cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alisha Lehmann
mìt dr Nàzionààlmànnschàft
Ìm Jüüli 2015 ìsch d’ Lehmann Tail vu dr Schwiizer U17-Nàzionààlmànnschàft gsìì, wo àn dr U17-Öiropàmaischterschàft ìm Iislànd bis àm Andschpìel glunga-n-ìsch. Doo hàt d’ Schwiiz mìt 2:5 geega Schpània verloora. Àn dr U19-Öiropàmaischtera d’haim ìn dr Schwiiz ìm Jüüli 2018 ìsch àwwer d’ Lehmann mìt dr Schwiizer U19-Mànnschàft ìn dr Vorrunda-n-üüsgschaida. Ìhra äärschta Schpìel zamma mìt dr A-Nàzionààlmànnschàft hàt d’ Lehmann àm 22. Oktoower 2017 z’ Nagano geega Jàpàn gschpìelt —’s ìsch a Test-Schpìel gsìì. Doo ìsch d’ Schwiiz mìt 0:2 gschlààga worra. Ìm Àwrìl 2021 ìsch d’ Lehmann Tail vu dr Mànnschàft gsìì, wo sìch fìr d’ Öiropàmaischterschàft vu 2022 ìm Anglànd kwàlifiziart hàt. Ìm Baraasch-Schpìel geega Tscheechia hàt sìch d’ Schwiiz ìm Älfmääterschiassa duuragsätzt. D’ Lehmann ìsch d’ drìtta Schìtzera gsìì un ìsch mìt’m Schuss ärfolgriich gsìì. Ìm Mai 2022 hàt sa jedoch bekànnt gaa, àss sa uffs Mìtmàcha àn dr Öiropàmaischterschàft verzìchtet hàt, dänn sa hàt sìch „ìn gaischtliger Hìnsìcht nìt berait“ gfühlt hàt.
ìhr Prìwààtlaawa
Àb 2018 ìsch d’ Alisha Lehmann ìn’ra Beziihung mìt dr Schwiizer Nàzionààlschpìelera Ramona Bachmann gsìì. Zamma mìt ìhr ìsch sa ànna 2021 ìm Dokümäntààrfilm Britain’s Youngest Football Boss uff BBC Three z’ sah gsìì. Ìm März 2021 hàt sìch s’ Pààr gtrännt. Sitter Nowamber 2021 ìsch d’ Lehmann ìn’ra Beziihung mìt’m bràsiliànischer Füassbàllschpìeler vun Aston Villa Douglas Luiz.
D’ Alisha Lehmann ìsch aina vu da popüläärschta Füassbàllschpìelerinna-n-uff da soziààla Nätzwark. Uff Instagram hàt sa ìm März 2020 1 Millioon Àbonnanta ghàà, un 4 Millioona ìm Àuigscht 2021. Ìm Jüüli 2022 hàt ìhr Konto 7,8 Millioona Àbonnanta ghàà. Uff Instagram ìsch sa àlso noh-n-em Roger Federer d’ zwaita maischtgefolgta Schwiizer Schportlera un domìt d’ maischtgefolgta wiibliga Schwiizer Schportlera. Sa hàt amol gsajt, àss sa mìt ìhra-n-Àktiwitääta-n-uff Instagram mehr Gald verdiant àls ìm Füassbàll.
Zittersheim
Zìttersche (frz. Zittersheim, dt. Zittersheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Zìttersche ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1335.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Zìttersche ìsch. Zìttersche ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Zìttersche ghert zem Rhinfrankisch.
Basel-Bruderholz
S Quartier Bruederholz isch e Stadteil vo dr Schwyzer Stadt Basel.
Laag
S Quartier ligt uf dr Grossbasler Site vo dr Kantonsgränze, südlig vom Bahnhof SBB in ere reizvolle Hang- und Hügellaag, uf em Bruederholz, eme Höhezug, wo sich vor allem im Baselbiet befindet und wo im Quartier dr Naame gää het. Es isch 259,61 ha gross und isch e bevorzugti Wohngegend, wo öppe 8900 Lüt lääbe.
Gschichtligs
Dr Legände nooch soll e Mönch vo de Barfiessermönch si Orde vorloh ha und in d Wälder usserhalb vo dr Stadt zooge sii. Döt häig er vo denn aa elei gläbt. Me vrmuetet, dass dr Naame Bruederholz vo däre Legände stammt.
Historisch isch s Bruederholz bekannt wägem Gfächt, wo dert in dr Neechi während em Schwoobekrieg vo 1499 gschlage worden isch. Z Riinech stoht s Bruederholzdänggmol, wo draa erinneret.
Am 12. Februar 2006 sin bin ere Volggsabstimmig zwei Zoneänderige abglähnt worde. Die hätte e 0,5 ha grosse Ackerstreife und e 0,4 ha grosse Aateil an Familiegärte in e Zone für zweistöggigi Wohnhüüser gänderet.
Vrkehr
S Bruederholz wiist e guet usbauts Stroossenetz und zahlrichi Fuesswägli uf. Mit de Drämmlilinie 15 und 16 und de Buslinie 37 und 47 isch s Quartier an dr öffentligi Vrkehr aagschlosse.
Münsingen (Württemberg)
Mensenga (dt. Münsingen) ischt a Stadt em Landkreis Reitlenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Mensenga leit auf dr Schwäbische Alb auf dr Mensenger Albhochfleche. D Nochbergmoede vo Mensenga send Aurich, Schälglenge, Mährschdedda, Eegne, Hoegna, Haoaschdõẽ, Gõmmadenga ond Sãnkt Johãnn ond s gmoedfrei Gebiat Guatsbezirk Mensenga. D Gmarkong setzt sich zemme ous 55 % Landwirtschaftsfleche, 31,9 % Wald, 11,6 % Sidlongsfleche ond 1,6 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Mensenga gheret d Stadtdoel Apflschdedda (Apfelstetten), Aogna (Auingen), Bichishausa (Bichishausen), Beddenga (Böttingen), Brẽãmalao (Bremelau), Buddahausa (Buttenhausen), Doddenga (Dottingen), Droelfenga (Trailfingen), Gõndlfenga (Gundelfingen), Hõndrsenga (Hundersingen), Mogalshõẽ (Magolsheim), Mensenga (Münsingen) ond Riada (Rietheim).
Gschicht
Mensenga ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 775.
Verwaltong
Mensenga hot mit dr Gmoede Gõmmadenga ond Mährschdedda a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Mike Münzing.
Dialekt
Dr Dialekt vo Mensenga ghert zom Schwäbisch.
Kabinett Seidel I
S Kabinett Seidel I isch vum 16. Oktober 1957 bis zum 9. Dezember 1958 d Staatsregierig vum Freistaat Bayern gsii. D Regierig isch nei bildet wore noch em Uusdritt vum Gsamtdytsche Block/Bund vu dr Haimetverdribene un Enträchtete (GB/BHE) un dr Bayernbartei (BP) us dr SPD-gfierte Regierig unter em Wilhelm Hoegner. Uusglest het des d Bundesdagswahl 1957, wu d Unionsbarteie dytli gwunne hän. D CSU het dodruf zerscht dr GB/BHE un no d Bayernbartei zum Uusdritt us dr Viererkoalizion vu SPD, GB/BHE, BP un FDP chenne bringe. Am 8. Oktober 1957 isch druf dr Minischterbresidänt Hoegner zruggdrätte un dr Hanns Seidel het e Koalizion us CSU, GB/BHE un FDP bildet, wu ne Stimmemee vu 115 vu dr 204 Sitz im Landdag ghaa het. Noofolger vu däre Regierig isch no dr Landdagswahl 1958 s Kabinett Seidel II wore.
