cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kabinett Held II
S Kabinett von Epp het d Regierig Held in dr Dääg vum 7. Merz bis 27. Merz 1933 vu dr Macht verdrängt. D Rychsdagswahl vum 5. Merz 1933 het e Meehait vu dr NSDAP brocht. Dodruf het dr Rychsinneminischter Frick am 9. Merz dr Franz von Epp zum Rychskommissar z Bayern yygsetzt („zur Erhaltung öffentlicher Sicherheit und Ordnung“). Dr Epp het am 16. Merz verchindet, är heeb noch em „Ruggdritt“ vum Held jetz mit syre Kommissariatsregierig alli Regierigsmacht ibernuu. Dr Held het am 27. Merz in dr Schwyz d Zuestimmig zue syre Absetzig verchindet.
Sentheim
Gschìcht
Sante ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1302 àls Senten.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Sante ìsch. Sante ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Sante ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Rue de Rivoli
D Strooss Rue de Rivoli befindet sich im 1. und im 4. Arrondissement vo Bariis und isch immer no äini vo de wichdigste stedtebaulige Aggse vo dr Stadt. Si het e Lengi vo öbbe drei Kilometer und goot vo Ost uf Weste vo dr Rue de Sévigné zur Place de la Concorde; die östligi Verlengerig vo dr Aggse, d Rue Saint-Antoine, goot zur Place de la Bastille. Die westligi Fortsetzig isch d Avenue Gabriel paralleel zur Avenue des Champs-Élysées.
D Strooss isch uf e Befääl vom Napoléon Bonaparte, wo denn dr Erst Konsul vo dr Franzöösische Republik gsi isch, mit Arkaade noch em baukünstlerische Vorbild vo dr Place des Vosges aagläit worde. Si isch Däil gsi vom Napoleon sine baanbrächende innebolitische Reforme und er het mit siine groossaagläite stedtebaulige Brojekt d Stadt Bariis nit nume vo Grund uf welle modärnisiere, sondern au welle verschöönere. Iire Naame het si vom italiänische Ort Rivoli bi Verona überchoo, wo die franzöösischi Revoluzioonsarmee under em Napoleon im Januar 1797 in dr Schlacht vo Rivoli d Östriicher entschäidend gschlaage het.
Am 9. Oktober 1802 isch dr Beschluss gfasst worde, d Strooss z baue. Dr Archidekt Charles Percier het d Entwürf drfür gmacht und no im Joor 1802 het mä afo baue. Zerst isch dr Stroosseabschnitt in dr Nööchi vom Louvre und westlig drvo baut worde. Dr östligi Stroosseabschnitt stammt us dr Zit vom Karl X., vom Ludwig Philipp und vom Napoléon III.
D Rue de Rivoli gältet as äini vo de bekanntiste Laadestroosse vo dr Stadt. In dr Nööchi vom Louvre befinde sich e Hufe Lääde mit Souvenir für Duriste.
Hohatzenheim
Àtzne (frz. Hohatzenheim, dt. Hohatzenheim) ìsch e ehmolige frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). Zem 1. Janner 2016 ìsch sa mìt Gìngse, Mìttelhüse un Wìngersche zur Commune nouvelle Wingersheim-les-Quatre-Bans füsioniert.
Gschìcht
Àtzne ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 786.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
Dr letscht Maire vun Àtzne ìsch dr Jean-Marie Criqui gsin.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Àtzne ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Vincent Decroly
Dr Vincent Decroly (* 12. März 1963 z’ Charleroi) ìsch a belgischer Politiker un Rachtsànwàlt. Ar ìsch zwaimol Mìtglìed vu dr belgischa Àbgordnetakàmmer gsìì, z’ärscht vu Janner 1995 bis ìm Mai 1995 un dernoh vu Juli 1995 bis ànna 2003. Z’ärscht a Mìtglìed vu dr Pàrtei Ecolo, ar hàt schpeeter àn dr Grìndung vu dr VEGA-Bewegung un vum Mouvement Demain mìtgmàcht.
sina Kàrriar
Dr Vincent Decroly hàt a Lizanz vu dr Seelakunda ghàà.
Ànna 1982 hàt sìch dr Decroly dr Pàrtei Ecolo àgschlossa. Ànna 1983 hàt’r d’ lokàla Àbtailung vun Ecolo z’ Gerpinnes, südlich vu Charleroi, grìnda. Vu 1989 bis 1992 ìsch’r pàrlamäntàrischer Àssistant vun Ecolo ìm Öiropäischa Pàrlamant gsìì, un vu 1992 bis 1994 Nàzionàlsekretär vu sinera Pàrtei.
Àm 11. Janner 1995 ìsch dr Decroly Àbgordneter vum Beziark Brissel worra fìr d’ Pàrtei Ecolo; da Àmt hàt’r bis àm 21. Mai 1995 üssiawt. Dernoh ìsch’r àb em 21. Mai Àbgordneter vum Wàhlkrais Brissel-Halle-Vilvoorde gsìì, un ìsch wahrend dara Àmtszitt Mìtglìed gsìì vu dr Ärmìttlungskumission um d’ Dutroux-Sàch. Vor dam Hìntergrund isch’r àm 1. Àwril 1999 üs sim Àmt z’rucktratta, fìr gega d’ Äntschaidunga vum Juschtizminischter Tony Van Parys un vu dr Regiarung z’ protäschtiara. Ar ìsch àwer àn dr Pàrlamantswàhl vu Juni 1999 nochamol gwählt worra, àls Mìtglìed vu dr Fràkzion Ecolo-Agalev. Ìm Oktober 2001 ìsch’r jedoch vu sinera Fràkzion verdrangt worra, nohdam àss’r àkìndigt hàt, àss’r gega d’ Mainunga vu dr Mehrhait stìmma wìrd. A pààr Tàga schpeeter hàt’r d’ Pàrtei Ecolo fàraloh; ar ìsch àlso pàrteiloser Àbgordneter gsìì bis àm And vu sinera Àmtszitt. Ìm März 2002 ìsch’r vum Vorsìtzenda Herman De Croo üs dr Kàmmer üsgschlossa worra, nohdam àss’r a Àzug un a Kàppa mìt’ma politischa Schlàgwort trajt hàt, fìr gega d’ Ràtifiziarung vu bilàteràla Àbkumma fìr d’ Schutz un d’ Färdrerung vun Àleegunga z’ protäschtiara. Wahrend sina dräi Àmtszitta ìm Pàrlamant ìsch’r àui Berìchtärstàtter gsìì vu mehrera Gsätzäntwìrfa ums Stràfracht. Ar hàt sìch àn dr Pàrlàmantswàhl vu 2003 nìt ufgschtällt un ìsch üs dr Politik z’rucktratta.
Dernoh hàt dr Decroly ànna 2005 a Lizanz vum Racht ghàà un ìsch Rachtsànwàlt worra. Ar hàt vor àllem d’ Rachta vu da Üsslander vertaidigt.
Àm And vum Johr 2013 ìsch dr Decroly ìn d’ Politik z’ruckkumma un hàt d’ lìnka VEGA-Bewegung grìnda. Ar ìsch dr Spìtzakàndidàt vu dr VEGA-Lischta àn dr Öiropàwàhl vu 2004 gsìì.
Ànna 2017 ìsch dr Mouvement Demain üs dr Verainigung vu dr VEGA-Bewegung un em Mouvement de Gauche äntschtànda.
Rietheim AG
Riete (amtlich Rietheim) isch en Gmeind im Bezirk Zurzi vom Kanton Aargau.
