cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Masturbation
Masturbation bi Dier
Dr Bruce Bagemihl het in sim Buech Biological exuberance beschriibe, wie die verschidnige Dierarte underschiidligi Methode wurde bruuche für zum ihri Genitalie z stimuliere: Primate wurde d Händ und d Füess bruuche und ihr Muul, Leue d Vorderpfote, Walröss ihri Flossene, und Savannapavian dr Schwanz. Zebra und gwüssi Antilope riibe dr Penis gegen ihre Buuch, und Walfisch, Delfin, Affe und e Hufe Vögel bruuche dr Bode oder anderi umbeläbti Oberflechene für zum sich drgege riibe. Affe mache mänggisch bsundrigi Gegeständ, wo mä cha as Sexspiilzüüg beschriibe. Wiibligi Süüger stimuliere diräkt oder indirakt dr Klitoris. Rhesusaffe und Bonobo düen au ihri Brustwärze striichle. Spontani Ejakulatione kennt mä bi Bärgschoof, Wärzesäu, Gschäckte Hyäne und andere.
Forme vo der Masturbation bim Mensch
Im hüfigste Fall handlet es sich bi der Masturbation um e gschlächtligi Sälbstbefriidigung, also e Form vo der Autosexualität. D Masturbation cha aber au an andere Persone usgfüehrt wärde. Näbe der hüfigste Form vo der Masturbation mit der Hand as Stimulationswärkzüg git s au verschiideni Sexspiilzüüg und Masturbationshilfe—hüfig alldägligi Huushaltsardikel, wo zur Hand si—wo chönne igsetzt wärde.
D Masturbation isch gmeinsam mit em Gschlächtsverchehr die hüfigsti Form vo de sexuelle Aktivitäte. Au as Sexpraktik gmeinsam mit eme Partner isch si beliebt, wil bi vile Mensche dur d Beobachtig vom masturbierende Partner die sexuelli Erregig gsteigeret wird. Si isch au e Möglikeit vom „Safer Sex“.
Etymologii
D Etymologii vom Wort isch nit sicher. Am plausibelste schiint die latiinisch Härkumft us der Vorsilbe „mas-“ („männlig“) mit em Stammwort „turbare“ („störe, heftig bewege“). E stark moralisierendi Dütig, wo chillenoch aber unetymologisch isch, chunnt vom lateinisch manustupratio (von manus „Hand“ und stuprum „Unzucht“), wo us em Mittellatiin schwach belegbar isch. In dere Form wird der Begriff hüfig as „Befläckig, Unzucht mit der Hand“ übersetzt.
Anderi Bezeichnige vor allem für d Masturbation as Sälbst-Befriidigung si:
Religioone
I de Religioone werd Selbstbefridigung verschide interpretiert, wobii vor alem di männlichi Selbstbefridigung im Fokus stoot. E wichtigs Argument isch d Verschwendig vom männliche Soome. So werd im Hinduismus oder Daoismus scho de Verlust vomene Spermatropfe miteme Verlust vo spirituelle Energii und Fähigkaite verbunde. Selbstbefridigung mit Ejakulation isch zwoor kai Sünd, verhinderet aber di spirituelli Entwicklig und isch Energiiverschlaiss. I de abrahamitische Religioone, em Judetum, Christetum und Islam spillt Koischhait e zentraali Role und nödeheliche Sex, Selbstbefridigung mitgrechnet, isch e Bruch vo dere und e Zaiche vo Uusschwaiffig. Dezue chunnt no s Gibott vo de Rainhait, bsunders im Judetum und Islaam. Sperma gelt, grad so wie Menstruationsbluet, as unrain, wer Selbsbefridigung macht, tuet sich selber biflecke.
Andersch gsiets uus i verschidnige alte polytheistische Religioone. Zwoor sind d Fruchtbarkait und s Züüge vo Chind wichtigi Themene, aber anderi Erschiinige vo de Sexualität wered i Mythe au thematisiert.
Im Alte Ägypte isch i de Theologii vo Heliopolis de Atum de Urgott, wo dör Onanii di erste Götter, nämli de Schu und d Tefnut, erschaffe hett, wies im Pyramidetegscht 1248 haisst: Er hett sin aigne Soome verschluckt und drufabe isch us siim Muul de Schu entstande. Spööter isch de Schöpfigsakt entschärft wore, indem em Atum sini Hand Personifiziert woren isch as Iuesaes, wo no spööter mit de Göttin Hetepet identifiziert woren isch.
De griechisch Hirtegott Pan het weg sim Uussie kai Glück ghaa bi de Nymphe. De erfinderischi Hermes het em zaiget, wiener sich selber befridige cha. Da Wösse hett de Pan denn au a de Hirte bibroocht.
Kreis Sant’Antonino
Dr Chrais Sant’Antonino (ital. Circolo di Sant’Antonino) bildet zämme mit dr Chrais Arbedo-Castione un Bellinzona dr Bezirk Bellinzona im Kanton Tessin in dr Schwiz. Dr Sitz vum Chraisamt isch z Sant’Antonino.
Gmaine
Dr Chrais bstoht us dene Gmaine:
Gschicht
Sit em 2. April 2017 bilde d Gmaine Cadenazzo, Isone un Sant’Antonino dr nei grindet Chrais Sant’Antonino im Bezirk Bellinzona. Friejer hend si zum Chrais Giubiasco ghert, wo wäge Gmaisfusione zu Bellinzona ufglest wore isch.
Microspot
Microspot isch als Gschäftsberych vom Schwizer Handelsunternämmè Coop Bedryber vom glychnammigè Onlineshop microspot.ch für Unterhaltigs- un Heimelegtronik. S Sortiment umfasst Artikel uss dè Berych Home Electronics, Computing, Foto, Wysswarè, Huushalt un Telekommunikation. Microspot.ch ghört zuè dè Coop-Gnossèschaft, tritt am Markt abber eigèschtändig uff. Microspot hèt 2014 mit ca. 100 Mitarbeiter èn Umsatz vo 146 Mio. Schwizer Frankè erwǜrtschaftet. Näbbè m Onlineshop füürt Microspot 20 Pick-Up-Stationè, wo bschtellti Brodukt abgholt wörrè chönnè, sowiè drei Showrooms i dè Agglomeration Diètikè un dè Stadt Züri sowiè i dè Agglo vo Bärn, z Moosseedorf. I dè Showrooms wörred Reparadur- un Serviceabwicklig botè, usserdèm sin è baar Brodukt dört uusgschtellt. . Dè Bschtellvorgang cha bi Microspot uusschlièßlich online abgwicklèt wörrè, defür isch die Heiliferig gratis. Diè Bschtellpraxis isch au dè Grund, wõrum mò i dè Showrooms un dè Pick-Ups nüt bschtellè cha. Allerdings cha mò bim Bschtellè d Option Zahlung bei Abholung wäälè, denn cha i dè Showrooms bim Abhollè zallt wörrè. Diè Yschränkung bim Bschtellè lyt am Handelsprinzyp vom Online-Händler, mit dèm sich microspot.ch vo 2007 aa in Heimelegtronik-Markt ygfüürt hèt.
Gschichtè
1980 isch d Microspot AG vom Bruno Gideon (1931–2015) als stationärè Vokaufshandel gründet worrè. 1996 isch es zu dè Übbernaam i d Coop-Döchter Simeco cho, zu dèrrè au d Interdiscount gehört. 1999 sin sämtlichi Microspot-Filialè i d Interdiscount-Chetti integryrt worrè. D Konsequenz dõdruus isch gsi, dass d Markè Microspot völlig vom Märkt voschwundè isch.
