cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zunft zu Weinleuten (Basel)
S Zumfthuus
S Zumfthuus isch zwüsche 1562 und 1578 vom Daniel Heintz im Rönessansstiil umbaut worde und het e brächtigi Fassaade überchoo. Vo 1978 bis 1979 het mä d Fassaade bis jetz zum letschte Mol renowiert. Si isch sit em 19. Joorhundert änglischroot gsi und isch en Art veielett aagmoolt worde.
Sit scho fast hundert Joor isch im Geböid e Bankinstitut dehäi.
Arth-Goldau
Arth-Goldau bezaichnet i erster Linie de Bahof Arth-Goldau.
Fälschlicherwys werd mängmol au d Ortschaft, wo sich dä Bahof befinded, als Arth-Goldau bezaichnet. D Ortschaft Goldau, wo sich dä Ysebahnchnotepunkt und en Tierpark im Gebiet vom ehemolige Bärgsturzgebiet befindet, isch en Ortstail vo de politische Gmaind Arth.
Evangelisch-reformierte Kirche des Kantons Freiburg
Di Evangelisch-reformierti Chülcha vom Kanton Fryburg (uf französisch: Eglise Evangélique Réformée du canton de Fribourg) isch d reformiert Kantonalchülcha im Schwyzer Kanton Fryburg. Si isch Mitgliid i der Evangelisch-reformierte Chülcha Schwiiz.
Gschicht
De Kanton Fryburg isch traditionell katolisch. Wäge de gmeinsame Herrschaft mit em Kanton Bäärn über d Region vo Murte, isch denn s Murtebiet nöd alei unter de Kontrolle vo de Schtadt Fryburg gsi. So hät d Bevölkerig von de Gmiine Murten, Kerzers, Môtier, Meyriez un Ferenbalm sich könne 1530 für d Reformation entscheide. Wäge de Zuewanderig hät sich im Jaar 1836 i de Schtadt Fryburg di erscht Diaschporagmiin im Kanton gründt. Na de Gründig vom Bundesschtaat 1848 hät Zuwanderig im Kanton Fryburg stark zugnoo. Bsunders us em Bäärnbiet sin Reformierti in d Gränzregione iigwandert. D Verhältnis, bsunders im Seisebezirk sin unter de reformierte Bevölkerig schlächt gsi. D Vätere hei iri Chinn nöd welle in e katolischi Schuel schicke. Uf Initiative vo Bäärner Pfärrer sin drum reformierti Schuele gründt cho, wi zum Bischspiil im Wyssestei (Gmiin Rächthaute), z Bärg (Gmiin Schmitte) un im Kessibrunnholz. Im Johr 1854 het de Kanton Fryburgs erscht mol es Chülchagsetz verabschid, vo dem au di reformiert Chülcha betroffe gsi isch un 1863 isch im Seisebezirk di erscht Chülchagmiin gründt cho, d Chülchagmiin Santooni, wo ma denaa in Chülchagmiin Seisebezirk ungnännt hät. Erscht im Jaar 1998 hät de Kanton d Stüüraaglägeheite für di reformiert Chülcha übernoh un si uf däm Wäg mit de katholisch Chülcha gliichgstellt. Di bis do anne gröscht Chülchagmiin vom Kanton, d Chülchagmiin vom Seisebezirk isch zum 1. Januar 1999 in füf selbschtändigi Chülchegmiine ufteilt worde und 2001 hät ma d Chülchagmiin Romont-Châtel-Saint-Denis ufteilt.
Gmiine
Di Fryburger Chülcha hät (Schtand 2008) 16 Chülchagmiine mit (Schtand 2006) 38'000 Mitglider:
Im Seebezirk: Im Seisebezirk: Die andre 5 Chülchagmiine entschspräched jewiils de Bezirk:
Leitig
De Sitz vo de Chantonalchülcha isch z Murte. D legislative Gwalt hät d Synode un d exekutiv de Synodalrat. Präsident vom Synodalrot isch sit em Jaar 1999 de Daniel de Roche. Uf de Synode vom 4. Juni 2012 het de Daniel de Roche uf e witeri Kandidatur verzichtet. Zum Nachfolger isch de Pierre-Philippe Blaser gwählt worde, wo Pfarrer in der Chülchagmeind Môtier-Vully isch und am 1. Juli 2012 sini Schtell aaträte het.
Thierry Jordan
Jugend un Bìldung
Dr Thierry Jordan schtàmmt vu da Fàmìlia Jordan un Casimir-Perier. Uff d’ Walt kumma-n-ìsch’r ànna 1943 z’ Schanghai ìn dr Repüblik Kiina. Ar ìsch dr Suhn vum Finànzmànn Pierre Jordan un siinera Ehafràui Henriette geboorena Roquebert.
Dr Jordan ìsch Schialer gsìì-n-àm Hoche-Gymnààsium z’ Versailles. Gschtudiart hàt’r z’äärscht àm Groossa Priaschterseminààri vu Versailles un drnooh àm Kàthoolischa Ìnschtitüüt vu Pàriis, wu-n-’r a kìrchliga Lizanz vu dr Gotteslehr bschtànda hàt. Därt ìsch’r àm 20. März 1966 àls Diàkon gwäijt worra. Drnooh ìsch’r àm 17. Dezamber 1966 ìn dr Liawafràuikìrìch z’ Versailles àls Priaschter gwäijt worra. Doo druff ìsch’r àn d’ Pàpschtliga Üniwärsitäät Gregoriana z’ Rom gànga ge schtudiara, wu-n-’r a Dokterwìrda bschtànda hàt.
àls Priaschter
Sii Priaschtertumm hàt dr Jordan ìm Frànkrììch un ìm Itàlia-n-üüssiawt. Ar ìsch z’äärscht kurz noh siinera Priaschterwäih z’ Saint-Cyr-l’École bii Pàriis ärnännt worra un ìsch wahrend siina Schtüdia Kàplàn vu Saint-Louis-des-Français z’ Rom gsìì. Drnooh ìsch’r vu 1969 bis 1972 Vikàr àn dr Pfàrrai St-Symphorien z’ Versailles gsìì. D’rwìllscht ìsch’r àui Profasser àm Groossa Priaschterseminààri vu Versailles gsìì. Vu 1972 bis 1980 hàt’r àm Schtààtsekretàriàt vum Hailiga Schtüahl ìn dr Vàtikànschtàdt gschàfft, wu-n-’r unteràndrem Sekretäär vum Schtààtssekretäär Kàrdinàl Jean Villot gsìì-n-ìsch. Àm 15. Jüüni 1977 hàt ìhn dr Pàpscht Pooli VI. dr Eehratìtel „Kàplàn vu siinera Hailigkait“ (Monsignore) verlaiha. Drnooh ìsch’r ìm Frànkrììch z’ruckkumma un ìsch Pfàrrer vu Ste-Marguerite z’ Le Vésinet bii Versailles worra. Àb 1984 ìsch’r Bischoofsvikàr fìrs Gebiat Saint-Quentin-en-Yvelines gsìì. Àm 3. Jüüni 1986 ìsch’r drzüa Generààlvikàr vum Bìschtumm Versailles worra.
àls Bischoof
Àm 6. Oktoower 1987 ìsch dr Jordan àls Koadjutoorbischoof fìr dr André Rousset, Bischoof vu Pontoise, ärnännt worra. D’ Bischoofswäih hàt’r àm 13. Dezamber 1987 ìm Mìnschter vu Pontoise ämpfànga. Àm 19. Nowamber 1988 hàt’r em Rousset àls Bischoof vu Pontoise noohgfolgt. Àm 20. Jüüli 1999 ìsch dr Jordan àls Arzbischoof vu Reims ärnännt worra. Dàs Àmt hàt’r àb’m 26. Septamber 1999 üüssiawt, àls Noohfolger vum Gérard Defois, wo-n-ìm Jüüli 1998 àls Arzbischoof-Bischoof vu Lille ärnännt worra gsìì-n-ìsch.
