cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wiedikon
Gschicht
Z Wiedike sind scho i de Staizit Mensche umegloffe, wien e Isebieli zaigt, wo im Binz gfunde worden isch. Au e paar Lanzespitze und anderi Objekt us de Bronzezit sind gfunde worde. Uf em Büel obe sind helvetischi Gräber usgrabe worde. S Dorf Wiedike isch vo de Alemane gründet worde und bide reformierte Büehlchile het mer au e paar alemanischi Gräber gfunde, aber d Bewooner sind arm gsii und d Fundstugg drum nöd spektakulär. Z erschtmol erwänt isch Wiedike im Joor 889 as uuiedinc houa: de Perehtolo het em Fraumöischter a paar Länderaie vermacht.
Im Mittelalter isch Wiedike en königliche Riichshoof gsii, drum zaigt s hütige Woppe vo Wiedike de Riichsöpfel mit em goldige Chrütz. Da Woppe isch zerschtmol im ene Woppebueche us em Joor 1674 abbildet. Zu de Riichsvogtai Wiedike het nebet e paar Buurehööf au Albisriede ghört. D Grenze im Oschte isch uugföör d Siil gsii und im Weschte d Limet.
Wäred em Alte Zürichrieg hend d Aidgnosse im Joor 1442 ganz Wiedike abebrennt. Drufabe hend sich d Aidgnosse und d Zörcher i de Schlacht bi St. Jakob a de Siil tüchtig verhaue, wobi nöd nu de Zörcher Bürgermaister Rudolf Stüssi gfalen isch.
Im Joor 1787 isch s Siilfeld zun ere aigne Gmaind worde und vo Wiedike abtrennt worde. Vier Joor spöter het Wiedike sis aigni Bethus öbercho, wo hüt under Denkmolschutz stoot. Noch de Französische Revolution isch Wiedike e selbständigi Gmaind gsii. 1875 isch Wiedike a s Iisebaannetz agschlosse worde, doch isch de hütig Baanhof e Noibau us em Joor 1927.
1893 isch Wiedike zäme mit witere Gmainde i d Stadt Züri iigmaindet worde. Wiedike und Ussersiil hend denn de Chrais 3 bildet. Doch 1913 isch Ussersiil en aigne Chrais worde. 1896 isch d Büelchile baut worde.
Wertschaft und Vercheer
Wiedike isch vor alem e Woonquartier und die paar wenige Industrie, wo bistande hend, sind wegzoge. Uf em Büel isch e Kantonsschuel. Im Triemli stönd d Hochhüser vom Triemlispitool, ais vo de grööschte Spitööler im Kantoo. S Zentrum vom Quartier isch d Schmidi Wiedike.
Wiedike isch guet vom öffetliche Vercheer erschlosse. D SBB füert e Lini vom Zörcher Hoptbaanhof öber Wiedike i d Ängi und denn em südliche Züriseeufer entlang. D Üetlibergbahn verbindet d Inestadt mit em Üetliberg, em Huusberg vo Züri, und haltet viermoll: im Binz, am Frieseberg, bim Schwäighof und im Triemli.
D Tramlini 9 und 14 faaret zmittst dur Wiedike und verbindet s Quartier mit de Inestadt und em Triemli. D Linie 2 und 3 faaret entlang de westliche Grenze und d Tramlinie 13 und noierdings au 5 faaret im südliche Tail.
Karl Tellenbach
De Dällebach Kari (* 6. April 1877 z Walkrige als Karl Tellenbach; † 31. Juli 1931 z Bärn) isch wohl s bekanntischti Schtadtoriginal vu Bärn gsii.
Läbe
Er isch inere Puurefamilie uufgwachse und het schu früe drunder glitte, ass er e Hasescharte gchaa het. Vu Pruef isch er Gwafför gsii und het im Jaar 1900 z Bärn a de Neuegass 4 en äiges Gschäft eröffnet. Sini Liebi zur Fabrikantetochter Annemarie Geiser isch a dr Ablehnig vu derän irem „mehbessere“ Vatter gschiteret, und so isch dr Kari s Läbe lang Junggsell blibe.
Wäge siiner körperliche Behinderig isch er schtändig verspottet wordä. Er het gfunde, wenn die Andere so gäre über ihn tüend lache, well er ne Grund zum Lache gii. Er het Witze grisse und isch dur sini Bäizetuure i dr ganze Stadt bekannt wordä. Ziitige hend ihn angaschiert als unentgältliche Mitarbeiter. Vill Gschichte rangge sich um ihn.
Er isch chräbschrangg wordä und het käi Überläbensschangsse mi gchaa. So het er sich s Läbe gnoo: z Bärn isch er vonere Brugg gschprunge. Sini Liich het mä öppe zäh Tag schpöter, am 9. August 1931 – amene Sunntigvormittag – i dr Eymatt am Wolesee gfunde.
Sis Läbe isch scho es bar mol imene Film zeigt worde.
Lied
Em Mani Matter sii Ballade isch erschinen in:
Grafschaft Sargans
D Groofschaft Sargans isch bis 1798 e historischs Territorium im hütige Kanton Sanggalle in dr Ostschwiz gsi. S Zentrum vo dr Groofschaft si s Stedtli und s Schloss Sargans gsi. Vo 1460 bis 1798 isch d Groofschaft Sargans as Landvogtei e Gmäini Herschaft in dr Alte Äidgenosseschaft gsi. Dr Naame «Sarganserland», bis 1798 sünonüüm mit «Groofschaft Sargans», stoot sit em 15. Joorhundert für e starki Identidäät vo dr Voralperegion und existiert bis hüte uf dr politische, dr wirtschaftlige und dr kulturelle Ebeni.
Dr Bluetgrichtsbezirk vo dr Groofschaft Sargans het ursprünglig d Herschaft Sargans sälber umfasst, Walestadt, Quarte und d Herschaft Nidbärg. 1483 häi die Siibe Ort vo dr Äidgenosseschaft, wo s Sarganserland beherscht häi, au no d Herschaft Fröidebärg, also s Gebiet vo dr Abtei Pfäfers, mit dr Groofschaft Sargans veräinigt. D Herschaft Gräpplang bi Flums het ursprünglig em Bischof vo Chur ghört. Si isch vo 1528 bis 1767 im Bsitz vo dr Familie Tschudi gsi, wo vo Glarus gstammt het, het für s Hochgricht aber au im äidgenössische Landvogt z Sargans understande. Die ehemooligi Groofschaft und vo 1460/1483 aa d Landvogtei Sargans het die hütige Gmäinde umfasst: Sargans,  Vilters-Wangs,  Bad Ragaz,  Pfäfers,  Mels,  Flums,  Walestadt,  Wartau und Quarte, dört nume d Bluetgrichtsbarkeit, sust het d Gmäind zur Herrschaft Windegg ghört.
1798 häi die herrschende Ort d Groofschaft Sargans in d Freihäit entloo. Si het sich as äigeständige Kanton konstituiert, isch aber dur s Gsetz zur Nöibildig vo Kantöön vo dr Helvetische Republik am 4. Juni 1798 Däil vom nöije Kanton Linth worde. Mit dr Mediazion isch die ganzi ehemooligi Groofschaft Sargans zum Kanton Sanggalle cho.
Ehenbichl
Ehebichel (amtlich Ehenbichl) ischt a Gmoand im Bezirk Raete im Tirol, Eeschtraich.