Im Mai 2007 isch d Markè Microspot als Onlineshop für Heimelegtronik widder uff èm Märkt uffdaucht. Im Auguscht 2011 isch èn èrschtè Showroom z Moosseedorf uffgmacht worrè. Èn witèrè Showroom isch z Diètikè ygrichtet worrè, usserdem 20 Abholschtationè in Coop-Filialè z Adliswil, Allaman, Basel (Pfauè un St. Jakob), Bärn, Bièl, Fribourg, Gèmpf, Gunzgè, Krièns, Lausanne, Lozärn, Oftringè, Oultè, St. Gallè, Volketschwil, Winti un Züri (Oerlikè, Sihlquai un St. Annahof). Sèlli Filialè ghörèd entwedder zum Coop-Pronto odder Coop-City Gschäftberych.
Im April isch im Züri HB èn witerè Showroom uffgmacht worrè. Sèllè isch mit ènèrè Flächi vo 30m² dütlich chlyner wiè diè anderè Showrooms, sèllèwäg sin au wènniger Gräät uusgschtellt, defür chönnèd Zubhörartikel für Handys un Drucker sowiè diversi Video- un Audiokabel dirèkt im Showroom im Shopville vo dè Laufkundschaft kauft wörrè. Diè minimi Laddèflächi lyt au dõdra, dass mò è witèri Pick-Up-Station am stärkschtè vo Bruèfspendler frequentyrtè Ort i dè Schwiz hèt wellè etablyrè.
Microspot ghört zu dè 2013 un 2014 zu dè zed umsatzschtärkschtè B2C-Onlineshops i dè Schwiz.
Uuszeichnungè
Microschpot isch 2014 vo Konsumèntèschutzorganisationè zweimòl zum günschtigschtè Onlineshop für Elegtronikbrodukt uuszeichnèt worrè.
Menstruationszyklus
Der Menstruationszyklus (au Ovarialzyklus: Zyklus vom ene Follikel im Eierstock währed em Menstruationszyklus) isch e Vorgang im Körper vo der Frau, wo öbbe ei Monet duurt. Er foot aa mit der ersten Regelbluetig (dr Menarche) und ändet mit der letzte Regelbluetig (dr Menopause). Drzwüsche chunnt ei Zyklus noch em andere. D Zykle chönne dur Schwangerschafte oder bestimmti Chrankheite underbroche wärde.
Dr Afang und s Ändi si mit em Afang vo der Monetsbluetig definiert worde, wil d Bluetig s dütligste feststellbare Zeiche vom Zyklus isch. Es wärde zwei Phase underschiide: D Zit vom Afang vo der Menstruation bis zum Eisprung (Desquamations- und Proliferationsphase oder Follikelphase) isch vil variabler als d Phase zwüschen em Eisprung und em Afang vo der nechste Menstruation (Sekretions- oder Lutealphase): die het e relativ konstanti Duur vo 12 bis 16 Däg.
As normal wärde hüte Zykle bezeichnet, wo 23 bis 35 Däg duure. Immerhin 5 % vo de Zykle vo gsunde Fraue duure lenger as 35 Däg – d „Normgränze“ isch aso relativ äng zoge.
Under em Iifluss vo de Sexualhormone Östrogen und Progesteron wird d Gebärmueterschliimhut, s Endometrium, abgstosse (Desquamations), wider ufbaut (Proliferation und Sekretion) und am Afang vom nechste Zyklus wider abgstosse, gliichzitig wird im Eierstock en Ei zur Befruchtig barat gmacht (Follikelrifig) und so lang am Läbe ghalte, bis e befruchtets Ei am Afang von ere Schwangerschaft sälber für sis Überläbe cha sorge (Gälkörperphase). Gstüürt wärde die Vorgäng hormonell vo de Organ Hypothalamus, Hypophyse und Ovar zsämme.
S Östrogen und s Progesteron si au d Hauptbestanddeil vo de meiste Empfängnisverhüetigspille, wil mit ihrer Hilf em Körper e Schwangerschaft cha vordüscht wärde und es so kei Eisprung git.
Herren von Lägern
D Herre vo Lägern sind es Adelsgschlecht in de Schwiiz gsi, wo me gar nöd vil devo weiss. Si sind numme im 13. Johrhundert belegt, wo si Dienschtlüt vo de Rägeschbärger z Rägeschbärg si gsi. Vermuetlich hei si in de Ziite vo de Gründig vo dem Schtädtli in de Johr 1244 bis 1246 ihri Burg, vo dere me hüt no Überräscht uf de Lägere findt, laa baue. D Burg isch scho vor em 1300 zerstört und nüm noi ufbaut worde. D Herre vo Lägern sind in dere Ziit vermuetlich verarmt und usschtorbe. Jedefalls tauchet si schpöter in keiner Urkund me uf.
Georg Philipp Telemann
Dr Georg Philipp Telemann (* 14. Märzjul./24. Märzgreg. 1681 z Magdeburg ; † 25. Juni 1767 z Hamburg) isch e dütsche Komponist im Barock gsi. Mit nöije Impuls het er in dr erste Helfti vom 18. Joorhundert d Wält vo dr Muusig in dr Komposizioon wie au in dr Muusigaaschauig maassgääblig brägt.
Dr Telemann het sich d Muusig fast eläi sälber biibrocht. Die erste gröössere Erfolg as Komponist het er wääred sim Jurastudium z Leipzig ghaa, won er en Amatöörorchester gründet het, Opereuffüerige gläitet het und zum Muusigdiräkter vo dr domoolige Universitdätschille ufgstiige isch. Denn het er e zitlilang an de Hööf vo Sorau und Eisenach gschafft und 1712 isch dr Telemann z Frankfurt am Main zum stedtische Muusigdiräkter und zum Kapällmäister vo zwäi Chille ernennt worde. Zu deere Zit het er Wärk im Sälbstverlag afo veröffentlige. Vo 1721 aa isch er Cantor Johannei und Director Musices vo dr Stadt Hamburg gsi, wo äine vo de aagseenste musikalische Böste in Dütschland gsi isch, churz druf het er d Läitig vo dr Opere übernoo. Au do isch er immer no mit uswärtige Hööf in Verbindig gstande und het für die stedtischi Oberschicht regelmäässigi öffentligi Konzärt veraastaltet. Won er 1737/38 für acht Mönet z Bariis gsi isch isch er internazionaal berüemt worde.
Im Telemann si musikalisch Noochlass isch usserordentlig umfangriich und umfasst alli Muusiggattige, wo zu sinere Zit üüblig gsi si. Tüpisch für e Telemann si gsangligi Melodie, Klangfarbe, wo iifallsriich iigsetzt wärde, und vor allem im Spootwärk au ungwöönligi harmonischi Effekt. D Instrumentalwärk si vilmol stark vo franzöösische und italiänische, gläägentlig au vo folkloristische polnische Iiflüss brägt. Wo sich s kulturgschichtlige Ideal im 19. Joorhundert veränderet het, het mä im Telemann si Wärk kritisch bedrachtet. Erst in dr zwäite Helfti vom 20. Joorhundert het mä sis Gsamtwärk süstematisch afo erforsche und das goot immer no witer, wil si Umfang schweer überschaubar isch.