Ìnnerhàlb vu dr Frànzeescha Bischoofskùmferanz hàt dr Jordan mehrera-n-Amter üüssiawt. Ar ìsch vu 1987 bis 1991 Mìtglìed ìm Sekretàriàt fìr d’ Beziihunga mìt’m Islàm gsìì, so wia Mìtglìed ìm Üüssschuss fìrs Laawa vu 1987 bis 1993 un ìsch vu 1993 bis 1996 Vorsìtzender vu dam Üüssschuss gsìì. Züadam ìsch’r vu 1990 bis 2004 Vorsìtzender vum Kànoonischa-n-Üüsschuss gsìì. Ànna 1994 ìsch’r gwählt worra, fìr àn dr Bischoofssynooda mìtmàcha.
Ànna 2014 ìsch’r vum Bischoof Edward Rice àm 250. Fiirtig vu dr Grìndung vu dr Schtàdt St. Louis ìm Missouri (USA) iiglààda worra. D’ Faijerligkaita hann ìm Hailigtumm vu dr hl. Philippine Duchesne z’ St. Charles schtàttgfunda. Doo ìsch àui dr frànzeescha Prìnz Louis de Bourbon gsìì.
World of Warcraft
World of Warcraft (alem. »Wält vo de Chriegskunst«; meistens WoW abkürtzt) isch e Masse-Multiplayer-Online-Rollespiil (au MMORPG gnennt), wo Spiler glichzitig zämme übers Internet spile. Es isch 2004 vom Unternehme Blizzard usekoo. World of Warcraft knüpft an d Gschicht vom 2003 erschinene Titel Warcraft III: The Frozen Throne aa.
Ruth Mönch
D Ruth Mönch (* 8. Okdobr 1926 z Stuegert, wo-se am 19. November 2000 au gschdôrba ischt) ischt a deitscha Theater- ond Fernseh-Schauschbiilere, Heerschbiilschbrechere, Sengere ond Moderatorin gwäa. Zwoimôl en ihrem Leaba hôt-se gheiradet: En erschdr Ehe da Tenor Günter Steingräber ond s zwoide Môl da Willy Seiler. Vo sellem hôt-se au da Nôchnama ôôgnomma ghet, abr weiderhin Mönch als Kinschtlernama beibhalda.
Thierry Jordan
àls Bischoof
Vor siim 75. Geburtstààg —dr Àltersgranz fìr d’ kàthoolischa Bischääf— hàt dr Jordan sii Rucktrìtt üss’m Bischoofsàmt vorgschtällt. Dr Rucktrìtt hàt dr Pàpscht Frànziskus àm 18. Àuigscht 2018 ààgnumma. Siina lätscha Mass àls Bischoof hàt’r àm 1. Jüüli 2018 ìm Mìnschter vu Reims àbghàlta. Sii Rüahjschtànd verbrìngt dr Jordan ìm Bìschtumm Versailles, wu-n-’r ìm Bischoof Aumonier ìn dr Missioon hìlft.
Ruth Mönch
Aus ihrem Leaba
D Ruth Mönch ischt am 8. Okdobr 1926 en Stuegert uff d Welt komma. Se ischt grad amôl 19 Jôhr alt gwäa, dô hôt-se beim Stuttgarter Lustspiel- und Operettentheater (wo’s scho lang nemme geit) a Engagement kriagt. Oina vo ihre Rolla isch d Titl-Figur en dr Operedde Schwarzwaldmädel gwäa, wo-se meh wia 100 Môl gschbiilt hôt. Schbäder isch d Ruth Mönch freia Mitarbeidere beim dômôlige Sender Süddeutscher Rundfunk en ihrer Hoimetstadt ond Südwestfunk z Bada-Bada (heit zammagfasst zom Sidweschtrundfunk) wôrra. Ama greeßra Personakreis ischt-se bekannt wôrra durch dia Radio-Sendonga Südfunklotterie, Frühschoppen, Musik auf dem Laufsteg, Volksmusik-Hitparade ond Sie wünschen, wir spielen. Mitgwirkt hôt-se au en mehrere Heerschbiil em schwäbischa Dialekt.
Thierry Jordan
àls Bischoof
Dur a Verordnung vum 31. Dezamber 2006 ìsch dr Thierry Jordan àls Ritter vu dr Eehralegioon ärnännt worra. Ànna 2010 ìsch’r Üüssgaawer gsìì vu’ma Büach ìwwer d’ Gschìcht vum Reimser Mìnschter, wo mehrera-n-Àltertummforscher dràà mìtgmàcht hann.
World of Warcraft
World of Warcraft isch mit über 10 Millione Accounts und darus folgend mit mehr als einere Milliarde Dollar Umsatz jährlich luut dr New Yorker Times s erfolgrichste Spiil wo s je gäbe het. Die gringe Hardwäreaförderige und d'Istigerfründlichkeit gälte als Hauptgrund für dr Erfolg. Wiä bi viele MMORPGs üblich, muess für WoW e monatliches Entgelt entrichtet wärde. Im Januar 2007 isch die ersti Erwiiterig „The Burning Crusade“ usekoo. E halbs Johr spöter kündigt Blizzard die zweiti Erwiiterig ah: „Wrath of the Lich King“.
Ruth Mönch
Aus ihrem Leaba
Em Jôhr 1969 schliaßlich isch d Ruth Mönch – zamma mit ihrem Môô Willy Seiler – vom Saarlendischa Rundfunk fir deam sei Fernsehsendong Im Krug zum grünen Kranze engagiert wôrra, wo em Lauf dr Zeit ibr 500-môl ibr da Bildschirm ganga ischt. Sella Sendong ischt gewissermaßa dr Vorlaifer vom schbätra Musikantenstadl gwäa. Au en dr Fernseh-Serie Deutschland, deine Schwaben nôch-em gleichnamiga Buach vom Thaddäus Troll hôt-se a baar Rolla kriagt.
Thierry Jordan
siina Schtällungnààhma
Ànna 1996 hàt sìch dr Jordan àls Bischoof vu Pontoise geega d’ Verschärfung vu da Uffnààhmabedìngunga vun illegààla-n-Iiwànderer ìm Frànkrììch gschtällt. D’rfìr hàt’r zamma mìt’ma àndra Bischoof ìn da frànzeescha Pàrlàmantariar a Briaf gschrìewa.
World of Warcraft
Gschicht
S Spiel isch am 23. November 2004 in dr USA, Kanada, Australie und Neuseeland für Microsoft Windows und Mac OS X usekoh. In Europa ischs Spiil siit em 11.Februar.2005 im Lade z kaufe. Dr Start in Korea isch am 18.Januar 2005 gseh und in dr Volksrepublik China am 6.Juni.2005 erschine. Die Spanischi Version isch am 29. September 2006 erschine und d russischi Version isch in Entwicklig. Am erste Tag vom Europastart sind scho 290'000 Exemplar verkauft worde. Dia Verkaufszale sin noch dem druf folgende Wuchendendi uf 380.000 Exemplar agstige. Am erste Verkaufstag in Dütschland sind sehr vili Intressente vor de Gschäft gestande um überhaupt no e Exemplar z ergattere könne. Trotzdäm het dr Verband vo dr Unterhaltigssoftware Dütschland (VUD) Blizzard bestätiget, dass ellei in Dütschland nach fünf Wuche 200.000 Stück verkauft worde sind und somit het s Spiel dr Gold und Platin-Award bekoo. Fürs meistgspielte MMORPG in Nordamerika, Australie, Neuseeland und Europa.
