bretonisch Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù) isch e franzesische Kommunalverband im Département Finistère in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch am 17. Dezämber 1993 grindet wore als Communauté de communes de Plabennec et des Abers un bstoht us dryzeh Gmaine an dr Côte des Abers. Dr Verwaltigssitz isch z Plabennec..
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Isfahan
Isfahan ( [], au: Esfahan) isch d Browinzhauptstadt vo dr Browinz Isfahan im Iran. D Stadt het öbbe 1'755'000 Iiwooner, mit em Umland si s 2'071'000 (Stand: 2007).
Isfahan lit im Zentraliran, öbbe 400 Kilometer südlig vo dr Hauptstadt Teheran uf ere Hööchi vo 1500 Metern in ere Flussoase im fruchtbare Daal vom Fluss Zayandeh Rud am Rand vom Zagrosgebirg.
Sauerkraut
Sauerkraut, Suurchrut, Suchruud oder Choucroute isch Weißkraut, wo in schmale Schtroife gschnitte oder ghobelt isch, und wo mr denn haltbar macht, indem mr s eisalzt ond vergäre lässt (Milchsüregärig ). Dabei ischs wichtig, daß des Kraut ned mit der Luft zsammekommt, des erreicht mr traditionell, indem mr en Holzdeckl druflegt, wo mr mit em Schtoi beschwert, no schtoht emmr ebbes von der Lake (wo sich beim eisalze von selber bildet) obe drüber. Di ganze Prozeduur dauret vier bis sechs Wuche.
Isfahan
Im Süde und im Weste vo dr Stadt si d Bachtiari-Bärg, und im Norde und Oste lit die iranischi Hoochebeni, wo je witer mä uf Nordoste goot mee und mee zur Wüesti wird.
Sauerkraut
Für Weinsauerkraut wird zusätzlich e weng Weisswoi zue gebe.
Isfahan
E persischs Sprichwort säit ass Isfahan d Helfti vo dr Wält sig.
Si Glanzzit het Isfahan under dr Dünastii vo de Safawiide erläbt. Die häi Isfahan 1598 zu iirer Hauptstadt gmacht und mit e Hufe Brachtbaute und Gartenaalaage verschöneret.
Burg Grüneck (Lipburg)
D Burg Grieneck, au Gerneck gnännt, isch e abgangeni Burg bi Lipburg, eme Ortsdeil vu dr Gmei Badewyyler im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg.
Schlieremer Chind
D Schlieremer Chind sind e Chinderchor vo de Zürcher Gmäind Schliere im Limetdaal.
Ane 1957 händ di beide Schuelmeischter vo Schliere Werner von Aesch und Max Bürgi, wo den vor allem dur iry Uuftritt mid em Cabaret Rotschtift i dr Schwiiz bekannt worde sind, di Singgruppe mid Schüeler pildet. S Repertuar beschtoot vor allem us Lieder i Schwiizer Mundart. Si singed aber au schööni hochtütschi Lieder, zum Bischpil i irem Wienechts-Album.
Näbe de Chorkonzärt händ d Schlieremer Chind iry Lieder uf Schallplate, uf Kasette und schpööter uf ZeeDee ufgnoo. Wil i de Regioon Züri und im Limetdaal mid de Schwiizer au Lüüt us andere Länder wooned, händ si au mol e Serii vo Lieder midem Titel Mir singed ussländisch usepraacht. Si händ Märli vo de Brüeder Grimm (in Tieläkt überträit) und vo Schwiizer Schriftsteller, wo i de Mundart schriibe, Höörschpiil und denn au Miusikel ufgfüert und dezue en Orcheschtergruppe übercho. D Schuelmeischter und dä Chor mache die Musig vor allem ass au anderi Chind die guete, fröleche Melodie und Teggscht, wo zu de Schwiizer Kultuur ghööred, chönd lose. Im 1985i hät de Martin von Aesch d Leitig vom Chor übernoo.