Litratuur
Monografie:
Weblingg
Wärk:
Tanja Gönner
D Tanja Gönner (* 23. Juli 1969 z Semmerenga) isch e dytschi Bolitikeri (CDU). Si isch vu 2004 bis 2005 Sozialminischteri un vu 2005 bis 2011 Umwältminischteri vum Land Baade-Wiirtebäärg gsii, derzue vu 2010 bis 2011 zuesätzli au Verchehrsminischteri.
Syt em 1. Juli 2012 isch si Vorstandssprächeri vu dr Dytsche Gsellschaft fir Internazionali Zämenaarbet.
Uusbildig un Beruef
D Gönner isch mit drei Gschwischtrig, ere eltere Schweschter, ere jingere Schweschter un eme jingere Brueder, z Bingen bi Semmerenga ufgwachse. Si isch z Bingen uf Grundschuel gange un derno z Semmerenga uf d Liebfraue-Schuel, e kadoolischi Maidlischuel, wu si anne 1989 s Abitur gmacht het. No dr Schuel het si Räächtspfläägeri gleert un 1992 mit em Diplom abgschlosse.
Dernääbe het si anne 1993 an dr Universiteet Dibenga aafange Räächtswisseschaft studiere. Noch em eerschte juristische Staatsexaame 1997 un eme Referendariat am Landgriicht Raveschburg het si 1999 s zwait Staatsexaame gmacht. Si isch as Aawälti zuegloo woore un het derno vu 1999 bis 2004 as Partneri in ere Aawaltskanzlei as Insolvänzverwalteri gschafft.
D Gönner isch kadoolisch un leedig.
Bartei
Anne 1986 isch d Gönner Mitgliid vu dr Junge Union woore im neigrindetet Ortsverband z Bingen. Vu 1987 bis 1992 isch si Gschäftsfiereri vum Kraisverband Semmerenga gsii un ab 1992 drei Joor lang nääbeamtligi Gschäftsfiereri im Bezirksverband Wirttebärg-Hauezollre. Ab 1994 het si drei Joor lang em Landesvorstand z Bade-Wirttebärg aagheert un ab 1996 isch si Byysitzeri im Bundesvorstand gsii. Vu 1998 bis 2002 isch si stellverdrättendi Bundesvorsitzeri vu dr Junge Union gsii.
Anne 1987 isch si in d CDU yydrätte. Si isch zwai Joor lang Mitglid im Vorstand vum Ortsverband z Bingen gsii un vier Joor Prässesprächeri vum Kraisverband Semmerenga. Anne 2001 isch si zur Vorsitzeri vun Kraisverband gweelt woore. Anne 2013 het si nimi kandidiert, ire Noofolger isch dr Klaus Burger wore.
Ab 1994 isch d Gönner Mitglid im CDU-Bundesfachuusschuss Sport gsii, ab 1999 im Bundesfachuusschuss Familie un Juged un ab 2005 in der Kommission „Eltern, Kinder, Beruf“ un em Bundesfachuusschuss Umwält. Vu 2006 bis Ändi 2007 isch si Mitglid vu dr CDU-Grundsatzprogrammkummission gsii. 2007 isch si zur stellverdrättende Vorsitzeri vu dr Kumission Bewahrung der Schöpfung wore.
Im April 2000 isch d Gönner in Bundesvorstand vu dr CDU gweelt wore. Ab 2005 isch si Mitglid vum Landesvorstand vu dr CDU Bade-Wirttebärg gsii.
No dr Landdagswahl 2011, wu dr Minischterbresidänt Stefan Mappus kai Meehait me iberchuu het, het d Gänner as uussichtsrychi Kandidati fir dr Vorsitz vu dr CDU Bade-Wirttebärg gulte, Wu si bi dr Wahl fir dr Fraktionsvorsitz im Landdag geg dr Peter Hauk verlore het, het si iri Kandidatur aber zrugzoge. Au bi dr Wahl zum Vorsitz im CDU-Bezirk Wirttebärg-Hauezollre isch fählgschlaa, am 22. Oktober 2011 het si dert geg dr Thomas Bareiß verlore.
Noch em Wächsel zue GIZ im Summer 2012 het si bim Barteidag im Dezämber nimi fir dr CDU-Bundesvorstand kandidiert.
Abgordneti
Bi dr Bundesdagswahl 2002 het si mit 54,1 % vu dr Erschtstimme s Dirältmandat im Wahlkrais Zollrealb – Semmerenga (Wahlkrais 295) gwunne un isch dodermit in Dytsche Bundesdag gwehlt wore. Wu si zur Minischteri z Bade-Wiirttebärg ernännt woren isch, het si ire Bundesdagsmandat zum 13. Juli 2004 niderglait.
E Mandat im Landdag het si zerscht kais ghaa. Bi dr Landdagswahl im Merz 2011 het si derno s Mandat im Landdagswahlkrais Semmerenga gwunne. Zum 30. Juni 2012 het si s Landdagsmandat niderglait un isch us dr Bolitik uusgschide.
Minischteri
Am 14. Juli 2004 isch d Tanja Gönner vum bade-wirttebärgische Minischterbresidänt Erwin Teufel as Sozialminischteri in d Landesregierig gruefe wore. Derzue isch si au Behindertebeufdraiti vu dr Landesregierig wore.
E dreiviertel Johr speter, am 27. April 2005, isch si vum neie Minischterbresidänt Günther Oettinger zur Umwältminischteri gmacht wore. Am 23. Februar 2010 het dr Minischterbresidänt Stefan Mappus si zuesätzl au no zur Verchehrsminischteri gruefe un us dr Minischterie fi Umwält un Vechehr ai Minischterium gmacht.
D Gönner isch as Verchehrsminischteri bi dr Schlichtigsgspräch zue Stuttgart 21, wu vum Heiner Geißler moderiert wore sin, aini vu dr sibe Verdrätter*ne gsii, wu fir des Projäkt gsii sin.
Lahrer Murre
D Loorer Murre (dt. Lahrer Mundart-Literaturpreis „Lahrer Murre“) isch e Wettbewärb fir alemannischi Dialäktautore*ne, wu syter anne 2013 all Johr z Loor uusgschribe wird.
Wettbewäärb
D Idee fir dää Mundartwettbewärb isch urspringli vum Loorer Dialäktdichter un friejerer Oberburgermaischter Philipp Brucker chuu. Dr erscht Wettbewärb isch anne 2013 vum Lahr-Verlag zäme mit dr Stadt Loor un dr Muettersproch-Gsellschaft uusglobt wore. Aafangs isch nonig sicher gsii, eb s dä Wettbewärb nume aimol het solle gee oder meefach, eb all Johr oder all zwai Johr. Wel dr Tom Jacob vum Lahr-Verlag, wu dä Wettbewärb 2013 initiiert ghaa het, d Murre nimi het welle organisiere, wird si syter anne 2015 vu dr Loorer Mediathek zäme mit dr Muettersproch-Gsellschaft uusgrichtet.
Dr Bryys isch no dr Murre gnännt, e Bachwar us Häfedaig, wu z Loor friejer an Feschdäg gängig gsii isch, wu s hite aber nume no in wenig Café un Becke git. Si siit uus „wie e vorgschobini Unterlipp’, iwer der e z’ruckzogine Oberlipp leit“, wie s dr Jonny Stapf bi dr Verleihig 2015 uusdruckt het.
