cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mont Ventoux
Topografii
Dr Mont Ventoux lit in de Provenzalische Voralpe, mänggisch wird er au zu de Dauphiné-Alpe zelt. S Gebiet ghöört zum Kanton Malaucène im Département Vaucluse. Ortschafte in dr Umgääbig si Malaucène öbbe 10 Kilometer westlig und Sault öbbe 15 Kilometer südöstlig.
Im Vergliich zur flache Südsite fallt dr Mont Ventoux gege Nordweste und vor allem gege Nordoste seer vil stäiler ab. Es git dört Felsewänd und Schrofegländ. S Gebiet bestoot us Chalchstäi und isch vercharstet.
Steuer
__KEIN_INHALTSVERZEICHNIS__ As Stüür wird e Gäldläistig bezäichnet, wo kä Aaspruch uf en indiwiduelli Geegeläistig het und wo vom ene öffentlig-rächtlige Gmäinwääse vo alle stüürpflichtige Persone erhoobe wird. Stüüre si öffentlig-rächtligi Abgoobe, wo müesse zaalt wärde, zum dr allgemäin Finanzbedarf z decke. Zum Underschiid si Gebüüre und Biidrääg ufgoobebezoge und zwäckbunde.
Ursprünglig si d Stüüre Naturalabgoobe in dr Form vo Sach- oder Dienstläistige (Frondienst) gsi. Si si im Lauf vo dr Zit zu räine Gäldläistige worde.
Stüüre sind in de mäiste Fäll d Hauptiinnaamkwelle vom ene modärne Staat und s wichdigste Instrumänt zum sis territorial abgränzte Staatswääse und anderi (supranationali) Ufgoobe z finanziere. Will si fast alli Bürger finanziell belaste und d Stüürgsetzgääbig komplex und undurchsichdig isch, si Stüüre und anderi Abgoobe en ewige politische und gsellschaftlige Stritpunkt.
Raron
Araro (bitoont üfum zweitu a; amtlich Raron; frz. Rarogne) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Weschtlich Araro im Kanton Wallis, Schwiiz.
Geografi
Araro lit üfer rächte Siita vaner Rottu am Iigang vam Bietschtal. Zer Ggmeind gcheerunt d Deerfer Araro und Sankt German und d Wiiler Turtig und Rarnerchumma. Vannr Ggmeindsflechi sint 15,5 % landwirtschaftlechi Flechi, 19 % Wald, 4,8 % Sidligsflechi und 60,7 % süschtigi Flechi.
Gschicht
Araro ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 12. Jh. als Rarogni (1146 Rarun), Sankt German 1494/98 als Sancto Germano de Vineis.
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 11,8 % glägu.
Religion
85,8 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 3,6 % evangelisch-reformierti.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Araro ischt dr Reinhard Imboden (Stant Oktober 2017).
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 1672 Iwonru 91,7 % Titsch als Höiptspraach aagigää, 2 % Franzeesisch, 1,1 % Talienisch und 5,2 % anneri Spraache.
Rechtsprechung
Mit Rächtsprächig oder Judikatur (vo „richde, urdäile“) isch allgemäin die verbindligi Feststellig vom ene Rächt, wo bestritte, aazwiiflet oder gfäärdet isch gmäint. Daas bassiert Äinzelfall im e Rächtstaat dur e sälbständigs und unabhängigs Orgaan, wo vom Staat iigsetzt isch und in dr klassische Gwaltedäilig zur Judikative zellt wird. Noch em positiivrächtlige Verständnis entschäide die Rächtsorgaan (Gricht) in alle Aagläägehäite, wo s gältende Rächt de Richder zuewiist, in richterliger Unabhängigkäit - das häisst, si si vo andere Gwalte im Staat unabhängig und nume im Gsetz underworfe. D Judikatur bestoot zum e wääsentlige Däil us dr richterlige Rächtsfortbildig und dr Schaffig vo Richterrächt bsundrigs uf Gebiet, wo s Gsetz Lugge het.
Raron
Spraach und Tialäkt
Dr heggschtalemannisch Tialäkt va Araro gcheert zen weschtlichu Tialäktu vam Wallisertiitsch.
Rechtsprechung
D Rächtsorgan (Gricht) si vilmol spezialisiert und befasse sich mit de underschiidlige Aspäkt vom Rächt. Es git under anderem zwüschestaatligi, staatligi und brivaati Gricht. Bi de staatlige Gricht git s Gricht, wo d Rächtmäässikäit vo de Gsetz sälber undersueche, Stroofgricht, wo über Aaklagti urdäile, wo e Verbräche begange häi und Ziviilgricht, wo in Stritfäll zwüsche zwäi oder mee Pardeije entschäide. Wil immer wider emol e Grichtsurdäil as ungrächt aagluegt wird, isch vilmol e Beruefig an e hööcheri Grichtsinstanz mööglig.
Landtagswahl in Liechtenstein 2017
D Landdagswahl z Liechtestaa 2017 isch am 5. Februar 2017 gsii. Gwehlt wore sin di 25 Abgordnete vum Landdag vum Firschtedum Liechtestaa.
Wahlsischtem
Gwählt wore isch in zwee Wahlkrais, s Oberland 15 stellt Abgordneti, s Unterland 10 Abgordneti. S het e Speerklausel vu 8 % gee.
E jeder Wehler het eso vyl Kandidate chenne wehle, wie sy Wahlkrais Abgordneti stellt. Doderzue het mer dr Stimmzeedel vu aire Bartie mieße nee un het dert Kandidate chenne stryche un Kandidate vu andere Barteie zuefiege.
Barteie un Kandidate
Wie 2013 sin vier Barteie zur Wahl aadrätte. Fir d FBP isch dr amtierend Regierigsschef Adrian Hasler aadrätte. Spitzekandidat vu dr VU isch dr Vize-Regierigsschef Thomas Zwiefelhofer gsii. D Frei Lischt isch mit em Dokter Ecki Hermann as Kandidat fir s Amt vum Regierigsschef in d Wahl gange, wu aber sälber nit fir dr Landdag kandidiert het.
Insgsamt hän si 71 Kandidate fir d 25 Sitz zur Wahl gstellt. Nume d VU isch mit dr Maximalzahl vu 25 Kandidaten aadrätte. d FBP mit 22 Kandidate, di Unabhängige mit 15 un di Frei Lischt mit 8.
Communauté de communes de Maizières-lès-Metz
D Communauté de communes de Maizières-lès-Metz isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu 14 Gmaine im Arrondissement Metz-Campagne aaghert hän.
Am 30. Jänner 1975 isch dr District Nord de l'Agglomération Messine us zwelf Gmaine bildet wore, wu anne 1997 umstrukturiert un derno District de Maizières-lès-Metz gnännt woren isch. Zum 1. Jänner 2002 isch dr District in e Communauté de communes umgwandlet wore un d drei Gmaine Antilly, Charly-Oradour un Malroy hän sich em neie Kommunalverband aagschlosse.
Sitz vum Verband isch Maizières-lès-Metz gsii, Presidänt dr Jean-Louis Michel.
Gmaine
Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert:
Gorze
Gorze (ditsch 1915–18 Gorz, 1940–44 Gorschen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Gorze lijt àn dr Granz zem Département Meurthe-et-Moselle, rund 20 Kilometer sìdweschtlich vun Metz. Durich Gorze fließt dr Bàch Gorzia, wie sechs Kilometer witter ìn d Mosel mìndt. D Gmein lijt ìm Regionàle Natürpàrk Lothringe.