Geografii
Dr Gmeindbann vo Riete liit am Hochrhy und a dr Landesgränze vo der Schwiiz zu Dütschland. D Hügel im südleche Deil vom Gmeindbann ghöre zum Dafelejura. Es isch der breit Achebärg zwüschem Taal vom Hochrhy und der Aare bi Chlingnau. S Dorf sälber isch öppe anderthalb Kilometer vom Rhy wäg, am Rand vo der Ebeni, wo i däm Gebiet wäge n ere grosse Schlaufe vom Fluss entstanden isch. Das Landstück heisst Rietefäld.
Noch bim Schwiizer Ufer vom Rhy hed s oberhalb vom Mittlere Lauffe en Insle, wo Grien heisst. Früener isch do en zwöite, schmale Flusslauf duregange, wo spöter wäge de Uferverbauige abgschnitte und für langi Zyt nume no es Altwasser gsi isch. Jetz het der Kanton Aargau zäme mit der Pro Natura füre Fluss dä Wäg wider uftoo und i dere Gäged ss wyts Naturschutzpiet ygrichtet, wo «Chly Rhy» heisst. Das isch en Deil vom Aueschutzpark Aargau.
D Nochbergmeinde vo Riete sind Küssaberg ännet em Rhy im Baadische und Zurzi, Chlingnau und Choblez im Aargau.
Gschicht
Der Name vom Dorf chunnt vo der althochdütsche Form Hriotheim, was so viel bedütet wie s Dorf am Ried, gmeint isch do dermit die füechti Landschaft am Rhy. Im Middelalter hed der Bann vo Riete zerscht em Chloschter Riichenau ghört und schpöter em Bischof vo Choschdez.
Sid 1415 isch s Zurzibiet en Deil vo der Grafschaft Bade vo de Äidgnosse gsi, und sid 1803 ghört s zum Kanton Aargau.
Ane 1912 het di Schwiizerische Sodafabrik agfange, im Bode under am Rietefäld Salz abzbaue. Füfzg Joor lang hed das aduuret.
Doja Cat
D’ Amalaratna „Amala“ Zandile Dlamini (* 21. Oktoower 1995 z’ Los Angeles, Kàlifornia), bass’r bekànnt unt’r ìhrem Kìnschtlernàmma Doja Cat, ìsch a US-àmerikànischa Rapperin, Sangera un Liadermàchera.
Ìhra Kàrriar hàt sa ìn ìhra Jugendsjoohra ààgfànga, wu sa ìhra äärschta Liader uff dr Plàttform SoundCloud veräffentligt hàt. Noh-n-ìhrem äärschta Liad So High hàt sa ìm Àlter vu 17 a gmainsààmer Vertrààg bii da Label Kemosabe un RCA Records unterzaichent. D’rnooh ìsch ìhra äärschta EP Purrr! ànna 2014 üssagànga. Noh dr Veräffentligung vun ìhrem äärschta Schtüdioàlbum Amala ànna 2018 ìsch d’ Doja Cat mìt’m YouTube-Video vun ìhrer Sìnggel Mooo! ain vu da bekànnteschta Memes vum Joohr 2018 worra. Dànk ìhrer wackselnda Bekànnthait hàt sa ìm Joohr druff ìhr zwaita Schtüdioàlbum Hot Pink veräffentligt. S’ Wark ìsch ìn dr Top-10 vum US Billboard 200 ànakumma, un d’ Remix-Wärsioon vu dr Sìnggel Say So zamma mìt dr Rapperin Nicki Minaj ìsch àm Schpìtzaplàtz vum Billboard Hot 100 ànakumma. Ìhr drìtt Àlbum Planet Her üss’m Joohr 2021 ìsch dräi Wucha làng uff Plàtz 2 vum Billboard 200 blììwa. D’ Sìnggels Kiss Me More (zamma mìt dr SZA), Need to Know un Woman sìnn ìm Top-10 vu da Charts gsìì.
Ìm Làuif vun ìhrer Kàrriar hàt d’ Doja Cat zàhlriicha Üsszaichnunga bikumma, drunter ain Grammy Award, fìmf Billboard Music Awards, fìmf American Music Awards un dräi MTV Video Music Awards. Ànna 2023 ìsch sa vu dr Zittschrìft Time bii da „100 iiflussriichschta Litt ìn dr Walt“ glischtet worra.
ìhra Kìndhait un Jugendsjoohra
D’ Amala Ratna Zandile Dlamini ìsch àm 21. Oktoower 1995 ìn’ra Kìnschtlerfàmìlia ìm Viartel Tarzana z’ Los Angeles (Kàlifornia) uff d’ Walt kumma. Ìhra Müatter Deborah Sawyer ìsch a US-àmerikànischa Grafikera mìt àschkenàsisch-jìddischer Herkunft. Ìhr Vàtter Dumisani Dlamini ìsch südàfrikànischer Kìnschtler üss’m Volk Zulu. Ar ìsch bekànnter worra àls Mìtglììd ìn dr Bsätzung vum Broadway-Operättla Sarafina!. Ar ìsch àui ànna 1992 ìn dr Verfìlmung vum Operättla z’ sah gsìì. Baida hann a kurza Beziihung ghàà, wu sa sìch z’ Nöi York kännaglehrt hann. Waga dr Tournee hàt dr Dlamini numma weeniga Zitt mìt dr Amala un ìhrem Brüader verbrocht. Ar hàt gsajt, àss’r siina Fàmìlia ìn Àmerikà fàraloo hàt, fìr ìn Süüdàfrikà z’ruckgeh, wial’r Haimwäh ghàà hatt — ar hatt ghofft, àss d’ Fàmìlia schpeeter doo kumma wurd. Jedoch hàt d’ Doja Cat mehrmols z’ verschteh gaa, àss sa ìhr Vàtter nìt güat kännt; sa hàt sogàr amol sajt, àss sa’na nia getroffa hàt. Dr Vàtter hàt dia Behàuiptunga beschtrìtta un hàt gsajt, àss’r a „gsunda“ Bzeiihung züa siinera Tochter hàt, un àss d’ Manatscher vu dr Doja Cat ìhra verbotta hann, mìt ìhm z’ reeda.
Kurz noh ìhrer Geburt hàt d’ Dlamini üss Tarzana uff Rye ìm Bundesschtààt Nöi York gwàndelt. Doo hàt sa fìmf Joohra làng bii ìhrer Groossmüatter müattersitts glabt, wo-n-a jìddischa Àrkitäckta un Moolera gsìì-n-ìsch. Ìm Àlter vun àcht hàt sa zamma mìt ìhrer Müatter un Brüader ìn d’ Gmainschàft Sai Anantam Ashram ìm Gebìrg bii Santa Monica (Kàlifornia) gwàndelt. Doo hàt sa viar Joohra làng Hinduìschmus pràktiziart. Grìnda worra-n-ìsch d’ Gmainschàft vu dr àmerikànischa Jazz-Müüsikànta Alice Coltrane, wo dr Tìtel „Swami“ trajt hàt; bekànnt gsìì-n-ìsch sa àui unter’m Sanskrit-Nàmma Turiyasangitananda. Wahrend ìhrer Zitt ìn dr Gmainschàft hàt d’ Dlamini a Schlaijer trajt un hàt ìm Tampel religiöösa Liader fànga àà sìnga. Sa hàt àwwer gsajt, àss sa ìm Ashram „nìt genàui a Kìnd“ hàt känna sìì. Noh dr Zitt ìn dr Gmainschàft hàt ìhra Fàmìlia uff Oak Park ìm süüdliga Kàlifornia gwàndelt. Doo hàt d’ Dlamini glarnt tànza un Schport triiwa. Sa ìsch mìt’m Skateboard gfàhra un hàt oft z’ Malibu àn Surfcamps mìtgmàcht. Wia-n-ìhr Brüader hàt sa unt’r ràssìschta Dischkriminiarung glitta, dänn sa ìsch ain vu da saltana fàrwiga Kìnder ìn dr Regioon gsìì. Wagadam hàt sa sìch nìmm fìr d’ Schüal ìnträssiart un hàt schtàttdässa ender getànzt. Ìm Aschram hàt sa a Schtiil vu dr klàssischa ìndischa Tànz Bharatanatyam glarnt ghàà. Wahrend ìhrer Gümnàsiààlzitt hàt sa Breakdance glarnt un hàt sìch era Poplocking-Grupp ààgschlossa. Mìt dr Grupp hàt sa àn Tànz-Battles z’ Los Angeles mìtgmàcht. Ìhra Tànta-n-ìsch Gsàngslehrera gsìì; bii ìhra hàt d’ Amala glarnt sìnga un hàt àn dr Àbheerung àn’ra kìnschtleriga Gümnààsium z’ Los Angeles mìtgmàcht. D’ Amala hàt àwwer oft gschwantzt, fìr ìm Internet mìt àndra Litt z’ reeda. D’ Amala hàt sìch ìmmer weeniger fir d’ Schüal ìnträssiart un hàt sìch ìmmer numma fìr dàrschtällenda Kunscht un Müüsik ìnträssiart. Mìt 16 Joohra hàt sa schliasslig d’ Schüal àbgebrocha. Üsserdam hàt sa bekànnt gaa, àss sa waga-n-ìhrer Uffmarksààmkaitsdefizit/Hyperàktiwitäätsschteerung (ADHS) ìn dr Schüal nìmm hàt känna fortschraita.