D Jury vum Bryys bstoht us Verdrätter*ne us dr Kultur, dr Bolitik, dr Medie un em Buechhandel. 2013 sin des d Juliana Bauer, d Ulrike Derndinger, dr Ludwig Hillenbrand, dr Stefan Pflaum un d Christel Seidensticker gsii, 2014 dr Ludwig Hillenbrand un dr Stefan Pflaum un syt 2015 bilde dr Ludwig Hillenbrand, dr Stefan Pflaum un d Ulrike Derndinger all Johr d Jury.
Vergee wird dr Bryys bin ere effetlige Veraastaltig z Loor am zweete Mentig im Oktober, d Bryysdreeger*ne lääse dert ihri Siigerbyydreeg vor un dien zum Dail au no us andere Wärch vorlääse. Moderiert wird d Bryysverleiig als vum Heinz Siebold.
Syter 2016 wäre d d Bryysdreeger*ne als vum Schwarzwaldverain vum Loorer Stadtdail Richebach nomol yyglade iri Täxt bi re Veraastaltig in dr Richebacher Hammerschmitti im Summer no dr Verleiig vorzlääse.
2013
Yygee wore sin 40 Byydreeg, d Verleihig isch am 21. Novämber gsii.
2014
Yygee wore sin rund 30 Byydreeg, d Verleihig isch am 13. Oktober gsii.
2015
Yygee wore sin 35 Byydreeg, d Verleihig isch am 2. Novämber gsii.
2017
Yygee wore sin 21 Byydreeg. Bi dr fimfte Uusgab isch zum erschte Mol e Sonderbryys vergee wore, an dr elfjehrig Moritz Müller.
2018
Yygee wore sin rund zwai Dutzed Byydreeg, d Verleihig isch am 8. Oktober gsii.
2019
Yygee wore sin 16 Byydreeg, 6 in dr Sparte Prosa, 10 in Lyrik. D Verleihig isch am 14. Oktober gsii. An Werner Weber isch e Sonderbryys vergee woore.
2021
Yygee wore sin 30 Byydreeg, d Verleihig isch am 11. Oktober gsii.
2022
D Verleihig isch am 12. Oktober gsii.
Tentelingen
Täntelinge (lothrìngisch; frànzeesch Tenteling, ditsch Tentelingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Täntelinge lijt zwìsche Forbach un Saargemìnn uf re Heche zwìsche 245 un 362 m ìwer em Meeresspiejel. Züe dr Gmein ghert àui no dr Ortsdeil Ebringe (lothr. au Ewringe, frz. Ebring, ditsch Ebringen)
Gschìcht
Ìm Johr 1811 sìn d Derfer Täntelinge un Ebringe züe einer Gmein zammegschlosse worre.
Täntelinge ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 960 àls Tentelinga (1544 Tentolinga, 1556 Tentling, 1594 Tentlingen), Ebringe ànne 1551 àls Evring (1682 Everingen, 1684 Evering, 1751 Ebringen).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Täntelinge ìsch. Täntelinge ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Täntelinge ghert zem Rhinfrankisch.
Adrienne Thomas
D Adrienne Thomas (Pseudonim fir Hertha Strauch; * 24. Juni 1897 z Sankt Avold, Elsaß-Lothringe; † 7. Novämber 1980 z Wien) isch e dytschi Schriftstelleri gsii.
Lääbe
D Adrienne Thomas isch zwoosproochig in ere jiidische Familie z Sankt Avold un ab 1904 z Metz z Lothringe ufgwagse. Ire Vater Isidor (Julius) Strauch (1867–1927) het e chlai Chaufhuus ghaa, iri Mueter isch d Johanna Bernstein (1862–1944) gsii, derzu het si no ne Schweschter ghaa, Alice Strauch (uf d Wält chuu 1895, ums Lääbe chuu im Ghetto Theresienstadt).
Wu dr Eerscht Wältchrieg aagfange het, het si si d Adrienne Thomas z Metz 1914 mit sibzee Johr as freiwilligi Rotchryzhälferi gmäldet un het deert ds Gruuse vum Chrieg in dr Lazarett chänegleert. Iber där Yysatz am Bahnhoof vu Metz het si Daagbuech gfiert, wu 2004 uusegee wooren isch.
Sarah Viktoria Frick
D Sarah Viktoria Frick (* 28. Juli 1982 z Khuur ) isch e schwyzerisch-liachtastaanischi Schauspiileri. E Name gmacht het si si dur iri Zämenaarbet mit em dytsche Theaterreschiseer David Bösch. Syter anne 2009 isch si Mitgliid vum Ensemble vum Wiener Burgtheater.
Adrienne Thomas
Lääbe
Anne 1921 het si dr Zahnarzt Arno Lesser (1888–1930) ghyroote un isch mit däm im Oktober vum nämlige Johr uf Magdeburg gange. Doo het si iri Ambizioone uf e Karriere as Sängeri ufgee un het aafange schryybe. Eerschti literaarische Byydreeg vun ere sin in dr „Vossische Zeitung“ uusechuu, speeter het si au fir „Die Frau“, s „Neue Wiener Tagblatt“, d „Basler Nachrichten“ un di „Neue Jüdische Zeitung“ gschriibe. Anne 1927 sin si un ire Mann zäme wider retuur uf Berlin.
Sarah Viktoria Frick
Biografy
D Frick isch e Doochter vun eme tächnische Zaichner un isch in ere chlaine Ortschaft mit drei eltere Gschwischtrig ufgwagse, wu alli drei in chinschtlerischi Beruef gange sin. D Sarah Viktoria Frick het uurspringli Hebamme welle gee, speeter Muureri. Wu si s Gimnasium im Alter vu 16 Johr abbroche ghaa het, het si druf ai Summer uf ere Rinderalp gschafft. Dur Bsuech vu Laietheateruffierig vu lokaale Verain, wu unter anderem iri Schweschter mitgmacht ghaa het, isch d Frick uf d Schauspiilerei chuu un het si bi Schauspiilschuele z Bärn, z Züri un z Minche bewoorbe. Mit 17 Joor isch si bim Voorsprächge vu dr Minchner Otto-Falckenberg-Schuel bis in d Ändrundi chuu, wu si aber as z jung abgläänt wooren isch. Bal druf isch d Frick an dr Hoochschuel fir Musik un Theater Züri aagnuu woore.
Adrienne Thomas
Lääbe
Noch em Dood vu irem Mann 1930 het si ire eerscht Buech vereffetligt, dr Antichriegsromaan Die Katrin wird Soldat (1930). Mit däm isch si iber Naacht beriemt woore, s isch in 15 Sprooche ibersetzt woore. In dr Zyt vum Nazionaalsozialismus sin iri Biecher verbote gsii. Si isch anne 1933 in d Schwyz gflichtet un 1934 uf Frankryych, un schließli anne 1935 uf Eeschtryych.