Geografi
Ehebichel likt im Dalkessel vo Reide iber em Lech. D Nochbergmoanda sin Höfen (Tirol)Höfen, Lechaschau, Reutte und Weißenbach am Lech.
Gschicht
Ehebichel ischt zum erschte Mol gnennt worda im Johr 1404 als Ehenpühel.
Aiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Vo dr 699 Aiwohner sin im Johr 2001 58 Ausländer gweacha.
Sproch und Dialekt
Bai dr Volkszellung 2001 hond vo 699 Aiwohner 653 Daitsch als Umgangsproch aagea, 36 Daitsch und andere Sproche und 10 nur andere Sproche.
Dr Dialekt vo Ehebichel ghert zum Schwäbisch.
RappazMuseum
S RappazMuseum isch e Museum im Huus Klingedaal 11 im Gläibaasel wo im Baasler Grafiker und Künstler Rolf Rappaz gwidmet isch. Es isch vom Mändig bis am Donnstig vom zääni am Morge bis am fümfi am Nomiddaag offe.
S Museum
D Idee isch vom Baasler Künstler Bruno Gasser gsi, und s Museum isch 2008 im ehemoolige Ateliee vom Rappaz ufdoo worde. Uf sine drei Stöck wärde im Künstler si Wärk zäigt, wo us aagwandter Grafik und freier Kunst bestoot. Usser dass es Wärk vom Rappaz usstellt, isch s Huus au e Kulturzentrum, wo vor allem d Kunst und d Kultur vo dr Regioon im Bligg het.
S Geböid
S Huus Klingedaal 11 isch äins vo de eltiste Geböid im Gläibaasel. D Liigeschaft isch us em 11. Joorhundert bekannt. Wo 1274 s Klingedaalklooster, denn no s «Kläine Klingedaal», gründet worde isch, isch s Door vom Klooster grad näben em Huus Klingedaal 11 baut worde, wo vorhär emol eläi gstande isch. D Wääberei vom Klooster isch drii khoo und vo deere het d Wääberstrooss nääbedra iire Naame. Us deere Zit het s im Bardeer vom Huus immer non e Sodbrunne.
E Generazioon noch dr Reformazioon isch s Klooster 1557 ändgültig zuedoo worde, und d Geböid si für Gwärb und Laagerig benützt worde und au zum Drubbe iizkwardiere.
D Liigeschaft Klingedaal 11 isch lang in brivate Händ gsi, bis si im 17. Joorhundert in Bsitz vo dr Stadt khoo isch. Am Aafang vom 19. Joorhundert isch s Huus vollständig renowiert worde, het e klassizistischi Fassaade überkhoo und e groossi Biidermäier-Stääge und isch en Altershäim für d Müller vo dr Klingedaalmüüli nääbedraa worde.
Neunundsechzig
Als Nünesechzg oder 69 wird e sexuelli Stellig bezeichnet, wo beidi Partner einender gliichzittig oral befridige. Debi lige d'Partner normalerwiis entweder beidi uf dr Site oder dr eunt uf em andere, wobi au akrobatischeri Positione abhängig vu dr sportliche Fähigkeite vu dr Partner möglich sin.
D'Etymologi vum Begriff ergit sich us em Schriftbild, wil d'Zahl 9 ussiht wie e Zahl 6, wo uffem Chopf stoht. Mit dr Kombination vu dr beide Zahle wird die entgegegsetzt Körperusrichtig vu dr Beteiligte symbolisiert. Im englische Sprochruum wird glägetlich dorum analog au s'Kürzel L7 (L-Seven) verwendet, au wenn d'Bezeichnig 69 au dert wittus hüffiger vorchummt.
D'Stellig cha sowohl zwische Ma un Frau als au zwische zwei Männer oder zwei Fraue durchgfüehrt werre. Die oral Stimulation vum Penis wird als Fellatio bezeichnet, während die oral Stimulation vu dr ussere wibliche Geschlechtsorgane/Vulva mit em Begriff Cunnilingus bezeichnet wird.
Ponte Capriasca
Ponte Capriasca (lombardisch Punt Cavriasca) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Capriasca im Bezirk Lugano.
Geografi
Ponte Capriasca lyt nerdlig vu Lugano im Valli di Lugano an dr Gränz zue Italie. Nochbergmaine sin Cadenazzo, Capriasca, Isone, Monteceneri, Origlio, Sant'Antonio, Torricella-Taverne, Valcolla un di italiänisch Gmai Cavargna.
Gschicht
Ponte Capriasca isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1335 as Ponte, 1491 Ponte Criviascha.
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Ponte Capriasca isch dr Marco Consonni.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Ponte Capriasca ghert zum Ticinese.
Locmaria-Berrien
Locmaria-Berrien (bretonisch Lokmaria-Berrien) isch e ehmoligi franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. Zum 1. Jänner 2019 isch si zue Poullaouen yygmaindet wore.
Gschicht
Locmaria-Berrien isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1536 as Locmaria.
Verwaltig
Dr öetscht Maire vu Locmaria-Berrien isch dr Alain Le Cam gsii.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Locmaria-Berrien ghert zem Bretonisch.
24. Januar
Dr '''24. Jänner''' isch dr 24. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 341 (in Schaltjohr 342) Däg bis zum Änd vum Johr.
Appenzeller Tiernamen
Die Liste zällt Nämme vo Tier uuf, wo im Appezellerland bruucht weeret. D Näme sind zämegsuecht woore us verschidnige Büecher, wobii d Schriibwiis tailwiis a d Dieth-Schriibwiiss apasst wooren isch.
Tiernämme
Abchörzige:
Lamboing
Lamboing (frankprovenzalisch [lɑ̃bwɛː / lɑ̃bwɛ], alem. Lamlige, dt. verautet Lamlingen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz gsi. Uf dr 1. Jänner 2014 het Lamboing mit Diesse u Prêles zur noie Gmeind Plateau de Diesse fusioniert.
Gschicht
Lamboing isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1179 aus Lamboens (Fäuschig, Ändi 12. Jh.), 1235 Lamboens. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk La Neuveville ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,8 % gläge.
Religion
62,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 18,7 % si römisch-katholisch gsi (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 3,7 %, CVP 1,6 %, EVP 1,3 %, FDP 15,5 %. GLP 3,6 %, GP 6,6 %, SP 26,4 %, SVP 26,2 %, Suschtigi 15,1 %.
Gmeindspresidäntin vo Lamboing isch d Monique Courbat gsi (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,2 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 647 Ywohner 12,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 84,2 % Französisch u 0,6 % Italienisch.
Dr alt frankprovenzalisch Patois vo Lamboing isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe.
SBB Re 6/6
D' Re 6/6 vu de Schwiizerische Bundesbaane sind vorwiägänd für d' Gotthardbahn konschtruierti Loggene. D' Prototype sind im 1972i buut wordä. Di erschtä zwii händ wiä d' Ge 6/6 II vu d'r Rhätische Baan i d'r Mitti äs Glängg wu mer nur vertikal cha bewegä. Mer het sich denn aber für Loggichäschte uhni Glängg entschide. Di dritt Loggi mit d'r Nummärä 11603 isch s' Vorbild für d' Seriäprodukziuu gsi wu vom 1975 bis 1980 buut wordä-n-isch. Si hend all drii Drähgschtell mit je zwii Achse. Di zwii üssere Drähgschtell lönd sich mit 're Fädärig hin und här bewegä. Das händ's sich so uusdänggt, nachdem ä Vorgängerin, d' SBB Ae 6/6 de Ruef vu 'me Schinemörder überchuu het.
