cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jacques Chirac
Ààfàng vu sinera Kàrriar
Dr Jacques Chirac ìsch ìn da Johra 1960 a wìchtiger Mìtàrweiter vum Politiker Georges Pompidou gsìì.
Ar ìsch ànna 1965 ìn dr Gmeinrot vu Sainte-Féréole kumma, un ànna 1967 fer d Assemblée nationale gwählt worra.
Wo dr Georges Pompidou Präsidant vum Frànkrìch gsìì ìsch, ìsch dr Jacques Chirac mehrmols Minischter gsìì: Minischter fer Wìrtschàft (7. Janner 1971 – 5. Juli 1972), Minischter fer Làndwìrtschàft (6. Juli 1972 – 2. Hornung 1974), Ìnnaminischter (27. Hornung 1974 – 27. Mai 1974).
Àls Premier Ministre
Speeter, vum 20. März 1986 bis àm 10. Mai 1988, ìsch’r Premier Ministre vum François Mitterrand (PS) gsìì. Dia beide Manner sìn nìt gliich orientiart gsìì, ìn dr Politik; dia Situàtion nennt ma uf Frànzeesch „cohabitation“.
Pàrtèi
Dr Jacques Chirac hàt zitter 1971 ìn dr Pàrtèi UDR gheert. Àm 5. Dezamber 1976 ìsch dia UDR verschwunda; àm Plàtz hàt dr Chirac a nèia Pàrtèi grìnda: dr Rassemblement pour la République (RPR).
Ànna 2002 hàt’r wìder a nèia Pàrtèi grìnda: Union pour la majorité présidentielle (UMP).
Präsidantschàft
Àn da Wàhla vu 1981 un vu 1988 ìsch dr Chrac Kàndidàt gsìì, ar ìsch àwer nìt gwählt worra.
Vu 1995 bis 2002 hàt dr Jacques Chirac sina erschta Präsidantschàft gmàcht. Àn da Wàhla vum 17. Mai 1995 ìsch’r vor em Lionel Jospin üssakumma. Ànna 1997 hàt’r d Assemblée nationale gleest: noh dam hàt’r àls Präsidant kè politischa Mehrheit meh ghàà un hàt àls Premier Ministre dr Soziàlischt Lionel Jospin gnumma. So hàt’s bis 2002 wìder a „cohabitation“ gaa.
Ànna 2002 ìsch dr Jaques Chirac wìder Präsidant gwählt worra, vor sim Gegner Jean-Marie Le Pen. Dr Chirac ìsch därt mìt 82,2 % vu da Wàhla üssakumma. (Dia ungweehlig großa Zàhl zeigt hàuiptsachlig a Wìderstànd gega dr rachtsextrema Pàrtèi FN, vum Le Pen gfiahrt.)
Gemeinsàm mìt em Gerhard Schröder, hàt sìch dr Jacques Chirac ànna 2003 gega-n-em Kriag ìn Iràk gstellt.
Ànna 2005, àm Referendum fer d Europäischa Verfàssung, hàt dr Chirac derfer kampft. Trotzdam han, àn da Wàhla, 55,7 % vu da Stìmma dia Verfàssung àbglehnt.
Sehr ìntressiart ìn primitiva menschliga Kültür, dr Jacques Chirac hàt s „Musée des Arts premiers“, uf em Quai Branly z Pàris, àm 20. Juni 2006 igwèiht. Ar hàt d Grìndung vu dam Müsée àktiv unterstìtzt.
Àm 16. Mai 2007 hàt sina zweita Präsidantschàft ghàlta un dr Chirac hàt dr „Palais de l’Elysée“ verloo. Àls ehmàliger Präsidant, ìsch’r Mìtglìed vum „Conseil constitutionnel“ worra. Noh’ma Hìrnschlàg ànna 2005 ìsch’r schwächer worra, ìm März 2011 hàt’r mìt dara Funktion ghàlta.
Privàtlawa
Ànna 1956 hàt dr Jacques Chirac d Bernadette Chodron de Courcel ghirota, sa han zwei Tächter bikumma: d Laurence un d Claude.
Àm 2. Septamber 2005 hàt dr Jacques Chirac a Hìrnschlàg bikumma; ar ìsch ìm Militärspital „Val de Grâce“ bsorgt worra un hàt sina Präsidantschàft ohna Gsundheitsproblemer fertig brocht. Noh 2007 hàt'r àwer àndera Schwirigkeita ìm Kopf bikumma. ìn sina letschta Johra hàt'r d Gedachtnis verlora un ìsch nìmm vìel üssagànga.
Ar ìsch àm 26. Septamber 2019, dheim mìt sinera Fàmìlia, gstorwa.
Obergerlafingen
Obergerlafinge (amtlich Obergerlafingen) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Geografi
Obergerlafinge isch es Strossedorf i dr Ebeni zwüsche Ämmi un Oesch. D Gmeindsflächi umfasst 50,7 % langwirtschaftlichi Flächi, 19,1 % Waud, 29,6 % Sidligsflächi und 0,7 % suschtigi Flächi.
Nochbergmeine si Gerlafinge, Chriegstette u Rächerswiu im Kanton Soledurn u Choppinge u Zielebach im Kanton Bärn.
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,7 % gläge.
Religion
50,7 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 28,4 % römisch-katholisch.
Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,2 %, CVP 7,1 %, EDU 0,3 %, EVP 0,3 %, FDP 19,0 %. GLP 7,6 %, GP 5,1 %, SP 26,9 %, SVP 27,2 %, Suschtigi 1,4 %.
Gmeindspresidänt isch dr Beat Muralt (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,4 % gläge.
Sproch und Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 1047 Iiwohner 97,1 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 1,2 % Italienisch u 0,9 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Obergerlafinge ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Olympische Sommerspiele
[[Datei:Summer olympics all cities.PNG|Uusdragig vu dr Olympische Summerspiil
Di Olympische Summerspiil haisse offiziell „Spiil vo dr (z. B.) XVIII. Olympiade“. Ai Olympiade isch – im ursprüngliche griechische Sinn – e Zytruum vo viär Johr. D Olympiadene wärde syter em 1. Januar 1896 (Johr vu dr erste Uusdragig vo de Olympische Spiil vo dr Nöizyt) durenummeriärt. Di Olympische Summerspiil finde jewils im erste Johr vu dr Olympiade, noch dere si benännt sii, statt.
Zytdafele Olympischi Summerspiil
Ibersicht zue allene bishär durgfierte olympische Wettkämpf in Summersportarte.
Wettbewärb bi Olympische Summerspiil
D = Demonstrationswettbewärb
Eebige Medalliespiegel
(Stand: 26. Augschte 2016)
Tabal
Tabal isch e neohethitisches Land gsii, wo nochem Zämebruch vom Hethiterriich um 1180 v. Chr. öbrigbliben isch.
Gschicht
Wo um 1180 v. Chr. s Hethiterriich zämebrochen isch, hett offebaar s Land Tarḫundassa s Erb vom bronzezittliche Riich wittergfüert und de Hartapu, wo denn glebt hett, hett sich drufabe Grooskönig gnennt. Au de Kuzi-Tessub, de domoolig hethitisch Vizekönig vo Karkamis hett sich de Titel Groosskönig zueglait, beed Könige hend anere Sittelini vom hethitische Könighuus aghöört. Di beede neohethitschie Riich sind aber offebar denn i chlinneri Stadtstaate usenanderghait.