Gschìcht
Ànne 749 hàt dr Chrodegang, Bischof vun Metz, s Benediktinerkloschter Gorzia (Abtei Gorze) grìndet. Um 930 ìsch s Kloschter s Zantrum vun dr Gorzer Reform gsin.
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Gorze ìsch. Gorze ghert zem Kommünàlverbànd.
Zoroastrismus
De Zoroastrismus, au Parsismus oder Mazdaismus (avestisch: daēnā māzdaiiasni-; mittelpersisch: dēn māzdēsn), isch e Religioo, wo hütt im Iran und im westliche Indie verbraitet isch. Gstiftet wore isch die Religioo vom Zarathustra (avest.  Zaraθuštra; noipers. Zartošt), wo früestens um 1000 und spöötistens um 600 v. Chr. glebt gha het.
Philosophii und Globe
Öberliferet isch de Zoroastrismus im Avesta, enere hailige Schrift, wo us merere Hymne bistoot. E paar devo wered em Zarathustra zuegschribe, anderi stammet vo sinene Jünger oder au vo spöötere Aahänger vo dere Lehr.
De Zoroastrismus isch e dualistischi und philosophischi Hailslehr, wo em Mentsch vermittlet, wien er sich vom Bööse abwende cha und sich zum Guete hiiwendet. Im Chern vo de Vereerig stoot de Ahura Mazda (avest. Ahura Mazdā, noipers. Hōrmaz: „Herr vo de Waishait“). Us em Ahura Mazda emanieret sechs hailsami Gaister, wo Spenta Mainiiu („Hailsame Gaist“) gnennt wered und spööter au underem Name Amescha Spenta („Uusterblichi Hailvolli“) vereert wore sind. Die Gaister bizaichnet Gaisteszueständ oder Sinneszueständ und sind nöd as Wese z bitrachte. Spööter sind aber die Emanatione zum Tail au persönlicher as Engel denkt woore. Die sechs hailsame Gaister sind: ascha („Wooret, Rechti Ornnig“), vohu manah („Guets Denke“), chschathra („Herrschaft“), armaiti („Füegsamkait, Demuet“), hauruuatat („Hailsii, Gsundhait“) und ameretat („Uusterblichkait“). A dene sechs Gaister wered sechs Eliment zuetailt. Denebet gits aber ono schlechti Gaister, wo underem Name angra mainiiu („Bööse Gaist“) gnennt weret. Die sind weniger systematisiert. Allne voraa stoot d druj („Luug, Truug“), gfolgt vo aka manah („Schlechts Denke“), aeschma („Wuet“) und mereka („Verdeerbe“).
D Aahänger vo de rechte Lehr, wie si de Zarathustra verchündet het, wered im Avesta Aschauuan (avest. ašāuuan „Aahänger vo de Woret“) gnennt, di andere wered Dreguuant (avest. drəguuant „Aahänger vom Truug“) gnennt. De Dualismus vo dere Lehr goot ase wiit, as för fili Sache zwee Uusdrück gitt:
Noch de Lehr vom Zarathustra hend, bivor sich d Welt i Guet und Böös uuftailt het, sich gwüssi Seele för s Gueti, anderi för s Schlechti entschide, di maiste aber hend sich nöd chöne entschaide und schwanket zwöschet baidne. Die schlechte Seele sind verloore, die Unentschidne chönd aber no för d Lehr und somit för s Gueti gwune were und möged denn nochem Tood au d Brugg Cinuuat (av. Cinuuata pərətu), wo is Paradiis füert, öberschriite. De hüttig Zuestand vo de duale Welt isch aber nöd eebig. I de Endzitt stiiget useme See nochenand drai Hailand (avest. saošiiant; noipers. sošans), wo as posthuumi Söö vom Zarathustra geltet und deno wert s Bösi endgültig vernichtet.
De Zarathustra, wo zerscht e traditionelle Priester (avest. zotar) gsii isch, het aber nöd nu mit sinnere Philosophii vo de hailvolle und schlechte Gsinnig di alti Religioo vo de Iraaner revolutioniert. Er het sich au gege de alti Bruuch vo de Rinderopfer gwerrt und die aalte Götter zu Götze degradiert und d Vereerer vo dene as Dreguuant bizaichnet. Obwoll de Ahura Mazda as de aini Gott gelt, weret au im Avesta gwüssi Gotthaite aagrueffe, wo offebar witter vereert wore sind, wie d Areduui Sura Anahita (avest. Arəduuī Sūrā Anāhitā). De Zarathustra het aber nöd nume s Rind i Schutz gnoo, sondern jegliches Tööte öberhopt verurtailt und villne Förste vorgworfe, si tüegid d Veehirte uugrechtfertigt uusbüüte, under anderem eben au, well sii dene d Rinder wegnemid för sinnlosi Bluetopfer. Er het drumm au groossi Probleem öberchoo und sini Haimet und Famili müese verloo. Spööter het er bim Först Vistaspa (avest. Vīštāspa) e troije Aahänger und mächtige Bischützer gfunde und er het chöne aafange erfolgriich sini Lehr verchünde.
Gschicht und Verbraitig
Wo de Först Vistaspa und de Zarathustra gwörkt hend, isch umstritte, em woorschiinlichste isch Choresmie, e Landschaft im hüttige Usbekistan. Denebet het di altererbti Religioo witterbistande, mit em Sunegott Mithra (av. Miθra) as Hoptgott, werum die Religio au Mithraismus gnennt wert, im Gegesatz zum Mazdaismus, wo nochem Ahura Mazda binennt isch.
D Achämenide (550-330 v. Chr.), wo s Persische Riich uufbaut hend, sind Aahänger vo de Lehr vom Zarathustra gsii, wie Inschrifte vom Darius I. (549-456 v. Chr.) und sinene Noofolger zaiget. Nebet em Auramazda sind no de Sunnegott Mithra und d Göttin Anahita vereert wore, wa uf e Vermischig vo de noije Lehr, em Mazdaismus, mit de alte Religioo, em Mithraismus, hiidüütet.
Spööter hend sich denn au meriri Richtige uusbildet. De Zervanismus isch im Parthische Riich (240 v. Chr.- 224 n. Chr) verbraitet gsii und au a de Grieche bikannt wore. De noo isch de Zervan (av. zruuān „Ziit“; aaltgriech. Aion) vo Aafang aa gsii. Usem Endlose Liecht isch de Ohrmazd (av. Ahura Mazdā; altgriech. Horomazes) emaniert und usem Dunkle de Ahriman (av. Angra Mainiiu; altgriech. Areimanios). Die baide sind Widersacher gsii und hend sich bikämpft. De Mithra (altgriech. Mithras) isch de Vermittler zwösche beedne. De griechisch Philosoph Plutarch (öppe 45-125 n. Chr.) schriibt i sinnere Schrift de Iside et Osiride („Vo de Isis und vom Osiris“) i de Kapitel 46f. öber d Religio vom Zoroastres (altgr. Ζωροάστρης), as usem Horomazes, em Schöpfer vom Guete, wo Erchenntnis und Liecht sai, sechs Götter emaniert saied, wo de Plutarch uf Griechisch „Waishait“, „Woolwole“, „Woorhaftigkait“ oder „Woolverhalte“ gnennt het. Usem Areimanios, em Schöpfer vom Bööse, wo Uuwüssehait und Dunkli sai, saied aber sechs Dämone emaniert.