Spielwält
Wie bi allne Warcraft Games spielt es in dr bekannte Fantasy-Welt „Azeroth“. Wo in die beide Kontinent „Kalimdor“ und „Östliche Königreiche“ iiteilt isch. Mit dr Erwitterig TBC (The Burning Crusade) isch d Scherbewelt no dr zue koh. Dia zweiti Erwitterig wird Nordend mit sich bringe. Uf einzelne Kontinent finde sich vili kleine Städt oder Dörfer. Natürlich git es Wälder, Wüste, Dschungels und instanzierte Dungeons (instanzierte Dungeons = Vo dr Welt abgespalteni Regione wie Höhle und Berge). D Spilwelt wird komplett inere comic-hafte dreidimensionale Grafik dargstellt. Dr Spiler sieht sich üblicherwies usere „Verfolgigsperspektive“ vo sim gwählte Spilcharakter, wo er wiitgehend frei durch d Welt bwege cha. Nebe dr Forbwegig z fuess cha dr Spieler zwische bstimmte Ort au Flugtier, Zeppelin, Schiff oder e unterirdischi Bahn neh wo schnelles Reise durch d Spilwelt ermögliche. Ab Level 30 kaa meh sis eigene Riitier haa wo siis eigene Tempo um 60% erhöht den ab 60 gits eins vo dis Tempo um 100% erhöht und mit Erreiche vo dr Höchstufe 70 kaa meh in dr Scherbewelt au es Flugtier mit Tempo 280% bis 310% erwerbe. Dr Spiler begegnet innerhalb dr Spilwält andre Spiler und au Nit-Spiler-Charaktäre (kurz NPC) mit dene sii verschideni Interaktionsmöglichkeite bestoh könned. So könne sii Kämpf ustrage, Kommunikation dureführe oder Handel betriibe.
Spielablauf
Um d’ Welt vo Warcraft kenne z lerne, cha dr Spieler e Vielzahl vo so gnannte Quests (Ufgobe/Missione) ahneh, die ihm Erfahrigspunkt und Belohnige gehnd. Im gsamte Spiel exestiere ca. 7000 vo dene Quests. Wiiterhin erhaltet dr Spieler Erfahrigspunkt fürs töte vo Monster. Au s’erkunde vo unbekannte Ort git Erfahrigspünkt. Nach em Erreiche vo ere bestimmte Azahl Erfahrigspunkt stiegt dr Charakter es Level. Zu fast jedere neue Stufe ka er sich neue Fähigkeiten bim Lehrer erkaufe, welchi dr Charakter stärken. Ab Stufe 60 cha me jedoch mit jeder nachfolgende Stuefe bim Trainer Fähigkeiten erkaufen. Ab dr zehnte Stuefe erhält dr Spieler usserdem Talentpunkte, die meh für d'Spezialiessierig vom Charakter brucht. Die maximali Stufe vom Grundspiel isch 60, dr noch cha dr Charakter nit wiiter ufstiege. Durch’d Nutzig vo dr Erwitterig "The Burning Crusade" erhöht sich’s Limit uf 70, bi Nutzig vo "Wrath of the Lich King" dene uf 80 (Die Erwiiterig chunnt erst no use). Wie bi de meiste Rollespiel könne Spieler Gruppe bilde, um gmeinsam z’kämpfe, Quests z’erfülle oder in Instanze z'goh.
Ruth Mönch
Aus ihrem Leaba
Nôch dr Funkzioo als Moderatorin hôt d Ruth Mönch bloß noh als Schauschbiilere gschafft. So ischt-se zom Beischbiil bis kurz vôr ihrem Ableaba uff dr Bihne vom Volkstheader Komede Scheuer en dr Mäulesmühle em Siibamihladal bei Leifelda-Echderdenga gschdanda, wo-se mit selle schwäbische Komiker Albin Braig ond Karlheinz Hartmann Erfolge gfeiret hôt. A baar vo de Theadr-Stickla send vom Sidweschtrundfunk uffzoichnet wôrra.
Am 19. November 2000 hôt d Ruth Mönch en ihrer Hoimetstadt d Auga fir emmer gschlossa. 74 Jôhr alt ischt-se wôrra. Ihr ledschda Ruha hôt-se uff-em Stuegerter Pragfriidhof gfonda, em gleicha Grab wia ihr Môô.
Kanton Taulé
Dr Kanton Taulé (breton. Kanton Taole, frz. Canton de Taulé) isch bis Merz 2015 e Kanton im Arrondissement Morlaix im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne gsii.
Arth
Arth chan folgendes bedüte:
Kanton Taulé
Hauptort vum Kanton isch Taulé gsii. Verdrätter im conseil général vum Département isch dr Raymond Mercier gsii.
Arth
Arth isch de Familiename vo:
Kanton Taulé
Gmaine
Dr Kanton Taulé isch us fimf Gmaine bstande:
Arth
Lueg au:
Bierbronnen
Byrbronnè isch èn Ortsdeil vo dè Gmeind Wyylè im Landchrais Waldshuèt z Baddè-Württèbärg. Byrbronnè isch bis zuè dè Gmeindsreform im Johr 1975 e selbschtändigi Gmeind gsi. Zu dè ehemòligè Gmeind Byrbronnè ghörèd d Dörfer Unterbyrbronnè, Obberbyrbronnè un Rohr sowiè dè Wyler Heubärg un dè Hof Löchlimülli.
Geografy
Byrbronnè lyt im Südschwarzwald i dè Region Hochrhy, 4,4 km nordweschtlich vo Wyylè a dè linkè Haaldè vom Haselbach. Am glychè Hang liget au Rohr un Obberbyrbronnè sowiè Heubärg. Rohr lyt zwüschè Unterbyrbronnè un Wyylè im Abschtand vo 1,8 km vo dè èrschtèrè Ortschaft. Obberbyrbronnè lyt obberhalb vo Unterbyrbronnè in èrè Dischtanz vo 700 m un im Nordoschtè devò. Heubärg lyt 1 km witter wiè Obberbyrbronnè i dè glychè Richtung wiè Obberbyrbronnè, südlich un unterhalb vo Heubärg lyt ußerdèmm Rohr. D Löchlimülli lyt im Löchli unnè, also uff èm Grund vom Haselbachdal, un 350 m vo Unterbyrbronnè èwäg. A dè linkè Haselbachhaaldè gön drei Bächle s Loch abbè, dè Talbach weschtlich vo Unterbyrbronnè, dè Krèbsbach öschtlich devò sowiè dè Heubach, wo öschtlich vo Rohr i s Loch ab un zum Haselbach gòt. D Quällè vom Heubach liget übbrigens um Heubärg ummè.
Gschicht
Im Johr 1275 isch Byrbronnè als Birkbronnen èrschtmòls urkundlich erwäänt worrè. Im Johr 1577 hèt s Kloschter St. Bläsy sowoll d Grund- un d Grichtshèrrschaft sowiè s Pfarreirächt z Byrbronnè übbernõ. Im Johr 1806 isch Byrbronnè Bschtanddeil vo Baddè worrè. Bi dè Gmeindereform 1975 isch Byrbronnè als Vobindungsglyd zwüschè Wyylè un dè weschtlichè Ortsdeil uff èm Hochèschwander Bärg dè Gmeind Wyylè zuègschlagè worrè.
Unterbyrbronnè
Unterbyrbronnè isch dè gröscht Ortsdeil vo Byrbronnè. Z Unterbyrbronnè isch vom Kloschter St. Bläsy d Pfarrei ygrichtet worrè, sèllèwäg stòt dört au d Pfarrkirchè St. Georg. Èndi vom 15. Johrhundert isch d Pfarrei z Unterbyrbronnè uffglöst worrè. Diè hütig Kirchè isch 1628 baut worrè. Unterbyrbronnè hèt 120 Ywooner un lyt uff èrè Höchi vo 672 m.
Obberbyrbronnè
Obberbyrbronnè isch dè (wòrschinlich) chlynschte Hochschuèlstandort z Dütschland. Z Obberbyrbronnè hèt sich d Gustav-Siewerth-Akademy etablyrt, sèll isch è in Dütschland anerkannti, wüssèschaftlichi Hochschuèl. A dèrrè Akademy kümmert mò sich um d Zämmèfüürung vo Einzelwǜssèschaftè mit dè Tradition un èm Kulturguèt vum christlichè Glaubè. D Akademy dürft au eini vo dè högschtglegenè z Dütschland sy, si lyt uff èrè Höchi vo 750 m übber NN. Obberbyrbronnè sèlber lyt uff èrè Höchi vo 726 m un isch dõdemit dè högschtglègene Ortsdeil, dört läbbed 36 Personè.
