cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chrocus
Chrocus I.
Nochem Gregor vo Tours und Fredegar isch de Chrocus en alemanische König (rex) gsii. Sini Muetter het em aagroote - dos nüme mögli sai, no prächtigeri Baute zerrichte - die bistehende z zerstöre. Drufabe isch er i Gallie igfale und het grosse Schade agrichtet. Im Land vode Arverner het er de Tempel Vasso Galate zerstört und in Gabalitana de Bischof Privatus tötet. Z Arelate (Arles) isch er vom Marius gfange worde. Me hetten gmarteret und schlussendli tötet. Dem Chrocus werd au d Zerstörig vun de Schtadt Mende z Gallie zuegschribe.
De halbhistorischi Bricht nint Bizug uf d Zerstörig vom Limes im Joor 256 dur d Alemanne und d Iifäll vo dene i römisches Gibiet. De gnennti Marius chönnt de gallischi Kaiser Marius († 269) gsii si.
Crocus II.
306 isch dä Chönig (rex) Chrocus in York in Britannie bi dä Ärhebung vum Konstantin I. zuem Kaiser beteiligt gsi.
Deutsche Zentrumspartei
Die Dütschi Zentrumsbardei (churz s Zentrum, früener Z und DZP) isch e politischi Bardei z Dütschland. Iiri grössti Bedütig het si zwüsche 1871 und 1933 gha, also im Kaiserriich und in dr Weimarer Republik.
Gschicht
S Zentrum isch d Bardei vo de Katholike und vom politische Katholizismus im Kaiserriich gsi, wo stark vo protestantisch dominiert gsi isch. Zwüsche 1917 und 1932 isch d Riichskanzler viermol us em Zentrum choo. Im Merz 1933 isch iir Votum entschäidend gsi drfür, ass s Ermächdigungsgsetz im Dütsche Riichsdaag aagnoo worde isch und eso d Diktatuur vom Hitler braktisch legaal gmacht het. No im gliiche Joor isch si zwunge worde, sich ufzlööse. Noch em Chrieg isch si 1945 nöi gründet worde, het aber kuum no politische Iifluss ghaa.
Johann von Baden-Hachberg
Dr Johann vu Hachberg († 19. Novämber 1409) isch vu 1386 bis 1409 Markgrof vu Bade-Hachberg gsi.
Läbe
Dr Johann isch e Suhn vum Markgrof Heinrich IV. vu Bade-Hachberg un dr Anna vu Üsenberg gsi.
Zämme mit syym Brueder Hesso isch dr Johann anne 1386 Noofolger vu ihrem Brueder Otto I. wore, wu am 9. Juli 1386 in dr Schlacht bi Sempach gfallen isch un kei Chinder gha het. Si hän no im glyyche Johr e Deilig vum Erb veryybart, au dr Hachberger Stammsitz, d Hochburg, hän si ufdeilt, dr Johann het dr hinter Deil iberchuu, dr Hesso dr ober Deil.
Anne 1409 isch dr Johann gstorbe. Wel er keini Chinder gha het, isch syy Bsitz an syy Brueder Hesso gfalle, wu derno elai wyter regiert het.
Yann Sommer
De Yann Sommer (* 17. Dezämber 1988 z Morges, Kanton Waadt) isch e Schwiizer Fuessballgooli. Mit em FC Basel isch er vo 2011 bis 2014 viermal hinderenand Schwiizer Meister worde. Syt de Saison 2014/15 isch er bim dütsche Bundesligaklub Borussia Mönchengladbach under Vertrag. Er spilt syt em Mai 2012 für d Schwiizer Nationalmannschaft.
Verein
De Sommer het bim FC Herrliberg mit em Fuessball aagfange und isch mit nüün Jahr zu Concordia Basel gwächslet. 2003 isch er zu de Juged vom FC Basel übereträtte.
I de nächste Saison, 2011/12, het er de Costanzo als Stammgooli verdrängt. Er isch mit synere Mannschaft wider Meister und zuedäm Schwiizer Cöpsiiger worde. Im Cöpfinal 2012 het er bim Resultat vo 1:1 nach Verlängerig bim Penaltyschiesse zwei Schüss pariert. Am Ändi vo de Saison 2012/13 isch de Sommer zum dritten Mal mit em FC Basel Schwiizer Meister worde. I de Saison Fussballmeisterschaft 2013/14 isch me zum 17. Mal Meister worde (zum füüfte Mal hinderand). De Sommer sälber het zum vierte Mal d Meisterschaft gfiiret und isch wider im Cöpfinal gstande, wo de FCB i dem Jahr aber nach Verlängerig verloore het. I de UEFA Champions League isch Basel nach de Gruppephase usgschide, i de Europa League sind si aber bis i Viertelfinal. De Sommer het total 53 Pflichtspilyysätz und füüf Testspil absolviert.
Uf d Saison 2014/15 isch de Sommer i d Bundesliga zu Borussia Mönchengladbach gwächslet. Er het sys Pflichtspildebüt am 16. August 2014 bim 3:1-Sieg gäge de Regionalligist FC 08 Homburg i dr erste Rundi vom DFB-Pokal gäh und isch als Nachfolger vom Marc-André ter Stegen als nüüe Stammgooli gsetzt gsi. I de Bundesliga het er am 24. August 2014 bim 1:1 deheime gäge de VfB Stuttgart debütiert. I synere erste Hiirundi het d Borussia e Vereinsrekord vo 18 ungschlagene Spil i Serii gschafft. I de Saison 2018/19 het er 13-mal zu Null gspilt. Das isch s zweitbesti Ergäbnis für ne Gooli i dere Bundesliga-Saison gsi.
Nationalmannschaft
De Sommer het für mereri Juged-Nationalmannschafte gspilt, so für Schwiizer U16-, U17- und U19-Juniore. Sys erste Länderspiel i de U16 isch am 26. August 2003 bi de 0:5-Niderlaag gäge Dütschland gsi. S erste Länderspiel i de U17-Mannschaft het er am 20. Novämber 2003 bimene 1:1 im Usswärtsspil gägen Ängland gha.
Mit de Schwiizer U21-Nati het er sich für d Ändrundi vo de Europameisterschaft 2011 qualifiziert. Er isch nid nume Stammgooli, sondern au Captain gsi. De Sommer isch im Turnier bis zum Final ohni Gägegool blibe, doch de Final gäge Spanie isch mit 0:2 verlore worde.
Am 30. Mai 2012 het de Sommer zum erste Mal i de A-Nationalmannschaft gspilt. S Fründschaftsspil gäge Rumänien z Lozärn hend d Schwiizer mit 0:1 verlore. Am 13. Mai 2014 het de Nati-Trainer Ottmar Hitzfeld ne is Kader für d WM 2014 z Brasilie berüefe. Er isch als Ersatzgooli hinder em Diego Benaglio nid zum Yysatz cho. Scho churz drufabe isch de Benaglio zruggträtte und sythär isch de Sommer Stammgooli under em Trainer Vladimir Petković.
Bi de EM 2016 z Frankriich isch er im Yysatz gsi. Bim Uftakt het er mereri gueti Chance vo Albanie abgwehrt und het so de 1:0-Siig grettet. Nach zwei Unentschide gäge Rumänie und Frankriich isch de Sommer mit de Schwiiz als Gruppezweite i Achtelfinal cho. Det het si s Penaltyschiesse verlore.
