cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Schwäbische Küche
Maultascha
Mauldascha send gwigglde, abr, wamma se kaufd, moischdns gfüllde Doigdascha wia d Ravioli oder Tortellini weil des nadierle oifachr z macha isch. D Gresse variiert allerdengs je noch em Eisatzzweck oder em Gschmack. D kloine kommet em Regelfall end Supp als Eilag, dia grosse send a oigastendigs Gricht. Es geit au Onderschiid wia se gmacht wend: die oine send gwigglde andere send normeh zsammaklabbd. Dr Gschmack isch bei gwigglde Mauldascha schdärgr. Gfüllt wend se normal mit rer Fülle aus Hackfloisch, Speck, Zwibla, Spinat, Kreiter, Weckmehl ond Oier, es geit jedoch au an haufa andere Rezept. Dia kochde Mauldascha wend na moischtens gschmälzt (mit Speckzwibla), als Omelette oder ea dr Briah gessa. Es geit aber au do no an Haufa andere Weag se z essa.
Oirhabr
A Oirhabr odr Kradsede isch a, oi odr zwoi Zandimedr dickr, Pfannakuacha, mo ma wann r schdocka duad, en kloine Schdiggle zr'kradsd'. Wia d Pfannakuacha kaa ma se siaß odr salzig macha – drnoch richded se d Beilaga – Kombodd odr Salad.
Schneidrfleck
Da Schneidrfleck geids en salzig ond siass, bacha ond kochd. Moischdens sen aus Germdoig. En Oole geid s en au mid Grombiera em Doig dren.
Brenntar
Brenntar, Häbresmuas odr Schwarzer Brei isch e Brei aus Muasmähl, e griaßi gmahlenes Vollkoarnmehl aus gröschte Dinkel odr Haber, huit au Woiza.
Bräglde Grombiera
Grombiera kaa ma brägla mid a baar gloigschniddene Bolla dren. Drzu kaa ma en Schwardamaga odr en Bibbeleskäs essa.
Greane Bohna süaß-sauer
Greane Bohna kocha, a Sößle mid ara donkla Einbrenne ond siaß-saur abgschmeggd.
Greane saure Bohna
Milchsauer eiglegde greane Bohna, abgschbüala ond mid ara Soß ond brainde Zwibla warm gmachd.
Lensa mid Schbätzle
D Lensa aigwoichd, kochd ond Schbätzle, wamma mog, a Baar Soidawirschdle drzua.
Meh -> Lensa mit Spätzla
Saure Rädla
Grädlde vorkochde Grombiera en ara saura (en Schuß Essig) Mehlsoß.
Schupfnudla (Buabaspitzle)
Schupfnudla werrat aus ama Doig – halb griebne kochde Grombiera, halb Mehl – gmachd. Aus ogfähr halbe Woizamehl ond d andre Hälfte durchdruckte, am Vordag kochte, Kartoffla ond Eier macht mer en feschte Doig. Vo dem Doig rollt mer jenochdeam kloifinger- bis dommagrosse Würschtle, dia na em siadendenda Salzwasser kocht werradt. Oder; dr ziemle feschde Doig wurd mid dr Hand „gschupft“ (gwärgled) on d Nudla drnoch kochd. Drnoch schreckt mer de Schupfnudla ab ond lässt se abtrockna. Vor em Essa duat mer se no in Butter schwenka.
Gaisburger Marsch
Dr „Gaisburger Marsch“ ischt a defdiger Aitopf, wo sich aus Ochsafloisch, Spätzle, Kardoffla ond Floischbria zammasetzt. D Kardoffla wend zo Wirfela gschnidda ond en d Floischbria gäa. Dô druf kommet genausoviil Spätzle. Zom Schluss geit ma noh s Ochsafloisch drzua, wo ma vôrher au en kloine Stickla gschnidda hot. Älles zamma nomôl ufkocha lau ond en-a Subbaschissl gießa. Guad machet sich nôô no Zwiiblrengla odr –stroifa, wo ma mit Buddr ôôbraint hot.
Dr Nama hot des Gricht vom Stuegerter Stadtdoil „Gaisburg“, wo des Essa dr Legende nôch em 19. Johrhondert erfonda worra sei soll. Ibr de nähere Omstend geits vorschiidne Deidonga. Oina sait, a baar Soldada wäret e dr Nähe vo ihrer Hoimet en Gfangaschaft komma. D Lagrleidong hot abr deane ihre Weibr erlaubt, ihre Manna s Essa zo brenga. Nôô hend dia Fraua halt en d Schissl älles neidoa, was et bloß guad gschmeckt hot, sondern au reacht nahrhaft gwäa ischt. A andre Gschichd isch, dass aus re Kaserna en dr Nähe d Soldada wenn se am Wochaend frei ket henn noch Gaisburg marschiert senn. Wos sell Baiz geba hat mit dem saumäßig guada Aitopf - ond weil dia des ell Woch gmachd henn, henn se des dr Gaisburger Marsch ghoißa.
Luzerner Zeitung
D Luzärner Zitig (LZ) isch e Schwiizer Dageszitig. Si erschiint vom Mändig bis am Samschdig in sächs Regionalusgoobe für d Zentralschwiizer Kantön Zug, Uri, Obwalde, Nidwalde und Schwyz. Zuesätzlig erschiint si sit em Septämber 2008 am Sunndig under em Ditel «Zentralschweiz am Sonntag».
Schwäbische Küche
Saure Kardofflrädla
Anderthalb Pfond Kardoffla kocha ond nôô zo Rädla schneida. We-mr dô drmit fertich ischt, wuud a Mealschwitzede gmachet. Dô drzua braucht ma an Essleffl Fett, drei Essleffl Meal, a halba Tass vol mit ma warma Wassr ond a ganza Tass vol mit-ra kochenda Briia, an kloina Zwiibl, a Nelk, a bissle Pfeffr ond Salz, oi odr zwoi Lorbeerbleddr ond drei Essleffl Mooscht (Statt em Mooscht kô mr au an saura Wei odr an Essig nemma!). Des Ganze muaß jetzt ogfähr 20 Menudda kocha. Nôô nemmt mr d Lorbeerbleddr ond d Nelk raus, schiddet de warme Kardofflrädla nei ond lôhts noh a kleis Weile kocha.
Luzerner Zeitung
Uflag
D Gsamtuflag bedräit 130'000 Exemplar in sächs Regionalusgoobe. Die hai jedi ihri eigeni Ditelsite und Regionaldeil. Die Neuji Luzärner Zitig isch 2010 vo öbbe 280'000 Lüt gläse worde. .
Schwäbische Küche
Saure Kardofflrädla
Friher isch des Gricht a tibischs Arme-Leit-Essa gwäa. Heitzodag wuuds meischdens noh a bissle ufgmotzt mit kloi grädlede Soidawirschtla odr raude Wirscht.
Luzerner Zeitung
Uflag
Di Neu Schwyzer Ziitig, d Regionalusgab für de Kanton Schwyz mit ere Uflag von öppe 3'400 Exemplar, isch am 31. Dezämber 2013 igstellt worde, will s Konkurränzblatt Bote der Urschweiz sit dänn de Manteltäil und di überregionale Inserat nüme vo de Südostschwiiz, sondern vo de Neuen LZ übernimmt. Betriiblich blibbt de Bot vo de Urschwiiz unabhängig. Er hät e Uflag vo 16'047 verchaufte bzw. 17'009 verbreitete Exemplar (2015) und e Riichwiiti vo 42'000 Läser (WEMF MACH Basic 2015-II).
Schwäbische Küche
Grombierasalad
Kochte, feschtkochende, Erdepfl werded warm gschält ond au no warm grädelt. Drnoch kommet feighackte Zwiebla, bisle Senf ond en schuss Floischbrüah driberd. Na vermengt mer des Ganze vorsichtig ond lässts a Weile stau. Gessa wird der Kartofflasalat lauwarm, es geit au wele wos in der Briah wellet.
