cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gesamtdeutscher Block/Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten
Dr BHE isch en Inträssebardei in dr politische Middi gsi, wo sich vor allem um d Inträsse vo de Verdriibene kümmeret het. Si het d Widerhäärstellig vo de dütsche Gränze vo 1937 uf eme friidlige Wääg gforderet. Er het e zentraali Rolle gspiilt bi dr Beändigung vo dr Entnazifizierig und dr brueflige Wideriigliiderig vo ehemoolige Nazionaalsozialiste, wo wäge iirer Vergangehäit Brobleem gha häi.
Geudertheim
Geografie
Em Gaiderte laüft de Bàch Zorn. De Gmein het a Wald von 3,03 km².
Gschìcht
Gaiderte ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1120.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Gaiderte ìsch. Gaiderte ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Gaiderte ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Alois Glutz
Dr Alois Franz Peter Glutz (* 2. April 1789 z Olte; † 6. Septämber 1827 z Schwyz) isch e Schwiizer Dichter und Wandersänger gsi.
Läbe
Dr Glutz isch us ere Familie vo Soledurn cho. Si Vatter, dr Bernhard Josef Glutz, isch Stadtschryber vo Olte und drno Seckelschryber z Soledurn gsi. Dr Alois Glutz isch scho i dr Jugendzyt blind woorde. Wo n em dr Vatter gstorben isch, het er sech als Musikant und Sänger i dr Schwiiz uf Wanderschaft gmacht. Er het Gitarre, Klavier und Flascholet gspiilt. Er het Lieder vo anderne Dichter gsunge und drzue ane au eigeni Värs vortreit. D Dichterin Luise Egloff het s Wärch vom Alois Glutz prägt. Vili Joor het en dr Ludwig Rotschi (1801–1864) begleitet, wo drno d Lieder vom Glutz ufgschribe het.
Vom Glutz sind hütt no 33 Lieder bekannt, zwe Driddel drvo uf Hochdüütsch und ei Driddel im Dialäkt. D Stückli vom Glutz sind als beliebti Volchslieder wytertreit und derno i de Schwiizer Liedersamlige und Singbüecher, und so au im «Röseligarte» vom Otto vo Greyerz abtrukt worde.
Dr Musiker Christoph Greuter het nach de Handschrifte i dr Zäntralbiblioteek Soledurn ane 2018 em Alois Glutz sis Wärch nöi useggää.
Vulmont
Vulmont (ditsch 1915-18 Wulberg, 1940-44 Walburg) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Vulmont lijt sìdeschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 206 un 297 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Vulmont ìsch. Vulmont ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Vulmont ghert zem Lorrain.
Hans Bär
Hans Bär isch dr Naame vo dene Persone:
Blässhuhn
S Taucherli, am Bodesee Beelche, z Luzärn Bucheli (mit hertem ch), (Fulica atra; alemanischi Näme) isch e hüüffige Wasservogel wo i mitteleuropäische Gwässer dor s ganz Joor aztreefen isch, bsunders vom Oktober bis in März, wenn Wintergäst usem Norde sich zo de haimische Taucherli gselet.
Uussie
S Taucherli isch ganz schwarz het aber e wiisse Schild uf de Stirn und e wiisse spitze Schnabel und rooti Auge. Di junge Taucherli sind nöd grad höbsch und gsiend verstrupflet us. Si sind eener brüünlich und hend e roote Chopf.
Lebeswiis
S Taucherli lebt uf näärstoffriiche Gwässer mit ere starche Vegetation. S taucht zwee Meter tüüf und cha 20 Sekunder underem Wasser bliibe. Vom Grund holt Wasserpflanze, Waichtier und Wandermuschle, s fresst aber au Insekte.
Taucherli bauet im Schilf e Schwimmnest. I de Bruetziit sind si zimmli agressiv.
Madesimo
Madesimo (im yheimische Tieläkt: Madesan) isch e Gmeind i dr iteliänische Provinz Sondrio.
