cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Français régional
Guadeloupe
S Regionalfranzösisch vo Guadeloupe isch e Byspil für e Français régional vùmene Überseedepartement vo Frankrych. Dörte isch näbem Standardfranzösisch vo de Oberschicht sùnscht eigetli Antille-Kreolisch gschwätzt worde. Hüt lehre aber praktisch alli Chinder aber au oder nùmme Französisch, ùn d Kreolsprooch vo Guadeloupe isch möglicherwys e gföördeti Sprooch. Glychzytig het des aber au zum Entstoo vùnere regionale Form vùm Französische gfiert, wyl statt em Kreolische, jetz au s Französisch e alldääglichi Ùmgangssprooch isch.
Phonologi
Grammatik Insgsamt chönnt mer aber no nit sicher sage, welli vo dänne Merchmool sich werde stabil halte, ùn welli änder en Yyflùss vùm Kreolische isch, wo bi jüngre Lüt, wo s Französisch als Erschtsprooch schwätze, verschwinde werde
Globalisierungskritik
Mit Globalisierigskritik bezäichnet mä die kritischi Usenandersetzig mit de ökonomische, soziaale, kulturelle und ökologische Uswirkige vo dr Globalisierig. E Schwerpunkt vo dr Kritik richdet sich gegen e Wirtschaftsornig, wo mit em meerdütige Usdruck „neoliberal“ bezäichnet wird und wo vo Organisazioone wie dr Wältbank und dr Wälthandelsorganisazioon uf dr ganze Wält gförderet wird.
Abgränzig
Zu de Globalisierigskritiker ghööre e hufe verschidnigi Nidregierigsorganisazioone (NGOs) wie zum Bischbil s Netzwärk attac und Äinzelpersoone wie d Suzanna Arundhati Roy, dr Jean Ziegler oder d Naomi Klein. Im Underschiid zu de Globalisierigsgegner, wo d Globalisierig vollständig ableene und die globaali Verflächdung wäi verchlinere, wäi d Globalisierigskritiker vilmol en anderi Globalisierig, wo nid äifach e Wärkzüüg für e Neoliberalismus isch. richtet und für eine eintritt (daher auch ). Im allgemäine Sproochgebruuch und au in de Medie wärde d Globalisierigskritiker zum Däil falsch as Globalisierigsgegner bezäichnet.
Im Zentrum vo dr Kritik stöön d Deregulierig und dr Abbau vo soziale Rächt, wo mit ere verbunde isch, d Kommerzialisierig und Vermarktig vo allem (Kommodifizierig) dur d Brivatisierig vo öffentlige Undernääme, dr Umbau vo dr Sozialhilf oder ‚Inwärtsetzig’ vo dr menschlige und nidmenschlige Natur.
Fuessnoote
反全球化运动
Crystal Palace
Crystal Palace stoot für:
Rurange-lès-Thionville
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Rurange-lès-Thionville lijt rund elf Kilometer sìdeschtlich vun Thionville uf re Heche zwìsche 159 un 231 m ìwer em Meeresspiejel. Züe dr Gmein ghere àui d Derfel Logne (dt. Leiserhof) un Montrequienne (Monterchen).
Gschìcht
Rurange-lès-Thionville ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1179 àls Runeringa.
Ìm Johr 1661 sch d Gmein züe Frànkrich kumme. Logne un Montrequienne sìn ànne 1812 ingmeindet worre. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Rurange-lès-Thionville ìsch. Rurange-lès-Thionville ghert zem Kommünàlverbànd.
Rue des Tanneurs (Mülhausen)
D’ Garwergàss (offiziäll ìm zwaischproochiga Schtroossaschìld Gàrwergass; uff Frànzeesch Rue des Tanneurs) ìsch a Schtrooss ìm Schtàdtzäntrum vu Mìlhüüsa.
wu sa lììgt
D’ Garwergàss fàngt àn dr Kriizung vum Iitràchtsplatzla un vu dr Triiwergàss. Sa làuift uff äbba 127 Meeter ìn Richtung Nordoscht bis àn dr Kriizung vu dr Metzgergàss un vu dr Ocksagassla. Vu doo àà wìrd sa vu dr Müassbrunnergassla verlängert. Uff ìhrer Làuifschträcka trìfft sa dr Ührahof àn dr Nordsitta.
Gschìchta
D’ Garwergàss ìsch aina vu da ältschta Schtroossa z’ Mìlhüüsa. Ànna 1319 ìsch sa unter’m làtiinischa Nàmma Vicus cerdonum schrìftlig ärwähnt worra. Ànna 1346 hàt sa schuu Gerwer Gasse ghaissa. Uff’m Schtàdtplàn vum Merian ànna 1642 hàt sa jedoch kää Nàmma trajt. Ànna 1797 hàt sa Gerber Gasse ghaissa. Dur a Verordnung vum Mìlhüüser Gmaindaroot àm 11. Nowamber 1843 hàt d’ Schtrooss offiziäll dr frànzeescha Nàmma Rue des Tanneurs bikumma — dàs bediitet aifàch „Garwergàss“. Àn dr Zitt vum Riichslànd Elsàss-Lothinga (àb 1882) un vum Drìtta Raich (àb’m 16. Àuigscht 1940) hàt d’ Schtrooss uff Diitsch Gerber Strasse ghaissa. Noh dr Befräijung vu Mìlhüüsa-n-àm Andsjoohr 1944 ìsch dr frànzeescha Nàmma wììder z’ruckkumma. Dr Nàmma vu dr Schtrooss kummt vu da zàhlriicha Garwer, wo sìch äntlàng em Schtàdtbachla nììdergloo hann.
Àm Äcka vu dr Metzgergàss ìsch sallamols a Schlàchthüüs gsìì. Àm Äcka vu dr Triiwelgàss ìsch àb 1465 a Bààdahüüs gsìì. Dàs Gebäi ìsch schpeeter vu dr Mìlhüüser Bäckerzunft ìwwernumma worra — àb 1672 ìsch doo ìhra Zunftschtuwa gsìì. Àm hìttiga Nr. 35, grààd geega-n-ìwwer’m Ocksagassla, ìsch sallamols s’ Hüüs „Zur Helle“ gsìì. Doo ìsch bis ìn dr Mìtta vum 15. Joohrhundert d’ Schtuwa vu dr Schüamàcher-Kärwerschàft gsìì. Ànna 1698 hàt a Hafalamàcher s’ Hüüs ìwwernumma. Noh ema Brànd ìsch s’ Hüüs ànna 1710 uffbàuja worra.
Àm hìttiga Nr. 9 un 11 ìsch àb 1771 d’ Schtooffdruckaräi vum Jellensperger un Kohler gsìì. Grààd d’rnaawa ìsch sitter 1759 d’ Schtoffdruckaräi vum Feer un Hofer gsìì, wo friahjer „Feer un Hügenin“ ghaissa hàt. Ìm 19. Joohrhundert ìsch dia Warkschtàtt vu da Gsällschàfta Graf, Thierry & Cie un Thierry-Mieg bewìrtschàftet worra. Àm Äcka vum Iitràchtsplatzla-n-ìsch d’ Tüachfàwrìk vum Jean-Henri Kullmann gsìì.
D’ Garwergàss ìsch hìtt maischtens a Gschaftsschtrooss.
Axel Fischer
De Axel Eduard Fischer (* 5. Mai 1966 z Karlsrueh) isch en badischer Politiker (CDU). Er isch vo 1998 bis 2021 Mitgliid vom dütsche Bundestag gsi. Sin Brueder isch de Lutz Fischer-Lamprecht.
