cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ofterschwang
Gschicht
Ofterschwang hot friar zua dr Grofschaft Kenigsegg-Rothefels ghert und isch 1805 zum Kenigreich Bayern komma.
Iiwohner
Dr Uusländeraadail isch 2011 bi 4,2 % gleage.
Religion
77,6 % vo dr Iiwohner sind im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 16,5 % evangelisch.
Verwaltung
Ofterschwang hot mit Balderschwang, Bolschterlang, Fische ond Obermaiselstoe a Verwaltunggmuinschaft veriibart. Dr Birgermaischter vo Ofterschwang isch dr Alois Ried.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla siit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Ofterschwang ghert zum Bodeseealemannisch.
Verfassunggebende Landesversammlung Württemberg-Baden
Di Verfassiggebend Landesversammlig fir Wirttebärg-Bade isch am 30. Juni 1946 gwehlt wore. Iri Ufgab isch s in dr Hauptsach gsii, em Land Wirttebärg-Bade, wu in dr Amerikanische Bsatzigszone eyygrichtet woren isch, e neii Verfassig z gee.
Gschicht
Noch em Zweete Wältchrieg sin d Länder Bade un Wirttebärg zwische dr amerikanische Bsatzigszone im Norde un dr franzesische im Siden ufdailt wore. Innerhalb vu dr franzesische Zone sin d Länder Wirttebärg-Hauezollre un Bade grindet wore, in dr amerikanische Zone s Land Wirttebärg-Bade.
Im neie Land Wirttebärg-Bade sin erschti barlemäntarischi Ufgabe zerscht vun ere Landretkumferänz un ab Jänner 1946 vu dr Vorlaifige Volksverdrättig fir Wirttebärg-Bade ibernuu wore. Am 11. Februar 1946 het d amerikanisch Militerverwaltig aagornet, ass di Vorlaifig Volksverdrättig e vorberaitendi Verfassigskummission het solle yysetze, wu as Ufgab ghaa het, e Verfassig vorzberaite un e Gsetzentwurf iber d Wahl vun ere Verfassiggebende Landesversammlig z erstelle. In däre Kummission sin d Mitglider vum Ständigen Uusschuss vu dr Voraifige Volksverdrättig verdrätte gsii, wu dur Staatsrächtler wie dr Carlo Schmid ergänzt wore sin. Unter dr Fäderfierig vum Carlo Schmid het d Kummission e Verfassigsentwurf uusgschafft. E Gsetzentwurf iber d Wahl vun ere Verfassiggebende Landesversammlig, wu vum Inneminischterium unter em Fritz Ulrich uusgschafft woren isch, isch vu dr Kummission berote, vu der Militerregierig gnämigt un am 21. Merz 1946 verchindet wore.
D Wahl zur Verfassiggebende Landesversammlig het am 30. Juni 1946 stattgfunde. Wahlberächtigt gsii sin 1.790.403 Burger*ne vum Land Wirttebärg-Bade. D Wahlbedailigung isch bi 67,5 Brozänt gläge.
D Versammlig het e Verfassigsuusschuss yygsetzt, wu unter Laitig vum Wilhelm Keil un mit Berotig dur dr Carlo Schmid wyter am Entwurf gschafft het, wu vu dr vorberaitende Verfassigskummission uusgschafft woren isch. Am 24. Oktober 1946 het di Verfassiggebend Landesversammlig dr Verfassigsentwurf aagnuu. D Volksabstimmig iber d Verfassig isch glychzytig mit dr Wahl zum erschte Landdag vu Wirttebärg-Bade am 24. Novämber 1946 gsii. Insgsamt hän 921.628 Burger*ne mit „Jo“ un 140.657 mit „Nai“ gstimmt.
D Verfassig fir Wirttebärg-Bade isch mit em Dag vu ire Verchindig, em 28. Novämber 1946, in Chraft drätte. Dodermit isch si di erscht Verfassig vun eme dytsche Land noch em Zweete Wältchrieg gsii, vor dr Hessische Verfassig.
Franken (Volk)
D Franke sind es weschtgermanisches Volch gsii, wo i de Völkerwanderig im 4. Johrhundert usem Rhiigibiet is Römischi Riich ddrunge sind, wo si es Riich gschaffe händ, wo Teil vom hüttige Frankriich und em tüütsche Franken umfasst händ.
Die erschti fränkischi Dynastii sind d Merowinger gsii, und die si ageblich vo de Sicambri abgstammt. Si händ prichted, das si ire Name ggändered hegid, nach emene Aafüerer namens Franko, wo d Sicambri nachere Niderlag gäge d Römer 11 v. Chr. über de Rii umgsidled worde segid – wa aber historisch nöd so stimmt.
D Herrschaft vo de Karolinger hät im 751i aagfange mitem Pippin em Churze, em Vatter vom Karl em Grosse.
Fränkischi Stämm
Zu de Franke im ethnologische Sinn zehlt me gwöhnli die westgermanische Stämm vo de
Sutz-Lattrigen
Sutz-Lattrige (amtlech Sutz-Lattrigen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Biel/Bienne im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Sutz-Lattrige ligt am rächte Stade vom Bielersee un bsteit us dr Dörfer Sutz u Lattrige. D Gmeindsflächi bsteit us 46,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 33,2 % Waud, 17,7 % Sidligsflächi u 2,2 % süschtigi Flächi.
Gschicht
Sutz isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1228 aus Soz, 1262-63 Souz, Lattrige im Jahr 1270 aus Lattringun. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidou ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 7,1 % gläge.
Religion
69,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 15,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,7 %, CVP 0,9 %, EVP 4,7 %, FDP 8,5 %. GLP 7,5 %, GP 9,6 %, SP 18,3 %, SVP 29,7 %, Suschtigi 5,1 %.
Gmeindspresidänt vo Sutz-Lattrige isch dr Christian Gnägi (Stang 2013).
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1151 Ywohner 92,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 4,6 % Französisch u 0,6 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Sutz-Lattrige ghört zum Hochalemannisch.
Wolfwil
Woufu (amtlich Wolfwil) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Göi im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Geografi
Woufu isch es Stroosedorf im Aaregöi. D Gmeindsflächi umfasst 56,3 % langwirtschaftlichi Flächi, 28,1 % Waud, 12,4 % Sidligsflächi und 3,3 % suschtigi Flächi.
Nochbergmeine si Cheschtehouz, Niderbuchste, Nöiedorf und Fulebach im Kanton Soledurn, Schwarzhüsere und Wynau im Kanton Bärn und Murgethal im Kanton Aargau.
Gschicht
Woufu isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1266 aus Wolfwiler.
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,3 % gläge.
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,5 %, CVP 14,8 %, EDU 0,1 %, EVP 1,8 %, FDP 12,6 %, GLP 7,2 %, GP 11,7 %, SP 21,7 %, SVP 20,9 %, Suschtigi 4,6 %.
Gmeindspresidänt isch dr Christian Kühni (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,7 % gläge.
Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1939 Iiwohner 96,8 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,2 % Französisch, 0,9 % Italienisch und 2,1 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Woufu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.
Sammlung Friedhof Hörnli
D Sammlig Friidhof Hörnli isch e Museum z Rieche und zeigt bedütendi Objekt zur Schwiizer und Basler Begrabigskultur.