Geografii und Gschicht
S Dorf Madesimo sälber lyt im Daal vom Scalcoggiabach. Im Südoschte vom Dorf, also uf dr lingge Syte vom Daal, stoot dr Bärg Pizzo Groppera. Am Ändi vom Daal, öppe sächs Kilometer oberhalb vom Dorf, goot dr Fuesswääg am Emetsee verby über de Emetpass, wo uf dr Landesgränze vo Italie und dr Schwiiz isch, is bündnerische Innerferrera übere. S Scalcoggiadaal isch es Sytedaal vom San Giacomo- oder Splüügä-Daal, wo em Fluss Liro noche d Strooss ufe Splüügepass, di iteliänischi Staatsstrooss 36, duregoot. Dr ober Abschnidd vo dere Passstrooss und d Cardinelloschlucht mit em alte Saumwääg liged uf em Gebiet vo Madesimo, und uf dr Passhöchi isch wider d Landesgränze. Ännet em Pass chunt me uf Splüügän abe. Im Weschte cha mer z Fuess vo Isola us über d Borghetto-Alp und de Balnischpass is Misox goo. Uf dr Weschsyte under em Pass ghört d Alpweid Serraglia au zu Madesimo, au wenn dr Bärgbach, dr Ri di Seda, vo dört us is Misox in Fluss Moesa abelauft.
D Gmeind het früener Isolato gheisse; no vil früener, bis ane 1815, isch s ganze Val San Giacomo nume ei einzegi Gmeind gsi, und Madesimo isch en Gmeinddrittel drvo gsi, dr Terziere di dentro di Isola. D Gmeind het hütte d Dörfer und Wyyler Madesimo, Isola, Montespluga, Stuetta, Palude, Casone, Rasdeglia, Stabisotto und Pianazzo. D Nochbergmeinde vo Madesimo sind: Campodolcino, Ferrera, Mesocco, Plurs, Rhywald und Sufers.
Gambsheim
Gàmbse (frz. Gambsheim, dt. Gambsheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Madesimo
Geografii und Gschicht
Madesimo het zäme mit dr Gmeind Campodolcino im Gropperodaal es Schygebiet.
Gambsheim
Gschìcht
Gàmbse ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 743.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Madesimo
Geografii und Gschicht
Uf em Pizzo Groppera het dr Roger Schawinski zerscht sid ane 1979 dr Sänder vom Radio 24 gha.
Gambsheim
Verwàltung
vun Gàmbse ìsch. Gàmbse ghert zem Kommünàlverbànd.
Städtepàrtnerschàfta
Gàmbse hàt a Pàrtnerschàft mìt dr Nochbargmein Rhinau in Ditschlànd sit em 22 Mai 2019.
Wilhelm Balmer
Dr Wilhelm Balmer (* 18. Juni 1865 z Baasel; † 1. Merz 1922 z Bollige) isch e Schwizer Kunstmooler gsi.
Lääbe und Wärk
Dr Wilhelm Balmer het z Baasel d Matur gmacht. Er het vom Fritz Schider Underricht im Zäichen überchoo und isch vo 1884 bis 1889 uf d Kunstakademii Münche gange. Dr Balmer het Bilder an de Inne- und Ussefassade vom Baasler Roothuus gmoolt:
Böckten
Böckte oder Beckte (hochdytsch Böckten) isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz.
Lag
Böckte ligt im mittlere Ergolztal uff 385 m. ü. M. Diräkti Nochberdörfer sin talabwärts dr Bezirkshauptort Sissech und talufwärts Gälterchindä, mit däms au zämmegwaggse isch. Witeri Nochbere sind Dürne und Rickebach.
Fyr e Dorf vo dr Grössi vo Böckte isches sehr guet erschlosse: En Bus verbindet dr Ort, wo sich vor allem an dr Hauptstroos entlang usbreitet het, mit Sissech und Gälterchindä, vo wo us d Ysebahn witerfahrt. Z'Sissech, nur 4 km vo Böckte ewäg, isch au dr Autibahnaschluss.
Wappe
Sächs silbrigi und blaui Querbalke wäggsle sich ab, es foht obe mit silber a. Das ischs Wappe vo de Truchsesse vo Rhyfälde, de letschte Adlige, wo Böckte ghört hett.
Gschicht
Böckte hett friener Bettinghofen gheisse. Dä Name het zue de Sippename, wo uff -ingen mit druffolgendäm -hofen g'ändet hän gheert. S'erschti Moll isch Böckte 1246 als Bettinchon bereits verkürzt urkundlig erwähnt, 1339 denn witer vereifacht bereits als Betkon. Druffabe hett sich, ähnlig wie z'Buckte, e Umstellig de Konsonante im Dialäkt ergeh (vo tk zu kt).