Tabal isch denn as Name vom süüdliche Zentralanatolie uufchoo und isch vermuelit e loose Bund vo Stadtstaate gsii, mit merere chliine Förstetümmer. So hett de Salmanasar III., wo ane 837 v. Chr. as erste assyrisch König i Tabal iigfalen isch, zwai Totzet König aatroffe, wo underem Bifeel vom Tuwattu vo Tabal gstande sind. De Salamanassar het Artulu, d Hoptstadt vom Tuwattu eroberet, und de Kikki, de Soo vom Tuwattu, het sich em mit 20 anderne Förste underworffe. Denn isch er gege de Puḫamme von Ḫubušna zoge.
De Sargon II. hett de König Kiakki vo Šinuḫtu bischuldigt, aser d Aid broche heb, e Masche, wo de Sargon o mit anderne Könige dörgefüert hett. Aso hett er ane 718 v. Chr. de Kiakki abgsetzt und de Kurti vo Atuna as Noofolger bistimmt. Ane 713 isch de Ambari a d Raie choo, wel er mitem Mita vo Muški und em Rusa vo Urartu abandlet heb. De Sargon het de Ambari samt Famili uf Assyrie verfrachtet und Tabal as e Provinz is assyrische Riich iiglideret. Doch Tabal, wo zerst vom Mita vo Muški, denn vo de Kimmerier bidrängt wooren isch, isch nöd zur Rue choo und de Sargon II. isch ane 705 v. Chr. im Chrieg gege d Kimmerier gfalle, woruf Tabal sich vo Assyrie glööst hett.
De Sennaherib isch zwaimool gege Tabal vordrunge, aber ooni Erfolg. De Esarhaddon het 679 v. Chr. bi Ḫubušna gege d Kimmerier gchämpft und isch denn geg s uufständische Ḫilakku vorggange. Underem Assurbanipal hett de Mugallu vo Tabal und Malida Ross an assyrische Hoof gschickt, well er Hilff gege d Kimmerier bruucht hett. Si Soo aber hett sich umentschide und mitem Kimmerierkönig Dugdamme verbündet, isch aber glii drufabe umchoo.
König vo Tabal
I Chlammere stönd d Joore, wo die Könige bilait sind. Ali Joorzaale sind v. Chr.
König vo Tabal
König vo Hubisna
König vo Tuwana
König vo Nahida
König vo Atuna
König vo Sinuhtu
König vo Istuna
Lutter
Lutter isch dr Namme vu däne Ortschafte:
Lutter isch dr Namme vu däne Gwässer z Dytschland:
Lutter isch dr Namme vu däne Persone:
Lutter stoht au fir:
Lueg au:
Team Stuttgart
Gschicht
Dr Holtmann, wu Chefredakteur vu dr Sindelfinger Zeitung gsi isch, het syt 1971 Profi-Radränne z Bade-Wirttebärg organisiert, z. B. het er 1984 mit em Hofbräu-Sechs-Tage-Rennen s Stuegerter Segs-Däg-Ränne wider in s Läbe gruefe. 1987 het er d Tour de France in d Stadt brocht, Stuegert isch Ziilort vu dr dritte Etappe gsi un Startort vu dr vierte.
Sponsore vum Team Stuttgart sin näbe dr Stadt Stuegert Daimler-Benz, d Fahrrad-Firma vum Eddy Merckx un s Frankfurter Versandhuus Brügelmann gsi. Dr Etat isch bi rund 2 Millione D-Mark im Johr gläge.
Bekannti Fahrer vum Team Stuttgart sin dr Udo Bölts, dr Bernd Gröne, dr Darius Kaiser, dr Bernhard Rassinger, dr Ad Wijnands, dr Dean Woods un dr Werner Wüller gsi. Sportligi Leiter sin dr Hennie Kuiper (1989/1990) un dr Werner Stauff (1990) gsi,
Di greschte Siig sin zweimol di dytsch Meischterschaft im Stroßeränne gsi (1989: Darius Kaiser, 1990: Udo Bölts), dr Siig bi dr Driedaagse van De Panne dur dr Erwin Nijboer un dr Gwinn vu dr vierte Etappe vu dr Vuelta a España 1990 dur dr Nijboer.
Aafangs 1991 isch s Team Stuttgart schließli ibernuu wore vum neje Hauptsponsor Deutsche Telekom un isch in Team Telekom ungnännt wore. Fascht di gsamt Mannschaft vu 1990 isch in s nej Team Telekom ibernuu wore, nume dr Jochen Görgen, dr Kees Hopmans, dr Ralph Moorman, dr Uwe Nepp un dr Ludo Peeters hän kei Verdrag iberchuu, zem Deil hän si ufgehrt mit em Radsport (Moorman, Peters), zem Deil sin si zue andere Teams gange (Görgen, Hopmans, Nepp).
Dr Holtmann isch no langi Zyt Team-Manager vum Team Telekom gsi, 2003 isch er noch eme Härzinfarkt gstorbe.
Randen
Randen oder Rande chan das bedüüte:
Lueg au:
Hefenhofen
Hefofe, au Hefhofe (amtlich Hefenhofen) isch e politischi Gmaind im Bezirk Aarbe im Kanton Thurgau, Schwiz.
Geografi
Zue de Gmaind ghöred d Wiiler Hefhofe, Brüschwil, Hamisfeld, Auehofe, Chappehuse, Chatzerüti, Sunneberg, Chressibuech, Hatswyl (Hootschwiil usgsproche), Tohueb und Moos. D Gmaindsflechi bstoht us 67,6 % landwirtschaftlicher Flechi, 20 % Wald, 12,4 % Sidligsflechi und 0 % sustiger Flechi.
Gschicht
Hefofe isch zum erschte Mol gnamset worde im Joor 817 as Hebinhova.
Bevölkerig
Quelle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraatail isch 2010 bi 10,5 % gläge.
Religion
49,5 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 34,5 % sind römisch-katholisch (Stand 2000).
Politik
Bi de Nationalrootswaale 2011 hät s da Ergebnis gèè: BDP 5,5 %, CVP 7,6 %, FDP 10,7 %, GLP 5 %, GP 11,6 %, SP 9,5 %, SVP 40,5 %, Sustigi 9,6 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch 2011 bi 1,9 % gläge.
Sprooch un Dialäkt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 1108 Iiwooner 96,6 % Dütsch as Hauptsprooch aagèè, 0,5 % Französisch 0,9 % Italienisch und 2 % anderi Sprooche.
De hochalemannisch Dialèkt vo Hefofe ghöort zum Oschtschwizerisch
Gotthilf Fischer
Dr Gerhard Albert Gotthilf Fischer (* 11. Februar 1928 z Blochenga; † 11. Dezämber 2020 z Waistadt) isch e dytsche Choorlaiter gsii, wu mer dur di vu ihm grindetet Fischer-Cheer chännt.
Lääbe
Dr Fischer isch e Suhn vun eme Zimmermaischter gsii, wu in syre Freizyt vyl Musik gmacht ghaa het. Eso isch er frie mit Musik Kontakt chuu. No dr Volksschuel in sym Haimetort Deizisau isch dr Fischer vu 1942 bis 1945 uf d Lehrerbildigsaaschtalt z Esslenga gange.