Di 80 Re 6/6-Loggene sind vum Konsorzium us d'r Schwiizerische Loggi- und Maschinefabrigg in Winterthur, Brown Boveri und d'r Maschinefabrigg Örlike buut wordä. Si hend es Dienschtgwicht vu 120 Tonnä und chänd mit 140 Stundekilometer fare. Ires Iisatzgebiet sind vor Allem Färnschnällzüg und Güeterzüg, und das nüd nur uf d'r Gotthardstreggi. Mer trifft si hüt mäischtens in Villfachschtüürig mir 're SBB Re 4/4 II vor schwerä Güeterzüg. Si händ alli Wappe vu Dörfer und Schtedt am Netz vu d'r SBB. Di erschte zwii Prototype, wu sich dur s' Glängg vu de-n-andere optisch underscheidet, träged d' Wappe vu Wolhusä und Morsch. Bis ietz het nur ei Re 6/6 uufallbedingt müese uusrangschiert wärde.
Saanebezirk
Dr Saanebezirk (, Patois ) isch ain vu dr sibe Bezirk vum Kanton Frybùrg in dr Schwyz. Hauptort isch Frybùrg. Dr Bezirk het 105'931 Yywohner (Stand Ändi 2017), dodervu sin 14,5 Brozänt dytschsprochig (Stand 2000).
Gmaine
Stand: 1. Jänner 2017
Basler Papiermühle
D Basler Babbiirmüüli, au s Schwizerische Museum für Babbiir, Schrift und Druck, isch e Museum in dr Schwizer Stadt Basel und widmet sich hauptsächlig dr Heerstellig vo Babbiir, dr Buechdruckkunst, em Buechbinde und dr Schrift im Allgemäine.
S Babbirmüülimuseum und au s Geböid vo dr Gallizianmüüli, wo s din isch, stöön uf dr Liste vo de Kulturgüeter z Baasel, wo nazionali Bedütig häi.
Beschriibig
S Museum befindet sich im ene Geböid, wo scho vor über 500 Joor Babbiirmüüli gsi isch und wo detäidröi restauriert worde isch. Es lit am Dalbe-Däich, eme Gwärbkanal, wo sit em Middelalter bestoot.
In de historische Rüüm het s Bilder und Objekt, wo äim en Iiblick in die alte Handwärkstechnike vom Babbiirschöpfe, vo dr Druckerei und vom Buechbinde gääbe. An ere Bütte, wo speziell für d Bsuecher iigrichtet worden isch, chönne die iir äignigs Babbiir schöpfe, Mä cha denn uf ere chliine Abzugs-Press das Blatt Babbiir bedrucke. Es git e Schribstuube, wo mä brobiere cha, wien e Kalligraf schöönn z schriibe, und au e Blatt Marmorbabbiir cha mä sälber härstelle.
Gschicht
S Hauptgeböid vom hütige Babbiirmuseum isch e Chornmüüli gsi, wo bis 1428 em Chloster Klingedaal ghöört het. 1453 het sä dr Antonius Galliciani zun ere Babbiirmüüli umbaut, wie mä s zu dere Zit au mit nüün andere Chornmüülene gmacht het und vo denn aa isch d Dalbe bis ins 17. Joorhundert wit und bräit dr bedütendsti Standort vo Babbiirmüülene gsi. D Era vo dr Babbiirdruckerfamilie Gallician isch 1521 noch eme politische Umsturz blötzlig z Änd gange. D Müüli isch vo dr Familie Thüring (Düring) witer usbaut worde. 1778 het sä dr Buechhändler und Verleeger Johann Christoph ImHof-Burckhardt übernoo. Er het 1788 s Fabrikationsgeböid am Kanal lo abrisse und e zwäistöckigs Geböid mit em dreistöckige Dachstuel lo baue. Das isch d Müüli, wo hüte no stoot. 1850 isch d Dubakfabrik vo de Brüeder Hugo iizooge. Sit 1957 isch d Müüli als Laagerruum brucht worde, bis si 1980 restauriert und as Museum iigrichdet worden isch.
2011 si d Geböid umfassend saniert und s Museum isch erwiteret worde. Mä het d Usstellig komplett überarbäitet und klarer gliideret.
Hüte befindet sich im Hauptgeböid, dr ehemoolige Gallician-Müüli, s äigentlige Museum mit alle Wärkstett und eme Ruum für Veraastaltige. In dr Stegreif-Müüli nääbedra si e Kaffee und d Iigangskasse. In dr Rych-Müüli, wo südlig vo dr Gallician-Müüli lit, befinde sich dr Schop und d Museumswärkstett. Dört cha mä au e Langsiib-Babbiirmaschine us em Joor 1964 go aaluege.
Aristau
Arischtau (offiziell: Aristau) isch e Iiwohnergmeind im Bezirk Muri im Schwiizer Kanton Aargau. Si ligt im Rüüsstal an de Gränze zum Kanton Züri.
Geographie
De Gmeindsbann het e Flächi vo 864 Hektare, dodervo sind 132 Hektare Wald und 80 Hektare sind überbaut. De höchschti Punkt vo de Gmeind isch uf 475 Meter ü. M., de tüüfschti uf 380 Meter. D Nachbargmeinde sind di Aargauer Gmeinde Merischwand, Muri, Bosmel, Bäsibüre, Rotteschwil und Jooneund di Zürcher Gmeind Ottebach.
Gschicht
Arischtau isch zum erschte Mol in ere Urkund us em Johr 1153 in de Form Arnestowo erwähnt. Im Mittelalter het s Gmeindsbiet zerscht de Grafe vo Länzbrg ghört. Wo des Gschlecht im 1173i usgschtorbe-n-isch, hei d Kyburger s Erbe und dodermit d Landesherrschaft übernoh. Im 1264i isch d Landesherrschaft dann an d Habsburger gfalle. Im 1415i hei Eidgenosse de Aargau erobert u e so isch Arischtau, Althüsere und Birri en Teil vom Amt Muri in de Freie Ämter worde, ere gemeine Herrschaft. Im März 1798 sind d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt und hei di Helvetisch Republik usgrüeft. Di drü Dörfer hei in dere Ziit zum Kanton Bade ghört, wo 1803 zum noie Kanton Aargau cho isch. D Dörfer sind im noie Kanton im 1816 zu einer Gmeind zämme cho.
68er-Bewegung
Under em Schlagwort 68er-Beweegig wärde internazionali und politisch linggsgrichdeti Bürgerrächtsbeweegige zämmegefasst, wo in dr Middi vo de 1960er Joor aktiv worde si. Si häi mit de Brotest vo amerikanische Bürgerrächtler aagfange. Au in Öiropa het s intensivi zivili Komflikt gee. Noch em Bau vo dr Berliner Muure am 13. August 1961 het sich dr Fokus vom Ost-West-Konflikt verlaageret, und die sowjetisch-chinesische Spannige und d Stellverdräterchrieg, wie si in Vietnam gfüert worde si, si in Vordergrund cho. Die kubanischi Revoluzioon, die ersti Eskalazioon im amerikanische Chrieg z Vietnam, d Klassekämpf im Kongo und d Revoluzioon z Algerie häi s Dänke in e nöiji Richdig glänkt. 1968 häi sich d Komflikt verscherft, wo vo dene Beweegige thematisiert worde si. In de USA isch s zu Demonstrazioone gegen e Vietnamchrieg cho und gegen e Mord am Theolog und Bürgerrächtler Martin Luther King. D Intensivierig vom Vietnamchrieg isch für die Nöiji Linggi e zentrale Bezugspunkt worde, wo sä zum ene globale Fenomeen gmacht häi.