Rohr
Z Rohr hèt mò rächt guèti dalübbergryfendi Vobindungè uff Aischpel a dè linkè Haselbachhaaldè, dõhèr au d Bildung vom Musigvorein Aischpel-Rohr. Ußerdèmm sin diè beidè Gschpônli au übber d Haselbachwasserfäll mitènand vobundè, sèlli ligèt am Bach unnè zwüschè Aischpel un Rohr. Rohr hèt 118 Ywooner un isch dõdemit praktisch glych groß wiè Unterbyrbronnè, Rohr lyt uff èrè Höchi vo 623 m.
Löchlimülli
D Löchlimülli heisst sit èm Johr 1975 Maria Bronnè, dört isch s Kloschter Maria Bronnen gründet worrè, sèll isch è blühendi Nidderlassung vo dè Auguschtiner-Chorhèrrè-Kongregation vo dè Brüèder un Schweschtèrè vom Gmeinsamè Läbbè. D Kapèllè „Mariae Verkündigung“ im Brüèderhuus isch im früènèrè Mülliruum vo dè Löchlimülli ygrichtet worrè. S Schweschtèrèhuus lyt uff dè anderè Sitè vum Haselbach un hèt ebbèfalls è chlyni Kapèllè „Mariae Heimsuchung“. Z Maria Bronnè läbed 7 Personè, s Kloschter lyt uff èrè Höchi vo 640 m.
Simon Pegg
Dr Simon Pegg (* 14. Februar 1970 z Gloucestershire, als Simon John Beckingham) isch e britische Schauspiiler, Komiker und Dräibuechautor.
D Serii Spaced, d Horrorkomödie Shaun of the Dead und d Acschenpersiflaasche Hot Fuzz ghööre zum Pegg sine bekanntiste Arbäite. In dene drei Brodukzione isch er dr Hauptdarsteller gsi und het s Dräibuech gschriibe. Dr Edgar Wright isch dr Reschissöör gsi und si best Fründ, dr Nick Frost het mit em zämme gspiilt.
Zämme mit em Edgar Wright het er s Dräibuech für d Science-Fiction-Komödie The World’s End gschriibe, wo dr letscht Däil vo dr Blood-and-Ice-Cream-Trilogii isch.
Dr Pegg isch sit 2005 mit dr Maureen McCann verhürootet und si häi e Chind.
Stadtrepublik Mülhausen
D’ Schtàdtrepüblik Mìlhüüsa (hoochdiitsch Stadtrepublik Mülhausen, làtiinisch Republica Mulhusina, frànzeesch république de Mulhouse) ìsch vu 1347 bis 1798 a Schtàdtschtààt ìm Owerelsàss gsìì, wo s’ Gebiat um Mìlhüüsa-n-umfàsst hàt. Mìlhüüsa-n-ìsch àb 1293 a Fräija Raichschtàdt gsìì, un ìsch ànna 1347 a Repüblik worra —doo ìsch dr äärscht Bìrgermaischter gwählt worra. Ànna 1395 hàt sa d’ vollschtandiga-n-Otonomii ìnnerhàlb vum Hailiga Reemischa Raich bikumma, wàs dr owerelsassischa-n-Àdel ärbìttert hàt. Wagadam hàt sa ìhra Beziihunga mìt’m eewriga-n-Elsàss müassa-n-unterbracha un hàt noh-n-em Säcks-Plàpper-Kriag a militäärisch Bìndniss zamma mìt dr Àlta-n-Aidgnossaschàft àbgschlossa. Noh-n-em Siig ìm Kriag ìsch d’ Schtàdtrepüblik Mìlhüüsa de facto salbschtandig gsìì. D’ Salbschtandigkait ìsch àwwer numma-n-ìm Joohr 1515 internàzionààl àànärkànnt worra, wu d’ Schtàdtrepüblik offiziäll un ändgìltig ìhra Beziihunga mìt’m Hailiga Reemischa Raich unterbrocha hàt. Ìm Làuif vu dr Reformàzioon ìsch dr Protäschtàntischmus ànna 1529 d’ ainziga-n-ärlàuibta Religioon z’ Mìlhüüsa worra. Àb 1746 ìsch d’ Schtàdtrepüblik Mìlhüüsa-n-a Waagberaiter ìn dr ìndüschtriälla Revoluzioon gsìì. Àm 15. März 1798 hann d’ Mìlhüüser unter Zwàng dr Zammaschluss àns revoluzionäära Frànkrììch gwählt.
Lotharii Regnum
S Lotharii Regnum (au as Lotharingie bekannt) isch dr mittleri Deil vom Frankeriich gsi, wo em Kaiser Lothar I. noch em Verdrag vo Verdun 843 as unmittelbare Herrschaftsberiich zuegfalle isch. Däm lange und dünne Mittelstück vom Kaiserriich, wo em eltiste Sohn vom Kaiser Ludwig noch em Machtkampf gege siini Brüeder no bliibe isch, säge d Historiker im Gspass au d Chegelbahn. Es isch vo Friesland und de Niiderlande über s westlige Rhiiland und s Burgund bis zur Kaiserstadt Rom z Italie gange. Vo dr Alemannia het drzue ghört, was linggs vom Rhii glägen isch usser em Gebiet vo dr spötere Ostschwiiz, won e Deil vom Ostfrankeriich worden isch.
No vil meh as s westlige und s östlige Gebiet hai die einzelne Deil vom Middelriich usser dr Herrschaft sehr wenig gmeinsam gha, und s Riich het nie e Identitet chönne entwiggle, won em Zsämmehalt hät chönne ge. Das isch ein vo de Gründ, wiso s in e baar Johrzähnt vo siine Nochbere im Oste und Weste absorbiert worde und verschwunde isch.
D Entwigglig noch dr Ufdeilig vo 855
855 in dr Deilig vo Prüm isch s Riich vom Lothar I. under siini drei Söhn ufdeilt worde, und zwar in Lotharingie (Friesland, Niiderlande und Rhiiland) im Norde, s Burgund und d Provence im Südweste und Italie im Südoste.
Italie
Dr Ludwig II. het Italie und die Römischi Kaiserwürde gerbt. Noch siim Dod 875 si s Land und dr Titel an s Westfrankeriich, wo denn immer no vom Karl em Kahle gregiert worden isch, gfalle, Spöter isch Italie zum Ostfrankeriich under em Karlmann cho. 951 isch dr Otto I. (HRR) uf siim Italiefäldzug König vo Italie worde, aber dr Berengar II. het sich dört meh und meh sälbständig gmacht und isch mit em Papst in Komflikt cho. Dä het 960 dr ostfränkisch König um Hilf bittet und in siim Zweite Italiezug het dr Otto Italie eroberet und sich 961 z Rom zum Kaiser lo chröne. Im Privilegium Ottonianum het dr Otto em Papst neui Gebiet gschänggt, si alts Herrschaftsgebiet bestätigt, aber au festgleit, ass dr Papst no vor siiner Weihi em Kaiser müess e Dreueid leiste.
Burgund
S Burgund und d Provence si s Erbdeil vom Karl gsi. Noch siim Dod isch e chliinere nördlige Deil an s Ostfrankeriich, dr grösser südlig Deil an Italie und so an s Westfrankeriich gfalle. Noch em Dod vom Karl em Kahle het im Johr 880 im Süde dr Boso vo Vienne s Königriich Niiderburgund, noch em Dod vom ostfränkische Karl III. em Dicke het 888 dr Welf Rudolf I. im Norde s Königriich Hochburgund begründet. Im 10. Johrhundert hai sich die beide burgundische Riich vereinigt und si 1033 an s Heilige Römische Riich gfalle.