S Museum isch dank ere private Initiative im Johr 1994 gründet worde und befindet sich im kantonale Zentralfriidhof vom Kanton Basel-Stadt in de Rüüm vom alte Krematorium, wo umbaut worde si drfür. Es zeigt uf 380 m² Äschenurne, Dokumänt zur Gschicht vo dr Kremation, Liichewage, Särg, Friidhofsornige, Grabchrüz, Glasperlechränz und Dotenadänke.
D Usstellig will s Thema Dod, Begräbnis und Druur zur Darstellig bringe, wo us em Bewusstsii vo unserer hütige Gsellschaft radikal usgränzt wird.
S Museum isch jede 1. und 3. Sunndig im Monet vom Zähni am Morge bis am Vieri am Nomiddag offe.
Daisendorf
Dosedorf isch e Gmond im Bodeseekreis in Bade-Württeberg. D Gmond hot Iiwohner (Stand: ).
Geographi
Dosedorf liggt innere Höhe vu 480 bis 550 Meter im Izugsgebiet vum Bodesee so um die zwei Kilometer im Nordweschte vu de Oberstadt vu Meerschburg und grad so wiit im Südoschte vu Uhldinge-Mühlhofe. D südliche Gränz hot d Gmeinde Dosedorf gmeinsam mit Meerschburg.
Gmeindeverwaltungsverband
Dosendorf hot sich mit de Stadt Meerschburg und de Gemeinde Hagnau, Stette und Uhldinge-Mühlhofe zu enem Gemeindeverwaltungsverband zsammegeschlosse.
Birgermoschter
D Birgermoschtere vo Dosedorf isch d Jacqueline Alberti.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 2006: 1 2006: WASG, seit 2011: Die Linke
Wappe
Es Wappe vu Dosedorf isch in zwei Felder uffteilt: Links isch de halbe Reichsadler vu Iberlinge und rechts es halbe Kreuz vum Hochstift vu Konschdanz. Do demit werret d zwei historisch wichtigschte Herrscher vu Dosedorf zeigt.
D Wirtschaft und Verbindunge
So um on Quadratkilometer vum Gmeindegebiet isch au heit no landwirtschaftlich nutzt (Wiibau, Obschtanbau und Waldnutzig). Sunscht isch no de Fremdeverkehr vu Bedeitung: Daisedorf isch en ruhigs und priisginschtigs Fleckle zum Urlaube, nah am Bodesee mit enem Uusblick uff de See und e paar Mol im Johr mittere guete Fernsicht bis zum Säntis.
Crissier
Crissier (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Ouest lausannois im Kanton Waadt, Schwyz.
Daisendorf
Verkehr
Nur im Summer gitts en Pendelbus uff Meerschburg und do demit zu de Buslinie 7395 vu Friedrichshaffe uff Iberlinge. D Gemeinde isch mit Buslinie biischpilswiis mit Iberlinge, Markdorf und Meerschburg verbunde. Sie gehört zum Bodensee-Oberschwaben Verkehrsverbund (bodo).
Crissier
Geografi
Crissier lyt im Weschte vu Lausanne. D Gmaiflechi umfasst 29 % landwirtschaftligi Flechi, 26,8 % Wald, 44,2 % Sidligsflechi.
Daisendorf
Baute
D Kapell St. Martin, wo 1508 geweiht worre isch, hot en Fresko us der Zit vu de Renaissance. Es gitt zwei öffentliche Brunne, de Brunne an de Kapell fir de Friedhofsbsuecher und de Durchgangsverkehr und de Döbele-Brunne. In em 300 Johr alte Buerehuus am Rothus, etzt de Pension Deifel, werret no Dinnele in de alte Linzgauer Tradition am Dunschtig gmacht. Dinnele sind e Art vu Flammekueche.
Im Grüene
Im Oschte vu Dosedorf liggt de Neuweiher. Dees isch en Weiher mitte im Wald, wo es no it ibberlaufe isch. Es gitt e Urkund im Meerschburger Stadtarchiv, dass de Neuweiher scho im Johr 1445 gestaltet worre isch. Im Mittelalter hot mer en zum Spiichere vu Wasser nutzt, domit de Stadtgrabe vu Meerschburg unter Wasser gesetzt hot werre kenne. De Weiher bedeckt e Fläche vu so um die 570 m² und isch an de tiefschte Stell 4,1 m. Der Weiher hot en Inhalt vu so um die 101 Mio. Liter Wasser. Heit wird de Weiher zum Erhole und im Falle vum em Waldbrand zum Lösche nutzt. Schwimme und Bootlefahre sind dett it erlaubt.
Crissier
Gschicht
Crissier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1199 as Crissiaco (1228 Crissie).
Religion
28,5 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 44 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,1 %, CVP 6,4 %, FDP 16,3 %, GLP 4,3 %, GP 10,2 %, SP 26,9 %, SVP 23,6 %, Sunschtigi 1,7 %.
Dr Burgermaischter vu Crissier isch dr Michel Tendon (Stand Merz 2014).
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 6577 Yywohner 76 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,8 % Dytsch, 5,4 % Italienisch un 14,8 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Giovanni Orelli
Dr Giovanni Orelli  (* 30. Oktober 1928 z Bedretto, Kanton Tessin; † 3. Dezämber 2016 z Lugano) isch e Schwyzer Schriftsteller gsii. Sy Wärch umfasst Prosa un au Lyrik.
sy Lääbe
Är isch e Suhn vum Leone Orelli, eme Buur, un syre Frau Anselmina geb. Forni gsii. E Kusäng vun em isch dr Giorgio Orelli gsii, wu au Schriftsteller gsii isch. No dr Schuel het er an dr Universitete Mailand un Züri Filology studiert. Noch em Abschluss vu sym Studium anne 1958 het er as Lehrer am Progymnasium z Lugano gschafft un derno vu 1963 bis 1992 am dertige Gymnasium as Lehrer fir italienischi Literatur. Derzue het er au fir s Radio un Färnseh vu dr italienischsprochige Schwyz gschafft. Vu 1995 bis 1999 isch er fir ai Legislaturperiod fir d SP im Tessiner Kantonsbarlemänt ghockt.
dr Schriftsteller
In syne Wärch het er uf ironischi Art un mit feinem Spott Macht un Gäld in dr Schwyz bschribe, zem Byschpel in dr Trilogy L'anno della valanga (1965), La festa del ringraziamento (1972) un Il gioco del Monopoly (1980). Syni Gedicht het er zum Dail im Tessiner Dialäkt gschribe (Sant'Antoni dei padü 1988), zum Dail in dr italienische Standardsproch (Concertino per rane 1990, Né timo né maggiorana 1995, L'albero di Lutero 1998).
Anne 2012 het er zäme mit em Peter Bichsel dr Groß Schillerbryys iberchuu.
Sy Archiv isch im Schwyzerische Literaturarchiv z Bärn.
Nordheim (Württemberg)
Norde (amtlich Nordheim) ischt a Gmoed em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Norde leit em Zabergäu am Fuaß vom Heuchelberg. D Nochbergmoede vo Norde send Heilbronn, Lauffen am Neckar, Brackenheim, Schwaigern ond Leingarten.
Das blaue Wunder
S blaui Wunder (schriftdütsch: Das blaue Wunder; rumantsch: il miracul blau) isch en Aktion vom Bündner Ernst Bromeis, wo zum Ziil het, de Wärt vom Element "Wasser" z verdütliche und di verschidnige Intresse am Wasser uf ein Nenner z bringe.