Noch em Zweete Wältchrieg isch dr Fischer Laiter vum Concordia-Gsangsverain z Deizisau wore. Anne 1949 isch sy Choor unter syre Laitig bim große Schwebische Sängerfescht z Geppenga d Wettbewärb in Volks- un Chunschtgsang gwunne. Dur där Erfolg isch er in dr Region bekannt wore. In dr Folg hän si anderi Gsangsverain unter syre Laitig gsammlet. Die Dailcheer bilde di sognännte Fischer-Cheer.
Nääbe syne musikalische Erfolg het dr Autodidakt Fischer, wu nie ne formali musikalischi Uusbildig gmacht ghaa het, au als furt wirtschaftligi Erfolg ghaa. Dr Fischer het s guet verstande, si in Szene z setze. Ain vu dr Hegschtpinkt vu syre Laufbahn isch dr Ufdritt vu dr Fischer-Cheer mit wyt iber 1000 Sänger*ne bim Abschluss vu dr Fueßball-Wältmaischterschaft 1974 gsii. Wälttournee hän en uf Rom oder in d USA zum Bresidänt Carter gfiert. Syn schwebische Landsmann Wolle Kriwanek het d Gschäftstüchtigkait vum Fischer im Lied Wir singen für Millionen karikiert.
Drotz ass er ender em volksdimlige Schlager zuezorne gsii isch, het dr Fischer aber au as 72-jehrige anne 2000 bi dr Berliner Loveparade mitgmacht. Wu d Loveparade 2004 abgsait woren isch, het er aabote, ass si z Stuegert durgfiert wird.
Dr Gotthilf Fischer isch Initiator un Moderator vu dr ARD-Färnsehraie Straße der Lieder gsii, wu am 16. Februar 2008 no 12-jehriger Laufzyt yygstellt wore isch.
Am 6. Mai 2008 het mer dr Fischer in dr Sändig Bully sucht die starken Männer chenne sää, dr Castingshow fir d Neiverfilmig vu dr Chinderserie Wickie und die starken Männer. Dert het er di vier Kandidate, wu fir d Roll vum „Ulme“ kandidiert ghaa hän, im Gsang giebt.
Musée maritime, fluvial et portuaire de Rouen
S Musée maritime fluvial et portuaire de Rouen isch s'maritime Museum vun Rouen, s'handelt vo dr Gschicht vum Hafe un dr Schiffsfahrt. Usserdäm werre d'Binneschiffsfahrt, dr Schiffbau, dr U-Boote un dr Walfang bhandelt.
E Walskelet leit i dr Mitti vum Museum. S'isch e Finnwal, wo 7 Johr alt gsi isch wonner gstrandet isch.
Gotthilf Fischer
Lääbe
Dr Fischer het z Waistadt in dr Nechi vu Stuegrt gläbt. Am 26. Dezämber 2008 isch sy Frau Hildegard im Alter vu 89 Johr no langer Chranket an dr Folge vun eme Schlag gstorbe. S Baar isch syter 1949 ghyrote gsii. Dr Gotthilf Fischer isch am 11. Dezämber 2020 im Alter vu 92 Johr z Waistadt gstorbe.
Musée maritime, fluvial et portuaire de Rouen
E Binneschiff leit im Hof vum Museum, syn Schiffsruum wird für d'Usstellig über d'Binneschiffsfahrt ygrichtet.
S'Museum isch inere ehemoligi Werft vum Hafe, nüt wyt weg vo dr neui Gustave Flaubert Brugg. D'Werft isch im Johr 1926 baut worre, un im Johr 1984 stillglegt worre wyl se z'chly gsi isch.
Gotthilf Fischer
Ehrige un Uuszaichnige
E Hufe vu syne Schallblattenufnahme sin im Lauf vu dr Johr mit guldine Schallblatte uuszaichnet wore. Dr Chorlaiter het unter anderem 1974 d Hermann-Löns-Medaille un dr Guldinge Globus iberchuu, 1975 e Ehreleeb vu Radio Luxemburg, s gulde Mikrofon un di erscht guldi Schallblatte. 1977 het er s Bundesverdienschtchryz am Band un 1982 fir bsunderi Verdienscht um s dytsch Volkslied s Bundesverdienschtchryz I. Klass iberchuu. 1993 het er au d Verdienschtmedaille vum Land Bade-Wirttebärg kriegt. 1998 het en di dytsch Klavier-Induschtry zum Klavierspiler vum Johr ernännt, drotz ass dr Fischer nie ne lengeri oder professionälli Klavieruusbildig gmacht het oder si as Pianischt dur Yyspilige oder Ufdritt e Name gmacht ghaa het. E kritisch Dokumentarfilm-Porträt het em 1993 dr Rudolf Werner gwidmet mit Friede, Freude, Fischer (SWR, 60 Minute, Erschtsändig in dr ARD am 11. Februar 1986). Fir sy Yysatz fir dr Friide het dr Gotthilf Fischer dr 1. Wältfridesbrys 2006 vu dr Internationale Chorolympiade kriegt. Die Uuszaichnig isch em am 28. Dezämber 2006 z Stuegert dur dr Altbundesbresidänt Walter Scheel, em Ehrebresidänt vum Forum vu dr Chorolympiade, ibergee wore. Am 23. Juni 2007 het er z Lãẽfälda-Ächderdeng s bis dert grescht Gitarrenensemble vu dr Wält mit iber 1802 Gitarrischte dirigiert, was em en Yydrag ins Guinnessbuech vu dr Rekord brocht het. Am 12. Jänner 2008 isch em z Chemnitz bi dr Färnsehgala vum MDR d Chrone vu dr Volksmusik 2008 fir sy Läbeswärch ibergee wore. Fir syni Yysätz noch em Amoklauf z Wennenda, wun er iber zwelf Mol zuegunschte vu dr Stiftig gege Gwalt an Schuele ufdrätten isch, isch er 2010 vum Ferderverain vu dr Stiftig zum Ehremitglid ernännt wore. Am 24. Oktober 2017 isch dr Gotthilf Fischer fir 70 Johr Tonufnahme vu syre Blattefirma 7us media group z Stuetgert gehrt wore, wun er syter 2007 syni Lieder vereffetligt het. E Impala-Award in Gold fir iber 15 000 000 Stream un Download vu syre Ufnahm "Freude schöner Götterfunken", zur Europawahl 2019 au as "European Hymn" vereffetligt, het dr Gotthilf Fischer am 24. Juli 2019 z Ludwigsburg us dr Hand vum EU-Kummissar Günther Oettinger kriegt.
Im fränkische Wilhermsdorf, wun er dr Verain Bund zum Erhalt des deutschen Liedguts ins Läbe gruefe het, isch em Gotthilf Fischer e Café un e Museum gwidmet.
Anne 2011 het dr Parragon Verlag Köln e ufwändig gstalteti Biografy unter em Titel "Mein Leben – meine Lieder" uusegee.
Appenzeller Biber
De Appezäller Biber, au Biberflade, isch e Läbchuechespezialität us em Appezällerland. Als Produkt hät die Spezialität au im aagränzende Kanton Sanggalle e langi Tradizion (vgl. une bi de Wortbedüütig).
Beschribig
Di grosse tradizionelle Biberfläde händ Naturhonig im Taig und send nüd gfüllt. Di chlinne runde Biberli händ e Füllig dinne und send als Znüni oder Zvieri wit verbraited.