Sarah Viktoria Frick
Biografy
In dr Zyt vu ire Schauspiiluusbildig z Züri het d Frick dr David Bösch chännegleert, wu an dr nämlige Hoochschuel sy Reschystuudium gmacht het. Dr Bösch het si mit verschiidene Kommilitone*ne in syre freie Büchner-Variante Leonce und Lena – a better day bstetzt. Fir di wyybli Hauptroll vu dr Lena het d Frick dr Daarstellerbryys uf em Dräffe vu dytschsproochige Schauspiilstudänt*ne z Graz 2003 gwunne. Im nämlige Joor het si iri Schauspiiluusbildig mit em Diploom abgschlosse un isch mit em Feerderbryy vu dr Theaterhoochschuel vu Züri, em Oprecht-Bryys, uuszaichnet woore. Doodruf het si Gaschtengaschmänt ghaa am Theater am Nöimärt Züri (as Andreja in Familiengeschichte Belgrad vu dr Biljana Srbljanović) un am Stadttheater Bärn, wu si unter anderem d Mitzi in Der Drang vum Franz Xaver Kroetz gsoiilt het, wider unter dr Reschy vum David Bösch.
Adrienne Thomas
Lääbe
Anne 1934 isch z Amsterdam dr Romaan „Dreiviertel Neugier“ erschiine, wu si iri Zyt z Magdeburg din verschafft het. 1936 isch au z Amsterdam ire Romaan „Katrin! Die Welt brennt!“uusechuu, e Aart Menetekel fir dr Zweet Wältchrieg. Im e änge Zämehang dodermit stoot au dr Essay „Nein und Ja“. In dääne Johr z Eeschtryych het d Adrienne Thomas d Maidlibiecher „Andrea“ (1937) un „Viktoria“ (1938) gschriibe, wu in dr 1950er Johr erfolgryychi Bestseller woore sin.
Sarah Viktoria Frick
Biografy
Anne 2005 isch d Frick em David Bösch as fescht Ensemblemitgliid ans Schauspiil Essen noogange, wu si au uf di friejere Studiekollege*ne un Bösch-Daarsteller*ne Lukas Graser un Nicola Mastroberardino droffen isch. Mit em Reschiseer dailt d Frick no aigene Aagaabe dr glyych Humoor un e ähnligi Fantasy im Spiil mit dr Gschiichte, wu mer wett verzelle. Si isch noodisnoo zue dr Muuse vum Bösch woore, wu si in iiber eme Dutzed Theaterstugg bstetzt het. Dr Frick giltet as improvisazioonsfraidig, ire Spiil as modäärn mit Lyybyysatz. Glyychzytig het si z Essen e Vorlieb fir wiiderspänschtig Figuure bzw. radikaali Ussesyter*ne entwickelt („Die Figuren müssen schon eine kleine Störung haben, damit ich sie richtig gern habe“). Erfolg ghaa het d Frick scho in dr eerschte Inszenierig vum Bösch s z Essen. In syre Versioon vu s Shakespeares Ein Sommernachtstraum (2005) het si dr Puck as drotzige Teenager un Horrorfilm-Fan daargstellt, was ere dr Noowugsdaarstellerbryys vu dr nordrhyy-weschtfäälische Kritiker yybrocht het. Em Bösch sy Versioon vu Liliom vum Ferenc Molnár (2007), wu si d Julie gee het, isch im Johr druf zur beschte Inszenierig z Nordrhyy-Weschtfaale uusgweelt wore. Si het au em Heinrich von Kleist sy Käthchen von Heilbronn (2006) as modäärni Stalkeri interpretiert, d Antigone vum Sophokles (2008) as puberteeri Amoklaiferi.
Adrienne Thomas
Lääbe
Wu im Johr 1938 Eeschtryych an s Dytsch Ryych aagschlosse woore isch, isch d Thomas im Meerz 1938 gflichtet un mit eme gfelschte Bass vor dr Gestapo iber d Tschechoslowakei, Ungarn, Jugoslawie un Italie uf Frankryych gflichtet. Im Friejoor 1940 isch si ne Zytlang im e Frauelaager z Paris un no au im Laager Gurs zäme mit dr Hannah Arendt un dr Emma Kann interniert gsii, het aber mit gfleschtet Babyyr un eme Visum vum „Emergency Rescue Committee“, wun ere dr Schriftsteller Hermann Kesten vermittlet ghaa het, iber Spaanie un Portugal in d USA chenne flichte, wu si am 13. Septämber 1940 aachuu isch. Si isch z New York bliibe un het vu dr Tantieme vu ire Biecher gläbt. Derzue het si fir Emigranteorganisazioone gschafft un au wyter gschriibe. Anne 1942 isch si Sekreteeri vu dr europäische Niderlossig vu dr „Free World Association“ woore un het au bim „Free World Magazine“ gschafft.
Sarah Viktoria Frick
Biografy
Anne 2009 isch d Frick as Ensemblemitgliid an s Wiener Burgtheater gwägslet un isch druf vu dr eeschtryychische Daageszytig Die Presse as inträssanteschte Neizuegang vum Intendant Matthias Hartmann gwäärtet woore. Scho ire Yystand mit mit verschiidene Rolle in Adam Geist vu dr Dea Loher (2009), wiider unter dr Reschy vum David Bösch, het ere dr Nestroy-Theaterbryys as beschti Noowugsschauspiileri yybrocht. In dr Spiilzyt 2010/11 het si unter anderem d Titelroll in s Bertolt Brechts Die heilige Johanna der Schlachthöfe (Reschy: Michael Thalheimer) un d Beppi in s Franz Xaver Kroetz’ Stallerhof (Reschy: David Bösch) gspiilt. Di letschtgnännt Roll, vum Standard as „großes Kunststück“ globt woore, het ere 2011 dr Nestroy-Theaterbryys as beschti Schauspiileri yybrocht.
2013 un 2014 isch d Sarah Viktoria Frick as Gute Werke in dr „Jedermann“-Inszenierig bi dr Salzburger Feschtspiil uf dr Bihni gstande.
D Sarah Viktoria Frick isch Mueter vun eme Chind, dr David Bösch isch Getti vun em. Parallel zue ire Theateraarbet het si Rolle in dr Schwyzer Filmprodukzioone Lago mio (2005) un Das Geheimnis von Murk (2008) ibernuu.
Adrienne Thomas
Lääbe
Im Exiil het si 1941 dr eeschtryychisch Bolititker Julius Deutsch (1884–1968) chännegleert, dr Grinder vum soziaaldemokraatische Schutzbund un Aafierer vum Februarufstand vu 1934 z Wien. Wäge iim isch si 1947 uf Wien gange, dr Deutsch isch scho 1946 voorgange gsii. Anne 1951 het si dr Deutsch in zwooter Eh ghyroote. Ire Exilerfahrige het si in dr Romaan Reisen Sie ab, Mademoiselle! (1944, iber d Flucht us em Laager Gurs in d USA) un Ein Fenster zum East River (1945, iber s Lääbe z New York) verschafft.
Z Wien het si im firnäme Stadtdail Grinzing e literaarische Salon gfiert un unter anderem fir d Wiener Dageszytig „Neues Österreich“ gschriibe. Iri Romaan „Andrea“ un „Viktoria“ sin in dr Noochriegsuflaage seli erfolgryych woore un hän näbe „Trotzkopf“ un „Gulla“ rund 20 Johr lang zue dr maischtglääsene Juugedbiecher gheert.
Si isch anne 1980 im Alter vu 83 Joor gstoorbe un uf em Grinzinger Friidhof z Wien näb em Julius Deutsch vergraabe woore.
Montreux-Vieux
Montreux-Vieux (els. Àltmìnschtràl, dt. Alt-Münsterol) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Montreux-Vieux ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1265 Montsureulx.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Montreux-Vieux ìsch. Montreux-Vieux ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr romànisch Dialekt vun Montreux-Vieux ghert zem Franc-comtois.
