cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
DB-Baureihe V 100
Technig
Uffgrund vo Erfaarigè mit dè Baureiè V 80 sin bi dè Entwicklig vo dè V 100 voschideni Vobesserigè vorgnõ worrè. So hèt sich bi dè V 80 d Chraftübberdrägig mit Glenkwellè zwar grundsätzlich bewäört, durch s Aadrybskonzèpt mit Vodeilergetrybè sin d Glenkwellè abber seer lang uusgfallè, so dass es bim Ysatz vor schwèrè Züüg hüüfig zu Schäddè durch vodreiti Glenkwellè cho isch. Bi dè V 100 sin d Glenkwellè deshalb kürzer un chräftiger durrèbildet gsi. Dõdezuè isch èn durchgängigè Glenkwellèaadryb vorgsää worrè. Sell bedütet, dass dè jewyls innere Radsatz im Drèègschtell uumittelbar übber è Glenkwellè vom Getrybè uus sowiè dè jewyls üßere Radsatz übber è witeri Glenkwellè zwûschè m Vorgelege vom innerè Radsatz un sinem eigenè Vorgelege aadribbè wörred. Diè begeebarè Vorbautè vo dè V 80 hèn sich wegè schlèchter Sicht uff d Puffer un d Rangyrtritt sowiè schlèchter Zuègänglichkeit vo dè Baudeil nit bewäört. Für d V 100 sin d Vorbautè deshalb nit begeebar un dõmit schmaler uusgfüürt.
Auch diè elegtrischi Leischtungsschtüèrig, wo i dè V 80, V 200 un im VT 08 einheitlich zum Ysatz cho sin, hèt nimmi übberzüügt. Bi schlèchter Regelbarkeit durch nu sechs Faarschtuèfè hèt si è hochi Komblexität uffgwisè. Für d V 100 isch dõhèr è neui elegtropneumatischi Stüèrig für dè Motòr un s Getrybe entwicklet worrè, diè spôter bi allè anderè Disellok-Neubautè bis yschlièßlich zu dè Baureiè 218 zum Ysatz cho isch. Dè Faarschalter hèt deby wèchselwys füüf Magnetventyl agschtüèrèt, wo in èm so gnanntè 16-Stellungs-Gräät millimeterwys Vorschùb von èm Stüèrkolbè bewûrkt, wo uff dè Motòrregler R32f vo Maybach ygwûrkt hèt un übber sellèn d Chraftschtoff-Yspitzmengi vorgää hèt. Durch d Kombinationè vo dè Magnetventyl hèn sich 15 Faarschtuèfè ergää, so dass d V 100 besser als iri Vorgänger unter Uusnutzig vom högschtmöglichè Haftwärt aagfaarè wörrè hèt könnè. Zuèsätzlich exischtyrt i dè Aafangsjohr am Faarschalter no è Beschlüünigungsfaarschtuèfè „B“, bi wellèrè dè Stüèrkolbè durch Aaschpysig vo eim i dè Faarschtuèfè 15 nit bruuchtè Magnetventyl nõ um witeri 2 mm vorgschobbè wörrè hèt könnè. Faarschtuèfè B hèt dõmit rechnerisch ènèrè Faarschtuèfè 17 entschprochè, un hèt d Übberlaschtig von èm 1.100-PS-Motòr bis uff öppè 1.250 PS. Well sell dè Voschlyß z vill voschtärkt het, isch d Stuèfè B spôter am Faarschalter mechanisch blockyrt worrè. Dè Schlüüderschutz hèt ebbèfalls a dè füüf Magnetventyl aagsetzt, indem bi Schlüüdervorgäng d Leischtung automatisch um bis zu 8 Faarschtuèfè zruckgnõ worrè isch. Villi V 100 sin übber è 36-poliges Stüèrkabel Wendezùg- un Doppeltragtionsfähig. Gmischti Doppeltragtionü mit Loks vo dè Baureihè 211 bis 218 sin wegè dè voeinheitlichtè Lokschtüèrig zuèglõ gsi un sin braktizyrt worrè. Zu dè V 80 un V 200 isch d Doppeltragtionsschtüèrig allerdings wegè dè voändertè Art vo dè Aaschtüèrig inkompatibel.
Diè nitdrägendè Lokuffbautè bschtônn uss èm öppè mittig aagordnetè Füürerhuus un dè beidè unterschydlich langè Vorbautè. Unter m längerè Vorbau sin dè Haupt- sowiè dè Hilfsdisel (für d Batteryladig un Stròmvosorgig bi Stillschtand vom Hauptdisel) sowiè d Küüleraalaag aagordnèt, unter m kürzerè Vorbau Heizkessèl, Kompressor, Batteriè un Lichtmaschinnè.
Baureiè V 10010 / Baureiè 211
D Baureiè V 10010 hèt söllè im lychtè Reise- un Güèterzùgdiènscht uff Nebbèschtreggè ygsetzt wörrè. Sellè Loktûp isch 1956 vom Bundesbaan-Zentralamt z Münchè zämmè mit dè MaK für d DB entwicklèt worrè.
Erprobungslokomotyvè
Im Spòtherbscht 1958 sin diè èrschtè sechs Erprobungsmaschinnè uusgliferèt worrè, woby diè als V 100 001 bis 005 ygreitè Loks mit èm 809 kW (1.100 PS) Motòr, d V 100 006 abber mit eim 993 kW (1.350 PS) Motòr uusgrüschtet worrè isch. Diè letschtgnannti Lokomotyv bildet d Grundlaag für d V 100.20, diè spôteri Baureiè 212. D V 100 007 isch als sibbti Erprobungslok vo dè MaK znägscht uff eigeni Rechnig baut worrè. Si isch diè èrschtbauti V 100 übberhaupt gsi un isch èm BZA Münchè schu vir Mônet vor Abliferig vo dè rèschtlichè Erprobigsloks für Vosuèchsfaartè zur Vofüègig gschtandè. D MaK hèt blaant, d Lok spôter als Demonschtrator für è alternatyvi Motorisyrig mit dè huuseigenè langsamlaufendè Schiffsdiselmotorè yzsetzè. Stattdessè isch d Maschinnè allerdings 1959 vo dè DB kauft worrè. D Erprobig hèt d Lok unter anderem nõch Schwedè.gfüürt
Èrschti Waal für è Lokomotyv i dè Leischtungsklassè bis 1.100 PS wär s bewäärte hûdraulische Dreiwandler-Getrybe LT306r uss dè V 200.0 gsi. Sell Getrybe hèt allerdings nimmi im neuschtè technischè Stand entschprochè un hèt keini Reservè für d Steigerig vo dè Ygangsleischtung übber 1.100 PS usè botè. D DB hèt deshalb vo Voith è neus Getrybe L216rs in èrè Uusfüürig mit Wandler-Wandler-Kupplig entwicklè lõ. Durch Voringerig vo dè Übbersetzig zwûschè dè Getrybeygangswellè un Hoolwellè hèt sich s Getrybe a höcherè Motòrleischtungè abassè lõ. Sell isch spôter für d Baureiè 212 gnutzt worrè. S Getrybe isch als Einwellè-Getrybe konschtruyrt worrè, sell heißt d Bumpèräder laufed uff èrè Hoolwellè, in dèrrè d Sekundärwellè mit dè Turbinèräder lyt. D Leiträder sin feschtschtehend mit èm Getrybeghüüs vobundè. Am húdraulischè Deil schlièßt sich s mechanische Nõchschaltgetrybe aa, wo uss Wende- un Stufèschaltig beschtòt. D Lok 001 hèt vosuèchswys è LT306r uss dè Lagerbeschtänd vo dè Bundesbaan erhaaltè. Voglychsfaartè mit èm L216rs hèn günschtigeri Chraftschtoffvobruuchswärt für letschteres Getrybe ergää, so dass es i d Serièfèrtigung gamgè isch. Èrscht zuè nèm spôterè Zitpunkt sin in drei Serièloks nõ s Mekydro-Getrybe K104 vo Maybach (ebbèfalls in èm Deil vo dè V200.0 ybaut) erprobt un denõch durch s Seriègetrybe ersetzt woorè.