Benken
Benken isch dr Name vo mehrere Schwiizer Ort:
La Punt Chamues-ch
La Punt Chamues-ch (soo amtlich sit em 1. Oktober 2020, aber au scho vorane hüüffig esoo) oder früener offiziell La Punt-Chamues-ch,, italienisch und bis 1943 offiziell Ponte-Campovasto, isch e Gmaind vom Kanton Graubünde.
Geografy
D Gmaind lyt i dr Region Maloja. Si lyt zwüschet Bever und Madulain.
Vo La Punt uus gaat d Bärgstraass über de Albulapass uf Bergün.
Spraach
Z La Punt redt no fasch d Helfti vo de Lüüt Rätoromanisch.
Vermehrung
Vermeerig stoot für:
St Peter's College, Auckland
D' St Peter's College, Auckland isch de gresschde katholische Schuala en Neuseeland und befindet sich z Auckland. Si isch anna 1939 grendat worre. Auf dia Schual gangat allerdengs bloß Buaba em a Alder zwischa 8 ond 13, koine Mädla. Si hot mee als 1200 Schialer. D Schialar ghere zu vile Etnie. 2007 si 51.14% europäisch, 5.60% Maori, 7.29% Samoer, 3.11% vo Tonga, 2.30% Philippiner, 6.30% Inder, 10.10% Chinese, 5.91% Koreaner, 2.38% us andere pazifische Länder, 4.02% us andere asiatische Länder und 1.84% verschidnigi gsi.
Konrad von Stoffeln
Mäister Konrad vo Stoffel (au vo Stoffle etc., sälber het er sich von stoffel maister cunrat gnennt) isch e dütsche Dichder im 13. Joorhundert gsi.
Si äinzigs bekannte Wärk isch Gauriel vo Muntabel oder dr Ritter mit em Bock, e höfische Värsroman über e Stoff us dr Artusepik im Umkräis vo dr Iweinhandlig. Dr Verfasser git aa, ass er si Vorlaag z Spanie gfunde häig ("Zuo hispania ere daz puoch gewan"). Er isch in zwäi spoote Handschrifte überliiferet. Die äinti isch in dr Fürstebärgische Bibliothek z Donaueschinge (hüte Baadischi Landesbibliothek Karlsrue, Hs. Don. 86). Es isch en umfangriicheri Fassig mit 5642 Värs us em 15. Joorhundert. Die anderi befindet sich hüte in dr Uniwersidääts- und Landesbibliothek Tirol. Die isch uf s Joor 1456 datiert, isch chürzer und woorschinlig entstande, wo mä Passaasche im Wärk kürzt oder ganz usgloo het.
Staufen
Staufen isch dr Name vu däne Ortschafte, Bärg un Burge:
Ortschafte:
Bärg:
Burge:
Lueg au:
Hohenstaufen
Hohenstaufen stoht fir:
Fälschligerwyys wird au dr Hochstaufen, e Bärg bi Bad Reichenhall, als 'Hohenstaufen' gnännt.
Horb (Begriffsklärung)
Horb stoht fir die Ortschafte:
Horb isch dr Namme vu däne Persone:
Lueg au:
Dorothea Lüddeckens
D’ Dorothea Lüddeckens (* 1966) ìsch Religioonswìssaschàftlera un Hoochschüallehrera. Sitter 2010 ìsch sa Profassera fìr Religioonswìssaschàfta àn dr Üniwärsitäät Züri.
ìhr Laawa un Kàrriar
D’ Lüddeckens hàt Religioonswìssaschàft, Filosoofii un evànggelischa Gotteslehr àn da Üniwärsitääta vu Mìncha, Würzburg un Bonn gschtudiart. Ìhra Dokteràrwet hàt sa ìwwers Äärschta Pàrlàmant vu da Waltreligioona vun 1893 gschrìewa; ’s ìsch schpeeter àls Büach veräffentligt worra. Ìhra Hàbilitàzioon hàt sa ànna 2008 mìt’ra Àrwet ìwwer d’ Toodesritüààla vu da Parsa z’ Mumbai bschtànda —dia Àrwet ìsch eewafàlls àls Büach ärschìena. Forscha düat sa vor àllem ìwwer religiöösa Kültüüra ìn dr Geegawart, d’ Beziihung zwìscha Religioon un Mediziin, d’ geegawartiga-n-Àschpakta vum Zoroastrischmus so wia-n-ìwwer Toodesritüààla.
Vu 2000 bis 2003 hàt d’ Lüddeckens àm Projakt „Ritüààla un Religioonsgschìcht“ vu dr Diitscha Forschungsgmainschàft (DFG) àn dr Üniwäristäät vu Haidelbarg mìtgmàcht —dàs ìsch a Projakt ìwwer Zoroastrischmus gsìì. Gliichzittlig ìsch sa vu 2001 bis 2003 wìssaschàftliga-n-Àssistantin àm Schtudiagàng Religioonswìssaschàft àn dr Ludwig-Maximilians-Üniwärsitäät z’ Mìncha gsìì. Drnooh ìsch sa vu 2004 bis 2009 Àssistanzprofassera fìr Religioonswìssaschàfta àn dr Üniwärsitäät Züri gsìì. Àn dr saalwa Üniwärsitäät ìsch sa sitter 2010 üüsserordentliga Profassera fìr Religioonswìssaschàfta. Ìhra Lehrkursa sìnn mìt’ra soziààlwìssaschàftliga-n-Üüssrìchtung gepräägt.
D’ Dorothea Lüddeckens ìsch verhiirootet un hàt dräi Kìnder.
Schwangerschaft
D Schwangerschaft (medizinisch Gestazioon oder Graviditäät, latiinisch graviditas) isch dr Zitruum, wo wääred em e befruchdeti Äizälle im Körper von ere Frau zum e Chind waggst. D Schwangerschaft duurt vo dr Befruchdig bis zur Geburt om Durchschnitt 266 Dääg. In de erste acht Wuche noch dr Befruchdig vo dr Äizälle reedet mä vom en Embryo. Wenn emol die innere Organ usbildet si (vo dr nüünte Entwiggligswuche aa) brucht mä d Bezäichnig Fetus oder Fötus.
Vo Schwangerschaft schwätzt mä nume bim Mensch; bi andere Süüger säit män em entsprächende Zuestand Drächdikäit. In dr Mundaart und in dr eltere Sprooch gits no anderi Wöörter für «schwanger» und «drächtig», zum Biispiil trääged / traaged, grooss, in dr Hoffnig, in andere Umständ, i gsäägnete Umständ, in Erwaartig sii oder mit eme Chind goo.
Zum de Chind nid müesse säge, vo woo dass s chöme, het mer ene zem Biispil gsäit, me häi si vom Chindlistäi ghoolt.
Pfronstetten
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 54 % Landwirtschaftsfleche, 39,8 % Wald, 5,4 % Sidlongsfleche ond 0,7 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Pfrãõschdedda gheret d Ortsdoel Digrfäld (Tigerfeld), Geisenga (Geisingen), Huldschdedda (Huldstetten), Pfrãõschdedda, Oechelau (Aichelau) ond Oechschdedda (Aichstetten).
Gschicht
D heitich Gmoe Pfrãõschdedda ischt entstande en dr Gmoereform durch dr Zammeschluss vo dr Gmoede Pfronstetten, Aichelau, Aichstetten, Geisingen, Huldstetten ond Tigerfeld.
Verwaltong
Pfrãõschdedda hot sich mit dr Stadt Hoegna ond dr Gmoe Zwiifalda zom Gmoeverwaltongsverband "Zwiifalda-Hoegna" mit Sitz en Zwiifalda zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Reinhold Teufel.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Pfrãõschdedda ghert zom Schwäbisch.