Bi de WM 2018 z Russland het de Sommer alli Spil bestritte und isch mit de Mannschaft wider im Achtelfinal usgschide.
Otto I. von Baden-Hachberg
Dr Otto I. vu Hachberg († 9. Juli 1386 bi Sempach) isch vu 1369 bis 1386 Markgrof vu Bade-Hachberg gsi.
Läbe
Dr Otto I. isch e Suhn vum Markgrof Heinrich IV. vu Bade-Hachberg un dr Anna vu Üsenberg gsi.
D Markgrofe vu Hachberg hän sich mit em Chauf vu dr Kirnburg anne 1352 zimli iberschuldet. Dr Johann Malterer, e burgerlige Fryybeger Patrizier un Rotsherr mit eme große Vermege, het derno d Pfandsumme vu insgsamt 2020 Gulde ibernuu, wu d Hochburg, d Stammburg vu dr Hachberger, mittlerwyyli dermit belaschtet gsi isch. Doderfir isch d Hochburg in syy Bsitz ibergange. Är het si aber glyy syyre Dochter Elisabeth († 26. Juli 1384) as Mitgift in d Eh mitgee, wu am 11. Juli 1356 dr Otto I. vu Hachberg ghyrote het.
Am 9. Juli 1386 isch dr Otto I. in dr Schlacht bi Sempach gfalle, wun er uf dr Syte vu dr Habsburger kämpft het. Är isch im Chloschter Dännebach begrabe.
Noch syym Dod isch d Herrschaft Hachberg anne 1389 zwische syyne beede Brieder Johann un Hesso deilt wore.
Landtagswahl in Baden-Württemberg 1984
D Landdagswahl z Bade-Wirttebärg 1984 isch am 25. Merz gsii. D CDU unter em Minischterbresidänt Lothar Späth het drotz lychte Stimmeverluscht ire absolut Mee chenne verdaidige. Au d SPD (unter irem Spitzekandidat Ulrich Lang) un d FDP/DVP hän mieße Stimmeverluscht hiinee. Nume di Griene hän Stimme derzuegwunne un hän dodermit d FDP/DVP as drittsterkschti Chraft im Landdag abglest. Di sunschtige Barteie hän bi däre Wahl kai Roll gspilt.
Uusgangslag
Bi dr Landdagswahl 1980 het d CDU, wu ellai regiert het unter Fierig vum Minischterbresidänt Lothar Späth, s absolut Mee vu dr Wehlerstimme un vu dr Mandat verdaidigt.
Ergebnis
D CDU het 67 vu ire 68 Sitz as Diräktmandat gwunne. Im Wahlkrais Bibra het d CDU wider s Diräktmandat un au ne Zwaitmandat gwunne. Bi kaire spetere Landdagswahl isch s ere Bartei glunge, zwee Sitz in aim Wahlkrais z schaffe. D Wahl isch di letscht Landdagswahl vor 2016, wu d CDU e Zwaitmandat kriegt het. D SPD het – wie scho 1980 – drei Diräktmandat gschafft; iri ibrige Abgordnete sin wie alli Abgordnete vu FDP un Griene iber Zaitmandat in Landdag yyzoge. S bade-wirttebärgisch Landdagswahlrächt chännt ekai Lischte. Di Griene sin in dr drei Wahlkrais im Landkrais Esslenga nit aadrätte, wel si d Frischte verbasst ghaa hän.
Max-Planck-Institut für Immunbiologie und Epigenetik
S Max-Planck-Inschtitut fir Immunbiologii un Epigenetik (MPI-IE) z Friburg isch e interdisziplinär Forschigsinschtitut vu de Max-Planck-Gsellschaft. De aktuell Forschigsrame vum MPI-IE umfasst verschideni Beriich vu de moderne Immun- un Entwickligsbiologii, dodezue ghert de evolutionär Ursprung vum Immunsischtem, d Entwicklig vu lymphoide Organ, Signalprozess dur Antigen-Rezeptor Komplex, Wirt/Pathogen-Interaktione, entwickligsbiologischi Signalweg, d Regulation vu de Genexpression un de Chromatinstruktur, Zell-Zell-Interaktione un d Zelldifferenzierig. Die Forschig hilft, d Mechanisme vu de Bildig un de Funktion vum Immunsischtem un andere biologische Strukture ufzklere.
Name un Struktur vum Inschtitut
Zum 1. Dezember 2010 isch de Name vum Inschtitut um d Epigenetik erwitteret wore, wu sit 2006 e wichtige Forschigsschwerpunkt am Inschtitut isch un wu d Verbindig vun ere zue de Immunbiologii no usse het solle sichtbar gmacht wäre..
Direktore un Direktorine am Inschtitut sin (Stand Endi 2015): Asifa Akhtar (Chromatinregulation), de Thomas Boehm (Entwicklig vum Immunsischtem), de Rudolf Grosschedl (Zelluläri un Molekulari Immunologii), de Thomas Jenuwein (Epigenetik) un d Erika Pearce (Immunmetabolismus). Zum Inschtitut ghere 14 unabhängigei Forschigsgruppe mit insgsamt 345 Mitarbaiter un Mitarbaiterne. En uuswärtig Wisseschaftlig Mitglid vum Inschtitut isch de Michael Reth, wu im Hauptamt Professor an de Universitet Friburg isch.
International Max Planck Research School (IMPRS)
S Inschtitut bedribt zämme mit de Universitet Friburg d International Max Planck Research School for Molecular and Cellular Biology. En International Max Planck Research School (IMPRS) isch en englischsprochig Doktorandeprogramm, wu ne strukturierti Promotion erlaubt. Sprecher vum IMPRS vum Inschtitut her isch de Rudolf Grosschedl.
Italienische Gemeinden
D Gmäinde ( Sg. comune) bilde z Italie die understi Eebeni vo de Gebietskörperschafte. Am 1. Juli 2020 het s gsamtstaatlige Statistikinstidut ISTAT 7'903 Gmäinde zelt.
Ufbau
Abgsee vom bsundrige Status vo Rom as Hauptstadt vo Italie bestoot us rächtliger Sicht käi Underschiid zwüsche de Gmäinde.
Buchen (Odenwald)
Buchen (Odenwald) (sidfränk. Buche) isch e Stadt im Necker-Odewald-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Stadt het Yywohner (Stand: ).
Italienische Gemeinden
Ufbau
Für d Gmäindiornig isch in de Regioone mit Normalstatut dr Gsamtstaat zueständig, in de Regioone mit Sonderstatut die jewiiligi Regioon. S Dekreet 267/2000 und die entsprächende Gsetz vo de Regioone Aostadaal, Trentino-Südtirol, Friaul-Julisch Venezie, Sizilie und Sardinie reegle alles was d Gmäinde agoot im groosse Ganze u gliich. Underschidligi Kommunaalverfassige wie z Dütschland oder in dr Schwiz git s doorum nit.
Buchen (Odenwald)
Geografi
Buchen lyt am Ibergang zwisch em sideschtlige Odewald un em Bauland. D Gmai lyt im Naturpark Neckartal-Odewald. Dr Baan bstoht us 45,2 % Landwirtschaftsflechi, 43,1 % Wald, 10,8 % Sidligsflechi un 1 % sunschtiger Flechi.