Rimbach bei Masmünster
Rìmbàch (frz. Rimbach-près-Masevaux, dt. Rimbach bei Masmünster) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Rekingen
Räkige (amtlich Rekingen) isch e Gmeind im Bezirk Zurzi vom Schwiizer Kanton Aargau.
Uniseum
S Uniseum isch s Universitetsmuseum vu dr Albert-Ludwigs-Universitet z Friiburg.
Rekingen
Geografii
S Doorf liit am lingge Ufer vom Hochrhy a de Gränze vo der Schwiiz zu Dütschland, am Rand vom Dafelejura. Wyter oben am Fluss isch d Gmeind Melike, und flussabwärts vo Räkige chunt de Houptort vom Bezirk, Baad Zorzi. Zwüsche de Hügel und em Rhy hed s nur en schmale Streife Land, und uf däm Platz stoot s Doorf mit de grosse Fabrigge am Chrüzlibach, wo zwüsche de Hübel füre vo Bööbike und Baldige an Rhy abe chunt.
Rimbach bei Masmünster
Geogràfi
Rìmbàch lijt ìm Dàl vum Scheenebachla, eme Sittedàl vum Dollerdàl (Vallée de la Doller) im Regionale Natürpàrk Ballons des Vosges.
Uniseum
S Museum, wu d Universitetsgschicht dokumentiert, isch im Juli 2004 geffnet wore. Informationsdafele un zahlriichi Uusstellungsstuck gän in dr thematisch gordnete Riim e Iwerblick iwer d Entwicklung vu dr Universitet sit ihre Grindung anne 1457 bis zue Studentebewegung vu de 1960er-Johr. Dezue het s aigeni Abdailunge fir Fachrichtunge, wu an Universitet bsundersch iiflussriich gsii sin, wie d Medizin oder di aagwendte Naturwisseschafte un d Gaischteswisseschafte.
Rimbach bei Masmünster
Gschìcht
Rìmbàch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1482 àls Rimbach.
Rekingen
Gschicht
Vo de Römer het me i däm Gebiet Ruiine vom ene Landguet und vo zwei Wachdürm a der Rhygänze gfunde. Öpe um s Johr 260 sind d Alemanne vo Norde übere Rhy cho, und me nimt aa, ass denn der römisch Guetshoof kabut gmacht worden isch. I schpötere Zyte sind südlech vom Rhy di erschte Dörfer vo de Alemanne entstande, und bi Räkige isch es Greeberfäld vo yne entdekt worde. Der Name vom Doorf chunt vom althochdütsche Name Reccingun, was ürsprüngli bedütet het bi de Lüüte vom Recco»; de Recco wär also s Oberhoupt vo de alemmannische Sidler a däm Oort gsi.
Rimbach bei Masmünster
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Uniseum
D Uusstellungskonzeption het de Designer Kurt Ranger gmacht.
Rekingen
Gschicht
Wo d Eidgenosse ane 1415 der Aargau eroberet händ, isch Räkige mit der Grafschaft Bade en Gmeini Herrschaft worde. Vo 1798 bis 1803 isch do drus de Kanton Bade entstande, und sid 1803 ghört d Gmeind zum Kanton Aargau.
Uniseum
S Uniseum befindet sich in de Altstadt im ehmolige Jesuitekolleg, wu d Friiburger Universitet anne 1557 ihre Lehrbedrib verlait het un wu hite Alti Universitet gnennt wird.
Rimbach bei Masmünster
Verwàltung
vun Rìmbàch ìsch. Rìmbàch ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Rìmbàch ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Rekingen
Wirtschaft
D Aalaage vo de Schwiizerischi Sodafabrik, wo hüt zum Konzärn Solvay ghöre, sind 1914 bi Zurzi und Räkige bout worde.
Uniseum
De Uusdruck „Uniseum“ ischt markerechtlig gschitzt.
Rekingen
Wirtschaft
Vo 1975 bis 1995 het s z Räkige en Zimäntfabrigg ggä, wo der Holderbank Cement und Beton ghört het; das isch hüt d LafargeHolcim. Im ene Sytetaal im Süde vom Dorf, deils im Weschte uf em Gmeindpiet vo Tägerfäld, lyt en grosse Schteibruch, wo me früener s Chalchgschtei für d Zimäntfabrigg gwunne het. D Schteimöke sind mid emene Förderband id Fabrigg füre broocht worde, wo fascht en Kilometer wyt dur en Förderbanddunnel goot.
Seit am Joor 2002 isch uf em Areaal vom früenere Zimäntwärch en Platz zum Konteiner uf d Güeterzüg und vo der Baan uf d Laschtwäge z verlade. Das Logischtikzäntrum ghört sit 2006 de Firma Swissterminal. Uf Räkige chöme diräkti Güeterzüg vom Hafe vo Hamburg und vo anderne grosse Törminel vo Europa.
Weinsberg
Weischberg (amtlich: Weinsberg) isch a Stadt im Landkreis Heilbronn, finf Kilometer östli von Heilbronn im Nordoste vo Bade-Wirtteberg. D´Stadt isch ums Johr 1200 gründed wore und hod so 11.300 Yywooner (Stand 2012). Sälle liegt am Ofang vom Weischberger Dahl, wo d´Sulm un d´Negar zamme gohd un d´Löwestohner Berg stande.
Bekannt isch Weischberg für d´Abau vo Wei, was scho lange Zeit do hande gmacht wird, und no stoht in Weischberg uf em Berg noch d´Burgruine "Weibertreu". D´Weibertreu heisst so weil d´Weiwer setmoals d`Männer von d´besezde Burg nunder trage hän um se vorm Tod zu redde.
Geografi
Weischberg leit zwischem Necker ond dr Leeschtaaner Bärg. D Nochbergmoede vo Weisberg send Heilbronn, Erlenbach, Eberstadt, Bretzfeld (Hohenlohekreis), Obersulm, Ellhofen ond Lehrensteinsfeld.
Gmoedsglidrong
Zua Weischberg gheret no drei Ortsdeil: Gellmerschbach, Grantsche ond Wimmedal.
Gschicht
Weischberg ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1241.
Verwaltong
Weischberg hot sich mit Eberstadt, Ellhofen ond Lehrensteinsfeld zom a Gmoeverwaltongsverband zammagschlossa.
