cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urs Egger
Lääbe
Är het e Reschy-Uusbildig as Director Fellow am American Film Institute z Los Angeles gmacht. Ab 1993 het er vor allem z Berlin gläbt. Syt dr 1990er-Joor Egger e Hufe Fäärnseeprodukzioone fir s effetli-räächtli Fäärnsee inszeniert, wu unter anderem mit drei Grimme-Bryys uuszaichnet woorte sin. ÄR isch im Jänner 2020 im Alter vu 66 Joor noch ere lengere Chranket z Berlin gstoorbe.
Reschyassischtänz
Zwische 1978 un 1985 isch er as Reschyassischtänt unter anderem bi däne Film engaschiert gsii:
Keller (Familienname)
Keller isch e Familiename, wu abglaitet isch vum hochdytsche Wort fir Chäller.
Eso haiße z. B. die Lyt:
Dogma
Under eme Dogma (altgr. δόγμα, dógma, „Mäinig, Leersatz; Beschluss, Verordnig“ ) verstoot mä e feststehendi Definizioon oder e grundleegendi, normatiivi Leerussaag, wo d Wooret vo ere as absolut aagluegt wird.
Bsundrigs in dr christlige Theologii wird dr Begriff Dogma für e Leersatz brucht, wo as woor und relewant gältet. Mä berüeft sich drbii uf göttligi Offebaarig, uf d Autoridäät vo dr chirchlige Gmäinschaft bzw. vom chirrchlige Leeramt oder uf bsunderi Erkenntniss. Dr süstemaatische Interpretazioon vo de Dogme säit mä Dogmatik.
As Adjektiv (dogmatisch) wird dr Begriff abschetzend brucht zum Persoone z beschriibe, wo vo de entsprächende Leersetz glaube, ass si nid guet gnueg fundiert sige, zum Bispil wil si d Leerautoridäät vo dr Chille nit anerkenne oder wil si brinzipiell skeptisch si gegenüüber Wältaaschaujige und Wärtvorstellige, wo behaupte, si eläi sige woor, allgemäingültig oder verbindlig für alli Lüt und sogar für alli Zit.
Liseron Boudoul
D’ Liseron Boudoul (* 23. Oktoower 1963 z’ Saint-Étienne) ìsch a frànzeescha Farnsahschurnàlìschta, Kriagsbrìchtsärschtàttera un Àuitoora. Sa hàt unteràndrem fìr dr Farnsahsander TF1 gschàfft un hàt ànna 2017 dr Priis Grand Reporter bikumma.
ìhra Laawa un Kàrriar
D’ Liseron Boudoul ìsch ànna 1963 z’ Saint-Étienne ìm Zäntrààlfrànkrììch uff d’ Walt kumma. Ìhra Vàtter schtàmmt üss’m Auvergne, un ìhra Müatter üss Poola. A Tail vun ìhrer Fàmìlia schtàmmt vum Département Haute-Loire un wohnt noch hìtt därt. Gschtudiart hàt d’ Boudoul àm Ìnschtitüüt fìr Politikwìssaschàfta z’ Lyon (Sciences Po Lyon).
Ìhra Kàrriar àls Schurnàlìschta hàt d’ Boudoul bii da Rundfunksander France Inter un Radio France Internationale (RFI) ààgfànga. Schpeeter ìsch sa naawa dr Anne Sinclair uff’m Farnsahkànààl LCI z’ sah gsìì. Ànna 2004 ìsch sa vum àllgmainliga Noohrìchtadianscht vum Fanrsahsander TF1-n-iigschtällt worra. Därt hàt sa ìwwer d’ Ardbeewawalla-n-ìm Àsia ìm Dezamber 2004 brìchtet, so wia-n-ìwwer d’ Unrüahja ìn da frànzeescha Vororta ànna 2005.
Wu sa ànna 2020 ìwwer dr Kriag um Barikarabagh brìchtet hàt, ìsch sa uff sa soziààla Nätzwark vun Mìtglìeder vu dr àrmeenischa Gmainschàft ìm Frànkrììch ààgrìffa worra, dänn ìhr Berìcht säjg nìt nöitrààl gsìì. Ànna 2021 hàt sa ìwwer d’ Folga vum Ààgrìff vu da Taliban ìm Àfghànischtàn brìchtet. Ìm Àuigscht 2021 ìsch sa aina vu da äärschta Schurnàlìschta gsìì, wo noh dr Màchtärgraiffung vu da Taliban ìn d’ àfghànischa Hàuiptschàdt Kabul iinagànga-n-ìsch. Fìr ìhra Brìchta-n-ìm Àfghànischtàn ìsch sa ànna 2021 mìt’m Groossa Priis vu dr Internàzionààla Prassa-n-üüsszaichent worra. Ànna 2022 hàt sa ìm Donbas ìwwer dr Ààgrìffskriag vum Rüssland ìn dr Ukràina brìchtet.
D’ Liseron Boudoul ìsch glàuiwenda Kàtholika.
Köhler (Familienname)
Köhler isch e Familiename, wu abglaitet isch vum hochdytsche Wort fir Chöler.
Eso haiße z. B. die Lyt:
Lauren Wildbolz
D Lauren Wildbolz (* 17. Merz 1981 z Züri) isch e Schwiizer Aktivischtin für Veganismus. Si schafft als Chöchi, Chochbuech-Autorin, Veraastalteri vo Chochkürs und als Betriiberi vomene Catering-Unternääme. In Kunschprojäkt thematisiert si d Verschwändig vo Nahrig.
Läbe
D Lauren Wildbolz isch d Tochter vom Modefotograf Jost Wildbolz un d Nichte vom Schauspiler Klaus Wildbolz. Ihri Mueter isch Fotomodell gsi. Mit 19 Jahr hät si sälber aafaa modle. Na de bstandene Prüefig für de Vorkurs a de Schuel für Gstaltig (hüt: Zürcher Hochschule der Künste) isch si in verschideni Länder vo de Wält gräist. Na föif Jahr im Uusland hät si ihre Kunststudium i de Schwiiz wiitergmacht und hèt s a de Zürcher Hochschuel vo de Künscht 2013 mit em Bachelor, 2015 mit em Master of Fine Arts abgschlosse. I de Ziit vom Studium hät si si intensiv mit em Umgang mit Ässe bschäftigt. D Lauren Wildbolz hät e Tochter (*2014).
Würke
Siit em 14. Läbesjahr verzichtet d Lauren Wildbolz uf Fläisch. Im Alter vo 27i isch si vo de vegetarischen zur vegane Läbeswiis gwächslet, und verzichtet siterhär au bi de Chläidig und Pflägmittel uf tierischi Produkt. Als Grund defür git si d Masseproduktion vo Fläisch, Milch oder Läder aa. Si hät si au mit de politischen und ethischen Aschpäkt vo de Läbesmittelinduschtri und de Verschwändig vo Läbesmittel ussenander. 2010 hät si s erscht vegan Restaurant z Züri ufgmacht, s vegan kitchen and bakery. Na nüün Monet hät si s wider müesse zuemache, wel ere d Bewilligung und di finanzielle Mittel gfählt häi. De Pachtvertrag hät si an e Unternähmen übergää, wo vegani Produkt härstellt und i de Rüüm e vegani Gelateria ufgmacht hät. Si hät wiitergmacht mit em Studium und hät parallel dadezue als Kursläiteri für vegani Ernehrig i de Klibschuel Migros gschafft. Siit 2014 läitet si ihre Catering-Unternähme Vegan Kitchen und äigeni Chochkürs.
Zum uf d Verschwändig vo Läbesmittel ufmerksam z mache, hät d Lauren Wildbolz im Rame vo ihre Bachelorarbet unter em Slogan Good food for you for free im Juni 2013 e Pop-up-Restaurant mit erer improvisierte Chuchi uf em Zürcher Sihlquai-Platz betribe, wo si zwo Wochen lang all Tag Läbesmittel uf em Abfallchübel oder vo Äinzelhändler abgholt für 50 bis 70 Persone choschtelos z Mittag gchocht hät. Die Idee hät si zäme mit andere Studänte vo de Zürcher Kunschtakademi wiitergmacht. Mit däm ehrenamtliche Langziitprojäkt wett d Lauren Wildbolz d Wärtschetzig und de ressourceschonende Umgang mit Nahrig fördere.