Dè Erprobungsmaschinnè hèt znägscht no è Spurchrantzschmyrig gfäält. D Möglichkeit vo dè Fèrnschtüèrig übber diè 36-polige KWS-Leitig hèn nu d Loks 005 un 006 ghaa. D Högchschtgschwindigkeit vo allnè Loks isch urschprünglich uff 90 km/h beschränkt gsi. Dè Grund dõfür isch nit vo technischer, sondern vo rächtlicher Natur gsi: Ab 100 km/h Högschtgschwindigkeit hèt d EBO d Indusi gforderèt. Im Zuug vo dè Nõchrüschtig mit èrè Indusi vo dè Firma Lorenz isch d Högschtgschwindigkeit denn 1965 formal aaghobbè worrè.
1960 sin d Vorserièmaschinnè 001 bis 005 un 007 zu dè besserè Unterscheidig vo dè stärkerè V 100 006 in V 100 1001 bis 1005 un 1007 umzeichnèt worrè.
Serièlokomotyvè
1961 hèt mò mit dè Serièliferig, wo bis 1963 aaduèrèt hèt. Nebbè MaK sin d Loks vom Deutz, dè Maschinnèfabrik Esslingè, Henschel, Jung, Krauss-Maffei un Krupp gfertigèt.
I dè Serièlokomotyvè sin übberwigend Motòrè vo Maybach un Mercedes-Benz zum Ysatz. Diè in gringer Stüggzaal bschafftè Motòrè vo MAN sin bis spôteschtens 1980 vollschtändig ersetzt worrè. Wiè bi dè Erprobigsmaschinnè sin Spurchrantzschmyrigè un Indusi èrscht spôter nõchgrüschtet worrè.
Aafang vo dè 1970er Johr hèn sich in statistischè Uuswertigè vo dè störigsfreiè Laufleischtungè keiendi Wärt bi dè Baureiè 211 durch vomeerti Schäddè a dè Motòrè ooni Kolbèölküèlig erwisè. Selli Aggregaat hèn empfindlich uff hüüfigè Betrièb bi Motòrnennleischtig reagyrt. D Bundesbaan hèt dõher beschlossè, diè betroffenè Motõrè mittelfrischtig uss èm Streggèdiènscht abzziè un si stattdessü i dè Baureiè V 90 yzsetzè, in dennè irem Laschtbrofyl höchero Deillascht-Aadeil enthaaltè gsi sin. D Baureiè 211 hèt im Gegèzug Motòrè mit Kolbèölküèlig chriègt. Dõby isch es in zaalrychè Fäll bi dè 1.350-PS-Motòrè vo dè Baureiè 212 zum Ybau chò. Sowit s orginale Getrièbe i dè Lok voblibbè isch, isch dè Motòr uff 1.100 PS drosslèt worrè. Well vom 1.350-PS-Motòr Aggregaat ooni Kolbèküèlig bschafft worrè sin, wo unter äänlichè Brobleem wiè obbè beschribbè glittè hèn, sin selli bevorzugt als drosseltem Motòr ybaut worrè, um si èmèrè è bitzeli schonenderè Rèschtnutzig zuèzfüürè. Sofèrn d Lokomotyv s voschtärkti Getrièbe vo dè Baureiè 212 erhaaltè hèt, hèt èn 1.350-PS-Motòr drosselt zum Ysatz chò chönnè. Uss Sicht vo dè Ysatzblaanig sin derartigi 211er denõch wiè 212er vowendbar worrè, è Umzeichnig i d Baureiè 212 isch abber unterblibbè.
Im Raamè vo dè Umnummeryrig vom Trybfaarzüüg vo dè Dütschè Bundesbaan im Johr 1968 isch d V 10010 als Baureiè 211 ygordnèt worrè. D Loks sin 1994 vo dè Dütschè Baan AG übbernõ.
Nõch fascht virzig Johr Ysatz hèt mò diè letscht Maschinnè im Johr 2001 ausgmuschterèt. D V 100 1023 (211 023) isch nõch irer Uusmuschterung i dè Beschtand vom DB-Museum z Nürnbärch ygreit worrè. Am 17. Oktober 2005 sin si bi nèm Lokschuppèbrand schwèr beschädigèt worrè un im Juni/Juli 2006 wiè alli anderè uusbrenntè Diselloks vom Museum voschrottet worrè. Witeri Museumsloks luèg unter Voblyb.
Baureiè V 10020 / Baureiè 212 un 213
D Baureiè V 10020 bzw. 212 isch è leischtungsschtärkeri Variantè vo dè V 100. Si isch nõch èm Brototûp V 100 006, ab 1960 als V 100 2001 benamst worrè, vo 1962 aa in Seriè in Diènscht gschtellt worrè un isch im Gegèsatz zu dè V 10010, wo im Nebbèbaandiènscht ygsetzt worrè isch, für dè Haupt- un Steilschtreggèdiènscht vorgsää gsi. Bis 1966 sin insgsamt 381 Exemblaar in Diènscht gschtellt worrè. Iri Högschtgschwindigkeit isch bi 100 km/h glegè. D Motòrleischtig hèt 993 kW (1.350 PS) bedrait. Well sich bi dè gschteigertè Motòrleischtig è vogrößerti Küèlaalaag als zweckmäßig erwisè hèt, isch dè vorderè Vorbau un s Raamèdeggblèch vo dè Loks ab Nummerè 022 um 20 cm volängerèt worrè. Dè Raamè sèlbscht isch unvoänderèt blibbè, abaer dè vorderè Bufferdräger isch ebbèfalls entsprèchend volängerèt worrè.
Wiè i dè Baureiè 211 chunnt è Getrièbe vom Grundtûp Voith L 216 rs zum Ysatz, allerdings in èrè anderè Variantè. Diè höcheri Motòrleischtung wörd einersits unter Nutzig vo Uuslegungsreservè vom Getrièbe übberdrait, anderersits unterschydet sich d Übbersetzig zwûschè Getrièbeygangswellè un Hoolwellè vo sellèrè i dè Getrièbe für d Baureiè 211. Witeri minimi Unterschyd zu dè 211 beschtûn im elegtrischè Deil vo dè Lokomotyvè.
Zee Lokomotyvè uss dè letschtè Seriè vo 150 Maschinnè hèn ußerdèm voschtärkti Brèmsè un modifizyrti Getrièbe für dè Ysatz uff Steilrampè. Selli urschprünglich als V 100 2332 bis 2341 ygreitè Loks sin ab 1968 unter dè Baureiè 213 gfüprt worrè. Si hèn d Dampflok vo dè Baureiè 82 un 94 uff dè Murgtalbahn un im Weschterwald abglöst. Uff dè Murgdalbaan som si 1972 widderum vo dè Baureiè 218 abglöst worrè. 1995 sin selli steilschtreggètauglichè Loks im Thüringer Wald zum Ysatz uff dè Baanschtreggi Plaue-Themar zämmèzogè worrè. Nõchdem bis 2005 alli Loks vo dè Baureiè V 10020 bzw. 212/213 bi dè Dütschè Baan abgschtellt worrè sin, sin sit 2008 einigi Exemblaar - nõch Modernisyrig durch s Wärch Cottbus - für dè Bauzùgdiènscht reaktivyrt worrè un widder im Ysatz anzdrèffè sin. Bi brivatè Bauzùgfirmè un bi Museumsbaanè/Ysèbaamuseè sin no witeri 212er/213er anzdrèffè (luèg Voblyb).