Lotharingie – Lothringe
Dr Nochfolger vom Lothar I. im Norde as König isch dr Lothar II. worde, aber ohni dr Kaiserditel. Nach ihm het me em Nordstück Lotharingie gsait.
Noch em Lothar II. siim Dod isch 870 im Verdrag vo Meerse s Mittelriich neu verdeilt worde: Der jüngst Brueder vom Lothar I., dr westfränkisch Karl dr Kahl, het dr Westdeil vo Lotharingie übercho, em Lothar I. si mittlere Brueder, dr Ludwig II. dr Dütschi dr Ostdeil.
879 het dr ostfränkisch König Ludwig III. vom Karl em Kahle siine Grosschinder au dr Westteil vo Lotharingie übercho, und das isch im Verdrag vo Ribemont 880 schriftlig festgleit worde. Lotharingie het vo denn a, mit eme Underbrechig vo 911 bis 925 as Ganzes zum Ostreich ghörte. Dört het sich s Herzogtum Lothringe bildet.
Sit 959 und 965 isch Lothringe in d Herzogtümer Ober- und Niiderlothringe deilt gsi. Nochdäm Niiderlothringe no einisch deilt worde isch, wird bis hüt dr Name Lothringe nume no für Oberlothringe brucht.
Alemannia
S Siidligsgebiet vo de Alemanne, wo dr nördlig Deil drvo zu Lothringe und dr südlig zum Burgund ghört hai, isch mit dr Deilig vo Meerse ganz an s Ostfrankeriich gfalle.
Lineares Gleichungssystem
As linears Gliichigssüsteem wird in dr lineare Algebra e Süsteem vo lineare Gliichige bezäichnet, wo meereri umbekannte Gröössene (Wariable) enthalte.
En entsprächends Süsteem für drei Umbekannti x_1, x_2, x_3 gseet öbbe eso us: Für x_1 = 1, x_2 = -2, x_3 = -2 sin alli drei Gliichige erfüllt, es handlet sich um e Löösig vom Süsteem. Allgemäin cha mä e linears Gliichigssüsteem mit m Gliichige und n Umbekannte immer in d Form undedraa bringe:
Mit Gliichigssüsteem wärde Zämmehäng modelliert zum Gröössene chönne bestimme, wo mä dra intressiert isch.
Wenn im e lineare Gliichigssüsteem alli b_i gliich 0 si, säit mä, si sige homogen, im andre Fall inhomogen. Homogeni Gliichigssüsteem häi immer wenigstens die sogenannti driviali Löösig, wo alli Wariable gliich 0 sin. Bi inhomogene Gliichigssüsteem chas aber bassiere, ass überhaupt käi Löösig existiert.
D Matrixform
Für zum lineari Gliichigssüsteem z behandle, isch s vilmol nützlig, alli Koeffiziänte a_{ij} zun ere Matrix A, dr sogenannte Koeffiziäntematrix zämmezfasse: Denn cha mä au no alli Umbekannte und die rächti Site vom Gliichigssüsteem zu äispaltige Matrize (das sin Spaltewektore) zämmefasse: E linears Gliichigssüsteem wird, wemm mä d Matrix-Wektor-Multiplikazioon aawändet, churz eso gschriibe D Koeffiziänte a_{ij}, die Umbekannte x_j und au d b_i stamme us em gliiche Körper K. Bsundrigs gilt Zum e linears Gliichigssüsteem festzleege, isch s nit nöötig, ass mä die Umbekannte aagit. Es längt, wemm mä die erwitereti Koeffiziäntematrix aagit, wo entstoot, wenn mä an d Koeffiziäntematrix A e Spalte mit dr rächte Site b vom Gliichigssüsteem draahängt:
Guilligomarc’h
Guilligomarc’h (bretonisch Gwelegouarc'h) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Guilligomarc’h lyt am Scorff, 52 km vu Quimper un 94 km vu Brest uf ere Hechi zwische 22 m un 148 m iber Normalnull.
Zue dr Gmai ghere die Wyler un Ortschafte: Beg-ar-Lann, Bel Air, Bois de Kerlégan, le, Boissière, la, Bontul, Botaval, Botfao, Bouyounou, Castel Paris, Château du Sachz, Châtré,le, Clairière, la, Clos Val, Coadigou, Coat ar Hourc'h, Coat Kerloas, Commananchou, Crélo, Guerlé, Guiscaër, Kerdhervé, Kerforn, Kergadiou, Kergroes, Kerguillerm, Kerhoën, Kerhulvé, Keriel, Keriot, Kerioualo, Keriouarc'h, Kerjean, Kerlégan, Kerloas, Kerloquet, Kermai, Kermentec, Kernouarn, Kerouannec, Kerroc'h, Kervichel, Kervinel, Kervöen, Kervran, Lann-er-Groëz, Lann-Vihann-Keriot, Ménégall, Ménéguillou, Moulin de Kerloas, Moulin de Kerlégan, Moulin du Stang, Muriou, Nilizic, Pen Prat, le Petit Sachz, le Pont Neuf, Porzou, Poulbet, Poul-Ronjou, le Ronce, Saint-Coal, Saint-Éloi, Stang-ar-Bider, Stang-ar-Pont, Stang-Mene-Moal, Stanvi, Toul-Tossec, Traoulé, Ty-Carre, Ty-Glaz, Ty-Meur, Ty-Nevez-Kerguillerm un Ty-Nevez-Keriot
Gschicht
Guilligomarc’h isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1323 as Guele Coumarho (1323 Guelegoumarho, 1380 Guilgoumarh, 1380 Guillegoumarch, 1382 Guelgoumarch, 1387 Guelegomarc, 1427 Guellegonvarch).
Verwaltig
vu Guilligomarc’h isch. Guilligomarc’h ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Guilligomarc’h ghert zem Bretonisch.
Dettenhausen
Deddahausa (dt. Dettenhausen) ischt a Gmoe em Landkreis Dibenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 19,2 % Landwirtschaftsfleche, 62,7 % Wald, 17,6 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschticher Fleche.
Gschicht
Deddahausa ischt zom erschte Mol gnennt worde um 1100.
Verwaltong
Deddahausa ghert zue koenem Verwaltongsverband.
Dr Schuldes ischt dr Thomas Engesser.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Deddahausa ghert zom Schwäbisch.
Oberuster
Oberuschter (amtlich: Oberuster) isch än ehemaligi Zifilgmeind und äs Quartier fo dä Stadt Uschter im Kanton Züri.
Geografy
Oberuschter lyt am Uufer fo dä Uschtermer Aa, weschtlich fom Stadtzäntrum fo Uschter im sogenannte Aatal. Di südlichi Gränze bildeät dä Tämbrig, en Hügel fonärä Höchi fo 522 m ü.M., fo wo uus mä cha über di ganzi Stadt, dä Gryfesee und s Glatttal gsee.
Wappe
S Wappe fo Oberuschter isch än uusgschnittne silbrige Baum uf blauem Grund. Es git nu äin Belegt fo däm Wappe, nämlich äs bild über dä Tüür fom alte Schuelhuus fo Oberuschter. D Farbgebig isch unsicher, da s Wappe bi änre Renovation fom Schuelhuus aagmalet worden isch. Dä Baum grüen, dä Stamm brun und dä Hintergrund blau. Das can aber us heraldischer Sicht nöd sy. Dä Stadtrat fo Uschter hät am 13. Juli 1976 offfizell beschlosse, dass dä Baum silbrig uf blauem Grund sig.
Fercheer
Oberuster isch dur di bäidä Busslinie 813, und 845, wo noi im Fiärtälschtundätakt faaräd, as fom dä ZOV öffäntliche Fercheersnetz aagschlosse. Dur Oberuschter füert d Kantonsstrass fo Uschter durs Aatal nach Wetzike, und in Oberuschter befindät sich dä Autbahnaschluss Uschter-Wescht fo dä A53. Obwohl d Zugliniä fo dä SBB fo Uschter nach Rapperswil zmizt dur Oberberuschter füert und s Quartier zweitäilt, hät Oberuschter ä käin eigägnä Bahnhof däfüur fiär Nivoübärgäng, wo mä oft ewig for dä gschlössänä Barriere warte muäss.
