cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grenzzeichen
S Gränzzeichè isch è Ysebaansignaal un benamst d Gränzè, bis zu dèrè bi zämmèlaufendè Gleis s Gleis bsetzt wörrè darf. S jewylige andere Gleis darf nu befaarè wörrè, wenn s bsetzti Gleis gränzzeichèfrei isch. D Bedièner vom Stellwärk stellt sell im Raamè vo dè Faarwärkbrüèfig fescht, bevor er è Zugfaart mit èm Signals durchs Signal Hp 1 oder Hp 2 frei git. Er berücksichtigt deby au, dass sich èn devor ygfaarenè Zuug nõch èm Aahaaltè durch s Entschpannè vo dè Pufferfèdèrè nõ öppis „streggè“ ka un deby s devor frei gfaareni Gränzzeichè widder übbersetzt. Bi Gleis, wo mit èrè Gleisfreimeldeaalaag uusgrüschtet sin, wörd disell Bedingig technisch sichergschtellt. D Isolyrgränz vom Gleisschtrômkreis bezièigswys vom Achszellèr isch dezuè nit uumittelbar am Gränzzeichè, sondern mindeschtens sechs Metèr dehinter inschtallyrt.
Di gnaui Position vom Gränzzeichè wörd durch dè Mindeschtgleisabschtand vo dè beidè zämmèlaufendè Gleis in Abhängigkeit vo dè Übberhöhig un èm Radius beschtimmt. Well s Gränzzeichè nu für dè Rangyrbetrièb vo Bedütig isch, wörd dè Mindeschtgleisabschtand für Rangyrgschwindigkeitè aagluègt un stôt dôher i dè Regèl bi Normalschpurbaanè bi èm Gleisabschtand vo nu 3,50 Metèr. Bi Drei- un Virschinnègleis könnet meereri Gränzzeichè, jewyls für Normal- un Schmalschpur, vorhandè sy.
Länderspezifischi Variantè
Z Dütschland isch s Gränzzeichè meischtens èn chlynè Pflock us Bedong odder Holz, mit èrè druff bfeschtigtè root-wyß vo obbè nõch unnè gschtreiftè Metall- odder Keramikhuubè odder au nu als Holzpflock odder Profilysè mit root-wyßem Farbaaschtrich im Schotter zwischè dè beidè Gleis uffgschtellt, welli i dè Weichè odder Chrützig zämmèlaufet. Alternatyv ka au je ei Gränzzeichè nebbè dè innerè Schinnè vo dè beidè zämmèlaufendè Gleis aabrocht sy. Well diè Bschtimmigè vo dè jewyls geltendè Signaalordnigè nu "è root-wyßes Zeichè" vorschrybè, isch d Form abber nit feschtglait, es kunnt nu uff d Farbgebig aa. Ußer dè hauptsächlich üblichè Metall- odder Keramikhuubè könnet dõher anderi Formè vorkõ. Es ghört zu dè Rangyrsignaal un trait i dè weschtlichè Bundesländer d Bezeichnig Ra 12, i dè öschtlichè Bundesländer d Bezeichnig So 12
I dè Schwiz isch s Gränzzeichè wie z Dütschland als Pflock mit Huubè uffbaut, allerdings in root un nit root-wyß gschtreift. D gääli Version isch s Ènd odder Aafang von èrè Gleisfreimeldeyrichtig. Wenn s Gränzzeichè uff èm Bodè uffgmôlt wörd, isch es è länglichs Rèchtegg, wo je zwei wyßi un rooti diagonal aagordneti Flächè hèt. In anderè Länder isch es è schwarz-wyß gschtreiftè Balkè odder Stei (Öschterrych, Ungarn), odder sogar nu èn wyßè Balkè (Italiè).
Bi Strõßèbaanè isch es meischtens èn quer zu dè Fahrrichtig uffgmôltè Strich.
Müllheim
Müllheim isch de Name vo däne Ort:
Lueg au:
Silvana Lattmann
D Silvana Lattmann (* 8. Novämber 1918 z Neapel as Silvana Abruzzese; † 19. Juli 2023 z Rüeschlike) isch e italienisch-schwyzerischi Schriftstelleri gsii, wu uf Italienisch gschriibe het.
Lääbe
D Silvana Abruzzese isch anne 1918 as Doochter vum neapolitanische Räächtsaawalt Alfonso Abruzzese un dr Alba Scanferla z Neapel uf d Wält chuu. Noch em frieje Dood vum Vater het d Familie z Sanremo, z Rom, z Mailand un z Genua gläbt. D Silvana Abruzzese het z Rom un z Genua Biology studiert un 1942 mit eme Doktoraat abgschlosse. Im nämlige Johr het si dr Schiffsingenieur un Marineleutnant Michele Sgarlata ghyroote, wu 1942 im Chrieg gfalle isch. Mit ihm het si dr Suhn Massimo (* 1943) ghaa.
Noch em Chrieg het d Silvana Abruzzese as Assischtänti un Foorscheri am Zooloogische Inschtitut vu dr Uniwersdeet Mailand un an dr Meeresbioloogische Stazioon z Neapel gschafft. Anne 1954 het si dr Charles Lattmann ghyrootre un isch uf Sanggale zooge. Ab dr 1970er Johr het si as Schriftstelleri gschafft. Si het in ire italienische Muetersprooch gschriibe. D Silvana Lattmann het vu 1993 bis 2018 z Züri gläbt. Syterhäär het si in ere Altersresidänz z Rüeschlike gwont, wu si Juli 2023 im Alter vu 104 Johr gstoorben isch.
Im Johr 2022 isch si im Dokumentaarfilm Brunngasse 8 vu dr Hildegard Elisabeth Keller portretiert woore. Dr Film handlet vum Huus in dr Zürcher Altstadt, wu d Lattmann vyyl Johr lang gläbt ghaa het: Es het im Spootmittelalter ere jidische Familie gheert, wu in dr Zyt vum Ruedolf Brun bymene Peschtpogrom umbroocht reschp. verjagt wooren isch.
Alex Schaufelbühl
De Alex Schaufelbühl isch en Schwiizer Künschtler mit Atelier z Gnadethal. Er schaffd Skulpture us Holz, Stei und Bronze.
S Läbe
De Alex Schaufelbühl isch z Brämgarte ufgwachse und het ursprünglich Murer glehrt und isch nach de Lehr zerscht selbständige Murer gsi. Vo 1989 bis 1995 het er in Abigkürs a de Kunschtgwerbschuel z Züri e Bildhauerlehr gmachd und isch dann vo 1993 bis 1995 als Bildhauer uf de Stör gsi. Sit em 1995 schaffed er als freischaffende Bildhauer und im 1998 het er im ehemolige Schlachthof Bade z Wettige sis erschti Atelier gha. Im 1999 isch er mit em Atelier dann is Gnadethal zügled. Vom Schaufelbühl stönd vili Kunschtwerk im öffentliche Ruum, wi zum Bispiil d Raabe uf em Wettiger «Rabechreisel» oder de «Stifelriter» vom Freiämter Sagewäg. Er läbt z Wettige.
Freiämter Sagenweg
De Freiämter Sagewäg isch en Wäg im aargauische Freiamt, wo mit Kunschtwerch und Infotafle de Spaziergänger und Wanderer d Sage us de Region wot vermittle.