Dr Schuldes vo Weischberg ischt dr Stefan Thoma.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Weischberg ghert zom Sidfränkisch.
Sickert
Sìckert (frz. Sickert, dt. Sickert) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Sìckert ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1482 àls Sickher.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Sìckert ìsch. Sìckert ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Sìckert ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Kabinett Hoffmann II (Bayern)
S Kabinett Hoffmann II isch vum 31. Mai 1919 bis 16. Merz 1920 d Landesregierig vu Bayern gsii.
Scho s Kabinett Hoffmann I unter em Minischterbresidänt Johannes Hoffmann isch no Uusriefig vu dr Münchner Räterepublik mit em Landdag uf Bamberg uusgwiche. Freikorpsainhaite, wu z hildf gruefe wore sin, hän zäme mit preußische un wirttebärgische Rychswehrverbänd München bis zum 2. Mai 1919 zrugg eroberetr. D Bamberger Verfassig isch am 12. Augschte 1919 vu dr Mitglider vum Landdag un dr Regierig vu BVP un Meehait-SPD bschlosse wore. Bis zum 17. Augschte 1919 het s Kabinett als furt z Bamberg dagt un isch no uf München retuurchuu. Noch em Kapp-Putsch im Merz 1920 isch dr Hoffmann as Minischterbresidänt vum Freistaat Bayern zruggdrätte.
Philippe Starck
Dr Philippe-Patrick Starck (* 18. Januar 1949 z Bariis) isch e franzöösische Disäiner und äine vo de bekanntiste Verdräter vom Nöije Disäin. Im Starck sini vilsitige Entwürf cha mä in fast jedem Beriich vo Archidektuur bis Broduktdisäin finde. Er het spektakulääri Inneiirichdige entworfe aber au äifachi Gebruuchsgegeständ.
Lääbe
Dr Philippe Starck het an dr Ecole Nissim de Camondo z Bariis studiert. 1965 het er dr Mööbelwettbewärb „La Vilette“ gwunne und het 1968 e Firma für ufbloosbaari Objekt gründet. 1971/72 isch er dr künstlerisch Läiter im Studio Pierre Cardin worde. Vo 1976 aa het er für zwei Nachtklub d Inneiirichdig entworfe und het schliesslig 1980 d Firma „Starck Products“ gründet.
Won er 1982 d Brivaatrüüm vom domoolige Staatsbresidänt François Mitterrand im Élysée-Palast gstaltet het, het si Karriere abghoobe. In de 1980er isch er zum gfiirte Stardisäiner worde, vor allem in de USA und z Japan. D Inneniirichdig für s Café Costes z Bariis (1984, gschlosse 1994) isch uf dr ganze Wält berüemt worde.
Bossendorf
Bossedorf (frz. Bossendorf, dt. Bossendorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Bossedorf ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1074.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Bossedorf ìsch. Bossedorf ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Bossedorf ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Günter Wagner (Dichter)
Dr Günter Wagner (* 4. Juli 1929 z Vogelbach; † 7. April 2017 z Chander) isch e dytsche Buur, Schryyner un Haimetdichter gsii.
Landesmuseum Zürich
S Landesmuseum Züri isch es grosses histoorischs Museum i dr Stadt Züri. S Huus und d Samlig vom Museum sind ufgschribe i de Lischte vo de Kulturgüeter, wo en nazionali Bedütig für d Schwiiz händ.
Günter Wagner (Dichter)
Lääbe
Dr Wagner isch Mitglid bi dr SPD un Vorsitzer vum SPD-Ortsverain gsii un isch fir sy Bartei im Marzäller Gmairot un im Chraisdag ghockt. Derzue isch er Mitglid in verschidene Verain gsii, unter anderem im Skiclub, im Haimetverain un im Waidverband. Zum Dail au het er au in dr Vorständ vu däne Verain mitgwirkt.
Landesmuseum Zürich
Bis 2010 häts «Schwiizerischs Landesmuseum» gheisse. Sidhär isch s «Landesmuseum Züri» eis vo de Hüüser vom Schwiizerische Nazionalmuseum.
Günter Wagner (Dichter)
Lääbe
Z Marzäll het er langi Johr zum „Nuss-Oobe“ yyglade, wu s Neie Wyy, Buurebrot un Nuss gee het un derzu alemannischi Gedicht vordrait wore sin.
Landesmuseum Zürich
Bougschicht
S Museum isch ane 1898 als algemäins Gschichtsmuseum vo dr Schwiiz uuftaa worde.
Günter Wagner (Dichter)
Lääbe
Mer chännt en iber sy Haimetgmai use vor allem dur syni zwee Gedichtbänd, wun er im Aigeverlag uusebroocht het. Anne 1986 het er unter em Titel „Ruuchi Bölle“ e Band mit alemannische Gedicht publiziert un 1990 dr Band „Einsame Wege“ mit hochdytsche Gedicht. Är het kritischi Gedicht iber d Verwieschtig vu dr Umwält un Natuur gschribe, iber s Waldstärbe un d Brobläm vu dr Buure uf em Wald. Är het syni Gedicht uf Lääsige im ganze sidbadische Ruum vordrait.
Landesmuseum Zürich
Bougschicht
Mit synere Architektur, de verschidene Boudeili, Halle, Syteflügel und Dürm, gseet s Museum, wo grad näbem Hauptbaanhof Züri stoot, wie n es Märlischloss us, wo ne längi Gschicht hetti. Dr Architekt Gustav Gull, wo s zeichnet hät, isch bi ächte histoorische Bouwärch i dr ganze Schwiiz goge luege, wie und us was für Material me se gmacht het. Und am Museum het er Steisorte us es baar Landesdeil pruucht, d Muure sind zum grosse Deil us Duffstei bout, wo usemene Steibruch z Libinge im Kanton Sanggale cho isch.
Günter Wagner (Dichter)
Lääbe
Sy Frau isch anne 1998 gstorbe. Di letschte Johr het dr Wagner im Chandermer Luise-Klaiber-Haim gläbt, wun er 2017 im Alter vu 87 Johr au gstorben isch.
Landesmuseum Zürich
Bougschicht
Vo 2013 bis 2016 het s Museum uf dr Syte gäge de Platzspitz en Erwyterigsbou übercho, wo d Basler Architekte Christ & Gantenbein gmacht hend. D Chöschde vo 111 Millioone Franke sind vom Bund, vom Kanton Züri und vo dr Stadt Züri träit worde. Dr ganz unregelmässig nöi Boutdeil het grossi Sääl und e mächdegi Stääge im Innere, wo imposant usgseet, aber vil Platz wägnimmt und für d Psuecher nid so praktisch isch.
Samlige
S Landesmuseum z Züri het e grossi Samlig mid Sache us alne Kantöön und us alne Epoche vo dr Gschicht. Dr Kanton Züri het scho bi dr Planig vom Museum zuegsäit, ass iim syni alte Gägeständ vom Züüghuus z Züri däm nöje Museum ggä wärde, und so isch d Sachgruppe «Militaria» vo Afang aa en bedüütende Deil vom Museum gsi; die het au alte Milidäärgägeständ vo dr Arme übercho. Gly sind Sache us vil Berych vo dr Kulturgschicht im Museum gsi: Möbel, Stöff, Fääne, Gschiir, Wärchzüüg, Bilder, Gäldstuck, Sache us choschtbaarem Metall, zum Bischpiil d Silbersache vo de Zürcher Zöuft. Vo deil Sachgruppe het s Museum Katalöög useggä.