Läbe un Bruef
De Axel Fischer isch z Schdudesee ufgwachse. Nach de Mittleri Reife het er im 1983i an de Berufsfachschuel für Elektrotechnik z Karlsrueh e Lehr zum Elektroinstallateur gmacht. Dodernoch het er d Technischi Oberschuel Karlsruhe bsuecht, wo er 1987 s Abitur bschtande het. Von 1987 bis 1989 het de Axel Fischer als Soldat uf Ziit sin Wehrdienst abgleischtet un d Usbildig zum Reserveoffizier gmacht. Ab 1989 het er Maschinenbau an de Uni Karlsrueh schtudiirt un s Schtudium als Diplom-Ingenieur abgschlosse. Im Aaschluss ans Studium het er bis 1998 als wissenschaftliche Mitarbeiter am Inschtitut für Arbeitswisseschaft un Betriebsorganisation (ifab) an de Uni Karlsrueh gschaft.
De Axel Fischer isch zum zwaite mol ghürote un het sechs Chind.
Partei
De Axel Fischer isch zwüsche 1992 un 1993 im Landesvorschtand vo de Jungen Union vo Bade-Württebärg gsi un isch sit em 1993i im CDU-Bezirksvorschtand vo Nordbade. Von 1989 bis 1995 isch er Gschäftsführer vo de Jungen Union Nordbaden gsi un am 1. Dezember 2008 isch er vom Bundesparteitag vo de CDU in Schtueget in de Bundesvorschtand gwählt worde.
Abgeordneter
Vo 1998 bis 2021 isch de Axel Fischer Mitglid vom dütsche Bundestag gsi, wo er zerscht über d Landeslischte vo Bade-Württebärg gwählt worde-n-isch. Dodernoch isch er jewils als Wahlkreisabgordeneter in de Bundestag iizoge. Bi de Bundestagswahl 2005 het er 48,3 % vo de Erschtschtimme übercho, 2009 45,2 %, bi de Bundestagswahl 2013 53,3 %. und bi de Bundestagswahl 2017 40,5 %. Zue de Bundestagswahl 2021 isch er nümmi aatrette.
Ab em 1. Januar 2009 isch de Axel Fischer de Vorsitzende vom Usschuss Technologie, Luft- und Raumfahrt bi de Weschteuropäische Union gsi.
Kirchberg an der Murr
Kiberg (amtlich Kirchberg an der Murr) ischt a Gmoed em Rems-Murr-Kroes en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Kiberg leit an dr Murr, eme Nebefluss vom Necker.
Vo dr Gmarkong send 63,2 % Landwirtschaftsfleche, 17,2 % Wald, 16,2 % Sidlongsfleche ond 3,4 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Kiberg gheret ao no d Weiler Frühmeßhof, Neuhof, Rundsmühlhof ond Zwingelhausen ond s Gheft Obertorhöfe.
Gschicht
Kiberg ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1245 als Kircberc.
Verwaltong
Kiberg hot mit dr Stadt Bagene ond dr Gmoede Allmerschbach, Althitte, Aoewald, Aschbe, Burgstette, Oppeweiler ond Weisse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes vo Kiberg ischt dr Frank Hornek.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vo Kirchberg an der Murr ghert zom Schwäbisch.
Nordhausen (Unterelsass)
Nààrds (frz. Nordhouse, dt. Nordhausen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement. S Dorf bildet e Viereck mìt Ooscht (Osthausen), Sundhüse (Sundhausen) und Weschthüse (Westhausen).
Gschìcht
Nààrds ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 770.
Bollschweil
Bollschwil (amtlich Bollschweil) isch e Gmei im Hexedal un lit guet 10 km südlich vu Friburg im Brisgau.
Geographi
Zwisch em Hohfirst als Süddeil vum Schimbergmassiv un em Schwarzwald im südliche Hexedal gläge, ghört Bollschwil sowohl zue dr sognennte Vorbergzone as au scho zum Schwarzwald, wil dur d Gmei d Hauptverwerfig zwische Oberrhigrabe un Schwarzwald verlauft. Dr Ortsdeil St. Ulrich lit vollständig im Hochschwarzwald.
Nordhausen (Unterelsass)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Bollschweil
Gschichte
Nooch 1087 gründet dr Ulrich von Zell (†1093), dr Prior vum Priorat Zell, e Nonnechloster z Bollschwil, wo 1115 uf Sailede verleggt worre isch.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Nordhausen (Unterelsass)
Verwàltung
vun Nààrds ìsch. Nààrds ghert zem Kommünàlverbànd.
Bollschweil
Asässigi Undernämme
In Bollschwil wird am Hohfirst scho lang Chalchabbau betriibe. Au hüt noch wird vu dr Knauf Marmorit GmbH Chalch abbaut.
Igmeindige
St. Ulrich un dem si Ortsdeil Geiersnest sin im Zug vu dr Gmeireform zum 1. Jänner 1974 igmaindet worrε.
Nordhausen (Unterelsass)
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Nààrds ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Bollschweil
witteri Ortsdeile
S Chalchbergwerch lit bi Ellighofe westlich vum Hauptort. Zue Bollschwil ghört au südlich vum Hauptort die nördlich Hälfti vum Wiler Güetighofe.
Bligg
Dä Bligg (* 30. Septämber 1976 z Züri als Marco Bliggensdorfer) isch eine vo dä erfolgrychschte Schwyzer Rapper und chunnt us Züri.
Bollschweil
Söhn un Döchter vu dr Gmei
Adolf Max von Holzing-Berstett, dr Vadder vu dr Lyrikeri Marie Luise Kaschnitz het si Familiesitz z Bollschwil, si selber isch under anderem z Bollschwil ufgwaxe.
Bligg
Er hät imene Interview gseit, dass er gern Tracks würdi ufneh mit: LuL DXE, MORPH, und einige internationale Hip-Hop-Artiste wie zum Bispil mit em Lionel D, en Rapper us Frankriich.
De Bligg engagiert sich au in Zsämmenarbet mit em SFDRS für d Suizid-Prävention.
Uuszeichnige
Im Jahr 2009 isch dr Bligg für sii Album 0816 mit em Swiss Music Award in dr Kategorii Best Album Urban National uuszeichnet worde. Bi dr Priisverleihig z Züri isch dr Rapper au in dr Rubrik Best Song National nominiert gsi.
Rüssingen (Lothringen)
Réisséng (lothrìngisch; frànzeesch Russange, ditsch Rüssingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Réisséng lijt àn dr frànzesch-luxeburjische Granz ìm Nordweschte vum Département Moselle, uf re Heche zwìsche 294 un 415 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Réisséng ìsch. Réisséng ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Réisséng ghert zem Moselfrankisch.
Villars-sur-Glâne
Geografi
Villars-sur-Glâne liit ùf, 4 km weschtlich va de Kantonshùùptstadt Fryybùrg a de obere Glâne im Fryybùrger Mittelland. Zue de Gmiin Villars-sur-Glâne ghööre o d Quartier Cormanon, Les Daillettes ù Bertigny (tüütsch Brittenach), d Induschtrisidlig Moncor ù de Wyyler Sainte-Apolline. Va de Gmiinflechi si 35,6 % landwirtschaftlichi Flechi, 18,1 % Waud, 45,5 % Sidligsflechi ù 0,7 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Villars-sur-Glâne si Freiburg, Marly, Hauterive, Matran, Corminboeuf ù Givisiez.
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 30,5 % gläge.
Religion
71 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 8,9 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 9339 Yywoner 77,2 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 10,9 % Tüütsch ù 11,9 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 53 va de 9339 Yywohner ggredt.