Nordheim (Württemberg)
Geografi
Vo dr Gmarkong send 68,3 % Landwirtschaftsfleche, 7,9 % Wald, 22,9 % Sidlongsfleche ond 0,9 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Norde gheret d Ortsdoel Nordhausen ond Nordheim.
Das blaue Wunder
D Idee
Mit em blaue Wunder wot de Initiator de Mönsche es Gschpüri für di Einzigartigkeit vom Wasser gäh. Wasser, wo-n-es unverzichtbars Nahrigsmittel isch, für d Energiigwinnig bruucht wird, für Schport und Tourismus. All di Interesse sotte, zämme mit de Ökologie, fürenand Verschtändnis ha und enand ergänze schtatt konkurenziire.
Nordheim (Württemberg)
Verwaltong
Norde hot mit dr Stadt Lauffen am Neckar ond dr Gmoed Neckarwestheim a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Das blaue Wunder
Graubünde 2008
De Ernst Bromeis-Camichel het im Johr 2008 meh wi 200 See im Kanton Graubünde durchschwomme. Au de Wäg zwüsche de See het de Ernst Bromeis numme us eigener Chraft bewältiget, z Fuess oder mit em Velo. Er isch von ere Fotographin begleitet worde und s Bündner Tagblatt het vo sine Aktion immer wider aktuell brichtet. Au uf Radio e Televisiun Rumantscha isch über ihn brichtet worde.
Nordheim (Württemberg)
Verwaltong
Dr Schuldes vo Norde ischt dr Volker Schiek.
Das blaue Wunder
Schwiiz 2010
Um s Wasser nöd numme de Bündner sondern allne Schwiizer nöcher z bringe, het s blaui Wunder im 2010 in de ganze Schwiiz schtatt gfunde. In allne 26 Kantön het de Ernst Bromeis-Camichel jewils de gröschti See durchschwomme. Am 1. Juli hät er sini Reis am Rütli aagfange und am 1. Ougschte isch er z Lozärn wider an de Viirwaldschtättersee reschpektive d Rüüs retour cho. D Gsamtschtrecki het öppe 310 km schwümme, 1500 Kilometer met em Velo und 15 km z Fuess umfasst.
Nordheim (Württemberg)
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Norde ghert zua dr schwäbisch-sidfränkische Ibergangsregion.
Das blaue Wunder
Expedition 2014
Am Mäntig, 7. Juli 2014 isch de Ernst Bromeis im Lago di Dentro bim Lukmanierpass zur «Expedition 2014» gstarted. Döt isch dä Punkt vom Rhy, wo am witischte vo sinnere Mündig z Holland awägg isch. Uf siner 1247 Kilometer lange Expedition het er öppe 200 Kilometer z Fuss müesse zruckläge, wil es ufgrund vom Hochwasser meh Schwümmverbot gäh het, wi es normalerwis der Fall isch. Er isch uf sinere «Expedition 2014» vo me Kanute, eme Logistiker, eme Rhykapitän und enere Dokumentarfilmere beglaitet worde. Am 20. Augschte het de Ernst Bromeis d Nordsee erreicht und isch dodermit de zweit Mönsch gsi, wo de Rhy de Längi noch durchschwomme het.
Studen
Studen chan folgendi Bedütig ha:
Stuude chönd es Gebüsch, es Gstrüpp oder en Struuch si (Haselstuude, Haidelbeerstuude usw.)
De Begriff Studeland wird au öpe för de Bezirk Zorzi bruucht.
Lettisches Gymnasium Münster
S Lettisch Gymnasium z Münster isch di ainzig anerkännt lettisch Schuel z Weschteuropa gsii, wu Lettland Dail vu dr Sowjetunion gsii isch. S isch im Stadtdail Kinderhaus gsii.
Bettenduerf
Bettenduerf (dt. Bettendorf, frz. Bettendorf) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Geografi
Bettenduerf lyt im Nordoschte vu Luxemburgs am Stade vu dr Sauer. Zämme mit dr Nochbergmaine Bettenduerf d Gränz zum Ösling, dr luxeburgische Ardenne.
Verwaltig
Bettenduerf ghert zum Kanton Dikrech im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Bettenduerf isch dr Albert Back. Scheffe sin d Marie-Josée Schroeder un dr Claude Risch. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Todtnau
Todtnau isch e Stadt im Südschwarzwald im Landchreis Löörech, Bade-Württeberg, Dütschland.
Bettenduerf
Gschicht
Bettenduerf isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 902 as Betonis uilla (973: in ualle Betonis).
Todtnau
Geographischi Lag
Todtnau lit im Südschwarzwald zwische Feldberg un Belche in 570 bis 1390 Meter Höchi im Wiisedal. Meh wie 60 % vu dr Gmarkig isch vu Wald bedeckt.
Bettenduerf
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Bettenduerf ghert zum Moselfränkisch.
Todtnau
Nochbergmeinde
Todtnau grenzt (im Uhrzeigersinn vu Norde agfange) an d'Gmeinde Oberried un Feldberg (Schwarzwald) im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald, Sankt Bläsi, Bernau im Schwarzwald un Todtmoos im Landchreis Waldshuet, Häg-Ehrschberg, Schönau im Schwarzwald, Fröhnd, Utzefeld un Wiide im Landchreis Löörech un Minschterdal (Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald).
Gschicht
D'Besidlig vu dr Gegend het im 6. Johrhundert durch d'Alemanne agfange. Urkundlich erschtmols erwähnt isch Todtnau no anno 1025 in ere Urkunde vum Kaiser Konrad II. erwähnt worre. Sit 1125 isch dr Ort in dr Grichtsbarkeit vu dr Zähringer understande. Nochdem sälli in dr männliche Linie usgstorbe sin, isch säll Rächt anno 1218 an d'Staufer übergange. 1288 isch au s'Gründigsjohr vu dr Pfarrei. Anno 1283 wird no Todtnauberg erwähnt, wo, wie au s'1352 erwähnt Afterstäg, as Bergbausidlig entstande isch. Todtnau isch um sälli Zit s'Zentrum vum Silberbergbau im Südschwarzwald gsi un het mit sinere Umgäbig domals as e Vogtei zum Chloster St. Bläsi ghört. Währed d'Büresidlig Afterstäg anno 1352 us drei Hüser un Schire bestande het, sin in sällem Johr z'Todtnau zehn Hüser um d'Chilche, 23 Eisidlerhöf un 23 Erzmihlene z'finde gsi. Im 17. Johrhundert isch d'Blüetezit vum Silberbergbau scho wiider vorbi gsi un spätischtens durch dr Drissgjährig Chrieg sin die früeher wohlhabede Berglüt verarmt un zwunge gsi, ihr Läbensunderhalt in dr Landwirtschaft z'bestrite.
Anno 1876 het e Grossbrand dr Ortschern mit dr domals im Dal befindliche Chilche un s'sognennt Oberdorf (Oberstross) verwüeschtet. S'hütig Ortsbild mit dr über em Dal stehede Chilche isch e Ergäbnis vum Wiiderufbau.