Dr urspryngligi Kärn vor Gmeind isch e alts Hofguet gsi, wo am Änd vo 1836-1954 no als Schuel brucht worde isch, bevor me'n'en 1964 abbroche hett.
Uff em Bischofsstei hett me e prähistorischi befeschtigti Sidlig gfunde. Im Dorf sälber sin Überräscht uss dr Bronzezyt und vo de Römer entdeckt worde, im Junkholz zwei friehmittelalterligi Gräber. S Dorf hett im Mittelalter de Homburger gheert (uff em Gmeinibann vom hyttige Läufelfinge. Noch dr Ereffnig vom Gotthardpass hett me zer Sicherig vom Undere Hauestai am Ändi vom 13. Joorhundert am Chienbärg d Burg Bischofsstei baut. D Ruine liggt uff em hyttige Gmeinibann vo Sissech. 1311 isch d Burg an d'Eptinger ibergange und - wie vili anderi Burge in dr Region au - 1356 durchs Basler Ärdbebe schwer beschädigt worde. Trotzdäm hett me witer in ihre gläbt. Erscht 1560 isch sie ganz zerfalle. Hytte isch sie renoviert.
Im 14. und 15. Joorhundert hän sich mehreri Lyt zem teil glychzytig d Bsitzesrächt vo Böckte teilt, unter anderem dr Henmann Offenburg und dr Wernher Truchsess vo Rhyfälde. Ab em spote 15. Joorhundert hett Böckte denn de Farnsburger und dr Stadt Basel gheert.
Im 19. Joorhundert hett Böckte e Uffschwung uffgrund vo dr Sydebandwäberei erläbt - 1856 sin 66 Wäbstiehl im Ort gstande. Ab 1891 hett Böckte e eigne Bahnhof a dr Trambahn Sissech-Gälterchindä gha. Dä Bahnhof isch aber 1911 zämme mit dr Bahn sälber abbroche worde, wo me d'Centralbahn Basel-Olten iber d Hauestei-Basislinie via Gälterchindä (und nymm iber d Bärgstreggi Sissech-Läufelfinge-Olte) gfiehrt hett.
D Bevölkerig hett sich wie folgt entwicklet: 1680: 115 Yywohner – 1798: 236 – 1850: 316 – 1900: 393 – 1950: 420 – 1970: 556 – 1990: 704 – 2000: 669 – 2005: 754.
Politischi Organisation
D Exekutive vor Gmeind isch dr fünfköpfig Gmeindrot. Är setzt sich wie folgt zämme (Stand Juli 2008):
Bonifatius VI.
Dr Bonifatius VI. († April 896) isch im April 896 formlos vu dr Gegner vu sym Vorgänger Formosus zum Papscht ernännt wore. S Amt vum Presbyter het er scho vorhär wäge me uusittlige Lääbe verlore. Sy Pontifikat het aber nit lang duurt, är isch scho fufzeh Däg no Amtsaadritt gstorbe. S isch s drittchirzescht Pontifikat vu dr Gschicht gsii. S Johr 896 isch dodermit e Dreipäpschtjohr gsii.
Gemeinderat (Deutschland)
ֽֽ Dr Gmäiniroot isch s Hauptorgaan von ere Gmäind, wo d Kommunaalverfassig von ere uf ere Rootsverfassig basiert.
Dr Gmäiniroot isch die kommunaali Volksverdrättig vo de Bürger vo dr Gmäind. Er wird je noch dr landesrächtlige Kommunaalverfassig vom Land für vier, fümf oder säggs Joor gweelt.
Nääme
D Nääme si in de verschiidene dütsche Länder verschiide und hänge au vo dr Gröössi und vom Status vo dr Gmäind ab. Mä säit ene
Dr Bresidänt vo dr Stadtverdrättig isch je noch em Land äntwääder e Bürger- oder Ooberbürgermäister, wo vom Volk gweelt wird oder e Vorsitzende, wo us em Gremium sälber gweelt wird, und au e bsundrige Diddel cha ha, z. B. Stadtbresidänt, Stadtverordnetevorsteer, Rootsvorsitzende, Bresidänt vo dr Bürgerschaft, Bürgervorsteer oder Bürgerworthalter.