Die dransnazionali Dimensioon vo dr Beweegig
Abgsee vom Prager Früelig wird d 68er-Beweegig hüfig as e westligs Fenomeen aagluegt. 1968 sig sogar „zum Sünonüüm für die kulturelli Verwestligung worden“. Dr Immanuel Wallerstein hingege gseet d Bürgerrächtsbeweegige vo de 1960er-Joor as e globals Eräignis, wo gegen e Kapitalismus grichdet gsi isch. Er verwändet dr Begriff vo dr „Wältrevoluzioon“. Dr Wallerstein goot vo dr Aanaam us, ass dr Kapitalismus e Wältsüsteem sig, und es dorum uf dr nazionale Ebeni kä Revoluzioon chönn gee. Die gliichzitige Ufständ in de 1848 und 1968 sige ächti Wältrevoluzioone. 1968 sig d Hegemonii vo de USA die wichdigsti gmäinsami Aagriffsflechi gsi.
Dr Marcel van der Linden brobiert z erkläre, wiso im ene churze Zitli am Ändi vo de 1960er und am Aafang vo de 1970er Joor e hufe verschiideni Brozäss abglofe si. Er füert drei strukturelli Faktore uf: Näbe dene strukturelle Iiflüsse zelt er meereri Eräigniss uf, wo zu andere Forme vom Politisiere inspiriert häi: Die kubanischi Revoluzioon, die chinesischi Groossi Proletarischi Kulturrevoluzioon und dr Prager Früelig 1968. Grad so wichdig isch d Tet-Offensive im Vietnamchrieg. Au häi d Lüt mee internazionali Kontakt gha und mee von enander gleert. Kontakt zwüsche Arbäiter, wo im Zug vom Ufstiig vo de multinazionale Undernääme brobiert häi, e globali Verdrätig vo ihrer Interässe z organisiere, und au Kontakt zwüsche radikale Studänte und Arbäiter. Die nitstudäntische Beweegige, bsundrigs d Arbäiterufständ z Frankriich, Italie und Spanie, stöön bim van der Linden im Fokus.
Im Zitgäist vo de 68er het sich dank dr dransnazionale Struktur vo dr katholische Chille d Befreijigstheologii chönne entwiggle. S Zwäite Vatikanische Konzil vo 1962 bis 1965 het gforderet, ass d Chille sich umfassend wurd ernöijere. Vor däm Hindergrund und wäge dr Armuet, dr Unterdrückig und dr Ungrächtikäit in Latiinamerika het 1968 d Bischofskomferänz vo Medellín d Idee vo dr Theologii vo de Arme akzeptiert. Äänligi Konzept häi sich in Südafrika und in Asie entwigglet. Die „schwarzi Theologii“, wo iire Ursprung in dr amerikanische Bürgerrächtsbeweegig gha het, het sich as e radikali Form vo dr Befreijigstheologii gsee.
D 68er-Generazioon
Drotz dr internazionale Bedütig vom Begriff, wärde im dütsche Sproochruum d Eräigniss in dr Bundesrepublik Dütschland as 68er-Beweegig bezäichnet, wo vo dr Studäntebeweegig vo de 1960er Joor usgänge si. Si het ere ganze Generazioon iire Name gee. Für sii si die spoote 1960er Joor e Faase gsi, wo sä brägt het. Wär zu dere Generazioon ghöört het und bi de Brotest mitgmacht het, wird as 68er oder Alt-68er bezäichnet. Dr Publizist Rainer Böhme definiert die acht Millione Dütsche vo de Joorgäng 1940 bis 1950 as 68er. Vo 2005 aa isch die Generazioon in s Bangsioonsalter choo.
Wil mä in dr Öffentlikäit vor allem jungi Lüt gsee het demonstriere, git s sonigi, wo d Ufleenig vo de 68er as Generazioonekomflikt oder as Jugedbeweegig gseen. Die vergässe aber, ass underschidligi Generazione Däil an de Komflikt gha häi. Uf dr Basis vom ene differenzierte theoretische Konzept cha mä die soziali Beweegig vo 1967/68 as e generazionali Brotestbeweegig aaluege, won en internazionali Bedütig bechoo het.
Partikularismus
As Partikularismus (lat.: pars = Deil; Partikel = sehr chliins Deili) wird in dr Politikwüsseschaft, Gschichtswüsseschaft und Philosophii e Gsellschaftszuestand bezeichnet, wo mä innerhalb vom Ganze immer dr chliinere Undereiheit dr Vorzug git. Grundsätzli cha mä dr Partikularismus as e politischs System bezeichne, wo s Undergordnete (d Peripherii) gegenüber em Übergordnete (d Zentrale) an Gwicht gwünnt.
Im Einzelne bezeichnet dr Begriff Partikularismus
Zitat
Partikularismus isch dr Geisteszustand, wo mir is nit für verpflichtet halte, mit den andere z rächne. – José Ortega y Gasset (Aufbau und Zerfall Spaniens, 1921)
Ehrwald
Earwald (amtlich Ehrwald) ischt a Gmoand im Bezirk Raete im Tirol, Eeschtraich.
Geografi
Earwald likt am Fuaß vom Weaterstuigebirg am Lermooser Moos. D Nochbergmoanda sin Biberwier, Garmisch-Partenkirchen (D), Grainau (D), Lermoos und Mieming.
Gschicht
Earwald ischt zum erschte Mol gnennt worda im Johr 1274.
Aiwohner
Vo dr 2554 Aiwohner sin im Johr 2001 355 Ausländer gweacha.
Sproch und Dialekt
Bai dr Volkszellung 2001 hond vo 2554 Aiwohner 2375 Daitsch als Umgangsproch aagea, 132 Daitsch und andere Sproche und 47 nur andere Sproche.
Dr Dialekt vo Earwald ghert zum Bairisch.
Thierhaupten
Diahappn (amtlich Thierhaupten) ischt e Märt im Landkroes Augschburg z Bayern.
Locmaria-Plouzané
Locmaria-Plouzané (bretonisch Lokmaria-Plouzane) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
Thierhaupten
Geografi
Diahappn leit an dr eschtliche Lechleite zwische Augschburg ond Donauwörth.
Locmaria-Plouzané
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Locmaria-Plouzané lyt an dr Côte des Abers un dr Bucht vu Brest (Rade de Brest) am Atlantik, 11 km vu Brest un 58 km vu Quimper uf ere Hechi zwische 0 m un 107 m iber Normalnull.
Thierhaupten
Geografi
Vo dr Gmarkong send 54,6 % Landwirtschaftsfleche, 31,7 % Wald, 10,1 % Sidlongsfleche ond 3,5 % sonschtige Fleche.
Locmaria-Plouzané
Gschicht
Locmaria-Plouzané isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1477 as Locmaria de Lanmeanec (1544 Lo(u)maria, 1552 Lommaria, 1610 Lomaria Lanvenec, 1610 Lo-Maria Lanvenec, 1625 Loumarya, 1626 Locmarya).