Luzerner Zeitung
Vaterland
S Vaterland isch e konservativi Luzärner Dageszitig gsi, wo vo 1871 bis 1991 erschiinen isch. Es het mit em liberale Luzärner Dagblatt zur Luzärner Zitig fusioniert.
Schwäbische Küche
Ackrsalad
Dr Nüsslesalad bassd – jo wenn – r guad budzd isch mid Essig ond Öl ond Zwiebla agmachd zom Flisch odr au zu Schbätzle. Wann d Leid auf d Linie achdad kennad se en au alloi essa.
Würschd
D Würschd kennad boides sei – a Doil vo amma Haubdgrichd, abr se send au fir a Veschbr guad.
Luzerner Zeitung
Barteiblatt vo de Konservative
S Vaterland isch immer e konservativs Prässeorgan bliibe. Wäge siiner Usrichdig het s e dreuji Läserschaft gha und het d Uflag vo 1891 bis 1980 vo 6'000 uf 58'360 Exemplar gsteigeret. In de 1980er-Johr het d Barteiprässi afo bröckele und d Datsach, ass es z Luzärn drei Dageszitige gee het, het s Inserategschäft schwiirig gmacht.
Luzärner Dagblatt
S Luzerner Tagblatt isch zum erste Mol am 1. Januar 1852 erschiine. Es het sich drbii um e Blatt mit politisch liberaler Tendänz im Bsitz vom Xaver Meyer ghandlet. 1879 het er däm si Buechdruckerei an dr Zürcher Heinrich Keller verchauft. 1916 isch d Kollektivgsellschaft (spöter Familien-Aktiegsellschaft) «Buchdruckerei Keller & Co» gründet worde. Zum Luzerner Tagblatt hai d Regionalusgobe Nidwaldner Tagblatt, Zuger Tagblatt und Gotthard Post/Urner Tagblatt ghört. Dur Fähler in dr Gschäftsfüehrig isch s Verlagshuus in de 1980er Johr in finanzielli Schwiirikeite cho und dr Zsämmeschluss vo dr FDP-nooche Zitig mit dr CVP-nooche Zitigsgruppe Vaterland isch schliesslig nüm zvermiide gsi. S Luzärner Dagblatt isch am 31. Oktober 1991 zum letzte Mol erschiine.
Schwäbische Küche
Landjägr
D Landjägr passad grad fir s Veschbr, ma kaa se oifach midnemma. Wia d Soidawirschdle nemmd ma se emmr em Bäärle.
Luzerner Zeitung
Fusion mit em Erzfind
Sit 1971 het s konservative Vaterland zsämme mit em liberale Luzärner Dagblatt e gmeinsame Inseratepool, tandem, wo em Dagblatt s Überläbe möglig gmacht het. Die Massnahm het in dr Innerschwiiz für Furore gsorgt, wil politisch die beide Bletter sich findlig gegenüber gstande si. Zum gege d Luzerner Neusten Nachrichten (LNN), wo nid barteibunde gsi isch, chönne bestoh, isch die wirtschaftligi Aanöcherig die einzigi Chance gsi. Aber beidi Dageszitige hai immer meh Abonnänte an die innovativeri LNN verlore, wo vo alle drei Zitige dr umfangriichst Sportdeil gha het und au sust am innovativste gsi isch. Das het drzue gfüehrt, ass sich die beide bolitische Zitigen im Johr 1991 zur Luzärner Zitig zsämmegschlosse hai.
Schwäbische Küche
Roade Würschd
Ohne Roade Würschd kommd koi Hoggedse aus.
Luzerner Zeitung
Fusion mit em Erzfind
D Luzärner Zitig isch am 2. Novämber 1991 zum erste Mol erschiine.
Schwäbische Küche
Schwartamaga
Au dr Schwartamaga isch a Veschbrwurschd, mo s en weiß ond rod geid.
Soidawirschdle
D Soidawirschdle bassad guad zu ama Gaisburger Marsch, au wenn do scho Foisch dren isch, au zu Lensa mid Schbädsle ganged se. Auf ara Hoggedse geids meh Roade Würschd
Luzerner Zeitung
Neuji Luzärner Ziitig
Nach de Fusion mit de Luzärner Noischte Nachrichte änds 1995 hät d Ziitig ab em Jänner 1996 Neuji Luzärner Ziitig ghäisse. Zwänzg Jaar spööter, am 19. Septämber 2016 isch zum dritte Mal s Rad zrugtrület worde. S Blatt ghäisst wider Luzärner Ziitig, ase wie 1833, wie 1847, wie 1991 und eso, wien em d Lüüt immer au gsäit händ.
Schwäbische Küche
Wollwurschd
D Wollwurschd isch oogfähr zsammagsedsd wia d Weißwurschd.
Luzerner Zeitung
Neuji Luzärner Ziitig
Im 19. Johrhundert hets aber scho einisch e Neuji Luzärner Zitig gee, wo noch em Sonderbundschrieg z Luzärn uusegee worden isch. S Blatt isch bolitisch katholisch-konservativ gsi und scho im Septämber 1848 verbote worde.
Schwäbische Küche
Kässalad
Bachschdoikäs wurd en Scheiba gschidda ond en Essig ond Öl mid Zwieblreng gmischd
Luzerner Zeitung
Luzärner Ziitig
D Luzärner Ziitig hät di gliichi Siitegstaltig wiens St. Galler Tagblatt won au zu de NZZ-Gruppe ghört. Eso isch es mögli, Siite usztuusche.
Schwäbische Küche
Lugggeleskäs
En Quark macht ma mid Schniddlauch, Zwiebla, Salz ond Pfeffr a.
Oxamaulsalad
Dr Oxamaulsalad wurd aus em Maulfloisch vom Rend gmacht. S Floisch wurd gsultzt (pökeld) ond no en kloinere dinne Scheiba gschnitta. Zwieblring, Essig, Öl, Salz ond Pfeffr. Do h
Schwäbischer Wurschdsalad
Vom Schwäbischa Wurschtsalat geits zwoi Varianda: Entweder nemmt ma je zor Hälfde Schenkawurscht ond – a meglichscht harda! – schwarza Wurscht odr bloß schwarza Wurscht. D Schenkawurscht lôôt mr vom Metzgr en Rädla schneida, wo a kloi bissle dickr ausfalla soddet wias sonscht iblich ischt. D Schwarzwurscht muaß ma selbr en meglichscht denne Rädla schneida. Wem-mr môôg, kô mr au noh an gloi gwirfleda Käs nei doa (wia en dr Schweiz). Als nägschda Schridd stellt mr a Marinade her. Dô drzua braucht ma Essich ond Eel, Pfeffr ond Salz ond a kloi bissle Zuckr. Je nôch Gschmack kô mr au noh Senf drzua gäa. Dia Sacha kommet en-a Schissl nei, wo se kräfdich mitnandr vormischt werret. Zom Schluss geit ma d Wurschträdla ond Zwiiblwirfl odr –stroifa drzua ond vormengt-se mit dr Marinad. Zom Wurschtsalat isst mr Brot.
Griabaschmalz
Wamma da kloi gschniddana Schbegg vo dr Sau langsam hoiß machd (auslassa), no wurd s Fett aus em Schpegg nausglau. Zruck bleibad d Griaba. Beide Doil werrad auf em Brod gveschbrd ond fir Grieabaschnegga gnomma.
Bavesa
Albaches Weissbrod odr albachene Wegga en Scheiba gschnidda, Gsälz drzwisscha, en a Mischong vo Oir ond Milch dongga on drnoch em Fett ausbacha. Andrsmo hoisad se Arme Riddr. Bevor mers isst, ka ma Zucker ond Zimt driber schdraia. En dr Schweiz hoissed se au Fotzelschnitten.