Aalen
Oole (dt. Aalen) isch a Stadt em Oschta vo Bade-Wirttebärg rund 70 km eschtlich vo Stuagert on 50 km nerdlich vo Ulm. Des isch d Kroisstadt on no dazua d graescht Stadt em Oschtalbkrois un vo dr ganze Region Oschtwirttebärg, wu se a Mittlzentrig davo bilt.
Sait am 1. April 1956 isch Oole Graosa Kroisstadt. Mit dr Gmoind Essenge un Hittlenge hod d Stadt Oole a Verwaltigsgmeinschaft vereibart.
Geografischa Lag
Oole ligt em Dal vom obere Kocher no em Ausditt aus dr eschtlicha Schwäbischa Alb, mo sich vo Oole im Oschluss an d sognannda Oolener Bucht ausbroidet. Em Stadtzäntrig mindet dr Fluss Ool in dr Kocher.
Nerdlich vo dr Stadt schliast sich d Landschaft vo de Ellwanger Bärg o. Dr Kocher kommt vo Oberkoche her im Siada en d Stadt nae, durchfliast derno Richtig Norde dr Stadtbezirk Onderkocha, derno d Kernstadt ond dr Stadtbezirk Wasseralfenga on laeft em Norda aus dr Stadt wider naus Richtig Hittlenga. In dr Näha vo Oole entsprengat ao d Fliss Rems (bai Essenge, weschtlich vo Oole) un d Jagscht (bi Onderschnoeda, eschtlich vo Oole), mo boide, wie dr Kocher ao, Näbefliss vom Negger senn.
Dr Marktplatz en dr Innastadt ligt uf 430 m i. NHN. Dr diefscht Punkt im Stadtgebiet isch dr Kocher uf 378 m i. NHN, dr hegscht Punkt isch dr Gipfel vom Greänberg bai Onderkocha aufra Hea vo 733 m i. NHN.
Nochbergmeine
Die Stedt un Gmeine gränzen an d Stadt Oole. Si wären im Uhrzeigersinn vu Side uus ufzellt, in dr Chlammere stoht d Entfärnig vum jewylige Stadtchärn zum Oolener Stadtchärn (Luftlinie):
Oberkoche (6 km), Essenge (6 km), Megglenge (10 km), Heichlenge (11 km), Abtschgmẽnd (9 km), Nuiler (10 km), Hittlenge (6 km), Raenao (10 km), Weschthouse (9 km), Looche (12 km), Bopfeng (20 km) un Nääres (20 km) (alli Oschtalbkrois), derzue Hoedna (18 km) un Kengisbronn (10 km) (beidi Landkrois Hoedna).
Stadtgliderig
S Stadtgebiet vu Oole bstoht us dr Chärnstadt, dr 1938 yygliderete Gmei Onterrombach un dr Gmeine, wu im Ramme vu dr Gebietsreform in dr 1970er Johr yygmeindet wore sin: Dewange, Ebnat, Fachsefeld, Onterkoche, Waldhouse, derzue isch au d Stadt Wasseralfenge yygmeindet wore, wu scho anne 1972 d Gmei Hofe derzue yygmeindet woren isch. D Gmeine, wu erscht bi dr Gebietsreform yyglideret wore sin, wäre au „Stadtbezirk“ gnännt un sin au Ortschafte im Sinn vu dr bade-wirttebärgische Gmeindsornig, des heißt si hän e eigene Ortschaftsrot, wu bi dr Kommunalwahle gwehlt wird, mit eme Ortsvorsteher as Vorsitz.
Willy Hege
Dr Willy Hege (* 24. Januar 1907 z Baasel; † 10. August 1976 z Baasel) isch e Schwizer Bildhauer und Goldschmiid gsi.
Aalen
Stadtgliderig
Zue dr Chärnstadt vu Oole un zue dr yygliderete Gmeine ghere ne Huffe Deilortschafte, wu zem Deil au vum Ruum här abdrännt sin. Vili vu däne hän e langi eigeständigi Gschicht. Anderi sin as neji Böugebiet aagleit wore un hän ei eigene Namme iberchuu, vilmol aber keini feschtgleite Gränze.
Zue dr Stadt Oole ghere die Deilort:
Ruumblanig
Oole bildet e Mittelzäntrum in dr Region Oschtwirttebärg. Zum Mittelberaich Oole ghere d Stedt un Gmeine im zäntrale un eschtlige Deil vum Oschtalbkrois: Abtschgmẽnd, Bopfeng, Essenge, Hittlenge, Kirchen, Looche, Nääres, Oberkoche, Riesbirg un Weschthouse. Verflächtige git s mit em rund 30 Kilometer eschtli glägene, Nochbermittelzäntrum Nearle z Bayern.
Gschicht
Oole ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1136 als Alon, dr Weiler Hammerstadt 839 als Hamarstat.
Willy Hege
Lääbe und Wärk
Im Willy Hege si Vater isch e Flachmooler gsi, si Mueter het Milidäärmäntel gnäit. Si Mueter und si Brimarleerer August Brotbeck häi si Kreatividäät unterstützt. Noch dr Realschuel het dr Hege e Goldschmiidleer z Baasel aagfange. Glichzitig het er au s Handwärk vom e Silberschmiid gleert. Noch dr Leer het er drei Joor lang as Goldschmiid gschafft und het an dr Kunstgwärbschuel Baasel Kürs im Zäichne gnoo. Er het e Zitli lang sis äugene Gschaft ghaa, het s aber bald ufgee. Er het denn as Muurer, Schlosser, Mooler, Dekoratöör und Handlanger in ere Stäihauerei gschafft. Bi dr Renowazioon vom Baasler Dootedanz an dr Bredigerkiirche het er e groosse Däil vo de Kopie gmacht.
Hasle LU
Hasli (amtlech Hasle) esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Äntlibuech im Kanton Lozärn, Schwiiz.
Willy Hege
Lääbe und Wärk
Im Hege si Fründ, dr Künstler Ernst Georg Heussler (1903–1982), won er mit em en Ateliee däilt het, het em Muet gmacht si äignig Wääg as sälbtändige Künstler z goo. Si häi zämme iiri Wärk usgstellt und dr Hege het beschlosse, sich ganz dr Bildhauerei z widme. Er isch in d Marmorstäibrüch vo Carrara gange und in d Stäibrüch in dr Schwiz, zum d Stäi z finde, wo guet gnueg für en gsi si. Usser mit Marmor het dr Hege mit Chalch- und Sandstäi gschafft, für groossi Flechene het er Granit brucht. Am Aafang vo sinere Bildhauerkarriere het dr Hege vor allem Wärk mit abstrakte Forme gmacht, aber nodinoo het er figurativ-naturalistisch afo schaffe. Im Hege si Motto isch gsi: «Der Künstler muss sich nach den äusseren Gegebenheiten aus-richten», und eso het er zerst d Umgääbig aagluegt, wo vorgsee gsi isch, und dr Stäi het d Richdig vo de Forme aagee.
Aalen
Verwaldong
Oole hot mit dr Gmoede Essenge ond Hittlenge a Verwaldongsgmoeschaft vereibart.
Dr OberSchuldes vo Oole ischt dr Thilo Rentschler.
Willy Hege
Lääbe und Wärk
Dr Hege het sich mit Akt- und Chopfstudie beschäfdigt und an Wettbewärb mitgmacht. So het er 1939 au si ersten Ufdraag für e Springend Lachs oder Springend Fisch, wo d erst Briis vom Baasler KUnstkredit gsi isch und wo mä an dr Solitüüd-Bromenade z Baasel cha gsee. Im gliiche Joor het er d Ruth Erikson ghürootet und si häi drei Döchder gha.