Inzwische isch Todtnau un d'Umgäbig e beliebts Ferieziel im Südschwarzwald. Usserdem isch es bis 1967 Endpunkt vum „Todtnauerli“ gsi, ere Schmalspurbahn, wo in Zell im Wiisedal as Fortsetzig vu dr normalspurige Wiisedalbahn agfange het. D'Bahntrasse isch inzwische e nit asphaltierte un demit fer Rennräder ungeignete Radwäg.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wappe
S Wappe vu dr Gmeie zeigt e schreitede Bergmann mit Fackel un Hammer vor grüenem (unde) un goldenem Hindergrund un isch e Hiwiis uf die historisch Bedütig vum Silberbergbau in dr Umgäbig vu dr Stadt. Au d'Wappe vu andere zue dr Stadt ghörige Ortschafte zeige Elemente, wo uf dr Bergbau verwiise (Afterstäg, Todtnauberg).
Natur
Zwische Todtnau un Afterstäg befinde sich d Todtnauer Wasserfäll, wo s Wasser 97 Meter in d Diefi stürzt. Sälli Naturwasserfäll sin jewils vu Parkplätze bi dr beide Ortsdeile us erreichbar.
Sport
Näben dr schon vorhandene Mountainbike-Bergabi-Strecki un dr längschte Schlitte-Rodelbahn vu Dütschland (3500 m) isch au die längscht dütsch Allwetter-Rodelbahn (Summer- un Winterbetrib) in Betrib gnumme worre. D Bahn het e Längi vu 2900 m un überwindet e Höcheunderschid vu 385 m.
Usserdem git s in Todtnau-Fahl e Sportfördergruppe vu dr Bundeswehr.
Regelmässigi Verastaltige
Sit 1975 findet jährlich s sognennt Städlifest statt. Bi sällem handelet es sich um e Stadtfescht, wo d'Todtnauer Verein Verchaufsständ fer verschideni Spezialitäte sowie Feschtzelter betribe. E Deil vum debi erwirtschaftete Gwinn goht an e jährlich wexelndi Wohltätigkeitsorganisation.
Sit 2002 wird uf emn Todtnauberg, wo dr Martin Heidegger vil Zit in sinere Hütte verbrochte het, e „Philosophische Herbscht“ verastaltet, wo d'Thematik jewils vum Werch vum Philosoph inspiriert isch
Verchehr
D Bundesstross 317 (Wil am Rhi – Feldbergpass – Titisee-Neustadt) bindet Todtnau an s'überregional Strossenetz a.
Mehreri Regionalbuslinie vu dr Südbadebus GmbH (SBG) verbinde Todtnau mit em Dreisamdal, Undere Wiisedal, em Feldberg un Titisee sowie St. Bläsi un Todtmoos. In Todtnau giltet dr Tarif vum Regioverchehrsverbund Löörech (RVL). Ebefalls vu Tourischte gnutzt werre cha d Konus-Charte.
Asässigi Undernähme
Die gröschte Industriundernähme un Arbitgäber sin d Firma Roman Dietsche GmbH & Co. KG (Badezimmeraccessoires us Kunschtstoff, Metall, Holz), d Textilwerke Todtnau Bernauer KG sowie d Zahoransky Group, dr weltwit gröscht Hersteller vu Maschine fer Bürschteproduktion. D Firma Fila-Cut bietet Dienschtleischtige fer d Bürschteindustri a.
Die örtlich asässige Undernähme hän sich anno 2002 zu eme Initiativkreis Oberes Wiesental (IOW) zämmegschlosse, um gmeinsam d Infrastrukture vum Obere Wiisedal sowohl fer die asässige Undernähme wie au fer die dert läbede Lüt attraktiv zgestalte.
Bärenhöhle
D Bärehehli un d mit ere verbunde Karlshehli isch mit alljohr uugfehr 105.000 Bsuecher di meischtbsuecht Schauhehli vu dr Schwebische Alb un eini vu dr meischtbsuechte Hehline vu ganz Dytschland. Doderby umgangssprochlig normalerwys dr Begriff Bärehehli allgmein fir s ganz zämmehängig Hehlinesyschtem us Karls- un Bärehehli brucht.
Gschicht
S Hehlinesyschtem vu dr Bärehehli isch im e Zytruum vu eppe fimf Millione Johr entstande. Scho vor rund 20.000 Johr isch d Bärehehli vu Hehlinebäre, aber au vu Hehlinelebe un Nasherner ufgsuecht wore. D Chnoche vu dr Bäre sin deilwys hit no z säh, e vollständig rekonschtruiert Skelett vun eme Hehlinebär isch innerhalb vu dr Bärehehli uusgstellt.
Entdeckig
D Karlshehli isch anne 1834 vum Erpfinger Lehrer Fauth uf dr Suechi no Heilchryter entdeckt wore. Syy Schnupfdubaldose isch in e Felsspalt ghejt un bim Versuech si wider uusezhole, het dr Fauth entdeckt, ass unter däm Spalt e großi Hehli gsi isch. Ihm z Ehre isch d Yygangssplate zue dr Hehli Fauthsloch gnännt wore. Die Anekdote vun dr Entdeckig wird hit no am Aafang vun e jedere Fierig dur d Bärehehli verzellt. Schyns isch dr Spalt scho im Mittelalter brucht wore go Peschtopfer yyne gheje, mer het uf alli Fäll vil Skelett vune ene gfunde bi dr Erforschig unterhalb vu dr Spalte. Uffällig isch au di groß Aazahl vu Chnoche vu Hehlinebäre gsi, wu mer gfunde het.
Erschließig
Scho im Johr 1934 isch d Karlshehli mit elektrischem Liecht versäh wore gon eso Besichtige megli mache. Anne 1950, numen ei Johr no dr Entdeckig vu dr Bärehehli, isch s gsamt Hehlinesyschtem mit eme durgängige Wäg uusgstattet un e Uusgang us dr Hehli iber e chinschtlige Stolle gschaffe wore. D gsamt Hehli cha syterhär as Bärehehli  uf ere Lengi vu 271 Meter bsichtigt wäre.
Farbveränderige dur Algewagstum
Syt e baar Johr fallt versterkt d Entwicklig vu grienlige Verferbigen un Mieschbildigen uf e Deil Gstei in dr Hehli uf. Des wird wahrschyns verursacht dur d Umstellig uf UV-liechthaltigi Lychtstoffrehre. In andere Hehline wäre us däm Grund Lychtstoffrehre brucht. Wäge däm derf in Dropfsteihehline au kei Blitzliecht verwändet wäre.
Syt 1974 git s oberhalb vu dr Bärehehli dr Frejzytpark Traumland auf der Bärehehli.
Herrliberg
Hèrlibèèrg (amtlich Herrliberg) isch e politischi Gmäind im Bezirk Meile im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Hèrlibèèrg liit uf de rächte Siite vom Zürisee. Zue de Gmäund ghööred au na d Wiiler Wetzwil und Breitwil. S Piet vo de Gmäind umfasst 52,3 % landwirtschaftlichi Flèchi, 23,7 % Wald, 18,3 % Sidligsflechi, 5 % Vercheersflechi und 0,3 % Gwässerflechi.
Gschicht
Hèrlibèèrg isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1153-55 als Hardiperc (1273 Herdiperch, Mitti 15. Jh. Härliberg). De Dorfchèèrn het früener Dächliswil ghäisse (um 1150 Tachlineswilare).
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraatäil liit bi 18,8 % (Stand 2011).