Italienische Gemeinden
Ufbau
Äänlig wie in de Regioone (und früener au in de Browinze), git s au in de Gmäinde drei Hauptorgaan:
Buchen (Odenwald)
Geografi
Rund fimf Kilometer sidli vu sr Stadtmitti lyt d Eberstäder Dropfstaihehli, wu syt 1973 as Schauhehli turistisch gnutzt wird un Dail vum Geo-Naturpark Bärgstroß-Odewald isch.
Gmaigliderig
Zue Buchen ghere d Stadtdail Bödigheim, Buchen, Eberstadt, Einbach, Götzingen, Hainstadt, Hettigenbeuern, Hettingen, Hollerbach, Oberneudorf, Rinschheim, Stürzenhardt, Unterneudorf un Waldhausen.
Italienische Gemeinden
Ufbau
D Gmäinde chönne und ab ere bestimmte Iiwoonerzaal müesse s Gebiet vo dr Gmäind in Bezirk iidäile, zum die kommunaale Funkzioone z dezentralisiere.
Buchen (Odenwald)
Gschicht
Buchen sich zum erschte Mol gnännt wore anne 773 as Buchheim.
Verwaltig
Buchen ghert zue kainere Verwaltigsgmaischaft.
Italienische Gemeinden
Ufbau
Wiitlöifigi Gmäinde si uf meereri Ortsdäil verströit, sogenannti frazioni (dütsch und in Südtirol „Frakzioone“). So bestoot zum Bispil d Gmäind Brenner us e baar Frakzioone, drunder dr Hauptort Gossesass.
Funkzioone
Noch em Grundsatz vo dr Janusköpfigkäit wird zwüsche dr kommunaale Sälbstverwaltig und dr Ufdraagsverwaltig underschiide.
Buchen (Odenwald)
Verwaltig
Dr Burgermaischter isch dr Roland Burger.
Französische Sprache
Französisch isch e Oïl-Schprôch un ghört zur Galloromanische Schprôchfamilie. S wird unter anderem z Frankrych, in dr Schwytz, z Belgie und z Kanada gredet, aber au in grôsse Dail vo Afrika. Typischi Merggmool vom Französische sin dr Verluscht vo der fonologisch dischtinktive Betonig u ds komplexe Vokalsystem.
Buchen (Odenwald)
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Ploudaniel
Ploudaniel (bretonisch Plouzeniel) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Buchen (Odenwald)
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Buchen ghert zum Sidfränkisch.
Französische Sprache
S Französische wird im Alemannische o Wälsch odr Wäutsch gnennt, so wie d Weschtschwyzer die Wälsche heisse.
Gschicht
D Gschicht vom Französische fangt mit em Yfall vo de Römer z Gallie im Johr 59 vor Chrischtus a. Sällemols hät s z Gallie verschydeni keltischi Völcher und dodemit mehreri verschydeni Sproche ge, wo aber nit gschribe worre sin. D Sydler hän noch de Eroberig d Sproch vo de Römer langsam übernoh.
Mer goht devo us, dass de Stroßburger Eid vo 842 de erscht Tekscht uff Französisch isch. E literarische Tekscht isch aber erscht 881 zum erschte Mol erschyne, nämlig d Eulalia-Sequänz; sälbst bi derre strite sich aber d Romanischte drum, ob si meh Picardisch wie Französisch – im Mittelalter eine vo de Dialäkt, wo franceis oder françois gnännt worre isch – gsi isch. D Region vo Paris isch d Geburtsstätte vom Französisch; dem sy Dialäkt isch allerdings ball mit normännische, picardische und andere Sproche vermischt worre, do uff Paris als Zäntrum vo Frankrych Lüt uss em ganze Lüt cho sin.
1539 hät de dörtmolig Chönig vo Frankrych, de François I., s Französisch zur Amts- und Rächtssproch vo Frankrych erchlärt. Im 17. Johrhundert hät s sich au als Wüsseschaftssproch duregsetzt; eso hät zum Bispyl de René Descartes di erschte philosophische Wärch uff Französisch (statt Latyn) verfasst.
Noch dr französische Revoluzioon het dr Rapport Grégoire vom Nazionalkonvänt verlangt, alli andere Sproochen im Land ussert em Französischen abzschaffe.
D Dezäntralisierig in de 1980er-Johr hät e Widdergeburt für d Dialäkt bedütet. S Loi Toubon (1994) isch zum Schutz vo de Französische Sproch erlo worre. Trotzdem spräche jungi Lütt vum Norde im Normalfall s gliche Französisch wie jungi Lüt üs em Süde.
Ussproch
S Schriftbild entspricht weniger de Ussproch wie z. B. im Dütsche oder de meiste andere Sproche. Am Wortänd werre Konsonante (abgseh vo <c, f, l, r, v, x>) nit usgsproche. Au s <e> isch in mehrsilbige Wörter stumm und wird zum Deil au im Wortinnere gheie glo. Do aber erwiterti Forme d Ändkonsonante enthalte (und sälli friehner au no usgsproche worre sin), schribt mer z. B. in vert (wyblig verte ) trotzdem s t (statt „ver“ oder ähnlig). Allerdings spricht mer e Ändkonsonant zum Deil us, wenn em e Wort mit me Vokal am Afang folgt (les autres: ). S Glych bassiert bi Wörter mit me h am Afang, wyl säll immer stumm isch (les hommes ); wenn s sich aber um e h us de germanische Sproche handelt – wo bis in s 19. Johrhundert no usgsproche worre isch –, no wird de Konsonant nit usgsproche und vor em Vokal chunnt de Lut (Bsp: en haut ).
Phonetik
Des sin de Französische Sprooch ihri Konsonante: *nur in Fremdwörter, als Beischpiel ka ma nenne "un parking", was "e Parkplatz" bedütet.
D Vokal
Uff Vokal werre hütt vyli Akzänt gsetzt, wo d Ussproch nit verändere, aber äntweder zur Underscheidig oder uss Ethymologygründ trotzdem gsetzt werre. Des heißt, dass z. B. u, û beidi als usgsproche werre.
S git im Französische zudem nasali Vokal. E Vokal wird dänn nasalisiert, wenn em e (einzels oder doppelts) m oder n und denoch kei Vokal folgt. Lüeg dodezüe in de Tabälle.
Konsonante
D Konsonante <b, d, f, (k,) l, m, n, p, t> werre glych usgsproche wie im Dütsche.
Französische Wendunge, wo im Dütscha o vawendet were
Vor allem wiil Französisch lang dia „Sproch vu de Diplomate“ gsi isch, isch s imma no chic, französische Usdrück, sog. Gallizisme, im Alltag ifliessa z lo. An Hufa Gallizisme sind inszwische d Basis für vaschiidene Fachsprocha wie in da Gaschtronomi oda im Ballett.
Sprachregulierung
Eppas was s im Dütscha ned wirklich git, isch im Französischa gang und gäbe: Bemühunga zu Erhalt und Pflege vo da Schproch.