D Gmäinirööt as Däil vo dr Exekutive
Dr Gmäiniroot isch kä Behörde im instituzionelle Sinn, er isch zwar Däil vo dr öffentlig-rächtlige Verwaltig und so en Orgaan von ere juristische Persoon vom öffentlige Rächt, er het aber kä Wirkig gege Dusse, was e Behörde usmacht. Er entschäidet über d Verwaltigsorganisazioon vo dr Gmäind im äigene Wirkigskräis oder über Aagläägehäite, wo dr Staat iim überdräit het.
Ruine Waldhausen
D Ruine Waldhuuse isch en abgangeni mittelalterlichi Höheburg. Es git vo ihr kei sichtbari Überrescht. Waldhuuse ligd hüt ganz uf em Gmeindbann vo Fisibach im Kanton Aargau.
Lag
De Burgstall isch südlich vom Wiler Waldhuuse, oberhalb vom Bachsertal. Gege Süde und Oschte isch d Burg durch stotzigi Häng gsichered gsi, Richtig Norde und Weschte dur Gräbe. D Kantonsgränze zwüschem Aargau und Züri isch früehner zmitts durch d Ruine gange. Sit ere Gränzkorrektur im 1982 ligd de Burgstall ganz im Aargau.
Gschicht
Über d Burg weiss me ned viel. Zum erschte Mol isch si im 1113 innere Urkund gnennd worde, wo di «Freie vo Waldhuuse» d Propstei Wislikofe, wo si selber gründ gha hend, mit em Grundbsitz vo de Propstei em Chloschter St. Blasie im Schwarzwald gschenkt hend. In dere Urkund, wo uf de 27. Dezember datiert isch, sind au d Dörfer Böbike, Mellike, Rümike, Schneisige und Siglistorf zum erschte Mol erwähnt worde, wil d Propstei dete Grundbsitz gha het. D Burg isch im 1440 ufgeh worde und scho im 1470 isch si e Ruine gsi, wi e Gränzbeschribig vo 1470 zeiged.
Buckten
Lag
Buckte ligt uff 480 m. ü. M. am Fuess vom Untere Hauestai im mittlere Homburgertal. Es liggt an dr alte Hauestailinie vo dr SBB, wo 1858 eröffnet worde isch. Hytte hett Buckte no immer en - bizz abglägene - Bahnhof, wo all Stund d S 9 vo dr S-Bahn Basel haltet. D Streggi isch besser als "Läufelfingerli" bekannt.
Nochbergmeinde vo Buckte sin talabwärts Rümlike und taluffwärts Läufelfinge. A de Häng gränze Wittschbrg, Chärnerchindä und Häfelfinge an Buckte.
Wappe
S Wappe stammt vo 1944 und isch ganz in gäl (gold) und schwarz ghalte. Es isch in dr Mitti durch en woogrächte Strich in zwei Hälftene teilt. Obe wird e goldigs Poschthorn uff schwarzem Grund zeigt, unde e schwarzes Wagerad uff goldigem Grund. Die Symbol erinnere dra, dass friener Buckte als Passfussort am Fuess vom Hauestai e gresseri Bedytig gha hett: Z'Buckte hett me fyr d Passyberquerig meh Rösser zer Verstärkig vor d Wäge gspannt und dr Stroossezoll ikassiert.
Königin-Elisabeth-Inseln
Königin-Elisabeth-Insle nennt me d nördlichschti Teil vom kanadisch-arktische Archipel mit ere Gsamtflächi vo rund 419'000 km². Si bestöönd us 34 Hauptinsle und über 2000 kleinere Insle. Politisch ghöret die meischte Insle sit 1999 zum Territorium Nunavut, im Sudweschte a chline Teil zu de Nordwest-Territorien. Uf däm riisige Gebièt gitts nur zwei bewoonti Sydligè mit jewils öbbe 200 Ywooner (Inuit), Resolute Bay uf dr Cornwallis Insle und Grise Fiord uf de Ellesmere Insle.
Für d Forschig sind dr Flugplatz Eureka uf Ellesmere und sit übr 60 Joor mehreri Forschigsstazione wichtig, wo im Summer regelmässig bsuecht wärde, so uf dr Ward-Hunt-Insle und dr Axel-Heiberg-Insle. Im Nordoschtè vo Ellesmere liggt dr Quttinirpaaq-Nationalpark, usserhalb vom Nationalpark isch dr Militärstützpunggt Alert.