Amergonga
<references group="A" />
Peter Alexander
Dr Peter Alexander (* 30. Juni 1926 z Wien; † 12. Februar 2011 z Wien; eigentlich Peter Alexander Ferdinand Maximilian Neumayer) isch en östriichische Sänger, Schauspiiler, Entertainer und Showmaster gsi. Er het vor allem in de 1960er bis 1980er-Johr zu de populärste Underhaltigskünstler z Östriich und in Westdütschland ghört.
Läbe
Dr Peter Alexander isch dr Sohn vom Bankaagstellte Anton Neumayer († 1947) gsi und däm siiner Frau Bertha, geb. Wenzlick, Dochter vom en Musikaliehändler us Pilse. Won er no uf d Schuel gangen isch, het er e Hang zum parodiere gha. Noch dr Volksschuel isch er uf s Humanistische Gymnasium z Wien-Döbling gange, het das aber vor dr Ziit müesse verloo. Denn het en si Vater uf Znaim gschiggt, dört het er 1944 d Matura gmacht. 1944 isch er Flakhälfer worde, isch denn zum Arbetsdienst uf Breslau gschiggt worde und won er rekrutiert worden isch, het er sich freiwillig zur Marine gmäldet. 1945 isch er in britischi Chriegsgfangeneschaft gfalle. D Mönet in divärse Lager het er usgnützt, zum siini Talänt in Form vo Theatervorstellige oder musikalische Improvisatione uszbrobiere.
Nummere-eis-Erfolg in dr dütsche Single-Hitparade.
und im Ganze 38 Top-Ten-Erfolg in dr dütsche Single-Hitparade.
In Östriich het er zwei und in dr Schwiiz ei Nr.1-Hit gha. Das si anderi Lieder gsi as die z Dütschland, dorum het er im Ganze nüün Nr.1-Hits gha.
Schweizer Radio
Bis am 15. Dezember 2012 häts Radio DRS (Radio vo de dütsche und rätoromanische Schwiiz) gheisse. S Schwizer Radio und s Schwiizer Färnseh si sit em 1. Januar 2011 vereint im Undernäme «Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)», wo widerum e Undernähmenseiheit vo dr SRG SSR (Schwiizerische Radio- und Färnsehgsellschaft) isch.
Studio
S Schwizer Radio sänded us drüü Hauptstudio; us Basel, Bärn und us Züri und us vier Regionalstudio; us Aarau, Chur, Sanggale und us Luzärn. D Sändige vo SRF 1, SRF 3, SRF Musigwälle und SRF Virus wärded zum Grosstail z Züri gmacht. S Programm vo SRF 2 Kultur chunnt us Basel. S Programm SRF 4 News, wie au alli Nochrichte und Informazionssändige (Heute Morgen, Rendez-Vous, Echo der Zeit usw.) chömed us em Studio z Bärn. D Regionaljournal, wos uf SRF 1 sit em November 1978 git, wärded a allne sibe Standort produziert.
Dänn gits no e Möglichkeit diräkt us eme Produkzionszäntrum im Bundeshuus, em Bundeshuus-Studio, z sände.
Radio SRF 1
Radio SRF 1 isch dr meistgloosti Radiosänder in der Schwiiz (Märtaadeil 2009 36,7 %). E wichdigs Standbei si aktuelli und verdiefendi Informatione, Hindergrundsändige und Underhaltig. Zum Programm ghören au Hörspiil und Satire. Siibe Regionaljournal brichte regelmässig us de Regione. D Hörerschaft vom DRS 1, wie s bis Mitte Dezember 2012 gheisse hät, isch zum grösste Deil elter as 45, het aber au für Chinder e Bedütig (Chindersändig «Zambo»). Jede Dag schalte fast 2 Mio. Lüt Radio SRF 1 ii. Die publizistischi Leiterin vom Radio SRF 1 isch d Heidi Ungerer.
Radio SRF 2 Kultur
Radio SRF 2 Kultur isch dr Kultursänder. Er sändet e wiits Spektrum vo klassischer Musig bis Jazz, vo Kultur bis Wüsseschaft, vo Wirtschaft bis Politik, vo Zitgeist bis Philosophii. Jede Dag schalte öbbe 400'000 Lüt Radio SRF 2 Kultur ii. DRS 2, so hät de Sänder bis Mitte Dezember 2012 gheisse, isch schon e baar Mol vo dr Schliessig bedroht gsi, d Begründig isch gsi er haig z wenig Zuehörer. Das het jedes Mol Proteststürm vo de Hörer usglöst und mä het uf d Schliessig verzichdet. Radio SRF 2 ghört organisatorisch zur Abdeilig Kultur vom Schwiizer Radio und Färnseh. D Programmleitere isch d Franziska Baetcke.
Radio SRF 3
Radio SRF 3 isch s bedütendste Pop-Radio in dr dütsche Schwiiz. Es het Begleitprogramm am Dag mit Nochrichde, Wätter, Verchehr, Prässeschaue und Veraastaltigstipps. Am Oobe vom achti aa laufe spezielli Musigsändigen (Blues Special, Reggae Special, Rock Special, World Music Special, Black Music Special, Sounds!). Dr Sänder richtet sich an e Ziilpublikum vo 25 bis 45 Johr. Däglig schalte über 1,3 Mio. Lüt Radio SRF 3 ii. Dr publizistisch Leiter vom Radio SRF 3 heisst Pascal Scherrer.
Radio SRF 4 News
Am 5. November 2007 het s damolige SR DRS e Nochrichderadio glanciert mit em Name DRS 4 News. Dr Sänder het si Sitz z Bärn, wird über DAB, Kabel, Satellit und Internet verbreitet und sändet viertelstündlig Nochrichde. Die entsprächendi Konzession het SR DRS am 27. Juni 2007 übercho. Radio SRF 4 News ghört organisatorisch zur Abdeilig Chefredaktion Radio. Leiter isch dr Michael Bolliger.
Ungerundeter fast geschlossener Vorderzungenvokal
De ungrundet fascht-gschlossnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch. S Zeiche im IPAdefür isch. In vile alemannische Dialäkt gits de Luut. Mer bezeichnet en im Alemannische meischt als „offnigs-i“.
Schweizer Radio
Radio SRF Musikwelle
D DRS Musigwälle, wie si bis Mitte Dezember 2012 gheisse hät, sändet traditionelli Musig us alle Sparte. Nochrichte und Sändige vom Radio SRF 1 ergänze s Programm. Dr ganz früehneri Name Musigwälle 531 chunnt drvo, ass s Programm uf dr Middelwällefrequänz 531 kHz über e Landessänder Beromünster verbreitet worden isch. Mä het dr Name aber müesse ändere, wil die Middelwällefrequänz am 29. Dezember 2008 abgschaltet worden isch und mä s Programm sithär nume no über DAB, Satellit, Kabel und Internet cha empfange. Sit ass die neue Logos im August 2007 für d Sänder DRS 1, DRS 2, DRS 3, DRS Virus und Musigwälle 531 iigfüehrt worde si, hät dr Sänder DRS Musigwälle gheisse. Dr publizistisch Leiter vo Radio SRF Musigwälle isch dr Bernhard Siegmann.