Diè Lokomotyvè vom Dunnelrettigszùg – Baureiè 214/714
Wegè dè Huufè Dunnèl uff dè SFS Würzburg–Hannover sin bsunderi Rettigsfaarzüüg erforderlich. Von dè Bundesbaan sin dè Dunnelhilfszùg (TuHi) als Frèmdrettigssischteem entwicklèt worrè. Im Mai 1988 isch dè èrschti TuHi in Fulda in Diènscht gschtellt worrè. Als Lok 1 isch d 212 244-8 un als Lok 2 diè 212 257-0 zum Ysatz chò. Dè Würzburger TuHi isch im Auguscht 1988 mit dè 212 236-4 als Lok 1 un dè 212 352-9 als Lok 2 in Diènscht gschtellt worrè. Als Reservelok isch d 212 271-1 bereit gschtandè. Alli füüf vo dè ygsetztè Maschinnè für d Dunnelhilfszüüg, wo zu dè Baureiè 212 ghöred, sin zwûschè Mai un Auguscht 1988 im AW Kassel umbaut worrè. Beidi TuHi sin Yrichtungszüüg, chönned also nu in einerè Faartrichtig ygsetzt wörrè. Si bschtôn uss èm Dransportwagè 1, èm Gräätewagè, èm Löschmittelwagè, èm Sanidätswagè un èm Dransportwagè 2. Lok 1 un 2 unterschyded sich znägscht. Lok 1 vofüègt übber è Video- un Infrarotkamera, zwei großi un zwei chlyni Scheinwerfer sowiè è gääli Blinklüüchte. Bi dè Lok 2 hèt d Infrarotkamera gfäält. Mit Wûrkig vom 1. Januar 1989 sin diè füüf Loks unter Bybhaaltig vo irer laufendè Ordnigsnummerè zu dè Baureiè 214 umzeichnet worrè. Buèchmäßig sin alli füüf Loks èm Bw Würzburg zuègordnet worrè, a dè beidè Loks vom TuHi Fulda isch fälschlicherwys s Bw Fulda aagschriebbè gsi.
Am 29. Mai 1991 hèt dè dõmòlige Bundesbräsident Richard vo Weizsäcker in Kassel-Wilhelmshöchi s Startsignaal zu dè vollè Inbetrièbnaam vo dè SFS Hannover–Würzburch un Monnèm–Stuègett gää. Dõmit sin vir witeri Standört vom TuHi notwendig gsi. Nebbè Fulda un Würzburch sin TuHi z Kornweschtheim, Monnèm, Kassel un Hildesheim stationyrt worrè. Dè TuHi z Fulda hèt als Zweirichtungszùg konzipyrt wörrè muèsè, demit er sowoll nõch Würzburch wiè nõch Kassel ygsetzt wörrè cha. Demit sell möglich worrè isch, isch hinter m Dransportwagè 1 èn witerè Sanidätswagè ygschtellt worrè. Durch d Stationyrig von èm TuHi in Hildesheim Hbf un Kassel Hbf hèn beidi Faartrichtigè durch Vobindigskurvè zu dè SFS befaarè wörrè könnè. Dõdurrè hèn Yrichtungszüüg uusgreicht. Für diè vir witerè TuHi sin zwûschè Auguscht 1990 un April 1991 acht witeri 212 in 214 im Aw Bremè un AW Kassel umgrüschtet worrè. Unter Bybhaaltig vo irè laufendè Ornigsnummerè sin d 212 033, 212 046, 212 235, 212 245, 212 246, 212 251, 212 260 un 212 277 zu Loks vo dè Baureiè 214 umgrüschtet worrè. Es hèt keini Unterschyd mee zwûschè Lok 1 un Lok 2 mee gää, um d Loks besser uusduschè z könnè, wa bei Frischtarbetè immer bruucht worrè isch. Diè bisherigi Lok 2 uss Würzburch un Fulda sin 1991 im Aw Kassel mit dè fäälendè Infrarotkamera uusgschtattet worrè. D Küèlung vo dè Infrarotkamera isch jetzt mit hèrkömmlicher Atemluft statt mit Stickstoff gmacht worrè, diè entschprèchendè Gasflaschè hèt mò uusduuscht. Demit d Loks vo dè TuHi regèlmäßig bewegt worrè sin, isch èn laufendè Uusduusch vo dè Loks unterènand erfolgt.
Nõch em schwèrè Zuguuglück am 15. November 1992 z Northeim, bi wellèm kei TuHi ygsetzt worrè isch, isch es zuè nèr! Neukonzeption vom Rettigskonzèpt cho. Nõchdèmm d TuHi ußerhalb vom SFS ygsetzt wörrè hèt könnè, hèt mò si jetzt als Rettigszüüg (Rtz) bezeichnèt. Vo dè DB AG sin alli 13 Loks vo dè Baureiè 214 zum 31. Oktober 1994 zu Baandiènschtfaarzüüg vo dè Baureiè 714 umzeichnèt worrè. Dõby sub diè laufendè Ordnungsnummerè vo dè Baureiè 214 übbernõ worrè. Zum 1. Auguscht 1996 isch è witeri Umzeichnig innerhalb vo dè Baureiè 714 mit dè laufendè Ordnigsnummerè 001 bis 013 erfolgt. Diè chlynscht urschprünglich laufendi Betrièbsnummerè hèt diè 001 un d Lok mit dè högschstè laufendè Ordnungsnummerè d 013 chriègt.
Well nu ei Reservelok zur Vofüègig gschtandè isch, hèt d DB AG 1996/97 im Wörch Stendal d 212 269 i d 714 014 un d 212 160 i d 714 015 umrüschtè lõ. Nebbè dè Umzeichnig hèn d TuHi/Rtz Loks iri Farbgebig bhaaltè. Diè èrschtè füüf TuHi Loks hèn nõ dè klassische oceanblau-beige Aaschtrich gha, diè spôterè acht Loks èn orientrotè Aaschtrich gha. Zu dè Erzylig von èrè erhöhtè Wòòrnembarkeit sin nebbè dè Rettungswägè d Loks in lüüchtroter Farb lackyrt. 714 003, 714 008, 714 009, 714 011, 714 014 un 714 015 hèn sellè Aaschtrich erhaaltè, ebbèso wiè d Wägè vo dè Rtz Würzburg, Fulda un Hildesheim. Wegè dè schnellè Uusbleichig vo dè lüüchtrotè Farb sin alli Loks un Wägè zwûschèzitlich in Vokeersrot umlackyrt worrè. No vowirrender isch d Uffschrift a dè Loks. Dõ cha mò diè wyßè Buèchschtabè Rtz, s DB-Zeichè mit wyßer Uffschrift Netz Notfalltechnig, bzw. s DB-Zeichè mit wyßer Uffschrift ''Notfalltechnig vorfindè. Alli 15 Loks vo dè Baureiè 714 ghöred zu dè DB Netz, Zentrales Streggèmanagement/Schinnèfaarzüüg z Fulda. Vo dört uus erfolgt d Dischposition vo allnè 15 Loks, wo laufend unterènand duuscht wörred.
Reiè 2048 bi dè ÖBB
Dotal 36 Lokomotyvè vo dü V 100.10, devò zwei als Ersatzdeilschpender, sin vo dè Öschterrychischè Bundesbaanè (ÖBB) ab Aafang vo dè 1990er Johr übbernõ. Diè für dè Betrièb vorgsäènè Lokomotyvè hèn èn neuè Hauptdiselmotòr erhaaltè. Bis zum 1. Oktober 2003 sin d Lokomotyvè als Reiè 2048 in Betrièb gsi. Meischtens hèn si Güèterzüüg uff Nebbèbaanè zogè. → Luèg Hauptartikel: ÖBB 2048.