Immigration Act von 1924
Dr Immigration Act of 1924, au as National Origins Act, Asian Exclusion Act oder Johnson-Reed Act bekannt, isch e rassistischs Bundesgsetz vo de USA gsi, wo d Zaal vo de Immigrante, wo jedes Joor us jedem Land in d USA häi döfe iiwandere, uf zwäi Brozänt vo dr Bevölkerig, wo scho vorhär us däm Land iigwanderet isch, begränzt het.
Inhalt und Bedütig
S Ziil vom Gsetz isch s gsi, d Immigrazioon vo Südöiropäer und Ostöiropäer, won e hufe von ene sit de 1890er iigwanderet si, iizschränke, und es het Ostasiate und Inder d Immigrazioon ganz verbote. Für d Iiwanderig us Latiinamerika het s käni Gränze gee. S Gsetz isch fast ooni Widerstand vom Kongräss aagnoo worde.
Französische Sprache
Sprachregulierung
So git s an offizielle Inschtitution – dia sog. Académie française, gegründet 1634 vom Kardinal Richelieu, – wo feschtlegt, wia dia Schproch vawendet wera muass bzw. extra Französische Wörta für neue Begriff erfindet. Manche wia Computer/ordinateur, Byte/octet, Software/logiciel werend o echt (ausschliesslich) vawendet, andere wia Weekend/vacancelle hond sich ned durchgsetzt. Nebs da Académie française gits no dia Délégation générale à la langue française et aux langues de France, wo sich o in deam Gebiet schtark macht.
Ploudaniel
Geografi
Ploudaniel lyt 62 km vu Quimper un 21 km vu Brest uf ere Hechi zwische 27 m un 121 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Lanarvily im Nordweschte, Trégarantec, Lesneven un Le Folgoët im Norde, Saint-Méen im Nordoschte, Saint-Derrien im Oschte, Trémaouézan im Sidoschte, Landerneau im Side, Kersaint Plabennec un Saint-Thonan im Sidweschte un Le Drennec im Weschte.
Immigration Act von 1924
Inhalt und Bedütig
E Dail vo de Befürworter vom Gsetz si vom Madison Grant und sim Buech The Passing of the Great Race beiiflusst worde, wo 1916 erschiine isch. Dr Grant isch en Öigeniker und en Aahänger vo dr Rassehügiene gsi und het brobiert z bewiise, ass die nordöiropäische Rasse de andere überlääge sige. Aber die mäiste, wo s Gsetz understützt häi, häi vor allem dr ethnisch status quo welle bhalte und d Konkurränz vo fremde Arbäiter vermiide.
D Kwote, wo im Gsetz festgläit gsi si, si mit chliine Ändrige bis zur Verabschiidig vom Immigration Act vo 1965 in Chraft bliibe.
Französische Sprache
Sprachregulierung
Untam französischa Kulturminischta Jacques Toubon isch 1994 a Gsetz zum Schutz vo da französischa Schproch in Kraft träta, wo vo nam andra Gsetz usm Johr 2000 no vaschärft wora isch (vgl. Loi Toubon). Sit döt münd alle französischa Untahaltungsmusikprogramme mind. 40% französische Liada spiela (drum hond unta andra de Robbie Williams und de Placebo (Protège moi) scho französische Übasetzunge vo nam Hit in Frankreich ussabrocht), und in offiziella Angelegenheita dürfend gea koa Anglizisma vawendet wera; Englische Werbeschprüch ohne französische Übasetzung sind strafbar.
Ploudaniel
Gschicht
Ploudaniel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1310 as Ploudaniel (1336 Ploedaniel, 1336 Plebe Danielis, 1421 Plouedaniel, 1421 Plebedaniel).
Französische Sprache
Sprachregulierung
Aba o in adra französischsprochiga Lända git s dänige Inschtitutiona: z Belgie hots de service de la langue française und z Québec s‘Office québécois de la langue française.
Anderscht àls s Frànzeesch, wie én Frànkrich àlso gued gschitzt un gepflegt wurd, were d àndri Sproche uff m Territorium vun d Repüblik nit vum Staat gferdert, üss r extrem ambivalent un hàlbherzi ém Rohme vun de staatli Béldung (éducation nationale) – awwr öi numme do, wo d Regione diss aktiv untrstitze un vrlange. Öi wenn d direkti Untrdrückung vun friehr nimm mejlich ésch, ésch de frànzeesch Sprochepolitik nooch internationàli Standards meh zuem Üsslesche vun de Sproche geeignet wie zuem Schutz.
Ploudaniel
Verwaltig
vu Ploudaniel isch. Ploudaniel ghert zum Kommunalverband.
Italienische Gemeinden
Funkzioone
Sämtligi Verwaltigsbefuegniss si lut dr italiänische Verfassig (Art. 118) in de Händ vo de Gmäinde usser wenn si usdrücklig uf anderi Gebietskörperschafte (Browinze, Metropolitanstedt, Regioone, Gsamtstaat) überdräit si. Bsundrigs ghööre d Sozialläistige und d Ruumornig zu de ursprünglige Funkzioone vo de Gmäinde.
Ploudaniel
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Ploudaniel ghert zem Bretonisch.
Italienische Gemeinden
Funkzioone
Im Ufdraag vom Staat übernämme d Gmäinde d Waalämter d Mäldiämter und d Standesämter und d Ämter für Statistik. Usserdäm si si für d Ersterfassig vo de Persoone, wo für e Milidäärdienst in Froog chöomme zueständig und deren iiri Mäldig ans Milidäär; wil dr Milidäärdienst zur Zit nid Pflicht isch, blibt s bi dr Erfassig und Mäldig.
In de mäiste Gmäinde z Italie het s e zivili Gmäindibolizei, wo em Bürgermäister oder eme zueständige Stadtroot understoot und under dr Rächtsufsicht vo de italiänische Regioone oder Autonoome Browinze stoot. Mäistens isch d Gmäindibolizei für d Reeglig und Überwachig vom örtlige Stroossevercheer zueständig und übernimmt schutz- und verwaltigspolizeiligi Ufgoobe, wenn die nit vo nazionaale Bolizeibehörde woorgnoo wärde.
Französische Sprache
Rächtschrybig
Französisch wird normalerwis mit de 26 latynische Büechstabe gschribe, ergänzt durch Ligature und Diakritika. Sit mehrere Johrhundert werre relativ genaui Rächtschribregle festglegt, wo meistens akzeptiert worre sin.
Näbem latynische Alphabet git s d Mögligkeit Braille-Schrift, wo allerdings Norme vo de latynische Rächtschrybig überneh müeß. Zur phonologisch genaue Widdergab vo de Ussproch wird s Internationale Phonetische Alphabet verwändet. Durch Norme isch au e Schrybig mit em griechische und kyrillische Alphabet ermögligt worre, was vor allem für d Transkription vo Orts- und Personenämme brucht wird.
Regelig
D Académie française hät im Johr 1990 uff Vorschlag vom Root Änderige an de Rächtschrybig vorgnoh. Si beträffe etwa 3 Prozänt vo de Wörter und werre vo de Académie française sälber «freiwillig» gnennt, allerdings empfohle. Zyl vo de Änderige isch s gsi, s Französisch logischer z mache, einewäg d Etymology z berucksichtige und genaui Regle festzlege, dass d Schrybig vo neue Wörter eidütig isch. Sällewäg schlat si au d Schrybig chaine statt chaîne vor, wyl s <î> dört weder mit de Ussproch no mit de Etymology begründet isch. Di traditionälli Schrybig wird aber im Momänt vo de Mehrheit vo de französischsprochige Lüt bevorzugt, während sich vor allem under de jüngere Lüt zum Bispyl für s Schrybe vo SMS alternativi Schribwyse entwickle.