Radio SRF Virus
Das isch s Radio vo dr Multimedia-Generation, mit jugendligem Don und Tempo. Dr Sänder isch ursprünglig under em Name DRS 4 projektiert worde, hät denn aber de Name DRS Virus übercho und heisst sit Mitte Dezember 2012 Radio SRF Virus. Under anderem deilt er mit em Sänder Radio SRF 3 d Top 40. Radio SRF Virus cha nid über UKW, sondern nume über DAB, Satellit, Kabel und Internetstream empfange wärde und het dorum vo Aafang aa (sit 1999) mit schwache Quote z kämpfe gha. Aafangs 2006 het DRS Virus, hüt Radio SRF Virus, e Programm-Umbau vorgnoh und si Redaktion verchliineret. Dr Internetberiich isch sithär dütlig usbaut worde.
Asea Brown Boveri
D ABB Ltd isch e Konzärn in dr Elektrotechnikbranche, wo si Hauptsitz z Züri het.
Gschicht
Er isch 1988 us dr Fusion vo dr schwedische Allmänna Svenska Elektriska Aktiebolaget (ASEA) und dr schwiizerische Brown, Boveri & Cie (BBC) entstande. Dr Konzärn isch wältwiit dätig und beschäftigt hüte im Ganze öbbe 117'000 Mitarbeiter in 100 Länder. D Aktie vo dr ABB Ltd si an dr Schwiizer Börse SIX Swiss Exchange kotiert.
Gschäftsfälder
D Asea Brown Boveri schaffet als Konzärn für Energii- und Automatisationstechnik in underschiidlige Gschäftsfälder.
Energiitechnikprodukt
Das Gschäftsfäld umfasst Energiitechnikprodukt und d Kundedienst drzue. Das si Schlüsselkomponänte für d Überdrägig und Verdeilig vom Stroom. Drzue ghöre zum Bischbil Transformatore, Schaltaalage, Leistigsschalter, Kabel und anders Zuebehör.
Energiitechniksystem
Dr Beriich Energiitechniksystem büütet Versorgigsundernähme schlüsselfertigi System und Dienstleistige für d Stromüberdrägig, d Stromverdeilig und für Chraftwärk aa.
D Hauptfälder vo däm Gschäftsberiich si Understatione und Automatisierigsszstem für sötigi.
Wiiteri Schlüsselprodukt si flexibli Wächselstrom-Überdrägigssystem (FACTS), Hochspannigs-Gliichstrom-Überdrägig (HVDC) und Netzwärkmanagement-System.
In der Stromerzügig offeriert die Division d Instrumentierig, Stüürig und Elektrifizierig vo Chraftwärk.
Automationsprodukt
Dä Gschäftsberiich liferet Aadriib, Elektromotore und Generatore, Niiderspannigsprodukt, Instrumentierig und Prozässanalyse, und Leistigselektronik. D Aawändigsgebiet vo dene Problemlösige gönge vo dr Verfahrens-, Fertigungs- und Versorgigsindustrii bis zu Gschäfts- und Wohnbaute.
Prozässautomation
Dä Gschäftsberiich offeriert integrierti Lösige für d Automatisierig und Optimierig vo industrielle Produktions- und Gschäftsprozäss und branchespezifischi Aabassige drzue. S Leistigsaagebot richtet sich bsunders an d Branche Öl und Gas, Energie, Chemii und Pharma, Zällstoff und Babbiir, Metallverarbeitig, Mineral, Marine und Turbolader.
Robotertechnik
ABB isch Aabieter vo Induschtryroboter, Robotersoftware, modulari Fertigungszälle und offeriert Dienstleistige für die underschiidlige Aawändigsberiich vo dr Automation. Gliiferet wärde Industriiroboter in allne Grössene, Lackier- und Spezialroboter für d Branche Giesserei, Metalverarbeitig, Kunstoffverarbeitig, Autoindustrii, Verpackig und Palletiere. ABB het wältwiit meh as 160'000 Roboter installiert. 2006 isch s Global Robotics Headquarters uf China (Shanghai) züglet, wo sit 2007 ABB-Industriiroboter broduziert wärde.
Gegenpapst
Gegepapscht (pseudopapa, antipapa) nännt mer e Papscht, wu zue Läbzyte vun eme kanonisch gwehlten un nit zruckdrättene Papscht ufgstellt woren isch.
Gschicht
Zue dr Ufstellig vu Gegepäpscht isch s chuu, wel sich zem Byschpel s Kardinalskollegium gspalte ghaa het oder wel dr Chaiser bzw. remischi aristokratischi Familien in d Papschtwahl yygriffe ghaa hän. Wäg ere unterschidlige Zellig, verschidene Standpinkt un zum Dail kaotische Papschtwahle isch d Zahl vu dr Gegepäpscht schwär feschtzstelle. D Aagabe lige zmaischt zwische 25 un 40. Bi ne Dail Päpscht isch s derzue schwär z sage, eb si rächtmäßig oder uurächtmäßig im Amt gsii sin. D Grind doderfir ligen in dr schwirige Quällelag un in dr nimi noovollziebaren Umständ bi dr Wahl bzw. bi dr Ernännig. As erschte „Gegepapscht“ (in ere Zyt, wu s kai Primat vu Rom un au dr Uusdruck Papscht as Oberhaupt vu dr Chilche no gar nit gee het) wird in dr katholische Chilche dr Hippolyt zellt, wu 217 bis 235 as ain vu zwee schismatische Bischef vu Rom amtiert ghaa het, as Gegner vum Bischof Kallistus, un no däm sym Dod vum Pontianus.
Wu ab 1309 insgsamt sibe vu dr gsamt Chilche anerkännti Päpscht z Avignon residiert ghaa hän, het si dr Gregor XI. sich 1377 zue dr Ruckchehr uf Rom iberzyge loo; di franzesische Kardinäl hän des aber nit anerkännt un hän dr Hailig Stuel derno fir vakant erklert. Des het anne 1378 zum große Schisma gfiert, wu bis zum Konzil vu Konschtanz 1417 gangen isch. In däm Zytruum het s e Papscht z Rom un e Gegepapscht z Avignon gee, un zytwys no d Gegepäpscht Alexander V. (1409–1410) un Johannes XXIII. (1410–1415) vu dr Obedienz vu Pisa, wu alli vu verschidene Mächt z Europa as rächtmäßige un ellainige Papscht aagluegt wore sin. Des het zuen eme diefe Riss in dr gsamte oobeländisch-chrischtlige Wält gfeirt.
In dr Zyt vum Nationalsozialismus het si dr Hitler no dr Aagabe vu dr Dagebiecher vum Alfred Rosenberg mit dr Ernännig vu Gegepäpscht bscheftigt. Dur Gegepäpscht hätt d Ainhait vu dr katholische Chilche in bsetzte Länder solle broche wäre. Dr erscht Gegepapscht hätt Spanier solle sy un z Toledo solle residiere. Anderi Gegepäpscht sin fir Frankrych un un s Dytsch Rych vorgsää gsii. Zue dr Verwirklichung vu däne Iberlegige isch s nit chuu.
Au d Päpscht syt em Zwaite Vatikanische Konzil wäre vun sedivakantistische Gruppierige abglähnt. D Oberhaipter, wu vu däne Gruppe ufgstellt sin, hän vilmol sälber dr Aaspruch dr rächtmäßig Papscht z syy. Doderzue ghere dr Clemente Domínguez y Gómez as Gregor XVII. († 22. März 2005) un sy Noofolger Petrus II. († Juli 2011), dr Sergio Maria as Gregor XVIII, dr David Allen Bawden as Michael I. oder dr Lucian Pulvermacher as Pius XIII. († 30. November 2009). Die Gegepäpscht hän aber im Gegesatz zue dr historische Gegepäpscht kai Unterstitzig in dr chilchlige Hierarchi.
Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande
Dr Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land isch vu 1875 bis zum 1. Jänner 1973 dr Kommunallanddag, des haißt s Barlemänt, vum Hauezollersche Landeskommunalverband gsii.