Thierhaupten
Gmoendsgliderong
Zua Diahappn gheret dr gleichnamig Markt, s Dorf Neukirchen, d Weiler Altenbach, Hölzlarn, Königsbrunn, Ötz, Sparmannseck ond Weiden ond d Wieskapelle.
Gschicht
Diahappn ischt oms Bendeiktinerkloschter rom entstande, d Abteikirch vom Kloschter ischt em Johr 1170 baut worde
Locmaria-Plouzané
Verwaltig
vu Locmaria-Plouzané isch. Locmaria-Plouzané ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Locmaria-Plouzané ghert zem Bretonisch.
Thierhaupten
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,3 % gleäge.
Religion
93,8 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 3,2 % evangelisch.
Verwaltong
Diahappn ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.
Dr Birgermoeschter vo Diahappn ischt dr Anton Brugger.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986:
Ill (Elsass)
De Ill ésch de Fluss vum Elsass. Se fliesst pàrallel züe'm Rhin, wo nadiirli de Höiptgwäss'r vun de gànz Region ésch, bis unt'rhalb vun Strosburi un mindet in´ne bi Offedorf.
Flusslouf
Uff'm Wäj bwäss'rt se noochenand Altkirech, Milhüsa, Illzi, Anze, Colmer un Schlettstàdt. In Strosburi teilt sich s'Flessel in verschidenoi Arm, un fliesst um d´Altstadt un umschliesst s'touristisch bekannt Viertel Klei-Frankrich (La Petite France).
De wichtigschti Züefless sind nàdiirli numme vun links, vum Vogese-Gebiri: de Larg, de Doller, de Thur, de Löich, de Fecht, de Giesse, d’Andlau, de Leberbach, d'Ehn, de Brisch un de Suffel. D´Ill kriejt àww'r öi züem Teil Wàss'r üss'm Grundwàss'r, wo greeschteteils vum Rhin regülért wurd un àbhängt un wo züem-e Teil owwerflächli (rachts) züefliesst - in de Giesse.
`S Regime vun d’Ill ésch pluvio-ozéanisch, wo characterisért ésch vun hohi Wass'rständ ém Wint'r un Friehjohr un niiderichi ém Summ'r un Herbscht. Uff d'Heh vun Erstain ésch d'Ill éww'r e Zue- und Ableitungskanal mét´m Rhin v´rbunde womét m'r s'Débit, de Züefluss àm Ingàng no' Strosburi kontrolléere kann.
Ortsnämme
Nàmme vun Gmeinde, wo uff de Flussname bezug nämme:
Safenwil
Saafewyl (amtlich Safenwil) isch e Gmeind im Bezirk Zofige vom Kanton Aargau.
Geografy
S Dorf lyt uf emene nidrige Saddel zwüschem Bärg Hochwacht im Süde und em Rügge vom Ängelbärg im Norde, wo d Stroosse usem Wiggerdaal is Üerkedaal und wyter is Suuredaal drüber füere. Sid alte Zyte isch das e gueti Verbindig gsi kwer dur s Schwiizer Middelland. Scho d Römer hend dä Wääg bruucht vom grosse Landguet, wo me z Zofige gfunde het, uf Vindonissa abe; do isch den sid em Middelaltr di alti Landstrooss vo Züri uf Bärn und a Gämfersee dure ggange; i der neue Zyt isch das d Houptstrooss Nummere 1 vo dr Schwiiz, wo no hüt der steil Stutz übere Strigel muess nää; dezue ane sind im 19. Joorhundert näbm Dorf d Gleis vo der Nazionalbaan vo Winti über Länzbrg uf Zofige cho; und sid de 1960er Joore goot au no d Schwiizer Autobaan A 1 dur Saafewyl und em Mülibach noo. Grad a dr Autobaan isch s grosse Autozäntrum vo de Emil Frey AG, wo Toyota, Subaru, Jaguar, Suzuki und no anderi Automargge importiert.
Gschicht
S Dorf isch in ere gschichtleche Kwelle us em Joor 893, eme Zeisrodel vom Fraumöischter vo Züri, s erschte Mol erwäänt. Es heisst det drin «Sabenewilare».
Porza
Porza (lombardisch Purza) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Vezia im Bezirk Lugano.
Geografi
Porza lyt nordweschtlig vu Lugano. Zue dr Gmai ghere au no d Fraktione Vira, Trevano un Belvedere am Hang un Cornaredo un Resega im Dal.
D Nochbergmaine vu Porza sin Canobbio, Comano, Cureglia, Lugano, Savosa un Vezia.
Gschicht
Porza isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1297 bis 1299 as Porza.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Porza ghert zum Comasco-Lecchese.
Liste der Herrscher von Liechtenstein
Titel
Fürst von und zu Liechtenstein, Herzog von Troppau und Jägerndorf, Graf zu Rietberg, Regierer des Hauses von und zu Liechtenstein
Notvorrat
Notfäll chönt daderbi Katastrofene ufgrund vo usgfallene technischi Alage, Unfäll, Naturkatastrophe oder mönschlich verursachti humanitäri Krisene, wie zum Bispil Chrieg oder Terroraschläg bedüte. Senigi Notfäll mache Güeter, wo süsch eifach zur Verfüegig stöhnt, zur Mangelwar.
Staatlichi Vorrät und Empfählige bezüglich Notvorrät
Die meischte dütschsprachige Staate lege im Rahme vo dr nationale Krisevorrät Reserve für Krisesituationen a. So hend Dütschland, d'Schwiz und Öschterich Notfallresärvene us Riis, Hülsefrücht und Vollmilchpulver. Die Vorrät si vorwiegend für d Versörgig vo dr Bevölkerig i Stedt dänkt. Trotz de Staatliche Vorrät, empfähle praktisch alli Staate, e gwüssi privati Notvorsorg.
Typischerwis sött me, so wird gseit, zwüsche 7 und 14 Täge ohni staatlechi Unterstützig chöne überläbe.
Privati Vorrät
I dr Schwiz isch ider Ziit nach em 1. Wältchrieg mit em Motto "Kluger Rat - Notvorrat" e huufe Wärbig für Vorratshaltig gmacht worde.
I der Prepper-Szene wird die privati Vorbereitig hüüfig no dütlech witer zoge. Näbe dr Läbensmittelvorsorge, Schutzbaute und Bunker oder spezieller Schutzchleidig macht men au entsprächends Wärchzüüg, Funkgrät, Waffe oder sogar Gältresärve parat.
Jona
Iona haisst e chlini Insle im Norde vo Schottland
Stefan Uroš IV. Dušan
Dr '''Stefan Uroš IV. Dušan' dr Gwaltigi (serb. Silni), au Stefan Dušan oder Nemanjitsch IX.'', (* 1308; † 20. Dezämber 1355) isch Herrscher vo Serbie gsi und het vo 1331 bis 1355 regiert.
Si Noochfolger uf em serbische Droon isch si Sohn Stefan Uroš V., gnennt „dr Schwachi“, gsi.