Gschlechter
Wie im Dytsche gits im Französische für Nome, Gschlechter. Me unterscheidet zwüschet männliche Nome (le frère) und wiibliche Nome (la mère). Es neutrals Gschlecht gits ned. D Mehrzahl Nome hend ds Pluralgschlecht und überchömmet les als Artikel (les hommes). S gitt im Französische aber no e wing Überrescht vum alte neutrale Gschlecht. Als e Beischpiel ka ma nenne s Pronome "ça", wo gnutzt wird wenn's biim Spreche um Sach goht.
Nome
D Nome werde in de Fäll (Akkusativ, Dativ) nit verändert. Nur de Plural bringt (in de Orthografie, nit aber in de Phonetík) e Veränderíg. S wird immer e s aaghängt. S gitt aber e Grupp vu Subsctantive, wo e Endung kriagt, des sin di maskuline Nome mit eme "al" am End vum Word. So heißts denn                                         (le Journal/ di Zittdig --- les Journaux/ di Zittige). Manchi Wörter mit "ail" kriage eu e Endung mit "aux" (gsproche als e "o").
Adjektivé
Im Plural wird es Suffix -s aghängt. Bii weibliche Adjektive kunnt do noch e "e". Di Endunge ka ma aber nit heare. Bii manche Adjektiv losst's de e vum Femininum e Konsonant hearbar werre, wo im Maskulinum stumm bliibe däd. Dozua het's eu noch e kleini Zahl vu unrägelmäßige Adjektive. In de Lischt, wo folge duad sin immer die maskuline un dann di feminine Form aagä.
Vollständig unrägelmäßig:
Mit ere underschiadliche Form in de beide Gschlechter:
Personalpronome
D Personalpronome werde an de Fall apasst:
Französisch so wii's gsproche wirrd
Eu viili unrägelmäßigi Verbe sin biim Spreche normalerwiis rägelmäßig. D Verbe mit de Endung "oir" oder "re" kennt ma so fascht ganz ohne di ganze Üsnahme erkläre. Wenn des Verb e Konsonant vor dere Endung im Infintiv het, denn fliegt der im Präsens vum Singular weg. Hiir isch des erklärt am Biischpiel vu "battre" was "schlage" heißt (battre - je bas/ tu bas/ il bat --- bɑtʁ - ʒə bɑ/ il bɑ/ ty bɑ). Im Plural isch d Endung aber wiider do (nous battons/ vous battez/ ils battent --- nu bɑtɔ̃/ vu bɑte/ il bɑt)
Éloie
Éloie ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Éloie ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1347.
S Gebiet um Éloie hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Verwàltung
vun Éloie ìsch. Éloie ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Éloie ghert zem Franc-Comtois.
Rhein-Neckar-Kreis
Der Ryy-Necker-Chrais isch e Landchrais z Baade-Wiirdebäärg. Är isch dèrt dr Landchrais mid dr maischde Yywooner (dytschlandwit dr drittgrèscht) ùn ghèèrd zue dr Metropolregion Ryy-Necker im Regierigsbezirk Chaarlsruei.
Er gränzd im Noorde an Hesse mid em Oodewaldchrais ùn em Chrais Bäärgschdrooss, im Oschde an dr Necker-Oodewald-Chrais, im Siidoschde an dr Landchrais Haalbrunn ùn im Siide an dr Landchrais Chaarlsruei. Im Weschde isch dr Ryy d Gränz zue Ryyland-Pfalz mid dr chraisfrèie Schdad Speyer ùn em Ryy-Pfalz-Chrais. Im Noorschweschde gränzd er no an d Schdad Manne. Heidelberg lyd as chraisfrèii Schdad zmids im Bied vùm Ryy-Necker-Chrais.
Schded ùn Gmaine
Zem Ryy-Necker-Chrais ghèère 17 Schded ùn 34 Gmaine.
Kanton Lorient-1
Dr Kanton Lorient-1 (franzesisch Canton de Lorient-1, bretonisch Kanton An Oriant-1) isch e Kanton im Arrondissement Lorient im franzesische Département Morbihan in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Lorient.
Gmaine
Zum Kanton ghere di nerdlige Viertel vu dr Stadt Lorient.
Habsburgermonarchie
Under em inoffizielle Begriff Habsburgermonarchii (au Habsburger bzw. Habsburgischi oder ööstriichischi Monarchii, Donaumonarchii uns Habsburgischs oder Habsburgerriich) fasst d Gschichtswüsseschaft die öiropäische Herrschaftsgebiet zämme, wo s Huus Habsburg (sit 1736 Habsburg-Lothringe) vom spoote Middelalter bis 1918 diräkt regiert het. Si Kärn si die habsburgische Erbland und d Länder vo dr böömische und dr ungarische Chroone gsi. Für d Zit vom Karl V. im früeje 16. Joorhundert – vor dr Drennig in en ööstriichischi und e spanischi Linie vo de Habsburger – bezäichnet Habsburgerriich au d Länder vo dr spanische Chroone. Nit drzue ghöört häi die riichsummiddelbare Territorie vom Häilige Römische Riich, wo d Habsburger über sä in iirer Funkzioon as Kaiser nume en indiräkti Oberherrschaft usgüebt häi.
Wie s Riich entstande isch
S habsburgische Länderkonglomerat im östlige Middelöiropa isch im Wääsentlige dur e gschickti Hürootspolitik entstande und isch sit em spoote 17. Joorhundert dur Eroobrige uf Chöste vom Osmanische Riich wääsentlig erwiteret worde. Sit em Karl V. sim Brueder Ferdinand I. isch s vo dr ööstriichische und sit em Ferdinand II. vo dr innerööstriichische Linie vo dr Dünastii regiert worde. Die het sit dr Hüroot vo dr Maria Theresia, dr Dochder vo iirem letschte männlige Droonerb, mit em Franz Stephan vo Lothringe dr Naame Habsburg-Lothringe.
Dr römisch-dütsch Kaiser Franz II. het 1804 as Reakzioon druf, ass dr Napoleon I. vorghaa het, sich zum franzöösische Kaiser lo chrööne und ass s Häilige Römische Riich vor em Zerfall gstande isch, äigemächdig die ööstriichischi Kaiserwürde gschaffe. S Kaiserdum Ööstriich, wo eso entstande isch, het er denn as Franz I. regiert, wääred er s Riich 1806 as ufglööst erklärt het. Us em Kaiserdum Ööstriich isch noch em so genannte Usgliich vo 1867 in dr Form von ere Dobbelmonarchii die ööstriichisch-ungarischi Monarchii entstande, wo am 2. Juni 1868 im ene Staatsverdraag mit Schweede und Norwääge zum erste Mol offiziell eso bezäichnet worde isch. Ööstriich und s Köönigriich Ungarn, wo vo denn aa gliichberächdigt gsi isch, si bäidi in Realunion witer vom Franz Joseph I., wo jetz Kaiser und Köönig gsi isch, regiert worde. Aber nume no d Ussepolitik und Milidääraagläägehäite si immer gmäinsam greeglet worde, Däil vo dr Wirtschaftspolitik (Wäärig, Zöll) si freiwillig gmäinsam gsi.