Vorgschicht
Historisch het s in dr Hauezollersche Fischtedimer kai Landständ gee. D Verfassig vu Hauellezollre-Semmerenga het anne 1831 fir Hauellezollre-Semmerenga zum erschte Mol e Landtag, d Landständ vum Firschtedum Hauellezollre-Semmerenga, yygfiert. Z Hauellezollre-Hächenga isch 1798 d Hächenger Landesdeputation as landständigi Verdrättig gschaffe wore.
Coop (Schweiz)
D Coop Gnosseschaft isch noch em Migros s zweitgrösste Schwizer Detailhandelundernähme. Es isch as Gnosseschaft mit öbbe 2,5 Millione Mitgliider organisiert.
Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande
Vorgschicht
Mit dr Ibernahm dur Preuße 1850 het d Arbet vu däne Ständeversammlige ufghert, ohni ass diräkt e Noofolgorganisation gschaffe woren isch.
Coop (Schweiz)
Under em Eigename bedriibt dr Coop Supermärkt, Warehüüser («Coop City»), Restaurants, Heimwärkerbedarfsgschäft («Coop Bau+Hobby»), Apotheke («Coop Vitality») und über d Dochtergsellschaft Coop Mineraloel AG Tankstelle- und Convenience-Shops («Coop Pronto»). Über e Online-Shop «coop@home» cha mä Artikel us em Coop-Sortiment mit Heimliiferig bstelle.
Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande
Allgemeines
Die Hauezollersche Land sin formal Dail vu dr preußische Rhypovinz gsii. Wel Hauezollre wyt ewäg gsii isch vu dr Rhypovinz het s in dr maischte Beraich aber e organisatorischi Aigeständigkait gee, s Biet het wäge däm zum Dail dr Karakter vun ere aigene Provinz ghaa. Au fir d Volksverdrättig het s ebe ne aigene Kommunallandag gee un Hauezollre isch nit im Provinziallanddag vu dr Rhyprovinz verdrätte gsii.
Coop (Schweiz)
Zur Coop-Gruppe ghöre au no d Underhaltigselektronikchettene «Interdiscount» und «Dipl. Ing. Fust» (inkl. Discounthaus Eschenmoser AG) und dr Online-Shop microspot.ch, s Möbelhuus «Toptip», dr Belüüchtigs-Fachmärt «Lumimart», d «Import Parfumerie», d «CHRIST»-Schmuckgschäft, und sit em 1. Januar 2011 d Transgourmet-Gruppe (in dr Schwiz vo dr Prodega/Growa und Howag verdräte). Usserdèm ghörèd d schwizer Filialè vo dè Body Shop zuè Coop un firmyrèd sit dèm unter m Nammè The Body Shop Switzerland. Mit dènnè Übbernaamè chunnt dr Coop uf e Johresumsatz vo öbbe 28 Mia Franke.
Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande
dr Kommunallanddag ab 1875
Anne 1853 hän alli Burgermaischter un Vegt vu dr Hauezollersche Land in ere Petition an preußische Chenig um d Yyfierig vun ere Volksverdrättig bäte. 1867 het dr Oberamtmann Emele e neii Initiativ doderzue aagfange. Mit dr Amts- un Landesornig vum 2. April 1873 isch dr Kommunallanddag gschaffe wore. Är isch us 16 Abgordnete bstande. E Virilstimm het dr Firscht vu Hauiezollre ghaa, d Firschte vu Firschtebärg (wäg dr Herrschaft Jungnau un dr Herrschaft Drochtelfenga) un Thurn un Taxis (wäg dr Herrschaft Oschdrach) hän zäme ai Stimm ghaa. Si hän si im Landdag chenne verdrätte loo. D Stedt Hächenga un Semmerenga hän je ain Abgordnete gwehlt. E jedes vu dr vier Oberämter het drei Abgordneti gwehlt. D Wahle sin in indiräkt gsii dur d Amtsversammlige vu dr Oberämter (ohni die Virilischte, wu dert au Stimmrächt ghaa hän). D Wahl isch uf segs Johr gsii. All drei Johr isch d Helftig vu dr Abgordnete uusgschide un d Mandat sin dur Ergänzigswahle nei bsetzt wore.
D Ufgabe vum Kommunalverband sin im Dotationsgsetz vum 8. Juli 1875 feschtglait gsii. Unterhaltig un Neiböu vu chaussierte Wäg, Unterstitzig vum Krais- un Gmaindstroßeböu, Beferderig vu Landesmelioratione, Landarme- un Korrigändewäse, Irre-, Daubstumme- un Blindewäse, Unterstitzig vu milddetige Stiftige, landschaftligi Kulturpfläg, Dänkmolpfläg, Landesforschig un Landesbibliotheke. Speter sin Wohlfahrts-, Gsundhaits- un Jugedfirsorg derzue chuu. Dr Kommunallanddag het dr Landesuusschuss gwehlt, wu fir d Umsetzig vu däne Ufgabe zueständig gsii isch, un het s Budgeträcht iber s Budget vum Kommunalverband ghaa.
Coop (Schweiz)
Aagebot und Dienstleistige
Dr Coop will sich mit eme detailliertere Aagebot gegenüber siine Konkurränte im schwizerische Detailhandel brofiliere. So bietet dr Coop näben Artikel under Eigemarke au e Hufe Markeprodukt aa. Verschidnigi Linie decke d Nochfroog noch bsunders ökologische, kulinarisch hochstehende, sozial profilierte oder billige Produkt. Witeri Aagebot und Dienstleistige si Guethabecharte für Natel («CoopMobile»), Pauschalreise (ITS Coop Travel, Joint Venture mit Rewe Touristik), Brenn- und Driibstoff (Coop Mineraloel AG) und Finanzdienstleistige (Bank Coop, sit 1999 mehrheitlig im Bsitz vo dr Basler Kantonalbank).
As Kundebindigsprogramm bietet dr Coop die sogenannti Supercard aa. Wenn dr Kund die bim ene Chauf zeigt, bechunnt er Superpünkt uf eme Punktkonto guetgschriibe. Die Pünkt chönne denn gege Prämie iiduscht wärde. Sit em Summer 2006 git dr Coop d Supercard Plus an d Kunden ab, die cha mä au as Mastercard oder VISA übercho. Si kombiniert die "normali" Supercard mit ere Kreditcharte. So chönne au Superpünkt usserhalb vo dr Coop Gruppe gsammlet wärde.
Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande
Standesherre
Fir d Abgordnete lueg die Abgordnetelischte:
In der Weimarer Republik
Mit em Gsetz iber d Umbildig vum Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land der vum 16. Juli 1919 isch s Wahlverfahre fir dr Kommunallanddag im demokratische Sinn nei gfasst wore. Dr Landdag isch ab jetz us 24 Mitglider bstande, wu in freier un glycher Wahl bstimmt wore sin. Gwehlt wore sin si auf drei Johr. Zum erschte Mol isch au s Frauewahlrächt yygfiert wore.
Ergebnis vu dr Kommunallanddagswahle
D Stimmeverdailig bi dr Wahl 1922 lyt nit vor.
Stimmenaadail vu dr Bartei in Brozänt
Sitzverdailig
Fir di gewehlte Abgordnete lueg die Abgordnetelischte:
Preußische Staatsrot
In dr Weimarer Republik het dr Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land no dr Preußische Verfassig vu 1920 ai Mitglid in Preußische Staatsrot gwehlt In däre Tabälle wäre die Verdrätter ufzellt:
Glychschaltig un Uflesig
Am 12. Merz 1933 isch zum letschte Mol e Kommunallanddag gwehlt wore. Ähnlig wie bi dr Rychsdagswahl ai Wuche vorhär, isch dr Wahlkampf unter em Druck vu dr NSDAP gstande. Ainewäg het s Zäntrum wider e Meehait im Kommunallanddag iberchuu. Mit em preußische Gsetz iber d Yyswytig vu dr Befugnis vu dr Oberpresidänte vum 15. Dezämber 1933 isch dr Kommunallanddag zum 31. Dezämber 1933 ufglest wore.