Schauenburg
Schauenburg isch dr Name vu däre Ortschaft:
Hasle LU
Gschicht
Hasli esch zom erschte Mau gnamsed worde im Jahr 1236.
Franz Schubert
Biografii
Im Schubert si Vater Franz Theodor (* 1763 z Neudorf in Nordmääre, hüte Vysoká) isch e Leerer und Schuelläiter gsi. Mit fümfi het dr Schubert vo sim Vater afo Muusigunderricht übercho. Won er sibni gsi isch het er bim Michael Holzer, em Kapällmäister vo dr Pfarrchille z Liechrdaal, won er uf d Schuel gangen isch, gleert Orgle spiile.
Schauenburg
Schauenburg stoht fir:
Franz Schubert
Biografii
1808 isch er wäge sinere schööne Stimm in d Wiener Hofkapälle und in s kaiserlige Konvikt ufgnoo worde. Im Konvikt häi em dr Wenzel Ruzicka und spööter dr Antonio Salieri s Komponiere biibrocht.
Reproduktion
As Reprodukzioon wird e Vorgang bezäichnet, wo bin em öbbis vervilfältigt wird, und vilmol au s Resultat vo däm Vorgang, d Kopii, wo entstande isch. Bsundrigs im Zämmehang mit soziale Süsteem verstoot mä under Reprodukzioon nid nume, wenn e Kopii härgstellt wird sondern au, wenn e Zuestand ufrächt erhalte wird.
Schauenburg
Schauenburg isch dr Familiename vu däne Lyt:
Franz Schubert
Biografii
1813 isch er zrugg zu de Eltere go lääbe. und het si Sinfonii Nr. 1 D-Dur gschriibe. 1814 het er sim Vater bim Underrichde afo hälfe. Si ersti Opere Des Teufels Lustschloß und si Mäss Nr. 1 F-Dur het er au in däm Joor gschriibe und non e baar Stroichkwardett, chürzeri Instrumentalwärk, dr erst Satz vo sinere Sinfonie Nr. 2 B-Dur und mea as zwanzig Lieder, drunder Gretchen am Spinnrade (us em Faust vom Goethe) oder intressanti Experimänt wie d Ballade Der Taucher (noch em Schiller).
Hasle LU
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 4,8 % gläge.
Franz Schubert
Biografii
1815 het er zwäi Sinfonie, d Sinfonii Nr. 2 B-Dur und Nr. 3 D-Dur fertig komponiert, zwäi Mässe, d Opere Der vierjährige Posten, Fernando und Claudine von Villa Bella und no zwäi, wo nid fertig worde si. Drzue si no s Striichkwardett g-Moll, vier Sonate und e baar Komposizione für s Klavier choo und fast 150 Lieder.
Hasle LU
Religion
93,7 % vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii, 3,2 % evangelisch-reformiert.
Franz Schubert
Biografii
D Verlaag häi sini Wärk nid welle uusegee und denn 1816 het en dr Franz vo Schober zu sich iiglaade, für dass er chönn in Rue komponiere, und dört het er d Goethe-Ballade Erlkönig, d Prometheus-Kantate, die bäide Sinfonie Nr. 4 c-Moll (die „Dragischi“) und Nr. 5 B-Dur und d Mäss Nr. 4 C-Dur gschriibe un no vil mee.
Reproduktion
Wenn e Süsteem mee as äi Noochbildig (Kopii, Replikat) vo sich sälber cha erzüüge, denn isch e Waggsdum bzw.Vermeerig mööglig. Wie schnäll die isch, wird mit dr Reprodukzioonsroote gmässe. Wenn s kä Widerstand gege s Waggsdum bzw. d Vermeerig git, chunnt s zum ene exponenzielle Waggsdum.
Aalen
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Willy Hege
Lääbe und Wärk
Vo 1943 bis 1946 isch si monumentals Wärk für e Rudolf Gelpke entstande, dr Gelpke-Brunne mit der Galionsfigur us Chalchstäi vor em Rhiihaafebecki 1 z Chläihünige. Gliichzitig het er Münze und Medallie in Goldschmiidaarbet gmacht. Immer wider het er an Wettbewärb mitgmacht, und au immer wider emol gwunne.
Aalen
Bildig
Derzue verschideni privati Schuele.
Dialekt
Dr Dialekt vo Oole ghert zom Schwäbisch.
Franz Schubert
Biografii
Wil er immer no nüt verdient het, häi em sini Fründ ghulfe und er het 1817 d Klaviersonate (a-Moll D 537, As-Dur D 557, e-Moll D 566, Des-Dur D 567, fis-Moll D 570, H-Dur D 575) und e baar vo sine bekanntiste Lieder gschriibe (Ganymed, Der Tod und das Mädchen, Die Forelle usw.).
Willy Hege
Lääbe und Wärk
35 Joor lang het dr Hege für s Larvenateliee vom Adolf Tschudin gschafft. Dä het d Idee ghaa, vo bekannte Baasler Künstler Entwürf für sini Larve z bstelle, u. a. vom Hege, vo dr Irène Zurkinden, Otto Abt und em Max Wilke. In dere Zit het er 1500 Basler Künstlerlarve gmacht. immer am Fastnachtsdienstig het dr legendäri Künstlerball vo dr Grubbe 33 in dr Kunsthalle Baasel stattgfunde. 1941 isch dr Hege in die Künstlergrubbe ufgnoo worde, het sä aber 1957 wider verloo und isch in d GSMBA iidräte.
Um 1946 het er dur e Roman Boos d Antroposofii vom Rudolf Steiner kennegleert und afo schetze. Si het sini witere Lääbensinhalt immer sterker afo beiflusse und isch zum Läitfaade vo sinere künstlerische Däätigkäit worde. Im Ufdraag vom Ilja Duwan, won e anthroposofische Schauspiiler gsi isch, het dr Hege zsämme mit em Alfred Bieri und em Archidekt und Künstler Albert von Baravalla (1902–1983), 1967 dr «Marianusruum» z Bärn noch em Vorbild vom groosse Kuppelruum vom erste Goetheanum chönne gstalte.
Dr Hege het sich in de letschte Joor vo sim Lääbe intensiv mit de Wääse und Chreft vo de Blaneete und de Dierkräiszäiche beschäfdigt und sini Iisichte u. a. si in zwölf Stäiblastigge, wo noch de Stärnbilder vom Dierkräiszäiche gstaltet gsi si, und in siibe Metallplastigge gflosse. Die stöön hüte as Leigoob in dr Lukasklinik z Arlese.
Franz Schubert
Biografii
Im Januar 1818 isch ändlig öbbis von em verläit worde, s Lied Erlafsee (D 586).
Von Anfang Juli bis Mitte November 1818 isch er bi dr Familie vom Groof Johann Carl Esterházy z Ungarn Sing- und Klaviermäister gsi und het für d Komtesse Marie und Caroline vierhändigi Stück und Lieder gschriibe und spööter si Sinfonii Nr. 6 in C-Dur. Zrugg z Wien het er zwäi Joor lang bim Johann Mayrhofer gläbt.
In de Joor druf het er zwar weniger gschriibe, drfüür het er si Stil witerentwigglet. Er het es Oratorium Lazarus afo schriibe, dr 23. Psalm für Chor mit Klavierbegläitig verdoont, und dr Kwardettsatz in c-Moll komponiert. Zwäi vo sine Opere si ufgfüert worde, s Singspiil Die Zwillingsbrüder am 14. Juni 1820 am Theater am Kärntnertor und Die Zauberharfe am 19. August im Theater an der Wien. Wo denn si Fründ, dr Johann Michael Vogl, dr Erlkönig im ene öffentlige Konzärt gsunge het, het dr Verleeger Anton Diabelli e baar Wärk vom Schubert veröffentligt.