Religion
41,0% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 26,6% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 1,6 %, CVP 4,2 %, EDU 0,9 %, EVP 1,0 %, FDP 26,3 %. GLP 12,3 %, GP 6,4 %, SP 7,7 %, SVP 39,3 %, Suschtigi 0,2 %.
Gmäindspresidänt isch de Walter Wittmer (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,4 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hèrlibèèrg ghört zue de Seemundarte.
Caroline Rasser
D Caroline Rasser (* 24. Januar 1971 z Baasel) isch e Schwizer Schauspiilere und Gabarettistin.
Si isch d Dochder vom Schauspiiler Roland Rasser und s Groosschind vom Gabarettist Alfred Rasser (HD Läppli). Zsämme mit iirem Brueder Glood Rasser läitet si s Baasler Chläitheater Theater Fauteuil. As Schauspiilere het si bin e Hufe Theaterbrodukzioone mitgmacht und bi verschidnige TV-Brodukzioone vom Schwizer Färnsee, z. B. Fertig lustig und Lüthi und Blanc.
D Caroline Rasser läbt z Baasel, het e Dochder und isch bis Juni 2010 mit em Telebasel-Moderator Dani vo Wattewyl liiert gsi.
Greenfield Festival
S Greenfield Festival isch es drüütägigs Musikfeschtival, wo anne 2005 zum erschte Mal stattgfunde hät. Uusträgigsort isch dr Flugplatz Inderlache im Bärner Oberland i de Schwiiz. All Jahr trätte rund 40 Band uf em Greenfield Feschtival uf.
Anderi Feschtival vom Veraastalter FKP Scorpio wie „Southside“ und s „Hurricane Feschtival“ si Partnerfeschtival. D Band, wo dört beucht si, trätte vilmal au z Inderlachen uf.
Forbach
Fuerboch (lothrìngisch; frànzeesch Forbach, ditsch Forbach) ìsch e frànzeesche Stàdt ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Fuerboch lijt ìm Weschtdeil vum Sààrkohlebecke, zehn Kilometer sìdlich vun Saarbrücken und 60 Kilometer nerdlich vun Metz uf re Heche zwìsche 192 und 388 m ìwer em Meeresspiejel.
D Nochbergmeine vun Fuerboch sìn Saarbrücken ìm Norde, Schœneck und Stiring-Wendel ìm Nordoschte, Spicheren und Etzling ìm Oschte, Behren-lès-Forbach ìm Sìdoschte, Œting ìm Sìde, Morsbach ìm Sìdweschte, Großrosseln (Saarland) ìm Weschte und Petite-Rosselle ìm Nordweschte.
Gschìcht
Fuerboch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 10. Jh. àls Furpac (1015: Forbacum, 1147: Forsbas, 1277: Forperch, 1278: Furpage, 1288: Forbach, 1291: Fourpach – Forpach – Forpac – Fourpac, 1297: Furpach, 1338: Forbacleum, 1348: Fourpac, 1350: Forpac, 1399: Furpach – Furbach, 1429: Forstpach, 1645: Fortbach – Fyrtbach – Fourbach).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Fuerboch ìsch. Fuerboch ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Fuerboch ghert zem Rhinfrankisch.
Exzellenzinitiative
D Exzellänziniziatiive vom Bund und de Länder zur Förderig vo dr Wüsseschaft und dr Forschig an dütsche Hochschuele isch e Förderbrogramm gsi, wo 2005/06 z Dütschland gstartet worde isch und gliichzitig mit em Bolonia-Brozäss gloffe isch, wo s Hoochschuelwääse vo Grund uf gänderet het. Es isch vo 2017/18 dur d Exzellänzstrategii abglööst worde, wo 2019 mit dr Fürderig vo Uniwersidääte aagfange het. D Exzellänziniziatiive isch d Reakzioon vo dr Bundesregierig uf s Lissabon-Brogramm vo dr EU us em Joor 2000 gsi. In däm häi sich d EU-Mitgliidstaate verpflichdet, in iiri Bildigs- und Wüsseschaftssüsteem z inwestiere, und eso Öiropa bis 2010 zum wettbewärbsfähigste und dünamischste wüssesgstützte Wirtschaftsruum vo dr Wält z mache. Mit dr Exzellänziniziatiive het mä dr Wüsseschaftsstandort Dütschland noochhaltig welle versterke, sini internazionaali Wettbewärbsfähigkäit verbessere und d Spitzeforschig an dütsche Hoochschuele sichtbar mache.
Uszäichneti Uniwersidääte
In säggs Länder si Uniwersidääte uszäichnet worde: Bayre (2), Baade-Württebärg (3), Nordrhii-Westfaale (2), Saggse (1), Breeme (1) und Berliin (2). In de andere zää Länder het s käini gee.
Dani von Wattenwyl
Dr Daniel vo Wattewyl (* 11. Septämber 1972 z Baasel) isch e Schwizer Radio- und Färnseemoderator, Schauspiiler und Schriftsteller.
Lääbe
Dr Dani vo Wattewyl isch im Baselbieter Biel-Bänke ufgwaggse, isch z Oberwil uf d Sek und denn uf d Diplommiddelschuel z Baasel. Sit 1995 isch er Noochrichdemoderator bi Telebasel. Usserdäm het er vo 1997 bis 2008 die wöchentligi Talkshou Pur moderiert. In dere Funkzioon het er in de letschte Joor mit regionaale, nazionaale und internazionaale Brominänte und Persönligkäite z due gha, wie em Emil, dr Sina, em Hape Kerkeling oder em Viktor Giacobbo. As Schauspiiler isch er unter anderem im Baasler Häbse-Theater oder im Bernhard-Theater z Züüri uf dr Büüni gstande. Vom Mai 2007 bis Oktober 2009 het er uf TeleBärn d Sändig Das von Wattenwyl-Gespräch moderiert.
Dr Wattewyl schafft au as Radioredakter. Vo 1999 bis 2004 isch er Gschäftsfüerer vo Radio Edelweiss resp. Radio Basel 1 gsi. Im Baasler Friedrich Reinhardt Verlaag het er sit 2010 vier Thriller veröffentligt. Sit 2013 isch dr Wattewyl Radiomoderator bi Radio Basilisk, und sit 2022 läitet er s Häbse-Theater.
Dr Wattewyl woont und schafft z Baasel und isch acht Joor lang mit dr Schauspiilere Caroline Rasser liiert gsi, bis die bäide im Juni 2010 entschiide häi, sich z drenne. Dr Wattewyl het e Zwillingsbrueder.
Bezirk Zofingen
De Bezirk Zofige isch en Bezirk im Kanton Aargau i de Schwiiz. Er bstoht us em südweschtlichschte Zipfel vom Kanton. De Houptort isch Zofige. De Bezirk het 17 Iiwohnergmeinde, isch 142,01 km² gross un het öpe 71'000 Iiwohner (Endi 2017).
Uesslingen-Buch
Üsslinge-Buech (amtlich Uesslingen-Buch) isch e politischi Gmaind im Bezirk Frauefèld im Kanton Thurgau, Schwiz.
Geografi
Üsslinge-Buech liit am Nordstade vo de Thur weschtlich vo de Kantonshauptstadt Frauefeld. D Gmaindsflechi bstoht us 75,6 % landwirtschaftlicher Flechi, 13,8 % Wald, 7,8 % Sidligsflechi und 2,9 % sustiger Flechi.