Verwaltungsregion Emmental-Oberaargau
D Verwautigsregion Ämmitau-Oberaargau im Kanton Bärn isch zum 1. Jänner 2010 gründet worde. D Region umfasst zwei Verwautigskreis mit zämme 1051,4 km².
Sant’Antonino
Lueg au:
Carla Juri
D Carla Juri (* 2. Jänner 1985 z Locarno) isch e Schwizer Schauschpillere.
Läbe
D Carla Juri isch drüsprochig (Italienisch, Dütsch und Englisch) z Ambrì (Gmaind Quinto) im Kanton Tessin ufgwachse. Ihre Vater hät as Aawalt gschaffed und ihri Muetter isch e Bildhaueri gsi. As Schüeleri hät si Iishockey bim HC Ambrì-Piotta gspillt und hät es Johr an ere Sport-Highschool i de USA verbrocht. Nocher isch si under anderem as Stürmeri für de SC Riinach i de Laischtigsklass A aktiv gsi. Vo 2005 bis 2010 hät si z Los Angeles und z London Schauspiil gstudiert. Sid em Churzfilm Midday Room us em Johr 2006 isch si as Film- und Fernsehschauspiileri tätig. 2011 hät si für ihri Darstellig im Episodenfilm 180° (2010) de Schwizer Filmpriis i de Kategorii Beschti Näberolle übercho. S Johr druf isch si für ihri Hauptrolle im Spiilfilm Eine wen iig, dr Dällebach Kari mit em gliiche Priis as Beschti Darstelleri uszaichnet worde. Im 2013 ghört si zu de zäh europäische Nochwuchsschauspiller, wo im Rahme vo de Internationale Filmfestspiil z Berlin de Shooting Star übercho händ.
D Carla Juri hät i de Literaturverfilmig Feuchtgebiete us em Johr 2013 d Hauptrolle gspillt und isch dodefür im 2013 für de Bambi und im 2014 für de Dütschi Filmpriis nominiert gsi. Näbe dütschsprochige und schwizerdütsche Produkzione hät si au Uftritt i englisch- und italienischsprochige Film.
Luftschiff
Es Luftschiff isch e länkbars Luftfahrzüüg, dem sy Uftriib uf aerostatische Chräft berueht und wo en eigni Aatriibseinheit het. D Hauptiisatzgebiet vo hütige Luftschiff sind touristischi Rundfahrte, Luftwärbig, Überwachigs- und mängisch au Forschigsufgabe.
D Ära vo de Luftschifffahrt het im 19. Jahrhundert aagfange und het i der erste Hälfti vom 20. Jahrhundert ire Höhepunkt erreicht. Luftschiff sind d Pionier vo de zivile Luftfahrt. Si sind d Verchehrsmittel vo de erste Luftfahrtgsellschafte und au di erste Luftfahrzüüg gsi, wo Passagier im Liniedienst ohni Zwüschestopp übere Atlantik beförderet hend. Grossi Luftschiff hend im Erste Wältchrieg aagfange, militärischi Iisätz z übernää. Me het Luftschiff im Chrieg für de Persone- und Güetertransport iigsetzt. Zuedäm sind si damals Langstreckeufklärer und di einzige Luftfahrzüüg gsi, wo e grösseri Bombelast hend chönne träge. Spöter hend si Konvoi vor findliche U-Boot gschützt und de Luftruum überwacht.
Di grosse Luftschifftype vo dere Zyt sind aber lang nume ime prototypische, unsichere Zuestand gsi. So isch es immer wider zue Unglück cho. D Luftschifftechnology isch erst wirklich gryyft, wo d Luftschiff am Aafang vom Zweite Wältchrieg im militärische Bereich und im Persone- und Güeterverkehr zum grosse Teil dur di nüüi Flugzüügtechnik verdrängt worde sind.
Bezirk Martinach
Dr Bizirk Martinach (dt. Bezirk Martinach, fr. District de Martigny) isch en Bizirk vam Kanton Wallis iner Schwiz. Höiptoort isch Martinach
Brustwarze
As Brustwarze (au Mamille lat. Mamilla, d. i. Diminutiv vo latiinisch mamma = Brust; die anatomisch korräkti latiinischi Bezeichnig isch Papilla mammaria) wird d Mündig vo de Milchdrüese bezeichnet. D Brustwarze bi de Primate entspricht der Zitze bi alle andere Säugedier.
Bezirk Martinach
Gmeinde
Zum Bizirk Martinach gcheerunt elf Gmeinde:
Brustwarze
Anatomii
D Brustdrüese (Mammae) sälber si 15 bis 20 Milchdrüese in der wiiblige Brust, wo mit ihre Milchgänge in der Brustwarze ände. D Drüese si im e Fettgwäb iibettet und produziere noch dr Geburt vom ene Chind d Muetermilch. Si bilde sich in der Pubertät (Thelarche) dur hormonelle Iifluss us em Talgdrüesegwäb und wärde noch de Wächseljohr wider e chli chliiner.
Wil d Brustwarze sich scho in ere sehr früehje Phase bim Embryo im Mueterleib entwiggle, hai si au d Manne. Si hai bi ihne aber, usser ihrer Funktion as individuell deils sehr erogeni Zone, wo bi beide Gschlächter gliich isch, kei wiiteri Funktion. Es wird aber immer wider drvo brichtet, ass in Einzelfäll au Männer zum Stille fähig gsi si. So verzelt dr Alexander vo Humboldt 1799 von eme venezolanische Buur, wo siis Chind noch em Dod vo siiner Frau monatelang gstillt haig. Dur e Hormonzuegob cha d Milchproduktion bim Ma hüte künstlig usglöst wärde. Dr Charles Darwin sälber het in siim Wärk Die Entstehung der Arten spekuliert, dass bi de früehje Säugedier beidi Eltere hai chönne stille. Das het me aber weder chönne bewiise no widerlege.
D Brustwarze isch von eme pigmentierte Warzehof (Areola) umge, wo zahlriichi Talg- und Duftdrüese din ände. Si reagiert sehr stark uf Reizig dur Berüehrig oder Chelti und gültet dorum au as erogeni Zone vo beide Gschlächter. Die starki Reizbarkeit vo der Brustwarze dient allerdings vor allem derzue, ass si dr Säugling bim Stille besser cha finde, wil si sich as Reaktion ufrichtet.
Die wiiblige wie die männlige Brustwarze chömme in de underschiidligste Grössene, Forme und Farbe vor.
Kreis Arbedo-Castione
Gmaine
Dr Chrais bstoht us dene Gmaine:
Gschicht
Sit em 2. April 2017 bilde d Gmaine Arbedo-Castione un Lumino dr nei grindet Chrais Arbedo-Castione im Bezirk Bellinzona. Friejer hend si zum Chrais Bellinzona ghert, wo sich wäge Gmaisfusione zu Bellinzona us anderne Chrais stark veränderet hät.
Reformierte Landeskirchen in der Schweiz
Di reformierte Landeschilene in de Schwiiz hei ihre Ursprung in de Reformation im 16. Johrhundert, bsunders in de Reformation z Züri, wo im 1519 durch de Huldrych Zwingli usglöst worde-n-isch und de Reformation durch de Jean Calvin z Genf. D Weschtschwiizer Chilene sind starch vo de Genfer Reformation beiflusst, di in de Dütschschwiiz vo Züri. D Chilegeminschaft vo de Zwinglianer und de Calvinischte isch de Reformatore Jean Calvin und Heinrich Bullinger z verdanke, wo im 1549 im Consensus Tigurinus ihre Niderschlag gfunde het.