Sandweiler
Ortsdail
Zue Sandweiler ghere d Ortschafte Findel un Sandweiler, derzue d Wyler un Gheft Birelergronn, Birelerbarrière, Birelerhaff, Greiwelscheier un Neimillen.
Georgafi
Im Naturschutzbiet Birelergronn im Dal vu dr Birelerbaach fließt Wasser us Quälle, wu as Drinkwasser fir Sandweiler un d Stadt Luxeburg brucht wird.
Verwaltig
Sandweiler ghert zum Kanton Lëtzebuerg im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Sandweiler isch dr John Breuskin. Scheffe sin d Jacqueline Breuer un dr Paul Ruppert. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Gschicht
Sandweiler isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1083 as Santwilre.
Am 1. Jänner 1874 isch us dr Sektione Hamm un Polvermillen, wu bis dert zue Sandweiler ghert hän, di aigeständig Gmai Hamm entstande, wu hite ne Dail vu dr Stadt Lëtzebuerg isch. Dur e Gsetz vum 5. Juli 1939 sin d Ortschafft Kalchesbréck un dr Wyler Steppchen zue dr Stadt Lëtzebuerg chuu.
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Sandweiler ghert zum Moselfränkisch.
Verchehr
Dr Luxeburger Flughafe (Aéroport de Luxembourg) lyt im Ortsdail Findel.
Tunau
Tunau [IPA: 'tu:naʊ] isch e Gmeind im Landchreis Lörrach, Bade-Württeberg, Dütschland und e Mitglyd vom Gmeindeverwaltigsverband Schönau im Schwarzwald.
Geografy
Tunau litt am Rand vom Wysedal im Naturapark Südschwarzwald uff 580 bis 1163 Meter Höchi. Nochbergmeinde sin Utzefäld im Norde und Schönau im Schwarzwald im Oste, Weste und Süde.
Züe de Gmeind Tunau ghöre s Dorf Tunau, de Wyler Bischmatt und de Zinke Michelrütte.
Gschicht
Tunau isch 1320 zum erschte Mol urkundlig erwähnt worre. Sällemols isch es Eigedum vom Kloster St. Blasie gsi, wo s Vorkomme vo Silber hät nütze wölle.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Bildig
Z Tunau git s weder e Kindergarte no e Schüel. Grund- und Hauptschüel sowie s Gymnasium sin z Schönau im Schwarzwald. Di nächsti Realschüel isch z Zell im Wysedal.
Crystal Palace (Gebäude)
Dr Crystal Palace (dütsch „Kristallbalast“) isch en Usstelligsgeböid, wo dr britisch Archidekt Joseph Paxton bsundrigs für die ersti Wältusstellig 1851 z London (Great Exhibition) entworfe und dr Charles Fox baut het. Es isch im viktorianische Baustil im Hyde Park baut worde und wo d Wältusstellig ume gsi isch het mä s uf Sydenham in s Londoner Kwardier Lewisham versetzt, het s e bitz vergröösseret und 1854 wider eröffnet. Es isch ganz us Iisedreeger und Glaasblatte konstruiert gsi und vo doo isch dr Naame Crystal Palace cho, wo s Satiremagazin Punch für en erfunde het. 1936 isch dr Crystal Palace im en Brand vollkomme zerstöört worde.
Max Strecker
Dr Max Strecker (* 8. Juli 1906 z Stuegert, † 16. Februar 1991 en Mincha) isch a schwäbischer Humorischt, Volksschauschbiiler, Schriftsteller ond Sänger gwäa.
Aus seim Leaba
Dr Max Strecker ischt am 8. Juli 1906 z Stuegert uf d Welt komma. Weil’r scho als jonger Kerle an Hang zom Theater ghet hot, hot’r glei nôch seira Schualzeit d Schauschbiilerei studiirt. Wia-nr dô drmit fertich gwäa ischt, hot’r sich ârâ Schauschbiilertrubbe ôgschlossa, wo vo Ort zo Ort zoga ischt ond uf-em Land Gaschtschbiil gäa hot. Schbätr hot’r en seira Hoimetstadt Theater schbiila kenna. Deet ischt au s Fernseha uf-en ufmerksam worra. Vo 1960 bis 1967 hot’r en sellra legendära Serie vom Hessischa Rondfonk Die Firma Hesselbach a Roll kriagt. Dô dren isch’s om a hessischa Druckerei ond d Problem en dr Familie vom Chef ganga. Selle send em Lauf dr Zeit emmr meh en Vordrgrond dredda. Drom hot dui Serie ab dr zwoida Staffel da Titl Die Familie Hesselbach kriagt. Dr Max Strecker hot dô dren ondr ma Haufa Hessa en 36 Folga da schwäbisch schwätzenda Buachhalder Münzenberger gäa. A bedeidenda Roll hot’r au 1963 en sellem satirischa Fernsehfilm Orden für die Wunderkinder vom Regisseur Rainer Erler ghet, wo-nr da schwäbischa Direktr Wägele gschbiilt hot, wo oms Vorrecka s Bundesvrdenschtkreiz hot wella. Em Lauf dr Zeit send noh an Haufa Produkziona firs Kino ond hauptsächlich firs Fernseha drzuakomma. Drneaba ischt’r au en viil ondrhaltsame andre Fernsehsendonga uftredda, wo-nr en Sketsch mit seim schwäbischa Dialekt d Leit zom Lacha brôcht hot. Manchmôl hot’r sich au als Schriftsteller betädigt. So isch zom Beischbiil des Theaterstick Seine Durchlaucht, der Schneider vo ehm. Des Stick ischt 1967 au mit-em selbr en dr Titlroll firs Fernseha vorfilmt worra.
Zamma mit seira Frau hot dr Max Strecker zwoi Kendr ghet, a Mädle ond an Bua. Dr Soh Frank (1941 uf d Welt komma) ischt en d Fuaßstapfa vo seim Vaddr dredda ond au Schauschbiiler ond schbätr Regisseur worra. Gemeinsam mit seim Vaddr hot’r au a baar Schallbladda rausbrôcht, wo-mr se boide en schwäbische Sketsch heera kôô.
Am 16. Februar 1991 hot dr Max Strecker en Mincha d Auga fir emmr gschlossa. 84 Johr alt isch’r worra. Sei Soh Frank hot-en bloß om nai Johr ibrleabt. Sellr hot em Johr 2000 da ledschda Schnaufer doa ond ischt bloß 59 Johr alt worra.
Kaltbrunn
Kaltbrunn isch de Name vo folgende Ort:
Yusuf Asʾar Yathʾar
Kwelle und Naame
Dr Yusuf Asʾar Yathʾar wird in verschiidene zitgenössische altsüdarabische, sürische und büzantinische Kwelle erwäänt. Au verschiideni spööteri jüdischi, christligi (wie s Buech vo de Himjare und Kebra Negest) und islamischi Kwelle (drunder dr Koran 85:4) bezien sich uf en.
In sine altsüdarabische Inschrifte erschiint dr Köönig as Yusuf Asʾar Yathʾar, die islamischi Dradizioon säit em. Die christlige Kwelle bruche verschiideni Nääme, so häisst er im (zitgenössische) Brief vom Simon vo Beth-Arscham Dimnon und im spöötere Buech vo de Himjare Masruq.
Si Herrschaft
Dr Yusuf Asʾar Yathʾar het sich an d Macht butscht. Es isch mööglig ass er zum Juudedum konwerdiert het, zum vo de Groossmächt Ostrom, Persie und Aksum unabhängig z bliibe.