Lääbe
Dr Stephan Dušan isch us em serbische Aadelshuus vo de Nemanjide gstammt, wo 1192 d Herrschaft übernoo het. Doorum het men em au Nemanjitsch IX. gsäit. 1331 het er dr Droon vo sim Vater usurbiert und het sich mit dr Understützig vo Aadlige sälber zum Köönig vo Serbie erhoobe. Am 8. Septämber het er sich z Skopje kröönt. Er het bis 1355 regiert und isch dr mächdigsti Köönig im südöstlige Öiropa gsi. Er het sich as Generaal, Regänt und Gsetzgääber uusedoo. D Hauptstadt vo sim Riich isch Prizren gsi, denn vo 1345 aa, won er sich zum Zar vo de Serbe und Rhomäer erhoobe het, Skopje. Si Regierigszit gältet hüte as s Goldige Zitalter vo Serbie.
Landiswil
Langiswiu (amtlech Landiswil) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Langiswiu ligt im obere Goudbachtau. Zue dr Gmeind ghööre d Dörfer Langiswiu u Obergoudbach un Einzuhöf. D Gmeindsflächi bsteit us 63,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 31,4 % Waud, 5 % Sidligsflächi u 0,4 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Lützeflüe, Rüderschwiu, Luperschwiu, Obertau, Arni (BE) u Wauggringe.
Gschicht
Langiswiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1277 aus Landoloswile (1374 Landeswile, 1380 Landiswil, 1550 Langiswil).
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,6 % gläge.
Religion
89,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 1,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,0 %, CVP 0,3 %, EVP 3,7 %, FDP 0,9 %. GLP 1,4 %, GP 4,0 %, SP 6,8 %, SVP 61,9 %, Suschtigi 5,0 %.
Gmeindspresidänt vo Langiswiu isch dr Samuel Wittwer (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,0 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 655 Ywohner 99,5 % Dütsch aus Houptsprach aaggää.
Dr Dialäkt vo Langiswiu ghört zum Hochalemannisch.
Guy Parmelin
De Guy Parmelin (* 9. November 1959 z Bursins) isch en Schwizer Politiker (SVP). Am 9. Dezämber 2015 isch er vo dr Vereinigte Bundesversammlig zum Bundesrot gwählt worde.
Lebe
De Parmelin isch as Sohn vom ene Buur i sim Heimetort ufgwachse und isch z Lausanne uf d Mittelschuel. No de Schuel het er e Uusbildig zum Landwirt und Winzer gmacht. Er isch dänn Wiipuur gsi und het mit sim jüngere Brueder zäme de Hof vo sim Vater gfüert. Er isch verhüroted und läbt mit sire Frau Caroline, ere Dütschlehreri, z Bursins.
Politik
De Guy Parmelin isch vom Mai 1994 bis im November 2003 im Wadtländer Kantonsparlament gsässe. Bi de Parlamäntswahle im Oktober 2003 isch er in Nationalrot gwählt worde. Von 2000 bis 2004 isch de Parmelin Presidänt vo de SVP vom Kanton Waadt gsi. Im November 2015 hät ihn d SVP-Frakzion vo de Bundesversammlig als eine vo drü offizielle Kandidate für de Bundesrot nominiert. Am 9. Dezämber vom gliiche Johr isch er im dritte Wahlgang mit 138 Stimme als 116. Bundesrot vo de Schwiz gwählt worde. Uf de 1. Jänner 2016 hät er sis Amt aaträte und s Departemänt für Verteidigung, Bevölkerigsschutz und Sport (VBS) vom Bundesrot Ueli Maurer übernoh, wo is Finanzdepartemänt (EFD) gwägslet hät.
Mit de Ernöierigswahle vom Bundesrot Endi 2018 häts e Rochade i de Departemäntsverteilig gee. Sit em 1. Jänner 2019 isch de Guy Parmelin Vorsteher vom Eidgenössische Departemänt för Wirtschaft, Bildig und Forschig (WBF), sim vorhärige Departemänt isch er as stellverträtende Leiter zuegordnet.
Er isch im 2020 Vizepresidänt vom Bundesrot gsi und sit em 1. Jänner 2021 Bundespresidänt.
Schibboleth
Es Schibboleth isch e sprochligi Bsunderheit, wo me en Sprächer enere soziale oder regionale Zueghörigkeit drmit zuordne ka. E Schibboleth isch vomene Zungebrächer z'unterscheide (die sin für alli schwer ussprächbar). Bi Schibboleth handlets sichs um Wörter, wo me meint, si sige liicht uszspräche, wo aber vo Lüt, wo dr Sproch (oder dr Dialäkt) nid mächtig sin, falsch usgsproche wärde, hüffig ohni dass sis merke. Durch das verrote si aber ihri Härkunft.
Typischi alemannischi Schibboleth sin
Allgemein e beliebts Schibboleth - und gliichzitig Zungebrächer isch Dr Papscht hett z'Spätzle-Bsteck z'spoot bstellt (in dr Schwiiz hüffiger: Dr Papscht hett z'Späck-Bsteck z'spoot bstellt).
Kamtschatka
Kamtschatka (🇷🇺) isch e Halbinsle im ostasiatische Däil vo Russland. Verwaltigstechnisch ghöört si zur Region Kamtschatka vom Föderazionskräis Färne Oste.
1996 isch d Vulkanregion vo Kamtschatka, wo zum grösste Däil e Naturpark isch, vo dr UNESCO zum Wältnaturerb erkläärt worde.
Geografii
Kamtschatka het e Flechi vo öbbe 370'000 km² (5 % gröösser as Dütschland) und isch die grössti Halbinsle in Ostasie. Si befindet sich zwüschen em Beringmeer und em Nordpazifik im Oste und em Ochotskische Meer im Weste. Si goot vo Ostsibirie gege Süde und d Inselchetti vo de Kurile isch iiri Fortsetzig in Richdig Japan. Die wichdigsti Stadt vo Kamtschatka isch Petropawlowsk-Kamtschatski, wo an dr Awatscha-Bucht lit und zu de grösste Naturhääfe uf dr Wält zelt.
Ärdgschichtlig isch Kamtschatka e seer jungs Land. Sit öbbe zwäi Millione Joor schiebt sich die pazifischi Ärdblatte mit ere Gschwindigkäit vo acht bis zää Santimeter im Joor under e Rand vo dr öirasische Blatte und druckt d Halbinsle gege uufe.
D Halbinsle isch 1200 km lang und bis zu 450 km bräit. Die geografischi Bräiti isch 51° bis 62° N, d Lengi 160° E. Uf Kamtschatka befinde sich 29 aktivi Vulkan (vo im Ganze mee as 160) und e Hufe Geysir. Im Joor bräche im Durchschnitt säggs vo de Vulkan us. Die höggsti Erheebig isch dr Vulkan Kljutschewskaja Sopka mit, wo abber usserhalb vom Hauptgebirgszug lit, wo vom Norde gegen e Süde vo dr Halbinsle goot. Anderi bekannti Vulkane si Awatschinskaja Sopka, Schiwelutsch, Besymjanny und Itschinskaja Sopka.
Uf Kamtschatka git s immer wider Ärdbeebe. S schlimmste bis jetz het e Sterki vo 9,0 ghaa uns isch am 4. Novämber 1952 vor dr Südostküste bassiert. Dr Tsunami wo usglööst worde isch, het d Chläistadt Sewero-Kurilsk uf dr Kurile-Insle Paramuschir nääbedraa vollständig zerstöört.
Dr grössti Fluss isch d Kamtschatka, wo 758 km lang isch und östlig vom Sredinny-Hööchirugge si Kwelle het. Si mündet nördlig vom Chrebet Wostotschny (Ost-Kamm) in de nördlig Pazifik.