Bezirk Echallens
Dr District d'Echallens (alem. Bezirk Echallens) isch bis zum 31. Dezämber 2007 e Verwaltigsainhait vum Kanton Waadt in dr Schwyz gsii. Hauptort isch Echallens gsii. Dr District isch in d Cercles (alem. Chrais) Vuarrens, Bottens und Echallens ufdailt gsii. Zum District hän 29 Gmaine ghert, är isch 135,86 km² groß gsii un het Ändi 2006 22'107 Yywohner ghaa.
Rotterdam
Rotterdam (abkürzt au R’dam) het Iiwooner (Stand: ) und isch noch Amsterdam die zwäitgrössti Stadt in de Niiderland. Si isch wägen em grösste Meerhaafe in Öiropa e bedütende Vercheersknootepunkt für e Gütervercheer. Näbe Amsterdam und Den Haag isch Rotterdam au äins vo de kulturelle Zentrum vo de Niiderland. Rotterdam het e Uniwersidäät, meereri Fachhoochschuele, e Muusighoochschuel und e Kunstakademii. Si isch die füerendi Industrii- und Handelsstadt vom Land. Uffalle duet d Rotterdamer Wolkechratzer-Siluette, wo sich sit dr Middi vo de 1980er Joor entwigglet het.
Geografii
Rotterdam lit in de westlige Niiderland in dr Brovinz Südholland an dr Mündig vom Rhii in d Nordsee (Rhii-Maas-Delta) und ghöört zum Balligsruum Randstad. Zur ängere Stadtregioon vo Rotterdam zele groossi Noochberstedt wie Schiedam, Vlaardingen und Dordrecht.
Dr Fluss Nieuwe Maas, won e Hauptarm vom Rhii im Delta isch, däilt d Stadt in e nördlige und e süüdlige Däil. S äigentlige Stadtzentrum lit am nördlige Uufer vom Fluss; dr süüdlig Stadtdäil wird vom Haafe und d ehemoolige Siidlige vo de Haafenarbäiter brägt. Erst in de letzte Joorzäänt het s Zentrum aagfange, sich uf d Stadtdäil am süüdlige Uufer uszdeene, bsunderigs uf e Däil De Kop van Zuid („Chopf vom Süüde“). Acht Brugge und Dunell verbinde die bäide Stadtdäil.
Gschicht
Rotterdam isch 1230 gründet worde. 1340 het s s Stadträcht üüberchoo und 1359 die erste Stadtmuure. Mit em Nieuwe Waterweg het d Stadt 1853 en offene Kanaal ooni Schlöise zur Nordsee üüberchoo. im 19, und 20. Joorhundert isch d Stadt dank iirem Haafe und de industrielle Aalage wie Öölraffinerie stark gwaggse. Im Zwäite Wältchrieg isch d Innestadt vo Rotterdam bim dütsche Luftaagriff vom 14. Mai 1940 fast vollständig zerstöört worde. Noch em Chrieg isch alles im modärne Stiil und gröösser wider ufbaut worde und dr Haafe vo Rotterdam isch zum grösste uf dr Wält worde.
Pfirt
Gschìcht
Pfìrt ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 9. Jh. àls Pfirtensis (1104 de castro Ferreto). Dr Fìrscht vun Monaco - zer Zitt dr Albert II. fiehrt öi hit no dr Titel Grof vun Pfìrt (Comte du Ferrette).
Verwàltung
vun Pfìrt ìsch. Pfìrt ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Pfìrt ghert zem Hochàlemànnisch.
Silvio Rüfenacht
Dr Rüfenacht Silvio (* 5. Juli 1968 z Hettiswil, Gmai Chrouchtu, Kanton Bärn) isch e eemoolige Schwyzer Schwinger.
Viktorsberg
Viktorschbearg (amtlich Viktorsberg) ischt a Gmuand im Bezirk Fealkirch (Region Rhiital) z Vorarlberg, Öschtriich.
Geografi
Viktorschbearg lit im Vorarlberger Vorderland, uf 879 Meter Höhe. Vom Gmuandsgbiet siand im Johr 1996 7,8 % Landwirtschaftsfläch, 71,9 % Wald, 15,2 % Alpa, 0,4 % Sidlungsfläche und 4,7 % sunschtige Fläche gsi. D Nochburgmuanda vo Viktorschbearg siand Dornbirn, Zwischenwasser, Röthis, Weiler und Fraxern.