Es git au grosse Läbchüeche, wo e Mandle- oder e Nussfüllig dinne händ. Uf de Oberflächi vo dene Biber isch hüfig en Bär (s Wappetier vo Appezäll) iiprägt. Mängmol isch e Bild us dünnem Marzipan obedruff, si werid mit Zuckerguss verziert oder mit Läbesmittelfarb bemoolt.
Gschicht
De Appezäller Biber seg nochwiislich s erstmol im 16. Johrhondert bache worde. Änlichi Flade sind dozmol allerdings z Mitteleuropa wit verbraited gsi. D Existenz vo de erste schwizerische Bibenzelter, also d Bibenzelten-Bäcker, isch im 14. Johrhondert z Basel und z Zöri öberlifered.
Wortbedüütig
S Wort Biber isch e Verchörzig us Biberzelten und Biberfladen und taucht i Quelle us de Ostschwiz und us em gränznoche Konstanz scho im 14. Johrhondert als bimenzelte uf. S Wort bimen(t) goht uf s mittellatinisch pigmentum resp. mittelhochtütsch pigment zrugg und bedüüted ‘Gwörz’. E Zelte(n) isch e flachs Gebäck (dodevo chunnt au s mundartlich Wort Zältli för 'Bonbon'), genau wia au en Flade e flachs Gebäck isch.
Scho im 16. Johrhondert isch näbet bimenzelten au bibenzelten öberlifered, und im 19. Johrhondert taucht d Schribwiis Biberzelten oder au Biberfladen,' Biber uf. S erst Worttail Biment, wo me schinbar nümme verstande hät, isch vo de Lüt uf de Tiername Biber umdüüted worde.
Me hät au scho probiert, s Wort Biber vo de Pflanzegattig Bibernelle, wo au s Gwörz Anis ghört, ab z laite. Da isch aber ufgrund vo de Öberliferigsgschicht vo dem Wort nüd möglich.
För de uugfüllt Biberflade wört mängmol o s Wort «Bümmelflade» bruucht.
Donjeux (Moselle)
Donjeux (ditsch 1915-18 und 1940-44 Domningen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Donjeux lijt ìm Saulnois, 31 Kilometer sìdeschtlich vun Metz und 30 Kilometer eschtlich vun Pont-à-Mousson uf re Heche zwìsche 219 und 275 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine sìn Delme ìm Nordweschte, Lemoncourt ìm Sìdweschte und Oriocourt ìm Sìdoschte.
Gschìcht
Donjeux ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 966 àls Domnus Juvinis (1222: Dongeu).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Donjeux ìsch. Donjeux ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Donjeux ghert zem Lorrain.
Deutsches Epilepsiemuseum
S Dytsch Epilepsymuseum (dt. Deutsches Epilepsiemuseum) isch e Museum z Kähl-Kork z Bade-Wirttebärg.
s Museum
S Museum isch anne 1998 vum dytsche Neuropädiater un Epileptolog Hansjörg Schneble grindet un zäme mit sym Suhn Hans-Martin ufböue wore. S giltet as wältwyt ainzigartig Museum zum Thema Epilepsy. S isch in dr Nechi vum Epilepsie-Zäntrum Kork un zaigt in segs Uusstelligsryym iber 500 Exponat rund um d Chranket. Derzue het s e wisseschaftligi Bibliothek mit 300 Wärch us em 17., 18. un 19. Johrhundert.
Kreiskehrtunnel
Wegg èm kreis- odder ringelförmigè Volauf, wellè è Sau- oder Ringelschwänzle erinnerè duèt, hèt sich im Alemannischè au dè Begriff Sauschwänzledunnel als Sùnonüm etablyrt.
Höhègwinn
Keerdunnel hèn folgendi Funktion: Bi dè Durchqueerig vo gebirgigè Gegendè ka für alli Vokeersmittel, speziell abber für d Ysèbaa im schwèrè Güètervokeer, d Stygig zum Problem werre. Selli ka zwar, falls gnüègend Platz vorhandè isch, durch diè gschickti Aaordnig vo langè Rampè umgangè wörrè, wa zum Byschpill bi dè Baanè i dè USA wit vobreitet isch. Bi bsunders steiler Topografy ohni uusreichendè Platz für Rampè sin dodegegè Kreiskeerdunnel è Option, well dõmit diè Streggi künschtlich volängeret un dõmit d Stygig voringeret wörrè ka.
Deutsches Epilepsiemuseum
s Museum
Anne 2005 isch s Dytsch Epilepsiemuseum mit em Sibylle-Ried-Bryys vu dr Stiftig Michael uuszaichnet wore.
Kreiskehrtunnel
Vokeersmittel
S Probleem von èrè limityrtè Stygig stellt sich bi dè normalè Ysebaa ohni Zahnschtangè (Adhäsionsbaan) in besunderem Maß, während im Strõßèvokeer uffgrund vo dè hohè Rybig zwischè Reifè un Strõßèbelaag hohi Stygigè möglich sin. Glychzitig sin d minimè Kurvèradiè von èrè Ysèbaa dütlich größer als selli im Strõßèvokeer.
Im Strõßèbau ka d Überwindig vo Hindernis oft prysgünschtiger durch hohi Stygigè un engi Kurvèradiè erreicht worrè, zum Byschpill in Form vo Spitzkeerè. Dôher sin Wendedunnel im Ysèbaanvokeer als Mittel zu dè Überwindig vo Hindernis zwar wichtiger als im Strôßèbau, trotzdèmm sin au im Strõßèbau Wendedunnel immer widder aaztrèffè.
Geschichtè
S Prinzip vom Kreiskeerdunnel sich z Dütschland erstmols 1890 bim Bau vo dè Sauschwänzlebaan zur Aawendig kõ. Diè gringe Stygig vo 10 Promille un dè benötigte Höhègwinn uff engschtem Raum hèt dört nu mit èrè Streggèvolängerig vo 1700 m realisyrt wörrè könnè.Èn Dunnel isch notwèndig gsi, well d Streggi a dèrè Stell in èm engè Dal volauft. Us Zitgründ hèt mo dè Vortryb annè 1887 vo beidè Portaal voraatribbè, wa im Zämmehang mit dè permanentè Krümmig bsunderi Useforderigè a d Vomèssigingenieur gschtellt hèt.
Ysèbaabau
Spiraldunnel gitt s z Dütschland nu èn einzigè, dè 1.700 m lange Großen Stockhalde-Kehrtunnel vo dè Sauschwänzlebahn.
I dè Alpè findè sich Kreiskeerdunnel a d Tenda-, Gotthard-, Simplon- un Albulabahn. D Schwiz isch im internationalè Voglych bsunders rych a Kreiskeerdunnel.
È Übbersicht biètet diè internationali Lischte vo Ysèbaakeerdunnel.
Strõßèbau
Èn klassischè Kreiskeerdunnel, voglychbar mit èm Kreiskeerdunnel im Baanbau, bildet diè Galleria delle Casse i dè italieenischè Val Formazza, mit èm Durchmessèr vo 300 m un èm Dreywinkel vo 390°. Èn klassischè Keerdunnel mit èm Winkel vo 180° bildet dè Keerdunnel vo dè Kraftwerksstrõß vom öschterrychischè Kühtai zum Finstertaler Stausee.