Mediali Rezeption
Dur Mediebricht und mit Uftritt im Färnseh isch si über di vegan Szene uuse bekannt worde. Im 2014i isch si i d Färnsehliveshow vom Kurt Aeschbacher iiglade worde und hät im gliche Jahr bim Schwiizer Dokumentarfilm Vegan – von Menschen und anderen Tieren mitgwürkt. D Züri-Ziitig (NZZ) hät si i ihre Räie Schweizer Visionäre porträtiert und d Schwiizer Illuschtrierte in emene viersiitige Report. Im Februar 2015 isch si i de 3sat-Sändig Alles vegan oder was? interviewt. S Schwiizer Färnseh (SRF) hät uf em Kulturplatz i de Seri Das Element Erde e Biitrag über d Lauren Wildbolz und ihre Projäkt Dreckskekse für ihri Masterarbet a de Kunschthochschuel produziert, wo au uf 3sat uusgstrahlt worden isch. Ga teschte, wie me mit Komposthärd cha bache, hät si ne Sondergnähmigung übercho, wel Läbesmittel us Härd i de Schwiiz äigetlich verbote si. 2015 hät si bin ere Podiumsdiskussion vo de NZZ zum Thema Der Kult um unser Essen mitgmacht. In ere TV-Sändig vo Tele Züri isch si 2016 zue Vorurtäil gäge vegani Ernehrig interviewt worde.
Magnus Kaiser
Dr Magnus Kaiser (* 1964 z Waldshuet) isch e dytsche Physiker un Badäntaawalt. Mer chännt en z Siidbade as Folk- un Bluessänger, unter anderem zäme mit sym eltere Brueder Johannes im Duo Kaiser & Kaiser.
Lääbe
Dr Kaiser isch z Birdef im Hotzewald un z Steine im Wisedal ufgwachse. Är isch z Schopfe uf d Schuel gange. Noch em Abitur het er bis 1990 Universitet Fryburg Fysik studiert.
Vu 1989 bis 1992 het er z Fryburg as Wisseschaftlige Mitarbaiter am Fraunhofer-Institut für solare Energiesysteme gschafft. Syni Schäärpinkt deert sin Halblaitertächnology, Feschtkeerperfysik, Optik, Mässtächnik, Verfaarestächnik, Leisertächnik, Oberflechetächnik un Elektroonik gsii.
Benz
Benz heissed die Lüüt:
Magnus Kaiser
Lääbe
In syre Freizyt macht er Musik im Beryych Blues, Folk un Rock, är spiilt Gitarre un duet singe. Är het in verschiidene Band gspiilt (z. B. Influence, Soulutions) un isch au scho as Gaschtmusiker mit verschiidene regionaale Band ufdrätte, zem Byschpel mit dr Fryburger Blues Association (FBA). Mit unterschiidlige Musiker dritt er unter em Name „Magnus Kaiser Band“ uf.
Régions et peuples solidaires
Régions et Peuples Solidaires – was uf Düütsch öppe heisst: Regioone und Völker hebe zäme – isch e Gruppierig vo Parteie us es paar Piet vo Frankrych.
Dä Bund isch anne 1994 vo Lüüt us divärsi Regionalorganisazioone z Aix-en-Provence plaanet und anne 1995 z Rennes gründet worde. Er wott z Frankrych de föderalistische Chreft hälfe und öpis gäge Zäntralismus vo Paris mache, und er isch für die vill Forme vo dr Kultur und luegt für die kulturelle Wärt vo de Regioone. Uf internazionaaler Äbeni schaffet er mit dr Tachorganisazioon Europäischi Freji Allianz zäme.
Es git es paar Lüüt vo dene Parteie i dr französische Nazionalversamlig, und au es paar im Parlamänt vo Öiropa.
Anne 2005 het d Liga verlangt, Frankrych sell d Europäischa Chàrta vu da Regionàl- oder Mìnderheitasprocha underschrybe.
Bi dr Gruppe mache mit:
Früener sind emol drby gsi:
Ciara Michel
D’ Ciara Kathleen Michel (* 2. Jüüli 1985 z’ Taunton, Anglànd) ìsch a britischa Volleybàllschpìelera, wo-n-àls Mìttelblockera schpìelt. Vu 2017 bis 2019 hàt sa biim ASPTT Mulhouse gschpìelt un schteht sitter 2020 bii Athletes Unlimited Pro League ìm Àmerikà unter Vertrààg. Drzüa ìsch sa sitter 2011 Mìtglìed ìn dr britischa Nàzionààlmànnschàft.
ìhra Laawa un Kàrriar
D’ Michel ìsch d’ Tochter vu’ma àmerikànischa Basketballer un era Brita vun irischer Àbschtàmmung. Wu sa zeh Joohra àlt gsìì-n-ìsch, ìsch sa mìt ìhra Äältra ìns Florida gwàndelt. Ìn dr Schüal hàt sa Cheerleadera wälla wara, àwwer hàt sìch schpeeter fìr Volleybàll äntschìeda. Ìm Florida hàt sa zamma mìt ìhrer Schwaschter ìn’ra Mànnschàft gschpìelt. Àb 2003 hàt sa àn dr Üniwärsitäät vu Miami Seelakunda gschtudiart un hàt därt ìn dr Üniwärsitäätsmànnschàft gschpìelt. Ànna 2007 ìsch sa àn d’ Üniwärsitäät vu Melbourne ìm Àuischtrààlia gànga ge schpìela. Ìn dr Zwìschazitt ìsch sa a hàlb Joohr làng àn dr Monash-Üniwärsitäät ìm Vorort vu Melbourne àktiiv gsìì.
Ànna 2010 ìsch sa ìn dr Alemannia Ààcha-n-ìm Diitschlànd gànga ge schpìela, mìt’m Àbsìcht, ìn d’ britischa Mànnschàft fìr d’ Olìmpischa Schpìela gwählt z’ wara. Ìm Mai 2011 hàt sa z’ Lima zem äärschta Mol mìt dr Nàzionààlmànnschàft gschpìelt. Bii da Olìmpischa Schpìela vu 2012 z’ London ìsch sa mìt dr britischa Mànnschàft uff Plàtz 9 ànakumma. Drnooh ìsch sa uff VT Aurubis Hamburg gànga ge schpìela, un ìns Yamamay Busto Arsizio ìm Itàlia ànna 2013. Mìt dam Verain hàt sa zwaimol dr itàlianischa Pokàl gwunna (ànna 2013/2014 un 2014/2015), so wia dr itàlianischa Schpìtzapokàl ìm Joohr 2014/2015.
Ìm Saison 2016/2017 hàt d’ Michel biim tìrkischa Verain Bursa BBSK gschpìelt, wu sa àm Plàtz 5 vu dr Nàzionààlmaischterschàft un àm Plàtz 3 vum Öiropäischa Challenge Cup ànakumma-n-ìsch. Ìm nachschta Joohr ìsch sa biim Verain AS Saint-Raphaël ìm Süüdfrànkrììch gsìì, mìt wällem sa ànna 2017 dr frànzeescha Schpìtzapokàl gwunna hàt. Ìm gliicha Joohr ìsch sa mìt Saint-Saphaël zwàr numma-n-àm Plàtz 13 vu dr Champions League gsìì, àwwer ìsch àls „Bäschta-n-Ààgrìffera“ vum Turniar gwählt worra.