Geometrie
Uf dr äinte Site verstoot mä under Geometrii die zwäi- und dreidimensionali euklidischi Geometrii, d Elementargeometrii, wo au in dr Schuel underrichtet wird und wo sich mit Pünggt, Graade, Eebene, Abständ, Winggel etc. beschäftigt, und die Begriffsbildige und Methode, wo im Lauf vo dr süstematische und mathematische Behandlig vo däm Thema entwigglet worde si.
Uf dr andere Site umfasst dr Begriff Geometrii e Räije vo groosse Däilgebiet vo dr Mathematik, wo Läie nume schweer chönne gsee, ass sie e Bezuug zur Elementargeometrii häi. Zu dene ghööre
Matthias Grünert
Matthias Grünert isch de Name vo däne Persone:
Pontivy Communauté
D Pontivy Communauté (bretonisch Pondi Kumuniezh) isch e franzesische Kommunalverband in dr Département Morbihan un Côtes-d’Armor in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch am 16. November 2000 grindet wore as Communauté de communes du Pays de Pontivy un zum 1. Jänner uf dr hitig Name umgnännt wore. Dr Verwaltigssitz isch z Pontivy.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Liste der Flugunfälle mit Verkehrsflugzeugen 1998
Das isch d Lischt vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg im Jahr 1998.
Für militärischi Flugunfäll lueg i der Lischte vo de Flugunfäll (Militärluftfahrt) ab 1981.
Unfäll wo mit em ne (T) markiert sy, zeigen a das sech's hei um ne Frachtflug handlet.
Airbnb
Airbnb isch e Online-Marktplatz zum Vermiete und Bueche vo Privatunterkünft. Noch eigenen Aagabe stönd uf de Website über 2 Millionen Inserate vo Underkünft i 190 Ländern und 34 dusig Stedt zum Aagebot (Stand: Februar 2016). Sit der Gründig im August 2008 bis im Juni 2012 si über 10 Millione Übernachtige uf Airbnb vermittlet worde.
Airbnb isch im August 2008 vom Brian Chesky, Joe Gebbia und Nathan Blecharczyk in San Francisco gründet worde. Die ursprünglechi Finanzierig hei si vom Inkubator „Y Combinator“ becho. Spöter hei au Greylock Partners, Sequoia Capital und dr Ashton Kutcher is Unternähme investiert.
Bukan
Bukan uf kurdisch au Bokan, isch e Stadt im Nord-Weste vom Iran.
Bukan het öbbe 169'041 Iiwooner und isch die zwäitgrössti Stadt in dr Browinz West-Aserbaidschan. Si lit südlig vom Urmia-See uf ere Hööchi vo öbbe 1300 Meter über em Meeresspiegel. D Bevölkerig vo Bukan bestoot us Kurde. 94 Brozänt (1996) vo de Iiwooner si Muslim und ghööre zum groosse Däil zu dr Sunni Shafi'i Sekte.
Dr Naame "Bukan" läitet sich vom kurdische Wort "Bûk" ab, wo "Brut" bedütet. Au e Fluss und dr Bezirk um d Stadt Bukan häisst eso.
Liste der Flugunfälle mit Verkehrsflugzeugen 1977
Das isch d Lischt vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg im Jahr 1977.
Für militärischi Flugunfäll lueg i der Lischte vo de Flugunfäll (Militärluftfahrt) ab 1981.
Für Flugunfäll vo Luftfahrzüüg vo der Allgemeine Luftfahrt lueg i der Lischte vo de Flugunfäll (Allgemeini Luftfahrt).
En Ytrag mit em ne Artikel i der Wikipedia wird mit em ne (A) markiert.
Unfäll wo mit em ne (T) markiert sy, zeigen a das sech's hei um ne Frachtflug handlet.
Hélène Boschi
1975 hed sie vo de Stadt Zwickau de Robert Schumann-Priis iberchoo.
Gefecht bei Rothenthurm
S Gfächt bim Rothethurm isch e milidäärischi Usenandersetzig wääred em Franzoseniifall zwüschen em Land Schwyz und Frankriich gsi. Si het am 2. Mai 1798 im Bezirk Schwyz im Kanton Schwyz stattgfunde.
Vorgschicht
Noch dr Niiderlaag im Gfächt bi Wollerau am 30. April, wo aber dr Vormarsch vo de Franzoose gstoppt het, häi sich d Schwyzer zerst wmol zruggzooge. Vor em Gfächt bi Schindellegi isch dr Kommandant vo de Schwyzer Drubbe dr Major Balthasar Bellmont uf em Wääg zum Chriegsroot z Rothethurm vo sine äigene Lüt umbrocht worde, wil er e Verrööter und e Feigling sig.
Wo d Franzoose am 2. Mai gege die schwache schwyzerische Vorboste aagruckt si, si d Schwyzer ooni Füerig doogstande. Si häi d Franzoose aber äinewääg bi Schindellegi chönne uf Wollerau zruggdränge, bis dr Landeshauptmä Reding aachoo isch und iine befoole het sich zruggzzieh, wil Äisiidle gfalle sig und sich die schwache Hüfe uf em Jostebärg wurde zruggzie und dorum d Schwyzer Drubbe chönnte abgschnitte oder iikesslet wärde. D Schwizer häi sich uber d Sihl zruggzooge und d Brugg zerstöört und si in d Wälder bim Rothethurm.
Dr Lauf vom Gfächt
No am gliiche Daag, am 2. Mai, häi d Franzoose under em General Freyssinet in dr Hochebeni vo Rothethurm uf d Schwyzer under em Aloys Reding gwartet, wo dur e zwäits Batallioon und dr Landsturm versterkt worde si. Dä het sini Manne, wo vo Fraue und Chinder understützt worde si, in Kampf gfüert mit de Wort: «Mir flüchte nit, mir stärbe». Im Gfächt isch es de Schwyzer glunge, d Franzoose uf dr Altmatt z schloo, au wenn die mee Drubbe gha häi.
D Folge
Zwar isch am 3. Mai z Arth no kämpft worde, aber drotz iire Erfolg het s für d Schwyzer kä Hoffnig me gee. Si si müed vom Chrieg gsi, und d Franzoose si drotz groosse Verlust immer no übermächdig gsi. In dere verzwiiflete Laag het dr Reding de Schwyzer dr Root gee, Friide z mache. Am 4. Mai isch die nöiji helvetischi Verfassig vo de Schwyzer aagnoo worde.
Lichthauptsignal
È Lichthauptsignaal (Hp) isch è Hauptsignaal, wo dè Signaalbegriff uusschlièßlich optisch mit Lüüchtmittel aazeigt wörd. Hauptsignaal könnet au, je nõch dè vowendetè Stellwärkstechnik, als Formsignaal uusgfüürt sy. S Lichthauptsignaal zeigt aa, ob dè aaschlièßende Gleisabschnitt befaarè wörrè darf. Gleisabschnitt i sellem Sinn sin Zugfolgeabschnitt. I dennè darf sich jewyls nu ein Zuug befindè. Lichthauptsignaal a Streggè mit Streggèblock könnet nu i d Faartschtellig brocht wörrè, wenn dè aaschlièßende Zugfolgeabschnitt frei isch. È Lichtauptsignaal wörd i dè Regel durch è Lichtvorsignaal aakündigt.
Für s Verhaltè an èm Lichthauptsignaal isch auch s draa aagebrochte Mastschild relevant.