Gschicht
Viktorschbearg ischt zum erschte Mol gnennt worra im Johr 842.
Verwaltig
Dr Bürgermoaschter vo Viktorschbearg ischt dr Philibert Ellensohn.
Iiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Dialekt
Dr Dialekt vo Viktorschbearg khört zum Bodeseealemannisch.
Rothenthurm SZ
Routeturä (amtlich Rothenthurm) isch e politischi Gmeind im Bezirk Schwyz vum Kanton Schwyz i de Schwyz.
Kaffeeratte
D Kaffiratte (Golunda ellioti) isch e Nager, wo z Südasie verbreitet isch u dert mal als Kaffischädling isch gfürchtet gsi.
Rothenthurm SZ
Geografi
Routeturä liit im Hochtal vu de Biber. Zue de Gmeind ghööred au d Sidlige i de Altmatt un Biberegg u ds gröüscht Heidemoor vu de Schwiiz. Vu de Gmeindflechi sind 44,1 % landwirtschaftlichi Flechi, 48,6 % Wald, 4,2 % Sidligsflechi u 3,1 % suschtigi Flechi.
Kaffeeratte
Merkmal
D Ratte het e Chopfrumpflengi zwüschen 11 u 15 Zentimeter. Der Schwanz isch zwüsche 9 u 13 Zentimeter läng. D Fällfarb isch sehr underschilech. Es git graui, bruuni, gälbbruuni u rotbruuni Ratte. Einigi Exemplar erinnere mit ihrer Fällfarb an es Kaffigrem. Ou d Struktur vom Fälli isch je nach Region sehr underschidlech. Gwüssi Kaffiratte hei es relativ weichs, anderi es borstigs bis stachligs Fäll. D Kaffiratte het e breide Körberbou, genau so wi d Wüehlmuus.
Verbreitig u Läbeswys
Ds Verbreitigsgebiet erstreckt sech vom üsserschten Oschte vom Iran über Pakischtan bis nach Indie. Ou Nepal u Sri Lanka ghöre derzue. Dört läbt d Kaffiratte i underschidleche Läbesrüüm wi di grasigi Steppe, d Sümpf u d Rägewälder. Si chöme aber ou am Rand vo Fälder u Plantasche vor. Obwohl si chöi chlättere, halte si sech meischtens uf em Boden uf.
Rothenthurm SZ
Iiwoner
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 13,2 % gläge.
Religion
79,7 % vu de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 6,7 % evangelisch-reformiert.
Kaffeeratte
Verbreitig u Läbeswys
Bsunders guet vermehrt sech d Kaffiratten i der Neechi vo Kaffiplantasche. Dert frisst si d Chnoschpen u d Blüete vo der Kaffipflanze. Wo gäge ds Ändi vom 17. Jahrhundert z Sri Lanka di erschti Kaffiplantasche entstanden isch, isch di ganzi Ärnti vo däm Nager vernichtet worde. Syt me der Kaffiabou z Sri Lanka ufgä het, het d Zahl vo de Kaffiratte wider abgno. Z Indie gilt si nach wi vor als Kaffischädling. Dert schynt si sech aber nid derart explosionsartig z vermehre wi denn z Sri Lanka.
Rothenthurm SZ
Spraach u Tieläkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vu de 2089 Iiwoner 89,8 % Tüütsch als Hauptspraach aaggää u 10,2 % anderi Spraache.
De Tieläkt vu Routeturä ghöört zum Höuchschtalemannisch.
Kaffeeratte
Syschtematik
Luut em Wilson & Reeder (2005) nimmt d Kaffiratte innerhalb vo de Altwältmüüs e isolierti Position y u wird druum als eigeti Gattigsgruppe, der Golunda-Gruppe zuegordnet. Nach genetische Undersuechige vom Lecompte et al. (2008) sy die Tier Teil vo vorwiegend afrikanische Altwältmüüs, wo ou d Arvicanthis-Gruppe u anderi derzue grächnet wärde. Die wärde als Arvicanthini zämegfasst.
Peter Zumthor
Dr Peter Zumthor (* 26. April 1943 z Basel) isch e international bekannte Schwyzer Architekt.