No 1945
Noch em Zweete Wältchrieg un dr Uflesig vum Land Preuße isch s ganz Biet Dail vum 1947 grindete Land Wirttebärg-Hauezollre wore. Dr Landeskommunalverband vu dr Hauezollersche Land isch wäg em parziälle Sälbschtverwaltigsrächt fir Hauezollre, wu no Artikel 2 vu dr Verfassig garantiert woren isch, wyter bstoo blibe. Des het ghaiße, ass d Krais Semmerenga un Hächenga als furt e Sunderblarlemänt ghaa hän, wu z Semmerenga parallel zum Bebehauser Landdag dagt het. Dr Landeskommunallanddag isch jetzt us 20 Mitglider bstande (derzue di beede Landret, wu berotendi Mitglider gsii sin), wu dur d Kraisdag vu dr Krais Hächenga un Semmerenga gwehlt wore sin, e jede Kraisdag hetz eh Mitglider gwehlt.
Des isch au no dr Grindig vum Land Bade-Wirttebärg 1952 eso blibe, erscht im Zug vu dr Kraisreform 1973 isch dr Landeskommunalverband un dodermit au dr Landeskommunallanddag zum 1. Jänner 1973 ufglest wore.
Nina Mavis Brunner
D Nina Mavis Brunner (* 25. April 1981 z Schänis) isch e Schwyzer Färnsehschurnalischti un Moderatori. Mer chännt si syt 2006 as Moderatori vum Wuchemagazin Schwyzwyt uf 3sat. Syt 2010 presäntiert si s Färnsehmagazin Tonspur – Der Soundtrack meines Lebens.
Lääbe
D Brunner het in dr Oschtschwyz d Wirtschaftsmatura abglait un no an dr Uniwersitet Züri Ethnology un Filmwisseschaft studiert. Scho in dr Zyt vum Studium het si ne Praktikum bi TV Berlin gmacht. Noch em Studium het si zerscht bi B&B Endemol Shine z Züri as Redakteuri un Moderatori vu Sport- un Nochrichtesändige gschafft. No andere berueflige Statione bim BR un in dr Redaktion vu dr Rundschau bim Schwyzer Färnseh isch si 2005 in d Schwyzer Redaktion vum Sänder 3sat gwägslet. Dert het si unter anderem Bydreg fir d Sändig Kulturzeit gmacht un het vum Wältwirtschaftsforum uf Tavaas brichtet. Syt Jäner 2006 presäntiert si d Sändig Schwyzwyt, 2007 het si d Sändig denkmal moderiert. Syt Augschte 2010 isch si Moderatori vum Format Tonspur – der Soundtrack meines Lebens, derzue het si dr Thementag: Abenteuer Alpen uf 3sat moderiert. Syt em 6. Februar 2017 moderiert si uf 3sat, im Wägsle all Wuche mit drei andere Moderatore*ne, d Sändig Kulturzyt.
Armelle Faesch
D’ Armelle Faesch-Pellerin (* 26. Dezamber 1981 z’ Mìlhüüsa, Owerelsàss) ìsch a frànzeescha Volleybàllschpìelera, wo-n-àls Schtällera schpìelt. Mìt’m Verain RC Cannes hàt sa dräimol d’ frànzeescha Maischterschàft, zwaimol d’ frànzeescha Pokàl un aimol d’ öiropäischa CEV-Maischterliga gwunna. Vu 2005 bis 2015 hàt sa biim Mìlhüüser Verain ASPTT Mulhouse gschpìelt, un sitter 2021 schpìelt sa bii dr ASE Rixheim z’ Rìxa ìm Owerelsàss. Züadam hàt sa zwìscha 2006 un 2014 mehr àss 100 Mol ìn dr frànzeescha Nàzionààlmànnschàft gschpìelt.
ìhra Kàrriar
Ànna 1999 hàt d’ Faesch ìhra äärschta Schrìtta ìn dr frànzeescha Nàzionààlmaischterschàft gmàcht, biim Verain RC Cannes, wo sallamols dr frànzeescha Maischter gsìì-n-ìsch. Därt ìsch sa dräi Joohra làng blìewa. Mìt dam Verain hàt sa ànna 2000, 2001 un 2002 d’ frànzeescha Maischterschàft gwunna, so wia dr frànzeescha Pokàl ànna 2000 un 2001. Drzüa hàt sa ànna 2000 mìt Cannes dr internàzionààla Wättkàmpf Top Volley z’ Bàsel gwunna. Ànna 2002 ìsch dr Verain àm Andschpìel vum frànzeescha Pokàl vu Villebon gschlààga worra. Ìm salwa Joohr hàt züadam d’ Faesch mìt’m RC Cannes d’ öiropäischa CEV-Maischterliga gwunna; àm Andschpìel hàt sa geega dr itàlianischa Verain Bergamo gschpìelt. Ìm gliicha Joohr hàt d’ Faesch zem äärschta Mol ìn dr frànzeescha Nàzionààlmànnschàft gschpìelt. Doo ìsch sa àwwer mehrera Joohra làng d’ Ärsàtzschpìelera vu dr Schtällera Karine Salinas gsìì —sa ìsch numma Hàuiptschtällera worra, wu d’ Salinas ànna 2008 d’ Mànnschàft fàralooh hàt. Ìn dr Nàzionààlmànnschàft hàt d’ Faesch zamma mìt da Mìlhüüsera Alexia Djilali, Anna Rybaczewski, Christina Bauer un Déborah Ortschitt gschpìelt.
Noh zwai Joohra bii La Rochette Volley ìm Île-de-France un ainem Joohr biim VBC Riom ìm Auvergne, ìsch d’ Faesch ànna 2005 uff ìhra Haimetschtàdt Mìlhüüsa gànga ge schpìela, ìm Verain ASPTT Mulhouse. Doo ìsch sa zehn Joohra làng blìewa, un ìsch àls Schtällera d’ Mànnschàftsfiahrera worra. Mìt Mìlhüüsa hàt sa nìmm d’ frànzeescha Maischterschàft un dr Pokàl gwunna. Dr Verain ìsch àwwer jeeds Joohr zwìscha 2007 un 2012 àm 2. Plàtz vu dr Maischterschàft ànakumma, so wia-n-àm 2. Plàtz vum frànzeescha Pokàl ìn da Joohra 2009, 2010 un 2012; doo ìsch’r jedsmol vu Cannes gschlààga worra. Züadam ìsch d’ Faesch ànna 2013 mìt’m ASPTT Mulhouse àm 3. Plàtz vu dr Nàzionààlmaischterschàft ànakumma, so wia-n-àm 3. Plàtz vum frànzeescha Pokàl ànna 2006, 2014 un 2015. Ìm Joohr 2010/2011 ìsch d’ Faesch àls bäschta Schtällera ìn dr frànzeescha Maischterschàft ärnännt worra. Ìm Schportsjoohr 2014/2015 ìsch d’ Àmerikànera Lauren Plum ìhra Ärsàtzschpìelera gsìì. Ìn ìhra lätschta Joohra z’ Mìlhüüsa ìsch d’ Faesch mehrmols verlätzt worra. Ìm Àwrìl 2015, wu dr Mìlhüüser Verain àn dr Viartelfinàla vu dr Nàzionààlmaischterschàft gschlààga worra-n-ìsch, hàt d’ Faesch mìt 33 Joohra ìhra Kàrriar fartig gmàcht.
Àb’m Harbscht 2021 ìsch àwwer d’ Faesch uff’m Volleybàllfald z’ruckkumma, dàsmol ìm Verain ASE Rixheim z’ Rìxa. Doo ìsch sa eewafàlls Schtällera gsìì. Mìt dam Verain hàt sa ìn dr 2. Nàzionààlliga gschpìelt.