I de Sassanidezitt (224-650) het de Zoroastrismus sini grööst Blüeti erfaare und au noch de Underwöörffig vom Iran dör muslimischi Herrscher het sich die Religioo zwoor chöne hebe, isch aber immer mee zruggdrängt wore. De Zoroastrismus het au e düttliche Iiflus uf de iranischi Islam, em Schiismus, uusgüebt. Doch abem 11. Joorhundert sind d Aahänger vom Zoroastrismus as „Füürabetter“ immer mee verfolgt wore. Vili sind uf Indie gfloche, wo si hüt no di religiöis Gmainschaft vo de Parse bildet.
Wie starch sich de Zoroastrismus bi iranische Völcher verbraitet het, wo witter ewegg gwonnt hend, isch nöd bikannt, do schriftlichi Züügnis spärlich sind. Bi de Sogder het sich de Manichäismus verbraitet, e Mischig zwöschet em Zoroastrismus, em Christetum und em Buddhismus. De Manichäismus isch vom Perser Mani (216-276) gstiftet wore. Im Kuschan-Riich (Afghanistan, Pakistan, NW-Indie) het sich e polytheistischi synkretischi Religioo uusbildet, wo e Mischig vo Zoroastrismus, Mithraismus, Hinduismus und Buddhismus gsii isch.
Im Röömische Riich het sich de Mysteriekult vom Mithras verbraitet, wo aber mitem Zoroastrismus nöme vill z tue gha het. I de moderne Forschig werd zudem postuliert, as de Zoroastrismus au starche Iifluss uf di christliche Lehr uusgüebt heb.
De hüttig Zoroastrismus
D Aazaal vo de Zoroastrier isch schweer eruierbar. 69’600 lebet z Indie, 5’000 z Pakistan, 20’000 im Iran und im Weste vellicht 25 Tuusig, im ganze guet 120’000. Do s kulturelli Umfeld vo de anzelne Gruppe verschiden isch, hend sich d Aasichte recht veränderet.
Bi de Parse (indisch: Pārsi „Perser“), wo vor alem im indische Bundesland Gujarat und i de Stadt Mumbai lebet, macht sich e spüürbare hinduistische Iifluss bimerkbar, mit ere Tendenz d Amescha Spenta z Personifiziere. De im Weste bikanntist Parsi isch de Popstar Freddie Mercury (Farroch Bulsara; 1946-1991) vo de Rockband Queen.
Dagege isch de Zoroastrismus (noipers. Zartošti „Zoraoastrier“) im Iran starch ethisch und philosophisch prägt, wo guets Denke, guets Rede und guets Handle (noipers. humat hūxt huwaršt) im Zentrum stönd. De Hōrmaz werd as de aini gueti und grechti Gott vereert.
Rheinbrücke Kaiserstuhl–Hohentengen
D Rhybrugg Kaiserschtuèl–Hohètèngè isch è Strõßèbrugg, wo zwǜschè Kaiserschtuèl un èm Schloss Röttèlè bi Hohètèngè dè Hochrhy sowiè d Gränz zwǜschè dè Schwiz un Dütschland übberschpannè duèt. D Brugg isch für zwei Faarschtreifè mit insgsamt 6,0 m Breiti un eisitigèm Trottoir mit 1,75 m Breiti uusglait. Si vochnüpft im Strõßènetz diè rächtsrheinischi dütschi Landesschtrõß 161 mit dè linksrheinischè schwizerischè Hauptschtrõß 7.
I dè Bruggèmitti uff dè Unterschtròmsitè isch è Naturschteistatuè vom Schutzpatron, im Heiligè Nepomuk, uffgschtellt. S isch d Kopy von èrè 1752 vom Kaiserschtuèler Bildhauer un Holzschnitzer Franz Ludwig Wind gschaffenè Skulptur.
Gschichtè
1823 hèt dè Baumeischter Blasius Balteschwiler è Holzbrugg errichtet, wo von ènèm Hochwasser 1876 kabutt gmacht worrè isch. Zwǜschè dè Johr 1885 un 1891 hèt mò è neui Brugg baut, sell Mòl als Staalbrugg mit zwei Öffnigè un Spannwitè vo jewyls 43,3 m. D Widderlager vo dè Holzbrugg mit gmuèrtè Sitèöffnigè hèn mit ènèrè Erhöchig vo öppè 1,0 m widdervowendèt wörrè chönnè. Dè neue, gmuèrte Stròmpfyler isch uff ènèm stäälernè Senkkaschtè gründet worrè. È Untersuchig vom Bauwärch un statischi Berechnigè im Johr 1969 hèn ergää, dass es Bauwärch nu no für s Befaarè vo Faarzüüg mit maximal 16 t Gsamtgwicht zuèglõ worrè isch. I dè folgendè Johr isch es zu nèrè umfangrychè, 3,285 Millionè Schwizer Frankè düèrè Inschtandsetzigsmaßnaamè a dè Brugg chò. Im erschtè Schritt isch 1979 dè Stròmpfyler sanyrt worrè. Am 23. Februar 1983 hèn s Bundesland Baddè-Württèbärg un dè Kanton Aargau èn Staatsvodraag übber dè Bau un Unterhalt vo dè neuè Brugg gschlossè. Im Johr 1985 isch dè Uusduusch vom aaltè Staalübberbau mit èrè Staalvobundkonschtruktion mit obbèligendèr Faarbaan übber d Bünni gangè.
Liste der Bischöfe von Sitten
Bischöf im Wallis
Dr erscht Bischof vo de Diözese im Wallis isch ane 381, also scho i dr Zyt vom spoote Alterdum, erwäänt. Es isch de Theodor gsi, wo i däm Joor zäme mid 31 anderne Bischöf vom Römische Riich a der Chilesinode z Aquileia derby gsi isch. Als Sankt Theodul oder au Sankt Joder isch eer dur verschidnegi Gschichte i der Tradizion vo der Kaddolische Chile bekannt und bsunders im dütschsproochige Alperuum bis hüt populär. Er gilt als Landespatron vom Wallis und vom Bischtum Sitte und bedütet au de Walser vil.
Rheinbrücke Kaiserstuhl–Hohentengen
Konschtruktion
Dè Übberbau vo 1891 hèt mit zwei Fälder dè Rhy übberschpannt. Er hèt i dè Längsrichtig in jedem Fäld zwei gnièteti Fachwärchdrääger uss Schweißysè gha, welli parabolisch chrümmti Obbergurtè gha hèn un diè i dè Längsrichtig d Eifälddräger als Bauwärchssischteem uffgwisè hèn. In Querrichtig isch dè Übberbau als Trogquerschnitt uusbildet. Zwǜschè dè beidè Fachwärchdräger, wo maximal 4,0 m hoch gsi sin un èn Achsabschtand vo 5,8 m gha hèn, isch d Faarbaanblattè glègè.
Liste der Bischöfe von Sitten
Bischöf im Wallis
Am Afang het dr Bischof vom Wallis z Octodurus, i dr alte römische Stadt im Piet vom hütige Martinach, gwoont und det e chlyni Kathedrale gha. Der Bischof vo octodurus isch für di öschtlechi Helfti vo dr römische Alpeprovinz Alpes Graiae et Poeninae zueständig gsi. Us em früene Middelalter und no bis am Afang vom 12. Joorhundert isch nid jede Bischof vom Wallis bekannt, und vo vilne weiss me nid genau, vo wenn bis wenn si im Amt gsi sind.