Brivatbaanvariantè vo dè MAK
D Maschinnèfabrik Kyl hèt Brivatbaanè è Variantè vo dè Baureiè mit langsamlaufendè Diselmotorè vo dè MaK abotè, wo znägscht als V 100 PA (PA für Privatbaan), spôter denn als GG 1300 BB bezeichnèt worrè isch. → Luèg au dè Hauptartikel: MaK V 100 PA
Umbaulokomotyvè OnRail DH 1004
Ab 1997 hèt d Firma OnRail z Mettmann acht Lokomotyvè vo dè V 100.10 un anderi mit neuè Motorè un Uffbautè uusgschtattet. Selli umbautè Maschinnè sin a voschidenè dütschè Brivatbaanè vokauft worrè. → Luèg au dè Hauptartikel: OnRail DH 1004.
Baureiè 214/262
Ab Novembèr 2006 isch vo Alschtòm un dè Gmeinder Lokomotyvfabrik z Mòsbach è Modernisyrigskonzèpt für d Loks vo dè ehemòligè Baureiè V 100 vo dè DB entwickelèt worrè. Uff dè Dransport & Logischtik z Münchè im Juni 2007 isch dè Prototûp 214 001 bräsentyrt worrè, beschriftet als 212 197 vo dè Nordbayrischè Ysèbaan (NBE). D Bauartzuèlassig durch s Ysèbaabundesamt isch am 20. Mai 2008 erteilt worrè, zglych isch d Bezeichnig als Baureiè 1214 im EBA-Faarzüügregischter feschtglait worrè. Für dè Umbau wörd nu dè Raamè un d Drèègschtell vo bisherigè V 100 nöch Uffarbeitig witervowendet. Dè nidrigere Faarzüüguffbau isch komplett neu un kantiger usè cho. Aadribbè wörred d Loks vom neuè Caterpillar-Motòr 3508 BSC (970 kW). D DB bezeichnèt diè vo irè aagmiètetè Loks als Baureiè 262. Elf Lokomotyvè sin bis Auguscht 2008 uusgliferèt worrè, u. a. a DB Schenker, diè Nordbayrischi Ysèbaan, Locon un BBL Logischtik. D DB Schenker-Loks wörred vo Magdeburg uus ygsetzt. Z Stendal stônn öppè 50 Aaltfaarzüüg für èn möglichè Umbau zur Vofüègig.
Voblyb
Mit èm Abschtellè vo dè letschtè durch Railion (hüt: DB Schenker Rail) gnutztè Lokomotyvè vo dè Baureiè 212 zum 13. Dezember 2004 isch dè Ysatz vo dè V 100 bi dè DB nõch 46 Johr witgehend z Ènd gangè. Witerhy bruucht worrè isch nebbè dè 15 Tunnelhilfsloks vo dè Baureiè 714 lediglich vir Maschinmè vo dè Reiè 212 un 213 bi dè DB-Dochter DB Baanbau Gruppè. Im Oktober 2006 sin abber zwölf schu uusgmuschterti 212 zwecks Reaktivyrig bi dè DB-Services zu dè Hauptuntersuchig i s Aw Cottbus übberfüürt worrè. Bis Jahresènd 2008 sin zee Lokomotyvè mit èm Motòr MTU 8V 4000 R41 mit 1.000 k uusgrüschtet worrè, er entschpricht èm Motòr vo dè Baureiè 290/294.
Nebbè dè Museumslok 211 023-7 sin diè witerè Museumsloks vo dè DB AG, d Lok 212 023 un 212 330 bim Brand im DB-Museum z Nürnbärch am 17. Oktober 2005 massyv z Schaddè cho un ebbèfalls im Juni/Juli 2006 voschrottet worrè.
È ganzi Reiè vo Lokomotyvè vo dè Baureiè V 100 isch museal erhaaltè blibbè.
Sophokles
Dr Sofokles (, klassischi Ussprooch ; * 497 /496 v. d. Z. z Kolonos; † 406/405 v. d. Z. z Athen) isch e klassische griechische Dichder gsi. Er gältet näben em Aischylos und em Euripides as dr bedütendsti vo de antike griechische Dragödiedichder. Sini Stück, wo erhalte si, vor allem d Antigone oder dr König Ödipus, wärde uf dr ganze Wält ufgfüert.
Lääbe
Dr Sofokles stammt us em Demos Kolonos, Phyle Aigeis. Er isch dr Soon vom riiche Waffefabrikant Sofillos gsi. Scho as Bueb het er in körperlige und musische Agone gwunne. 480 v. d. Z. isch er Vorsänger bim Siigespaian noch dr Schlacht bi Salamis gsi und het wäge sinere Schöönhäit Ufseä erregt. Si Muusigleerer isch woorschinlig dr Lampros gsi. Er het sälber gsäit, ass er vom Aischylos gleert häig wie mä Stück schribt, öb das jetz persönlig gsi isch oder as Zueschauer vom dragische Agon. 468 v. d. Z. het er mit sinere erste Tetralogii gegen en Aischylos gwunne, wo grad vo Sizilie zrugg choo isch. In sim Stück Nausikaa isch dr Sofokles sälber as Lyraspiiler uffdrätte, im Stück Thamyras as Ballespiiler. 443/442 v. d. Z. isch er Hellenotamias (Verwalter vo dr Schatzkasse vom attisch-delische Seebund) gsi, 441/39 zämme mit em Perikles Strateg im samische Chrieg. Dr Ion vo Chios het seer lustig e Symposion us deere Zit beschriibe, wo dr Sofokles drbii gsi isch. Woorschinlig isch dr Sofokles au 428 Strateg im Chrieg gege d Anaier gsi. 413–411 isch er im oligarchische Probulekollegium gsi. E Hufe usländischi Köönig häi dr Sofokles zu sich iiglaade, aber er isch nie us Athen furt, nid wie dr Aischylos und dr Euripides.
Dr Sofokles isch zwäimol verhürotet gsi. Mit dr erste Frau, dr Nikostrate, het er dr Iophon ghaa, wo as Dichder vo Dragödie bekannt worde isch. Mit dr zwäite Frau, dr Sikonierin Theoris, het er non e Soon, dr Ariston, ghaa. Bäidi Söön si Stammväter von ere Dünastii vo Dragödiedichder worde.
Dr Sofokles isch öbbe nünzgi gsi, won er 406 oder 405 v. d. Z. gstorbe isch. Er isch im Familiegraab an dr Strooss uf Dekeleia, elf Mäile vor Athen, begraabe worde.
Wärk
Dr Sofokles het en umfangriichs Wärk hinderloo. In dr Suda het s e Liste vo 123 Stück (30 vollständigi Tetralogie und äi Trilogii). Em Ditel nooch kennt mä 132 Stück; woorschinlig häi e baar Stück mee as äi Ditel ghaa. Usserdäm het er Elegie, Paiane und e Prosaschrift über e Chor gschriibe. Vo sinere Elegie uf e Herodot kennt mä Fragmänt.
Bauartbezeichnung von Triebfahrzeugen
Mit Bauartbezäichnig vo Lokene mäint mä e Benennigssüsteem vo Lokene und andere Schiinemotoorfaarzüüg. Am witiste verbräitet si d Süsteem, wo uf dr Aggsfolg (noch DIN: Raadsatzfolg) ufbaue. Eso chönne d Raadsatz- bzw. Aggsaaornige vo Lokomotiive und Driibwääge in churzer Form alfanumeerisch daargstellt wärde.
Sophokles
Wärk
Dr Sofokles het 20 oder 24 mol im draagische Agon gwunne und nie dr 3. Briis überchoo.
Bauartbezeichnung von Triebfahrzeugen
Es git verschidnigi Süsteem zum d Aggsfolge kodiere. Dr hütig internazionaal Standard het sich us em Süsteem entwigglet, wo 1908 vom VDEV (Veräin vo de Dütsche Iisebaanverwaltige, ab 1932 VMEV) definiert worde isch, und vom Internazionaale Iisebaanverband UIC im UIC-Kodex 612, vom 1. Januar 1983 aa im UIC-Kodex 650 festgläit isch. D Association of American Railroads verwändet e Veräifachig vo däm Süsteem.