D Reakzioon vo de Aksumite isch schnäll choo. Um 525 het dr Negus Ella Asbeha e milidärischi Expedizioon uf Himyar organisiert und het si Wasall Sumyafa ʿAshwaʿ as Herscher iigsetzt. Dr Yusuf Asʾar Yathʾar isch im Kampf gfalle.
Liste von alten Bäumen in der Schweiz
Der Artikel beschrypt alti und grossi Böim i de Schwiiz.
Brauerei Feldschlösschen
D Brauerei Fäldschlössli isch e grosse Härsteller vo Bier und andere Getränk in dr Schwiiz.
S Undernääme, wo hütt offiziel Feldschlösschen Getränke AG heisst, isch z Rhyfälde im Kanton Aargau dehei. Sid em Joor 2000 isch’s en Dochterfirma vom dänische Carlsberg-Konzärn.
D Fabrigg mit dr schöne Architektur, wo mit alte Elemänt vom Burgebau spilt, stoot ufem offene Fäld weschtlech vo Rhyfälde, grad näb dr Ysebaan und dr Autobaan. Si isch ane 1876 gründet worde; s Wasser für d Sudhüüser chunt us ere Kwelle bi Magde. D Firma het am Afang «Kollektivgesellschaft Wüthrich & Roniger Brauerei zum Feldschlösschen» gheisse und isch ane 1890 d Akziegselschaft Brauerei zum Fäldschlössli worde.
Sukzessyv het d Rhyfälder Brauerei vil anderi Bierbrauer i dr Schwiiz übernoo und isch do drmit sitem 20. Joorhundert im Land e füerende Produzänt vo Bier; wo i anderne Stedt d Bierfabrigge zuetoo worde sind, isch das für die Regione und für d Fründ vo däne Biermargge schwirig gsi.
Fäldschlössli het vor allem i dr Dütschschwiiz überall ganz vil Restaurant exklusiv beliferet und deils au grad übernoo. Di unzäälige belüchtete Wirtshuusdafele mit em Signet vo dr Rhyfälder Fabrigg sind eigentlech eso öpis wien es visuels Kulturguet im öfentleche Ruum vo dr Schwiiz.
S Fäldschlössli het sech au a Fabrigge, wo Mineralkwelle i dr Schwiiz vermarktet, beteiliget, öpe a däne vo Eglisau, Elm, Ifferte und Passugg.
Neue Zürcher Zeitung
Di Neu Zürcher Ziitig (churz NZZ) oder, wie z Züri di Altiihäimische säged, d Züri-Ziitig isch die eltischt Zürcher Tagesziitig. Wäge demm und au will d Redaktion traditionell liberal-bürgerlich (em Zürcher Freisinn nööch) isch, seit men ere au die alt Tante vo de Falkestraass. D NZZ isch aber au e groosses Schwizer Medjeundernäme.
Was si isch
Hüt hät si än internationale Rueff als e seriösi und aaschpruchvolli Ziitig, und bsunders als Wirtschaftsblatt. Si gilt als die drittbescht Ziitig vo de Wält, nach de New York Times us de Staate und de Financial Times vo Ängland. D Tagesuusgab hät im Jaar 2014 en Uuflag vo ungfäär 108'000 Exemplar, wo s im Jaar 2004 no 166'000 gsi si. I Sache Ussland, Wirtschaft, Börse, Kultur und Biilage isch d NZZ i de Schwiz füerend und hät au z Tüütschland en sehr en guete Ruef. I Sache Schwiz und Züri isch si als liberali Ziitig partejisch, aber laat au di politische Gägner uusfüerlich z Wort cho.
En wichtige Aschpäkt isch, das bi de NZZ de Metteur, also dä, wo de Siteumbruch macht, mues luege, wien er d Artikel uf d Site bringt und nöd wie bi fascht allne andere Ziitige, wo de Redakter sich em Layout mues aapasse. So chunts nöd vor, das plötzlich wichtigi Sache usegchürzt wärded. D Regle, wos rächts oder uf de nöchschte Siite witergaat, sind früener zimmli undurchsichtig gsii, aber sit de Layout-Renovazion im 2006i häts deetdure pesseret. Sither sind au fasch ali Bilder farbig, bis deet ane häts nu Farbbilder gge, wos en Gwünscht gsii isch.
Gschicht
D NZZ isch 1780 vom Salemaa Gässner als Zürcher Ziitig ggründet worde. Wäge Problem isch si dänn nöd wie planet am 1., sondern erscht am 12. Jänner s erscht Maal usecho. Im 1821i hät si de Name gwächslet. Sit doo gheisst si «Neui Zürcher Ziitig». Sit 1868 isch si en Aktiegsellschaft.
Bis am 6. Dezämber 1869 isch d NZZ einisch pro Tag usecho; vom 7. Dezämber 1869 bis am 2. Jänner 1894 zweimal; vom 3. Jänner 1894 bis am 28. Septämber 1969 sogar drüümal. Dänn vom 29. Septämber 1969 bis am 29. Septämber 1974 wider zweimal und sit em 30. Septämber 1974 gits wider ei Uusgaab pro Taag. De Grund isch de Wunsch nach Aktualitäät gsi. Wo dänn aber s Radio und spööter de Färnseh immer mee uufchoo sind, liferet d Ziitig hüt mee Hintergründ als nu die letschte Mäldige.
Vor 1780 häts zwee Vorläufer ggee: d Mäntig-Ziitig und d Dunschtig-Ziitig. Aber die zeled nöd fürs Alter. I der Eerschti häd d NZZ nu us em Ussland prichted, will z Züri no Zensur ggee häd. Us säbere Ziit häd si bis zum hütige Taag eis vo de grööschte Korreschpondäntenetz.
Sit 1995 wird d NZZ nöd nu i de Schwiiz truckt. D Schwiizer Uusgaab z Schliere bi Züri, di Internazional Uusgaab z Passau bi de Neue Passauer Press, z Offebach bi de Offebach-Poscht, und sit em 2002 au no z London. Di internazionali Uusgaab häd d Färnuusgaab abglööst, wos sit 1937 ggee häd und immer en Tag hinedrii gsi isch. I de internazionale Uusgaab sind die bede Bünd Inland und Züri imene Bund Schwiiz zämegfasst.
2018 häd d NZZ Gruppe en Teil vo de regionale Meedie i d Firma CH Media ineggää.
Wem si ghöört
Di Neu Züri Ziitig ghöört ere Akzjegsellschaft. Vo den öppe 1400 Akzjonäär hät jede höchschtens eis Prozänt vo de Akzje. Bis vor e paar Jaar häd mer müesse Mitgliid vom Zürcher Freisinn sii. Hüt langets, wämmer e liberali Gsinig hät.
Schefredakter isch de Eric Gujer, Verwaltigsratspresidänt de Etienne Jornod.
Anderi Produkt vo de NZZ-Gruppe
De Name NZZ wird äna für anderi Produkt pruucht:
I de letschte Ziit hät d NZZ-Gruppe au verschidigi Regionalziitige und Heftli kauft:
Ano zu de NZZ-Gruppe ghöret:
D NZZ Druckerei NZZ Print z Schliere druckt au für Chunde.
Christian Streich
Lewe un Beruef
De Streich isch de Suhn vun eme Metzger un isch im sidbadische Eimeldinge ufgwachse. No de Schuel het er e Lehr zum Induschtriikaufmann bi de Fritz Düsseldorf GmbH gmacht. Mit 25 het er uf em Zweiter Bildigsweg am Kolping-Kolleg z Friburg s Abitur noogmacht un het deno Germanischtik, Sport un Gschicht fir s Lehramt studiert.