Rheinbrücke Kaiserstuhl–Hohentengen
Konschtruktion
Dè neue Übberbau vo 1985 wyst in Längsrichtig èn Durchlaufdräger mit zwei Fälder vo jewyls 43,05 m Stützwiti als Bauwärchssischteem uff. D Bauhöchi vo dè Deckbrugg bedrait 2,0 m. Übber m Mittelpfyler sin d Hauptdräger mit ènèrè polygonalè Voute vo 3,29 m Bauhöchi uusgfüürt. Diè beidè stäälernè Vollwanddräger sin in ènèm Abschtand vo 5,25 m aagordnet un mit vertikalè Voschtyfigè uusbildet. Diè mindeschtens 32 cm dickè Staalbedongfaarbaanblattè kragèd beidsitig 1,8 m uus un isch in Längsrichtig mit Spannglyder vorgschpannt. Diè beidè flach gründetè Widderlager vo 1824 sin durch jewyls zwei Boorpfääl mit 90 cm Durchmèssèr voschtärkt worrè.
Liste der Bischöfe von Sitten
Bischöf im Wallis
Dr Bischof Heliodor het öpe um s Joor 585 s Zäntrum vom Bistum Wallis uf Sitte verleit. Me vermuetet, er heig d Gebei vom Bischof Theodor vo Martinach a dä neu Ort mit gnoo und bi Sitte wider begrabe, und zwar a dere Stell, wo hüt d Chile Sankt Theodul stoot.
d Reie vo de Bischöf
Bischöf mit de Gägepäpscht z Avignon
Bischöf mit em Papscht z Rom
Bischöf noch em Ändi vom Oobeländische Schisma
Mammut
Mammut stoht für
Indischer Subkontinent
As Indische Subkontinänt wird d Landmasse südlig vom Himalaya bezäichnet, wo d Staate Bangladesch, Bhutan, Indie, Nepal, Pakistan und Sri Lanka druf lige. Er isch e Däil vo Südasie und geografisch cha mä s Gebiet au dur die bäide groosse Strööm Indus und Ganges as natürligi Umgränzig beschriibe: dr Indus isch 3.180 km lang, dr lengsti Fluss uf em Subkontinänt, won em au dr Naame git, und dr wichdigsti Stroom in Pakistan. Dr Ganges isch 2.511 km lang und isch dr wichdigsti Fluss in Indie und Bangladesch.
Ass er as „Subkontinänt“ bezäichnet wird, chunnt drvo, ass die Landmasse nit e Däil vo dr Öirasische Blatte isch, sondern uf dr Indische Blatte lit. Die Lithosfääreblatte het sich im Lauf vo dr Ärdgschicht vom südlige Groosskontinänt Gondwana glööst und sich vo dr Süüdhalbchuugele gege Norde bewegt. Erst wo si mit dr Öirasische Blatte zämmegstosse isch, het sich dr Himalaya afo uffalte und d Landmasse häi sich verbunde.
Hermann Hesse
De Hermann Hesse (Hermann Karl Hesse; Pseudonym: Emil Sinclair; * 2. Juli 1877 z Calw, Württeberg; † 9. Augste 1962 z Montagnola, Schwiiz) isch an vo de wichtigste dütschsprochige Schriftsteller im 20. Joorhundert gsii. Zu sinene Werch ghöret Peter Camenzind, Siddharta, Der Steppenwolf, Narziß und Goldmund und Das Glasperlenspiel. Er het 1946 de Nobelpriis för Literatur öbercho.
Famili
Em Hermann Hesse sini Eltere hend för di protestantischi Basler Mission vo Indie gschaffet und sini Muetter Marie Gundert (1842–1902) isch im indische Staat Kerala uf d Welt cho, wo sin Grossvatter, de Indolog Hermann Gundert (1814–1893) tätig gsii isch. Sin Vatter, de Johannes Hesse (1847–1916), stammt ursprünglich us Estland, domals en Dail vom russischa Kaiserreich.
Chindhait und Juget (1877–1892)
De Hermann Hesse isch am 2. Juli 1877 z Calw im Schwarzwald uf d Welt cho, woner au sini erste Lebesjoor verbrocht het. Ane 1881 isch sini Famili uf Basel züglet und isch uf d Schuel vo de Basler Mission gschickt wore. 1886 isch d Famili wider zrugg uf Calw. Do het er as staatliche Schüeler uf sini Schwiizer Bürgerschaft verzichte müese und sin Vater het för en 1890 di württebergischi Staatsaghörgikait erworbe. 1891 isch er is Evangelische Seminar Maulbronn gschickt wore, woner aber im März 1892 abghauen isch. Druf aber isch es zu grosse Usenandersetzige mit sinene Eltere cho, wonen im Mai 1892 ine Astalt z Bad Boll gschickt hend, wo vomene bifründete Pfarrer, em Christoph Blumhardt, gfüert woren isch. Nocheme Selbstmordversuech isch er i d Hailastalt för Schwachsinnigi und Epileptiker z Stetten im Remstal bi Stuggart gsteckt wore, woner e paar Mönet bliben isch. I dere Zitt het er i Briefe sini Eltere und die religiösi Erzüchig starch agriffe. Endi 1892 isch er uf s Gymi z Cannstat cho und het nocheme Joor e provisorische Abschluss gmacht.
Buechhändler (1893–1903)
De Hermann Hesse het aber s Gymi verloo und z Calw e Lehr as Schlosser i de Turmuurefabrigg Perrot agfange, wo 14 Mönet duuret het. Im Oktober 1895 het er den z Tübinge e zwaiti Lehr as Buechhändler agfange und zwor i de Buechhandlig und Antiquariat Heckenauer, wo Schwergwicht uf Theologii, Philologii und Jura gha het. Nebet de Arbet het de Hermann Hesse sich no privat witterbildet und vill glese. Ane 1896 het de Hermann Hesse, wo sich zum Dichter beruefe gfüelt het, sis ersti Gidicht Madonna publiziere chöne. Noch de Lehr isch er bim Heckenauer blibe und het denebet wiiters Gedicht und Gschichte gschribe und veröffetlicht, allerding mit wenig Erfolg.
Annöcherig a di östlichi Spiritualität (1904–1914)
De Hesse het 1904 d Basler Fotografin Maria Bernoulli (1868–1693) ghüroote und mit ere drai Söö gha. Gwont het d Famili z Gaiehofe am Bodesee. 1907 het er de Wanderdichter und Naturprophet Gustav Gräser keneglernt wo z Ascona bim Monte Verità glbet het. Er het afange Yoga üebe und sich mit religiöse Schrifte vom Hinduismus usenandersetze, wi d Bhagavad Gita und d Upanischade. 1911 isch er uf e Asierais ufbroche und het Indonesien, Singapur, Sumatra und anderi Orte bsuecht und ufem Haiweg no Sri Lanka. Sin Wunsch uf Indie z goo und bsundrigs au Kerala, wo sini Muter uf d Welt cho isch, het er us gsundhaitliche Gründ nöd chöne verwürkliche. Nochdem er wider uf Europa cho isch, isch er an 1912 mit sinere Famili uf Bern züglet.