Dè Spiraldunnel Drammen im Süèdè vo Norwegè bschtoot uss sechs überènanderligendè Spiralè. Dè Kreisdurchmessèr betrait 100 m, d Stygig öppè 10 Promille.
In Lysebotn, ebbèfalls im Süèdè vo Norwegè befindet sich dè 1103 m langi Wendedunnel Lysetunnelen, dè uus drei krümmtè un zwei langè graadè Abschnitt zämmègsetzt isch. Dè zweiti Kurvèbogè i dè Mitti vom Dunnel isch è Hôôrnõdelkurvè. Insgsamt entschtoot durch èn Dreywinkel vo 360°.
Trivia
E belièbts Spyl bim Durchfahrè von èm Kreiskehrdunnel isch s Uuspendlè vom durchfahrenè Kreisbogè, dõfür bruchts èn Spagett un èn länglichè, schwerè Gegèschtand.
È guèti Pfadi-Übig isch s Durchschreitè vom Dunnel mit èm Kompass, um s Bogèmass bschtimmè z könnè.
Circuit de Lorraine
Dr Circuit de Lorraine (Lothringe-Rundkurs, 1956 bis 2004 Circuit des mines) isch e franzesisch Etapperänne gsii.
Des Stroßeradränne isch anne 1956 zum erschte Mol uusdrait wore un het ab dert alljohr im Mai in dr franzesische Region Lothringe stattgfunde. Vu 1956 bis 1994 isch s Ränne no ne Amateurränne gsi, wu unter em Name Circuit des Mines veraastaltet woren isch.
Im Johr 2013 isch s Ränne us finanziälle Grind abgsait wore un isch syterhär au nimi uusdrait woore. Syter 2016 git s unter em friejere Name Circuit des mines wider e Veloränne, wu as aidägig Amateurränne duregfiert wird.
Chavannes-le-Veyron
Chavannes-le-Veyron (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Chavannes-le-Veyron lyt uf ere Hochebeni iber em Dal vum Veyron, eme Näbefluss vu dr Venoge. D Gmaiflechi umfasst 67,7 % landwirtschaftligi Flechi, 26,3 % Wald un 6 % Sidligsflechi.
Gschicht
Chavannes-le-Veyron isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1285 as erste Erwähnung.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 11,3 % gläge.
Religion
66,4 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 19,2 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,0 %, CVP 1,2 %, FDP 9,2 %, GLP 5,9 %, GP 11,4 %, SP 17,4 %, SVP 45,5 %, Sunschtigi 4,7 %.
Dr Burgermaischter vu Chavannes-le-Veyron isch dr André Horisberger (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 3,5 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Sarah van Aalen
ìhra Kàrriar
Ìn ìhra Jugendsjoohra hàt d’ van Aalen biim VV Trivos Wijchen ìn da Nììderland gschpììlt. Vu 2015 bis 2018 ìsch sa ìm Kààder vum Talent Team Papendal z’ Arnhem gsìì. Mìt dam Verain ìsch sa ànna 2016/17 uff Plàtz 6 ìn dr Nàzionààlmaischterschàft ànakumma, un uff Plàtz 10 ìm Joohr 2017/18. Doo druff hàt sa a Saison biim Sliedrecht Sport gschpììlt un hàt doo d’ nììderlandischa Maischterschàft un s’ Nììderland-Pokààl gwunna. Àb 2019 hàt sa biim diitscha Bundesligìscht USC Münster gschpììlt. Mìt dam Verain ìsch sa ànna 2020/21 bis àm Plàtz niina vu dr Bundesliga glunga. D’ Verainsmànnschàft ìsch àui ìn da Joohra 2019/20 un 2020/21 uff Plàtz niina ìm diitscha Pokààlwättbewarb gsìì.
Ànna 2021 ìsch d’ van Aalen ìn dr SC Potsdam gànga ge schpììla. Doo hàt sa zamma mìt dr US-àmerikànischa Schtällera Madison Lilley gschpììlt. Zamma mìt’m Verain ìsch sa ìn dr Saison 2021/22 Zwaita ìn dr Bundesliga un Drìtta-n-ìm Pokààlwättbewarb gsìì. Ìm Mai 2021 hàt sa ìhra Vertrààg biim USC Potsdam bis ìm Mìtta 2024 verlängert.
Sitter 2018 ìsch àui d’ Sarah van Aalen Mìtglììd ìn dr nììderlandischa Nàzionààlmànnschàft. Zamma mìt dr Nàzionààlmànnschàft ìsch sa bii dr Nàzioonaliga 2022 bis àm Plàtz älf glunga.
Florenz (Begriffsklärung)
Florenz chan eini vo däne Bedütige ha:
Lueg au:
Dunhuang
Dunhuang isch en alti Oasestadt an dr Siidestrooss in dr Browinz Gansu im Weste vo China. As kräisfreiji Stadt ghöört si zum Verwaltigsgebiet vo dr bezirksfreie Stadt Jiuquan.
Geografii
Dunhuang lit am Weständi vom Hexi-Korridor zmidzt in Wüestegebiet. D Hööchi isch 1.100 m. Nid wit vo dr Stadt in Richdig Weste däilt sich d Siidestrooss in iire nördlige und südlige Zwiig rund um d Wüesti Taklamakan ume.
Administrativi Gliiderig
Dunhuang het im ganze e Flechi vo 26'960 km². Uf dr Eebeni vo dr Gmäind setzt sich s Verwaltigsgebiet us vier Groossgmäinde und saggs Gmäinde zämme. Das si:
Ethnischi Zämmesetzig vo dr Bevölkerig (2000)
Bim Zensus im Joor 2000 si z Dunhuang 187'578 Mensche zelt worde (Bevölkerigsdichti 6,96 Iiwooner/km²).
Gschicht
Im Joor 111 v. d. Z. het dr Kaiser Wudi vo der westlige Han-Dünastii Dunhuang gründet. Wil d Stadt an dr alte Siidestrooss glääge isch und dorum dr wichdigsti chinesischi Chnotepunkt uf däm Handelswääg gsi isch, het si im Usdusch vo Kultur und vo Waare mit em Weste e wichdigi Rolle gspiilt. So het sich dr Buddhismus vo Dunhuang z China usbräitet. Im Joor 366 het mä afo d Mogao-Grotte baue und bis ins 14. Joorhundert an ene gschafft.
Roland Burkhart
Dr Roland Burkhart (* 1946 z Fryburg) isch e dytsche Buechhändler un Liedermacher. Mer chännt en z Sidbade as „Buki“ vor allem fir sy Engaschmänt un syni Lieder gege s blant AKW Wyhl un gege s franzeesisch AKW Fassena ääne vum Rhyy vis-à-vis vu Brysach.