Dr Undergang
Eso isch die über 630-jöörigi Herrschaft vom Huus Habsburg ume gsi. Dr Karl het 1921 zwäimol ooni Erfolg brobiert, d Herschaft im Köönigriich Ungarn, wo im Naame nooch witerbestande het, zrugüberchoo. D Siigermächt zämme mit dr Chliine Entente häi druf Druck gmacht und s ungarische Parlamänt het denn im Novämber 1921 s Dethronisationsgsetz verabschiidet, wo im Karl und em Huus Habsburg-Lothringe d Chroone ändgültig wäggnoo het
Marktformen
Unter Marktforme verschtoht me in dr Volkswirtschaftslehr die historisch entschtandene unterschiedliche Organisationsforme von de virtuelle (nit reelle wie Woche- oder Monatsmärkt) Märkt.
Die uus Sicht von dr klassisch-liberale Lehr ideali Marktform isch die vollkommeni Konkurrenz, wo durch relativ unbegrenzte Wettbewerb d Priise optimal tief ghalte werde. Als Biischpiel chamme do viellicht am beschte d Hotelbranche nenne.
En wiiteri Marktform isch s Oligopol. Historisch isch sii in dr Regel über recht langi Ziitrüüm uus dr vollkommene Konkurrenz entschtande. Es Biischpiel in dr Schwiiz isch dr Lebensmittel-Markt, wo z'erscht d Konsumvereine und s druus entschtandene hüütige Coop, und siit de 1930er-Jahr auch d Migros d "Tante-Emma-Läde" verdrängt hend und hüüt die beide Grosse zämme mit Denner, Aldi und Lidl in oligopolistischer Konkurrenz unterenander schtönd.
Monopol-Unternehme ohni Konkurrenz sind z. B. d Poscht biim Briefmonopol, d Swisscom biim Telefonnetz und d SBB. Sii chönnd ihri Priise theoretisch frei nach obe feschtlege und druus en sogenannti Monopol-Rente abschöpfe. D SBB sind es Bischpiil vom ene Monopol, wo Ende 19. Jahrhundert uus eme ne Markt vo vollkommener Konkurrenz gsetzlich entschtande isch, will dr frei Markt in dere Branche d Infraschtruktur-Bedürfnis vom Land niit het chönne befriedige. Dr Bund und dr Priisüberwacher sorge drfür, dass in de gnennte drei Märkt d Priise massvoll bliibe.
En Abwiichig von dr vollkommene Konkurrenz sind zuedem die kartellisierte Märkt, wo d Priise und anders abgschproche werde und so en Kartell-Rente abgschöpft wird. Auch do sorge dr Priisüberwacher und zuedem s Kartellgsetz mit der Wettbewerbskommission drfür, dass d Priise nit in Himmel wachse.
Ploudiry
Ploudiry (bretonisch Plouziri) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai isch Hauptort vum glychnamige Kanton im Arrondissement.
Geografi
Ploudiry lyt 51 km vu Quimper un 27 km vu Brest uf ere Hechi zwische 23 m un 191 m iber Normalnull.
Verwaltig
vu Ploudiry isch. Ploudiry ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Ploudiry ghert zem Bretonisch.
Sucre
Sucre isch d Hauptstadt vu Bolivie und het rund 237.000 Yywohner. Si lyt im zäntrale Siddail vum Land un isch au d Hauptstadt vum Departamento Chuquisaca.
D Stadt isch syt 1839 noch em revolutionäre Fierer Antonio José de Sucre gnännt. Mer chännt si fir ihri Schoggi-Spezialitete.
Sucre isch anne 1538 vum Pedro Anzurez Marques de Campo Redondo as Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo grindet wore. Mer nännt si churz au La Plata un Charcas un uf Quechua Chuquisaca.
Wäg em wirtschaftlige Niidergang vu dr Silberbärböustadt Potosí in dr Nechi un dr schlächti Verbindige mit em Räscht vum Land isch dr Regierigssitz vu Bolivie anne 1899 vu Sucre uf La Paz verleageret wore.
D Altstadt vu Sucre isch syter 1991 UNESCO-Wältkulturärb.
Camilla Belle
D Camilla Belle Routh (* 2. Oktober 1986 z Los Angeles, USA) isch en Amerikanischi Schauspiileri.
Persönlichs Läbe
D Camilla Belle isch am 2. Oktober 1986 z'Los Angeles, i Kalifornie als Dochter vo de Deborah und em Jack Routh uf d Wält cho. Si het d elite Meitlischuel Marlborough School z Los Angeles bsuecht. Iri Mueter chunt vo Brasilie, ire Vater isch Amerikaner.
Karriere
Iri Karriere hät mit verschidnige Uuftritt i Werbespots agfange. Mit siibe Jaar bereits het si i irem erste Film Rettet uns - Hilfeschreie unter Trümmern mitgspiilt. Mit em Film Die Traumprinzessin het si scho im Alter vo nüün Jaar ires Kinodebüt gfiiret.
Im Jaar 2005 het si bi de Film The Ballad of Jack and Rose und The Quiet s erscht mal Filmrollene als erwachsnigi Schauspiileri gha. Für die Leistige i dene beide Film het si vill positivi Kritike übercho.
Im Jaar 2006 het si endgültig de Durchbruch gschafft und het d Hauptrolle im Horror-Thriller Unbekannter Anrufer übernoh. 2008 het si im Film 10'000 BC vom Roland Emmerich d Rolle vo de Evolet übernoh.
Otto II. von Baden-Hachberg
Dr '''Otto II. vu Hachberg''' († 1418) isch vu 1410 bis 1418 Markgrof vu Bade-Hachberg un Vogt vu Ändinge gsi.
Läbe
Dr Otto II. isch e Suhn vum Markgrof Hesso vu Bade-Hachberg un dr Margarete vu Dibenge gsi.
Wel syy Herrschaft zimli iberschuldet gsi isch, het dr Otto II. d Hochburg un d Herrschaft Hachberg anne 1415 an dr Markgrof Bernhard I. vu Bade verchauft. Syy Titel as Markgrof vu Hachberg het er aber chenne bhalte.
Mit em Dod vum Otto II. anne 1418 isch d Linie Hachberg derno erlosche.
Johannes Petri
Dr Johannes Petri (1441-1511) isch ä Buechdrucker z Basel gsi, wo mit em Johann Froben und em Johann Amerbach zsämme gschafft het.
Dr Johannes Petri isch 1441 z Langedorf bi Hammelburg in Franke uf d Wält cho. Dr Johannes Gutenberg het immer no gläbt, won er er noch Mainz gange isch für zum Buechdruck und Schriftguss z lehre. Noch der Gründig vo der Basler Universität im Johr 1460 het er sich z Basel niiderglo. Am 5. Novämber 1488 het er s Basler Bürgerrecht becho und isch churz druf in d Safranzunft ufgno worde. Er het si Druckerei, die Petrinische Offizin gründet, wo vo siine Erbe wiitergfüehrt worden isch, zerscht vom Johannes siim Neveu, em Adam Petri, und wo denn under däm siim Sohn, em Heinrich (1508-1579), ä Blüeteziit gha het und hützudag as Schwabe AG immer no exischdiert und s eltischde Druck- und Verlagshuus vo der Wält isch.