Dütschland
Im dütschè H/V-Signaalsischteem git s d Signaalbegriff Hp 0 (Halt), Hp 1 (Faart) un Hp 2 (Langsamfaart). Witerhy exischtyret sognannti Mehrabschnitts-Signaalsischteem, z. B. wo uff èm Gebièt vo dè ehemôligè Dütschè Rychsbaan hüüfig aaztrèffendè HI-Signaal, odder d Kr-Signaal, welli hütt bi fascht allè Neubautè Vowendung findet. Ks-Signaal wörred uusschlièßlich vo elektronischè Stellwärk uus gschtüèret.
Kombinationssignaal übernemmet deby entwedder d Funktion von èm Hauptsignaal, èm Vorsignaal odder è Kombination vo Haupt- un Vorsignaal mit eim einzigè, zämmèhängendè Signaalbegriff. D Vorschriftè für Haupt- un Vorsignaal sind also entsprèchend aazwendè.
Öschterrych
Z Öschterrych isch es erscht durch dè Aaschluss zu dè Umschtellig vo dè Wäägsignalisyrig zu dè Gschwindigkeitssignalisyrig kô. Nõch èm Krièg hèt sich d Entwicklig vom Signaalwèesè drennt. 1954, als bim Widderuffbau villi Weichè ybaut worrè sin, wo mit 60 km/h hèn könnè befaarè wörrè, hèt mo uff virbegriffigi Signaal umgschtellt. Anderscht wiè z Dütschland git s sit dõmõlls è eigni Langsamfaart mit 60 km/h. Dõmõlls sin au d Vorsignaal nõch schwizer Muschter ygfüürt worrè.
S Hauptsignaal vo dè Österrychischè Bundesbaanè hèt i dè aktuellè Version von 1980 immer s glyche Uussää, egal ob s als Yfaar-, Uusfaar- odder Blocksignaal vowendet wörd. D Lampè sin deby in zwei Spaaltè nebbènand aagordnet, maximaal 3 links un 5 rächts. S könnet abber einzelni niè benötigti Lampè wegglôô wörrè. D Hauptänderig am Uussää voglychè mit èm Hauptsignaal vo 1954 isch es rote Licht, wo vo dè 2. Stell obbè nõch ganz links unnè voschobè worrè isch, Ebbèso isch mit èm Schutz- bzw. Voschuubsignaal kombinyrbar gsi. Erst sit 1980 git s es "Halt" am Hauptsignasl au für dè Voschuubdiènscht. S Signaal "Voschuubvobot uffghobbè" isch dõher i s Hauptsignaal integryrt worrè.
Jedè Mascht hèt è wyß-root-wyßes Maschtschild, bi hängendè Signaal isch sell am Signaalschirm zwischè dè Lampè aabrocht.
Schwiz
Au bi dè Schwizer Bundesbaanè un dè anderè brivaatè Baanè i dè Schwiz git s voschideni Signaalsischteem. D Lichtsignaal vom Sischteem L sin rächteckig un stellet d Gschwindigkeit mit Farbpünkt dar. Bim neuerè Sischteem N, wo d Hauptsignaal kreisförmig sin un nu 3 Lampè hèn, wörd sell mit zuèsätzlichè Zifferè gmacht. Mit èm Sischteem L wörred sechs Begriff abbildet, dennè iri Analogiè zum Sischteem N i dè nõchfolgendè Tabellè uffgfüürt wörred. Bim Sischteem N wörred abber keini durchnumeryrtè Fahrbegriff mee benutzt, wiè des no bim Sischteem L dè Fall gsi isch.
Luèg au Hauptartikel Ysebaasignaal i dè Schwiz
Questembert Communauté
D Questembert Communauté (bretonisch Kistreberzh Kumuniezh) isch e franzesische Kommunalverband im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch am 30. Dezämber 1997 us sechs Gmaine as Communauté de communes du Pays de Questembert grindet wore. Im Lauf vu dr Johr sin no mee Gmaine derzue chuu. 2015 het dr Verband dr hitig Name iberchuu. Dr Verwaltigssitz isch z Questembert.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Hulda Autenrieth-Gander
D Hulda Autenrieth-Gander (* 13. Augschte 1913 z Baasel; † 24. Juuni 2006 z Rüeschlike; haimetberäächftigt z Züri) isch e Schwyzer Fraueräächtspionieri un 20 Joor lang Bresidänti vu dr Zürcher Frauezäntraal gsii. Si het um die Zyt di bolitisch Glyychberäächtigung vu dr Fraue im Kantoon Züri breegt. D Autenrieth-Gander het si fir e Schangseglyychhait im Bildigswääse un fir d ZGB-Rewisioon yygsetzt. Derzue het si aktiiv mitgmacht an Abstimmigskampanje fir s Frauestimmräächt un isch Mitgliid vum Konsumäntenefoorum gsii. Si isch as eerschti Frau in Chilcheroot vum Kantoon Züri gweelt woore.
Lääbe un Engaschmänt
D Hulda Gander isch e Doochter vum Adolf Gander gsii un het ase chlai uf Tavaas gläbt. As eerscht Maidli isch si uf s Buebegimnaasoium z Schiers gange. Si het z Bärn un z Züri Jura studiert un s Stuudium anne 1937 mit ere Promozioon zum Teema «Das System der wohnörtlichen Armenpflege in der Schweiz» abgschlosse. Si het s Aawaltsbadänt erwoorbe un as Auditoori am Beziirksgriicht Horge gschafft. Si isch ghyroote gsii mit em Fritz Edward Autenrieth, eme Aawalt, un het drei Chinder ghaa.
Vu 1944 bis 1953 isch si Voorstandsmitgliid un Aktuaari un druf vu 1954 bis 1974 Bresidänti vu dr Zürcher Frauezäntraal gsii, in dr eerschte Joor as Co-Bresidänti mit dr Margrit Bosch-Peter. In ire Zyt Co-Bresidänti sin d Blaanig un d Organisazioon fir s «Huus vu dr Kantoon» zue dr Schwyzerische Uusstellig fir Frauenaarbet (SAFFA) anne 1958 un e baar Joor speeter d Voorberaitige fir dr zweet Frauekungräss gsii, wu 1975 im internazionaale Joor vu dr Frau z Bärn stattgfunde het. Syni wiichtigschte bolitische Ergeebnis sin di aidgnessich Verfassigsinitziatiiv fir di uudricklig Gweerlaischtig vu glyyche Räächt fir Manne un Fraue in Staat un Gsellschaft un d Schaffig vun ere aidgnessische Kummissioon fir Frauefrooge gsii. Im Stimmräächt het d Autenrieth-Gander s Wäärchzyyg gsää, go ändli «die ebenbürtige Partnerschaft von Mann und Frau in Familie und Beruf, in Gesellschaft und Staat» verwiirklige chenne.
Im Joor 1954 het d Autenrieth-Gander d Aktionsgmainschaft fir Konsumänteschutz grindet, 1961 het si d Grindig vum Konsumäntenefoorum vu dr Dytschschewyz un em Kantoon Tessin aagregt. Vu 1960 bis 1974 het si dr Bund vu Schwyzerische Fraueverasin in dr Ständige Strooßevercheerkummisioon verdrätte.
Satz des Heron
Mit em Satz vom Heron cha mä dr Flechiinhalt vom ene Dreiegg us de drei Sitelengene a, b und c usrächne. Dr Satz isch noch em Mathematiker Heron vo Alexandrie benennt.