Erste Weltchrieg (1914–1919)
Nochem Uusbruch vom Erste Weltchrieg het de dienstuntauglichi Hesse sich för dütschi Chriegsgfangni igsetzt und för die Büecher gsammlet und Zitschrifte för dütschi Chriegsgfangni useggee. Nochdem er i de NZZ imene Artikel O Freunde, nicht diese Töne di Intelektuelle uufgforderet het, sich nöd a de Chriegspolemik z bitailige, isch er is Schussfeld vo scharfe Kritike cho und alti Fründe hend sich hassvoll vonem abgwendet, wanen in e noiji Kriise gstürzt het. De Tod vo sim Vatter am 8. März 1916 und e Hirnhutentzündig vo sim Soo Martin hend em au zuegsetzt, zudem isch sini Frau schizophren wore und het ine Klinik müese. Au em Hermann Hesse isches psychisch schlecht ggange und er het sich ine Therapii begee, wo er Bikanntschaft mitem Carl Gustav Jung gmacht het.
Er isch spöter is Tessin uf de Monte Verità ggange, woner sich bim Gusto Gräser erholt het. Em zu Eere het er underem Pseudonym Emil Sinclair de Roman Demian gschribe.
Montagnola (1919–1946)
Anne 1919 het der Herrmann Hesse au in siine Bemüehige, sich um Kriegsgfangeni z'kümmere, versuecht ä ganzi Reihe vu Büecher uusezgee, wu sich an die verschiideni Landsmannschafte vu Diitsche Kriegsgfangene wende dien. Des Projeggd isch zwar schu bald schdegge bliibe, well nit gnueg aagsprocheni Literarisch Tätigi mitgmacht hänn – aaber als erschts isch immerhin sii Alemannebuech (Alemannenbuch) uusechoo, erschiine in siim eigene Seldwyla-Verlag, wun er demit an die Seldwyler vuneme bekannte Schwiizer Literat erinneret het. In selleme Alemannebuech het er anschtelli vuneme Vorwort sii „Alemannisches Bekenntnis“ gschriibe, wu ner erklärt het, was für bsunderi heimetlichi Gfüehl er iiberechunt, wu au immer er sich im alemannische Sprooch- und Kulturruum uffhalte duet – dass er allerdings iiberhaubt nit iiverschtande isch, wenn mer mit Beruefig uff siini kuldurell un schproochlich bsunderi Heerkunft sich andere gegeniiber schroff will abgrenze un mit andere Schprooche un Sitte nüt wott z'due haa.
Wörtlich seit er: „Was man unter Alemannen und Alemannentum zu verstehen habe, darüber gibt es verschiedne Meinungen, deren Kritik nicht meine Sache ist. Mein Glaube an ‚Rassen‘ ist niemals lebhaft gewesen und mich in diesem Sinne einen ‚Alemannen‘ zu nennen würde ich nicht wagen. Dennoch bin ich Alemanne und bin es stärker und bewusster als die meisten von denen, die es der ‚Rasse‘ nach wirklich und zweifellos sind […] Für mich ist die Zugehörigkeit zu einem Leben und Kulturkreise, der von Bern bis zum Nördlichen Schwarzwald, von Zürich und dem Bodensee bis an die Vogesen reicht, ein erlebtes erworbenes Gefühl geworden. […] „Für mich war Heimat zu beiden Seiten des Oberrheins, ob das Land nun Schweiz, Baden oder Württemberg hiess […] meine Liebe zur Heimat, zu dem Land, durch dessen Mitte der Oberrhein fliesst, ist mir nie verkümmert und verdunkelt worden: Wie ich schon als Kind den Basler Rhein und die schwäbische Nagold liebte, Schwarzwälder und Schweizer Mundart erlernte und sprach, so fühle ich mich auch heute noch in allen 'Alemannischen Landen' zu Hause. […] als Gegner der National-Eitelkeiten darf ich nun die Alemannen nicht rühmen  – wie Völker es gern voreinander tun – Und wenn Sie aus heimatlichem Dünkel nichts von fremder Art und Kunst wissen wollen – so tue ich nicht mit. – Das Alemannische Land hat viele Täler, Ecken und Winkel, – aber jedes alemannische Tal, auch das engste, hat seine Öffnung nach der Welt und alle diese Öffnungen und Ausgänge, zielen nach dem grossen Strom, dem Rhein, in den alles Alemannische Wasser rinnt. Und durch den Rhein hängt es von Alters her mit der grossen Welt zusammen!“
Mitti April 1919 het sich de Hesse vo sinere Famili trennt und e Wonig z Montagnola i de Nöchi vo Lugano gno. Inspiriert vo buddhistische Schrifte, wo dozmol zerstmol mit wenig Erfolg z Europa publiziert wore sind, und ahand vo sim indische Hindergrund, woner dör sis Elterhuus, denn dör de Gusto Gräser öbercho het und au dör sini Asierais, het er afange a sim Roman Siddharta schriibe, wo 1922 usecho isch. E Joor spöter het er wider d Schwiizer Börgerschaft öbercho und het uf di tütschi verzichtet. 1927 het er sin Roman Der Steppenwolf useggee um di tütschi Öffetlichkait voreme Chrieg zwarne.
Nochdem sich sini zwait Frau Ruth Wenger vonem schaide loo het, het er d Ninon Dolbin keneglernt, wo en noi inspiriert het, wa sich i sim Roman Narziß und Goldmund usdruckt. 1933 het er d Nino Dolbin ghüroote und isch ine gröösers Huus z Montagnola züglet.
Vo 1931 bis 1943 het de Hermann Hesse a sim Alterswerch Das Glasperlenspiel gschaffe, as en Antwort uf de Nationalsozialismus z Tütschland. I sinene Rezensione het er drum jüdischi und anderi vo de Nazionalsozialiste verfolgti Autore bivorzugt. Doch scho bald hend di tütsche Ziitige Abstand vom Hesse gno und kai Artikel me vonem publiziert. Schriftsteller, wie de Thomas Mann und de Bertold Brecht sind uf de Flucht vor de Nazi au bim Hermann Hesse zgast gsii. 1943 isch Das Glasperlenspiel vom Zürcher Verlag Fretz & Wasmuth usegee wore. 1946 isch er denn mitem Nobelpriis för Literatur geert wore.
s Alter (1946–1962)
Nochem Zwaite Weltchrieg het de Hermann Hesse numeno chlinneri Erzälige und Gidicht usegge. Deför het er sich am Lese und Biantworte vo de vile Briefe gwidmet, woner öbercho het. Guet 35000 Brief het er öbercho und öppe halb söfl Antwortschriibe vom Hermann Hesse sind bikannt. I de Nacht uf de 9. Augste 1962 isch de Hermann Hesse amene Hirnschlag gstorbe. Er isch den ufem Fridhof Sant Abondio z Gentilino bi Montagnola vergrabe wore.
6. Mai
Dr '''6. Mai''' isch dr 126. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 127. in Schaltjohr), dodermit blybe no 239 Däg bis zum Änd vum Johr.
Brünisried
Brünischried (amtlich Brünisried) isch a Gmiin im obere Seisebezirk.
Geografii
D Gmiin het numme 588 Iiwohner, wo im Dorf u drüü Wiiler u Einzelhöf läbe. D Wiiler hiisse Bärg (933 m ü. M.), Menzisbärg (930 m ü. M.) u Houzgassa (850 m ü. M.). Nachbargmiine vo Brünisried sin Auterschwüu, Plaffeie, Rächthaute u Santursche.