Er het jetz vo sim Komponiere au chlnne lääbe. 1821/22 het er mit em Opus 1–7 und 10–12 öbbe 800 fl. Konventionsmünze verdient, won er zum Vergliich as Hilf vo Sim Vater im Joor nume 80 fl. bechoo het. Dr Otto Erich Deutsch het im Schubert si Iikomme zwüsche 1822 und 1828 uf öbbe 7000 fl. Konventionsmünze gschetzt. Mit Muusig für s Theater het er aber käi Erfolg gha.
Reproduktion
Bi Lääbewääse reedet mä vo vegetativer und generativer Vermeerig und vo gschlächtliger und ungschlächtliger Furtpflanzig.
Hasle LU
Politik
Dr Gmeindspräsident vo Hasli esch dr Bruno Schnider-Roos (Stand Februar 2016).
ABBA
ABBA isch e schwedischi Popbänd. D Gruppe isch z Stockholm anne 1972 vu dr vier Musiker und Musikerne Agnetha Fältskog, Björn Ulvaeus, Benny Andersson un Anni-Frid Lyngstad grindet wore. Ire international Durbruch hän 1974 si mit em Siig bim Eurovision Song Contest mit em Lied Waterloo ghaa. Mit rund 400 Millione verchaufte Tondreger zelle si zue dr erfolgrychschte Band vu dr Musikgschicht. Endi 1982 het d Bänd bekannt ge, as si e Pause in ihrere musikalische Zämenarbet iilegge wänd. Ufglest hän si sich offiziell nie. 2010 isch ABBA in d Rock and Roll Hall of Fame ufgnuu wore.
Hasle LU
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 0,7 % gläge.
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 1701 Iiwohner 96,4 % Dütsch aus Houptsprach aagää, 0,2 % Französisch, 0,5 % Italienisch ond 2,9 % anderi Sprache.
Z Hasli redt mer en Dialäkt, wo scho ganz naach am Bärntütsch isch.
Franz Schubert
Biografii
Dr Schubert isch mit em Alter dick worde und het immer wider z vil gsoffe. Im Dezämber 1822 isch er ärnsthaft chrank worde. D Schubertforscher nämme aa, ass er sich e Gschlächtschranket zuezooge het, woorschinlig Syphilis.
1822 het er d Mäss Nr. 5 As-Dur fertig gschriibe und d Sinfonii in h-Moll aagfange. Si erste berüemt Liederzüklus Die schöne Müllerin stammt us em Joor 1823, d Variazioone uf Trockne Blumen und zwäi Striichkwardett in a-Moll und d-Moll (Der Tod und das Mädchen) us em Joor 1824.
Im Früelig 1824 het er si Oktett F-Dur gschriibe. Denn isch er bis zum Herbst wider für d Esterházys gschafft und für die 19-jööhrigi Komtess Caroline die drei Lieder „Ungeduld“, „Morgengruß“ und „Des Müllers Blumen“ us dr Schöne Müllerin komponiert, die zwäihändigi Mélodie hongroise D 817 und die vierhändigi Klaviersonate D 812, s Grand Duo. Für d Grööfin Rosine Esterházy het er s „Gebet“ vom Friedrich de la Motte Fouqué als Vokalkwardett verdoont.
1825 isch er uf Oberöstriich und het dürt an dr Grooss Sinfonii C-Dur gschafft und sini Klaviersonate D-Dur (D 850) gschriibe. Vo 1826 bis 1828 het er fast die ganz Zit z Wien gläbt. Am 26. Merz 1828 sis äinzige öffentlige Konzärt gee, und 800 Gulde Wiener Wäärig (320 fl. Konventionsmünze) draa verdient.
Er het no mee Striichkwardett komponiert, Klaviersonateund si bekanntists gäistligs Wärk, die Dütschi Mäss. 1827 het er dr Liederzüklus Winterreise gschriibe, d Fantasii für Klavier und Violine und die bäide Klaviertrios in B-Dur und Es-Dur, 1828 d Mäss Nr. 6 Es-Dur, s Striichkwintett C-Dur (D 956), d Klaviersonate Nr. 19 bis 21 (D 958–960) und e Liedersammlig, wo noch sim Dood veröffentligt worde isch und dr Naame Schwanengesang überchoo het.
Im Novämber 1828 isch er chrank worde und isch am 19. Novämber gstorbe, woorschinlig an ere akute Infekzionschrankhet wie Typhus abdominalis. Er isch uf em Währinger Friidhof in dr Nööchi vom Ludwig van Beethoven sim Graab begraabe worde.
Wärk
D Nummerierig vo de Wärk vom Schubert noch em Deutsch-Verzäichnis wird mit dr Abchürzig D bezäichnet.
Lieder
Öbbe 600 Lieder, drunder
Sinfonie
12 Sinfonie (fümf unvolländet)
Weblingg
Literatur vom und über e Schubert
Akustischs
Noote
Győr-Moson-Sopron
Győr-Moson-Sopron (IPA:, ungarndütsche Name: Raab-Ödenburg-Wieselburg) isch e Komitat im üsserschte Nordweste vo Ungarn. S litt an de slowakische und östrychische Gränze, usserdem gränzt's an Komárom-Esztergom, Veszprém und Vas. De Komitatssitz heißt Győr.
Geografy
Győr-Moson-Sopron setzt sich uss drei Gebiet zämme: uss em Ungarische Mittelgebirge, em Alpeostrand und de Chleine Ungarische Diefebeni (Kisalföld). De höchst Punkt isch z Bakony uff em Kőris-Berg (709 Meter). Er isch au de höchst Punkt vo Veszprém, wyl er an de Gränze litt.
Im Komitat hät s wenig Minerale.
Durch Győr-Moson-Sopron fließe d Raab, d Donau und d Rábca.
Gschicht
Győr-Moson-Sopron isch 1950 uss de beide Komitat Győr-Moson und Sopron gründet worre. D Gränze, wo im Johr 1950 bi-n-re Reform festglegt worre sin, chömme von re friehnere Uffdeilig vo Ungarn. 1921 sin d Komitat Moson und Sopron zweideilt worre, ihri westlige Deil sin zum nördlige Deil vom östrychische Burgeland worre. 1921 bis 1945 sin Győr und Moson Deil vom vorläufig und administrativ vereinte Komitat Győr-Moson-Pozsony; säll isch 1945 numme no Győr-Moson gnännt worre. D Gränze hän sich 1947 gändert, wyl sällemols de Ungarisch Frydesvertrag underzeichnet worre isch. Lut sällem hät Ungarn drei Dörfer im Norde vo Győr-Moson an Tschechie verlore. Zwar isch Győr d Hauptstadt vom Komitat, kulturäll gseh isch aber au Sopron e wichtigi Stadt. Im Komitatsgebiet litt Hegyeshalom, de wichtigst Gränzübergang vo Ungarn.
Bis 1990 isch s Komitat numme Győr-Sopron gnännt worre.
Tourismus
Di meiste Seheswürdigkeite vom Komitat findet mer in de Städt oder in de Nöchi vo sälle, es git aber au abgschydeni Dörfer, wo d'Touriste chönne bsüeche. Bsunders bekannt isch under sälle s Dorf Ravazd, am uff em Wäg vo Győr an de Blattesee litt. De Legänd noch soll e Quelle z Ravazd dört entsprunge sy, wo de Chönig Béla IV. im Johr 1241 uff de Flucht vor de Tatare grujjt und sy Schwert in de Bode gstoche hät. Über säller Quelle isch im Johr 1792 e Dänkmol uss Marmor errichtet worre. Nit wit devo isch e Museum.