Infraschtruktur
Oberuschter besitzt än Coop-Supärmarkt, ä Bäckerei, ä Poscht und mehreri Beize. In Oberuschter git s ä Primarschuäl, än Chindsgi, ä Chrippä, s Altershäim Rosegarte, än Fuässballplatz und dä Abentürschpillplatz Holzwurm. S git än Quartiärferäin, wo ferschidäni Aläss und ä d Erschtauguschtfyr uf äm Tämbrig organisiärt. Dur Oberuschter füärt dä Industryleerpfad Züri Oberland, fo dem in Oberuschter ferschidäni interessanti Objekt exischtiäräd.
Langenthal
Langete oder jünger Langetau oder Langetu, amtlech Langenthal, isch e Stadt un e Ywonergmeind im Verwautigs-Chreis Oberaargou vom Kanton Bärn. Si het meh weder 15'600 Ywohner (2017), und si isch s Zäntrum vo dr Landschaft Oberaargou.
Geografi
Im Oschte het’s es grosses Waudgebiet im Gmeindbann.
D Nochbergmeinde vo Langete sy: Roggu, Aarwange, Tuunstedde, Bleiebach, Lotzbu, Obersteckholz, Buesu und Mäuchnou im Kanton Bärn, und ännet dr Kantonsgränze im Kanton Luzärn no Pfaffnou.
Gschicht
Archäologischi Fund hei zeigt, das i däm Gebiet scho im sächste Joortuusig vor Chrischtus Lüüt gwont hei. Bi de archäologische Ungersuechige ufem Trassee vor «Bahn 2000» z Langeten-Ungerhard het men e Fridhof gfunde, wo vor Iisezyt bis is Früemidduauter, auso währet 1500 Johr, gäng wider isch bruucht worde. Us der Röömerzyt gits no Räschte vo re Therme und vo re Villa ufem Geissbärg, drzue ane no e Villa bim Waudhof.
Vp ane 862 isch die öutischti Urkunde, wo drin dr Name vom Oort s erschte Mou vorchunt; er heisst dört Langatun.
Ane 1032 isch dr Oberaargou und dermit ou Langete vom Königrych Burgund zum Dütsche Rych choo.
1375 het ou Langeten ungerem Yfau vo de Gugler schwär glitte, d Mönsche hei us de Dörfer müesse flüchte.
Sid 1480 het’s z Langete e regumässige Märit ggää. 1542 isch ime Grossbrand öpen ei Drittu vom Dorf verbrunne. Ab 1571 het Langete zwöi Johrmärite dörfe dürefüehre, der eint acht Tääg vor Pfingschte, de zwöit zäh Tääg nach Martini. 1613 het Langete chönne s Chorn- und Choufhuus boue u sit doo jede Zischti e Wuchemärit dürefüehre. S «Choufhüsi» über der Langete und zmitts ir innere Aumänd isch zum Symbou vom dörfleche Säubschtbestimmigswüue worde.
1653 isch Langeten im Burechrieg es baar Mou Versammligsort vo de Rebelle gsi. 2256 Chrone Chriegschoschte het s Dorf nachem verlornige Ufstang müesse zahle.
Um 1700 isch Langete gäng no es Buuredorf gsi, aber es het scho wichtigi Chauflüt ggää, mit Handusbeziehige uf ganz Europa. Ane 1730 het me d Märitgass, „ein wüster Wäg voll Kot, dass Reiser und Marktleute ein Ekel darob haben“ – wieme gseit het –, mit Bsetzisteine ufbesseret worde, und über d Langete het mer e Steibrügg boue.
1753 si 53 Langetaler ir Chrämerzunft ygschribe gsi. 1758 het me d Langetaler Elle aus Mäss ygfüert, wo zwöi Zou lenger aus d Bärner Elle isch und bis is 19. Johrhundert füre Lynewandhandu isch brucht worde (Lueg do derzue im Artiku: Auti Mass u Gwicht vor Schwyz).
1760 isch d Landstrooss, wo vo Züri uf Bärn goot, wy im Norde näbe Langete dure bout worde. Sid 1762 het Langete gmäss eme Dekret vo Bärn, glych wi d Bärner Municipalstedt, frömdi Ware dörfe yfüehre und dermit handle. 1785 isch Langeten e Bierbrouerei bewilliget worde, wüus zwüsche Burdlef u Aarou no keni ggä het. 1793 isch Langete i Handussache de Stedt glychgschtöut worde, das heisst d Chouflüt hei ganz frei döörfe Ware ychoufe. 1822 isch s eerschten Eidgenössische Offizierfescht z Langetu gsi, d Langetaler Offiziersgsöuschaft isch gly drufabe gründet worde. 1823 het dr Pestalozzi i syr berüehmte Langetaler Reed über d Problem vor Voukserziehig im Fabrigzytauter, wo grad agfange het, gredt. 1833 isch d Sekundarschueu gründet worde (di zwöiti im Bärnbiet nach Chlidietu); 1835 isch im obrigkeitleche Zähtespycher d Notfaustube (das isch dr Afang vom hütige Spitau) uftoo worde. 1857 het Langeten e Bahnhof vor Ysebahn-Linie vo Oute uf Buchsi überchoo; die Bahn isch vo dr SCB gsi. 1865 isch s „Oberaargouer Tagblatt“ (ab 1920 „Langetaler Tagblatt“) gründet worde, 1916 het s Stadttheater uftoo, wo dr Langetaler Bürger und Zürcher Stadtboumeischter Arnold Geiser boue het. 1930 isch d Badi scho, 1969 di Oberaargouisch Musigschueu und 1974 d Regionaubiblere Langete.
Ane 1898 hei sech d Gmeinde Langete und Schore vereiniget, d Burgergmeinde si aber säubschtändig blibe. 1919 het me d Gmeindsversammlig düres Parlament, dr Gross Gmeindrat, ersetzt. Ane 2010 hei ou no d Gmeinde Langete und Understeckholz fusioniert.
1913 isch dr erscht Flugtag ufem Flugplatz Langete-Bleibech gsi.
D Langete het ou baar Joor bih schwärem Waätter es Hochwasser brocht. Ane 1975 isch s Johrhunderthochwasser gsi, wo s Stadtzäntrum wider überschwemmt het. D Gmeinde a dr Langete hei e Gmeindschutzverband biudet zur Lösig vor Überschwemmigsfrog. Ane 1991 het me dr Entlaschtigsstolle vor Langete z Madiswil uftoo.
Regierig
D Legislative isch de vierzigchöpfig Stadtrot, wo jede Monet tagt. D Exekutive isch de sibechöpfig Gmeindrot. Stadtpräsidänt isch de Reto Müller (SP), wyteri Mitglider vor Exekutive si: de Markus Gfeller (FDP, Öffentlechi Sicherheit), de Roberto Di Nino (SVP, Finanz und Stüürwäse), de Pierre Masson (SP, Versorgig und Entsorgig, Energy und Umwäutschutz), d Helena Morgenthaler-Baumann (SVP, Kuutur und Sport), de Michael Witschi (FDP, Soziauwäse, Autersfroge und Gsundheit) und de Matthias Wüthrich (GL, Ressort Büudig und Jugend).
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 öpe bi zwänzg Prozänt gsi.
Religion
62,7 Prozänt vo de Ywohner si refermiert, 18,4 Prozänt si römisch-katolisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Naztionaurotswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 12,1 Prozänt, CVP 1,5 Prozänt, EVP 4,8 Prozänt, FDP 16,7 Prozänt. GLP 5,7 Prozänt, Grüeni 7,7 Prozänt, SP 22,7 Prozänt, SVP 22,5 Prozänt, Angeri 6,3 Prozänt.