Gschücht
Z erscha Mau isch de Name vam Ort inera Urkunda va 1294 ufgschrüübe cho. Det het de Ort no Brunisriet ghiisse. De Ort isch iine va de vier Schröt va de Pfarii Rächthaute gsii u isch 1445 under de Herrschaft va de Schtadt Fryburg cho. Ab 1831, wo mu im Kanton Fryburg d Gmiine un d Pfariie trennt het, isch Brünisried a iigeständigi Gmiin gsi.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 561 Yywoner 98,4 % Tüütsch aus Hùùptspraach aaggää, 1,1 % Franzöösisch ù 0,5 % anderi Spraache.
De seislertüütsch Tialäkt va Brünischried ghöört zum Hööjschtalemannisch.
Langnau am Albis
Geografi
Zue de Gmäind Langnau am Albis ghööred s Doorff Langnau und de Wiiler Ränng, dezue verschideni Hööf am Albis. S Piet vo de Gmäind umfasst 25,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 47,5 % Wald, 19,1 % Sidligsflechi, 6,1 % Vercheersflechi und 0,9 % Gwässerflechi.
Gschicht
Langnau am Albis isch zum eschte Mal gnamset worde 1101–50 als Langenow (1133–67 Langenouw), in de gliiche Urkund au Rängg als de Renco.
Religion
33,1 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 31,6 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,5 %, CVP 10,5 %, EDU 2,2 %, EVP 3,4 %, FDP 15,6 %. GLP 11,5 %, GP 5,5 %, SP 18,2 %, SVP 28,4 %, Suschtigi 1,2 %.
Gmäindspresidänt isch de Peter Herzog (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,0 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Langnau am Albis ghört zue de Seemundarte.
Communauté de communes du Pays boulageois
D Communauté de communes du Pays boulageois isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu 26 Gmaine im Kanton Boulay-Moselle im Arrondissement Boulay-Moselle aaghert hän.
Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Region um d Stadt Boulay-Moselle, wu au Sitz vum Verband gsii isch. Är isch am 14. Novämber 2007 grindet wore. Presidänt isch dr André Boucher gsii. Im Johr 2007 het d Communauté de communes du Pays boulageois 12 148 Yywohner ghaa.
Gmaine
Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert:
Emil Beurmann
Dr Emil Beurmann (* 14. Merz 1862 z Baasel; † 5. Februar 1951 z Baasel) isch e Schwiizer Schriftsteller, Dichter, Zäichner und Mooler gsi. Er het as Fraueliebling und Künstleroriginal gulte.
Lääbe
Z Baasel het dr Beurmann druf Räisebricht in Zitige und in Buechform veröffentligt und isch zum ene richdige Moolerpoet worde, wo Hunderti vo amüsant-kritische Feuilletons und e guets Dotzed vo witzige Büecher gschriibe und e Hufe Gmäld gmoolt het.
1897 isch er uf Spanie und het dört e Hufe Frauebekanntschafte gha. Denn isch er uf Bariis, Frankfurt und Münche go moole. Won er zwäiafuuffzig gsi isch, het er sich in si Modäll, die 27-jöörigi Mariely Brunner verliebt, wo us ere guete Bürgerfamilie cho isch, und het sä drotz em Widerstand vo dr Schwiegermueter im August 1914 ghürootet. Bäidi si Mitgliider vo dr Stadttheaterkommission Basel gsi, si eso bi alle groosse Gastspiil zwüsche 1914 und 1940 drbiigsi und häi berüemti Lüte wie dt Richard Strauss, dr Max Reinhardt, dr Richard Tauber und dr Hans Albers bi sich z Gast ghaa.
Dr Emil Beurmann isch 89 gsi, won er gstorbe isch. Er isch uf em Wolfgottesacker begraabe.
Argentinien
Argentinie (spanisch ) isch e Republik im Süde vo Südamerika. Es isch der achtgrössti Staat uf dr Wält und der zweitgrösst vom Kontinent; dr Iiwohnerzahl noch nimmt es dört dr dritt Rang ii. Wäge siiner grosse Nord-Süd-Uusdehnig git s im Land zahlriichi Klima- und Vegetationszone. Der Name chunnt vom latiinische Wort für Silber – argentum – und liiferet ä Hiwiis druf, was d Eroberer glaubt hai, was für Schetz si uf siim Territorium wurde finde. Bis zu siinere Unabhängigkeit 1816 isch s ä Deil vom spanische Kolonialriich gsi.
Charb
Charb, eigetlich Stéphane Charbonnier (* 21. Ougschte 1967 z Conflans-Sainte-Honorine; † 7. Jänner 2015 z Paris) isch en französische Karikaturischt und Journalischt gsi. Bekannt isch er bsunders für sini Arbeite für s französisch Satiiremagazin Charlie Hebdo gsi.
De Charb isch im 2013 uf de Al-Kaida-Lischte vo de am meischt gsuechte Lüt gschtande, wil er Mohammed-Karikature für d Zitschrift Charlie Hebedo zeichnet gha het.
Er isch bim Überfall und em aaschliessende Massaker, verüebd durch zwei maskiirti Manner, in de Redaktionsrüüm vo Charlie Hebdo zämme mit em Cabu, em Tignous, em Wolinski, em Honoré, em Bernard Maris, dr Elsa Cayat und 5 witere Mönsche, drunder zwe Polizischte, ums Läbe cho.
Mappach
Mappä (dt. Mappach) isch e Ort im südliche Markgräflerland (Landchreis Lörrach, Bade-Württeberg, Dütschland) im Izugsgebit vum Grossrüm Basel. Politisch ghört die früeher selbständig Ortschaft sit 1974 zue dr Gmei Efrige-Chilche.
Geographi
Mappä isch dr öschtlichst Deilort vu Efrige-Chilche. Zue dr alde Gmei Mappä ghört au dr Wiler Maugehard. Dr Ort lit uf guet 310 m Höchi uffem südliche Katzeberg un het zämme mit Maugehard guet 540 Iwohner (2005) uf ere Gmarkig vu 4,25 km².
Gschicht
Mappä isch erschtmols 874 urchundlich erwähnt worre. Es het lang im Hochstift Basel ghört un isch 1803 badisch worre.
Sprooch
As e typisch markgräfler Ortschaft zellt Mappä zum hochalemannische Dialektgebit.
Echichens
Echichens (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Echichens lyt am Hang oberhalb vu Morges iber em Gämfersee. Zue dr Gmai ghere d Ortsdail Colombier, Echichens, Monnaz, Saint-Saphorin-sur-Morges un d Wyler Joulens un Le Vernay. D Gmaiflechi umfasst 82,5 % landwirtschaftligi Flechi, 9 % Wald, 8,4 % Sidligsflechi un 0,2 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Echichens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1131 as Chichens.
Zum 1. Juli 2011 hän d Gmaine Colombier, Monnaz un Saint-Saphorin-sur-Morges mit Echichens fusioniert.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 14,2 % gläge.
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,8 %, CVP 4,0 %, FDP 15,6 %, GLP 5,0 %, GP 13,4 %, SP 21,5 %, SVP 25,4 %, Sunschtigi 3,6 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,3 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän 89,7 % vu dr Yywohner Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,7 % Dytsch, 0,8 % Italienisch un 4,8 % anderi Sproche.