Sacca
S Wort Sacca bezeichnet:
Kölliken
Kölike (amtlich Kölliken) isch e Gmeind im Bezirk Zofige vom Kanton Aargau.
Geografy
D Gmeind lyt am Rand vom Suuretaal und im undere Üerketaal. Dr Kölikerbach louft durs s Dorf zu der Suure abe.
D Nochbergmeinde vo Kölike sind Oberämpfälde, Muè, Holzike, Üerke, Saafewyl und Grezzebach.
Gschicht
Im Gmeindbiet vo Kölike het me Spuure von ere römische Töpferei gfunde, wo Ziegel für die zwänzigschti Legion vo dr römische Armee gmacht het, wo z Vindonissa stazioniert gsi isch.
D Houptstross vo Züri uf Bärn, d Ysebaanlinie vo Länzbrg uf Zofige und d Autobaan A 1 chöme dur Kölike.
Bi Kölike isch in dr ehemolige Tongruebe ane 1978 e Höll für spezielle Güsel ygrichtet worde, d «Sondermülldepony Kölike». Es het derby au vil gfäärlechi Sache gha, wie me spöter gmerkt het. Scho ane 1985 isch d Depony wider zuetoo worde. Vo 2006 bis 2017 isch d Grueb mit schwirige Arbete wider gläärt worde. Im 2018 isch s Dach über dr Grueb wider abbaut worde und me hät aagfange si mit Uusbruchmaterial us em Eppebärgtunnel (en Iisebahntunnel vo de SBB, wo zwüsche Olte und Aarau baut wird) wider zfülle.
1. Jahrhundert v. Chr.
Das '''1. Jahrhundert v. Chr.''' hät am 1. Januar 100 v. Chr. aagfange und hät am 31. Dezember 1 v. Chr. uufghört.
Es isch d Epoche vo dr Antike.
Verkehrsbetriebe Zürich
D Vercheersbetriib Züri (VBZ) sind s stedtische Unterneme vo Züri, wo för de öffetlichi Vercheer i de Stadt verantwortlich isch. Si unterhaltet 13 Tramlini, ai Standsailbaan, 6 Trolibuslini, 16 Autobuslini, 11 Quartierbuslini und denn no 27 Regionalbuslini usserhalb vom Stadtgebiet. Witters sind d VBZ ono för drai Privatbaane verantwortlich: s Polybäänli isch e Standsailbaan, d Dolderbaan isch e Zaaradbaan und d Forchbaan, wo is Zörcher Oberland faart. Sit 1990 ghöret d VBZ zum Zürcher Vercheersverbund.
D VBZ beschäftiget guet 2200 Lüt und gutschieret im Joor öber 300 Milioone Pasaschier dur d Stadt, die maiste mitem Tram. De Strom beziehnds vum Eleggtrizitätswärch vu d'r Stadt Züri.
Ostschweizer Narrenkonvent
De Ostschwiizerischi Narrekonvänt,  isch en Zämmeschluss vo 14 grosse Fasnachtsgsellschafte vo de Ostschwiiz und em gränznöche Süddütschland. All Joor übernimmt en anderi Fasnachtsgsellschaft und füert d Präsidentekonferenz und de eigetlich Narrekonvent dure. Nebed em offizielle Teil goots eigetli au hauptsächlich um de gmüetlich Teil. Döt wird meischtens en Showblock oder anderi anders Unterhaltige zum Esse bote.
D Ufnaamebedingige für de Konvent sind zimlich streng. I de letschte Joor isches drum au nur grad a de SiFa glunge, nöi bizträtte.
Die Fasnachtsgsellschafte ghöred zum Konvänt:
École centrale de Nantes
D École centrale de Nantes esch e Technischi Hochschuel vu Nantes (Frànkrich). Si isch Mitgliid vo der Conférence des Grandes Ecoles und vo der Gruppe Centrale und vo der France AEROTECH.
Gschicht
Si isch 1919 als Institut polytechnique de l'Ouest gründet worde. Si isch bekannt als École nationale supérieure de mécanique de Nantes.
Locmélar
Locmélar (bretonisch Lokmelar) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Locmélar lyt 51 km vu Quimper un 32 km vu Brest uf ere Hechi zwische 47 m un 191 m iber Normalnull.
Gschicht
Locmélar isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1609 as Lomelare (1630 Lomerral).
Verwaltig
vu Locmélar isch. Locmélar ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Locmélar ghert zem Bretonisch.
Barack Obama
De Barack Hussein Obama II [] (* 4. August 1961 z Honolulu, Hawaii) isch en US-amerikanische Politiker vo de Demokratische Partei und vu 2009 bis 2017 dr 44. Präsident vo de Vereinigte Staate vo Amerika gsii. Er isch vo Bruef Rechtsaawalt für US-Verfassigsrecht und isch vo 2004 bis 2008 Senator vo Illinois gsi.
Ch (Digraph)
S <ch> isch en Digraph im latiinische Alphabet. Je nooch Sprooch wird die Buechstabekombination unterschidlich ussgsproche.
Barack Obama
Für sii Engagement für dr Weltfride isch dr Obama mit em Fridennobelpriis 2009 uuszeichnet worde.
Ch (Digraph)
Im Alemannische stoot er für de Luut oder  wie im Wort "Chind" oder "Chuchichäschtli". Im gröschte Deil vum Niideralemannische un em Hochdütsche cha er usserdäm für de Allophon ("ich-Luut") stoo. In viilene Fremdwörter, vorallem usem Griechische, wie "Chemie" oder "chronisch" cha s <ch> au für stoo, i französische Wörter wie "recherchiere" oder "Charlotte" au für  un i Wörter wie "Ranch" oder "Chip" usem Spanische bzw. Änglische au für.
Barack Obama
Läbe
De Barack Obama isch z Honolulu uf d Wält cho. Sini Eltere sin de 1982 verschtorbne Kenianer Barack Hussein Obama un di 1995 verschtorbeni Amerikanerin Stanley Ann Dunham gsi. Nach de Scheidig vo sine Eltere isch de Obama mit sinere Muetter un em Stiifvater uf Indonesie. Vier Johr lang het er derte d Schuel bsuecht. Im Johr 1971 isch er retour uf Hawaii, wo er bi de Eltere vo sinere Muetter gläbt het. 1979 het er z Hawaii de High-School-Abschluss gmacht.
Studiirt het de Obama z Los Angeles un z New York City, wo er im Johr 1983 sin Bachelor in Politikwüsseschafte gmacht het. Es Johr lang het er für e Wirtschaftsberotigsfirma gschaffet un isch im Johr 1985 uf Chicago züglet. Derte het er bi ere gmeinnützige Inschtitution gschaffet, wo Chilegmeinde derbi unterstützt het, Iiwohner vo arme Schtadtquartier es Arbeitstraining z ermögliche. Er het dodenoch Jus z Havard studiirt un 1991 sin Doktor mit magna cum laude abgschlosse. Im Johr 1992 isch er retour uf Chicago, wo er ab 1993 i de Anwaltssozität Miner, Barnhill and Galland gschaffet het. Bis zu sinere Wahl i de Senat 2004 het er au Verfassigsrächt an de University of Chicago glehrt.