Vu 2017 bis 2019 hàt sa biim owerelsassischa Verain ASPTT Mulhouse gschpìelt. Ìm äärschta Joohr mìt’m Verain hàt sa dr frànzeescha Schpìtzapokàl gwunna. Ìn baida Saisons ìsch dr Verain jewills àm Plàtz 3 vu dr frànzeescha Nàzionààlmaischterschàft un vum Frànkrììch-Pokàl ànakumma. Ànna 2018 ìsch d’ Michel zem „Bäschta Mìttelblockera“ vum Frànkrììch-Pokàl ärkläärt worra. Ànna 2019/2020 hàt sa zamma mìt’m Verain Pays d’ Aix-Venelles dr Frànkrììch-Pokàl gwunna. Sitter 2020 schpìelt sa biim Verain Athletes Unlimited Pro League ìn da Verainigta Schtààta.
D’ Ciara Michel bsìtzt d’ britischa, àmerikànischa un àuischtrààlischa Schtààtsààgheerigkait.
Maisprach
Maischberg (usgsproche [], amtlich Maisprach) isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz.
Gschicht
Die erscht urkundlig Erwähnig vom Ort als Meisprache gooht uffs Joor 1180 zrugg. 1247 hett sich denn dr Name zue Mesbrache gwandlet. Im Mittelalter hetts näbem Dorf, wo ab 1322 de Grafe vo Thierstai gheert het, no zwei grossi Buurehöf gha. Eis hett bis 1360 em Dytsche Riich, dr ander em Basler Bischof gheert. 1461 sins Dorf und beidi Höf zue de Bsitztümer vor Stadt Basel ko. 1546 hett en Brand fascht s'ganze Dorf zersteert.
Sit jehär vo grosser Bedytig fyrs Dorf isch dr Wyybau gsi. Urkundlig erwäänt wird er s'erscht Moll 1328. Uss Fundstygg waiss me aber, dass scho d Reemer a de Häng z'Maischberg Trübel apflanzt hän.
Elisabeth Eidenbenz
Lääbe
D Elisabeth Eidenbenz isch as dritteltschts vu segs Chinder vum evangeelische Bfaarrer Johann Albrecht un syre Frau Marie Eidenbenz-Hess z Wila un z Stäfa ufgwagse un isch deert uf d Volksschuel gange. Ire Grooßvater Hermann Eidenbenz isch vu Dytschland yygwanderet gsii un isch Bundesbresidänt vu dr Jinglingsverain un 1877 Mitgrinder vum Blaue Chryz gsii.
No ire Uusbildig 1929 bis 1933 as Primaarschuelleereri im Leererneseminaar vu dr Deechterschuel Züri het si 1934 d Huushaltigsschuel z Neukirch an der Thur absolviert. Si het Schwäärerziebaari z Winterthur unterriichtet un e Klass vu fufzg Chinder im Induschtriquartier z Züri. Si isch begaischteret gsii vum däänische Volksschuelsischteem un het 1937 e Summerkuurs in dr Privaatschuel Danebod z Fynshav, Däänemaark gmacht, vu deert uus isch si uf Aafroog vum Willi Begert vum Ziviildienscht diräkt uf Spaanie graist.
Deert het si ab Jänner 1938 in dr Zyt vum Spaanische Buurgerchrieg dr Schwyzerische Aarbetsgmainschaft fir Spaaniechinder (SAS) (dytsch Schweizerische Arbeitsgemeinschaft für Spanienkinder, SAS, spaanisch Asociación de Ayuda Suiza a los niños de la guerra) bim Versoorge v Flichtling un Chinder in Noot ghulfe. Im Standquartier vu dr Ayuda Suiza z Burjassot het si noch em Mitarbaiterhuushalt gluegt un speter het si z Valencia ne Kantiine yygriichtet, wu Chinder zwaimool am Daag e Suppe un Milch hän chenne abhoole. Us em grooße Laager het si Chlaider un Schue verdailt. Im Dezämber 1938 isch si in d Schwyz retuurgcheert.
Wu d Republikaaner gege d Franco-Druppe verloore ghaa hän, het dr Karl Ketterer si iberzygt, Ändi Jänner 1939 vu Züri uf Frankryych z raise un z Brouilla bi Perpignan e Chrankehuus fir Mietere yyzriichte, wu mit dr Erlaubnis vu dr Beheerde di schwangere Fraue us dr Internierigslaager, wu Hunderdöuserti vu spaanische Flichtling unter gruusige Bedingige ghuust hän, aane brocht woore sin. Vu Meerz bis zum 20. Septämber 1939, wu des Chrankehuus zuegmacht wooren isch, sin deert 33 Chinder uf d Wält chuu.
Dr Rodolfo Olgiati het schwyzerischi Hebamme organisiert, wu alli fir e baar Moonet vu dr Bfläägerneschuel Züri chuu sin go hälfe. Ab Dezämber 1939 bis d Maternité zuegmacht wooren isch, sin deert 603 Chinder uf d Wält chuu, doodrunter rund 200 vu jiidische Mietere, vyyl anderi sin gsund bflägt woore. Im April 1944 isch s Schloss vum dytsche Militeer bschlaagnaamt woore, wel mer uf Invasioon vu dr Alliierte gwaartet het. Innert vier Dääg het mer alles mieße zämepacke un d Lyt uf s Gheft Montagnac bi Saint-Côme-d’Olt (Département Aveyron) im Landesinnere mieße ziigle, wu s Kämpf gee het zwische dr Résistance un dr Wehrmacht. Im Oktoober 1944 isch d Elisabeth Eidenbenz in d Schwyz reuurchuu.
Z Züri het si ne Praktikum in dr Soziaale Fraueschuel gmacht. Statt uf d Schuel z goo, het si si bi dr Schwyzer Spände gmäldet un isch 1946 uf Wien umzooge, wu si no Flichtlingschinder vu dr Verdriibene us dr dytschsproochige Biet z Oschteuropa gluegt het. Si het e grooßi Willa z Hadersdorf im Weschte vu Wien gfunde, wu si ne Chinderhaim fir di Chlaischte yygriichtet het. S Chinderhaim isch anne 1948 vum Hilfswäärch vu dr Evangeelische Chilche vu dr Schwyz (HEKS) ibernuu un um e Huushalts- un Chinderbfläägschuel erwyteret woore, wu di aarbetsloose Flichtlingsmaidli e Leer hän chenne mache. Noch em Ungarnufstand 1956 sin ungarischi Mietere mit ire Chinder ufgnuu woore. D Elisabeth Eidenbenz het deert bis zue ire Pänsionierig 1975 gschafft un isch druf uf Rekawinkel im Wienerwald zooge.
Vu 2009 bis zue irem Dood 2011 het si in eme Altershaim z Züri gläbt. Si isch im Alter vu 97 Joor gstoorbe. Am 27. Mai 2011 isch iri Uurne uf em Friidhoof Witike Chilchhof vergraabe woore.
Dr Nooloss isch im Archiv fir Zytgschiicht z Züri.
Galgenkrieg
Dr Galgechrieg isch en umbluetige Komflikt in de Joor 1531 und 1532 gsi zwüsche de äidgenössische Ständ Basel und Solodurn. Vordergründig isch s bin em um grichtsherrligi Zueständigkäite gange. Im Hindergrund vo dr Usenandersetzig si aber konfessionelli Geegesätz und territoriali Rivalidäte gstande.
Gschicht
Basel het vo dr erste Helfti vom 15. Joorhundert aa Gebiet im Sisgau kauft. Wo Solodurn denn au aagfange het, dört Territorie z chaufe, isch s Verheltnis zwüsche de bäide Kantöön immer schlächter worde. Wo s Huus vo de Thierstein-Pfeffige 1519 usgstorbe isch, isch e Strit über s Erb usbroche, wo sich Solodurn und s Fürstbistum Basel 1522 zämme gege Basel häi chönne duuresetze. Solodurn het d Burg Dornegg, wo s scho 1485 kauft gha het, mit Hinderland uf em Sisgauer Gämpeblatoo chönne erwiitere. Dört het s 1502 d Landvogtei Dornegg iigrichdet. Basel het aber scho 1461/1510 d Sisgauer Landgroofschaftsrächt kauft und het dänkt, ass es dr oberst Grichtsherr über wiiti Däil vom Juranordfuess und eso vom Gämpeblatoo sig. D Solodurner und d Basler hai aso Herrschaftsaasprüch im gliiche Gebiet gha. Dr Antagonismus het non e konfessionelli Komponänte gha, wo Basel sich 1529 reformiert het, wäärend Solodurn katholisch bliibe isch.