Viererbund
Dr Viererbund (au Narrearistokrate oder Rebellezimft) isch e Zämmeschluss vu dr Narrezimft vu Rautweil, Oberndorf, Elzach un Iberlinge.
Echichens
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Viererbund
Gschicht un Struktur
Im Lauf vu dr 1950er Johr isch s in dr 1924 grindete Vereinigung vu Schwebisch-Alemannische Narrezimft zue Ussenandersetzige chuu um d Wohrig vu dr Draditione in dr schwebisch-alemannische Fasnet. Wyteri Strytpinkt sin dui jehrlige Narredräffe gsi un e Diskussion iber dr Zämmeschluss mit rheinländische Karnevalsverbänd. Anne 1953 sin wäge däm di draditionsbewusste Narrezimft vu Elzach, Rautweil un Iberlinge us dr Vereinigung uusdrätte, 1955 au d Historisch Narrozumft Villinge 1584 e. V. un am 12. Jänner 1958 d Narrezumft vu Oberndorf. D Narrezimft vu Elzach, Rautweil, Iberlinge un Oberndorf hän sich derno 1963 zum Viererbund zämmegschlosse. Dr Viererbund isch nume per Handschlag bsiglet wore. S git kei Verband un kei schriftli feschtgleiti Satzig.
D Zimft vu Rautweil, Elzach un Iberlinge hän scho Ändi vu dr 1930er Johr bschlosse, ass si us dr Vereinigung uusdrätte, dur dr Zweet Wältchrieg isch aber d Umsetzig verschobe wore.
Narredag
Di vier Zimft dräffe sich all drej bis vier Johr zuen eme große Narredag. Di erschte Dräffe het s scho gee vor dr eigetlige Grindig vum Viererbund. Uußer an dr Narredäg mache di vier Zimft bi keim andre Umzug oder bi suschtige Veraastaltige vu andre Narrezimft mit. Dr Uusdruck „Narredag“ isch bewusst gwehlt wore, go sich vu dr Narredräffe vu andere Narrezimft abgränze.
Narredäg fange aa am e Samschtig am 11:00 Uhr mit em draditionälle Narrebaumsetze dur d Narrezumft Iberlinge. Am Samschtigzobe chunnt dr Fackellauf vu dr Elzacher Schuttig, wu au di andre drej Zimft derby mitmache. Dr eigetli Narresprung findet, wie bi andere Narredräffe am e Sunntignomittag statt. Är wird vu dr Zumft aagfiert, wu dr negscht Narredag uusrichtet, s Änd bildet d Zumft, wu Gaschtgeber isch.
John Dryden
Dr John Dryden (* 9. Augustjul./19. Augustgreg. 1631 z Aldwincle; † 1. Maijul./12. Maigreg. 1700 z London) isch en iiflussriiche änglische Dichder, Literaturkritiker und Dramatiker gsi.
Lääbe
Dr Dryden isch im ene Dorfpfarrhuus bi Oundle in Northamptonshire uf d Wält choo und het uf dr Westminster School und am Trinity College z Cambridge gleert. Sini früeje Theaterstück si mäistens Dragödie gsi und häi seer underschiidlige Erfolg gha, häi aber dr Dryden und sini royalistische Iistellige bekannt gmacht. Won er noch em Dood vo sim Vater wääred em Cromwell sinere Herrschaft uf London choo isch, het er brobiert, mit de republikanische Kontakt vo sinere Familie Gäld z verdiene, het aber vor dr Wideriifüerig vo dr Monarchii under em Karl II. käi groosse Erfolg ghaa. Erst mit sim Gedicht Astraea redux, won er für dä Aalass verfasst het, isch er withii bekannt worde.
1662 isch dr Dryden as Fellow in d Royal Society ufgnoo worde. Im gliiche Joor het er d Lady Elizabeth Howard ghürootet. Richdige Ruem het em d Dichdig „Annus Mirabilis“ brocht, won er 1666 in vierziilige Pentameter verfasst het. 1668 isch er dr Noochfolger vom William Davenant as Poet Laureate worde, e Boste, won er bis zum Sturz vom Jakob II. zwanzig Joor spööter ghaa het. Wäärend de neggste zää Joor het er hauptsächlig für d Büüni gschriibe. Er isch dr Wäägberäiter für d Restaurazioonskomödie gsi – am bekanntiste isch Marriage A-la-Mode – und au für die heroischi Dragödie und die klassischi Tragödie, wo All for Love (1677) si grösst Erfolg gsi isch. Wil dr Dryden e Mäister vo de griimte Prolog und Epilog gsi isch, het er sonigi vilmol au für d Stück vo andere Dramatiker verfasst. Usserdäm het er wichdigi Essej über s Drama gschriibe, s lengste und woorschinlig beste is Essay of Dramatick Poesie vo 1668.
Vo öbbe 1680 aa het sich dr Dryden uf s Dichde konzentriert, het aber immer no Büünewärk verfasst und e baar Libretti gschriibe. Am erfolgriichste si sini satirische Gedicht gsi: s psöido-heroische MacFlecknoe, won er din dr Thomas Shadwell (* um 1642; † 1692) aagriffe het, und Absalom and Achitophel, e politischi Satire, wo gege d Whigs grichdet gsi isch. Anderi wichdigi Wärk us dere Periode si die religiööse Gedicht Religio Laici (1682) und The Hind and the Panther (1687). S erste vo dene bäide het er churz vor sinere Konversioon zum Katholizismus gschriibe, s zwäite churz nochhäär.
Noch dr Glorious Revolution het dr Dryden wäge sinere politische Überzüügig d Gunst vom Hoof verloore und het Theaterstück verfasst und griechischi und latiinischi Wärk übersetzt, zum si Läänr verdiene. Er het under anderem Wärk vom Horaz, Juvenal, Ovid, Lukrez und Theokrit übersetzt. D Hauptwärk us dere Periode si d Übersetzig vom Gsamtwärk vom Vergil (1697) und Fables, Ancient and Modern (1700), e Sammlig vo Übersetzige vom Homer, Ovid, Boccaccio und modärnisierte Adapzioone vom Geoffrey Chaucer. S Vorwort zu de Fables wird as Hauptwärk vo dr Litratuurkritik und as äins vo de beste änglische Essej betrachtet.
Dr Dryden isch in dr Westminster Abbey begraabe.
Si Wirkig
Im Dryden si Wärk het e groosse Iifluss uf die änglischsproochigi Dichdig zu sine Läbzite und im 18. Joorhundert ghaa. Sini Gedicht si Vorbilder für Autore wie dr Alexander Pope und dr Samuel Johnson gsi. Dr Johnson het gsäit, ass dr Dryden "d Sprooch verfiineret het, dr Usdruck verdieft und d Melodii vo dr änglische Poesii nöi gstimmt het", und die Aasicht het d Uffassig vom 18. Joorhundert kennzäichnet. Im 19. Joorhundert het d Bedütig vom Dryden abgnoo; au hüte wird er no underschetzt, au wenn sich Lüt wie dr T. S. Eliot für en intressiert häi. D Brillanz vo sinere Dichtkunst und d Chraft vo sim Usdruck wid zwar wit anerkennt, aber e Hufe glaube, ass dr Dryden "en äifachs Gmüet" gha häig und nid gnueg Iinsicht, wie dr T. S. Eliot in Homage to John Dryden gschriibe het. Im Dryden si Ode Alexander's Feast or the Power of Musick isch d Vorlaag gsi für s zwäideilige Oratorium mit em gliiche Naame vom Georg Friedrich Händel.