Gschicht
Üsslinge-Buech isch zum erschte Mol gnamset worde im Joor 1094 as de uselinga (1260 B?ch).
Wutach
D Wuètè, Wuètig, Wuètich oder au Huètè isch en Fluss, wo am Fèldbärg entschpringt und nach 90 km z Düenge in Rhy mündet. S'Iizugsgebiet vo de obere Wuètè gränzt a des vu de Donau un em Rhy, und bi de untere Wuètè, gränzt's a diversi Rhy-Zueflüss.
Allgmeis
D' Wuètè isch de längschti süedliche Abfluss vum Hochschwarzwald, un isch vum Urschprung bis zum End gueti nünzg Kilometer lang. D' Wuètè isch eine vo de wichtigschte Flüss wo im Schwarzwald entschpringe düen. Nebeflüss gits am Oberlauf d' Haslach un d'Gauchach, kurz vor de Mündig d'Steine un d'Schlüecht. D' markanteschti Stell vom Flusslauf isch 's Wuètèknüe bi Achdorf, wo de Fluss sinni Richtig vu Oschte nach Süedweschte wechslet. Touristisch hätt Wuètèschlucht e grossi Bedütig erlanget, öppe zwische de Neustädter Brugg un em Wuètèknüe, grosszügig aglueget. Für die vile Wanderer gitt's dört sogar e Bergwacht, für d'Natur en Wuètè-Ranger. D'Schlucht isch au Beschtandteil vom Schluchtèschteig, em Tourismusprojekt für mehrdägigi Wanderunge im Süedschwarzwald.
Name
De Fluss heisst bis zum Titisee Seebach, deno bis zue de Iimündig vo de Haslach Guètach, erscht dennoch sait m'r 'm Wuètè. Ab sellere Stell frisst sich d´Wuètè immer düefer i's Deckgebirge ie, un de Wasserlauf hätt immer weniger Platz zum Uuswiche, so dass 'r bi Hochwasser mächtig aaschwillt. So gsäh wird 'r denn wüetig.
Gschicht
D'Wuètè flüesst bis Achdorf im alte Flussbett, wo si bis vor ca. 10.000 Johr i glycher Richtig gfolget isch, durch d'Blummbärger Pfortè und denn dem Dal vu de Aitrach folgend bis Hintschingè, somit also i'd Donau mündend. Domols muess es denn en Durchbruch gä ha, so dass de Fluss sich nach Süde in Muschelchalch vo de sognannte Wutachflüehe gfrässe hät. Sellem Bett folgend flüesst d'Wuètè sitt dem nach Süedweschte als klassische Rhy-Zufluss bis zur Vereinigung mit 'm Chläggi-Grabe bi Oberlauchringe, un anschlüessend bis in Hochrhy ab.
Uesslingen-Buch
Religion
58,5 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 29,6 % sind römisch-katholisch (Stand 2000).
Wutach
Nebeflüss
D Näbbèflüss im Beryych vum Schwarzwald sin: Mehreri Näbebäch vum Mittellauf hän au Andeil an dr Bildig vo dè Wuètèschlucht. Bekannt sin näbe dr wasserryyche di wasserfallryyche Schluchte uff dè linkè Sitè un dè rächtè Sitè sowiè diè linkè Nebbèfluss Im Mittellauf vu de Wuètè mündet diè folgendè Bäch, wo in markante Sitèdäler dehèrchömmèd, mit deilwys Mündigsdrichter, diè am Dalrand Buchtè bildèt:
Erscht uff de letschte acht Kilometern mündet die drei gröschtè Nebbèflüss:
Uesslingen-Buch
Politik
Bi de Nationalrootswaale 2011 hät s da Ergebnis gèè: BDP 5,6 %, CVP 16 %, FDP 7,4 %, GLP 6,2 %, GP 5,9 %, SP 8,5 %, SVP 44,1 %, Sustigi 6,3 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch 2011 bi 1,1 % gläge.
Sprooch un Dialäkt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 1041 Iiwooner 97,2 % Dütsch as Hauptsprooch aagèè, 0 % Französisch 0,6 % Italienisch und 2,2 % anderi Sprooche.
De hochalemannisch Dialèkt vo Üsslinge-Buech ghöort zum Oschtschwizerisch.
Wutach
Fauna un Flora
Öppè è Drittel vom Lauf vo dè Wuètè stòt unter Nadurschutz.
D Wuètè wörd vo irè Quèllflüss Seebach un Guètach hèr uss èm Nadurschutzgebièt Fèldbärg, dem gröschtè z Badè-Württèbärg, gschpisè.
Eins vo dè älteschtè Nadurschutzgebièt vom Land umfasst sit 1939 d Wuètèschlucht, eini vo dè letschtè Wildfluss-Landschaftè vo Mitteleuropa mit großer landschaftshistorischer, geologischer un ökologischer Bedütig. Fast jedes in Süddeutschland vorkommende Gestein ist in der Schlucht vertreten, die einer der artenreichsten und am intensivsten untersuchten Naturräume Mitteleuropas ist. Ein hauptamtlicher Naturschutzwart kümmert sich um den Ausgleich der Interessen der in den Sommermonaten bis zu 100.000 Besucher mit den Erfordernissen des Natur- und Landschaftsschutzes (u. a. geführte Wanderungen). Eine der Besonderheiten der Mittleren Schlucht ist die Versickerung von Wutachwasser im Muschelkalk. Bei geringer Wasserführung kann hier der Fluss auf 1,3 Kilometern Flusslänge völlig trockenfallen, bis das Wasser kataraktartig (vermutlich vollständig) wieder zutage tritt.
Witeri unter Nadurschutz stehendi Flussabschnitt sin d Wuètachflüè un d Flussauè obberhalb vo Stüèlingè/Obberwisè a dè dütsch/schwizer Gränz (großflächigi Schachtelhalmbeschtänd) un dè Mündigsberych in dè Rhy bi Koblènz bzw. uff Höchi vom Gewerbepark Hochrhy bi Waldshuèt-Düèngè.
Regionali Bsunderheitè
Im Berych vo dè Wuètèschlucht hèt sich d Wuètè bis zu 170 m düèf i d Högerlandschaft vom öschtlichè Schwarzwald un dè Baar ygrabbè, woruus è rüümlichi Drènnig vo dè Dörfer un Regionè nördlich un sûdlich vo dè Wuètè entschtandè isch. Übber diè vogangenè Johrhundert hèt sich deshalb dè Uusdrugg Ènnèwûètler etablyrt, wo für d Bewooner vo dè jewyls gegèübberligendè Dalsitè stòt. Unterhalb vo dè Wuètèflüè hèt diè rüümlichi Drènnig in wit gringerèm Uusmaß gää, dõrum wörd dè Uusdrugg praktisch nit vowendèt.
D Wuètè isch nu zum Deil èm Schwarzwald zuèzrèchnè. Diè mittler un diè unteri Wuètèschlucht lyt scho ußerhalb. Trotzdèmm sièt mò sich dôrt, äänlich wiè i dè Baar, èm Schwarzwälder Kulturraum zuèghörig, nit nu im Hybligg uff dè Tourismus. Dõdrinn wûrkt au diè früènèrè gmeinsame Zuèghörigkeit zum Badè fort, sondern au zu dè Fürschtèbärger, deilwys sogar zum Albgau.