Sitter ìhrem Rucktrìtt üss’m ASPTT Mulhouse schàfft d’ Faesch àm Schportsdianscht vu dr Schtàdt Mìlhüüsa. Sa ìsch àui Volleybàll-Kommentàtoora àm Farnsah gsìì. Naawadràà schàfft sa uff a reegelmaassiga-n-Àrt àls Fräiwìlliga àm Mìlhüüser Schportpàlàscht un träniart junga Schpìeler ìm Owerelsàss.
D’ Armelle Faesch hàt a Tochter un a Suhn.
Kirchberg (Oberelsass)
Kìrechbarg (frz. Kirchberg, dt. Kirchberg) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Kìrechbarg ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1482 àls Kilchberg.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Kìrechbarg ìsch. Kìrechbarg ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Kìrechbarg ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
SC Vöhringen
Dr Schbortclub Vehrenga 1893 e. V., offiziell Sportclub Vöhringen 1893 e. V., isch a Schbordverei aus dr Stadt Vehrenga. Er isch em Oktober 1970 durch d Fusion vom TSV Vehrenga 1893, de Kickers Vehrenga und am RSV Vehrenga entschtanda. Mit mehr als 3000 Mitglieder isch der SCV oiner vo de greaschde Verei im Landkroes Nei-Ulm.
Handball
Vo dr Handballabteilong vom SCV nemmat drei Herramannschafta, oi Damateam, oi AH-Mannschaft ond mehrere Jugendmannschafta am Spielbetrieb teil. Vo 1992 bis 1996 hat de 1. Herramannschaft in der Süddeidscha Regionalliga gschbielt. Nach oim Jaur en dr Oberliga Bada-Wirddaberg, isch ma 2007 aagschdiega. Dr SCV schbielt seit deam, obwohl er a boirischer Verei isch, en der Wirddabergliga.
Fuaßball
Ihra Blütezeit hand d Fuaßballer en de 30er bis 50er Jaur no als FV Kickers Vehrenga ghett. Daumls hat ma mehrmals bloß knapp da Aufschdieg en d Gauliga (daumls dia hegschda deitscha Spielklass). Nach am Abschdieg aus dr Landesliga 2005 isch de 1. Mannschaft bis en d Kreisliga A 3 Iller abgschdirtzt. 2012 isch ma zwar zwischazeitlich wieder en d Bezirksliga aufgschdiega, momentan schbield de 1. Mannschaft allerdengs en dr Kreisliga B 3 Iller. Em Jugendbereich kooperiert ma mit am FV Bellenberg, am SSV Illerberg/Dal ond am SV Illerzell.
Leichtathletik
D Leichtathletikabteilung vom SCV hat bereits mehrere boirische, süddeitsche und deitsche Moischdr hervorbringe kenne. Deitsche Moischdertitel hats so zom Beischbiel em Schbeerwurf durch G. Saegeler (M55), Erwin Nothelfer über 10.000 m, Günther Kohl über 5000 m, Alfred Rupp über 1500 m (jeweils Junioren) und für die 4 × 100-m-Staffel der Damen(W30) gea. 1975 isch dr Günther Kohl Deitscher Moischder em Crosslauf worra ond dr Erwin Nothelfer über 5000 m Süddeutscher Meister. Mehrere SCV-Athleten send au bei internationale Wettkämpf für Deitschland gschdardad.
Spielschdädde
Sei Hoimat hat dr SC Vehrenga em Karl-Eychmüller-Schbortpark, der die greaschd Schbortschdädde en dr Regio isch. Zom Komplex vom Schbortpark ghearat a Dreifachturnhall,  a Ballschborthall, a Gymnaschdighall, s Karl-Eychmüller-Stadion, drei Rasaschbielfelder, a Bogaschiaßalag, a Kunststoff-Kloifeld, zea Tennisplätz, vier Bondeskegelbahna, acht Sommerschtockbahna, a Skateboardalag, a Streetballalag, a Beachvolleyballfeld ond d Schbortparkgaschtstätte. Dr Schbortpark isch nach am ehemaliga Vorsitzenda von de Wieland-Werke, am Karl Eychmüller, benannt.
Gottfried von Einem
Dr Gottfried von Einem (* 24. Januar 1918 z Bern em gleichnamiga schweizerischa Kanton, † 12. Juli 1996 en Oberdürnbach – heitzodag a Stadtdoil vo Maissau en Eschtreich –), ischt a eschtreichischer Kombonischt gwäa.
Aus seim Leaba
Dr Gottfried von Einem kommt am 24. Januar 1918 z Bern uff d Welt. Sei Vadder isch dr eschtreichische k. u. k. Milidär-Attaschee William von Einem ond sei Mueder d Baronin Gerta Louise. Wia der Bua drei Johr alt ischt, ziagt dui Familie om noch Malente. . Sei Schuelausbildong erhelt seller Bua 1938 z Plön ond en Ratzeburg. Noch-em Abidur kriagt’r an dr Berliner Staatsoper a Stell als Korrepetidor, späder wuud’r Assischdent bei de Bayreuter Feschtspiil. Erscht em Alder vo 24 Johr studiirt’r z Berlin Kombosizioo beim Boris Blacher (1903–1975). Mit deam Moo vorbendet dr Einem a lebenslanga Freindschaft. Em Einem sei erschds greeßers Werk isch des Ballett Turandot, wo 1944 z Dreschden zom erschda Mol ibr d Bihne goht.
Noch-em End vom Zwoida Weltkriag ziagt dr Gottfried von Einem om noch Salzburg, wo-nr maßgeablich an dr Geschdaldong vo de dordige Feschtspiil beteiligt wird. 1947 wuud em Rahma vo selle Feschtspiil em Einem sei erschda Opr uruffgfihrt: Dantons Tod, noch-em gleichnamiga Drama vom Georg Büchner. Do drbei zeigt sich, dass dr Einem a gschickts Händle hot fir des, was bihnawirksam ischt. Mit deam Werk schafft’r da internazionala Durchbruch.
Noh deitlicher zeigt sich em Einem sei bihnawirksams Talent bei seira nägschda Opr, Der Prozess, noch-ra Vorlag vom Franz Kafka, wo 1953 an seim jetziga Wohnort Wien mit-ma graußa Erfolg zom erschda Mol uff-a Bihne kommt.
Am 29. Januar 1956 wird em Friedrich Dürrenmatt sei Theaderstick Der Besuch der alten Dame em Zircher Schauspiilhaus uruffgfirt. Vormuatlich noh em selba Johr wohnt dr Gottfried von Einem ara Uffihrong bei, ond so nooch ond nooch spiilt’r mit-em Gedanka, aus deam Stoff a Opr zo macha. Er setzt sich mit-em Dürrenmatt en Vorbendong ond tregt-em sein Ploo vor. Dr Dürrenmatt loot sich fir des Vorhaba erwerma ond sagt em Einem zua, sei Drama zo-ma Libreddo omzoschreiba. Ogfähr a Virtl vom Stoff fellt do drbei dr Scher zom Opfer, weil sonscht a Uffihrong z lang daura dät. Ganz gschdricha wuud dui Szene, wo dr Lehrer sein ledschda Vorsuach ondrnemmt, d Claire Zachanassian omzustemma, ond em Ill sei Audofahrt. 1970 isch dui Opr zom Uffihra ferdich. S erschde Mol uff d Bihne kommt des Werk abr erscht em Johr druff an dr Wiener Staatsoper.