S VDEV/VMEV/UIC-Süsteem
Mit däm Süsteem chönne fast alli Bauarte beschriibe wärde, wo hüt im Iisatz si.
Sophokles
Wärk
Dr Sofokles het meereri szenischi und dramaturgischi Nöijerige iigfüert. Die bedütendsti isch sicher d Iifüerig vom dritte Schauspiiler und vo Büünemaschine gsi. Das isch woorschinlig no zu Läbzite vom Aischylos bassiert. Er het au dr Chor vo 12 uf 15 Sänger vergrööseret. Nid wie dr Aischylos het er bis uf äi Usnaam käini Tetralogie gschriibe, wo inhaltlig bunde gsi si. Das häi aber vor im au scho anderi wie dr Aischylos und dr Phrynchios gmacht.
Bauartbezeichnung von Triebfahrzeugen
Grundsätzligi Zäiche und iiri Bedütig
D Zaal und d Räijefolg vo de Aggse wird vo vorne gege hinde aagee. De Aggse, wo nid aadriibe wärde, säit mä Laufraadsetz, und si wärde mit araabische Ziffere bezäichnet, Driibraadsetze bechömme latiinischi Groossbuechstaabe. Eso: 0:; ooni Zuesatz: D Zaal vn kupplete bzw. gmäinsam aadriibene Aggse in äim Raamen oder Drüllgstell (A=äi Aggse, B=zwäi Aggse, C=drei Aggse, …)
E Dampfloki wie die rächts mit eme zwäiaggsige Drüllgstell voraa, denn drei kuppleti Driibaggse und zum Schluss mit ere Laufaggse, wo sich gege d Site cha beweege, isch noch däm e 2’C1’-Loki.
Sophokles
Die verlorene Wärk bzw. sonigi wo fragmentarisch überlieferet si
Vom Satyrspiil Ichneutai (D Spürhünd) het mä 1911 in Egüpte öbbe 400 lääsbari Värs uf Papyrus entdeckt.
2005 het mä bi Usgraabige im egüptische Oxyrhynchus Papyrus gfunde und mit ere nöije fotografische Technik Värs us dr Dragödie Epigonoi (dt. Die Epigone) chönne lääse, doo in ere Übersetzig us em Änglische: A: Verschlingend das Ganze, schärfend das blitzende Eisen. B: Und die Helme schütteln ihre purpurgefärbten Büsche, und die Weber stimmen für die Träger der Brustplatten an     das weise Weberschiffchenlied, das die Schlafenden weckt. A: Und er leimt des Triumphwagens Deichsel zusammen.
Przemyśl
Przemyśl (ukr. Перемишль/Peremyschl; 🇷🇺/Peremyschl; deutsch [numme selte bruucht]: Premissel) isch e Schtadt z Galizie in de Woiwodschaft Karpatevorland im Südoschte vo Pole, nöch an de Gränze zu de Ukraine. D Schtadt ligt am Fluss San und het öppe 65'000 Iiwohner.
Gschicht
Di erschti schriftlich Erwähnig vo Przemyśl isch us em Johr 981, wo si mit em Name Peremyschl belegt isch. Sie isch Teil vo de Kiewer Rus gsi. Zwüsche 1085 und em 1269i isch si s Zäntrum vo eme russiche Teilfürstetum gsi. Nach de mongolische Verwüestig vo de Rus isch d Schtadt vo Pole erobered worde. Spöter het d Schtadt de Habsburger ghört und war Teil vom öschtriichische Kronland Galizie. In de Johrzehnt vor em Erschte Wältchrieg isch d Schtadt zu ere Feschtig usbaut worde und im 1914 sin meh wi 140'000 Soldate dete stationiirt gsi.
Im Zweite Wältchrieg isch d Schtadt zerscht vo de Dütsche bsetzt gsi, wo sich aber am 28. September 1939 hinter den San zruckzoge hei und d Schtadt de Rote Armee übergeh hei. Vorher hei dütschi Iisatzgruppe Masseerschiessige vo Jude verüebt. D Wehrmacht het mit em Überfall auf die Sowjetunion Przemyśl wider bsetzt und em Generalgouvernement iiglideret. Am 28. Juli 1944 het dann d Roti Armee Przemyśl zruckeroberet. Im 1947 het e Zwangsumsiedlig vo ethnische Ukrainer, Bojke und Lemke us em Südoschte vo de Volksrepublik Pole in de Norde und Weste vo de Sowjetunion stattgfunde.
Sehenswert isch d Altschtadt, di römisch-katholisch und di griechisch-katholisch Kathedrale und verschidnigi Chlöschter.
Hecken
Hecken isch dr Namme vu däne Ortschafte:
Hecken isch dr Namme vu däne Persone:
Hecke isch au forschtwirtschaftlich d Bezeichnig vo grössere Gebüsch-Gruppe
Streuobstsorte des Jahres (Baden-Württemberg)
D Straiobstsorte vum Johr wird z Bade-Wirttebärg syter anne 1998 all Johr vum „Landesverband für Obstbau, Garten und Landschaft Baden-Württemberg“ uusgwehlt.
Salvadorianische Fussballnationalmannschaft der Männer
Di Salvadorianischi Fuessballnationalmannschaft (span. La Selección Salvadoreña de Fútbol) isch d Uswahl vom Salvadorianische Fuessballverband Federación Salvadoreña de Fútbol.
Bis 2010 het sich El Salvador zweimol für e Fuessball-Wältmeisterschaft chönne qualifiziere. 1969 het das noch em Qualifikationsspiil gege Honduras zum sogenannte «Fuessballchrieg» gfüehrt, wo erst elf Johr spööter offiziel dur e Friidensschluss beändet worden isch. El Salvador isch immer scho in dr Vorrunde usgschiide und het kei einzigs Spiil gwunne. Schlimm isch d 1:10 Niiderlag gege Ungarn bi dr WM 1982 z Spanie gsi, was no bis hüte die höggsti Niiderlag vo irgend ere Mannschaft überhaupt bi Fuessball-Wältmeisterschafte isch.
Landkreis Augsburg
Der Landchrais Augschburg isch e Landchrais z Bayre. Är isch vù dr Yywooner här dr dridgreeschd Landchrais z Bayre ùn ghèèrd zem Regierigsbezirk Schwaabe.
Är gränzd im Noorde an dr Landchrais Donau-Ries, im Oschde an dr Landchrais Aichach-Friedberg, an di chraisfrei Schdad Augschburg ùn an dr Landchrais Landsberg am Lech. Im Siide gränzd er an dr Landchrais Oschtallgai, im Siidweschde an dr Landchrais Unterallgai ùn im Weschde an dr Landchrais Genzburg ùn dr Landchrais Dillenge.
Chalender Ladin
Dr Chalender Ladin isch e Almanach im Kanton Graubünde, wu syter anne 1911 im Ufdrag vu dr rätoromanische Sprochorganisation Uniun dals Grischs as ihre offiziäll Publikationsorgan in dr Idiom Vallader un Puter erschynt. Grindet woren isch er vum Philolog un Sprochbolitiker Peider Lansel un em reformierte Bfaarer Otto Gaudenz.
Im Untertitel fiert dr Chalender Ladin d Losig vu dr Uniun dals Grischs: «Rumauntschs vulains rester» = «Romane wämer blybe».
Thematisch isch dr Chalender Ladin wytgspanne un bhandelt alli kultur- un naturhistorische Fälder, wu s Engadin, s Münschtertal un Bergün/Bravuogn bedräffe. Derzue het s Gedicht, Sprichwerter un Volkswyshaite din, e Kalendarium un e Verzaichnis vu dr Bherde.
Dr themeverwandt Bündner Kalender isch bi dr Grindig e Vorbild gsii, isch aber nit sprochbolitisch engaschiert.