Dr Satz goot eso:
Do drbii isch A d Flechi und s dr halbi Umfang, also
D Formle vom Heron goot au eso:
Die Formle cha mä as Spezialfall vo dr Formle für dr Inhalt vo dr Flechi vom ene Seenevieregg aaluege, wenn d Lengi vo äinere Site vom Seenevieregg d Lengi Null het. Für e Flecheninhalt vom ene Seenevieregg gältet nämlig:
Liste der Flugunfälle mit Verkehrsflugzeugen 2000
Das isch d Lischt vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg im Jahr 2000.
Für militärischi Flugunfäll lueg i der Lischte vo de Flugunfäll (Militärluftfahrt) ab 1981.
Für Flugunfäll vo Luftfahrzüüg vo der Allgemeine Luftfahrt lueg i der Lischte vo de Flugunfäll (Allgemeini Luftfahrt).
En Ytrag mit em ne Artikel i der Wikipedia wird mit em ne (A) markiert.
Unfäll wo mit em ne (T) markiert sy, zeigen a das sech's hei um ne Frachtflug handlet.
Übersicht der Listen der Flugunfälle mit Verkehrsflugzeugen 1991 bis 2000
1991 - 2000
Lischte vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg 1991
Lischte vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg 1992
Lischte vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg 1994
Lischte vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg 1995
Lischte vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg 1996
Lischte vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg 1997
Lischte vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg 1998
Lischte vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg 1999
Lischte vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg 2000
Baconnes
Baconnes ìsch a frànzeescha Gmainda mìt Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Region Grand Est — bis 2016 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne. D’ Gmainda gheert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne. D’ Iiwoohner nänna m’r Baconnais.
Geogràfii
Baconnes lììgt äbba 29 Kilomääter oscht-südäschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims. Umgaa wìrd Baconnes vu da Nochbergmainda Prosnes ìm Norda, Aubérive ìm Nordoschta, Saint-Hilaire-le-Grand ìm Oschta, Mourmelon-le-Grand ìm Süüda, Mourmelon-le-Petit ìm Südwäschta so wia Sept-Saulx ìm Wäschta.
Bertha Shortiss
D Bertha Shortiss, wo anne 1968 z Schattdorf uf d Wält cho isch, isch en internazional bekanti Urner Künschtlerin.
iires Lääben und Wäärch
Si isch d Dochter vom Francis Shortiss us Irland und vo dr Urnerin Margrit Shortiss geb. Stadler; deren iiri Eltere sind dr Pius Stadler (1901–2000) un d Agatha Muheim (1897–1997) vo Flüelä. D Bertha Shortiss isch i dr Familie mit siben andere Chind ufgwachse.
Si het dr Preuff vo der Schteibildhauerin glehrt und isch au no ufs Gimnasium gange. Iires Atelier het si z Altdorf. Für d Arbete, wo si cha mache, reist si i vilne Länder uf dr ganze Wält ume, es paar Mol isch si scho z Japan gsi. Si macht grossi Wäärch us Schtei und us Holz, teils als freji Arbete und teils für privati Chunde und au für Firmene und Gmeinde. Z Lieschtel het si für d Stadt, die reformierti un di katolischi Chilegmeind ufem Friidhof es Tänkmool für d Chind chönne gstalte, wo tot uf d Wält cho sind und für die ungeborene, wo me abtribe het.
Anne 2008 het d Shortiss iiri grossi Skulptur «leaving a chamber» us Schnee am Kunschtwettbewäärb z Nayoro z Japan – das isch der Japancup für d Schneebildhauer – grad es paar Pryysen übercho. Me luegt sen internazional für eini vo de beschten Yschkünschtler aa: anne 2017 het men ufem wichtige chineesische Harbin International Ice and Snow Sculpture Festival d Arbet, wo si zäme mit em Marc Egger gmacht het, mit emene Pryys für en hervorragendi Leischtig uszeichnet.
Anne 2001 het d Bertha Shortiss mit em Bildhauer Volker Scheurer zämen es alts Induschtrybourwäärch i der Stadt Weil am Rhy zum ene Kunschtoort umfunkzioniert: dr Kunstraum Kieswerk. Und si het i dr Schwiiz und im Ussland iiri Sache in Galeriè und im Usseruum chönne zeige, öppen au idr Galerie am Leewasser z Brunnen im Kanton Schwyz. Und ja: au im Kunschthuus Uri.
D Bertha Shortiss het am Hong Kong International Sculpture Symposium 2012 mitgmacht. Anne 2017 isch si bi der Usstellig vom Verband vo de Schwiizer Bildhauer- und Schteimetzmäischter und dr Schuel für Gstaltig z Bäärn derby gsi. Und 2013 het si bin ere Uustellig vo der Künschtlergruppe Trioptikon z Kanderen im Wiisetal mitgmacht, zum nume von es paar erfolgrychen Uftritt z rede.
Wäärch vo dr Urner Künschtlere cha men uf «Skulpturewääg» go aluege: öppen i dämm vom ElfenauPark z Bäärn und ufem Freiämter Saagewääg im Aargau und im Skulpturepark Legenda im russische Ramzai. Anne 2013 het si e Figuur ufs 3. Internazionale Bildhauersymposion uf Schloss Albeck gmacht, 2014 en anderi für s 2014 Schoodic International Sculpture Symposium Artists, 2016 eini für s Bildhauerträffe z Büüre.
Grete Heger
D Grete Heger (* 8. Juni 1916 z Wien; † 25. Dezämber 2007 z Züri) isch e eeschtryychischi Schauspiileri, wu 60 Joor lang am Zürcher Schauspiilhuus ufdrätten isch.
Leben
Iren eerschte Ufdritt het d Heger mit vier Joor im Buurgertheater Wien in dr Operette Ihr Korporal ghaa.
Am Konservatorium z Wien het si Schauspiilunterricht ghaa bim Josef Danegger un bim Hugo Stern. Ase jung het si au im Kabarett Literatur am Naschmarkt un im Kabarett Der liebe Augustin bei Stella Kadmon gspiilt.
Anne 1946 isch d Heger retuur gange uf Wien un het in dr Saison 1946/47 am Volkstheater Wien d Dienschtmagd Irma in Der gläserne Pantoffel vum Ferenc Molnár (Reschy: Gustav Manker) gspiilt un 1947/48 uf ere Tournee d Regine in Gespenster vum Ibsen (Reschy: Albert Bassermann). Vu 1948 bis 1950 het si am Neue Theater in dr Scala Wien un au an dr Wiener Kammerspiil gspiilt, unter anderem d Titelroll in Die Fee vum Molnár, derzue het si gaschtwyys au z Züri gspiilt.
Ab 1950 isch si wiider am Zürcher Schauspiilhuus gsii un het deert d Salome Pockerl in Der Talisman vum Johann Nestroy, s Dummerchen in Maikäfer-Komödie vum Josef Viktor Widmanns, d Walburga in Haus der Temperamente vum Nestroy un d Sara Leibowitz in Der Tag, an dem der Papst gekidnappt wurde vum João Bethencourt gspiilt.
Verschiideni Tournee hän d Heger dur Dytschland un d Schwyz gfiert un derzue het si iber d Joor Gaschtspiil z Wien un z Minche ghaa, am Corso-Theater Züri (1968 d Mutter Strobl in Die kleine Niederdorfoper vum Paul Burkhard) un am Bernhard-Theater Züri (unter anderem 1966 in Auf Befehl der Kaiserin vum Hermann Ferdinand Schell, 1987 in My Fründ Hanspi vu Chase/Peter Arens) un au am Theater Fauteuil Basel.