Spiilerkarriere
Sini aktiv Karriere as Fueßballer het er 1983 bim Friburger FC in de Oberliga Bade-Wirtteberg aagfange. In sire erschte Saison isch er mit dr Mannschaft Meischter wore, in dr Ufstigsrundi zue de 2. Fueßball-Bundesliga isch de Verein awer am FC 08 Homburg un em VfR Bürstadt hange bliwe. Noch ere witere Saison bim FFC isch de Mittelfeldspiiler 1985 in d 2. Bundesliga zue de Stuegerter Kickers gwechslet. Dert het er in zwo Spiilzite 21 Iisätz ghet un deno uf Friburg retur kumme, wun er bim Zweitligakonkurrent Sport-Club Friburg unterschriwe het.
No eire Saison het er de Sportclub wider verlosse un isch zum Zweitligischt FC 08 Homburg gange, wun er mit 1989 as Vizemeischter in di 1. Bundesliga ufgstige isch. In de Bundesligasaison 1989/90 isch er zue zeh Iisätz fir Homburg kumme. Noch em direkte Widerabstig het er ufghert mit sire Profikarriere un het bis 1994 nomol bim Friburger FC gspiilt, wun er in de Saison 1991/92 mit 13 Dreffer beschte FFC-Dorschitz wore isch. ).
Trainerkarriere
Anne 1995 isch de Streich as Jugendtrainer zum Sportclub Friburg returkumme. Mit de A-Juniore het er 2006, 2009 un 2011 de DFB-Juniore-Vereinspokal un 2008 dur e 2:0-Finalerfolg iwer de VfL Wolfsburg di ditsch A-Jugendmeischterschaft gwunne. Wu im Summer 2007 de Robin Dutt as Scheftrainer vu de Profimannschaft verpflichtet wore isch, isch de Streich zuesätzlig Trainerassischtent wore, het awer in de Hauptsach witer fir d A-Jugend gsorgt. Unter sire Leitig hän e baar Jugendspiiler de Gump zue de Profi gschafft, doderunter de Dennis Aogo, de Jonathan Pitroipa, de Daniel Schwaab, de Eke Uzoma, de Ömer Toprak un de Oliver Baumann.
Am Aafang vu de Saison 2011/12 isch de Streich Co-Trainer vu de 1. Mannschaft unter em neie Trainer Marcus Sorg wore, wu de Noofolger vum bisherige Scheftrainer Dutt wore isch, wu zue Bayer Leverkusen gwechslet isch.
Am 29. Dezember 2011 isch de Streich Scheftrainer vum Sportclub Friburg wore. Er het d Noofolg vum Sorg iwernumme, wu am nämlige Dag in Urlaub gschickt wore isch, wel s z wenig Erfolg gee het (nur drei Siig us 17 Spiil). D Ruggrundi unter em Streich isch fir de Sportclub erfolgrich verloffe; d Mannschaft het d Abstigsräng verlosse un het am 32. Spiildag de Klasseerhalt gschafft. Dur der iwerraschend Erfolg un dur sini unkonventionelle Uussage uf Pressekonferenzen het de Streich e seli hochi mediali Ufmerksamkeit kreigt. De lokal Fernsehsender TV Südbaden het em e Videokolumne (Streich der Woche) gwidmet, wu bal au di Badisch Zitig ufgfriffe het.
Weg em iwerraschende Erfolg un de guete Leischtige vum Sportclub Friburg in de Ruggrundi 2011/12 isch de Streich bi de Wahl zum Trainer vum Johr 2012 uf de dritt Blatz hinter em Jürgen Klopp un em Lucien Favre kumme. Wu de SC Friburg in de negschte Saison 2012/13 iwerraschend uf de fimft Tabelleblatz kumme isch un si dodemit fir d Europa League qualifiziert ghet het, isch de Streich bi der Wahl zum Trainer vum Johr 2013 hinter em Jupp Heynckes uf de zweit Blatz kumme, no vor em Klopp.
Am 10. Mai 2013 het er si Verdrag bim SC Freiburg, wu no bis 2014 gange isch, langfrischtig verlengeret.
Katrin Schütz
D Katrin Schütz (* 20. Meerz 1967 z Ettlinge) isch e dytschi Bolitikeri (CDU). Si isch vu 2006 bis 2016 Mitglid vum Landdag vu Bade-Wirttebärg gsii un vu April 2014 bis Juni 2016 Generalsekreteeri vu dr CDU Bade-Wirttebärg. Syter Mai 2016 isch si Staatssekreteeri im Wirtschaftsminischterium vu Bade-Wirttebärg.
Lääbe, Uusbildig un Beruef
D Schütz isch as eltschs vu acht Gschwischtrig ufgwachse. Si het di mittler Ryfi gmacht un derno Dameschnyderi glehrt. Vu 1988 bis 1991 het si as Yychaiferi un Abdailigslaiteri gschafft un vu 1991 bis 2006 isch si Gschäftsfiereri vu dr Firma Sport Schütz z Charlsrue gsii. In ihrer Freizyt duet d Schütz Langstreckine laufe, si isch scho ne baar Mol bi Marathon un Halbmarathon mitglofe, unter anderem z Paris, z Berlin un z New York.
Bolitik
Anne 2005 isch d Schütz stellverdrättendi Chraisvorsitzeri vu dr Fraue-Union z Charlsrue wore un 2009 Bezirksvorsitzeri vu dr Fraue-Union Nordbade. Im nämlige Johr isch si Mitglid vum Landesvorstand vu dr CDU Bade-Wirttebärg un Stellverdrättendi Landesvorsitzeri vu dr Fraue-Union Bade-Wirttebärg wore. Anne 2011 het si s CDU-Projäkt Frauen im Fokus initiiert, wu s Zyyl het, mit Fraue z discpetiere un si fir d CDU z ginne.
Am 14. April 2014 isch d Schütz kummissarischi Generalsekreteeri vu dr CDU Bade-Wirttebärg wore, uf em 66. Landesbarteidag am 24. Jänner 2015 z Ulm isch si in däm Amt bstetigt wore.
Bi dr Landdagswahl 2006 het si s Diräktmandat im Wahlkrais II Charlsrue gwunne un isch derno bis anne 2016 Mitglid vum Landdag gsii. Im Landdag isch si 2006 bis 2011 stellverdrättendi Vorsitzeri vum Uusschuss fir Wisseschaft, Forschig un Chunscht gsii un Mitglid im Uusschuss fir Finanze un Wirtschaft, derzue vu 2009 bis 2010 Mitglid vu dr Enquetekommission „Fit fürs Leben in der Wissensgesellschaft – berufliche Schulen, Aus- und Weiterbildung“ gsii. Vu 2011 bis 2016 isch si Vorsitzeri vum Uusschuss fir Integration un Mitglid vum Uusschuss fir Wisseschaft, Forschig un Chunscht un im Uusschuss fir Finanze un Wirtschaft, derzue 2012 bis 2014 au Mitglid im Untersuechigsuusschuss „Ankauf der EnBW-Anteile der Électricité de France (EdF) durch das Land Baden-Württemberg und seine Folgen (EnBW-Deal)“.
Schwäbische Juden
Juda em Schwäbischa geids seid em Aafang vom 13. Johrhondert (oogfähr 800 Joor). Se send soweid s Obrgkeita rlaubd henn, ned blos Hendlr gwea, sondr au Handwerkr ond Baura. Des widrschbrichd em Bild mo viile vo de Jude se gmachd henn ond no machad.