Redaktore
1911-19xx Peider Lansel und Otto Gaudenz
1947-1958 Andri Peer und Töna Schmid
2009-2016 Sidonia Klainguti und Göri Klainguti
2017-    Bettina Vital
Klebeband
Ä Chläbschtreife  isch es Band us Bapiir oder Kunschtschtoff wo uf einere Siite, bi Schbezialchläbschtreife uf beide, mit em ä Chläbschtoff beschichtet isch. Das chan ä Chläbschtoff sie wo sofort chläbt wenn mä dr Chläbschtreife uff s Material leit wo gchläbt söll wärde, oder wo mä zerscht no muess nass mache. Es git Chläbschtreife wo mit Gewäb verschterkt si, so dass si dr Längi noch sehr schwer, dr Queri noch aber im allgemeine liicht verriisse.
Gebruuch
Wil si eifacher und schnäller z bruuche si als Liim wärde Chläbschtreife dähei oder im Büro bruucht ver zum Sache zsämme z chläbe, öppis z flicke oder Päckli z mache, aber die gröschte Mänge vo Chläbschtreife wärde bim Gwärb und in dr Induschtri bim Verpacke vo dä Brodukt verbruucht. Moler bruuche an Art Bapiirchläbschtreife zum verhindere, ass Fleche agmolt wärde wo me nit söt mole. Ihri Chläbschtreife sin so gmacht, ass mä si liicht cha entfärne und ass si keini Schpure vo Liim hinderlön. D Elekdriker bruuche Isolierband us Blaschtig, ass keini Churzschlüss chönne entschtoh wäge Füechtigkeit oder diräktem Kontakt zwüsche zwei Dröht. Bim Heizigsbau wärde sälbschtchläbendi Aluminiumfolieschtreife bruucht.
Entsorgig
D Entsorgig vo villne Chläbschtreifenarte isch schwierig, wil s Band mänggisch us PVC gmacht isch, oder aber giftige Acrilatchläbschtoff bruucht wird.
Olympische Spiele
Die Olympische Spiil (vo altgriechisch τά Ὀλύμπια ta Olýmpia „die Olympische Spiil“ ; ) isch d Sammelbezäichnig für Sportwettkampfveraastaltige, wo regelmäässig veraastaltet wärde: die „Olympische Spiil“ und die „Olympische Winterspiil“. Bi deene Spiil mässe sich Athlete und Mannschafte in verschiidene Sportarte. Si wärde vom Internationale Olympische Komitee (IOC) organisiert. D Zit zwüsche de Spiil wird als olymbiada ολυμπιάδα ‚Olympiade‘ bezäichnet aber in dr Umgangssprooch het sich dä Begriff für d Spiil sälber iibürgeret.
Am Ändi vom 19. Joorhundert het dr Pierre de Coubertin vorgschlaage, ass mä die Olympische Spiil wider wurd iifüere noch ere lange Zit wo die antike Festspiil z Olympia nüm abghalte worde si und 1894 het dr erst Olympisch Kongräss z Bariis beschlosse, 1896 z Athen Festspiil abzhalte as e „Dräffe vo dr Juuged vo dr Wält“, so dass sich d Völker besser wurde verstoo. Sit 1896 finde alli vier Joor (usser in de Zite vo de bäide Wältchrieg) Olympischi Spiil statt und sit 1924 au Olympische Winterspiil. Sit 1994 alterniere d Winter- und d Summerspiil im e zwäijöörige Rhythmus.
S IOC übernimmt au d Schirmherrschaft für d Paralympics as Wettkämpf vo behinderete Sportler, de Deaflympics, Special Olympics und vo de World Games für nitolympischi Sportarte. Drüber uuse git s sit 2010 die Olympische Juugedspiil, wo für Juugedligi im Alter vo 14 bis 18 bestimmt si.
St-Nicolas-du-Chardonnet
D’ kàthoolischa Kìrìch Saint-Nicolas-du-Chardonnet befìndet sìch ìm 5. Arrondissement vu Pàriis. Sa ìsch àb’m 17. Joohrhundert bàuia worra un schteht sitter 1877 àls klàssifiziart Monument historique unter Dankmolschutz. D’ Kìrìch hàt làng zem Bìschtumm Pàriis gheert àwwer ìsch sitter 1977 vun Ààhanger vu dr Piüsbriaderschàft illegààl bsatzt. Saint-Nicolas-du-Chardonnet ìsch hìtt s’ wìchtigschta Gotteshüüs vum kàthoolischa Tràdizionàlìschmus so wia vu kàthoolischa Gruppa ìnnerhalb vu dr extreema Rachta z’ Pàriis.
wu ’s ìsch
Saint-Nicolas-du-Chardonnet lììgt àm Rue des Bernardins 23 àm Äcka vu dr Rue Saint-Victor, ìm Viartel Saint-Victor. Dàs ìsch ìm Norda vum Pàriiser 5. Arrondissement, äbb 500 Määter süüdäschtlig vum Liawafràuimìnschter.
Romagny
Romagny ìsch dr Nàme vun denne Ortschàfte z Frànkrich:
Sins
Seis (usgschproche: ) ; offiziell: Sins) isch en Iiwohnergmeind im Bezirk Muri im Schwiizer Kanton Aargau. Si ligt im Rüüsstal an de Gränze zu de Kantön Zug und Lozärn und isch bis Endi 2009 di gröschti Gmeind im Kanton Aargau gsi. Bis ins 1941i het d Gmeind Meiebärg gheisse, nach eme Ortsteil.
Geographii
D Gmeind Seis bstoht us mehrere Dörfer, Wiler und vilne Einzelhöf, wo übers ganze Gmeindsbiet verteilt sind. S Dorf Seis isch di mit Abschtand gröschti Sidlig. Öppe zwee Drittel vo de Iiwohner läbet derte. De Gmeindsbann het e Flächi vo 2028 Hektare, dodervo sind 354 Hektare Wald und 195 Hektare sind überbaut. De höchschti Punkt vo de Gmeind isch uf 751 Meter ü. M., de tüüfschti uf 392 Meter. D Nochbargmeinde sind di Aargauer Gmeinde Apel, Au, Mülau, Rüti und Dietel, di Zuger Gmeind Hünebärg und di Lozärner Gmeinde Eibu, Baubu, und Hoonri.
Gschicht
Seis isch zum erschte Mol im 1230i in ere Urkund erwähnt worde. Älter reschpektiv früener erwähnt sind Alike (893; Halahinchova), Rüüsegg (öppe 1130; Ruseca) und Aetteschwil (1179; Agetiswilare). S Schtädtli Meiebärg, wo im Mittelalter Sitz von eme Amt isch gsi, isch öppe im 1230i gründt worde. Di höchi Grichtsbarkeit und dodermit d Landesherrschaft isch bi de Habsburger gläge, wo s Dorf em Amt Meiebärg zuteilt hei. Nach de Eroberig vom Amt Meiebärg durch d Lozärner hei di d Landesherrschaft übernoh, hei si aber ab em 1425i mit allne Eidgnosse müesse teile. S Amt Meiebärg isch zu de Freie Ämter cho, ere gmeine Herrschaft. Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiert un hei di Helvetisch Republik usgrüeft. Seis het in dere Ziit zum Kanton Bade ghört, wo 1803 im noie Kanton Aargau ufggange isch.
Eichboson
D Äichbosone si in dr Elementardäilifüsik die Däili, wo d Grundchreft vermiddle. Das bassiert eso, ass Äichbosone vom ene Däili gschiggt und vom ene andere empfange wärde. Dorum wärde si au as Usduschdäili, Botedäili, Dräägerdäili, Chraftdäili oder Wäggselwirkigsdäili bezäichnet.