Lääbe
Dr Burkhart isch im Fryburger St.-Elisabeth-Chrankehuus uf d Wält chuu. Är isch mit vier Gschwischter in ere Buurefamilie z Iechdinge am Chaiserstuel ufgwachse. Mit zwelf Johr isch er uf Fryburg an s Friedrich-Gimnasium chuu un het dert 1967 Abitur gmacht. In dr Schuelzyt het er im Studiehaim St. Georg gwohnt. No dr Schuel het er z Pfulladorf un z Semmerengea dr Wehrdienscht glaischtet. Scho in dr Schuel, aber vor allem in dr Zyt bi dr Bundeswehr isch er bolitisiert wore. Ab 1969 het er an dr Universitet Fryburg Bolitik un Soziology studiert. Är het noodrägli dr Chriegsdienscht verwaigeret, wu fimf Johr lang brucht het, bis es dure gsii isch. In dr Aafangsjohr vum Studium isch er als im Liberale Club gsii, wu d Fryurger Juged in däne Johr iber Bolitik dischpetiert het un het zwai Johr in dr erschte Gruppe vum Fryburger Chinder- un Jugedtheater mitgmacht. Au im Sozialbolitische Arbetskrais SPAK Obdachlose isch er aktiv gsi. Syt dr Johr 1974/1975, in dr Ändphase vum sym Studium, isch er aktiv gsii im Widerstand gege s blant Atomchraftwärch Wyhl. Är het aigeni Lieder im alemannische Dialäkt vum Chaiserstuel gschribe, wun er bi Demonschtratione un andere Broteschtveraastaltige gsunge het. Au noch em Studium het er Ändi 1970er Johr vyl Ufdritt as Liedermacher un Broteschtsänger ghaa. Anne 1982 het er unter sinem Pseudonym „Buki“ im Verlag Trikont/Unsere Stimme e Schallplatte mit Lieder unter em Titel „De bleede Ofe“ uusegee.
Bim JosFritz z Fryburg het er vu 1978 bis 1982 Buechhändler glehrt. Är isch dert zueständig gsii fir Ökobuech-Abdailig un fir d Schallplatte. In eme Interview mit em Stielinger-Magazin het er im Dezämber 2013 iber die Zyt gsait:
Mit eme aigene Buechservice het er si scho zum Dail sälbschtständig gmacht ghaa, ab 1989 het er si mit sym Buechversand ganz sälbschtständig gmacht. Dr Jos Fritz-Buechlade sei as linki Kaderschmitti eso verschriie gsii, ass d Universität kai Biecher vun em het welle chaufe. Sy Biro het er syterhär in dr Stielingerstroß. Zum 1. Jänner 2018 het er sy Buechservice ufgee un an d Buechhandlig Edel ibergee.
Syt em Spotjohr 1989 Johr wohnt er z Waldkilch. Är het zwee Sihn. Z Waldkilch engaschiert si dr Burkhart in dr Offene Liste (DOL), vu Jänner bis Juli 2009 isch er au mol Mitglid vum Waldkilcher Stadtrot gsii. Är isch aktiv im Georg-Scholz-Haus-Kunstforum (5 Johr Vorstandsmitglid) un in dr Ideenwerkstatt Waldkirch. Är macht bi zwee Lääsekrais mit, aine isch z Pfaffewyler, ain in dr Fryburger Stadtbibliothek. Z Elzach het er e baar Johr lang e Lääsekrais fir Seniore glaitet.
Är het au syni Chinder uf em Maxhaus (Chinderschuel un Freii Schuel Elzdal) z Kollnau ghaa un mit andere engaschierte Eltere in dr Nynzger Johr di Lange Nacht der Märchen im Elzdal grindet und johrelang als Sänger mitgschdaldet. Är isch as Räntner allno mit syne, aa regionalhistorsche Lieder un syne gnitzige Churzgschichte in verschidene Ufdrittsarte unterwägs.
Anne 2022 het er e Buech iber sy Läbe mit Lieder, Ufsätz un Churzgschichte publiziert.
Dänikon
Tèènike (amtlich Dänikon) isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Tèènike liit südlich vo de Lägere uf de lingge Siite vom Furttaal. S Piet vo de Gmäind umfasst 47,1 % landwirtschaftlichi Flèchi, 31,4 % Wald, 15 % Sidligsflechi, 4,3 % Vercheersflechi und 1,8 % Gwässerflechi. Naachbergmäinde sind Hüttike im Weschte, Ootelfinge im Norde, Buchs im Nordoschte, Tälike im Oschte und Ötwiil a dr Limet im Süde.
Gschicht
Tèènike isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1130 als Täninchoven. Bis im Jaar 1843 het Tèènike äi Gmäind mit Tälike pildet.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraatäil liit bi 26,8 % (Stand 2011).
Religion
34,4% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 30,3% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,1 %, CVP 2,9 %, EDU 2,7 %, EVP 1,1 %, FDP 6,9 %. GLP 11,9 %, GP 6,4 %, SP 15,4 %, SVP 49,4 %
Gmäindspresidänt isch de Daniel Zumbach (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,2 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Tèènike ghört zue de Unterländer Mundarte.
Bistum Sitten
S Bischtum Sitte (lat.: Dioecesis Sedunensis) isch e Diözese vo de römisch-katholische Chile i de Schwiz.
Es umfasst de Kanton Wallis (ohni d Abtei Saint-Maurice und Saint-Gingolph a de französische Gränze) und denäbe no de Bezirk Aigle im Waadtland.
Gschicht
Im 15. und 16. Jahrhundert isch s Schloss Uff der Flüe z Naters zytwys d Residänz vom Bischof gsi. De Sitz vom Bischof und vom Domkapitel isch hüt d Kathedrale Unserer Lieben Frau (Notre-Dame de Sion) z Sitte.
Albgau
Albgau oder Alpgau (althochdytsch Albegau, Albigouve, Alpegowe) isch e Bezeichnig,
Brigitte Zypries
D Brigitte Zypries (* 16. Novämber 1953 z Kassel) isch e dytschi Bolitikeri (SPD).
Lääbe
Noch em Abitur het si ab 1972 Rächtswisseschaft an dr Justus-Liebig-Universität Gießen studiert un het s Studium 1978 mit dr Erschte Juristische Staatsbreifig abgschlosse. In dr Studiezyt isch si Mitgled vu dr Juso-Hochschuelgruppe gsii un het fir die as Referäntin im AStA gwirkt. An dr Universität Gießen het d Zypries ihre speter Kabinettskolleg Frank-Walter Steinmeier chänneglehrt. Anne 1980 het si s zwait juristisch Staatsexame gmacht. Zäme mit em Frank-Walter Steinmeier het si in dr Studiezyt zue dr Redaktion vu dr linke Quartalszytschrift „Demokratie und Recht“ (DuR) vum DKP-noche Pahl-Rugenstein Verlag ghert.
Vu 1980 bis 1984 isch si wisseschaftligi Mitarbaiteri an dr Universität Gießen gsii un het derno as Referänti bis 1988 in dr Hessische Staatskanzlei unter em Minischterbresidänt Holger Börner gschafft. Anne 1988 isch si as wisseschaftligi Mitarbaiteri im Erschte Senat an s Bundesverfassigsgricht z Charlsrue gruefe wore. 1991 isch d Zypries in di nidersächsisch Staatskanzlei gwächslet as Referatslaiteri fir Verfassigsrächt un isch dert 1997 zur Abdailigslaiteri beferderet wore.
D Brigitte Zypries isch ledig un chinderlos.
Bolitik
Anne 1991 isch d Brigitte Zypries in d SPD yydrätte. Am 23. Juni 2012 isch si zur Vorsitzeri vum SPD-Unterbezirk Darmstadt gwehlt wore. Am 28. Juni 2014 isch si widergwehlt wore.
Effetligi Ämter
Vu 1997 bis 1998 isch si Staatssekretäri im Minischterium fir Fraue, Arbet un Sozials vum Land Nidersachse gsii.