D Wuètèdalbaan wörd zu dè technisch bemerkenswertè Baanschtreggè z Dütschland zellt. Diè unteri Wuètèdalbaan zwischè Obberlauchringè un Grimmelzofè folgt uff èrè Längi vo öppè 27,2 km èm Lauf vo dè Wuètè.
Unterhalb vo dè Wuètèflüè, im mittlerè Wuètèdal obber- un unterhalb vo Stüèlingè, bezeichnet sich d Lütt s einzig Mòl als Wuètèdäler. Südlich vo Öschingè sièt mò sich èm Chläggi zuèghörig.
D Wuètè drènnt im Berych vo dè Wuètèschlucht s bodenseealemannische Dialèktgebièt nördlich vo dè Schlucht vom hochalemannischè südlich devò. Sell zeigt sich bsunders dütlich a dè unterschidlichè Uussprõch vom K. Uff dè nördlichè Sitè heißt s Kind un Kuchi, wòrend dè Sûdè mit Chind un Chuchi sprõchlich scho dè benochbòrtè Schwiz nôcher stòt.
Auf zwei kurzè Flussabschnitt – zwischè Grimmelzofè un Eggingè – isch d Wuètè Grènzfluss zwischè Dütschland un dè Schwiz. Bemerkenswèrt sin diè beidè Deilabschnitt bim Grènzübbergang Stüèlingè/Obberwisè un bi Wunderklingè. Bi beidè isch dè Grènzvolauf èrscht sit dè Grènzkorrektur vo 1839 feschtglait worrè. Z Obberwisè hèt mò dè Volauf 1964 lycht aabassè müèsè, well d Wuètè iren Lauf gänderèt hèt, un dè Grènzposchtè vo dè Schwiz bis dôrthy uff dütschem Territorium glègè isch.
Ortschaftè
A odder è bitzeli èwäg vo dè Wuètè befinded sich folgendi Ortschaftè:
Wûrtschaft
Wûrtschaftlichs Zèntrum vo dè Region Wuètèhdal isch Düèngè un Lauchringè. Allerdings git s bedütendi Induschtryunternèmmè im Wuètèdal z Stüèlingè mit èm Sto (Bauschtoff un -sischteem), d Alu z Öschingè. D Lauffèmülli (Textilhèrschtellig) z Lauchringè un d Fa. Martin Stoll z Düèngè komplettyrèd s Quartett. Die Wasserchraft a dè Wuètè un irè Nebbèflüss wörd durch d Schluchseewerk AG un z Wunderklingè vom Hallauer Wasser- un Elegtrizidätswärch für d Energyerzüügig gnutzt. Sit èm Ènd vom 19. Johrhundert bruuchèd meereri Induschtrybetryb im Mittlerè un Unterè Wuètèdal s Wasser vo dè Wuètè für Chlychraftwärk, um Energy nu für s Unternèmmè z erzüügè ( z. B. d Zwirnerei z Stüèlingè, diè ehemòlig Schruubèfabrik z Stüèlingè, d Zwirnerei z Eggingè (ZUE), d Alu z Öschingè un d Lauffèmülli). Selli Chraftwärk vofüèged i dè Regèl übber èn Kanaal un è Weer, um dè Zuèlauf vo dè wüètigè Aach stüèrè z könnè. Im Berych vom Schwarzwaldes isch no immer diè holzvoarbeitendi Induschtry bedütend, au nõch dè Schlyßig vo dè Papyrfabrik Neuschtadt im Johr 1989. Zwischè 1624 un ca. 1760 hèt mò uff dè Wuètè Holz uss dè Fèldbärg-Region bis Äberfingè gflößt. Bruucht worrè isch es i dè früènerè Iisèschmelzi vo Äberfingè, wo dè Fürschtèbärger Herrschaft betribbè worrè isch.
Röfingen
Geografi
Refinga leit en dr Region Donau-Iller.
Vo dr Gmarkong send 74,7 % Landwirtschaftsfleche, 8,3 % Wald, 15,5 % Sidlongsfleche ond 1,5 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Refinga gheret d Derfer Refinga ond Roßhaupta.
Gschicht
Refinga hot bis 1805 zua dr vordereschtereichischa Markgraufschaft Burgau ghert. D heitich Gmoed ischt zom 1. Juli 1972 entstanda durch dr Zammaschluss vo Refinga ond Roßhaupta.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,6 % gleäge.
Religion
91,3 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 4,7 % evangelisch.
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Refinga ischt dr Johann Brendle.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Refinga ghert zom Schwäbisch.
Basel-Rosental
S Roosedaal (au Rooseli) isch e Quardier in dr Schwiizer Stadt Basel. Es lit im Zentrum vo Chleibasel und gränzt im Norde an Chleihünige (Fluss Wiise), im Oste an s Hirzbrunne-Quardier (Autobahn A3), im Süde an s Wettstei-Quardier (Riechestrooss) und im Weste an s Glore, Mattys und Glyybi Quardier (Riechering).
S Quardier het si Name vom ene früehnere Landguet „zum Rosedaal“ überchoo. Im Zentrum vom Roosedaal befindet sich d Roosedaalaalag, wo für kulturelli Aaläss wie d Basler Herbstmäss oder dr Circus Knie bruucht wird. Im Roosedaal befinde sich au no d Halle vo dr Mustermäss Basel und dr Mässdurm, s höchste Gebäud in dr Schwiiz.
Sit em 1. Januar 2008 wird s Quardier in zwei Bezirk, „Mäss“  im Süde und „Erlematt“ im Norde underdeilt. Die neuji Bezirksiideilig dient dient aber nume statistische Zwäck und het kei Iifluss uf s Quardier as sonigs.
Basler Künstlergesellschaft
Die ersti Baasler Künstlergsellschaft (BKG) isch 1812 informell z Baasel gründet worde. 1814 het si sich Statute gee mit em Zwäck zur «Aufmunterung des Kunst-Sinnes, Verbreitung des guten Geschmacks im Allgemeinen, Bekanntmachung der hiesigen Künstler und ihrer Arbeiten, gegenseitige Belehrung über Gegenstände der Kunst».
Gschicht
Zu de Gründigsmitgliider vo dr BKG häi iire erst Bresidänt Peter Vischer-Passavant (1779–1851) ghöört und dr Marquard Wocher. Es isch die eltisti organisierti Veräinigung z Baasel gsi, wo Künstler und Kunstfründ as Mitgliider gha het. In de politische Unrueje vo de 1830er Joor het d BKG an Bedütig verloore. E Hufe vo de Mitgliider si gstorbe, dr Noochwuggs isch raar gsi, d Bedürfniss häi sich gänderet, und eso het sich d Gsellschaft 1839 ufglööst. Iire Bsitz isch an dr Baasler Kunstveräin gange, wo 1839 gründet worde isch.
1842 isch d BKG zum zwäite Mol gründet worde. Iire Bresidänt isch dr Rootsher und Gschäftsmaa Johann Jakob Im Hof-Forcart gsi, e kunstbegäisterte Dilettant. Dr nöije Künstlergsellschaft häi sich au Künstler aagschlosse, wo im Usland gläbt häi, wie 1856 dr Bildhauer Ferdinand Schlöth, wo z Rom gschafft het.