Dr Komflikt isch im Februar 1531 usbroche wägen eme Mordfall und wär drfür zueständig sig. Basel het für sich d Hoochgrichtsbarkäit über d Solodurner Gmäinde Dornach, Hochwald, Büre, Nuglar-St. Pantaleon, Seewe und Gämpe in Aaspruch gnoo. Solodurn het aber z Gämpe demonstrativ e Galge lo baue, zum zäige wär dr Herr isch. Basel het dä Galge lo abbräche, und Solodurn het sini Soldaate afo ufbiete. Denn het aber d Äidgenosseschaft as Vermiddlere zwüsche de bäide Ständ iigriffe. E Schiidsgricht mit ere katholische Meerhäit het am 27. Juli 1531 Solodurn Rächt gee. Nume im östlige Däil vo dr Gmäind Nunnige het Basel s Hoochgricht bhalte (bis 1665). Am 13. Dezämber 1532 het mä e Verdraag gmacht, und in däm isch d Gränze vo dr Landgroofschaft uf d Linie verläit worde, wo hüte no d Kantöön Solodurn und Baselland drennt.
Offenbarung
Mit Offebaarig isch s Bekanntwärde vo öbbis, wo bishär versteckt gsi isch, gmäint. Dr Begriff wird im sinnlige, im religiööse und im juristische Sinn brucht.
Rechberghausen
Rechberghouse (dt. Rechberghausen) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Offenbarung
Liddratuur
Lexikonardikel
Theologiigschicht Systematische Theologie / Fundamentaltheologie Religioonsfilosofii Liddratuurwüsseschaft
Rechberghausen
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 38,1 % Landwirtschaftsfleche, 29,9 % Wald, 30,6 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Rechberghouse gheret s Dorf Rechberghouse, dr Weiler Oberhouse ond s Gheft Schloßhof.
Gschicht
Rechberghouse ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1245.
Verwaltong
D Schuldese ischt d Claudia Dörner.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Rechberghouse ghert zom Schwäbisch.
Basler Revolution von 1798
D Baasler Revoluzioon vo 1798 isch en umbluetige Umsturz in dr Stadt und uf em Land Baasel gsi. Er het dr Landbevölkerig d Gliichberächdigung brocht und em ganze Kantoon nöiji politischi Instituzioone. Mit dr Iifüerig vo dr helvetische Verfassig in dr ganze Äidgenosseschaft e baar Mööned spööter isch d Baasler Revoluzioon ume gsi.
École nationale supérieure de technologies avancées
D École nationale supérieure de techniques avancées (ENSTA ParisTech) esch e Technischi Hochschuel z Paris-Palaiseau (Frànkrich). Si isch Mitgliid vo der Conférence des Grandes Ecoles und vo der Université Paris-Saclay.
Basler Revolution von 1798
Vorgschicht
S fürstbischöflige Birsegg und Laufedaal si scho am Aafang vo de 1790er Joor stark under em Iifluss vo de Verändrige im Noochberland Frankriich gstande, wil die revoluzionääre Franzoose sich über s Fürstbistum, wo politisch zum Häilige Römische Riich ghöört het, härgmacht und das usenander grisse häi. In dr Stadt und Landschaft Baasel hingeege isch s bis 1798 rueig bliibe. D Landschäftler häi gforderet ass d Liibäigeschaft ufghoobe wurd und das het dr konserwativi Baasler Root 1791 au zum Däil gnäämigt und eso d Wälle vo dr politische Empöörig für e baar Joor chönne glette, aber d Wuet vo de underdruckte Rampass het witer vor sich aane gröicherlet. D Baasler Revoluzioon vom Januar 1798 isch denn au nit diräkt vo dr Landschaft usgange. D Baselbieter häi sich mit de Patriote um e Peter Ochs verbunde, wil si ghofft häi, ass si denn vo de Abgoobe an d Oobrikäit befreit wurde, wo scho lang schweer uf ene glääge si. D Forderig noch dr politische Gliichberächtigung isch erst under em Iifluss vo de liberale stedtische Revoluzioonsfüerer kho.
École nationale supérieure de technologies avancées
D Schuel isch 1741 as École des ingénieurs-constructeurs des vaisseaux royaux gründet worde und isch die eltisti Ääscheniöörschuel z Frankriich. Si bietet en allgemäins Ääscheniöörstudium aa und bildet jedes Joor öbbe 160 Ääscheniöör us. D Forschig isch äins vo de Hauptgebiet vo dr Schuel.
Merchandising
Under Mördschendäising ( ängl. merchandising, merchandise, vo ängl. merchant – Verchäufer) bzw. Verchaufsförderig, au Absatzförderig, verstoot mä in dr Kommunikazioonsbolitik vom Marketing vo Konsuumgüeter d Brodukzioon, dr Verdriib und d Wärbig für Markenardikel, wo s gliiche Logo oder die gliichi Bootschaft dranspordiere wie e bekannts Markebrodukt, ohni dass si dr gliich Nutze wurde biete. Besundrigs überdräit mä eso e positives ideells Markenimidsch blaanmäässig uf e Hufe Gebruuchsgüeter. Im Geegesatz zu dr äigentlige Verchaufsförderig, wo dr Verchauf vo Brodukt und Läistige understützt, wärde bim Mördschendäising nöiji Wärt gschafft.
Basler Revolution von 1798
D Revoluzioon
Am Aafang vom Joor 1798 het sich d Laag afo zuespitze. Am 8. Januar si 50 Aschdrfer zum Baasler Landvogt uf dr Farnsburg und häi iiri alte Freihäitsurkunde gforderet. Z Liestel het mä Versammlige abghalte und wo dr Verdräter vo dr Stadt hoochnääsig vo Buurestolz gschwätzt het, het s am 11. en Uflauf gee. Zwäi Dääg druf häi sich d Baaselbieter für frei erkläärt und häi d Rächtsgliichhäit gforderet. Am 17. Januar häi d Liestler e Freihäitsbaum ufgstellt, und am neggste Daag e baar Vogteiburge aabebrennt, häi aber d Bewooner mit alle iire Sache in Friide lo abzie. In dr Stadt isch e Gsellschaft zur Förderig vo dr bürgerlige Iidracht gründet worde und dr konserwativ Ooberstzumftmäister Andreas Merian isch vo dr Regierig zruggdräte. Baasel, wo vorhär nid an de Berootige vo de andere Stadtort über gegesitigi Hilf gege ufständischi Underdaane däilgnoo het, het au jetz de Baaselbieter versicheret, ass d Stadt käni äidgenössische Druppe wurd verlange und het sä iiglaade, Drubbe in d Stadt z schicke. Wo denn 600 Landschäftler Drubbe am 19. Januar in d Stadt kho si, häi sich die stedtische Soldaate mit ene uf em Petersblatz verbrüederet. D Bürger häi in iire Zumftstuube und Gsellschaftshüüser dr nöije Ornig scho zuegstimmt.
Am 20. Januar het s alte Reschiim kapituliert und het die Vier Pünkt vo Liestel bestäätigt:
Böhler (Pass)
Dr Bööler isch e Bärgübergang im Kanton Aargau.
Döört drüber goot e Strooss vo Schöftle im Suureetal uf Chulm im Wynetal. Zwüsche de beede Tääler lyt e langi Reihe vo Höger. Nid wyt wägg vom Bööler isch dr Hoger Hochwacht.
Dr höchscht Punkt vo dr Strooss isch uf 611 Meter über Meer.