Nit numme d'Gschicht, sondern au d'Chuchi vo Győr-Moson-Sopron isch bekannt. Bsunders de Abau vo Wy hät e langi Dradition; er hät scho immer e wichtigi Rolle in de Wirtschaft vo de Region gspylt. Im Johr 1297 hät de Chönig András III. de Stadt Sopron s Patänt für de Wyhandel gee. Hütt spylt de Wy au in de Tourismus-Branche immer meh e wichtigi Rolle; jöhrlig git's Verastaltige und Usstellige rund um de Wy.
Au unberiehrti Natur isch im Komitat Győr-Moson-Sopron z finde. D'Naturschutzgebiet Fertő und Hánság umfasse e Gebiet vo öbbe 1200 bzw. 400 Quadratkilometer. Anderi Naturschutzgebiet wie d'Schlossparks sin au vo Mänsche gmacht worre. Di eine sin wit eweg vo de Städt, anderi werre vo-n-re Gmeind umschlosse.
Ungarndütschi Ortsnämme
Ungarndütschi Ortsnämme im Komitat Gyõr-Moson-Sopron
Burg Staufen (Schwarzwald)
D Burg Staufe lyt in ere exponierte Lag uf eme Biel in Ortslag - s'Staufemer Bergli - im Norde vu dr Stadt Staufe im Bryysgau im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg.
Gschicht
Fund un Uusgrabige wyyse druf aane, ass scho in dr Remerzyt uf em Biel an dr Stell vu dr hitige Burgruine ne Wachdurm gstanden isch.
Die Burg stammt wahrschyns us em frieje 12. Johrhundert un isch vu dr Herre vu Staufe ufböue loo wore. Dr Adalbert vu Staufe het um 1100 s Burghaus ufrichte loo. In ere Urkund vu anne 1248 wird d Burg Staufe s erscht Mol gnännt.
Gäldmangel un erfolglosi Fehde vu dr Herre vu Staufe geg di noch Stadt Fryybeg hän im 14. Johrhundert derzue gfiert, ass Fryybeg yyfluss iberchuu het uf dr Burg Staufe. In dr Johre 1327 un 1337 het d Stadt Aadeil an dr Burg chenne ufchaufe un e sognännt Effnigsrächt chenne dursetze. Dodermit isch s ibrige Burgbsitzer verbotte gsi, vu dr Burg uus ebis gege d Stadt Fryybeg z unterneh. Si hän au Aktione vu dr Stadt miesse unterstitze un d Burg het alliwyl miesse ufstoh fir ihri Truppe.
Mit em Georg Leo vu Staufe isch 1602 s Gschlächt vu dr Herre vu Staufe uusgstorbe. Syter anne 1607 isch d Burg nimmi bewohnt gsi.
D Burg Staufe, wu nimi verdeitigt woren isch, isch im Dryssgjehrige Chrieg vu schwedische Truppe bsetzt wore un anne 1632 vun ene niderbrännt un gschlisse wore.
Im Johr 1896 het d Stadt Staufe d Ruine ufgchauft un si renoviere loo. 1954 un 1960 isch si nonemo renoviert wore. Hite sin vu dr Burg no d Umfassigsmuure erhalte.
Fouesnant
Fouesnant (bretonisch Fouenant) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Gschicht
Fouesnant isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1022 as Fuinant (1038 Foenant, 1084 Fuenant, 1233 Foesnen, 1294 Foynant).
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Fouesnant ghert zem Bretonisch.
Gemeinden des Kantons Thurgau
De Kanton Thurgau het 80 Gmainde (Stand Dezember 2012).
D Bezirkshauptort sind i de Lischte unde fett markiert.
Lueg au: Bezirk vom Kanton Thurgau
K
1 D Gmarkig Tägermoos wo zu Konstanz ghört, befindet sich uf Thurgauer Hohaitsgebiet.
10. Januar
Dr '''10. Jänner''' isch dr 10. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 355 (in Schaltjohr 356) Däg bis zum Änd vum Johr.
Biel-Benken
Biel-Bängge (hochdytsch Biel-Benken) isch e politischi Gmeind im Bezirk Arlise vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz.
Lag
Biel-Bängge ligt im Leymetal uff 317 m ü.M. am Ytritt vom Birsig uff Schwiizer Bode ganz im Nordweschte vom Kanton an dr Ussegränze vo dr Schwiiz. Es gränzt an Frankryych mit de Gmeinde Leyme und Neuweiler, an Kanton Soledurn mit Bättwil und Witterswil und an d Baselbieter Nochbergmeinde Oberwyl und Därwyl.
Wappe
S Wappe vo Biel-Bängge hett uf rotem Grund fünf silbrige Wecke (gliichmässigi Parallelogramm). Es isch s ehemoolige Wappe vo Bängge und s Familiewappe vo de Schalers. Biel hett bis 1971 s gliiche Wappe aber mit umdraite Farbe gha.
Gschicht
D Gmeind bestoot us de zwei alemannische Siidlige Biel (Benken minor) und Bängge (Benken maior, au Benchon). Sii sin sit em 13. Joorhundert im Bsitz vom Basler Rittergschlächt Schaler gsi. 1526 sin d Ort an d Stadt Basel verkauft worde. Noch dr Reformation 1529 hän sich Biel und Bängge zue einere einzige Pfarrei zämme gschlosse und statt de beide Dorfkapälle hett me 1621 z Bängge e neui Chile baut. Im Drissgjöörige Krieg isch es beide Deerfer nid besser gange als de andere im Umland. Sii sin plünderet und in Brand gsteckt worde. Bim Usbruch vo dr franzeesische Revolution ischs Dorf Zuefluchtsort fyr Jude uss em noche Sundgau gsi.
Am 1. Januar 1972 hän sich die beide bis do ane unabhängige Gmeinde Biel und Bängge zämme gschlosse und sin sithär ei politischi Gmeind.
Rudolf von Tavel
Dr Rudolf von Tavel (* 21. Dezämber 1866 z Bärn; † 18. Oktober 1934 z Bärn) isch e Schwyzer Schurnalischt un Schriftsteller gsi.
Läbe
Dr von Tavel isch Suhn vun ere alte Bärner Patrizierfamilie gsi, sy Vater Alexander von Tavel (1827–1900) isch Großrot un Burgerrotsschryber gsii, sy Mueter Julia Katharina Mathilde (1834–1913) isch e von Wattenwyl gsii. No dr Schuel z Bärn het er Jura studiert z Lausanne, z Leipzig un z Berlin un het 1891 z Heidelbärg promoviert. Bis anne 1916 het er as Schriftleiter bim Berner Tagblatt gschafft, derzwische vu 1896 bis 1905 as Diräktionssekrektär bi dr Schwyzerische Mobiliarversicherig. Am 10. Mai 1894 het er d Bertha Marie Adelheid Stettler (1874–1966) ghyrote. Vu 1903 bis 1927 isch er Mitglid vum Erwyterete Komitee vu dr Evangelische Gsellschaft vum Kanton Bärn gsi.
Ab 1920 isch er as freje Schriftsteller uf syym Landsitz am Bärner Stadtrand gläbt. Syyni Biecher het er in dr Hauptsach uf Bärndütsch gschribe. Si zelle hite no zue dr meischt gläsene Dieläktwärch in dr Schwyz.
Dr Nooloss vum Rudolf von Tavel wird in dr Burgerbibliothek Bärn ufbhalte. Syy Grab isch uf em Bärner Schlosshaldefridhof.