Uf dr Suechi nach Objäkt, wo as Kwäle vo dr Schwiizer Gschicht inträssant sind, het s Mueum gmerkt, ass im ganze Land vil alti Gägeständ vo irne Psitzer em Kunschthandel ggä wärde, und s Landesmuseum het so Sache de Händler mängmol wider abgchauft und isch denn aber au diräkt is Land useggange zum alts, für d Gschicht wärtvolls Material z überchoo. Do drby isch e schööni Samlig vo volchskundlecher Waar zämecho, und me het bsunders uf Objäkt vo dr «religiööse Volchskund» gluegt, wo mä i de katolische Kantöön und Regioone vo dr Schwiiz no a vilnen Oorte gfunde het, im Kantoon Züri au no öpen usem Chlooschter Rhynau. So het s Museum mid dr Zyt i dr Stadt Züri, wo i dr Reformazion d Bilder us de eigete Chile furtgheit het, e grossartige Schatz vo Figuure, Altäär, Bilder, Glasgmäld, Wandmoolereie, Tüecher, Altargräät und Relikwiephälter us dr religiööse Wält zämegstelt.
Am Ändi vom 20. Joorhundert het s Landesmuseum au agfange, im grossi Styl Fotine z samle. So het s jetz e Samlig vo Bilder usem 19. und em 20. Joorhundert.
Im Ganze het s Landesmuseum die gröscht kulturgschichtlich Samlig vo dr Schwiiz. Zum die guet ufzbewaare het dr Bund bim alte Züüghuus z Afoltere es grosses Zäntraallager für d Museumssamlig pout, wo d Fachlüüt d Kulturgüeter undersueche und flicke.
Uusstelige
Im grosse Museumsschloss sind schööni Objäkt aus vil Berych vo dr Kulturgschicht usgstellt worde. I eim Flügel vom Museum sind ganzi Zimmer ypout, wo us histoorische Gebäud usegnoo worde sind, zum Bischpiil vom Fraumöischter z Züri. Langi Zyt isch d «Waffehale» dr Chärn vo dr alte Duurusstelig gsi. Sid dr zwöite Helfti vom 20. Joorhundert het s Museum nodisno d Uustelige afo verändere und usduusche, und imer mee hets au «Sonderusstelige» gmacht.
Günter Wagner (Dichter)
Lääbe
Dr Markus Manfred Jung schrybt in sym Nooruef:
Antistes
Dr Antistes (latiinisch für Vorsteher) isch scho in vorchristliger Zit d Bezäichnig für e Läiter von ere Kultgmäinschaft gsi. Spööter isch er as Eereditel für Bischöf, Äbt und dr Babst brucht worde.
In de Schwizer Kantöön Züüri, Baasel und Schaffuuse het mä mit Antistes vom 16. bis 19. Joorhundert s höggste Amt in de reformierte Chille bezäichnet. Dr Usdruck isch zum erste Mol 1525 brucht worde as inoffizielle Eereditel für e Ulrich Zwingli z Züüri, denn 1530 für e Johannes Oekolampad z Baasel und 1532 für e Heinrich Bullinger z Züüri. Dr Antistes isch vom Groosse Root vo de Kantöön gweelt worde und er het mit dr Waal au e Pfarrstell an ere Hauptchille (z Züüri bis 1837 am Grossmünster, z Baasel am Baasler Münster und z Schaffuuse an dr St. Johann). Mit em Chilegsetz vom Kanton Schaffuuse vo 1854 isch dr Antistes nimme obligatorisch au Santjohannspfarrer gsi.
D Ufgoob vom Antistes isch s gsi, d Chille gege usse z verdräte und zwüsche dr Stadtregierig und dr Gäistligkäit z vermiddle. Er het dr Vorsitz in dr Synode und im Examekollegium für d Brüefig vo de Pfarramtskandidate gha.
Um 1900 isch dr Ditel abgschafft worde und mä het en mit modärnere Bezäichnige ersetzt, wie z Baasel und z Züüri mit «Bresidänt vom Chilleroot».
Z Sanggalle, im Thurgau und in Graubünde si d Ufgoobe vom Antistes andersch definiert gsi.
In dr lutherische Riichsstadt Nürmbärg häi die oberste Pfarrer an de Hauptchille au dr Eereditel Antistes bechoo, mit däm si aber käini Funkzioone verbunde gsi.
Zinnfigurenklause
D Zinnfigurekluuse (dt. Zinnfigurenklause) isch e ehreamtlig gfiert Museum zue de Gschicht vum ditsche Sidweschte im Schwowedor z Friiburg.
Sammlung
D Sammlung vum Museum bstoht us 9000 Figure in 21 Diorame, wu u. a. d Schlacht ei Sempach (ellai 1.150 Figure) 1386, de Schwowe- bzw. Schwizerkrieg vu 1499, de Buurekrieg 1525 im Schwarzwald, d Belagerung vu de Küssaburg/Oberlaochrenge, un Eraignis vu de Badische Revolution vu 1848 z Friiburg darstelle. Dezue het s Dioarame mit Burge vum Hoch- un Owerrhii, zue de Hexeverfolgung un zum Verher vum Martin Luther z Worms.
Johann Jakob Breitinger (Philologe)
Der Johann Jakob Breitinger (* 1. Merz 1701 z Züri; † 14. Dezämber 1776 au daa) isch e Filoloog und Schriftsteller gsi.
sis Lääbe
Der Breitinger isch der Soon gsi vom Chnopfmacher Franz Caspar Breitinger, wo zytewys am Hoof vom Herzog vo Württebärg gschaffet het und Major vo dr Zürcher Miliz gis isch.
Er hät am Collegium Carolinum z Züri d Theology und d Filology gstudiert und sid 1731 z Züri am Gymnasium als Profässer für hebräischi Spraach und spööter au für Griechisch und für Logik gschaffet. Er isch bi der Gründig vo dr Gselschaft vo de Mooler und vo der Helvetische Gselschaft derby gsi. Er het sech drfür ygsetzt, d Uusbildig vo de Pfäärer wyter z entwickle. Zäme mit em Johann Jakob Bodmer hät er Arbete zu der Chilegschicht und zu der Schwiizer Gschicht gschribe. Sis Hauptwèèrch gheisst Critische Dichtkunst. Es isch vo 1740 und plediert für d Bedüütig vo dr schöpferische Fantasy bim Schrybe. Das Buech isch für d Theory vo dr Literatur im düütsche Spraachruum wichtig gsi.
Als Mitheruusgäber hät er bim Abtruck vo der berüemte Manesse-Handschrift mitgmacht. Der Breitinger hät ane 1746 die erschti Abschrift vo däre Bilderhandschrift gmacht, wo vo 1748 bis 1759 im Truk usechoo isch.
Im «Zürcher Literatuurstryt», wo’s um d Kwalitäät vom Schwiizerdüütsch ggangen isch, hät der Breitinger zäme mit em Johann Jakob Bodmer ab 1740 gägenüber em Sachs Johann Christoph Gottsched angaschiert d Meinig verträtte, der schwiizerisch Woortschatz seg glych vil wärt wie der (mittel-)düütsch.
Johann Jakob Breitinger
Johann Jakob Breitinger isch de Name vo däne Persone:
Elsässische Ortsnamen
In dere Lischt hàt s d Dialektnamme vun dr Ortschàfte ìm Elsàss. Ortsnamme üs de raschtliche àlemànnische Gebiet ka mer uf dr Ìwerblìckssitte Alemannische Ortsname fìnde.
Owerelsàss (Haut-Rhin)
(*) In dam Ort wurd Frànzeesisch geredt.
Unterelsàss (Bas-Rhin)
(*) In dam Ort wurd Frànzeesisch geredt.