Noch em Wächsel vu dr Bundesregierig 1998 isch si Staatssekretäri im Bundesminischterium vum Innere wore. In däre Zyt het si si schwärpunktmäßig u. a. mit dr Tarifverhandligen im Effetlige Dienscht bscheftigt, mit dr Vorberaitig vu beamterächtlige Gsetz, dr Hilf in dr Härchumftsländer fir Russlanddytschi un em Laischtigssport z Dytschland. Ab Septämber 1999 isch d Zypries Vorsitzeri im Staatssekretärsuusschuss fir d Styyrig vum Brogramm vu dr Bundesregierig „Moderner Staat – moderne Verwaltung“ gsii.
No dr Bundesdagswahl 2002 isch si am 22. Oktober 2002 Bundesminischteri vu dr Juschtiz in dr vum Gerhard Schröder gfierte Bundesregierig wore. In däm Amt het si au dr Bundesregierig vun dr Große Koalition vu 2005 bis 2009 unter dr Bundeschanzleri Angela Merkel aaghert. Vum 17. Dezämber 2013 bis zum 26. Jänner isch si Barlemäntarischi Staatssekretäri bim Bundesminischter fir Wirtschaft un Energy gsii. D Zypries isch dert fir d Beraich IT, Luft- un Ruumfahrt zueständig gsii. Vum 27. Jänner 2017 bis zum 14. Merz 2018 isch si Bundesminischteri fir Wirtschaft un Energy gsii.
Abgordneti
Vu 2005 bis 2017 isch d Brigitte Zypries Mitglid vum Dytsche Bundesdag gsii. Si isch as diräkt gwehlti Abgordneti vum Wahlkrais 186 (Darmstadt) in dr Bundesdag yyzoge. Bi dr Bundesdagswahl 2005 het si do 44,8 Brozänt vu dr Erschtstimmen iberchuu. Bi dr Bundesdagswahl 2009 het si ihre Diräktmandat nume no knapp mit 35,0 Brozänt chenne verdaidige. Bi dr Bundesdagswahl 2013 het si mit 37,3 Brozänt vu dr Erschtstimme wider e weng e besser Ergebnis kriegt. Vu 2009 bis 2013 het si as Juschtiziari vu dr SPD-Fraktion amtiert. Im 17. Dytsche Bundesdag isch d Zypries ais vu dr 12 Mitglider vum Wahluusschuss gsii, wu d Helfti vu dr Richter vum Bundesverfassigsgricht bstimmt. Aafangs Juni 2016 het si in eme Brief an Barteifrynd mitdailt, ass si nimi bi dr Bundesdagswahl 2017 aadritt.
Carl von Linné
Würke
Dr Linné het sich als Studänt in siim Manuskript Praeludia Sponsaliorum Plantarum mit dr Idde vo dr Sexualität vo de Pflanze, wo denn no neu gsi isch, usenandergsetzt und het mit dene Überlegige dr Grundstein für si spöters Wirke gleit. Won er z Holland gsi isch, het er in Schrifte wie Systema Naturae, Fundamenta Botanica, Critica Botanica und Genera Plantarum die theoretische Grundlage vo siim Schaffe gleit. Er het z Hartekamp für e George Clifford gschafft, het zum erste Mol vili sälteni Pflanze diräkt chönne studiere, und het dr Hortus Cliffortianus zsämmegstellt, s erste Pflanzeverzeichnis, wo noch siine Prinzipie gordnet gsi isch. Zrugg us em Usland het dr Linné für churzi Ziit als Arzt z Stockholm gschafft. Er het do zu de Gründer vo dr Königlich Schwedische Akademii vo de Wüsseschafte ghört und isch deren ihre erst Presidänt gsi. Er het e baar Expeditione durch d Provinzen vo siiner schwedische Heimet gmacht.
Ziitschriftenartikel
Für sälli Ziitschrifte het dr Linné Artikel verfasst:
Dissertatione
Under em Vorsitz vom Linné sin vo 1743 bis 1776 185 Dissertatione entstande, won em hüfig diräkt zuegschriibe wärde. D Dissertatione vo siine Doktorande si im zähnbändige Amoenitates Academicae (Stockholm bzw. Erlange, 1751–1790) veröffentligt worde.
Malu Dreyer
D Marie-Luise „Malu“ Dreyer (* 6. Februar 1961 z Neistadt an dr Wyystroß) isch e dytschi Bolitikeri (SPD). Syt em 16. Jänner 2013 isch si Minischterbresidänti vu Rhyland-Pfalz un dodermit di erscht Frau, wu des Land regiert. Dervor het si syt em Mai 2001 si as Minischteri fir Sozials, Arbet, Gsundhait un Demografi dr rhyland-pfälzische Landesregierig aaghert.
Kabinett Teufel IV
S Kabinett Teufel IV het s in dr 13. Wahlperiod vum Landdag vu Bade-Wirttebärg no dr Landdagswahl 1996 gee. Am 21. April 2005 het dr Günther Oettinger s Amt vum Minischterbresidänt ibernuu un het s Kabinett Oettinger I bildet.
Malu Dreyer
Lääbe un Uusbildig
D Dreyer isch as zwaits vu drei Chinder vun eme Schuellaiter un ere Chindergärtneri uf d Wält chuu. Noch eme Uuslandsschueljohr im kalifornische Claremont 1977 un em Abitur anne 1980 am Käthe-Kollwitz-Gymnasium Neistadt het d Dreyer aagfange Anglischtik un Katholischi Theologi an dr Universitet Mainz z studiere. Im Johr dernoo het si gwächslet uf Rächtswisseschaft. Si het anne 1987 di Erscht Juristisch Staatsbriefig un drei Johr speter di Zwoot Juristisch Staatsbriefig mit eme Bredikatsexamen absolviert.
Ab 1989 het d Dreyer an dr Mainzer Universitet as Wisseschaftligi Assischtänti vum Brofässer Hans-Joachim Pflug gschafft. Anne 1991 isch si zur Richteri uf Prob as Staatsaawälti z Bad Kreuznach ernännt wore
Bolitischi Laufbahn
D Dreyer isch Mitgliid vu dr SPD. Vu 1995 bis 1997 isch si hauptamtligi Burgermaischteri vu dr Stadt Bad Kreuznach gsii. Ab 1997 isch si Dezernänti fir Sozials, Juged un Wohne vu dr Stadt Mainz gsii.
Syt em 15. Jänner 2005 isch si Vorsitzendi vu dr SPD Trier. Bi dr fir d SPD erfolgryche Landdagswahl am 26. Merz 2006 isch d Dreyer fir dr bishärig Landdagsbresidänt Christoph Grimm as SPD-Kandidati fir dr Wahlkrais Trier aadrätte un het sich do geg dr CDU-Landesvorsitzende Christoph Böhr duregsetzt, wu im Aaschluss an d Wahl as Konsequänz us dr Niderlag vu syre Bartei sämtligi Barteiämter niderglait het. Bi dr Landdagswahl 2011 het si mit 40,6 Brozänt vu dr Erschtstimme s Diräktmandat im Wahlkrais Trier gwunne.
Am 28. Septämber 2012 het dr Kurt Beck aagchindet, ass er aafangs 2013 as Minischterbresidänt vu Rhyland-Pfalz zruckdritt un ass d Dreyer zue syre Noofolgeri soll gwehlt wäre. Am 16. Jänner 2013 isch d Malu Dreyer mit 60 vu 100 giltige Stimme zue dr Minischterbresidänti vu Rhyland-Pfalz gwehlt wore.