Iri letschte Ufdritt im Zürcher Schauspiilhuus het d Grete Heger in dr 1990er-Joor ghaa, unter anderem in Dantons Tod vum Georg Büchner.
Daniel Model
Der Daniel Model (* 1960) isch e Schwiizer Unternähmer.
Läbe
Der Model het 1991 a der Uni St. Galle mit ere Arbet über e Sport als Denk- und Handlungsmodell für die Leistungsoptimierung im Management promoviert. Sit 1995 leitet er d Model Holding.
Der Model het 2006 d Mikronation Avalon gründet. As “Regierungssitz” het er 2012 z Müllheim TG der Modelhof iigweiht: „En Verschnitt us Verwaltigsgebäude, Tämpel und Operehuus, mit Renaissance- und Anthroposophie-Zitat.“
Unter anderem us stürliche Gründ het der Model sin Wohnsitz Ändi 2013 vo Saleschte nach Vaduz verlegt.
Der Model gilt as libertär; är stoht der One People’s Public Trust nöch.
Är isch zuedäm zweifache Schwizermeister im Curling gsi.
Benjamin Britten
Dr Edward Benjamin Britten, Baron Britten, OM CH (* 2. Novämber 1913 z Lowestoft, Suffolk; † 4. Dezämber 1976 z Aldeburgh, Suffolk) isch e bedütende änglische Komponist, Dirigänt und Pianist gsi.
Lääbe und Wärk
Dr Benjamin Britten isch as s jüngste Chind vom Zahnarzt Robert Victor und sinere Frau Edith Rhoda Britten uf d Wält choo. Won er fümfi gsi isch het em d Mueter afo Klavierunderricht gee. Im Joor 1921 get dr Britten sini erste Komposizioone gschriibe. Wäärend dr Schuelzit het en dr Frank Bridge im Klavier- und Bratschespiile underrichdet, und er het em spööter si Komposizioon Variazioone zum e Thema vom Frank Bridge gwidmet. 1930 bis 1933 het er am Royal College of Music z London Klavier und Komposition.
Dr Britten het 1937 dr Tenor Peter Pears kenneglert und si si Lääbenspartner worde. Er het e Hufe Tenorpartie in sine Opere und vili Lieder für e Pears zum Uffüere gschriibe. Für s Melos Ensemble het er bedütendi Kammermuusigwärk, Kammeropere und d Kammermuusig vo sim War Requiem gschriibe.
1939 isch dr erklärti Pazifist Britten uf Amerika gange, isch aber 1942 zämme mit wm Peter Pears zrug uf Groossbritannie. In zwäiter Instanz het emn em Britten d Milidäärdienstverwäigerig im Zwäite Wältchrieg nit nume für die kämpfende Druppe sondern allgmischte in zuegstande.
Wit bekannt isch dr Britten mit sinere Opere Peter Grimes worde, wo d Sadler’s Wells Opera Company noch em Zwäite Wältchrieg mit ere wider eröffnet worde isch (Uuruffüerig 7. Juni 1945). 1948 isch d Kantate Saint Nicolas entstande, wo s Lääbe und Wirke vom Bischof Nikolaus vo Myra beschribt. Für d Kathedrale vo Coventry, wo im Zwäite Wältchrieg zerstöört und denn wider ufbaut worde isch, het er 1961 s War Requiem gschriibe, wo sithär zu de wichdigste Chorwärk zelt wird (Uruffüerig: 30. Mai 1962 z Coventry). Er het liturgischi Teggst und Gedicht vom Lyriker Wilfred Owen verwändet, wo 1918 gfalle isch.
Dr Britten isch au en usserordentlige Dirigänt und Pianist gsi. So het er 1970 die 14. Sinfonii vom Schostakowitsch dirigiert, wo si zum erste Mol usserhalb vo Russland ufgfüert worde isch, und wo dr Komponist im Britten gwidmet het. Als Pianist isch er hüfig as Liedbegläiter ufdräte. Sit de fufziger Joor si e Hife Schallblattenufnaame vo äigene und fremde Wärk erschiine. Sit e baar Joor macht d BBC d Läiv-Mitschnitt mit em us iirem Archiiv zuegänglig.
1948 het dr Britten in sim Woonort Aldeburgh e Muusigfestiwal gründet, wo bis hüte existiert. 1967 isch e Konzärthalle im Veraastaltigs-, Usstelligs- und Iichaufszentrum „Snape Maltings“ im Dorf Snape in dr Nööchi vo Aldeburgh ufdoo worde. Dört findet sithär jeedes Joor s Aldeburgh Festival statt. Dr Britten het e Hufe Uszäichnige bechoo, under anderem dr Order of Merit – as dr dritt änglisch Komponist noch em Edward Elgar und em Ralph Vaughan Williams. 1960 isch er in d American Academy of Arts and Sciences gweelt worde. 1965 het er dr finnisch Wihuri-Sibelius-Briis und 1968 dr Léonie-Sonning-Muusigbriis bechoo. 1958 bzw. 1970 isch er Mitgliid vo dr Akademie der Künste z Berlin worde.
Dr Britten het zwar au Technike vo sine modärne Zitgenosse aagwändet, im Groosse und Ganze muess mä aber si Muusig eender as konservativ bezäichne. Er isch e Verehrer vom Henry Purcell gsi und het bei äim vo sine bekanntiste Wärk, em Young Person’s Guide to the Orchestra, e Thema vom Purcell verwändet.
Am 2. Juli 1976 isch dr Britten as Baron Britten of Aldeburgh in The County of Suffolk zum ene Life Peer erhoobe worde. E baar Möönet druf isch er am 4. Dezämber 1976 in sim Huus z Aldeburgh gstorbe und uf em Friidhoof dört begraabe worde.
Wärk
Datei:Benjamin Britten memorial window ... - geograph.org.uk - 1131630.jpg|mini|hochkant|Benjamin Britten Memorial Window vom John Piper in dr Chille vo St Peter und St Paul, Aldeburgh
Roi Morvan Communauté
D Roi Morvan Communauté (bretonisch Roue Morvan Kumuniezh) isch e franzesische Kommunalverband im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch am 29. Dezämber 1998 grindet wore as Communauté de communes du Pays du Roi Morvan, 2012 isch si uf dr hitig Name umgnännt wore. Dr Verwaltigssitz isch z Gourin.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Susi Kertes
D Susi Kertes, aigetli Suzanne Kertész, (* 17. Dezämber 1914 z Győr; † 4. Juli 1948 z Hinwil) isch e ungarischi Schauspiileri, wu in dr Schwyz gwiirkt het.
Lääbe un Wiirke
D Susi Kertes het ab 1934 am Max Reinhardt Seminar z Wien Schuspiil gleert. Ire eerscht Engaschmänt het si in dr Saison 1935/36 as Gascht am Schauspiilhuus Züri ghaa. In dr Saison 1936/37 het si deert e fescht Engaschänt ghaa. Si het doo unter anderem unter dr Reschy vum Leopold Lindtberg d Marie Beaumarchais in Clavigo vum Johann Wolfang Goethe, d Ophelia in Hamlet vum William Shakespeare, d Leonore in Die Verschwörung des Fiesco zu Genua vum Friedrich Schiller un d Fanny in Arthur Aronymus und seine Väter vu dr Else Lasker-Schüler gspiilt.