Jenna Jameson
D’ Jenna Jameson (* 9. Awrìl 1974 àls Jenna Marie Massoli z’ Las Vegas, Nevada) ìsch a ehamààliga-n-àmerikànischa Pornodàrschtällera, Pornofilmproduzänta un -filmemàchera, Schàuischpìelera so wia Unternammera. Sa ìsch aina vu da bekànnteschta un berìahmteschta Pornodàrschtällerinna ìn dr Walt un trajt dr Ìwwernamma „Keenigin vu dr Pornogràfii“ (The Queen of Porn).
Ìm Làuif vun ìhrer Kàrriar vu 1993 bis 2007 hàt sa mehr àls 20 internàzionààla Pornofilm-Priisa gwunna un ìsch ìn baida Rüahmshàlla vu dr Pornofilmìndüschtrii-n-uffgnumma worra (AVN Hall of Fame un XRCO Hall of Fame). Ànna 2000 hàt sa s’ ärfolgriicha-n-Ärwàcksena-Unterhàltungsunternamma ClubJenna grìnda. Ìhra aigena Laawesbschriiwung How to Make Love Like a Porn Star: A Cautionary Tale (Tìtel vu dr diitscha-n-Üüssgààb: Pornostar) ìsch ànna 2004 veräffentligt worra; säcks Wucha làng ìsch sa ìn dr Lischta vu da maischtverkàuifta Biacher vu dr New York Times gsìì.
Samuel Preiswerk
Dr Samuel Briiswärk (* 19. Septämber 1799 z Rümlige; † 13. Januar 1871 z Baasel) isch e reformierte Baasler Theoloog, Pfarrer und Dichder vo Kiirchelieder gsi.
Biografii
Dr Samuel Briiswärk isch dr Soon vom Pfarrer Alexander Briiswärk und dr Anna Maria gebooreni Buurget gsi. Er het z Baasel, z Tübinge und denn z Erlange studiert. Dört isch er im Winter-Semester 1821/22 Mitgliid vo dr Erlanger Burscheschaft worde. 1822 het er e Vikariat z Biel-Bänke übernoo. Zwäi Joor spööter isch er Pfarrer am Baasler Waisehuus worde und 1828 Leerer am Missionshuus. Scho in dere Zit het er Kiirchelieder afo schriibe, und die häi en spööter über d Gränze äwäg bekannt gmacht. Im Joor 1830 isch er z Muttez Pfarrer worde. Aber wo sich vo 1832 aa dr Komflikt zwüsche dr Stadt und em Land Baasel het afo ufhäize, het dr Briiwärk sich gwäigeret, revoluzioonsfründligi Gebät z sääge, und isch si Boste wider loos gsi. 1834 isch er z Gämf Leerer an dr Theologische Schuel vo dr Evangelische Gsellschaft worde. Dört isch si hebräischi Grammatik uusechoo, won er uf Franzöösisch verfasst het und wo uf vier Uflaage cho isch. Wil er sini Kontakt zu Verdräter vom katholisch-apostolische Irvingianismus nit het welle ufgee, het er d Gsellschaft 1837 verloo. Er isch uf Baasel und isch 1839 Dozänt für Hebräisch und s Alte Testamänt worde und 1840 Pfarrer vo dr Lienerdskiirche. Vo 1859 aa isch er dr Pfarrer vo dr Münstergmäind gsi, und isch Antist und Vorsteher vom stedtische Kiirche- und Schuelwääse worde. Z Baasel het er vo 1838 bis 1843 d Zitschrift ''Das Morgenland. Altes und Neues für Freunde der Heiligen Schrift'' uusegee und het din Bropaganda gmacht für e jüüdischi Häimet in Palestina. 1860 het en d Uniwersidäät Baasel zum Eeredokter vo dr Theologii gmacht.
Puppenmuseum „Kleine Welt“
S Buppemuseum „Chlaini Wält“ (dt. Puppenmuseum „Kleine Welt“, friejer Opfinger Puppenstuben- und Puppenmuseum „Kleine Welt“, speter Freiburger Puppenmuseum, derno Staufener Puppenmuseum „Kleine Welt“) isch e privat Museum z Haidersche in dr Rächtsform vun ere GbR, wu vu dr Ursula Trefzger un dr Anita Lüdtke grindet woren isch un au vun ene bis hite glaitet wird.
Gschicht
D Ursula Trefzger isch Laiteri vun ere Gherloseschuel gsii. Wu si pensioniert woren isch, het si d Idee ghaa e Buppemuseum z grinde un het zämme mit dr Anita Lüdtke, ere ehmolige Schieleri vun ere, aagfange Buppe z sammle. Us dr Uustellige, wu si gmacht hän, isch im Johr 1993 schließlig e chlai Museum in dr Raiffyysestroß z Opfige wore, s „Puppenmuseum Opfingen“. Speter isch s Museum umzoge uf Fryybeg zerscht in d Heckerstroß uf dr Haid, anne 2004 derno in d Bertoldstroß un het derno „Freiburger Puppenmuseum“ ghaiße. Zum 1. Mai 2010 isch s Museum uf Staufe verlait wore un het in Ryym im zweete Stock in dr Hauptstroß 25 chenne aagluegt wäre. Im Februar 2016 isch s Museum schließlig uf Haidersche umzoge.
Landrat (Deutschland)
Dr Landrot isch dr höchschte Verwaltungsbeamte im dütsche Landchreis. Er wird in da meischte Bundesländer direkt vo dr Bevölkerung gwählt, machmol aber o vom Chreistag. Er isch der Chef vo dr Kreisverwaltung.
Puppenmuseum „Kleine Welt“
Sammlig un Uustellig
D Sammlig bstoht us iber 550 Buppe un 400 Buppestuube us dr Zyt zwische 1750 un 1950, wu d vor allem d Trefzger im Lauf vu dr Johr zämmedrait het. Wel uf dr 150 Quadratmeter vum Meseum nit alles cha zaigt wäre, sin aber nume d Helfti vu dr Buppestuube uusgstellt.
Landrat (Deutschland)
Ufgabe
Dr Landrot leitet d Sitzunge vom Chreistag un vertritt sinen Landchreis allgemein. Er isch o für die aktuelle Gschäft vom Landchreis zuständig. Je nach Bundesland hot er o noch andere Ufgaba.
Dunzenheim
Dunzne (frz. Duntzenheim, dt. Dunzenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Dunzne ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 9. Jh.
Verwàltung
vun Dunzne ìsch. Dunzne ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Dunzne ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Kabinett Hoegner I
S Kabinett Hoegner I isch vum 28. September 1945 bis zum 16. Dezämber 1946 d Staatsregierig vum Freistaat Bayern gsii. Wie scho s Kabinett Schäffer isch au d Regierig Hoegner vu dr amerikanische Bsatzigsmacht yygsetzt wore. In dr konschtituierende Sitzig vum nei gwehlte erschte Bairische Landdag am 16. Dezämber 1946 isch dr Hoegner as Minischterbresidänt zruggdrätte, was no dr neie Verfassig vum Freistaat Bayern zum Ruggdritt vu dr gsamte Staatsregierig gfiert het. S Kabinett Hoegner het d Amtsgschäft ytergfiert bis zur Bildig vu dr Regierig Ehard am 21. Dezämber 1946.
Abstellgleis
Unter nèm Abschtellgleis vostòt mò è Gleis, oft è Stumpfgleis, wo mò Schinnèfaarzüüg abschtellt, wo nit in Bedryb sin. Dõdeby cha s sich um è Abschtellzit von è baar Stundè bis ständigè Abschtellè vo uusgmuschtertè Faarzüüg handlèt. Mèngmòl voschtòt mò dõdrunter au Gleis, wo mè Züüg zämmèschtellt, öfter wörrèd abgschtellti Personèzüüg dõ au suber gmacht odder vorgheizt. Abschtellgleis wörrèd nit für Zugfaartè übber dè Baanhof usè vowendèt un gèltèd dõhèr als Näbbègleis.