Bi dr Landdagswahl am 13. Merz 2016 isch si zum erschte Mol as SPD-Spitzekandidati aadrätte. D SPD het d Wahl mit eme Ergebnis vu 36,2 Brozänt vu dr Stimme gwunne. Wel di Griene aber stark verlore hän, het di rot-grien Koalition kai Meehait me ghaa im Landdag. D Dreyer het dernoi mit dr FDP un dr Griene ne rot-geel-grieni Koalition (Ample-Kioalition) bildet. Am 18. Mai 2016 isch si mit allne 52 Stimme vu dr Koalition as Minischterbresidänti widergwehlt wore.
Privats
D Malu Dreyer isch syt em Juli 2004 mit em amtierende Trierer Oberburgermaischter un friejere Staatssekretär Klaus Jensen ghyrote.
Syt Mitti vu dr 1990er Johr lydet d Dreyer an ere schlychende Form vu dr Chranket Multiple Sklerose. Wäg dr Beschwärde doderdur isch d Dreyer di maischt Zyt uf e Rollstuel aagwise.
D Katholiki Dreyer läbt mit ihrem Mann z Trier in eme Wohnbrojäkt fir behinderti un nitbehinderti Mänsche in dr Nechi vu dr Benediktinerabtei St. Matthias.
Paul-Falle
In ere Paul-Falle wärde elektrisch gladnigi Däili im ene elektrische Wäggselfäld gspiicheret. Mänggisch bezäichnet mä sä as Quadrupol-Ionefalle, was sich uf d Geometrii vom elektrische Fäld beziet. Dr dütsch Füsiker Wolfgang Paul (1913–1993) het für d Entwicklig 1989 dr Füsik-Nobelbriis überchoo.
S Brinzip
D Paul-Falle bestoot in iirer klassische Bauform us drei Elektrode: Ere Ringelektrode und zwäi Ändchappeelektrode. Die häi hüperbolischi Inneflechene. Zwüsche dr Ringelektrode und de Ändchappenelektrode wird e Wäggselspannig mit ere Hoochfrekwänz (HF) vo mäistens 1 MHz aagläit. Die erzügt im Innere vo dr Falle en elektrischs Quadrupolfäld, und üebt uf d Ione e Chraft us, wo zitlig periodisch wäggslet. Je witer d Ione vom Zentrum vo dr Falle äwägg si, umso gröösser wird d Späicherchraft. D Baane vo de Ione wärde dur die Mathieuschen Differenzialgliichige beschriibe.
D Chreft uf d Ionewolke in dr Falle wäggsle ab: es git e Fokussierig in dr xz-Ebeni (dur d Ringelektrode) und gliichzitig e Defokussierig sänkrächt drzue (z-Dimension), bim Faasewäggsel git s denn e Fokussierig in dr z-Dimension und gliichzitig e Defokussierig in dr xy-Ebeni. Bäidi Effekt wäggsle sich mit ere hooche Frekwänz ab und erzüüge eso en effektivi Fokussierig in alle drei Dimensione, also e Spiicherig.
Algarve-Rundfahrt
D Volta ao Algarve (Algarve-Rundfahrt) isch e portugiesisch Radränne.
Dr Rekordsiiger isch dr Portugiis Belmiro Silva mit insgsamt drei Siig. Di maischte Etappe het Candido Barbosa gwunne (5). Dr ainzig Siiger us dr Schwyz isch dr Alex Zülle (2000), dr ainzig dytsch Fahrer, wu d Rundfahrt gwunne het, dr Tony Martin (2011 un 2013).
Weblink
Offiziälli Websyte
Dättlikon
Tädlike (amtlich Dättlikon) isch e politischi Gmäind im Bezirk Wintertuur im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Tädlike liit uf ere na Süde exponierte Terrasse vom Irchel. Zue de Gmäind ghööred au na d Sidlige Böckli, Deller und Blumetshalden an der Töss, wo in de 1970er nöi entstande sind. S Piet vo de Gmäind umfasst 42,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 43,8 % Wald, 8,3 % Sidligsflechi, 2,4 % Vercheersflechi und 1,4 % Gwässerflechi.
Gschicht
Tädlike isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1241 als Tetelinkhoven.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraatäil liit bi 8 % (Stand 2011).
Religion
53,1% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 19,5% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 4,6 %, CVP 1,9 %, EDU 2,6 %, EVP 2,8 %, FDP 8,0 %. GLP 10,7 %, GP 9,0 %, SP 20,6 %, SVP 39,1 %, Suschtigi 0,7 %.
Gmäindspresidäntin isch d Sonia Steiger (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,8 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Tädlike ghört zue de Winterthurer Mundarte.
Streichinstrument
D Striichinstrumänt (ital.: archi) si Säiteinstrumänt, wo mä mit eme Staab oder am hüfigste mit eme Striichbooge über iiri Säite striicht und si so in Schwingige versetzt. Dr Booge rutscht drbii in Rück über d Säite und verursacht eso dr Stick-Slip-Effekt. D Säiteschwingige wärde uf e Resonanzkörper überdräit und eso wird dr zur Doon erzügt.
Musiker, wo Striichinstrumänt spiile, wärde as Striicher bezäichnet. Wemm mä e Orchesterbsetzig ufzellt, wird d Standardbsetzig vo 1. und 2. Wioliine, Bratsche, Violoncelli und Kontrabäss in dr Reegle as Striicher zämmegefasst.
Donnelay
Donnelay (Patois Donleneu, ditsch 1871-1918 Dunningen, 1940-44 Karpfendorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Donnelay lijt zwelf Kilometer sìdeschtlich vun Vic-sur-Seille ìm Saulnois uf re Heche zwìsche 206 und 259 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Donnelay ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1178 àls Dunningen (1183: Donnereys, 1273: Donneris, 1553: Donneney, 1594: Domeley).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Donnelay ìsch. Donnelay ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Donnelay ghert zem Lorrain.
Sozialpsychologie
D Sozialpsychologii isch en Teil-Disziplin von dr Psychologii. Im Unterschiid zu de übrige Gebiet von dr Psychologii, wo Individualpsychologii behandle, untersuecht si Verhalte, wo sich durch Interaktion mit andere Persone ergit. Bereiche devo sind z. B. Iischtellige und Stereotype, Gruppedynamik, Rolleverhalte, Konformitäts-Verhalte, Wärt und Norme, sozials Lärne und gsellschaftlichi Sozialisierig.
Im Unterschiid zur Soziologii, wo bi dr Beobachtig von dr Gsellschaft vor allem phänomenologisch vorgaht und gsellschaftspolitischi und wirtschaftlichi Aschpekte iibezieht, schafft d Sozialpsychologii recht schtark au mit Experiment.
D Sozialpsychologii het en langi Vorgschicht im 19. Jahrhundert, wo z. B. au d Massepsychologii vom Gustave Le Bon umfasst het. Im engere Sinn fangt si aber mit de erschte beide Lehrbüecher 1908 aa: W. McDougall: Introduction to Social Psychology; London und E.A. Ross: Social Psychology, New York.
Wahlbach
Wàhlbi (frz. Wahlbach, dt. Wahlbach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Wàhlbi ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1287 àls Walpach.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Wàhlbi ìsch. Wàhlbi ghert zem Kommünàlverbànd.