Kanton Landivisiau
Dr Kanton Landivisiau (breton. Kanton Landivizio, frz. Canton de Landivisiau) isch e Kanton im Arrondissement Morlaix im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Landivisiau.
Alterswil
Auterschwüu isch e Gmeind im Sensebezirk vom Kanton Friburg.
Geografii
Auterschwüu liit 8 Kilometer öschtlech vo dr Kantonshouptstadt Friburg uf em Friburger Hügelland. Im Süde goot d Gmeindgränze der Galtera noo. Der höchscht Punkt vo dr Gmeind isch im Oschte vom Gmeindbann bi Ober Maggebärg (903 m ü. M.) grad oben am töife Tobel vo der Seise.
Kanton Landivisiau
Gmaine
Dr Kanton Landivisiau bstoht us 19 Gmaine:
Alterswil
Geografii
Auterschwüu het es baar i de Hügel verdeilti Wiuer und Ghöft: Galtere, Seeli, Mure, Wolgischwüu, Beniwüu, Geriwüu, Heimbärg, Hergarte, Ober Maggebärg, Wenglischwüu und Wilersguet.
Gschicht
Der Name vo Auterschwüu isch ane 1228 i dr Form Vilar Altri s erschte Mol erwäänt worde. Uf emene Felssporn über dr Seise isch im Midduouter sid em 12. Joorhundert d Burg Maggebärg gsi. Das isch die zwöite Burg vo de Herre vo Maggebärg gsi, wo scho de Herzöög vo Zähringe dient und es baar Mol der Schultheiss vo Friburg gstellt hei.
Kanton Landivisiau
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 hän die Gmaine zum Kanton ghert: Bodilis, Guimiliau, Lampaul-Guimiliau, Landivisiau (Hauptort), Plougourvest, Plounéventer, Saint-Derrien un Saint-Servais.
Alterswil
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 3,9 % gläge.
Religion
71,9 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 16,8 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 1881 Yywoner 93,8 % Tüütsch aus Hùùptspraach aaggää, 2,3 % Franzöösisch ù 3,9 % anderi Spraache.
De seislertüütsch Tialäkt va Alterschwüu ghöört zum Hööjschtalemannisch.
Andrea Haufe
D Andrea Haufe (* 10. Septämber 1953 z Fryburg) isch e dytschi Designeri, Illuschtratoori un Verleegeri.
Lääbe un Wiirke
D Andrea Haufe isch uf do Frei Waldorfschuel z Fryburg gange, ire Abituur het si am Gimnaasium z Reichersbeuern z Bayern gmacht.
Scho in frieje Joor het si iri grooß Lyydeschaft entdeckt, d Liebi zue Dier. D Haufe isch zeerscht Dierpfläägeri fir Orang-Utan un Schimpanse im Tierpark Hellabrunn z München woore, voreb si z Fryburg aagfange het Foorschtwisseschafte un Germanischtik studiere.
S isch lengeri Zyt au z Brasiilie gsii. Z Rio de Janeiro isch si Szeenefotograafi bim brasiliaanische Juugedfilm (J. B. Tanko Filmes) gsii. Noch ere Buechhändlerleer z Fryburg isch si Verleegeri woore. Syter anne 1990 designed un illuschtriert si Chinderbilderbiecher, T-Shirt, Uure, Boschtchaarte, Chunschtchaarte, Kaländer, CD-ROM.
Di eerschte effetlige Chunscht-Uusstellige het d Andrea Haufe Ändi 1990er-Joor gmacht. D Andrea Haufe isch Voorsitzeri im Byyroot vu dr Haufe-Gruppe.
D Andrea Haufe läbt z Fryburg.
Chanson
Chanson [] (frz. Lied) bezäichnet im dütsche Sproochruum im Allgemäine e liedhafts musikalischs Schãnr, wo im franzöösische Kulturkräis verwurzlet isch. D Lieder wärde im Allgemäine vom ene Sänger oder ere Sängere mit instrumentaler Begläitig gsunge. Es git aber au z Dütschland e vilfältigi Chansondradizioon, wo aber immer im Schatte vom Schlager gstande isch. Starki Chansondradizioone git s zum Däil in de Benelux-Länder, in dr Schwiz und in de franzöösischsproochige Däil vo Kanada. S Chanson het au vili Paralleele zum italiänische Canzone.
Andrea Haufe
Stiftig
Anne 2002 isch d Andrea Haufe Stiftung grindet woore. Dr Schwäärpunkt vu dr Stiftig lyt in dr Feerderig vu soziaale Hilfsprojäkt, wuvor allem Chinder un Dier gwidmet sin. Di finaziälle Mittel doderfir stamme us Spände un us allne Yynaame vum Chunschtschaffe vu dr Andrea Haufe.
Chanson
Dr Begriff
D Ursprüng vom Chanson gönge bis wit ins Middelalter zrugg. Scho früe häi sich zwäi underschiidligi Dradizioone entwicklet – e literarischi, höfischi, wo vo mittelalterlige Trubadore abgläitet wird und e volksdümligi. Wäge siner lange Gschicht, siner Verbrätig, wo über e franzöösischsproochige Ruum uusegoot und wäge de underschiidlige Stiil, wo im Lauf vo dr Zit Däil vo siner Dradizioon worde si, isch s schwiirig s Chanson vo andere Musigschãnr äidütig abzgränze. Dr Übergang isch fliessend
Andrea Haufe
Stiftig
Alli Spänden fließe uusschließli in dr Projäkt, unter anderem:
Anne 2014 isch d Andrea Haufe Minschterstiftig grindet woore, wu zum Erhalt vum Fryburger Minschter byydrait.
Chanson
Merkmol
E besundrigs Merkmol vom Chanson isch sie starki Konzentrazioon uf d Ussaag vom Text, wo in öbbe drei Minute muess uf e Punkt choo. Bim modärne Chanson si d Funkzioone vom auteur, wo dr Text schribt, vom compositeur, wo d Musig komponiert und vom interprète, wo s Lied interpretiert gliichberächdigt wichdig und vilmol füllt äi Persoon alli drei us. Im Angelsäggsische entspricht das öbbe em Singer-Songwriter.
D Schriiber vo Chansons bruche hüfig e poetischi Bildsprooch und mische mänggisch Abschnitt vo Sprächgsang oder komplett gsprochnige Text mit gsungene Passaasche. D Theme vo de Text si vilfältig: Vom politisch brägte Chanson über komischi Situazioone bis zu de hüfige Liebeslieder bezien sich d Chansons uf alli Situazioone im Lääbe, vilmol mit de Middel vo dr Ironii und dr Satire. E Zitzüüge us dr Era vor em Erste Wältchrieg het d Nräiti vo de Theme eso beschriibe: „Mä het Chansons vo alle Arte gsunge: skandalöösi, ironischi, zarti, naturalistischi, realistischi, idealistischi, zünischi, lürischi, nebulöösi, chauvinistischi, republikanischi, reaktionäri – nume äi Sorte nit: langwiiligi Chansons.“
Kabinett Seidel II
S Kabinett Seidel II isch vum 9. Dezämber 1958 bis zum 22. Jänner 1960 d Staatsregierig vum Freistaat Bayern gsii. Bi dr Wahl zum vierte Bayerische Landdag am 23. Novämber 1958 isch d Regierig unter em Minischterbresidänt Hanns Seidel (CSU), wu s syt em Oktober 1957 gee het, bstetigt wore, un är het d Koalizion mit em Gsamtdytsche Block/Bund vu dr Haimetverdribene un Enträchtete un dr FDP wyter gfiert. D Regierig het im nei gwehlte Landdag e Mee vu 126 vu dr insgsamt 204 Sitz ghaa. Dr Hanns Seidel het us gsundhaitlige Grind am 22. Jänner 1960 mieße zruggdrätte, Noofolger isch dr Hans Ehard mit em Kabinett Ehard IV wore, wu scho vu 1946 bis 1954 Minischterbresidänt gsii isch.