Amanda Lear
D Amanda Lear (* 18. Novämber 1939 z Saigon oder Hongkong, uf d Wält choo as A. Tapp ) isch e Sängere, Moolere, Moderatorin, Autorin und Schauspiilere.
D Lear het vo öbbe 1965 bis zum Aafang vo de 1970er Joor as Fotomodäll und Mannequin gschafft. 1968 isch si as danzends Mannequin in dr dütsche Krimiserii Der Kommissar ufdräte und het no anderi chliini Rolle ghaa in Film und im Färnseä. 1976 het si mit em David Bowie e Beziejig ghaa, und wägen iim het si afo singe. Bis 1983 het si vor allem z Dütschland groosse Erfolg ghaa mit Hits wie Blood and Honey, Queen of Chinatown, Follow Me und 1982 mit Incredibilmente donna, iire erst Hit uf Italiänisch. Starfotograafe wie dr Helmut Newton oder dr Antoine Giacomoni häi sä fotografiert. Für s Männermagazin Playboy het si blutt posiert. 1987 het d Lear s Album Secret Passion veröffentligt, wo au in de USA uusechoo isch. Denn het si dr Romaan L'Immortelle gschriibe. 2002 isch si im Blanca-Li'-Film Le Défi (internationaal Ditel: Dance Challenge) ufdräte. 2005 het si iiri Disco-Hit no äinisch uusegee und het 2008 bi "France 3" und ARTE moderiert. 2009 het si im Theaterstück Panique au Ministère am Théâtre de la Porte-Saint-Martin, Bariis gspiilt, wo mee as 300 usverchaufti Vorstellige ghaa het. Denn isch sim im italiänische Sänder RAI 2 ufdräte. Im Septämber 2011 het si am Renässans-Theater z Bariis im Stück Lady Oscar gspiilt.
As Moolere het si iire äignig Stiil und stellt sit de 1980er in Galerie us.
Milne Bay
Milne Bay (Tok Pisin: Milen Be) isch aini vu dr 21 Provinze vu Papua-Neiginea. Si umfasst dr Sidoschtzipfel vu Neiginea un verschideni Gruppe vu Insle, wie d D’Entrecasteaux-Insle, d Trobriand-Insle, Woodlark un dr Louisiade-Archipel. D Hauptstadt isch Alotau.
Dischtrikt un LLG
D Provinz Milne Bay isch in vier Dischtrikt unterdailt. E jede Dischtrikt bstoht us aim oder mehrere „Biet uf lokaler Verwaltigsebeni“, Local Level Government (LLG) Areas, wu in Rural (ländligi) oder Urban (stedtischi) LLG unterschide wäre.
Kulturelle Vielfalt
Mit de vile verschidene Forme vo dr Kultur het d Kulturpolitik z tue.
Im Standarddütsch seit me dämm Kulturelle Vielfalt und i dr Fachsprooch au öppe Soziodiversität.
Me meint drmit, me müess guet zu de ganz verschidene Läbensforme und Kulture vo de vile mönschliche Gsellschafte luege. Das isch es schwirigs Politikum wäge de staarche zäntralistische Chreft bi de Regierige vo vilne Länder uf dr Wält. Sogar au z Europa cha me gseh, wie schwäär s Überlääbe vo regionale Kulture in es paar Länder isch. Öppis bsunders wichtig wäär s Wyterlääbe vo de chlynere Sprooche; me seit nen au Minderhäitesprooche.
D UNO het es Papiir Allgemeine Erklärung zur kulturellen Vielfalt agnoo; es git d UNESCO-Konvention zum Schutz der kulturellen Vielfalt und au Bschlüss i dere Sache vo der EU, öppe die Öiropäischi Charta vo de Regional- und Minderheitesprooche sit 1992.
All Joor isch am 21. Mai der internazionaal Maantag füre Schatz vo de vile Kulture.
Huwil
Huwil isch es Doorff i dr Gmeind Römerswil im Kanton Luzärn. Es lyt zwöi Kilometer weschtlich vom Bezirkshauptort Hooftere und i der Middi zwüsche Hooftere und em Doorff Römerswil. Bi Huwil laufft der Sagibach vom Bärghang a dr Erloose is Tal vom Ronbach use.
Der Ortsname vo der Sidlig chunt scho anne 1101 im ene historische Dokumänt vor, er heisst döört Hueneweilare.
Im Mittelalter isch es e chlyni Herrschaft vo de Ritter vo Huwil gsi; uf alte Chaarte gseht me no dene iiri früeneri Burg.
Bi Huwil isch e grossi Lättgruebe, wo d Ziegelei Hooftere früener dr Lätt für iiri Bachschtei und Ziegel isch go hole. Sid d Ziegelei anne 2013 ufghöört het mit Brönne bruucht si die Gruebe als Depony für alts Material.
Vo Huwil chunt dr wyt verbreitet Familiename vo de Huwyler.
Mahathir Mohamad
Dr Mahathir Mohamad (* 10. Juli 1925 z Alor Setar) isch e malaysische Politiker. Er het ä längi Karriere in dr Politik gha und isch e wichtigi Figur in dr Gschicht vo Malaysia.
Im Johr 1981 isch dr Mahathir zem Premierminischter vo Malaysia gwählt worde. Er het während sinere Amtszyt verschiideni Reforme und Entwickligsprojeckt für s Land in die Weeg gleitet. Unter siner Leitig isch Malaysia zu eim vo de Tigerstaate vo Südostasie worde.
Under sinere Füehrig het Malaysia au wichtigi Projäkt wie "Look East Policy" initiiert, wo d Zämmenarbet mit Japan und anderi asiatischi Länder gförderet het. Das het zumene umfangriiche Technologietransfer und ere änge wirtschaftlige Partnerschaft gfüehrt.
Im Johr 2003 het dr Mahathir sis Amt als Premierminischter ufgäh und sich us dr aktive Politik zruggzoge.
Heckeraufstand
Als Heckeruffschtand bezeichnèt mò dè Vosuèch vom baddischè Revolutionsfüürer Hecker Fridrich, Struve Guschtav un è baar andrè Radikaldemokratè, im April 1848 im Großherzogdum Baddè d Zyyl vo dè Märzrevolution durrèzsetzè, wo d Monarchy durch è Republik ablöse hèn wellè. I dè Hauptaktion vum Uffschtand, im asè daufte Heckerzug, isch è Freyschar vo wit übber hundert Bewaffnètè unter dè Füürig vum Hecker vo Konschdanz gu Karlsruè zogè, um i dè baddischè Residènzschtadt gmeinsam mit wittèrè Freischärler d Regyrig wèg z fägè. Im Hecker sini Gruppè isch abber schu vor èm Zämmèdrôffè mit dè Truppè vum Dütschè Bund im Gfècht uff dè Scheidegg milidärisch gschtoppt worrè. Dè gschittèrte Heckeruffschtand isch dè èrschte große Uffschtand vo dè Baddischè Revolution gsi un isch zämmè mit sine Aafüürer, zuè nèm bolitischè Mǜthos uffbaut worrè.
Vorgschichtè
Im Großherzogdum Baddè, wo ab 1818 è relatyv liberali Vofassig ghaa hèt, hèn radikaldemokratischi Ideè èn starkè Zulauf ghaa. D Vofassig isch ygfüürt worrè, um s Großherzogdum Baddè, wo èrscht sit 1806 us èm Flèggliteppich vo Chlaischtaatè zämmèglismèt worrè isch, mèè Zämmèhalt z gää. Sèllè Zämmèhalt hèt vo allem im Baddischè Obberland gfäält. S Brobleem a dè Vofassig, wo i dè radikalè Demokraty Vorschub gschleischtet hèt, isch dè begränzte Yfluss vo dè demokratisch gwäälte Zweitè Kammèrè im Großherzogdum gsi, well sèlli nu übber è Vorschlagsrächt für s Budget vofüègt hèt un bis allnè Entscheidigè vo dè Èrschtè Kammèrè, im Obberhuus, blockyrt wörrè hèt chönnè. Für radikali Demokratè inakzeptabel isch au s Waalrächt gsi, wo nu 17 % vum Waalvolk au s Waalrächt zuègschtandè hèt. Dè Yfluss vo dè französischè Februarrevolution, wo 1848 diè Zweiti Französischi Republik ausgruèfè worrè isch, isch z Baddè i dè Nõchbòrschaft zuè Frankrych am gröschtè gsi.