Nit als Abschtellgleis gèltèd Baanschteiggleis, wo Züüg zum Y- un Uusschtyg abgschtellt wörrèd, Laddegleis zum Uff- un Abladdè sowiè Uuswych- un Übberholgleis, uff dènnè zwei Züg chrützèd odder ein dè ander übberhollè duèt.
Wörd s Stumpfgleis nit nu zum Abschtellé, sondern zum Faarè vo Züüg, zum Umsetzè für d Rüggfaart uff èm anderè Gleis von èrè zweigleisigè Streggi bruucht, asè wörd sèll Gleis au als Keergleis benamst.
Sinnschprüch
D Metapher „uff s Abschtellgleis schièbè“ wörd hüüfig als Umschriibung dèfür gnõ, dass Mänschè für länger us èm Erwärbsläbbè odder us irèm Wǜrkungschrais vodrängt odder uusgschlossè wörrèd. „Uff èm Abschtellgleis stò“ bedütet, dass sich öppèrt in èrè Stellung ooni Wǜrkungsmöglichkeit isch.
Ungerundeter halboffener Vorderzungenvokal
De ungrundet halboffnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch. In de alemannische Dialäkt chunt de Vokal in zwei Forme, lang un churz, vor. In bstimmti alemannischi Dialäkt au numme als Allophon vo //. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „offnigs-e“.
Rümikon
Rümigche (amtlich Rümikon) isch e Gmeind im Bezirk Zurzi vom Schwiizer Kanton Aargau.
Geografii
D Gmeind liit uf der lingge Syte vom Hochrhy, a der Gränze zwüsche de Schwiiz und Düütschland.
Nochbergmeinde vo Rümigche sind Hohetenge im Norde, Fisibach im Oschte, Wislike im Süde und Melike im Weschte.
Gschicht
Uf em Bode vom hütige Rümigche sind im vierte Joorhundert zwei röömischi Wachtdürm gstande. Der Name vom Dorf chunt im Joor 1113 s erscht Mol in ere Urkund vor. Er isch vo der eltere Form Rumaninghofun abgleitet. Sid 1803 ghört Rümigche zum Kanton Aargau.
Vo 1975 bis 1980 isch z Rümigche en Fabrigg vo der Textilfirma Jäggli vo Winti gsi.
H. R. Fricker
Dr Hans Ruedi Fricker (* 9. Augschte 1947 z Züri; † 6. Mai 2023 z Troge) isch e Schwyzer Kunzäptchinschtler gsii.
Lääben un Wäärch
No Fotoaarbete un Schriftspuure in dr Winterlandschaft vu Troge het dr H. R. Fricker Ändi 1970er-Johr d Fotokopy fir syni Chunschtakzioone im effetlige Ruum bruucht. Är het syni Wääg dur St. Galle mit Fotokopie vu sym Sälbschtporträt markiert. Dodruf isch e Chlaiplakaatszeene in dr Strooße vu St. Galle entstande. Anne 1980 het er mit Plakaate di «fiktive Kunsthalle St.Gallen» proklamiert.
Im Johr 1981 het dr H. R. Fricker s «Büro für künstlerische Umtriebe auf dem Land» z Troge, Appezäll Osserrhode grindet, un isch aktiiv woore in d wältwyte Mail-Art-Szeene. Mit Sondermarken zum Abbruch der Rotbachbrücke het si dr Fricker geege dr Abbruch vu dr 1924 böute Rotbachbrugg mit em aigewillige S-feermige Grundriss gwehrt. Är het d Ida Schläpfer gschaffe, ne Woortspiil as Aaspiilig an Idee Schläpfer, wu derzue dient het, druf hiizwyyse, ass d Fraue an dr Landsgmai vum Kantoon Appezäll Osserrhode allno kai Stimm- un ai Wahlräächt ghaa hän. Briefmaarke hän dr Bäär us em Appezällerwoobe zaigt as wyybli Woobedier mit ere roote Vagina statt em gängige männlige Woobedier mit eme roote Peenis.
Dr H. R. Fricker het anne 1984 zum «Tourism», zum Si-geegesytig-Bsueche, ufgruefe un het 1986 mit em Günther Ruch un 1992 mit em Peter W. Kaufmann dr 1. un 2. wältwyt dezäntraal Mail-Art- un Networker-Kungräss iniziiert. Im Johr 1992 het er sy Wohnhuus z Troge mit em Schild «Networker Hotel» gchännzaichnet.
Ab dr 1990er-Johr het dr H. R. Fricker allmee mit Emailleschilder gschafft un het Oort mit Foormle wie Oort vu dr Lischt, Oort vu dr Gwalt oder Oor vu dr Irony ghaiße. 2007 het syy Homepage «placeofplaces.com» entstande. Är het aigeni Museum grindet, wu zum Studiere aareege, wie s temporäär «Alpstein Museum», wu vor allem us Huusbibliotheeke in Bäärggaschthyyser bstanden isch, un s «Museum fir Lääbesgschiichte» z Spycher. 2005 het er dr «Trogener Chunstbryys fir Mänsche mit Behinderig» ins Lääbe gruefe. Sy Frau Verena Fricker het en doo un bi Hufe anderi Projäkt beglaitet. Im Jähr 2012 het er s Geomeeter-Dänkmool z Teufen as simboolische Mittelpunkt vum Kantoon Appezäll Osserrhode gschaffe.
Sabine Dahinden
D Sabine Dahinden (* 14. Augschte 1968 z Altdorf) isch e Schwyzer Färnsehmoderatori.
Syter anne 1995 schafft si bim Schwyzer Färnseh, zurzyt isch si dert Moderatori un Redakteeri vu dr Sändig Schweiz aktuell.
Lääbe
Im Johr 1988 het d Sabine Dahinden ihri Matura Typus B am Kollegium Karl Borromäus (Kantonsschuel Üri) z Altdorf gmacht. Derno het si an dr Universitet Bärn Germanischtik studiert. Si het s Studium (dytschi Literatur- un Kulturgschicht, Franzesisch, Gschicht) 1994 mit em Sekundarlehrerpatänt abgschlosse (Master of Education). Vu 1994 bis 1995 het si as Redakteeri/Reporteri bi Radio Sunshine im Kanton Zug gschafft.
Anne 1995 het d Sabine Dahinden ihri Arbet eim Schwyzer Färnseh aagfangen as Moderatori un Redakteeri vu dr Sändig TAF (Tagesfernsehen). 1998 isch si as Stagiaire in d Redaktion vu Schweiz aktuell gwächslet, wu sie im Juni 2000 au Reporteri un Redakteeri woren isch. Syt Meerz 2001 isch si derzue au Moderatori vu dr Sändig. Im Johr 2008 het si ne churze Moderationsuusdausch mit em ORF gmacht un isch dert e baar Mol bi «Wien heute» ufdrätte.
Näbe uuzellige dagesaktuälle Liveschaltigen in dr ganze Schwyz un Reportasche het si verschideni mehstindigi Livesändige vum Schwyzer Färnseh moderiert. Syter anne 2011 het si au ne aigeni SRF-Summerserie mit Themen un Dräffen in dr Schweiz. Am 8. Mai 2016 het d Sabine Dahinden dr Prix Walo in dr Sparte Publikumsliebling gwunne. Si moderiert regelmäßig speziälli Aaless im Ufdrag vu Stiftige, schrybt Kolumnen un Rede un dritt bi Läsigen uf.
Sewen
Siewe (frz. Sewen, dt. Sewen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Siewe ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 14. Jh. àls Seben.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Siewe ìsch. Siewe ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Siewe ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Leo VII.