Senator z Illinois un z Washington
Z Illinois isch de Barack Obama sit 1992 aktiv. Er het z Chicago e Kampagne organisiirt, wo zum Ziil het gha, Afroamerikaner als Wähler z regischtriire, damit si de Bill Clinton chöi wähle. Uf di Art het er 150‘000 Mönsche mobilisiirt. Im Johr 1996 isch er in de Senat vo Illinois gwählt worde un het derte de Vorsitz im Usschuss für s öffentliche Gsundheitswäse un d Wohlfahrt übernoh. Vier Johr spöter het er versuecht in eme Wahlchreis offizieller Kandidat fürs US-Repräsentantehuus z werde, het aber d Vorwahle gäge de Inhaber vom Mandat, em Bobby L. Rush verlore. 1998 un 2002 isch de Obama jewiils wider in de Senat vo Illinois iizoge. Im Johr 2004 het de Obama d Wahl in de US-Senat gschafft. D Vorwahle vo sinere Partei het er gäge mehreri Kandidate mit 52% vo de Stimme gwunne. D Republikaner hei innerparteilich Problem gha un durch de Rücktritt vom Jack Ryan vo sinere Kandidatur erscht spöt im Alan Keyes en Gägekandiadat für de Obama gfunde. De Obama het bi de Wahle dann 70% vo de Stimme übercho un isch dodermit in de US-Senat gwählt worde. Im Senat isch er in folgende Usschüss Mitglid:
Präsidentschaftskandidatur
Scho früeh het me vermuetet, dass de Obama sich um d Präsidentschaft chönnti bewerbe, was er lang dementiirt het. Am 16. Januar 2007 het de Obama uf sinere Website bekannt gäh, dass er wot en Arbeitsgruppe (Exploratory Committee) gründ, wo sot prüefe, ob er gnueg Gäld häig, um sich als Präsidentschaftskandidat z bewerbe. Am 10. Februar 2007 het er dann bekannt gäh, dass er als Präsident wot kandidiire.
In de Vorwahle vo de Demokratisch Partei isch sini Hauptrivalin um di offiziell Kandidatur d Hillary Clinton gsi. Er het in 29 vo 50 Bundesschtaate gege d Clinton gwonne un sich d Mehrheit vo de sognannte Superdeligiirte gsicheret un so isch er am 27. Auguscht 2008 z Denver zum offizielle Präsidentschaftskandidat vo sinere Partei nominiirt worde. Scho am 23. Auguscht het er de Joe Biden zu sim Vizepräsidentschaftskandidat erklärt.
D Präsidentschaftswahl
In de Präsidentschaftswahle 2008 isch de Obama zäme mit em Joe Biden gäge de republikanisch Kandidat John McCain un sini Vizepräsidentschaftskandidatin Sarah Palin aaträte. Am 4. November 2008 isch er zem Präsident gwählt wore. Am 20. Januar 2009 het er s Präsidenteamt vo sim Vorgänger George W. Bush übernoh.
Zue sim Noofolger isch im November 2016 de Donald Trump gwehlt worde.
Uuszeichnige und Ehrige
In siine erschte drü Jahr im US-Senat het dr Obama vo däne Universitäte d Ehredoktorwürd für Rächt verlihe übercho:
Im Oktober 2005 isch dr Obama im britische Journal New Statesman als eini vo 10 Persone, wo d Wält verändere chönne ufglischtet. S Time-Magazin zellt en 2005 und wider 2007 zue dr hundert iiflussriichschte Persone vo dr Wält und het en 2008 zur Person vom Jahr kürt.
2009 isch em Obama, als drittem amtierende US-Präsidente nach em Theodore Roosevelt 1906 und em Woodrow Wilson 1919, dr Friedennobelpriis verlihe worde „für siini uussergwöhnliche Bemüehige, di international Diplomatii und d Zämmerarbet zwische de Völcher z stärche“, zuerkannt.
Christoph Graf
Christoph Graf isch de Name vo folgende Persone:
Sacca (Venedig)
E Sacca (Mehrzahl Sacche) isch z Venedig en Insle, wo dur Uufschüttige chünschtlich entschtanden isch, vo dene gits hüt drü. Au Randgebiät vo de Schtadt, wo uf die glich Art und Wiis gwunnene worde sind und en Iibuchtig vo de Lagune i de Schtadt werde so bezeichnet.
Die drü Insle heissed Sacca Fisola, Sacca San Biagio und Sacca Sessola, d Gwünnig vo Land sind d Sacca di San Girólamo und Sacca di San Alvise, d Iibuchtig im Norde vo de Schtadt werd Sacca della Misericordia gnennt. Am Aafang vom 20. Jahrhundärt häts no e Sacca di San Chiara ghä, es Hafebassin mit Lagerhüser in de Nöchi vom Frachthafe.
D Sacca Sessola liit im Süde vo de Schtadt Venedig i de Lagune usse. D Insle bschtaht syt em Jahr 1870 und isch dur Material vo Grabige und Kanalvertüüfige entschtande. Die erschte Gmües- und Wygärte sind schtändig vo Lagerhallene verdrängt worde. 1911 hät mer uf de Insle es Chrankehuus für Cholerachranki baut. S öffentlichi Schpital, wo im Jahr 1914 gründet worde isch, gits hüt immer noo.
Oscar Niemeyer
Dr Niemeyer gältet as Wäägberäiter vo dr modärne brasilianische Archidekduur. Er het as Baumaterial fast nume Staalbeton brucht, und het nöiji Aawändigsmööglikäite für en erfunde. Si Formesprooch isch futuristisch und blastisch mit wäiche Kontuure und e Hufe Kurve, und Rächtegg, wie sini Kolleege sä brucht häi, findet mä in sine Arbäite kuum. Er het sich immer ums Verheltnis zwüschen em freije Ruum und em Volume kümmeret.
Schlacht bei Welbaschd
In dr Schlacht bi Welbaschd am 28. Juli 1330 het d Armee vo Serbie die vo Bulgarie gschlaage und vernichdet. Mit dere Schlacht het d Vormachtstellig vo Serbie uf dr Balkanhalbinsle aagfange und au dr Verfall vo Bulgarie und vo Byzanz. Es isch schliesslig drzue choo, ass die bäide Riich in d Händ vo de Osmane gfalle si, und das isch dr Grundstäi für die joorhundertilangi osmanischi Herrschaft in Südostöiropa gsi. Serbie isch e chli spööter vo de Osmane erooberet worde.
D Herrscherdünastii vo de Palaiologe (1261-1453) d Hegemonii vo Byzanz im westlige Däil vo dr Balkanhalbinsle nie me chönne zruggeroobere und het sä de Serbe müesse überloo. Dr Stefan Uroš II. Milutin (1282-1321) het 1282 s hütige Nordmazedonie vo Byzanz erooberet und denn si Iifluss uf Bosnie und an die albanischi Adriaküste usdeent.
Byzanz, wo in Chläiasie vo de Osmane under Druck gsi isch, und Bulgarie häi sich mit em Ufstiig vo Serbie nit welle abfinde und häi beschlosse, gmäinsami Sach z mache. Dr Stefan Uroš III. Dečanski (1321-1331) het aber nid gwartet, bis die byzantinische Drubbe zu de bulgarische gstoosse si und het am 28. Juli 1330 in dr Entschäidigsschlacht bi Welbaschd (em Velebusdus vo dr Antike, hüte Kjustendil) die bulgarischi Armee vernichtend gschlaage. Dr Zar Michael III. Schischman isch in dr Schlacht gfalle.
496
S Johr 496 isch e Schaltjohr mit 366 Däg gsi.