Gschichd
D Gschichd vo de Juda war zemle durchanand. Weil d Chrischda koine Zensa vo Chrischda hend nemma dürfa, hend se s Juda geba, mo s no hend vrleiha kenna. Ond wann d Schulda z graoß worra send, hod ma d Juda oifach vrjagd odr ombrochd odr d Schulda bei Juda fr oogüldig deklarierd. Nach ara Weile hend se no zruck komma dürfa.
Grend fr Judavrfolgonga
En dr Zeid vo 1933 bis 1945 hod ma se aus Rassagrend vrfolgd, vrjagd ond ombrochd soweid se ned hend auswandra kenna. D Juda saged dzua Schoa.
Wohnbläds
Moischdns warad Juda en Schädt. Auf am Land hods au Dörfr gea, mo Juda gwohnd henn. Beischbiil send Judadörfer wia Jebenhausen (Gepenge), Rexinge (Horb), Baisingen (Roadaburg), Freudental odr Buttenhausen (Mensenga).
Blätz wo Juda gwohnd hend:
Synagoga
Jede Gmoind vo Juda hod a Gebetshaus, a Synagog, brauchd. Die hod en ara Endfernong sei müassa, mo ma z Fuaß laufa kaa (d Regla vo da 1000 Schritt), weil vrbodda isch, am Sabbad gwisse Sacha z braucha.
Friidhof
A jüdischa Friidhof war au needig. S Begraba hod au Regla ghedd, od d Gräbr sodded fir emmer gelda.
Heid
Heid send Juda meh odr mendr assimilierd.
Amergonga
<references group="A" />
Saint-Just
Saint-Just isch
mit eme Namezuesatz:
Unterrheinkreis
Dr Unterrhyychrais (amtli Unter-Rheinkreis) isch e Mittelinschtanz vu dr Staatsverwaltig vum Grooßherzogtum Baade gsii, wu s vu 1832 bis 1864 gee het.
Gschiicht
Zum 1. Mai 1832 sin di bishärige segs Chrais ufgleest woore un us Cheschtespargrind dur vier nei grindeti Chrais ersetzt woore. D Beheerd het derzue au nimi Kreisdirektion ghaiße, sundern Kreisregierung. Us em Neckerchrais un dr Ämter vum Main- un Tauberchrais sich dr nei Chrais mit em Sitz z Mannem bildet woore.
Kirsche (Frucht)
Grease (vu lat. ceresia) sin roti un schwarzi Frücht. Si wachse uf Baim un wärä broche. Zum Greasebrache brücht mr a Greaseleidere un a Gradde. Dr Gradde het mr am Beschde ame Gurt um dr Büch.
Unterrheinkreis
Gschiicht
E jeede vu dr Chrais het e Chraisregierig kriegt, wu ne Regierigs-Diräkter voorgstande isch. Zue dr Chraisregierig hän derzue au Regierigs-Reet un Regierigs-Assessoore gheert.
D Chraisregierige sin fir alli Sachbiet verantworli gsii, wu zue dr Staatsverwaltig gheert hän: Ufsiicht iber d Ämter (Bezirksämter), Ufsiicht iber dr greescht Dail vu dr Lokaal- un Beziirksstiftigfe, Indigenatserdailig (Haimeträächt), Gwäärbskunzessioone, Dienscht- un Stroofbolizei un anderi.
Kirsche (Frucht)
Üsser dane hoche Greasebaim het mr au de niedere Süergreasebaim, wu mr kei Leidere brücht.
Unterrheinkreis
Gschiicht
Mit em Gesetz, die Organisation der innern Verwaltung betreffend vum 5. Oktoober 1863, wiirksam zum 1. Oktoober 1864, sin di vier alte Chrais ufgleest un dodermit di mittler Verwaltigseebeni abgschafft woore. An d Stell vu dr Mittelinschtanze sin d Landeskommissärbezirk as raini Ufsiichtsorgaan drätte. S Biet vum eemoolige Unterrhyychrais isch em Landeskommissärbezirk Mannem zuegoornet woore.
Kirsche (Frucht)
Grease wärded au uuspresst und de Saft denn brännt, das git de Kirsch. En bekannti Sorte isch de Zuger Kirsch.
Unterrheinkreis
Di baadische Chrais im Verglyych
Dr Unterrhyychrais isch vu dr Flechi här un au vu dr Yywohnerzahl dr drittgreescht vu dr vier Chrais gsii.
Wortatlas der kontinentalgermanischen Winzerterminologie
Dr Wortatlas vu dr kontinentalgermanische Winzerterminologii (dt. Wortatlas der kontinentalgermanischen Winzerterminologie, churz WKW) isch e interdisziplinäre un internationale Sproch- un Sachatlas vu dr dradizionälle Fachsproch vu dr dytschsprochige Räbbuure z Europa. Är dokumäntiert di d Räbburekultur in dytschsprochige Biet, wu dur soziale, tächnische un bolitische Wandel im Umbruch isch.
Im Noofolgprojäkt Werterbuech vu dr dytsche Winzersproch wäre di erhobene Matrialie lexikografisch ufgschafft.
An däm Atlas isch ab 1979 am Inschtitut fir Gschichtligi Landeskund an dr Universitet Mainz gschafft wore, finanziert vu dr Mainzer Akademii vu dr Wisseschafte un dr Literatur.
Sprocherhebig
Vu 1981–1986 sin in 14 europäische Staate un iber 420 Ortschafte fascht 1.000 Räbbuure befrogt un ihri Uussage uf eme Donband feschtghalte wore. S Erhebigsbiet sin di (zem Deil ehmolige) dytschsprochige Biet z Europa, vu Oscht- un Weschtdytschland, Frankryych, Luxeburg, dr Schwyz, Liechtestei, Italie, Südtirol, Tschechoslowakei, Eschtryych, iber Pole, Jugoslawie, bis in dr Sowjetunion, z Ungarn un z Rumänie. Di sproch- un sachkundige Erhebige fir dr Atlas gehn vu dr Ahr, dr Mosel un dr Saar bis in d Walliser Alpe, vum Neueburgersee (Schwyz) iber s Burgeland in s Banat (Ungarn) un vum Karpateboge (Rumänie), iber d Krim uf Transkaukasie (Tiflis). S nerdligscht dytschsprochig Räbböubiet isch bi Grünberg (hite Zielona Góra)) z Schlesie gläge, wu s e bekannte suure Wyy gee het.
Publikation
Zwische 1990 un 1996 sin drej Bänd vereffentligt wore: e Yyleitigsband, e Charteband un e Kommentarband.
Obenheim
Owene (frz. Obenheim, dt. Obenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geografie
Owene lejt àm Rhin-Rhone-Kànàl, durich dr Ort geht d Departementsstroß D 468.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Owene ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Sueskanal
Dè Sueskanaal (au Suezkanaal,, Qanāt as-Suwais) isch èn Schifffahrtskanaal z Ägyptè zwischè dè Haffèschtädt Port Said un Port Taufiq bi Sues, wellè s Mittelmeer übber dè Isthmus vo Sues mit èm Rootè Meer vobindet un dè Seeschifffahrt zwischè m Nordatlantik un Indischè Ozean dè Wäg um Afrika ersparè duèt. Er isch am 17. Novembèr 1869 eröffnet worrè. Sini Längi übber Land bedrait 162,25 km. Sit dè 2009 fèrtiggschtelltè Vodüèfig isch er yschlièßlich dè nördlichè un südlichè Zuèfaartskanääl 193,30 km lang. Dè Kanaal bildet d Gränz zwischè Afrika un Asiè.
Dè Sueskanaal isch èn schlüüsèlosè Meerwassèrkanaal, wo – im Gegèsatz zu Kanääl wiè èm Panamakanaal, welli èn Höhèunterschyd übberwindet – kein ständigè Wassèrnõchschub benötiget.