16. Johrhundert
D Reformation in de Schwiiz isch en Teil von ere politische Reform gsi, wo di wältlich Obrigkeit di Erneuerig vo de Chile bschlosse het. Z Züri isch si in de Johr 1522 und 1523 iigführt worde, z Sanggalle im 1524i uf Betriibe vom Vadian, z Bärn im 1528i unterm Berchtold Haller, z Schafuse im 1529i und im gliiche Johr z Basel durch de Johannes Oekolampad. In de Weschtschwiiz isch im 1530 Noieburg durch de Guillaume Farel zu de Reformation cho, 1535/36 Genf durch de Farel und de Calvin und s Waadtland, wo vo Bern isch eroberet worde, im 1536i. Au im Bündnerland het d Reformation Fuess gfasst und zwar ab em 1526i vo Chur us durch de Johannes Comander und in de 1550er-Johr im Engadin, im Bergell und im Puschlav.
Scho in de Reformationszit isch es, bsunder z Züri und schpäter au z Bärn, zu de Abschpaltig vo de Täufer cho, wo durch di reformierte Chilene und di staatlich Obrigkeit bluetig verfolgt worde sind. In de Reformation het dademit scho d Ufschpaltig vom Protestantismus in e reformierti-volchschirchlichi und e täuferisch-freichirlichi Bewegig aagfange. Au d Differenze zwüsche de Lutheraner und de Reformierte schtammed scho us de Reformationsziit. So het s Marbuger Religionsgschpröch, wo vom 1. bis 4. Oktober 1529 z Marburg a de Lahn schtattgfunde het und an dem de Martin Luther und de Huldrych Zwingli teilgnoh hei, kei Überiikunft brocht. Bsunders in de Abigmohlsfrog hei de Zwingli und de Luther sehr unterschidlichi Uffassige gha.
Au wenn di reformierte Chilene vom jewilige Schtand territorial organisiirt sind worde, hei si unterenand und – bsunders Züri und Genf – au über d Gränze vo de Eidgnosseschaft usse, vili Kontäkt zu andere reformierte Chilene pflägt. Genf, wo e theologischi Akademie het gha, wird no hüt mengisch Rom vom Proteschtantismus gnennt.
17. bis 19. Johrhundert
E Schwiizer Bsonderheit isch au d Entwicklig vom Bekenntnis. Im Gägesatz zu anderne Chilene, wo es bstimmti Bekenntnistext geh het und git, hei in de Schwiiz s apostolisch Glaubensbekenntnis, aber au s 2. Helvetisch Bekenntnis (1566), d onfessio Helvetica Posterior und di beide Genfer Katechisme vom Calvin (1537/1542), wo lang grundlegend und bedütend si gsi, ufgrund vo de Ufklärig und em Pietismus im 17. und 18. Johrhundert ihri Überzügigschraft verlore, so dass mit de Ziit alli formelle Verpflichtige abgschafft worde sind. De einzig grundlägend Text isch d Bible gsi und blibe.
D Struktur vo de meischte hütige Landeschilene isch in de zweite Hälfti vom 19. Johrhundert entschtande. Ihri Struktur het sich an de politische Strukur uf kantonaler Ebeni orientiirt. S Pendant zu de Gmeindsversammlig isch d Chilegmeindsversammlig, das zum Gmeindrot d Chilepfäg (je nach Kanton au Chilegmeindrot oder Chilevorschtand), zum Kantonsrot oder Grosse Rot d Synode (abgseh vom Bündnerland, wo d Synode de Zämmeschluss vo de Pfärrer isch) oder de Evangelisch Grossi Rot. Au d «Chileregiirig», meischt Chilerot gnennt, isch bis hüt s Pendant zum Regierigsrot. In konfessionell gschlossene Gebiet isch d Chilegmeind und di politisch Gmeind hüfig identisch gsi und me het Versammlige nöd ubedingt trennt vonenand durchgführt. D Verbindig zwüsche de Kantonalchilene isch immer ehner unverbindlich gsi. Di evangelisch Tagsatzig isch im 1858 durch d schwizerisch Chilekonferenz abgöst worde, wo sich einisch im Jahr zu ere Versammlig troffe het. Ufgrund vo de innerschwizerische Migration, wo mit de Gründig vom Bundesstaat im 1848 aagfange het und sither immer stärcher worde-n-isch, sind im Lauf vom 19., teilwis aber au erscht im 20. Johrhundert, au in de früehner rein katholische Kantön reformierti Landeschilene entschtande.
Bsunder sim 19. Johrhundert hets, unterstützt durch de Erweckigsbewegig, durch de Widerstand gege d liberal Theologii und gege staatlichi Iigriff in d Chile Abspaltige vo Freichilene geh. In de Weschtschwiiz sind das d Waadtländer Église libre évangélique (1847), d Église Évangélique Libre de Genève (1849) und im 1873 d Église évangélique neuchâteloise indépendante de l'État gsi. D Genfer Chile bestoht hüt no und isch Mitglied im Schwizerische Evangelische Chilebund, die beide andere hei sich wider mit de jewilige Landeschile zämmegschlosse, z Noieburg im 1943 und im Waadtland 1966. In de Dütschschwiiz isch es numme in einzelne Chilegmeinde zu setige Schpaltige cho, wi zum Bischspiel im 1865 z Aarau.
20. Johrhundert bis hüt
D Struktur vo de Chilene isch in vilne Landeschilene hüt noch so, wie si sich im 19. Johrhundert entwicklet het. Uf gsamtschwiizerischer Ebeni isch d schwizerisch Chilekonferenz im 1920 vom Schwizerische Evangelische Chilebund abglöst worde, zu dem sit em 1922 au d Schwiizer Methodischte ghöre.
Wils Verhältnis zwüsche Chile und Schtaat in de Schwiiz kantonal greglet isch, hei di einzelne Kantonalchilene es ganz unterschidlichs Verhältnis zum jewilige Kanton. Z Bärn, wo de Kanton d Löö vo de Pfärrer zahlt, isch d Verbindig immer no äng; au z Züri, wo de Kanton d Chile mit eme Pauschalbiitrag duet unterstütze, isch d Verbindig na es Stuck wyt daa; z Gämf degäge sind Chile und Staat nach em französische Vorbild komplett trännt. In 18 Kantön zahle au Firmene Chilestüüre, die sog. juristisch Chilestüür.
Landeschilene
Folgendi Landeschilene gits in de Schwiiz:
Spanische Fussballnationalmannschaft der Männer
Di schpanischi Fuessballnationalmannschaft (span.: Selección de fútbol de España) isch d Uswahl vom schpanische Fuessballverband Real Federación Española de Fútbol. Schpanie isch im 1964, im 2008 und im 2012 Europameischter gsi.