Wèg sellnè drei Gründ hèt dè Wortfüürer vo dè liberal-demokratischè Opposition un begabteschte Rhetoriker i dè Zweitè Kammèrè, dè dòmòls 37-jöhrige Fridrich Hecker, èn Uffschtand aazettlèt, wo nõch ihm dauft worrè isch. Als Advokat uss Monnèm sin sini rhetorische Fähigkeitè kein Zuèfall gsi, un hèn dè Hecker scho vor 1848 als Wortfüürer vo dè radikal-demokratischè Opposition prädeschtinyrt.
Dè Hecker, dè Herwegh Schorsch un dè Struve Guschtav sin diè bekannteschte Vodrètter vo dè republikanischè Linkè im nordbaddischè Ruum gsi. I dè Vorparlament vo dè Märzrevolution sin si abber mit irè witreichèndè, radikal antimonarchistischè Vorschtellungè i dè Minderheit gsi. D Meerheit vo dè bürgerlich-liberalè Abgordnètè vo dè Revolution, wo èn Huufè us èm Großbürgerdum chò sin, hèn è konschtitutionèlli Monarchy unter èm Èrbkaiserdum favorisyrt, i sèllèm hettèt liberali Reformè möglich si söllè.
Dè Hecker un dè Struve hèn am Frankfurter Vorparlament vom 31. März bis zum 4. April 1848 deilgnõ. Z Frankfurt hèn sy abber è vollschtändigi persönlichi un sachlichi Nidderlaag yschteggè müèsè. Beidnè isch es nit glungè, i dè Fuffzgeruusschuss gwäält z wörrè, wo als Übbergangsregyrig fungyrè hèt söllè, bis è ordèntlichs Nationalparlament gwäält worrè wär. Au iri politischè Vorschtellungè hèn kei Resonanz gfundè. Entdüscht hèt dè Hecker sèllèwäg bschlossè, d Revolution znägscht i sinèrè Heimèt Baddè witter z bringè.
Vorbereitig
Diè südbaddischi Boddèseeschtadt Konschdanz isch für dè Hecker als idealè Uusgangspungt geignèt gsi. Selli Idee hèt è baar Gründ ghaa. D Hauptschtadt vum Seechrais isch näbbè Fryburg diè gröscht Stadt im Baddischè Obberland gsi, im Gegèsatz zuè Fryburg isch Konschdanz asè maximal wit wäg gsi vo Karlsruè wiè d Aaerkennig vo dè "neuè" Herrschaft in persona vum Großherzog vo Baddè. Diè fäälendi Autoridät vum Großherzog im Obberland isch durch diè gfüült ungerächti Behandlung vum Obberland durch d Hèrrschaft entschtandè. Sèllèwäg sin d Obberländer dè liberalè Ideè gegèübber bsunders offè gsi un dè Hecker hèt èn Huufè Unterschtützer i dè Stadt und im Umland vomuètet. Voschiddèni Chrais vo freisinnigè, liberalè un republikanisch gsinntè Konschdanzer Bürger hèn sich i dè 1830er Johr usèbildèt. Vor Ort hèt scho dè Joseph Fickler im Vormärz als Agitator gwǚrkt, i dèm er d Seeblätter gschtaltet un usègää hèt. D Seeblätter isch è radikali, demokratischi Ziting gsi. Uff Initiativè vum Fickler hèt sich am 31. März èn Turnvorein mit 40 Mitglyder mit èm Zyl gründèt, „ein bewaffnetes, aber freies Korps [zu] bilden“; churz druffhy isch èn national-liberalè Büèzervorein gründèt worrè. Dè Fickler isch am 8. April 1848 vohaftet worrè, sèllèwäg hèt im Hecker dè Rank gää, uff Konschdanz z gò.
Datsächlich hét im Früéjohr 1848 i dè Konschdanzer Bürgerschaft schu è diffusi republikanischi, aber vo allem milidanti Stimmig ghèrrscht. Sit èm 5. März 1848 hét s è permanents Bürgerkomitee gää, wo von èrè Volksvosammlig yberuèfè worrè isch. S Bürgerkomitee het d Bürgerschaft uff dè vorparlamentarischè Vosammligè z Offèbürg bolitisch vodrèttè söllè. D Laag i dè Stadt isch aagschpannt gsi, wo s Grücht uffchò isch, è paar zeedausend Maa starki Horde vo Franzosè, wo deilwys bewaffnet gsi sy soll, sigèd bi Offèbürg übber d Gränz chò un däted marodyrènd durch s Badnerland ziè. Obwoll sèll Grücht nit gschtimmt hèt, isch es am 26. März z Konschdanz zuè nèrè allgmeinè Volksbewaffnig chò. Dè Sigel Franz hèt als ehemòligé Offizyr dè Rädelsfüürer gää un im Uffdraag vom Konschdanzer Bürgermeischter Karl Hüetlin è Bürgerweer vo 400 Mann bildèt. D Hoffnigè vum Hecker un Struve hèn sich uff sèlli Bürgerweer gschtützt.
Dè Hecker isch am Õbed vum 11. April z Konschdanz ydroffè. Demit er bis an Boddèsee chunnt un nit vohaftet wörd, isch er via Frankrych un dè Nordschwyz greist. Gmeinsam mit èm Sigel Franz un Struve Guschtav, wo au uff Konschdanz gangè isch, un èm Mögling Theodor hèt dè Hecker èn Blaan gschmyydet: Vyr Marschzüüg söttèt in èm Stèrnmarsch uff Karlsruè gò; ein vu Konschdanz, zwei uff voschiddènè Routè vo Eschingè un èn vyrtè vo Waldshuèt übber St. Bläsy durch dè Süd-/Hochschwarzwald. Mò hèt sèllèwäg uff èn Lawinèeffekt ghofft: Jeddè Zug het unterwägs mee un mee baddischi Lüt aaziè söllè, demit dè fragile baddische Staat schlièßlich wiè-nè Chartèhuus i sich zämmèkait. D Konschdanzer Republikaner hèn im Hecker sin Blaan abber abglèènt, well sy èn als unrealistisch un z gfôrlich taxyrt hèn. D Truppè vum Dütschè Bund sigèd aageblich übberall schu stationyrt un s Unternää sig schlècht vorbereitet. Èn bewaffnètè Uffschtand hèn d Konschdanzer nit wellè unterschtützè; mò hebbe sich nu bewaffnèt, um sich gegè Feind vo ußerhalb z weerè. Dè Hecker hèt uff è Volksvosammlig drängt, well er ghofft hèt, bim Volk mee Resonanz z chriègè. D Volksvosammlig hèt am 12. April mittags gegè füfi im Stadthuus stattgfundè. Dort hèt dè Hecker sini bolitischi Haltig erklärt un hèt zuè dè Deilnaam a sim Vorhaa uffgruèfè. Er un sini Begleiter hèn abber nit diè begeischterti Resonanz chriègt, wo sy erwartet hèn. I dè tumultartigé Atmosphärè hèt s sogar Drohigè un Aafeindigè geg dè Hecker gää. È Meeheit isch zwar republikanisch gschtimmt gsi, abber mit Gwalt hèn s Komitee, d Volksvosammlig un d Bürgerweer nit durrèziè un au nit sim Revolutionszug aaschlièßè wellè.