Dè Kanaal ka vo allè Schiffen (Handels- un Chriègsschiff) vo allè Nationè zu allè Zitè (Fridèns- un Chriègszitè) zu glychè Bedingigè benutzt wörrè.
Für Chriègsschiff vo chriègfüürendè Nationè geltet beschtimmti Yschränkigè, zum Byschpill Durchfahrt ohni Halt un kei Vosorgig. Sell isch i dè einèwäg geltendè Konvention vu Konschtantinopel vum 29. Oktobèr 1888 voybart worrè. Chriègsschiff sin vopflichtet, iri Durchfahrt bim ägiptischè Ußèminischterium, èm Voteidigungsminischterium un dè Behördè für maritimi Sicherheit aazmeldè.
Vom Juni 1967 (Sechsdagechrièg) bis Juni 1975 isch dè Sueskanaal gschperrt gsi.
Patrioten
Mit Patriote cha gmeint si
Sueskanal
Schrybwys
Uusgehend vum arabischè Namè vo dè ägiptischè Stadt isch diè dütschi Transkription Sues korrèkt; so stõt si au im Dudè. Dè arabische Namè السويس wörd hocharabisch as-Suwais, ägiptisch es-Swēs uusgschprochè (wobi mo s w „änglisch“ – also als konsonantischs u – uusschprèchè duèt).
Diè öfters au aazträffendi Schrybwys Suez entschpricht dè änglischè un dè französischè Transkription.
Eignung für diè meischtè Schiff
Schiff, wo z groß für dè Sueskanaal sin, nennt mo Capesize.
Vokürzig vo dè Entfärnigè
Für dè übberwigendè Deil vo dè Schifffahrt zwischè m Nordatlantik (USA un Europa) un Vorderasiè/Asiè vokürzt s Bruuchè vom Sueskanaal d Entfärnung erheblich.
Als Byschpill siged folgendi Relationè uffgfüürt (Entfärnigè in Seemeilè):
Zuèlässigi Schiffsgrößi
Dè zuèlässige Düèfgang betrait sit Januar 2010 max. 66 ft bzw. 20,1 m. Sell gildet für Schiff bis zuè nèrè Breite vo 50 m. Dè max. Düèfgang reduzyrt sich bi breiterè Schiff schrittwys bis uff 40 ft bzw. 12,2 m für Schiff mit èrè Breiti vu 254 ft 3 in bzw. 77,49 m. S isch blaant, au d Uuswychkanääl entsprèchend z vodüèfè. È Machbarkeitsschtudiè für è witere Vogrößerig vom Düèfgang uff 72 ft bzw. 21,95 m isch im Gõõ.
Diè zuèlässig Höchi betrait max. 68 m.
Längi
Dè Kanaal hèt è übber Land füürendi Längi vo 162,25 km (Port Said bis Ismailia: 78,5 km; Ismailia bis Port Taufiq: 83,75 km). Vo Port Said uus füürt èn 2,4 km langè Wellèbrècher is Mittelmeer usè, wo urschprünglich dè durch d Wescht-Oscht-Strömig aagschwemmte Nilschlamm abhaltè hèt sollè.
Schifffahrtstechniscch fangt dè Sueskanaal a dè Tonnè aa, welli 22 km vor Port Said dè Aafang vo dè Yfahrtsrinnè un dè Wartezonè markyrt un hört 9 km südlich vom südlichè Uusgang vo Port Taufiq uff. Dõdruus ergit sich è Gsamtlängi vo 193,30 km.
Begegnigsschtellè
Dè Kanaal wörd eispurig befahrè un hèt deshalb drei Begegnigsschtellè vo insgsamt 78 km Längi: Port Said Eastern Entrance, Ballah By-Pass, Großè Bittersee mit Wartezonè.
Düèfi
Dè Kanaal hèt sit 2010 è Wassèrdüèfi vo 24 m.
Breiti
Im Nordè isch dè Kanaal am Wassèrschpygel 345 m un a dè Sollè 215 m breit. Im Südè lyget diè entschprechendè Maaß bi 280 m un 195 m.
Gezeitè
Dè Tidèhuub betrait 0,5 bis 0,7 m z Port Said un 0,8 m bis 1,4 m z Sues (nõch anderè Aagabè bis zu 2 m). Dè Sueskanaal hèt deshalb nu am südlichè Ènd è gringi Gezeitèschtrömig.
Streggèführig
Im Nordè fangt dè Sueskanaal mit dè Yfahrt zum Hafè Port Said bzw. zum Eastern Entrance, wo für d Entlaschtig vom Hafè un für d Zuèfahrt zum neuè öschtlichè Hafè diènt. Nõch ca. 18 km voeinigt sich dè öschtliche Zweig mit sellem vo Port Said diräkt nõch Südè füürendè Hauptkanaal. Sebbè füürt witer durch s früèner als Menzalehsee benamste Schwemmland, wo unter landwirtschaftlichè Flächè witgehend voschwundè isch un durch diè beidè Hälftè vom Ort El Qantara, bis er nõch ca. 33,5 km dè Ballah By-Pass erreicht, wo mit èrè Längi vo 10 km dè früènerè Ballahsee ersetzè duèt. Nõch èrè lychtè Biègig Richtung SSW un witerè 17 km erreicht dè Kanaal dè Timsahsee mit dè Stadt Ismailia. Dè Timsahsee wärd in èrè Kurvè mit großem Radius sitlich ligè glõ. Nõch 16 km fangt dè By-Pass aa, wo in südöschtlicher Richtig in dè Große Bittersee un zu dè dörtigè Wartezonè füürt. Die inènand übbergehendè Bitterseè hèn zämmè mit sellem By-Pass è Längi vo ca. 40 km. È lychti Kurvè un diè letscht, diräkt gu Südè füürendi Streggi vo ca. 27,25 km füürt zum Uusgang z Port Taufiq umittèlbar nebbè m Hafè vo Sues.
Suez Canal Authority
Eigètümer vom Kanaal isch d Suez Canal Authority, wo s sit èm 26. Juli 1956 git. Selli Organisation isch für dè Betrièb, Wartig, Reperatur un Erwiterig vom Kanaal sowiè dè Sicherheit vom Vokeer voantwortlich. Si stellt d Vokeersreglè (Rules of Navigation) un d Gebüürètabellè (Tolls) uff un zièt d Gebüürè y.
Vokeerssischteem
Dè Schiffsvokeer wörd durch è radar- un computergschtüeretes Vokeersleitsischteem übberwacht un gschtüèret.
Im gsamtè Kanaal bschtôt Lotsèpflicht. Für jedi Faart sin vir Lotsè zuèschtändig un zwar für:
D Högschtgschwindigkeit betrait 11–16 km/h je nõch Streggèabschnitt un dè Gezeitèschtrömig im Südènd vom Kanaal. Èn Mindeschtabschtand vo 2 bis 3 km isch yzhaaltè.
Vo Port Said fahrè däglich zwei Konvois ab: „N1“ um 00:00 Uhr un „N2“ um 07:00 Uhr. Vo Port Taufiq/Sues faart däglich ein Konvoi „S“ um 06:00 Uhr ab.
In èm komplizyrt schinendè Begegnigssischteem wartet „N1“ im großè Bittersee un „N2“ im Ballah By-Pass uff dè Gegèvokeer, wòhrend Konvoi „S“ vo Südè uus ohni Haalt durrèfahrè duèt un dè Kanaal z Port Said durch dè öschtliche By-Pass volôtt.
S Durrèfaarè duèret insgsamt öppè 12 bis 16 Stundè.