Standardmodäll
S Foton isch s bekanntiste Äichboson. Es vermiddlet die elektromagnetischi Wäggselwirkig. Die andere Äichbosone vom Standardmodäll si die acht Gluone vo dr starke Wäggselwirkig und d W+--Bosone und Z-Bosone vo dr schwache Kärnchraft.
Justinianische Pest
Bi dr so genannte Justinianische Pest handlet es sich um e Pandemii, wo zur Zit vom oströmische Kaiser Justinian I. (527–565) usbroche isch, und noch Schetzige bis zu 25 Millione Lüt umbrocht het. Si het 541 in Egüpte aagfange, isch 542 z Konstantinopel aachoo und het sich bald im ganze Middelmeerruum verbräitet. Si gältet as die grössti Pandemii im antike Öiropa und es isch mööglig, ass si zum Misserfolg vo dr Restauratio imperii vom Justinian bidräit het. Si isch woorschiinlig us Afrika südlig vo dr Sahara oder Indie iigschleppt worde und isch im Norde bis zum Rhii cho, im Oste bis uf Persie. Bis zum Joor 770 isch si öbbe alli zwölf Joor wider usbroche.
Dank dr Darstellig vo de Chrankhäitssümptom im Wärk vom zitgenössische spootantike Historiker Prokopius vo Caesarea (Prokop, Kriege 2, 22 ff.) und vom Euagrios Scholastikos, wo sälber chrank worde isch, und dank DNA-Undersuechige vom ene Massegraab bi Sens isch s zimlig unumstritte, ass d Pandemii vom Pesterreger (Yersinia pestis) usglööst worde isch.
Buchsweiler (Oberelsass)
Buxwiller (frz. Bouxwiller, de. Buchsweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geografii
D Gmeind Buxwiller ligt im Sundgau an de D 473 zwüsche Pfirt und Werenzhüse. Di nächschti Grossschtadt isch d Schwiizer Schadt Basel, wo öppe 20 km oschtnordöschtlich vo Buxwiller ligt. Nochbergmeinde vo Buxwiller sind Dìrmene, Pfirt, Feeslis, Oltige, Sungerschderf, Àlt-Pfìrt und Werenzhüse.
Verwàltung
Buxwiller isch Mitglid vom elsässische Kommünàlverbànd. isch.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Buxwiller ghert zem Hochàlemànnisch.
Wenkerbogen von Stalden VS
Dr Wenkerboge vu Schtaalu
Cheminot
Cheminot (ditsch 1915–18 Kemnat, 1940-44 Kemmen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Cheminot lijt àn dr Seille rund 20 Kilometer sìdlich vun Metz. Züe Cheminot ghere àui no d Ortsdeil Longeville-lès-Cheminot (1916–18 Langendorf bei Kemnat, 1940–44 Langendorf bei Kemmen) und Marly-aux-Boix.
Gschìcht
Cheminot ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 783 àls villa Camenitum.
Ìm Johr 1552 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Ìm Zweite Waltkriej sìn vu dr ditsche Zivilverwàltung àm 13. November 1940 àlle Inwohner verdrìwe worre. Bìs züe dr Befreiung àm 20. Dezember 1944 sìn derno e bààr ditsche Familie angsìdlet gsin.
Verwàltung
vun Cheminot ìsch. Cheminot ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Cheminot ghert zem Lorrain.
Wenkerbogen von Rhina
Dr Wenkerboge vo Rhine isch es Blatt für di grosse Ufnaam vo dr dütsche Sproch, wo dr Sprochforscher Georg Wenker vo 1852 bis 1911 für de Dütsch Sprochadlas gmacht hed. D Schuele im domolige dütsche Rych hend e Frogeboge übercho mid Muschdersätz, zum se in lokale Dialäkt z übersetze. Au im alemannische Sprochgebiet hend vili Gmeindschuele mitgmacht.
Charles Stewart (Politiker, 1836)
Dr Charles Stewart (* 30. Mai 1836 z’ Memphis, Tennessee; † 21. Septamber 1895 z’ San Antonio, Texas) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker gsìì. Vu 1883 bis 1893 hàt’r dr Bundesschtààt Texas vertratta ìm Represantàntahüss vu da Verainigta Schtààta, fìr d’ Demokràtischa Pàrtei.
si Lawa un sina Kàrriar
Dr Charles Stewart ìsch àm 30. Mai 1836 z’ Memphis, ìm Bundesstààt Tennessee, uf d’ Walt kumma. Ar ìsch dr Suhn gsìì vum Charles Stewart un vu dr Martha geborena Moore. Ànna 1845 hàt’r mìt sina Ältra uf Galveston ìns Texas gwàndelt. Doo ìsch’r ìn d’ äffentliga Schüala gànga. Ar hàt Racht gschtudiart unter em James W. Henderson un ìsch ànna 1854 àls Rachtsànwàlt züagloo worra. Dernoh hàt ar z’ Marlin àls Ànwàlt gschàfft. Vu 1856 bis 1860 ìsch’r Schtààtsànwàlt gsìì vum 13. Gerìchtsbezirk vum Texas. Üsserdam ìsch’r Mìtglìed vu dr demokràtischa Pàrtäi worra. Ànna 1861 ìsch’r Biigeordneter gsìì ìn’ra Versàmmlung, wo d’ Üsstrììt vu Texas üss dr Union bschlossa hàt. Wahrem Sezessionskriag hàt dr Stewart ìm Heer vu da Konfederiarta Schtààta diant, unterànderem ìm „10 Infànterie-Rägiment vu Texas“. Ànna 1866 hàt’r uf Houston gwàndelt, wo-n-’r nochamol àls Rachtsànwàlt gschàfft hàt. Vu 1874 bis 1876 ìsch’r juristischer Beràter gsìì vu dr Stàdtverwàltung vu Houston.
Lostorf
Looschdef, au Looschderf (amtlich Lostorf), isch e Iiwohnergmein im Bezirk Gösge im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Charles Stewart (Politiker, 1836)
si Lawa un sina Kàrriar
Vu 1878 bis 1882 ìsch dr Stewart Mìtglìed gsìì vum Senàt vum Texas. Doo hàt’r s’ äffentliga Schüalsystem befìrwortet. Noh da Kongresswàhla vu 1882 ìsch’r vum 4. März 1883 bis àm 3. März 1893 dr àmerikànischer Repräsantànt gsìì fìr dr 1. Wàhlbezirk vum Texas. Àn dara Schtälla ìsch’r ìm John Henninger Reagan si Nohfolger gsìì. Üsserdam ìsch’r ìm Kongress Mìtglìed vum Üssschuss fìr Flüssa un Hàfa gsìì. Noh sina fìmfa Wàhlperioda ìm Kongress hàt’r sìch àn dr Wàhl 1892 nìt ufgschtällt. Dernoh ìsch’r nochamol Ànwàlt z’ Houston gsìì.
Lostorf
Geografi
Loschdorf liit uf dr Uuslöifer vom Dotteberg. Zue dr Gmeind ghööre s Dorf Loschdorf und dr Wiiler Mahre. D Gmeindsflächi umfasst 40,4 % langwirtschaftlichi Flächi, 49,4 % Waud und 10,1 % Sidligsflächi.
Charles Stewart (Politiker, 1836)
si Lawa un sina Kàrriar
Dr Stewart ìsch Frimüürer gsìì un ìsch ànna 1883 Grossmaischter vu da Frimüürer vum Texas gsìì.
Dr Stewart ìsch àm 21. Septamber 1895 z’ San Antonio gstorwa. Ma hàt ìhn uf em Glenwood Cemetery z’ Houston beardigt.
Lostorf
Geografi
Nochbergmeine si Rohr, Stüsslige, Nedergösge, Obergösge, Winznau, Trimbach und Wiise im Kanton Soledurn und Zeglige im Kanton Basel-Landschaft.
Gschicht
Loschdorf isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1145 aus de Loztorf (1265 Losdorf).