Dr Leo VII. (* z Rom; † 13. Juli 939 z Rom) isch vum 3. Jänner 936 bis zue sym Dod Papscht gsii.
Dr Leo isch us ere remische Familie gstammt un isch e Benediktiner un vor sym Pontifikat Kardinalprieschter vu San Sisto gsii. Är isch dr erscht vu fimf Päpscht gsii, wu uf Wysig vum remische Firscht Alberich II. gwehlt wore sin.
Dr Leo VII. het sich mit em Alberich II. fir d Chloschterreform vu Cluny yygsetzt. Dr Abt Odo vu Cluny isch uf Rom gruefe wore. Wu dr italienisch Chenig Hugo vu Arles Rom zum zwaite Mol belageret het, het dr Abt e Fride zwisch em Alberich un em italienische Chenig vermittlet, wu in ere formale Eh zwisch dr Alda, dr Dochter vum Hugo, un em Alberich gipflet het.
In dr Zyt vum Pontifikat vum Leo het dr Chronischt Flodoard vu Reims dr Papscht bsuecht. Em Erzbischof vu Hamburg-Bremen isch s Pallium verlihe wore. Dr Leo het dr Erzbischof Friedrich vu Mainz ufgforderet, d Jude z verdrybe, wu sich nit hän welle bechehre loo.
Wel dr Leo VII. sälber Benediktiner gsii isch, het er sich unter anderem fir d Reschtaurierig vu Chleschter engaschiert, zem Byschpel fir S. Paolo fuori le mura usserhalb vu Rom.
Dr Papscht Leo VII. isch z St. Peter begrabe wore.
Geisweiler
Gäiswiller (frz. Geiswiller, dt. Geisweiler) ìsch bìs 2017 e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss) gsin. Sit em 1. Janner 2018 ghert sa züe dr neie Gmein Gäiswiller-Zäwerschdorf.
Gschìcht
Gäiswiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 774.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
Dr letscht Maire vun Gäiswiller ìsch dr Georges Beck gsin.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Gäiswiller ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Full-Reuenthal
Geografii
Full-Röilete isch die Gmeind vom Kanton Aargau, wo am wytischte im Norde liit. De Rhy macht dört nach der Ymündig vo der Aare en wyte Boge nach Norde bis under d Stadt Waldshuet und flüsst denn gäge Südweschte wyter.
I der Ebeni am Rhy liit s Dorf Full mit der Siidlig Jüppe. S dorf Röilete liit zwei Kilometer im Süde vo Full uf em Hügel us Chalchschtei zwüsche der Aare und Löibschtel, der Nochbergmeind vo Full-Röilete im Weschte.
Gschicht
Sid em 13. Joorhundert hend Full und Röilete zum Chilchschpiil ghört, zäme mit Lüggere, Böötschde und Löibschtel.
Der Oort Röilete isch ane 1258 s erschte Mol i der Form Reuwintal und Full ane 1303 oder 1308 als Wulne in historische Dokumänt erwäänt.
1803 isch s ehemolige Chilchschpiil im nöie Kanton Aargau als en einzigi Gmeind organisiert worde. Scho 1816 het der Grooss Root vom Aargau do drus die drü Gmeinde Böttschde, Lüggere und Oberlöibschtel gmacht. 1832 sind Full und Röilete vo Oberlöibschtel trennt worde, und 1902 isch Jüppe vo Lüggere wägggnoo und zu der Gmeind Full-Röilete too worde.
Im Zwöite Wältchrieg het d Schwiizer Armee ufem Felse bi Röilete en Feschtig bout. Dört isch jetz s Milidäärmuseum Full.
Jusos
D Arbeitsgemeinschaft der Jungsozialistinnen und Jungsozialisten in der SPD, kurz Jusos, isch d Jugendorganisation vo dr dütscha Partei SPD.
Struktur
Jedis SPD- Mitgliid, wo noch net 36 Johr isch, isch utomatisch o Juso. Sit 2014 koschtet a Juso- Mitglidschaft 12€ im Johr.
Nach aigena Angaba hon d Jusos sit 10 Johr konstant rund 70.000 Mitgliider.
Strömunga
Es gitt viile Strömunge innerhalb vo de Jusos. Grob ka ma bi dr Jusos zwüscha zwoa Strömung unterschiide. Uf dr linka Siita gits des "Netzwerk Linkes Zentrum" un d "Traditionalisten". Eher pragmatisch oder konservativ isch d "Pragmatische Linke". D "Reformsozialisten" wenn usserhalb vo dr links- rechts Schematik sii.
Aber o wenn d Landesverbänd aner Strömung zugordnet werra sind se net immer homogen, es gitt immer Unterbezirk, wo zu andere Strömunge ghöre.
Fueßnote
2. Bundesvorstand der Jusos und Juso-Bundesbüro
Bartholomäusnacht
D Bartholomäusnacht (au Bariiser Bluethochzit, ) isch e Massaker an franzöösische Protestante gsi, wo in dr Nacht vom 23. zum 24. August 1572 stattgfunde het. Dr Admiral Gaspard de Coligny und witeri Füerer vo de Hugenotte si uf Befääl vo dr Königinmueter Katharina vo Medici ermordet worde. Si si uf Bariis cho, zum d Hochzit vom protestantische Heinrich vo Navarra (em spöötere Köönig Heinrich IV.) mit dr Dochder vo dr Katharina, dr Margarete vo Valois z fiire. Die Hochzit zwüschen eme Protestant und ere Katholikin hät die bäide Gmäinschafte sölle versööne. In dere Nacht het s non e Pogroom gee, wo Duusigi vo Bariiser Protestante drbii ermordet worde si.
D Bartholomäusnacht isch e zentrals Datum in dr Gschicht vo Frankriich im 16. Joorhundert und dief im kollektive Gedächtnis vo de Franzoose verankeret. Si isch e Motiv, wo hüfig in dr Litratuur und dr bildende Kunst behandlet wird.
Stephan VIII.
Dr '''Stephan VIII. (IX.)''' (* z Rom; † Oktober 942) isch vum 14. Juli 939 bis zue sym Dod Ändi Oktober 942 Papscht gsii.
Kabinett von Epp
S Kabinett von Epp isch as kommissarische Minischterrot vum 10. Merz bis 12. April 1933 di kommissarisch Landesregierig vu Bayern gsii.
S Kabinett von Epp het d Regierig Held in dr Dääg vum 7. Merz bis 27. Merz 1933 vu dr Macht verdrängt. D Rychsdagswahl vum 5. Merz 1933 het e Meehait vu dr NSDAP brocht. Dodruf het dr Rychsinneminischter Frick am 9. Merz dr Franz von Epp zum Rychskommissar z Bayern yygsetzt („zur Erhaltung öffentlicher Sicherheit und Ordnung“). Dr Epp het am 16. Merz verchindet, är heeb noch em „Ruggdritt“ vum Held jetz mit syre Kommissariatsregierig alli Regierigsmacht ibernuu. Dr Held het am 27. Merz in dr Schwyz d Zuestimmig zue syre Absetzig verchindet.
Stephan VIII.
Dr Stephan VIII. isch vu Rom gstammt un isch wahrschyns Kardinalprieschter vu Santi Silvestro e Martino ai Monti gsii. Är isch dr zweet vu fimf Päpscht gsii, wu uf Wysig vum remische Firscht Alberich II. gwehlt wore sin. Wäge däre Abhängigkait het er nume formäll iber dr Chilchestaat regiert.
Vu sym Pontifikat waißt mer nume wenig. Dr Stephan soll zämme mit em Alberich d Chloschterreforme vu Cluny unterstitzt un au dr Abt Odo vu Cluny empfange haa. Im franzesischen Droonstryt het er si uf d Syte vum weschtfränkische Chenig Ludwig IV. gstellt.