Weblingg
D Wärk undenooche si E-Books vom Project Gutenberg:
Riddes
Riddes (fp. [a rəˈda]; dt. Riden) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Martigny im Kanton Wallis, Schwiiz.
Geografi
Riddes lit üfer linke Sita vaner Rottu. Zer Ggmeind gcheerunt Riddes, Auddes, La Tzoumaz und Ecône. Vannr Ggmeindsflechi sint 37,4 % landwirtschaftlechi Flechi, 37,1 % Wald, 9,1 % Sidligsflechi und 16,4 % süschtigi Flechi.
Gschicht
Riddes ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1001 als Ride
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 26,5 % glägu.
Vollert Anlagenbau
D Vollert Anlagenbau GmbH mit Sitz z Weinsberg (Landkrais Haalbrunn) isch e dytsch Unternäme im Maschine- un Aalageböu mit Dochterfirme z Brasilie, z China, z Indie un z Russland.
Riddes
Religion
86,9 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 4,6 % evangelisch-reformierti.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Riddes ischt dr Jean-Michel Gaillard (Stant Oktober 2017).
Vollert Anlagenbau
Gschicht
S Unternäme isch anne 1925 z Weinsberg dur dr Hermann Vollert grindet wore – di erscht Generation het aagfange mit aifache Schlosserarbete, Fahrradreparature, em Böu vu Brunne un Bumbine un dr Konschtruktion un Inbedribnahm vu Sailbahne fir d Rääbe in dr Gegnig. D Rääbesailbahne hän dr erscht Böustai fir dr Yystiig in d Transporttächnik gliferet, speter isch mit dr Chibel- un Materialsailbahne s Know-how fir dr Umgang mit all greßere Laschte chuu, z. B. in dr Holz- un Keramikinduschtry. Wu anne 1947 dr Hermann Vollert, dr Firmegrinder, dedli verunglickt isch, hän dr Herbert un dr Robert Vollert mit ihre Mueter Mina s Unternäme wytergfiert. Syt dr 1970er Johr het mer Aalage- un Maschinetächnik fir di induschtriäll Betonfertigdailproduktion entwicklet. 1992 sin Ferdertächnik un Materialflusssischtem fir d Metall- un Automobilinduschtry derzuechuu. Dr Hans-Jörg Vollert, dr Änkel vum Firmegrinder, het anne 1999 75 Brozänt vu dr Aadail un d Fierig vum Unternämen ibernuu. Syter anne 2011 isch dr Vollert Partner vu dr VDMA-Noohaltigkaitsinitiativ BlueCompetence. D Dochtergsellschaft Vollert India Pvt Ltd. mit Sitz z Nei-Delhi isch anne 2011 grindet wore, Vollert Commercial (Beijing) Limited mit Sitz z Peking un d Vollert do Brasil Ltda. mit Sitz z Belo Horizonte 2012. Mit Wirkig zum 1. Septämber 2012 hän d Gsellschafter vu dr Vollert Anlagenbau GmbH dr Gschäftsbedrib vum Traditionsunternäme Nuspl Maschinenbau vu Charlsrue ibernuu; d Nuspl Schalungsbau GmbH + Co. KG isch as Schweschtergsellschaft grindet wore. Anne 2014 isch d Dochtergsellschaft Vollert Russia OOO z Moskau entstande. Im Johr 2015 het Vollert sy 90-jehrig Jubiläum gfyyrt.
Riddes
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 2197 Iwonru 88,5 % Franzeesisch als Höiptspraach aagigää, 3,3 % Titsch, 1,5 % Talienisch und 6,7 % anneri Spraache.
Dr tradizionäll Tialäkt va Riddes gcheert zum Frankoprovenzalisch.
Vollert Anlagenbau
Produkt
Gschäftsberych Betonfertigdailwärch Gschäftsberych Intralogischtiksischtem Gschäftsberych Rangschiersischtem Gschäftsberych Service
Unternäme, wu zue dr Vollert Anlagenbau GmbH ghere
Dochterunternäme: Schweschtergsellschafte: (Stand 12. Jänner 2017)
Friedel Bohny-Reiter
D Friedel Bohny-Reiter (* 20. Mai 1912 z Wien; † 18. Dezämber 2001 z Baasel) isch e Schwyzer Chrankeschweschter mit eschtrychische Wurzle gsii.
Idiotikon
Es Idiotikon isch e Wörterbuech, wo dialektali (mundartligi), soziolektischi oder fachsprachligi Usdrügg erklärt. Asewääg isch es Idiotikon i sim Ursprung es Regionalismewörterbuech. De Bigriff sälber chunt us dem 18. Johrhundert und meint es Wörterbuech, wo die Wort ufgfüert sind, wo ere Region «eige, eigetümli» (griechisch ídios) sind und wo me drum nüd überall verstoht.
Idiotika sin in dr Sprochwüsseschaft wichtigi Hilfsmittel, zum d Wort, dr Luutstand und de Sprochwandel/Sprochentwicklig in lokale Sprochrüüm dokumentiere und untersueche. Hüfig sin bi Dialäkt und Sozioläkt schriftligi Quellene sälte, will d Sprochtradition vor allem mündlig verlaufe duet und zem Schriibe e sogenannti Standard- oder Schriftsproch bbruucht worde isch (und wird), z. B. Latiinisch, Schriftdütsch oder Änglisch.
Friedel Bohny-Reiter
Lääbe
Si het anderthalb Johr z Floränz gschafft un het si anne 1941 in dr Schwyz bi dr Schwyzerische Arbetsgmainschaft fir chriegsgschädigti Chinder (SAK; ab 1942 Chinderhilf vum Schwyzerische Rote Chryz) gmäldet. D SAK het si ins sidfranzesisch Interniertelager Camp de Rivesaltes gschickt, wu si bliben isch, bis des1942 zuegmacht woren isch. Dert het si ire spetere Mann August Bohny chänneglehrt, wu z Le Chambon-sur-Lignon Chinderhaim vu dr SAK glaitet het. Si het si fir di dertige Chinder yygsetzt, het mit dr Emma Ott, dr Elsa Lüthi-Ruth un dr Elisabeth Eidenbenz vu dr Maternité suisse d’Elne zämegschafft un 1943/1944 d Laitig vum Huus Abric im Chinderhaim Le Chambon-sur Lignon ibernuu. Eso het si vyl Internierti vor dr Deportation in s KZ Auschwitz chenne rette.
Idiotikon
S gröscht und woll au bikanntescht Idiotikon isch s Schwiizerisch Idiotikon, wo me sit 1862 dran schafft und wo um 2030 umme sell in 17 Bänd vorliige. Sträng gnoo isch das aber scho lang ekeis Idiotikon (Regionalismewörterbuech) me, wils öppe ab de Mitti vom vierte Band de vollständig Wortschatz dokumäntiert und nüme nu de bsunderig.
Friedel Bohny-Reiter
Lääbe
Si het Erinnerigsbilder iber Rivesaltes gmolt un die uf verschidene Uusstellige zaigt. Näb dr Bilder iber Rivesaltes het si au Bilder vu Landschafte us verschideni Raise gmolt.