D Toonträäger, wo d Schlieremer Chind ygschpilt händ, gits im Chaschper-Verlaag. Für iry Wienechts-Liedli und für di zwöit Liedliräje händ d Schlieremer Chind je en guldegi Schallplate gunne.
Ane 1999 hed de Verein für d Schwiizer Jugedkultuur, wo de Tieläktkultuur wott Sorg haa, de Schlieremer Chind de erscht Priis, s goldig Chrönli, für d Produkzioon vo Die schönschte Liedli ggää.
Neujahr
Nüüjahr (au Nüüjahrstag) isch de ersti Tag vomene Kalenderjahr. Wäg de unterschidliche Zyträchnige und Kaländer isch de Jahresaafang i de verschiedne Kulture rund um d Wält zu underschidliche Zytpünkt. Überall wird aber es nüüs Jahr mideme Fäscht aagfange.
Nüüjahr im westliche Kulturruum
Im Jahr 153 v. Chr. hed's im Römische Rych e Kaländerreform gäh und de Jahresaafang isch vom 1. Merz uf de 1. Jänner vorverleid worde, uf de Tag vom Amtsaatritt vo de beide Konsul. So sind d Jahr au nach de Amtszyte vo dene Konsul benännt worde. Dur das hend d Zählmönet (Septämber, de ursprünglich siebti Monet; Oktober, de achti; Novämber, de nünti; Dezämber, de zähnti) ihri entsprächende Positione verloore.
Bis zur Festsetzig vom Nüüjahrstag im Jahr 1691 dur de Papst Innozenz XII. uf de 1. Jänner hed aber i wiite Teil vo Europa de 6. Januar als Jahresaafang gulte, wil a dem Tag Epiphanias, e christliche Fyrtig, isch. Im julianische Kaländer entspricht de 14. Jänner em 1. Jänner, es Datum, wo i protestantische und orthodoxe Gebiät trotz de gregorianische Kaländerreform no wiiter gulte hed.
Im westliche Kulturruum isch de 1. Jänner als Termin füre Jahresaafang sit em Mittelalter wyt verbreitet gsi. Unabhängig devo hed's i verschidne Regione und Zyten anderi Date gäh. Mängisch sind i de gliiche geografische Gebiet sogar verschidni Nüüjahrstermin gliichzytig verwändet worde.
Zu verschidene Zyte und a verschidene Ort vo de Chile pruuchti Variante sind öppe die (Wyters zur Gschicht lueg une):
Nüüjahrsfäst
Im tütschsprachige Ruum findet d Fyrlichkeite meist i de Nacht vom Jahreswächsel statt, drum seit me ne Silvästerfyr. Zum Jahreswächsel ghöörid Glück- und Gsundheitswünsch für s nüüe Jahr. So wünscht me sich zum Biispiel „en guete Rutsch“ is nüüi Jahr. Glück- und Gsundheitswünsch cha me au no es paar Täg nach Nüüjahr usspräche oder überbringe.
Für vili Mänsche spilid Glückssüüli, Chämifäger, vierblettrige Chlee und anderi Glücksbringer e grossi Rolle. Au s Gschänkpapiir isch mit dene Symbol bedruckt. Es git au speziells Nüüjahrsgebäck, bispilswiis Nüüjahrschrapfe. Z Italie ghört s Träge vo roter Underwösch zum Jahreswächsel, bi de französische Fyr Le Réveillon de Saint-Sylvestre ghörid Champagner und s mitternächtliche Küsse underem Mistelzwiig dezue und bim schottische Hogmanay wott mer mit Whisky und Salz als Ersts über d Huusschwelle vo de Nachbere trätte. De spezielli Bruuch heisst First footing. Im angelsächsische Sprachruum isch s Singe vom Liäd «Auld Lang Syne», eme Traditional, wiitume verbreitet.
Grossi Kultur- und Sinfonieorchester spilid a Nüüjahr es Nüüjahrskonzärt, am bekanntiste isch s Nüüjahrskonzärt vo de Wiäner Philharmoniker.