Er het Schrifte vo Humaniste und Reformatore druckt, zum Deil zsämme mit em Johann Amerbach und em Johann Froben, wo em Petri uf däm sim Grabschdei »Patronus« gsait het. As si Dodesjohr wird im allgemeine 1511 agee, au wenn uf sim letschde Druckwärk s Johr 1514 stoot.
Er isch mit dr Barbara Mellinger, wo 1512 gschdorben isch, verhürotet gsi und si hai drei Buebe gha, wo aber alli jung gschdorbe si. Er isch in dr Bredigerchille z Basel begrabe, zsämme mit siine Chinder und siiner Frau.
Hesso von Baden-Hachberg
Dr Hesso vu Hachberg († 12. Mai 1410) isch vu 1386 bis 1410 Markgrof vu Bade-Hachberg gsi.
Essert (Territoire de Belfort)
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Hesso von Baden-Hachberg
Läbe
Dr Hesso isch e Suhn vum Markgrof Heinrich IV. vu Bade-Hachberg un dr Anna vu Üsenberg gsi.
Essert (Territoire de Belfort)
Gschìcht
Essert ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1303 àls Shert.
Hesso von Baden-Hachberg
Läbe
Zämme mit syym Brueder Johann isch dr Hesso anne 1386 Noofolger vu ihrem Brueder Otto I. wore, wu am 9. Juli 1386 in dr Schlacht bi Sempach gfallen isch un kei Chinder gha het. Si hän no im glyyche Johr e Deilig vum Erb veryybart, au dr Hachberger Stammsitz, d Hochburg, hän si ufdeilt, dr Johann het dr hinter Deil iberchuu, dr Hesso dr ober Deil.
Essert (Territoire de Belfort)
Gschìcht
S Gebiet um Essert hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Bruchsal
Bruchsal (sidfränkisch Brusel) isch e Stadt im Landchrais Charlsrue z Bade-Wirttebärg. D Stadt het Yywohner (Stand: ).
Hesso von Baden-Hachberg
Läbe
Anne 1409 isch dr Johann gstorbe. Wel er keini Chinder gha het, isch syy Bsitz an syy Brueder Hesso gfalle, wu derno elai wyter regiert het.
Essert (Territoire de Belfort)
Verwàltung
vun Essert ìsch. Essert ghert zem Kommünàlverbànd.
Bruchsal
Geografi
Bruchsal lyt iam Rand vum Kraichgau an dr Saalbach. Nochbergmaine sin Forst, Ubstadt-Weiher, Kraichtal, Bretten, Gondelsheim, Walzbachtal, Weingarten (Baden), Stutensee un Karlsdorf-Neuthard.
Essert (Territoire de Belfort)
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Essert ghert zem Franc-Comtois.
Bruchsal
Geografi
Vum Bann sin 44,4 % Landwirtschaftsflechi, 30,1 % Wald, 21,8 % Sidligsflechi un 3,7 % sunschtigi Flechi.
Hesso von Baden-Hachberg
Eh un Chinder
Dr Hesso het am 20. April 1381 z Herreberg d Margarete vu Dibenge ghyrote, e Dochter vum Konrad "em Scherer", Grof vu Dibenge. Si hän zämme fimf Chinder gha:
Bruchsal
Gmaigliderig
Zue Bruchsal ghere d Stadtdail Bruchsal, Büchenau (Biechenau), Heidelsheim (Heidelse), Helmsheim (Helmse), Obergrombach un Untergrombach (Grobach).
Verwaltig
Bruchsal het mit dr Gmaine Forst, Hambrücken un Karlsdorf-Neuthard e Verwaltigsgmaischaft veryybart.
D Oberburgermaischteri vu Bruchsal isch d Cornelia Petzold-Schick.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Bruchsal ghert zum Sidfränkisch
Eudämonismus
Dr Eudämonismus, au Eudaimonismus, (vo "Glückseligkäit") isch e filosofischi Leer oder Haltig us em Beriich vo dr Ethik, wo d Öidämonii, d. h. s Glück, s glungene oder s schöne Lääbe as s Ziil vo allem Strääbe aaluegt.
Dr Begriff umfasst verschiideni Glückseligkäitsleere. Grundsetzlig underschäidet mä zwäi Forme: die äinti wo sich uf d Handlig sälber beziet und die anderi uf s Glück as Ziil. Wenn s Glück s Ziil isch, cha mä e teleologischi Ethik uf dere Baasis entwiggle.
Eudämoniste bewärte d Kwalidäät vom Lääbe noch objektive Kriterie wie z. B. dr Erfolg bestimmti Ziil z erräiche. Si underschäide sich bi däm vo de Hedoniste, wo sich für s subjektive Glücksempfinde intressiere. En objektive Erfolg und s Glück, wo wirklig empfunde wird, si zwäi verschiideni Kriterie, wo, wemm mä s räin logisch aaluegt, ooni Widersprüch näbenenander chönne existiere. Allerdings konstruiere vili Eudämoniste e Gegesatz, wil Menschen verschiideni Prioridääte setze und eso eender iir subjektivs Glücksempfinde chönne aasträäbe anstatt objektivi Erfolg.
Spiegel Online
Der Spiegel, früener Spiegel Online, isch e dütschi Noochrichdesite. Si isch am 25. Oktober 1994 vom Noochrichdenmagazin Der Spiegel as Web-Aagebot mit em Naame Spiegel Online (churz SPON) und ere äigene unabhängige Redakzioon gründet worde. Am 1. Septämber 2019 isch d Redakzioon vom SPON mit dere vom Magazin zsämmegläit worde. Am 8. Januar 2020 isch SPON in Der Spiegel umbenennt worde. Bedriibe wird d Website von ere Dochdergsellschaft vom Spiegel-Verlag, und isch dorum rächtlig und wirtschaftlig immer no vom Noochrichtemagazin drennt. Si ghöört zu de fümf Noochrichteportaal z Dütschland mit dr gröösste Riichwiti.
Melchnau
Mäuchnou (amtlech Melchnau) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Mäuchnou Die Gem. an der Grenze zu Luzern umfasst das Dorf und Einzelhöfe. D Gmeindsflächi bsteit us 57,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 34,7 % Waud, 7,1 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi.
Gschicht
Mäuchnou isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1194 aus Melchinove. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarwange ghört.
Religion
70,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 13,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,2 %, CVP 0,6 %, EVP 8,3 %, FDP 5,1 %. GLP 3,8 %, GP 5,0 %, SP 15,5 %, SVP 40,3 %, Suschtigi 4,2 %.
Gmeindspresidäntin vo Mäuchnou isch d Anna Leuenberger (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,7 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1669 Ywohner 90,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 1 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Mäuchnou ghört zum Hochalemannisch.