Churz druffhy hèt s Grücht d Rundi gmacht, dè Hecker hebbe a sèllèm Õbèd vum Stadthuus-Balkon vor èrè begeischtertè Mengi d Republik uusgruèfè. Keini vo dè drei Zitingè, wo übber sèlli Ereignis brichtet hèn, sin uff sèlli Proklamation ygangè. S Grücht isch trotzdèm langi Zyt am Köchlè ghaaltè worrè, demit d Republikaner Propaganda für iri Revolution machè hèn chönnè.
Dè Heckerzug
Dè èrschte Daag vum Heckerzug isch dè 13. April 1848 un è Desaschter gsi. Nò am Õbèd vo dè Volksvosammlig, wo dè Hecker uff Widderschtand gschtoßè isch. Dè Sigel Franz hèt sini Bürgerweer für dè revolutionäri Zug abkommandyrt, dè Bürgermeischter Karl Hüetlin hèt sèlli Deilnaam abber unterbundè. Uugfäär 150 Mannè hèn sich am Dunnschtigmorgè wǜrklich uff dè Konschdanzer Markschtätti zämmegfundè. Bi dèm regnèrischè Wetter un dè strategischè Uussichtslosigkeit vom Heckerzug hèn sich endlich nu zwǜschè 30 un 50 Mann für dè Zug gfundè. Mit èm Hecker, èm Sigel un èm Mögling isch dè Zug gegè achti morgens us dè Stadt zogè. D Zaal vo dè wunderfitzigè Lüt, wo zuègluègèt hèn, söll dütlich größer gsi sy wiè sèlli vo dè Deilnämmer. Dè Hecker isch nõch èm Sigel dè „Chef der Insurrektion und Oberkommandant“ gsi un hèt sini Revolutionsuniform drait, mit dèrrè er wiè èn romantischè Räuberhäuptling gwǜrkt haa muè: blaui Blusè, Säbbl un Pischtolè am Gürtel un dè markantè, breitkrempigè „Heckerhut“. Ei Ziiting hèt übber èrschte Daag brichtet:
Dè gwünschte Zuèlauf vum Landvolk im Baddischè Obberland isch uusblibbè. Wôrend dè Hecker übber Allensbach, Radolfzèll, Stockach un Ängè gu Nordweschtè zogè sin, hèn sich è baar wènnigi Freischarè us dè Ortschaftè aagschlossè un dè Zug isch peu à peu größer worrè. In è bbar Ortschaftè wiè Singè isch diè gsamti Bürgerweer dèzuè chò. Au z Konschdanz hèn sich nò Unterschtützer gfundè: Am 14. April hèn sich Nõchzügler vosammlèt un sin als größeri Schar im Heckerug gfolgèd. S isch sogar zuè nèrè bewaffnètè Konfrontation vor dè Konschdanzer Stadtkanzlei chò, wo fascht in èn chlynè Bürgerchrièg uusgartet het. Ußerdèm isch s (falsche) Grücht umgangè, Dausende Buèrè hettèd sich im Heckerzug aaghängt. Am Samschtig, dè 15. April, sin nòmmòl zwǜschè 150 un 250 Freiwilligi mit zwei Kanonè vo Konschdanz us hinterhèr marschyrt, woby aageblich „jubelnden Volksmassen“ Spalyr gschtandè sigèd. Am 16. April hèt dè Wollmatinger Bürgermeischter Thomas Sättele sini Allensbacher Kollegè aufgforderèt, alli Ortsvobänd vum Amtsbezirk uffzfordèrè, mit sämtlichè weerfähigè Männer un allè vofüègbarè Waffè am 17. April 1848 uff Hegne z chò.
In è baar Dääg isch dè Aufstand abbègschlagè worrè. Schu am 14. April hèn sich milidärischi Einheitè im Uffdraag vum Dütschè Bund unter m Befèèl vum General Fridrich vo Gagèrè uff d Färsè vum Heckerzug gsetzt. Am Sunntig, èm 16. April, hèt dè Hecker vo dè Südbaar-Routè via Donaueschingè gu Südè uuswychè müèsè, demit er èn Zämmèdröffè mit dè schwôbischè Truppè vohindèrè hèt chönnè. Sèllèwäg hèt er d Wuètè übberquèrè müèsè, um übber Stüèlingè un Bõõdorf übber dè Südschwarzwald witter z marschyrè. Dõmit isch er witt èwäg vum Baddischè Unnerland gsi, asè Monnèm un Heidelbärg nu übber Karlsruè z erreichè gsi. S hèt sin Zug dõdemit immer witter gu Südweschtè drängt un vu Karlsruè abdrängt. Bi Kandèrè, è bitzeli nördlich vu Lerrach, hèt sich dè Hecker zwungè gsää, sich sini Häscher z stellè. Am 20. April isch es zum Gfecht uff dè Scheidegg chò. Öppè 800 Aahänger vum Hecker sin öppè 2000 hessischè un baddischè Soldatè gegèübber gschtandè. D Truppè vum Bund sin nit nu i dè Übbermacht gsi, sondern au besser bewaffnèt un uusgbildèt. S hèt Doti uff beidè Sitè gää. Dè General vo Gagèrè sich ein vo dè èrschtè Opfer vum Gfècht gsi. D Freischärler sin letschtlich i d Flucht gschlagè worrè. Dè Hecker un dè Struve sin dèvu chò un hèn sich bi Basl i d Schwyz abgsetzt.
Nõch dè Nidderlaag
Nõch è baar Dääg hèt d Nõchricht vum Hecker sinèrè Nidderlaag vobreitet. Glychzitig sin immer nò Gruppè vo Freischärler uffbrochè, um sich im Heckerzug aazschlièßè. Obwoll sy übber d Nidderlaag vum Hecker informyrt gsi sin, hèt am 23. April 1848 è Volksvosammlig z Fryburg èn bewaffnètè Widderschtand gegè die öppè 3000 ydroffènè Soldatè bschlossè; dè Uffschtand isch abber am 23. April (Gfecht bi Güntersdal) un 24. April (Sturm uff Fryburg) bluètig niddergschlagè. Well i dè Däler d Regyrigstruppè uff d Freischärler gwartet hèn, sin sèlli uff d Höchi uègangè un hèn i dè Bärgdörfern Vogelbach un Marzèll s Nachtquartyr bezogè. Am nägschstè Daag sin d Uffschtändler übber dè Sirnitzpass nõch Muldè im Münschterdal abgschtygè.
Am 26. April isch es bi dè Rhybrugg z Monnèm zuè nèm churzè Füèrgfècht zwǜschè Freikorps un Bürgerweer einersits un Truppè us Bayern un Hessen-Nassau anderersits, woby vyr Mònnèmer un vyr Milidärs vowundet worrè sin.
Ei Woch nõch èm Gfècht bi Kandèrè (Gfècht uff dè Scheidegg), am 27. April 1848, isch im Herwegh sini Gruppè bi Dossèbach gschlagè worrè. Sini 650 Männer hèn èrscht am 23. April dè Obberrhy übberquert, sèll isch z spòt gsi, demit er im Hecker helfè hèt chönnè.
Dè èrschte größère republikanischi Uffschtand vo dè Baddischè Revolution isch dõdemit gschittèrèt. S Gerücht, dè Hecker dät vo dè Schwyz us èn wittèrè Uffschtand blaanè, hèt sich nò übber zwei Mönèt ghaaltè. Dè Hecker hèt abber nǜmmi rächt a diè baddischi Revolution glaubt un isch übber Frankrych i d USA greist, um sich dört nidderzlõ. Er isch churz nòmmòl zruggchò, wo im Mai 1849 d Revolution nòmmòl churz uffgflammt isch. Dè Struve isch i dè Region blibbè un hèt im Septembèr 1848 z Lerrach mit èm sognanntè Struve-Putsch èn wittèrè Uffschtand aagfangè, wo abber au i d Hosè gangè isch. Dè Herwegh, wo i d Schwyz rübergmacht cha hèt, hèt sich nǜmmi für diè baddischi Revolution ygsetzt. Näbbem Struve, wo 1849 us dè Haft frei chò isch, hèt sich dè Ex-Milidär Franz Sigel nò für d Maiuffschtänd 1849 engagyrt. Dè Sigel isch im Juni 1849 dè Chriègsminischter vo dè churzläbbigè baddischè Republik gsi. Mit dè Ynaam vo Raschtatt durch preußischi Truppè am 23. Juli 1849 isch d provisorischi Republik un dõdemit auch d Revolution z Ènd gangè.