E breiti Übersicht, bsunders über elteri Nüüjahrsbrüüch in de tütsche Schwiiz gfindet sich im Schwyzerische Idiotikon, öppe i de Artikel Nüw-Jâr und Bërchtelens-Tag.
Dr Jahresafang in dr Gschicht
Dr Jahresafang isch hüüt fascht wältwiit dr ''1. Januar''. Im europäische Mittelalter isch das noni ganz d Normalität gsii.
Varia
I de Walliser Gmaind Vionnaz gits en Wiiler, wo Bonne Année ghaisst.
Kettershausen
Kettershausa (amtlich Kettershausen) isch a Gmoed em Landkroes Onderallgai en Bayern.
Geografi
Kettershausa leit rond 25 km nerdlich vo Memmenga en dr Region Donau-Iller en Mittelschwoba. Vo dr Gmarkong send 70,9 % Landwirtschaftsfleche, 15,7 % Wald, 9,5 % Sidlongsfleche ond 3,9 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Kettershausa ghered d Derfer Kettershausa, Bebenhausen, Flüssen, Mohrenhausen, Tafertshofen ond Zaiertshofen ond dr Weiler Gangwalden.
Gschicht
Kettershausa isch zom erschte Mol gnennt worda em Jaur 1162.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1 % gleage.
Religion
92,7 % vo dr Eiwohner send em Jaur 1987 remisch-katholisch gwea, 3,1 % evangelisch.
Verwaltong
Kettershausa haut mit em Markt Babahausa ond dr Gmoende Egg, Hasla, Oberschenegg ond Winterriada a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
D Birgermoeschtere vo Kettershausa isch d Susanne Schewetzky.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Kettershausa ghert zom Oschtschwäbisch.
Heinz G. Huber
Dr Heinz G. Huber (* 30. Mai 1952 z Owerkirch) isch e dytsche Lehrer, Hischtoriker un Dichter.
Lääbe
Dr Huber isch z Nußbach, eme Stadtdail vu Owerkirch, ufgwachse un z Offeburg uf s Gimnasium gange. Noch em Abitur het er vu 1972 bis 1977 an dr Universitet Fryburg Dytsch, Gschicht un Volkskund studiert. D Megligkait fir e Promotion am Fryburger Walter-Eucken-Inschtitut het er abglähnt, wel er si lieber no syre chriegsversehrte Mueter gluegt het. Noch em Referendariat het er as Gimnasiallehrer fir Dytsch un Gschicht gschafft, aafangs am Gimnasium z Durmersheim bi Charlsrue, speter derno bis zue syre Pänsionierig anne 2015 am Hans-Furler-Gimnasium z Owerkirch. Ihm isch d Vermittlig vu gsellschaftligem Bewusstsyy un Verständnis vu dr Wält am Härz gläge, är het d Chinder fir Literatur un fir Gschicht welle begaischtere. Scho as Lehrer het er näbe syre Arbet iber Lokal- un Regionalgschicht gforscht.
Näbe Biecher un Ufsätz iber hischtorischi Theme schrybt er au Gedicht un Prosa, vor allem uf Hochdytsch. Anne 1980 het er aber unter em Titel „Dittli gnue“ au ne Band mit nideralemannische Gedicht vorglait. In sym Ufsatz Neue alemannische Dichtung am Hochrhein schrybt dr Gerhard Jung iber dr Huber:
Dr Huber isch Mitglid in dr „Grimmelshausen-Gesellschaft Münster“. Är schafft mit am „Heimat- und Grimmelshausen-Museum Oberkirch“ un het fir säll e baar Sunderuusstellige gstaltet.
Anne 1999 het dr vum Land Bade-Wirttebärg d „Heimat-Medaille“ iberchuu un anne 2008 vu dr Stadt Oberkirch dr Grimmelshausen-Kulturbryys.