Gmeindspresidänt vo Langete isch dr Reto Müller (2017).
Wirtschaft
Langete isch e Induschtrystandort, bekannti Firmä wi d Ammann, d Motorex, d Kadi AG, d Porzelaanfabrigg Langete und d Lantal Textiles hei ihre Sitz hie. S Induschtriipotenzial vom Oberargouer Zäntrum isch ou dank der Isebahnlinie vo Oute uf Bärn gross.
Firmegründige:
Ane 1922 isch di kantonali Landwirtschaftsschueu Waudhof boue worde.
Kultur, Kunscht, Büudig
Näbem Kunschthuus Langete isch ou s Design Center Langete e nazionau beachteti Kuuturinstitution.
Angeri Sache sy:
Vouksschueu (Primarstufe und Sek)
Maturitätsschuele:
Sproch u Dialäkt
Bir Voukszöuig 2000 hei vo de 14'078 Ywohner 85,3 Prozänt Dütsch aus Houptsproch aagäh, 0,8 Prozänt Französisch u 3,4 Prozänt Italiänisch.
Dr Dialäkt vo Langete ghört zum Hochalemannische.
Stedtepartnerschafte
Langete het zwöi Stedtepartnerschafte, eine miter Walliser Gmein Brig-Glis und eini mit der italiänische Stadt Neviano. D Stadtpartnerschaft het sech vorauem us em höche Atöu a italiänische Gaschtaarbeiter gää, wo z Langete unger angerem ir Porzellanfabrik Langete, Creation Boumaa, Amme Maschinebou, Lynewäberei Langete und no vüune angerne gschaffet hei. Jedes Johr gits e Schüeleruustuusch, wo d Langetaler im Herbscht uf Neviano chöi und d Nevianesi im Winter uf Langete.
OPAC
En OPAC (Abchürzig vo Online Public Access Catalogue, alemannisch: öffentlig zuegänglige Onläin-Katalog) isch e Bibliotheeggskataloog, wo mä onläin, hüte mäistens über s Internet cha benutze. Sit de 1980er-Joor het er elteri Arte vo Bibliotheeggsskatalöög afo ablööse, hüte het fast jedi Bibliotheegg iire äignig OPAC, wo iire Bestand an Publikazioone verzäichnet und röscherschierbar macht. Bearbäitet wärde OPACs mit Integrierte Bibliotheeggssüsteem. Hüte sin si die maassgääbligi Kataloogart, wo mit Abstand am witiste verbräitet isch.
Jede OPAC het e Daatebangg, wo jedi vorhandeni Publikazioon vo dr Bibliotheegg din as digitals Katalogisat abgspiicheret isch. D Bibliothekar chönne dr OPAC im sogenannte Onläin-Dienstkatalog bearbäite; d Benutzer vo dr Bibliotheegg verwände en anderi Wersion, dr Onläin-Benutzerkatalog. Dä cha mä uf dr Website vo dr Bibliotheegg ufrüefe. Därt het s e Benutzeroberflechi, wo mä über sä d Bestanddäil vo de Katalogisat (Autorenaame, Ditel, Erschiinigsjoor, Schlagwort etc.) cha sueche. Über die richtige Suechbegriff findet mä d Publikazioone, wo mä will.
In Bibliotheegge, wo nonig alli iiri Medie in iire OPAC ufgnoo häi, muess mä für die Beständ immer no die eltere Kataloogarte bruuche. Bim Katalogisiere hänkt mä an d OPAC-Katalogisat immer hüfiger au d Vollteggst vo de Publikazioone.
Gschicht
In de 1980er-Joor häi OPACs d Katalöög, wo denn gängig gsi si, d Zeddelkatalöög, afo verdränge. Am Aafang isch dr Zuegang nume über e lokals Netzwärk mööglig gsi, wo sich s Internet aber am Aafang vo de 1990er Joor verbräitet het, si immer mee Katalöög über über s Internet abrüefbar worde, zerst über e Telnet-Interface oder spezielli Clients und wo sich s WWW vo dr Middi vo de 1990er Joor etabliert het, si d OPACs tüpischerwiis über äigeni, frei zuegängligi Website röscherschierbar, ooni dass mä in d Bibliotheegg muess goo. Metasuechmaschiine wie dr Karlsruejer Wirtuelli Kataloog lön äim gliichzitig in e hufe OPACs sueche, wääred bibliografischi Daatebanke wie WorldCat en OPAC-Oberflechi biete, wo uf e gmäinsami Daatebangg vo vile Bibliotheegge zruggrift.
Walther P99
D Walther P99 isch e Pischtole. Bekannt worde isch d P99 durch dr James Bond Film "dr Morge schtirbt nie", wo si s erstes mol igsetzt worde isch. Im Film "d Welt isch nid gnueg", isch si im 007 si Dienschtwaffe gsi.
Technischi Date
D Walther P99 isch e Dütschi Waffe. Es uffelligs Merkmol isch, dass e Haane feelt. D P99 het stattdesse e innelygende Schlagbolze. Däm si Zueschtand cha me ame chline Schtift erkenne, wo me mit eme Chnopf entspanne cha.
E manueli Sicherig, wie s üblich isch bi de meischte Selbschtladepischtole isch nid vorhande denn d Waffe isch im gladene Zuestand grad schussbereit. Es het e automatischi Sicherig, e Fall Sicherig und e Anti-Stess-Abzug, wo verhindere düije dass sich e Schuss löst, oni das me s will.
Dr Griff ka me wechsle und dr Grössi apasse. Die abgrundidi Form verhindert, das d Waffe sich unter dr Kleidig verhettere ka.
D S&W SW99
Mit dr S&W SW99 produziert Smith und Wesson zäme mit em Walther e Pistole, wo dr P99 glycht, abr zuesetzlich no im Kaliber .45 ACP erhältlig isch. Im Witere gits au P99c, e Kompaktversion von dr P99.
Polizei
2005 isch d Aaschaffig vo 42.000 P99 für d Polizei in Nordrhein-Westfallen beschlosse worde. Erscht nach dr Uslieferig vo der nöie Dienschtwaffe hei si bemerkt, dass si sich, wäg em grössere Holschter, im Dienschtwage vom Typ VW Passat nümm aaschnalle chönne. Jetz dörfe d Polizischte dr Holschter am Hosegurt befeschtige.
Steckbrief
Zivili Bezeichnig:	Walther P99
Militär Anerkennig:	P9
Ysatzland:	       Dütschland, Schwiizerischi Eidgnosseschaft
Härsteller:                   Carl Walther GmbH
Bouland:	Dütschland
Produktionszyt:  1996 bis hüt
Modällart:	P99AS; P99DAO; P99QA; P99C
Waffekategori:	Pistole
Masse
Gsamtlängi:	180 mm
Gsamthöchi:	137 mm
Gsamtbreiti:	32 mm
Gwicht mit leerem Magazin:	0,605 kg
Lauflengi:	102 mm
Technischi Date
Kaliber: 9 mm Parabellum und .40 S und W
Möglichi Magazinfüerig:	15 (früjer 16) Patronen
Mündigsgschwindikeit:	408 m/s
Mündungsenergi:	540 Joule
Zilrichtig:	Kimme und Korn
Gunther Lehmann (Dichter)
Lääbe
Dr Lehmann isch z Lohr ime Huus in dr Goethestroß ufgwachse as Suhn vum Bankchaufmann Hans Lehmann. Är het vu syne Eltere ne humanistischi Bildig kriegt mit Literatur, Musik un Gschicht. Är het Querflete glehrt un isch mit eme Pflanzebstimmigsbuech groß wore. Dr Alldag im Elterehuus hebe altbadischi Grundsätz bregt, wän syy Vater derhaim gsii isch, heb s nume badisch Ässe gee. Sy Mueter isch us em Schwebische chuu.