Frühi Johr
Wi fascht überall z Kontinentaleuropa isch de Fuessball au uf Schpanie vo Ängland us cho. Schpanie isch eis vo de Gründigsmitglid vo de FIFA gsi, het aber zu dere Zit no kein natiponale Verband gha. Dodefür de Verein Madrid F.C., s hütige Real Madrid Schpanie verträte. Di erschti Mannschaft isch für di Olympische Spil im 1920 z Antwerpe ufgschtellt worde und het s erschti Länderschpil am 28. Ougschte 1920 z Brüssel gäge Dänemark gha. Schpanie het den Match 1:0 gwunne. Zum Schluss vom Turniir het Schpanie d Silbermedaille übercho und wäge sinere Art z spile ihre Übernäme, wo si bis hüt hei: la furia roja (alem.: di roti Furie). S erschti Mol z Schpanie het d Mannschaft am 7. Oktober 1921 z Bilbao gschpilt, gäge Belgie, wo si 2:0 gwunne het. Bi de Olymische Spil im 1924 und im 1928 isch Schpanie jewils gäge Italie usgschide, einisch in de Vorrunde, bim zweite Mol im Virtelfinal. En bsunderer Match isch im 1929 s Spil gäge Ängland gsi, will Schpanie gwunne het und des für d Ängländer di erschti Nidelag gäge es Team isch gsi, wo nöd vo de Britische Insle isch gsi.
Erschti Wältmeisterschaftsteilnahm
Im 1930i het Schpanie uf e Teilnahm an de WM z Uruguay verzichtet gha, isch dann aber im 1934 z Italie derbi gsi. Nach eme Unentschide gäge Italie im Virtelfinal hets es Widerholigsspiil gäh, wo Schpanie 1:0 verlore het. De Match isch sehr umschtritte gsi und de Schwiizer Schiri isch im Aaschluss ans Spil vo sim Verband läbeslang gschperrt worde. Wägem Schpanische Bürgerchrieg het Schpanie in de nächschte Johr kei Länderspil me ustrage.
WM 2010 z Südafrika
Bi de Wältmeischterschaft z Südafrika im 2010 het Schpanie de Uftaktmatch gegä d Schwiiz 1:0 verlore, aber di nächschte Match alli gwunne. Zum Schluss hei si sich im Endschpil gäge d Niderländer mit 1:0 in de Verlängerig chönne düresetze und hei so de Titel gholt.
EM 2012 z Pole und i de Ukraine
Bi de Europameisterschaft z Pole und i de Ukraine im 2012 het Schpanie als erschti Mannschaft de Titel chönne verteidige und dodemit als erschti europäischi Mannschaft drei Titel in Folg gwinne.
WM 2014 z Brasilie
Bi de Wältmeischterschaft z Brasilie im 2014 isch Schpanie scho i de Gruppephase uusgschide.
Gälfiäßler
D Gälfiäßler sin è Mundart-Band, wo di vyr Musiger us èm Badnerland chöme. D Gälfiäßler sänèd sich sèlber als Botschafter vo baddischer Kultur un Sprõch. D Lièdtegscht vo dè Gälfiäßler sin grundsätzlich im Alemannischè vofasst.
Èn Nammè hèt sich diè Band nit nu mit irer Mundart-Musig gmacht, sondern au mit dè Vylfalt vo dè Inschtrumänt, wo si schpillè chönnèd. Sèllè Umschtand hèt d Gälfiäßler jetzt au i s Guinness-Buèch brocht als Diè Band mit dè meischtè Inschtrumänt, also ènèrè Band mit vyr Musiger, wo 150 Inschtrumènt spillèd.
Sant’Antonio
Sant’Antonio isch de Name vo:
Gmainde z Italie:
Oberharmersbach
Geografi
Oberharmersbach leit im mittlere Schwarzwald im Dal vum Haamerschbach, wu bi Biiberä in d Kinzig mindet. Dr Bann geht vum Haamerschbach in 280 Meter Hechi bis zum Gipfel vum Brandekopf in 945 Meter iwer NN, d Dorfmitt leit uf rund 320 Meter iwer NN. D Ortschafte leit im Naturpark Schwarzwald Mitte/Nord. Dr Bann bstoht us 22,2 % Landwirtschaftsflechi, 74,1 % Wald, 3,4 % Sidlungsflechi un 0,3 % sunschtiger Flechi.
D Gmai grenzt im Norde an d Stadt Obbenau, im Nordoschte an Bad Peterstal-Griesbach, im Oschte an Oberwolfe, im Süden an die Stadt Huusä un Fischerbach, im Sidweschte an d Stadt Zäll un im Weschte an Noodere.
Gmaindsgliiderung
Zue Haamerschbach ghere newem glichnamige Dorf d Wiiler Riersbach Dörfle, Vor Hagenbach un Vor Riersbach, d Zinke Adelbach, Amselgrund, Billersberg, Engelberg, Häldele, Hagenbach-Berg, Hermersberg, Holdersbach, Hub (mit Hinterdorf), In Riersbach, In Waltersbach, In Wickersbach, Jauschbach, Jedensbach, Krähenstein, Krochte (Ober u. Unter), Langenberg, Langhärdle, Langhard, Limrain, Ottenbach, Roßbach, Vor Waltersbach, Vor Wickersbach, Waldhäuser un Zuwald, d Hef Durben, Fußbühl, Gorgisenberg, Hark, Holzhack, Mißlinke un Wittum un d Wohnblätz Almendgrund, Bolaien, Eckle, Frickenberg, Grabengründle, Grommet un Löcherberg.
Gschicht
Haamerschbach isch zum erschte Mol gnännt worre anne 1139 als Hademarsbach. S isch Dail vum friejere freie Riichsdal Haamerschbach gsii un dodemit direkt em Kaiser unterstellt gsii.
Verwaltung
Haamerschbach het mit dr Stadt Zell un dr Gmaine Biibere un Noodere e Verwaltungsgmainschaft verinbart.
Gmairot
Ergebnis vun dr Kommunalwahl vum 26. Mai 2019:
Dialäkt
Dr Dialäkt vun Haamerschbach ghert zum Owerrhinalemannisch.
Verwaltungsregion Bern-Mittelland
D Verwautigsregion Bärn-Mittuland im Kanton Bärn isch zum 1. Jänner 2010 gründet worde. D Region umfasst dr glichnamig Verwautigskreis. Si hed e Flechi vo km².
Hans Matt-Willmatt
Dr Hans Matt-Willmatt (* 15. Augschte 1898 z Hauge as Friedrich Wilhelm Matt; † 8. Dezämber 1978 z Stüelinge) isch e dytsche Schriftsteller un Haimetforscher gsii. Är het uf Hochdytsch un im alemannische Dialäkt vum Hotzewald gschribe.
Lääbe
Dr Friedrich Wilhelm Matt isch e Suhn gsii vum Ludwig Matt (1849-1899), eme Maschinehaizer vu Hartschwand, un syre Frau Pauline geb. Huber (1867-1923), dr Dochter vum e Wääber un Eelmiller vu Gerbel. Är het no ne Schweschter ghaa, d Karolina, wu in d USA uusgwanderet isch. Dr Vater isch gstorbe, wu dr Friedrich sibe Monet alt gsii isch. D Mueter het derno wider anne 1901 ghyrote, dr Kornelius Stich.
Vu 1904 bis 1912 isch dr Matt z Hauge uf d Volksschuel gange. Sy Lehrer un sy Bfaarer hän bi ihm d Liebi zue dr Natur un s Inträssi an Imme gweckt. As Hirtebue uf dr Chuewaid schrybt er syni erschte Gedicht. No dr Schuel het er im Obstlaade vum Stiefvater mitghulfe.