Mali
Mali ( [], [], amtli République du Mali) isch e Staat z Weschtafrika. Im rund 1,24 Millione km² große Staat lääbe rund 18,7 Millione Mänsche (Stand 2017). Sy Hauptstadt isch Bamako. Dr greescht Dail vu dr Bevelkerig läbt im Side vum Land, wu di beede Fliss Niger un Senegal dure fließe. Dr Norde goht dief bis in d Sahara.
Name
Dr Name Mali chunnt vom Großrych Mali, wu s vum 13. bis zum 15. Johrhundert in däm Biet gee het. In dr yyhaimische Sproch Bambara isch Mali au s Wort fir s Wappedier vum Land: s Flusspfärd.
Relief
Di hyfigsch Landschaftsform vu Mali sin Ebene. Di monotone, wytlaifige Ebene wie d Kaarta, dr Gourma oder d Gondo-Ebeni wäre nume regional vu flache Dafelbärg oder Dineformatione ufgluckt. Dr Side vum Affolé, s Mandingo-Platoo, s Bandiagara-Platoo oder s Mahardates-Platoo hän Untergrind us Sandstai. Si sin dur Erosion vylfältig glideret un chemen uf Hechine zwische 300 un 700 Meter iber em Meeresspiegel. In e Dail Regione bstoht dr Untergrund us dr uralte Gstai vum afrikanische Schild, wu zue braite Däler naigt: Im Weschten un Oschte vum Land, im Sidweschte vum Affolé, im Bambouk, im Adrar vu dr Ifoghas un im Vorland vu dr Tamboura-Stapfle. Dinelandschafte, zum Dail fossiler, zum Dail rezänter Härchumft, decke wyti Dail vum Norden un gehn bis in d Kaarta im Side. Greßeri Dinelandschafte het s im Hodh, im Erg vu Niafunké, im Gourma, in dr Gondo-Ebeni, in dr Erg vu Azaouad, vu Erigat, vu Mreyyé oder im Erg Chech. Derwylscht di fossile Dine zmaischt parallel zuenander verlaufe, sin im Aklé Aouana kaotischi un seli mobili Dinefälder verbraitet. Schichtstapfle, wu gäächi, hunderti Meter diefi Haale bilde, sin fir Weschtafrika generäll karakteristisch, z Mali zum Byschpel d Bandiagara-Stapfle, d Tamboura-Stapfle oder d Affolé-Stapfle. Di wenige Bärgländer vu Mali sin Dolerit-Formatione, wu iber d Platoo ufferage. Doderzue ghere d Hebige vu Sarakollé.
Geology un Bede
Mali lyt uf em niderafrikanische Dail vum Gondwana-Urkraton. S dominiert d Becke- un Schwellestruktur, Mali lyt doderby im greschte Dail im Taoudenni-Becki, wu vum Niger-Binnedelta bis zue dr mittlere Sahara goht. D Schwelle um s Becki bstehn us Ufwelbige vum krischtalline Urkraton. Är isch vylmol vu Sandstai iberlageret, wu zwische Paläozoikum un Känozoikum dur e baar Phase mit ere Iberfluetig mit Meerwasser entstanden isch. Ablagerige us em Tertiär git s sältener. Wel Mali, wie di gsamt Sahelzone, zue dr randtropische Zone vu dr exzessive Flächebildig ghert, sin wytlaifigi Rumpfflechine tipisch, wu vu verschidene Inselbärg unterbroche sin. Uf dr Oberflechi vu Sedimänt hän si verbraitet Lateritkruschte bildet, wu bis zue ne baar Meter dick chenne syy. Di jingschte geologische Formatione verlaufe parallel in ere nordweschtli-sidwestlige Richtig. S sin alti Dine, wu im Jungpleistozän entstande sin, bis zue 30 m hoch sin un dur Savannevegetation stabilisiert wäre.
Pfullingen
Pfullenga (dt. Pfullingen) ischt a Stadt em Landkreis Reitlenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Mali
Geology un Bede
Bi dr Bede sin tropischi Rotärde am wyteschte verbraitet. Si chemen uf krischtallinem Untergrund oder alte Sedimäntschichte vor un sind relativ steril. Dert, wu die Ärde Lateritkruschte bildet hän, wachst en armi Vegetation us Combretaceae. In Pedimäntberaich cha si Verwitterigsmaterial sammlen un Bede bilde, wu fir Ackerböu chenne brucht wäre. Fersiallit, rotlächt-brunlächti lessivierti Beden uf äolische Sand, cheme au verbraitet vor un bilde Schichte vu 2 bis 3 Meter. S het wenig Humus in ene un si sin fir Bodeschlyssig dur dr Mänsch aafellig. Wämer si dingt, sin si gaignet fir dr Aaböu vu Hirsche oder Böuwulle. In dr nerdlige Sahelzone dominiere subaridi Bruunärde, wu uf aire Syre di wenige Niderschleg guet absorbiere, uf dr andre Syte aber zue Erosion naige. Dä Bode, wu vylmol Gras druf wachst, isch seli wichtig fir di nomadisch Waidwirtschaft. D Wieschteregione sin gchännzaichnet dur Raubede, wu dur physikalischi Verwitterig entstande sin un chuum organischi Aadail ufwyse. An dr Fliss lang, speziäll in dr Iberschwämmigsbiet un em Binnedelta vum Niger, cheme Gleybede un Vertisol vor. Si wyse ne hochi Fruchtbarkait uf, hän aber au s Risiko vun ere Versalzig un ere Spaltebildig bi Dreckeni. Si aigne si zum Aaböu vu Sorghum, Ryys, Gmies un andere Fäldfricht.
11. Januar
Dr '''11. Jänner''' isch dr 11. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 354 (in Schaltjohr 355) Däg bis zum Änd vum Johr.
Mali
Gwässer
Dr Senegal-Fluss isch dr zweet wichtig Fluss in dr Region. Är entstoht bi Bafoulabé dur dr Zämefluss vu Bafing un Bakoye. Uf sym Wäg dur dr weschtli Dail vu Mali nimmt dr Senegal no s Wasser vu Falémé, Karakoro un Gorgol uf.
Pfullingen
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 36,5 % Landwirtschaftsfleche, 40,7 % Wald, 21,9 % Sidlongsfleche ond 1 % sonschticher Fleche.
Mali
Gwässer
Di ganzjehrige See lige uf bode Syte vum Niger un haiße Niangay un Faguibine. Dr letscht isch mit 590 km² Oberflechi in dr Rägezyt dr grescht See vum Land. Di Hyfe saisonale See fille si in dr Rägezyt mit Wasser, di wichtigschte sin Débo, Fati, Teli, Korientze, Tanda, Do, Garou un Aougoundou. Wel d Rägefäll syt dr schwäre Deerine in dr frieje 1980er Johr all weniger wäre un dur dr Böu vu Staudämm am obere Niger dreckne Niangay un Faguibine mittlerwyli regelmäßig uus.
Di Fischerei in dr Fliss un See bildet e wichtige Wirtschaftszwyyg. D Simpf un Fychtbiet, wu si in dr Rägezyt am Niger lang bilde, biete ne Läberruum fir e Hufe Vogelarte.
Pfullingen
Gschicht
Pfullenga ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 937.