Noch em Abitur am Lohrer Gimnasium het er an dr Tächnische Hochschuel z Charlsrue bim Egon Eiermann Architäktur gstudiert. Noch em Abschluss as Diplom-Ingenieur het er zerscht no am Lehrstuel gschafft, speter het er z Haidelberch un z Kähl gschafft, Schließli het er si 1964 z Lohr as Architäkt sälbschtändig gmacht. Är het mit syne Mitarbaiter Gebei fir d Induschtry böue un Wohnhyyser, aber au Sportstätte un Schuelgebei. No drei Härzimfarkt, ere Niere- un ere Härzoperazion isch er 1994 in Ränte gange un het het s Biroo an syni Mitarbaiter ibergee.
Syterhär duet er schrybe, uf Hochdytsch un uf Alemannisch, Prosa un Gedicht, nyyn Johr lang jet er au Kolumne uf Alemannisch fir d Lohrer Zytig gschribe. Derzue duet dr Lehmann Musik mache. Är spiilt Gydarre un singt dezue Lieder un macht au Musik mit dr Lohrer Huus- un Stubemusik. Syni Gedicht un Verzellige duet er als uf Lääsige vordrage, au duet er ab un zue Vordreeg halte iber Regionalgschicht. Är isch Mitglid in dr Muettersproch-Gsellschaft (Regionalgruppe Geroldsecker Land) un het au e Zytlang bim Projäkt „Mundart in der Schule“ mitgmacht. Anne 2015 het er Biechli mit Churzgschichte uf Dytsch un Alemannisch unter em Titel „Erlebte Gschichtli un Erinnerunge“ uusegee. . Dr Gunther Lehmann het si scho frie au in dr Bolitik engaschiert. Är isch Grindigsmitglid vu dr Freie Wehler z Lohr gsii, e Zytlang Vorsitzer vum Ortsverband un vu 1984 bis 1989 isch er fir di Freie Wehler im Lohrer Gmairot ghockt.
Är wohnt z Nonnewier in dr ehmolige „Fischerklause“, wun er sälber zue me Fachwärchhuus umböue het. In zwooter Eh isch er ghyrote mit dr Brigitte Lehmann geb. Walter. Mit ihre het er zwai Chinder. Nomol zwai Chinder het er us ere erschte Eh.
Liste der Hausmeier
D Huusmeier si d Regierigschef vo de Merowingerkönig gsi. Si hai scho früeh die datsächligi Macht im Frankeriich gha.
Huusmeier vo Burgund
Vo denn het Personalunion bestande swüschenem Huusmeier vo Neustrie und däm vo Burgund, nume no eimol het s verschiideni Huusmeier z Neustrie und im Burgund ge:
Keskastel
Gschìcht
Kàschel hàt friejer züe dr Grofschàft Soorwerde ghert.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Kàschel ghert zem Rhinfrankisch.
Senslerdeutsch
Seislertütsch isch a Schwyzer Mùndart im Kanton Frybùrg. Si köört zùm höchstalemannische Spraachrum.
Verbriitig
Seislertütsch köört zùm Höchstalemannische, wa i de Schwyz o no bsùndersch im Kanton Walyss, im Bärner Oberlann, im Kanton Graubǜnde ù im Kanton Obwaude verträtte isch. D Aazaau Sprächer vam Seislertütsche isch unklaar, ma cha aber devaa usgaa das es eppa 30 000 ù mee sy.
Woortschatz ù Gramatik
Ds Seislertütscha het ùfgrùnd va de Spraachnööchi zùm Französische vǜu französeschi Wörter ufgnoo ù si soozsääge „yygseisleret“. Ma siit z. B. nit „richtig“, sondern „juscht“ (vam französische „juste“). As wyyst wäge däm (zùm Tǜu) o a äänlecha Spraachbuu wy ds Französischa uuf. Im Gägesatz zù andere alemannische Dyaläkt ziichnet sich di seislertütschi Gramatyk dedǜǜr uus, das hüüfig de Dativ bruucht chùnnt, wa mù a Akkusatyyv erwaarteti, z. B. „I gsee dier“.
Wy i andere Schwyzer Dyaläkt bruucht mù o d Perfekt-Form ùs Vùrgangehiit (Preteerytum gittes nid!) ù ds Preesens fer d Gägewart. Uffallend isch o, das es im Seislertütsche a kis Futur gitt, was i andere Schwyzer Dyaläkt o de Fau isch. Ma probyert mit andere Wörter drùf hiizwyyse, das es i de Zuekùnft isch. So z. B.
Usspraach
Im Seislertütsche gitt es o as paar Lutt, wo mù as bitz andersch usspricht aus im Hochtütsche. Z bemeerke isch o no, das we as Wort mittema Vokau ufhöört ù ds näächschta mittema Vokau aafeet, dezwǜsche no a „n“ yygsetzt chùnnt. So z. B. „I gùgge -n- a Krymy.“ (= „Ich schaue einen Krimi.“). Fougend sy nùme Aagaabe gmacht, we di seislertütschi Usspraach vo de hochtütschi abwyycht:
Byspǜusatz Hochtütsch - Seislertütsch:
Gùgg o büm alemannische Byspǜusatz.
Wörterbuech
Wǜus fer Hochtütschspraachegi ù einegi Schwyzer seer schwer gsyy isch, di Spraach z vurstaa, hetr de Christian Schmutz mittùm Walter Haas zäme, im Jaar 2000 as Seislertütsch – Hochtütsches Wörterbuech gmacht (gùgg o ùnder Lyteratur). I däm Wörterbuech ùnterschiidet mù o zwǜsche verschidene Usspraache va nas paarne Wörter i de Gmiine vam Seislertütsche Spraachrum. Ù bü jedùm Wort stiit d Härkùnft ù no z. B. d Synonyym etc. Va däm häär isches fer Laye seer giignet. Ds Wörterbuech chùnnt ständig wytterentwicklet.
Verwächslig
Seislertütsch chùnnt vo vǜune Schwyzer gär mittùm Walyssertütsche vurwächslet. Das chönnti o devaa cho, wǜu si beidi zù de höchstalemannesche Spraach gkööre. Aber as cha o voorcho, dass a Seisler (o vǜu anderi Schwyzer) ds Walyssertütscha nid verstììt.
Vǜu Schwyzer nene Seislertütsch mengisch o „Frybùrgertütsch“. Di Beziichnig isch aber suboptimal, wǜu mù Seislertütsch im Kanton Frybùrg fasch nume im Seisebezirk redt. Im Seebezirk (ùsser Gùrmùs) redt mù fasch nùme Bärntütsch ù natüerlech o Französisch.
Schießpulver
Schiessbulver isch e Sammelbegriff für Driibmiddel vo Füürwaffe, wo wemm mä sä e chli änderet au as Driibsätz für Raggeete chönne iigsetzt wärde.
Allgemäins
S Schwarzbulver isch s eltiste bekannte Driibmiddel für Füürwaffe und Feststoffrageete und wird au hüte no verwändet. S Nitrozellulosebulver, wo im Gegesatz zum Schwarzbulver us sogenannte rauchschwache Zellulosenitratbulver bestoot, isch hüte wit verbräitet. Zämme mit de Inizialsprängstoff, Sprängstoff, Zündmiddel und pürotechnische Setz ghööre d Schiessbulverarte zu de Explosivstoff.
Frauenbewegung
D Frauebeweegig oder au Frauerächtsbeweegig isch e globali soziali Beweegig, wo sich für d Gliichberächtigung vo de Fraue im Staat und in dr Gsellschaft iisetzt. Si isch im Zämmehang mit de soziale und erziejerische Reformbeweegige vom 19. Joorhundert in Westöiropa und de USA entstande und het sich schnäll in anderi Länder usbräitet. No im 18. Joorhundert, währed de Französische Revolution, het d Olympe de Gouges zuesätzlich zue de Mönsche- und Bürgerrächt au Bürgerinnerächt gforderet und het so d Grundlaag für di spööteri Frauerächtsbeweegig gleggt.