Burgundische Pforte
S mildi Klima i dè Nordweschtschwiz un z Südweschtdütschland wörd maßgeblich durch dè Durchfluss vo mediterraner Luft us èm Rhonèdal durch diè Burgundischi Pfortè durrè bschtimmt. Èn Huufè Dyr un Pflanzè bruuchèd sèll Iifallsdor uf èm Wäg nõch Nordè. Èrscht am nördlichè Ènd vom Mittelrhydal wörd s Klima denn dütlich küèler. Au wôrend dè letschtè Wèchsel zwǜschè Kalt- und Warmzitè hèt diè Schneisè èn wichtigè Wäg zwǜschè Südwescht- un Mitteleuropa freigmacht un asè s Übberläbbè von villè Artè gsicherèt. È voglychbari Routè nõch Südoschtè durchs Jura durrè fäält.
D Pfortè vobindet dè düèfligendschtè Linniè nõch uff dirèktem Wäg diè französischè Städt Müllhuusè im Elsass un Besançon i dè Franche-Comté (als. «Freigrõfschaft Burgund») übber d Däler vo Ill un Doubs èwäg, vorby a dé nu è baar Kilometèr südweschtlich vom Sattel ligendè Stadt Montbéliard. Uffgrund vo dè Sattellaag bündlèt sich dört voschideni Vokeerswäg, so d Route nationale 83, dè Rhy-Rhoonè-Kanaal, wo ab 1784 baut worrè isch, d Ysèbaaschtreggi Paris–Basel, d A 36, wo i dè 1970er baut worrè isch, un d Ysèbaahochgschwindigkeitsschtreggi Rhy-Rhoonè. Schu i dè Antike hèn d Wäg, wo dõ durrè gloffè sin, strategischi Bedütung ghaa. Übber d Vogesè hèt s nu wènnig, schwirigi Übbergäng gää, no müèsamer isch èn Übbergang odder è Umgehig vom Jura gsi. Entschprèchend groß isch bis is 20. Johrhundert d Bedütung vo dè Feschtung Belfort gsi, wo durch iri Laag beidi Weschtuusgäng vo dè Pfortè im Griff ghaa hèt un wo villmòl Belagerungè uusgsetzt gsi isch.
Bolitisch isch s Gebièt sit èm Ènd vom Weschtrömischè Rych èn Deil vom Gränzgebièt zwǜschè dè Rychè vo dè Alamannè un dè Burgunder, wo beidi wènnig spôter unter Bybhaaltung vom Gränzvolauf Deil vom Frankèrych worrè sin. S hèt sich diè germanisch-romanischi Sprõchgränz bildèt. Sit èm Meersener Vodraag 870 ghört dè Nordoschtdeil i eim Stugg zum Oschtfränkischè bzw. Heiligè Römischè Rych, wo er znägscht Deil vom Herzogdum Schwõbè gsi isch. Dè Südweschtdeil isch znägscht ebbèfalls a s Oschtfränkische Rych chò, hèt abber schu ab 888 zum neubildetè Könnigrych Hochburgund ghört, durch sèll isch diè aalt Gränz widderhèrgschtellt worrè. Schlièßlich isch dè voeinigte Burgund 1033 widder as Rych chò. Uff unterer Ebbeni hèt dè größere nordöschtliche Deil mit Belfort zuè dè Grõfschaft Pfirt ghört, dè südweschtliche zuè dè Grõfschaft Mömpelgard (Montbéliard). Durch Hürõt isch Pfirt 1325 zuè dè Habsburger übbergangè un zum habsburgischè Sundgau chò, Mömpelgard 1397 zuè dè Schwõbè. Im Weschtfälischè Friddè isch dè habsburgische Sundgau 1648 nò nôcher weschtlich ligendè Gebièt a Frankrych übbergangè. Montbéliard isch 1793 vo revolutionärè französischè Truppè bsetzt worrè und isch 1801 im Friddè vo Lunéville vom Rych abdrèttè worrè, dõdefür isch Württèbärg 1803 im Reichsdeputationshauptschluss großzügig entschädigèt worrè.
Im Dütsch-Französischè Chrièg (1870/71) hèn diè dütschè Truppè vom 3. November 1870 bis zum 16. Februar 1871 Belfort belagerèt. D Stadt Belfort isch nõch dè Eroberung vo Paris zämmè mit dè Zitadellè vo Bitsch dè letschte Ort z Frankrych gsi, wo i sèllèm Chrièg belagerèt worrè isch.
Truppè vo dè Weschtalliyrtè, wo im Raamè vo dè Operation Dragoon im Rhonedelta glandet gsi sin, sin im Auguscht 1944 rächt schnèll s Rhonedal uèzuès zogè. Am 11. Septembèr 1944 sin Truppè vo dè 1. französischè Infantry-Division z Saulieu, weschtlich vo Dijon, uff Uffklärungseinheitè vo dè 6. US-Panzerdivision us èm General Patton sinèrè 3. US-Armee gschtossè. Zuè dè glychè Zit hèt dè rächt Flügel vo dè 7. US-Armee diè Burgundischi Pfortè bi Montbéliard erreicht ghaa.
Priziac
Priziac (bretonisch Prizieg) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Priziac lyt 66 km vu Vannes un 35 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 56 m un 230 m iber Normalnull.
Gschicht
Priziac isch zum erschte Mol gnännt wore anne 818 as Brisiaci sylva (1128: Prisiac).
Verwaltig
vu Priziac isch. Priziac ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Priziac ghert zum Bretonisch.
Quelneuc
Quelneuc (Gallo Qelenoec, bretonisch Kelenneg) isch e ehmoligi franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Zum 1. Jänner 2017 isch si zue dr Nochbergmai Carentoir yygmaindet wore.
Gschicht
Quelneuc isch zum erschte Mol gnännt wore im 15. Jh. as Quelleneuc (1513: Quelenec).
Verwaltig
Dr letscht Maire vu Quelneuc isch dr Loïc Hervy gsii.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Quelneuc ghert zum Gallo.
Gregorianischer Kalender
Der gregorianisch Kaländer isch en Kaländer, wo vom Popscht Gregor XIII. im Jaar 1582 veraalasst woren isch. Er modifiziert d Schaltregel vum julianische Kaländer, wo ufs Edikt vo Kanopus fer dr ägyptisch Kalender zruckgoht.
Im gregorianisch-julianische Kaländer häd es Jaar 365 Tääg und zwölf Mönet. En Monet hät abwächsligswiis 31 oder 30 Tääg und zwar fangt mer all halb Jahr neu a zele. Drum händ de Juli und de Augschte hinderenand beed 31 Tääg. En spezielle Monet isch de Februar oder Hornig, won nöd 30 sondern nume 28 Tääg – oder imene Schaltjaar 29 Tääg häd.
Regle für s Schaltjaar
Für s Schaltjaar im gregorianischi Kaländer gälted die Regle, immer bezoge uf de christlich Zittrechnig:
Des füehrt zue eme middlere Johr vo gnau 365,25 Däg. Gegenyberem datsächliche tropische Johr, also dr Zitruum zwische zwei Früehligs-Dag-un-Nacht-Glichene mit 365,2422.. Sunnedäg isch säl aber fast 12 Minute z lang, was yber 128 Johr gnau ei Schaltdag z'vil usmacht. Dodurch verfrüeht sich dr datsächlich Früehligsafang (un demit au alli andere Johreszitte) im Kalenderjohr.