Zämmèsetzig vum Heckerzug
Am èrschtè Daag hèn sich zwǜschè 30 un 50 Mannè am Heckerzug bedeiligèt. Öppè 120 bis 250 sin vo Konschdanz hèr am zweitè un drittè Daag nõch chò. Nach èrè Wuchè sigèd bi dè „Schlacht bi Kandèrè" zwüschè 800 un 1.200 Maa zum Heckerzug ghört haa. Näbbè dè Konschdanzer Gruppè sin diè meischtè us Ortschaftè chò, wo dè Heckerzug durrè odder vorby zogè isch. Èn Huufè Lüt hèn sich spontan für dè Heckerzug èntschiddè – meischtens Gruppè von èrè Handvoll Mannè odder lokali Bürgerweerè. Belait sin Deilnämmer us Dettighoffè, Stockach, Singen am Hoèntwyyl, Emmingè ab Egg, Liptingè, Immèdingè, Fryburg im Briisgau, Mööringè, Grimmelzofè, Gisingè, Bärèdal, Falkau, Gurtwyyl, Düèngè, [[Utzenfeld||Utzèfäld]. Au nõch dè Ufflösig vum Zug hèt s voeinzlèt nò Bschlüss gää, sich im Zug aazschlièßè, wègè Fäälinformationè odder um gegè d Bsetzig vum Land z proteschtyrè.
Morobe Province
Morobe (Tok Pisin: Morobe) isch aini vu dr 21 Provinze vu Papua-Neiginea. Si lyt im Nordoschte vu Neiginea. D Nochberprovinze sin Madang im Norde, Eastern Highlands im Weschte, un Gulf, Central un Oro im Side. Hauptstadt isch Lae.
Dischtrikt un LLG
D Provinz Morobe isch in nyyn Dischtrikt unterdailt. E jede Dischtrikt bstoht us aim oder mehrere „Biet uf lokaler Verwaltigsebeni“, Local Level Government (LLG) Areas, wu in Rural (ländligi) oder Urban (stedtischi) LLG unterschide wäre.
Hyperbel (Sprache)
In dr Sproochwüsseschaft wird s rhetorische Stiilmiddel vo dr Überdriibig as Hüperble bezäichnet. S Adjektiiv, wo dr zueghöört, isch hüperboolisch. Dr Geegesatz zur Hüperble isch d Underdriibig. Hüperble bedütet vo ὑπερβάλλειν über s Ziil uuse gheije.
In lidderaarische Schrifte wird d Hüperble hüfig as en extreemi Überdriibig brucht, wo im wörtlige Sinn mäistens unglaubwürdig oder ummööglig isch, zum öbbis usserordentligs oder ussergwöönligs uusezheebe. Drbii wärde vilmol Metafere oder Vergliich brucht. In dr Rhetorik wird d Hüperble zu de Trope zelt.
Standarddütschi Bispil
Bispil us dr Bible
Wörter und Reedensarte
New Ireland
New Ireland (Tok Pisin: Niu Ailan) isch aini vu dr 21 Provinze vu Papua-Neiginea. Si umfasst näbe dr Insle Neiirland no andri Insle un Inselgruppe, wie z. B. Lavongai, d St.-Matthias-Insle, d Tabar-Insle un d Lihir-Inseln. D Hauptstadt isch Kavieng.
Dischtrikt un LLG
D Provinz New Ireland isch in zwee Dischtrikt unterdailt. E jede Dischtrikt bstoht us aim oder mehrere „Biet uf lokaler Verwaltigsebeni“, Local Level Government (LLG) Areas, wu in Rural (ländligi) oder Urban (stedtischi) LLG unterschide wäre.
Blumenthaler SV
Blumenthaler SV isch a dütsche Fußballverein us Blumenthal, em nordlichste Bezirk vo dr Stadt Bremen. De Verein isch am 6. Juni 1919 als Blumenthaler Sportverein vu früehere Mitglieder vom Blumenthaler Fußballverein 1912 gründet worde. Dä Fußballverein isch dr Nofolgervarein vom Spiel- und Sport Blumenthal und ghört zur historische Tradition vo dr SG Aumund-Vegesack, wo hüt no aktiv isch. Als e Arbeiterverein isch dr SV in de 1920er und frühne 1930er Johr en Teil vom Arbeiter-Turn- und Sportbund (ATSB) gsi. D Schpieler vum erstä Männersoccer-Team spiele in dr fünfte Klasse, dr "Bremen Liga".
Christoph Sieber
Aus seim Leaba
Dr Christoph Sieber ischt am 19. Januar 1970 z Balenga uff d Welt komma. Wia-nr oi Johr alt gwäa ischt, ischt’r mit seine Eltra noch Nideresche em Schwarzwald-Baar-Kreis zoga, weil deet sei Vadder zom Birgermoischtr gwehlt worra ischt. Sei erschtr Ufftridd vor-a-ma greeßra Publikom hot dr Sieber em Alder vo siiba Johr bei dr Uffihrong vo-ma Theaderstickle en dr Grundschuel z Nideresche ghet ond dobei Theaderluft grocha. Noch-em Abidur hot’r an dr renommirda Folkwang-Universideet en Essen a Studiom em Fach Pantomime oogfanga. Neaba seim Studium hot’r noh an a baar Theader mitgschafft. Sei kinschtlerischa Abschlusspriafong hot’r 1995 mit seim Programm Abgeschminkt gmacht.
Nathalie Barthoulot
D Nathalie Barthoulot, wo am 31. Augschte 1968 uf d Wält cho isch, isch e Schwiizer Politikerin.
Si isch vo Goumois und d Dochter vom Yvan Siegenthaler und vo dr Marie-Laure Barthoulot geb. Haegeli. Iire Maa isch dr Claude Barthoulot. A dr Uni Nöieburg het si Wirtschaftswüsseschaft studiert. Vo Prueff isch si Chauffrau und Lehrerin a dr Handelsfachschuel vom Kanton Jura gsi.
Anne 1990 isch si der SP vom Kanton Jura biiträtte, und sid 1998 isch si für die im Parlamänt vom Kanton gsi. Für s Joor 2007 het me se zu däm synere Presidäntin gwäählt.
2008 isch si d Kopresidäntin vo dr Volchshochschuel Jura woorde.
Anne 2009 het d Barthoulot bim kantonale Bildigsdepartemänt agfange schaffe. Döört isch si gsi, bis se s Volch vom Kanton Jura am 8. Novämber 2015 id Kantonsregierig gwählt het. Sid em eerschte Jänner 2016 isch si d Vorsteherin vom Innedepartemänt vom Kanton.
Hermann Heidegger
Dr Hermann Heidegger (* 20. Augschte 1920 z Fryburg; † 13. Jänner 2020 z Stääge) isch e dytsche Hischtooriker un Offizier gsii un Noolossverwalter vum Filosoof Martin Heidegger, sym Stiefvater.
Lääbe un Wiirke
Anne 2005 het dr Hermann Heidegger im Noochwoort vu dr Briefsammlig »Mein liebes Seelchen!« Briefe Martin Heideggers an seine Frau Elfride, zum eerschte Mool effetli gmacht, ass dr Martin Heidegger nit sy lyyblige Vater isch, derfir dr Dokter Friedrich Caesar, e Juugedfrynd vu dr Elfride, wu anne 1946 gstoorben isch. Dr Martin Heidegger un d Elfride geb. Petri sin syter anne 1917 ghyroote gsii, dr Heidegger het d Vaterschaft akzeptiert ghaa.