Vu 1937 bis 1940 het d Kertes am Städtebundtheater Biel-Soledurn gspiilt, unter andere d Mariane im Der Geizige vum Molière un d Florence Hill in Weisser Flieder vu dr Georges F. Lennox.
Vu 1940 bis 1946 het si am Stadttheater Lozärn gspiilt. Unter anderem d Julia in Romeo und Julia vum Shakespeare (Reschy: Carl Schneider), d Doña Angela in Dame Kobold vum Caldéron (Reschy: Paul Schill), d Julie in Liliom vum Molnár (Reschy: Hermann Brand), d Elmire im Tartuffe vum Molière, d Angela Borgia in Stuck vum Werner Johannes Guggenheim no dr „Novelle“ vum Conrad Ferdinand Meyer, d Solvejg in Peer Gynt vum Hendrik Ibsen, d Leonore von Este in Torquato Tasso vum Goethe, d Lady Windermere in Lady Windermeres Fächer vum Oscar Wilde un verschiideni Schiller-Rolle, unter anderem d Johanna in Die Jungfrau von Orleans, d Titelroll in Maria Stuart, d Beatrice in Die Braut von Messina, d Elisabeth von Valois in Don Carlos, d Luise in Kabale und Liebe un d Amalia in Die Räuber.
Parallel derzue het si ainzelni Gaschtverpfliichtige ghaa, unter anderem am Städtebundtheater Biel-Solothurn (1942 d Titelroll in Cyprienne vum Victorien Sardou un em Émile de Najac, Reschy: Harald Tauber), am Stadttheater Khuur (1945/46 d Titelroll in Salome vum Oscar Wilde, Reschy: Vasa Hochmann) un ab 1942 au reegelmääßig am Summertheater Winterthur.
No 1946 het si unter anderem in ere Tourneeproduktion in Vagabunden vu dr Juliane Kay (Reschy: Walter Firner) mit em Attila Hörbiger un dr Paula Wessely gspiilt.
Anne 1943 het d Kertes dr Harald Tauber ghyroote. Am 4. Juli 1948 isch s Baar bi me Autouufall deetli veruuglickt.
Ria Schröder
D Ria Schröder (* 7. Meerz 1992 z Boppard) isch e dytschi Bolitikeri (FDP). Vu 2018 bis 2020 isch si Bundesvoorsitzeri vu dr FDP-nooche Juugedorganisazioon Jungi Liberaali gsii. Syt 2019 isch si Byysitzeri im Bundesvoorstand vu dr FDP.
Lääbe
D Schröder isch im Hunsrück z Rhyyland-Pfalz ufgwagse un isch uf d CJD Christophorusschuel Königswinter gange. Ab 2010 het si an dr Bucerius Law School z Hamburg Räächtswisseschaft studiert un 2016 mit em eerschte Staatsexaame abgschlosse. Syter 2016 studiert si Chunschtgschiicht an dr Universiteet Hamburg un schafft in ere Hamburger Chanzlei.
Bolitik
D Schröder isch syter anne 2014 Mitgliid im Landesvorstand vu dr FDP Hamburg, syt 2015 Mitgliid im Bundesvoorstand vu dr Junge Liberaale un sy am 27. April 2018 Bundesvoorsitzeri vum FDP-nooche Juugedverband. Si het si uf em 56. Bundeskungräss vu dr Junge Liberaale z Gütersloh mit 58,08 Borzänt vu dr Stimme geege ne Geegekandidaat duuregsetzt. D Schröder isch Noofolgeri vum Konstantin Kuhle woore, w uno syre Waal in Dytsche Bundesdaag nimi as Voorsitzeri aadrätten isch. Dervor isch si vu 2014 bis 2016 stellverdrättendi Landesvorsitzeri fir Organisazioon vu dr Junge Liberaale Hamburg gsii un aafangs Byysitzeri un speeter stellverdrättendi Bundesvoorsitzeri fir Organisazioon im Bundesvoorstand. Uf em Bundeskungräss 2019 isch si mit 56,6 Brozänt ooni Geegekandidaat wiidergweelt woore. Uf em Bundeskongräss im Augschte 2020 z Bielefeld isch dr Jens Teutrine zue irem Noofolger gweelt woore.
Zue dr Bundesdaagswaal 2017 isch d Schröder fir d FDP uf Blatz 4 vu dr Landeslischt Hambrug aadrätte, wu vu dr Katja Suding aagfiert wooren isch. Derzue het si si in dr Bartei mit ire Bewäärbig um d Dirälktkandidatuur fir d FDP im Wahlchrais Hamburg-Eimsbüttel geg dr Burkhardt Müller-Sönksen duuregsetzt, wu bis anne 2013 Mitgliid vum Dytsche Bundesdaag gsii isch. Si het het aber dr Yyzuug in Bundesdaag verbasst. Fir d Wahl zue dr Hamburger Buurgerschaft 2020 isch d Schröder uf Blatz 7 vu dr Landeslischt vu dr FDP Hamburg gweelt woore.
Marlies Schoch
Lääbe
D Schoch isch z Nöieburg uf d Handelsschuel gangen un het dert s Lehrerdiplom gmacht. Noch em Ärdbidem vu Agadir 1960 het si ne Johr lang z Marokko gläbt un het bim Widerufböu ghulfe. In dr USA isch si Kolaiteri vun eme Lager fir jidischi Chinder vu New York un New Jersey gsii. Speter het si zeh Johr as Primarlehreri z Vasön im Taminatal gschafft.
Si isch ab 1971 d Wirti vum Uusflugsreschtaurant uf dr Hondwiler Höchi gsii. Da Reschtaurant hät si vu ihrem verstorbnige Vater öberno. Si hät im Johr druf bschlosse, de Bärggaschthof, wo nu z Fuess erraichbar isch, au im Winter offe zbhalte. Da hät si dänn au gmacht, und zwor a 365 Täg im Johr, inklusiv de Öbernachtigsmöglichkait im Madrazelager oder de drei Doppelzimmer. Sit 1993 gits e chlinni Luftsailbahn (Materialbahn) zum Läbesmittel un anderi Güeter uf d Hondwiler Höchi z transportiere. Si isch e Wirti für Gäscht us allne soziale Schichte gsii, hät es offes Härz für Ussesitter gha un hät Lüt ufgno, wo in ere schwirige Läbesphase gsi sind. Nöd umesuscht hät si de Übername «Landesmueter» gha.
Vu 1991 bis 2011 isch si Mitglid vum Gmaindsrot vu Hondwil un vu 1999 bis 2011 vum Kantonsrot vu Appizäll Usserrhode gsii. Si het fir d Wideryyfierig vu dr 1997 abgschaffte Landsgmai kämpft.
Derzue isch si Bresidänt vum Verchehrsverain un vu de Spitex Hondwil gsii und hät i de Fürsorgekommission s Asylwese betreut.
D Marlies Schoch isch im Dokumentarfilm «Service inbegriffe», wo im 2013 vom Eric Bergkraut drait worden isch, aini vu fümf Brotagonischte gsii.