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 9,3 % gläge.
Niederrohrdorf
Nederrohrdorf, im Ortsdialäkt Nederroodlef, amtlich Niederrohrdorf, esch es Dorf ond e Gmeind im Aargau. Es liit im Bezirk Bade ond gränzt ah Fislisbach, Stettä, Oberrohrdorf, Mellige ond Remetschwil. Zu Nederrohrdorf ghöred zwoi Wihler namens Holzrüti ond Vogelrüti. Niederrohrdorf het 3037 Iiwohner(Stand 2007). S Wachstum esch gross vo dere Gmeind, wills eh grossi Ahzahl ah Neuboute giit. Nederrohrdorf het zwöi Chendergärte, zwöi Primarschuelhüüser, eis Sek- ond Realschuelhuus(Schuelsystem esch genau gliich wie em ganze Aargau). Bezerkschüeler bsueched d Schuel en Bade oder Mellige.
Lostorf
Religion
32,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 45,4 % römisch-katholisch.
Niederrohrdorf
Vercheer
Nederrohrdorf liit a de Kantonsstrass vo Brämgarte uf Bade und isch dur zwei Poschtautolinie as öffäntlich Vercheersnetz aagschlosse.
Lostorf
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,6 %, CVP 15,7 %, EDU 0,8 %, EVP 1,4 %, FDP 20,9 %. GLP 4,6 %, GP 6,0 %, SP 17,2 %, SVP 26,4 %, Suschtigi 2,4 %.
Gmeindspresidäntin isch d Ursula Rudolf (Stand 2012).
Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 3477 Iiwohner 94,6 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,3 % Französisch, 1,2 % Italienisch und 3,9 % angeri Sproche.
Borex
Borex (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Nyon im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Borex lyt am Fueß vum Jura in dr Nechi vu dr Gränze zue Frankrych. D Gmaiflechi umfasst 80 % landwirtschaftligi Flechi, 1,5 % Wald un 18,5 % Sidligsflechi.
Lostorf
Sproch und Dialäkt
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Loschdorf ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.
Borex
Gschicht
Borex isch zum erschte Mol gnännt wore um 1213 as Borrai.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 26,3 % gläge.
Religion
41,2 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 27,1 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Borex isch dr Jean-Luc Vuagniaux (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,9 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 865 Yywohner 74,7 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 10,5 % Dytsch, 1,7 % Italienisch un 13,1 % anderi Sproche.
Carl Gustav Jung
De Carl Gustav Jung (* 26. Juli 1875 z Chesswil; † 6. Juni 1961 z Chüsnacht) isch en schwizer Mediziner und Psycholog gsii. Er isch de Bigründer vo de Analytische Psychologii.
Borex
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Carl Gustav Jung
sis Lebe
De Jung isch 1875 as de Soo vomene Pfarrer im thurgauische Chesswil uf d Welt cho. No woner e Chliichind gsii isch, isch sini Famili uf Laufe züglet. Er isch dai i d Schuel und den z Basel is Gymi. Vo 1894 bis 1900 het er a de Uni Basel Medizin studiert und sich em Endi vo de Studieziit uf di psychiatrischi Mediziin spezialisiert. 1900 isch er Assistent im Burghölzli, de Psychiatrische Klinik vo de Uni Züri wore, wo ner 1902 mit de Schrift Zur Psychologie und Pathologie sogenannter occulter Phänomene dissertiert het. 1903 het er d Emma Rauschenbach ghüroote.
Im Joor 1905 het er denn z Paris bim Pierre Janet mit diagnostische Assoziationsstudie habilitiert. Nochdem er 1906 em Sigmund Freud ersti Brief gschribe gha het, isch er dem 1907 z Wien z erschtmol bigegnet und het denn bi nem afange zur Psychoanalyse schaffe, nochdem er mitem Pierre Janet Striit öbercho het. 1909 het de Jung sini aigni Praxis im zörcherische Chüsnacht uftue. De Jung isch vo 1910 bis 1914 de Präsident vo de Internationale Psychoanalytische Verainigung gsi. Won er 1912 sis Buech Wandlungen und Symbole der Libido usebrocht het, het er Striit mitem Freud öbercho, well er i dem Buech em Freud sini Libidotheorii kritisiert het.
Vor alem i de Zwanzgerjoor isch de Jung zimli vill graist und het Nordafrika, Kenia, New Mexico bsuecht, woner au indigeni Völker und Kulture undersuecht het. Z Indie het en di östlichi Philosophi bigaisteret und er het afange sich mit em Thema Spiritualität, Alltagslebe und Unbiwusstsii usenandersetze.
1933 het er a de ETH Züri d Lehrtätigkait wider ufgnoo und isch zwai Joor spöter Titularprofesser worde. Scho vo Afang aa, het sich de Jung dütli vo de Nazi z Tütschland abgsetzt ghaa. Ab 1944 isch er Professer z Basel gsi. 1955 isch em Jung sini Frau gstorbe; er het vo ere füf Chinder öbercho. De Jung isch aber au bikannt gsii dur sini Liebschafte mit Patientine, allne vorane mit de Sabina Spielrein und de Toni (Antonia) Wolff.
Schrifte
Di wichtigschte Schriften un Vorträg vom Jung sin ursprünglich einzeln, hauptsächlich im Rascher Verlag, publiziert worde. Dört isch ab ab 1958, aaglehnt an di änglisch Uusgab Collected Works, en uf 18 Bänd aagleiti Wärchuusgab erschine, wo derno vom Walter Verlag furtgfüehrt worden isch. E Teiluusgab isch 1991 bi dtv in elf Bänd uusegää. En erschti bibliografischi Ibersicht mit Inhaltsaagabe zue dr Bänd vo dr Gsammlete Wärch git s uf dr Homepage vo dr DGAP.
Wärchuusgabe
Umfassendi Uusgabe:
Doderzue:
Teiluusgabe:
Mézières
Mézières isch de Name vo däne geografische Objekt:
i de Schwiz:
Mézières isch de Familiename vo däne Persone:
Lueg au:
Fichenskandal
Dr sogenannti Ficheskandal (au Fichenaffaire) isch en Episode in dr neuere Schwiizergschicht in dr Ändphase vom Chalte Chrieg. Fiche [] isch die französischi Bezeichnig für Karteicharte. Drvo abgleitet het sich in dr Schwiiz s Wort «Fichestaat» as Umschriibig für e «Schnüffelstaat» bildet.
Ablauf
In de spoote 1980er Johr isch noh di noh ans Licht cho, ass d Bundesbehörde und au die kantonale Bolizeibehörde öbbe 900'000 Fiche aagleit hai. Lut offizielle Archiv si mehr as 700'000 Persone und Organisatione betroffe gsi; meh as 10 Brozänt vo dr ganze domolige Bevölkerig. Vor allem Politiker, wo linggs gstande si, und Mitgliider vo Gwärkschafte si bespitzlet worde. Offiziell het d Fichierig s Ziil gha, s Land vor subversive Aktivitete zur Destabilisierig vom System, wo vom Usland us gstüürt worde si, z schütze und so z verhindere ass e totalitäri (kommunistischi) Diktatur chönnt errichdet wärde.
As Vorgänger vo dere staatlige Überwachig het dr Zürcher FDP-Politiker Ernst Cincera en eigeni Kartei aagleit gha, wo vo brivater Site öbbe im Zsämmehang mit Stellebewärbige het chönne konsultiert wärde.
D Ufdeckig vom Ficheskandal het die schwiizerischi Öffentlichkeit stark bewegt. S Verdraue vo vile Bürger in Staat isch erschütteret worde. E Hufe Bürger hai Gsuech iigreicht, für zum ihri persönlige Fiche überzchoo. Si hai schliesslig Kopie überchoo, wo d Näme vo Drittpersone unläserlich gmacht gsi si, zum d Identidät vo de Informante gheimzhalte.