Gebüürè
D Gebüürè wörred nõch èrè Tabellè anhand vo dè „Suez Canal Net Tonnage“ (SCNT) in Sonderzièigsrächt berechnèt un in US-Dollar, Euro, Pfund Sterling un einigè anderè Wäärigè zallt.
D Suez Canal Net Tonnage ergit sich uss èm „Suez Canal Special Tonnage Certificate“, wo jedès Schiff bi jederè Yfahrt bruucht un wo vo dè voschidnè Klassifizyrigsgsellschaftè uusgschtellt wörd. D Reglè für selli Schiffvomessig sin urschprünglich durch è internationali Kommission 1873 z Konschtantinopel feschtglait worrè un findet sich hüt nõch zwischèzitlichè Ergänzigè un Aabassigè a d Entwicklig vom Schiffbau i dè Rules of Navigation vo dè Suez Canal Authority.
2012 hèt d Suez Canal Authority 5.129,7 Mio. USD für d Passage vo insgsamt 17.225 Schiff ygnõ, also im Durchschnitt öppè 298.000 USD pro Schiff. D Gebüürè sin asè hoch, dass es sich für Reedereiè (je nõch Raamèbedingigè, z. B. Prys für Chraftschtoff, Charterrõte un Fahrtgschwindigkeit; luèg Slow steaming) loonè ka, d Routè um s Kap vo dè Guètè Hoffning z faarè.
Sicherheitsvorkeerigè
Dè Kanaal wörd durch s erwäänti Vokeersleitsischteem übberwacht. D Rules of Navigation enthaaltè detaillyrti Aaforderigè an diè technischi Uusrüschtig vo dè Schiff. Unter anderem müèn starki Schywòrfer, Festmachleinè un Bötli zum Feschtmachè (samt dè örtlichè lizenzyrtè Crew) mitgfüürt wörrè. Entlang vom Kanaal sin alli 125 m Poller zum Feschtmachè vo dè Schiff vorhandè. D SCA haaltet Schlepper für Notfäll bereit. Dè Vokeer volauft praktisch unfallfrei. Trotzdèm hèt dè 85.000-DWT-Öltanker Tropic im Novembèr 2004 wegè m Maschinnèschadè d Fahrrinnè für è baar Däg blockyrt.
Süèßwassèrkanaal – Ismailia-Kanaal
Well dè Isthmus vo Sues urschprünglich fascht è reini Wüèschtè ohni Trinkwassèrvorkõ gsi isch, hèt mo schu i dè èrschtè Konzession feschtglait, dass zämmè mit èm Sueskanaal èn Süèsswassèrkanaal vom Nil gu Ismailia un witer nõch Sues baut wörrè muè. Demèntschprechend füürt hüt dè meischtens Ismailia-Kanaal benamste Süèsswassèrkanaal vom Nil bi Kairo durch s Wadi Tumilat nõch Ismailia. Vo dört füürt èn südlichè Zwyg nõch Südè übber Sues usè, èn anderè Zwyg füürt nõch El Qantara un vo dört barallel zum Sueskanaal nõch Port Said. Selli Kanääl sin hüt Deil vo uusdeentè Bewässerigsgebièt.
Dè Ismailia-Kanaal diènt hüt dè Vosorgig vo rund 12 Mio. Ywohner entlang èm Kanaal, bsunders z Ismailia un Sues, un unterschtôt dè Suez Canal Authority. Er hèt è Breiti vo meischtens 60 m un è Düèfi vo 4,6 m kurz nõch Kairo un 2,5 m bi Ismailia, wobi d Düèfi mit dè Johreszitè schwankè duèt. Well dè Kanaal in traditioneller Wys baut worrè isch, stôt er mit èm Grundwassèr in Vobindig, uss dèmm er wòrend dè Zit vom Nidrigwassèr (Januar bis März) erheblichi Wassermengè kriègt un a des er wòrend dè hochè Wassèrschtänd widderum großi Mengè abgit. S Kanaalwassèr isch belaschtet durch Schäddè a dè Uferböschigè sowiè diräkt a dè Induschtry, dè Landwùrtschaft un Wohnbebauig, wo sich a sim Ufer befindet. Bi Nidrigwassèr kunnt s zuè nèrè Algèbildig.
Zwischè Kairo un Ismailia git s acht Wassèruffbereitigsaalaagè, i dennè s Wassèr gfilteret un chloryrt wörd. Nõch èrè Untersuchig, wo 2004 durrègfüürt worrè isch, git s keini Colibakterien im uffbereitetè Wassèr, suscht abber mikrobiologischi, organischi un anorganischi Belaschtungè. D Untersuchig hèt dõher vorgschlagè, moderni Uffbereitigsmethodè znägscht uff iri Wùrksamkeit im örtlichè Klima hy z teschtè un denn entschprechènd aazwendè.
Fäärè
Es git 14 Fäärvobindigè mit 36 Fäärschiff (Auto- un Personèfäärè).
As-Salam-Kanaal
Mit èm As-Salam-Kanaal (Fridèkanaal) wörd Wassèr uss èm Damietta-Arm vom Nil gu Oscht gleitet un unterquert de Sueskanaal ca. 27 km südlich vom Port Said. Dè Kanaal isch Deil von èm großè Entwickligsbrojèkt, wo d Bewässerig un Besidlig vo großè drochènè Gebièt im Nordè vo dè Sinai-Halbinslè vorsièt. S erschte Deilschtugg isch 1996, dè Düker unter m Sueskanaal im Oktobèr 1997 fèrtiggschtellt. 2009 isch im Google Earth z erkènnè, wiè dè Kanaal um 78 km (Luftlinniè) volängerèt worrè isch. Dè Kanaal isch nõch Oschtennach nõch sim Sponsor Scheich el Djaber el Sabbah, èm Emir vo Kuweit, benamst worrè. È Abzwygig füürt weschtlich vom Sueskanaal gu Südè bis i d Gegènd vom Bittersee. Wi bi villè großè Bewässerigsbrojèkt wörred au dõ d Wassèrqualidät, d Größi vom Brojèkt un d Uuswùrkigè uff d Gebièt kontrovers diskutyrt.
Sueskanaal-Brugg
Uugfäär drei Kilometèr südlich vo al-Qantara überquert d Sueskanaal-Brugg (früèner bis 2011: Mubarak-Fridensbrugg) benamsti, virschpurigi Schrägseilbrugg dè Kanaal in èrè Höchi vo 70 m. Si isch dõmit 2 m höcher als diè maximal Höchhi vo dè Schiff. Diè gröschti Spannwiti vo dè Brugg, welli total 3,9 km lang isch, betrait 404 m. D Pùlonè sin 154 m hoch. S Bauwärch isch mit japanischer Unterschtützig errichtet un am 9. Oktobèr 2001 vom Bräsident Mubarak eröffnet worrè. Si isch Deil von èm größerè Brojèkt für d Entwicklig vom Sinai.
El-Ferdan-Brugg
Circa zwölf Kilometèr nördlich vo Ismailia stôt sit 2001 widder è Ysebahn- un Strõßèbrugg. D El-Ferdan-Brugg isch mit 340 m Spannwiti diè längscht Drèèbrugg vo dè Wält. A dè glychè Stell hèt mo devor scho zwei Bruggènè uffgschtellt: Dè erschte Bau uss èm Johr 1954 isch abgrissè worrè, sellè us èm Johr 1963 isch 1967 im Chrièg mit Israel gschrottet worrè. Diè jetzig Brugg isch von èm Konsortium unter Füürig vo dè Krupp Staalbau GmbH & Co. KG erbaut worrè.