Uf de dütsche Wikipedia isch si bis zu ihrem Tod under anderem au as «Frauenrechtlerin» bezaichnet worde. Uf die Bezaichnig hät si de Marcel Steiner, Gschäftslaiter vom Appezäller Mediehuus und Verleger vu de Appezäller Zitig im Raame vum letschte «Gipfelgspröch» uf de Hondwiler Höchi im November 2010 aagsproche. Si hät mit eme Möschterli zrogg gee; wel si d Lehrerstell nu aagnoo hai onder de Bedingig, as si de gliich Lohn öberchäm wie en Maa, so heg mer si afach as «Markus Schoch» i de Buechhaaltig gfüert.
Syagrius
Dr Syagrius, wo bis öppen anne 486 gläbt het, isch der letscht röömisch Fürscht vo Nordgallie gsi.
Er isch dr Soon vom röömische Gäneraal Aegidius. Dä isch e Komandant vom röömische Militäär gsi und schynts e guete Fründ vom weschtröömische Chaiser Majorian, wo no es letschs Mol i grosse Teil vom weschtröömiche Rych en äinigermaasse stabyli Regierig duregsetzt het, aber denn anne 461 nach emene Staatsschtreich vom Gäneraal Ricimer tötet worden isch. Do druufabe het dr Aegididus z Gallien es regionals Herrschaftspiet ygrichtet, wo vo Rom unabhängig gsi isch. Me het döört no nach dr röömischen Art gläbt und was vo dr röömische Armee am Rhy, wo men ere exercitus Gallicanus gseit het, no umme gsi isch, het jetz em Aegidius syni Macht usgmacht. Dr Aegidius isch öppen anne 464 gstorbe.
Birgit Esser
D Birgit Esser (* 17. Mai 1980) isch e dytschi Chemikeri. Si isch Brofässeri fir Molekulari/Organischi Funktionsmaterialie an dr Universitet Fryburg
Syagrius
D Hauptstadt vom Aegidius sym regionale Rych isch Augusta Suessionum, die hütigi nordfranzöischi Stadt Soissons gsi. Das Piet, wo dr Aegidius drüber regiert het, isch bis an Atlantik gange; im Süüde sind d Weschtgoote, im Südoschte d Burgunder und im Nordoschte, i der alte röömische Provinz Belgica, d Franke gsi, alles germanischi Völker, wo jetz uf altem röömischem Bode sin cho woone.
Dr Syagrius isch öppen anne 465 sym Vater syn Noochfolger als Fürscht vo Nordgallie woorde. Was me vo iim hüt no weiss, het s meischte dr Bischof Gregor vo Tours ufgschribe, wo im sächste Joorhundert gläbt het.
Birgit Esser
Lääbe un Foorschig
Vu 2009 bis 2012 het si as Postdoc in dr USA am Massachusetts Institute of Technology (MIT) in dr Arbetsgruppe vum Timothy M. Swager gforscht. Derno het si vu 2012 bis 2013 an dr Universitet Bonn am Kekulé-Inschtitut fir Organischi Chemy un Biochemy e Liebig-Noowugsgruppe un vu 2013 bis 2015 am nämlige Inschtitut e Emmy Noether-Gruppe glaitet.
Syagrius
Em Syagrius isch die röömischi Tradizioon öppis wichtigs gsi. Drum het är sys Land als Teil vom ganz röömische Rych agluegt und gseit, er sig en Undergäbene vo de oscht- und de weschtrömische Chaiser, wo vonne aber kei praktischi Hilf me für Gallie choo isch.
Anne 481 oder 482 isch dr Frankechönig Childerich gstoorbe, wo dr Syagrius mit em guet uscho isch. Bim Childerich sym Soon, em Chlodwig, isch das öppis anders gsi. Anne 486 oder 487 isch dr Chlodwig em Syagrius sys gallische Rych cho agryffe und er het dr Kampf gwunne. Uf ei Schlaag isch s letschte gallisch-röömische Piet au no germanisch woorde und de Franken iires Territorium isch jetz vill gröösser gsi. Das isch der Afang vo dr Vorgschicht vom hütige Frankrych.
Birgit Esser
Lääbe un Foorschig
D Forschig vu ire Gruppe bscheftigt si in vier Themebiet mit em Design, dr Synthes un dr Untersuechig vu funktionelle organische π-Syschtem:
Syagrius
Dr Syagrius het sich uf Südfrankrych chönne rette. Dr weschtgotisch Chönig Alarich het en aber den em Chlodwig uusgliferet; und dänn het ne lo tööde.
Die Gschicht luegt men als s Ändi vo der spootantike Zyt z Gallien und dr bedüütendscht Momänt vom Uufstiig vo de Merowinger aa.
Ursula Cantieni
D Ursula Cantieni (* 5. Dezämber 1947 z Züri; † 15. Augschte 2023 z Baade-Baade ) isch e schwyzerisch-dytschi Schauspiileri gsii. Mer het si ab 1994 gchännt dur iri Roll ass Johanna Faller in dr Fäärnsehseerie Die Fallers – Die SWR Schwarzwaldserie.
Lääbe
D Cantieni isch e Doochter vum Schauspiiler un Diichter Erwin Cantieni un dr Sängeri Verena Landolt gsii. Si isch aafangs im Bündnerland ufgwagse un isch derno z Stuegert uf d Schuel gange, wu si s Abitur gmacht het. No dr Schuel het si Schauspiilunteriicht gnuu un vu 1967 bis 1970 Sprächerzieig un Schauspiil an dr Hoochschuel fir Musik un Daarstellendi Chunscht z Stuegert studiert. Si het as Reschyassischtänti gschafft un het vu 1970 bis 1974 Lehrufdreeg fir Sprächerzieig an dr Musikhoochschuel Stuegert, am Stadttheater Pforze un am Lehrerseminar Khuur ghaa. Vu 1974 bis 1978 het si ne Brofässuur fir Sprächuusbildig an dr Folkwangschuel z Essen ghaa.
Ab 1978 het d Cantieni as Schauspiileri gschafft. Vu 1978 bis 1982 isch si Mitgliid vum Ensemble vu dr Wiirttebäärgische Landesbihn z Esslenga gsii. Dert het si unter anderem s Suzanne in Der tolle Tag oder Figaros Hochzeit vum Beaumarchais (Reschy: Markwart Müller-Ellmau) gspiilt, d Marie in Woyzeck vum Georg Büchner (Reschy: Rolf Lansky), s Wyyb in Der Weibsteufel vum Karl Schönherr (Reschy: Mauro Guindani) un d Geesche in Bremer Freiheit vum Rainer Werner Fassbinder (Reschy: Dominik Neuner). Fir di letschtgnännt Roll het si 1980 dr eerscht Bryys bim 13. Internazionaale Theaterfeschtiwäl z Sitges (Spanie) fir di bescht Hauptroll iiberchuu.
Vu 1982 bis 1987 het si ne Engaschmänt am Stadttheater Konschtanz ghaa, wu si unter anderem d Toinette in Der eingebildete Kranke vum Molière (Reschy: Ulrich Khuon), s Titelrolle in s Lessings Minna von Barnhelm (Reschy: Müller-Ellmau) un d Sabine in dr Uruffierig vu Ein fliehendes Pferd vum Martin Walser (Reschy: Khuon) gspiilt het.
In dr Johr druf het si as freii Schauspiileri z Frankryych, in dr Bundesrepublik Dytschland, dr DDR, dr Niiderlande un dr Schwyz gschafft, unter anderem am Stadttheater Khuur, wu si unter anderem s Sonja Wilke in Himmel und Erde vum Reinshagen (Reschy: Guindani) un d Botin in Die Antigone des Sophokles vum Bertolt Brecht ( Reschy: Fritz Bennewitz) gspiilt het.