Bernard Cazeneuve
Lääbe
Syt dr Bildig vu dr Regierig vum Manuel Valls am 2. April 2014 isch er franzesische Inneminischter gsii. Dodermit isch er dr verantwortli Minischter gsii fir d Maßnahme no dr verschidene islamistische Aaschleg z Frankrych 2015 un 2016 (unter anderem dr Aschlag uf Charlie Hebdo am 7. Jänner 2015 z Paris, d Aaschleg am 13. Novämber 2015 z Paris un am 14. Juli 2016 z Nizza) un fir d Umsetzig vum Uusnahmzuestand syt em Novämber 2015.
Am 6. Dezämber 2016 isch er noch em Ruggdritt vum Manuel Valls Premierminischter wore.
Basler Künstlergesellschaft
Gschicht
Usser dr alte Rhiibrugg si s Fäärene gsi, wo s Grooss- und s Chläibaasel verbunde häi, und die si guet gloffe. Dr Veräin het 1854 en Aadraag für e Bedriib vo Fäärene gstellt, d Erlaubnis überchoo und Ändi Novämber vom gliiche Joor mit dr Harzgraabefääri en ersti Fääri in Bedriib gnoo. Das erste Schiff isch uf e Naame «Rheinmücke» dauft worde und het d Harzgraabeschanze mit dr Chläibaasler Baarmatte verbunde. 1862 het d Künstlergsellschaft e zwäiti Fääri in Bedriib gnoo, wo vom Groossbaasler Dootedanz zur Chläibaasler Kaasärne gange isch, die hütig Klingedaalfääri. Und wie mä s ghofft het, häi sich die Fäärene rentiert.
Wil weder dr Baasler Kunstveräin no d BKG gnueg Mitgliider gha häi, zum separaat witerzmache, isch s 1864 zun ere Fusioon choo. S Vermööge, wo d Fäärene abgworfe häi, isch in d Kasse vom Kunstveräin gflosse, und mit däm Gäld isch am Stäinebärg d Kunsthalle baut worde, wo dr Johann Jakob Stäächeli dr Jünger entworfe het. 1872 isch si eröffnet worde.
Dr Johann Jakob Im Hof het s Bresidium vom Kunstveräin übernoo und isch zum legendääre Füerer in e nöiji Eera für d Kunst z Baasel worde, wo d Stadt kunstfründliger gmacht het. Um d Joorhundertwändi und bis dass dr Baasler Kunstveräin en Ustelligsdäätikäit het afo entfalte, wo uf d Pflääg vo dr zitgenössische Kunst usgrichtet gsi isch, isch s in dr Künstlergsellschaft gsi, wo sich die brofilierte Künstler gsammlet häi.
Dr Im Hof und d BKG häi sich drfüür iigsetzt, ass s Sankt Jakobsdänggmol und s Heebel-Dänggmol häi chönne usgfüert wärde. Au häi d Künstler us dr BKG dr öffentlig und halböffentlig Ruum vo Baasel brägt, wie mit em Aamoole vom Roothuus und de Freske in dr Hauptbost,
De Mitgliider vom Veräin, wo sälber Künstler gsi si, isch s mee und mee schweergfalle, s Übergwicht vo de Laie im Vorstand und in dr Gschäftsfüerig z akzeptiere. Dorum isch s 1888, hauptsächlig uf d Iniziatiive vom Hans Sandreuter aane, zur dritte Nöigründig vo dr BKG cho, so wie si bis hüt bestoot. Iire Sitz het d BKG im Chäller vo dr Lääsigsellschaft, im «Kunstloch», wo au d Kunst-Usstellige vo iire Mitgliider stattgfunde häi. Dr Sandreuter isch vo 1888 bis 1894 dr Bresidänt gsi und noch iim häi dr Mooler Wilhelm Balmer, dr Emil Beurmann, dr Emil Schill, dr Burkhard Mangold und dr Kunstmooler und Leerer Albrecht Mayer bis in d 1920er Joor s Bresidium gfüert. As brominänti uswärtigi Mitgliider si dr Cuno Amiet, dr Max Buri und dr Giovanni Giacometti dr BKG biidrätte. Fast alli vo de doomalige modärne Baasler Künstler si bim BKG gsi.
Zuchwil
Zuchu (amtlich Zuchwil) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Basler Künstlergesellschaft
Gschicht
D Mitgliidschaft isch nit nume für bildendi Künstler offegstande, au Dichder und komponierendi Musiker si ufgnoo worde. 1910 häi sich jüngeri Künstler füüredrängt, wo sich wie sälbstverständlig dr gwärkschaftlig organisierte GSMBA aagschlosse häi, wo 1865 gründet worde isch, und so im Kunstveräin au d Öffnig zur Modärne gförderet häi.
Zuchwil
Geografi
Zuchu liit im Drüüeck zwüsche Aare, Ämmi u Birchi. D Gmeindsflächi umfasst 25,9 % langwirtschaftlichi Flächi, 19,7 % Waud, 50,7 % Sidligsflächi und 3,6 % suschtigi Flächi.
Basler Künstlergesellschaft
Gschicht
Zum Aalass vom 200-jöörige Bestoo vo dr Baasler Künstlergsellschaft het 2014 d Uniwersidäätsbiblioteek en Usstellig zu iirer Gschicht veraastaltet.
Zuchwil
Geografi
Nochbergmeine si Luterbach, Däredinge, Biberischt, Fäudbrunne-St. Niklaus, Riedhouz u d Stadt Soledurn.
Basler Künstlergesellschaft
Gschicht
Hüte het d BKG öbbe 60 Aktiiv- und 100 Passiiv- bzw. Gönnermitgliider. Iire Zwäck isch d Förderig und Vermiddlig vo dr bildende Kunst, mit em Schweergwicht uf em zitgenössische Schaffe. Si bietet wie scho am Aafang e Blattform für Kontakt zwüsche Kunstschaffende us alle Sparte und Kunstliebhaaber. Die gmäinsaame Jooresmööli, Usflüüg und Füerige und Bsüech in de Ateliee sölle dr Usdusch zwüsche de Aktiive und de passiive Mitgliider fördere.
Zuchwil
Gschicht
Zuchu isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1052 aus Zuchwile.
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch 2010 bi 40,7 % gläge.
Religion
28,5 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 33,7 % römisch-katholisch.
Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,1 %, CVP 31,9 %, EDU 0,4 %, EVP 1,2 %, FDP 32,8 %. GLP 2,6 %, GP 3,3 %, SP 5,9 %, SVP 17,6 %, Suschtigi 1,1 %.
Gmeindspresidänt isch dr Gilbert Ambühl (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 4,0 % gläge.
Sproch und Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 8922 Iiwohner 76,7 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 6,1 % Italienisch u 16,4 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Zuchu ghört zue dr Dialäkt vor Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Fossieux
Fossieux (ditsch Fossigen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Grône
Grône (fp. [a ˈgrouna]; dt. Grün) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Sierre im Kanton Wallis, Schwiiz.
Fossieux
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Grône
Geografi
Zer Ggmeind gcheerunt 10 Wiiler, unter andrum Loye, Daillet, Itravers und Erdesson. Vannr Ggmeindsflechi sint 18 % landwirtschaftlechi Flechi, 63,9 % Wald, 7,4 % Sidligsflechi und 10,7 % süschtigi Flechi.