Em Einem sei ibrnägschda Opr hoißt Jesu Hochzeit ond stellt a moderns Mysterienspiil dar. Abr scho vor dr Uruffihrong sorgt des Werk fir an handfeschda Skandal. Erzkonservadive Kadolika sehet sella Opr als a Goddesläschderong oo. D Lotte Ingrisch – enzwischa em Einem sei Frau – legt ihr Libreddo em Wiiner Kardinal Franz König (1905–2004) vor, om priafa zo lassa, ob dui Kridik vo de Konservadive berechtigt ischt. Dr König abr koo dean Vorwurf et teila, ond so goht des Werk am 18. Mai 1980 em Theater an der Wien zom erschda Mol ibr a Bihne.
Familie
Dr Gottfried von Einem isch zwoimol vorheiradet gwäa, zerscht mit dr Lianne geborene von Bismarck ond zledscht mit dr Lotte Ingrisch, wo au d Libreddi zo a baar vo seine Opra gschriiba hot. Aus-em Einem seira erschda Ehe isch dr eschtreichische SPÖ-Polidiker Caspar Einem hervorganga. Sei Großneffe Max von Einem ischt Posaunischt ond komboniirt au, allerdings em Bereich vom Jazz.
Musik
Em Einem sei Musik ischt bloß gemäßigt modern ond zom greeschda Doil tonal. Drom erschliaßt-se sich au vorheltnismäßich leicht ema greeßera Publikom als dui vo viile vo seine komboniirende Zeitgenossa. Uff d Leitmotivtechnik, wo vom Richard Wagner amol eigfihrt worra ond vo viile Nochfolger ibrnomma worra ischt, hot dr Einem koin Wert glegt. En manche vo seine Werk fendet mr sogar Spura vom Jazz. Em Vorheltnis zom Einem seine Opra fallet seine reine Instrumentalwerk vo dr Bedeidong her et ens Gwicht.
Luzius Theiler
Dr Luzius Theiler (* 1. September 1940 z Königsberg, Oschtpreusse, Dütsches Riich isch e Schwiizer Bolitiker (LdU, schbéter o GPB–DA) isch e Mitgliid vom Bärner Schdatraat u ehemalige Bärner Grossrat.
Dr Theiler isch Sozioloog u Immobiliefachmaa, u isch Gschäfdsléiter vom Hausverein Schweiz gsii. 1976 hed er zäme mid em Daniele Jenni die Demokratischi Alternative Bärn (hüt di Grüeni Bartéi Bärn – Demokratischi Alternative) gründet. I de früeche n Achdzger Jaar isch dr Theiler as Grossrat vom Kantoon Bärn massgäblech ar Uufdeckig vor Bärner Finanzaffäre bedéiliged gsii. Dr Theiler hed 1993 zudäm zu de Gründigsmitglider vor European Federation of Green Parties z Finnland ghört.
Kabinett Lerchenfeld-Köfering
S Kabinett Lerchenfeld-Köfering isch vum 21. Septämber 1921 bis 8. Novämber 1922 d Landesregierig vu Bayern gsii.
Gerundeter fast geschlossener Vorderzungenvokal
De grundet fascht-gschlossnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch. S Zeiche im IPAdefür isch. In vile alemannische Dialäkt wo kei Entrundig stattgfunde het, gits de Luut. Mer bezeichnet en im Alemannische meischt als „offnigs-ü“.
Masmünster
Màsmìnschter (frz. Masevaux, dt. Masmünster) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Arrondissement  ìm Owerelsàss (Haut-Rhin) gsi.
Kabinett Knilling
S Kabinett Knilling isch vum 8. Novämber 1922 bis 1. Juli 1924 d Landesregierig vu Bayern gsii.
Masmünster
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Kabinett Schäffer
S Kabinett Schäffer isch am 28. Mai 1945 vu dr amerikanische Bsatzigsmacht as Staatsregierig vum Freistaat Bayern yygsetzt. S isch di erscht bairisch Landesregierig noch en Änd vum Zweete Wältchrieg gsii. Wu d Militärregierig gmaint het, ass dr Schäffer dr effetli Dienscht nit rigoros gnue vu ehmolige Barteimitglider vu dr NSDAP gsyferet het, het si am 28. Septämber 1945 ihn un sy Kabinett entloo. Noch ihm isch s Kabinett Hoegner I chuu.
Masmünster
Gschìcht
Am 1. Januar 2016 hàt d Gmein mit Niderbrucke zer Gmein Masevaux-Niederbruck fusioniert.
Hanspeter Born
Dr Hanspeter Born (* 15. Novämber 1938 z Bärn) isch e Schwiizer Journalist u Buechoutoor.
Masmünster
Verwàltung
Dr letscht Maire vun Màsmìnschter ìsch dr Laurent Lerch gsi. Màsmìnschter hàt zem Kommünàlverbànd Communauté de communes de la Vallée de la Doller et du Soultzbach ghert.
Kabinett Schäffer
1) Vor dr Uflesig 1933 Mitglid vu dr BVP; ab Ändi 1945 Mitglid vu dr CSU (formäll grindet am 11. / 13. Oktober z München un Würzburg).
Hanspeter Born
Churzbiografii
Dr Born hed Anglistik ar Uni Bärn schdudiert u hed mideme Dokdorat abgschlosse. Vo 1977 bis 1982 isch er Korreschbondänt vo Radio DRS z Washington gsii. Sid 1984 schaffed er as Uslandsredakder für d Wältwuche. Bekannt worde n isch er bsungers dür sini 16-déiligi Ardikuserii (1988/89), u nächär vo zwöi Büecher, wobii ds zwöite (übere Mord vo Kehrsatz), churz nach däm s veröffendlechd worde n isch, verbote worde n isch.
Kabinett Schäffer
2) Ab Ände 1945 Mitglid vu dr CSU (formäll grindet am 11. / 13. Oktober z München un Würzburg).
Masmünster
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Màsmìnschter ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Liste der Kulturgüter von nationaler Bedeutung in Zürich
Das nazionale Verzeichnis isch uf dr Grundlaag vo der KGSV i allne Kantöön und für jedi Gmeind gmacht worde. Me underscheidet i däm Syschteem d A-Objäkt, wo as nazionaal, und d B-Objäkt, wo als kantonaal wärtvoll agluegt wärde.
Pharmama
D Pharmama (* 1973) isch e Schwyzer Abedeegeri un Bloggeri. Si het Pharmazy studiert un s Studium 1998 abschlosse. Mit ihrem Mann un ihrem Suhn läbt si in dr Schwyz, wu si ne aigeni Abedeeg fiert. Syt 2008 fiert si anonym e Blog zum Alldag as Abedeegeri. Si het au zwai Biecher vereffetligt, wu si ihre Arbetsalldag bschrybt. Ihre Sachbuech «Haben Sie diese Pille auch in grün?» isch scho in mehreri Sproche ibersetzt wore. Si schrybt au fir d Zytschrift «astrea apotheke».
Liste der Kulturgüter von nationaler Bedeutung in Zürich
Das sind d A-Objäkt i der Stadt Züri:
Peter Schellenbaum
Dr Peter Schellenbaum (* 30. April 1939 z Winterthur; † 25. Mai 2018) isch e Schwyzer Psychoanalytiker un Sachbuechautor gsii, wu di psychotherapeutisch Method vu dr Psychoenergetik (au: Lyyb-Psychotherapy) grindet het, wu ne konsequänti Integration vu psychische un lyyblige Prozäss aasträbt.
Lääbe
Dr Peter Schellenbaum het Theology studiert un as Studäntebfaarer z Minche gschafft. Speter het er e Uusbildig in Analytischer Psychology am C.-G.-Jung-Inschtitut z Züri gmacht un dert as Lehranalytiker, Studielaiter un Dozänt gschafft. Syter anne 1993 het er Uusbildigs- un Therapyinschtitut z Orselina/Locarno gfiert.