In däre Zyt het si au aigeni Theater- un Heerspiilprodukzioone un Reschyyaarbete gmacht, unter anderem Seh- und Hörspiele (Rote Fabrik, Züri, 1990), innen.Zeit (in ere eemoolige Schuefabrik bi Amriswil), Fugata in Tre (zäme mit dr Dominique Rebourgeon, Performance zur Scuntrada z Laax, 1991).
Vu 1991 bis 1994 het si bim Schwyzer Fäärnseh (SF DRS) dr Beraich Sprächtraining, Moderazioon un Aarbet vor dr Kamera glaitet.
Scho wu si no feschti Engaschmänt an Theater ghaa het, het si aagfange fir s Fäärnseh z schaffe. Si het fir verschiideni Sänder in Fäärnsehspielfilmen un Seerine mitgspiilt. Au in Musiksändige, Talkshow, Chochsändige un andere Fäärnsehsändige isch si ufdrätte.
Anne 1994 het si d Hauptroll vu dr Johanna Faller in dr neie Fäärnsehseerie Die Fallers – Eine Schwarzwaldfamillie iiberchuu, wu mer si zeescht z Baade-Wiirtebäärg un speeter in ganz Dytschland derduur chänne gleert het. Im Februar 2022 het si verchindet, ass si us perseenlige Grind no rund 27 Joor ufheert mit ire Mitaarbet an dr Seerie. Wäg dr scho abdrillte Folge het mer si no im ganze Joor chenne sää.
Vu 2003 bis 2022 isch d Cantieni e fescht Mitgliid im Team vu dr Rooteshow Sag die Wahrheit gsii.
D Ursula Cantieni isch am 15. Augschte 2023 im Alter vu 75 Joor z Baade-Baade gstoorbe, wu si vyyl Joor lang gwoont ghaa het.
Uuszaichnige
Anne 2005 isch d Ursula Cantieni mit dr Verdienschtmedallie vum Land Baade-Wiirtebäärg uuszaichnet woore.
Banū Mūsā
Wärk
Iir bekanntists Wärk isch s Buech vo dr Mässig vo eebene und sfäärische Figure gsi (Kitab marifat masakhat al-ashkal), wo d Resultaat vom Archimedes (Kräismässig, Chuugele und Zylinder) din si. Si hän die au witerentwigglet. Manuskript vom Buech si z Oxford, Bariis, Berlin, Istanbul und Rampur in Indie. Es isch vom Gerhard vo Cremona im 12. Joorhundert uf Latiinisch übersetzt worde mit em Ditel Verba filiorum (Liber trium fratum de geometria). Es git Manuskript von em z Bariis, Madrid, Baasel, Toruń und Oxford. Im Buech häi si d Exhaustionsmethode vom Eudoxos aagwändet, wie au scho dr Archimedes vor ene, zum Bischbil, zum e Methode zur Kräismässig aazgee, wo vom Archimedes abwiicht, und si häi geometrischi Ussaage über Fleche und Volumina im Geegesatz zur griechische Überliiferig mit konkrete Zaalewärt interpretiert (wo s Verheltnis vo de Fleche und Volumina vo verschiidene Körper zuenander undersucht häi). Im Buech stoot au dr Satz vom Heron, wo si im Archimedes zueschriibe und e Verfaare zum e Winkel in drei z däile und si häi e kinematischi Methode aagwändet.
As Astronome häi si zum Bischbil im Ufdraag vom Kalif Bestimmige vo dr Bräiti gmacht, und vo dr Lengi us dr Beobachdig vo Mondfinsterniss gliichzitig z Bagdad und z Samarra und häi d Lengi vom Joor bestimmt. Vom Muhammad stamme meereri Büecher über Astronomii, drunder über d Beweegig vo de Himmelssfääre, und er kritisiert din dr Claudius Ptolemäus.
Die drei Brüeder häi fast zwanzig Büecher gschriibe, nume drei si nid verloore gange.
Golfe du Morbihan – Vannes Agglomération
Golfe du Morbihan – Vannes Agglomération (bretonisch Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù) isch e franzesische Kommunalverband im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch zum 1. Jänner 2017 grindet wore us dr Fusion vu dr Kommunalverbänd Communauté de communes de la Presqu’île de Rhuys, Communauté de communes du Loc’h un Vannes agglo. Dr Verwaltigssitz isch z Vannes.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Liste der Redaktoren und Redaktorinnen des „Dicziunari Rumantsch Grischun“
Uf dr Lischte vo de Redaktooren un de Redaktoorinne vom „Dicziunari Rumantsch Grischun“ findt me die Lüüt, wo im Uuftrag vo dr Societad Retorumantscha sid em Afang vom grosse Wörterbuech Dicziunari Rumantsch Grischun (DRG) dr Wortschatz vom Bündnerromanische aluege, püschelen und beschrybe.
Dr Redakzioon hälfen es paar Persoone, wo für d Dokumäntazioon, als Assischtänten und Assischtäntinnen algmein, für die elektroonischi Verwaltig vo de Daate und s Sekretariat luege. Vil vo dene wäärde spöter sälber id Redakzioon gwäält; drum isch uf dere Lischte do s Datum, wo iiri Arbet bim DRG agfange het ufgschribe und nid eerscht s Datum vo der Wahl id Redakzioon. Gnöiers zu dr Arbet vom Inschtitut fürs DRG chamen i däm sym Jooresbricht i de Joorbüecher Annalas da la Societad Retorumantscha go nochelääse.
St. Jakobshalle
S Geböid
S Geböid het Halle und Rüüm in verschiidene Gröössine, wo für alli mööglige Arte vo Aaläss brucht wärde.
Die Chliini Halle het e Flechi vo 1050 m² und mä cha dört alli mööglige Sportaaläss veraastalte, aber au gsellschaftligi Funkzioone. Die Halle het e Kapazidäät vo 1500 Blätz.
D Halle 2 het e Flechi vo 1782 m² und isch fast idäntisch mit dr Chliine Halle, nume e bitz gröösser.
S Fuayee het e Bruttoflechi vo 3500 m² und isch uf dr äinte Site dr Iigangsberiich vo dr Groosse Halle, uf dr andere Site isch si e multifunkzionale Ruum für gröösseri Usstellige. Im Bardeer befinde sich no zwäi Rüüm as zuesätzligi Infrastruktur für Groossveraastaltige.
Dr Saal Baasel und dr Saal Liestel häi bäidi e Flechi vo 350 m² und e Kapazidäät vo je 350 Lüt. Si chönne au zämme brucht wärde, wil si dur e verschiebbari Wand drennt sin.
Nääbedraa git s Sitzigszimmer und e Hörsaal mit de entsprächende Infrastrukture und Usstattige. Drei Durnhalle, e Gümnastikhalle und e Schwümmhalle mit eme 25-m-Schwümmbecki ghööre zur Usstattig, und au die übrige Halle chönne für Sportaaläss brucht wärde.
Catherine Repond
D Catherine Repond (au La Catillon gnännt) (* 18. Augschte 1663 z Villarvolard; † 15. Septämber 1731 z Frybùùrg) isch aini vu dr letschte Fraue gsii, wu in dr Schwyz as Häx aagschuldigt un hiigriichtet wooren isch.