Läbeslauf
Er het zerscht e Leer als Möbelschryner gmacht und denn d'Schuel fir Gschtaltig z Basel absolviert. 1966 isch er am Pratt Institute z'Neu York in de Staate als Gaschtstudänt für Architektur und Design gsii. Zrugg in dr Schwyz, isch er denn 1968 zum Architekt vo dr Bündner Dängmoolpfläg worde und het im 1978 e Lehrufftrag an dr Universität Züri bikoo. Im Joor 1979 het är en eiges Architekturbüro im Bündner Haldeschtai uffgmacht. Dr Zumthor hett divärsi Gastprofessore-Stelle innegha, so z. B. am SCI-ARC z Santa-Monica in de Staate, an dr Technische Universität z Münche. Syt em 1996 isch är an dr Architektur Akkademie im Tessin ebefalls Professor.
Gries (Unterelsass)
Gries (frz. Gries, dt. Gries) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Gries ìsch. Gries ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Gries ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Waldhausen (Lothringen)
Waldhuuse (lothrìngisch; frànzeesch Waldhouse, ditsch Waldhausen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Waldhuuse lijt ìm Bitscher Lànd àm Hornbàch ìn dr Nordvogese ìn dr Neche vun dr Granz züe dr Pfàlz uf re Heche zwìsche 248 un 381 m ìwer em Meeresspiejel. Uf em Bànn vun Waldhouser mìndet d Trualbe ìn dr Hornbàch.
Gschìcht
Waldhuuse ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1257 àls Waldhusse (1314 Waldhausen, 1550 Walshausen, 1596 Walthaussen). Dr Ortsdeil Dorst ìsch àm Ànfàng vum 18. Johrhundert vun Mennonite grìndet worre, wie d Herrschàft vun Zweibrücken-Bitsch ìn dr Schwiz àngwore hàt.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Riemenstalden
Riemestalde (amtlich Riemenstalden) isch e politischi Gmeind im Bezirk Schwyz vum Kanton Schwyz i de Schwyz.
Geografi
Riemestalde liit im Süde vom Kanton nid wyt wäg vom Vierwaldstettersee. Öppen i dr Middi vo dr Axestrooss chunt vo Oschte s Daal vom Riemestaldnerbach an See abe, und Riemestalde lyt zum gröschte Deil uf dr Nordsyte vo däm schmale Daal. Ganz hinden im Daal goot s Gmeindgebiet vo Riemestalde no a d Südflanke vom Daal bis uf d Alp Liderne und zu der Bärgchetti mit em Rossstock und em Chaiserstock ufe.
Im Süde chunt d Gmeind an Kanton Uri mit de Gmeinde Sisike und Bürgle. Zum Dorf Riemestalden ufe chunt me mid Faarzüüg nur über d Strooss vo Sisike us.
Dr Riemestaldnerbach isch wäge hüüfige Hochwasser und Murgäng für d Lüüt vo Riemestalde und psunders vo Sisike und für d Vercheerswääg am See unde gfäärlech. I de Joore 1460, 1515, 1566, 1600, 1629 1669, 1762, 1831 und 1846 wird dervo prichtet, Sisike sig vom Bach überschwemmt worde. D Kantöön Schwyz und Uri hend immer wider Verbauige müesse yrichte.
Gschicht
Dr Ortsname wird erklärt als Zämesetzig vo dr Bezeichnig Stalde mit emene althochdütsche Personename, wo vermuetli Reimar oder Raginmar gheisse het.
S Dorf isch ane 1343 mid em Name vomene Maa us dem Dorf – Chuͦnrad zer Loͧw von Reymerstalden – s erschte Mol erwäänt.
Ane 1949 isch s erschte Poschtauto uf Riemestalden ufe gfaare, und 1950 het au s Dorf im Riemestaldnerdaal s elektrische Liecht übercho.
Iiwoner
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 D Gmeind Riemestalde het die chlynschti Ywoonerzaal vo alne Gmeinde vom Kanton Schwyz. De Uusländeraateil isch 2010 bi 4,6 % gläge.
Religion
Alli Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii.
Spraach u Tieläkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vu de 59 Iiwoner 100 % Tüütsch als Hauptspraach aaggää. De Tieläkt vu Riëmäschtaldä ghöört zum Höuchschtalemannisch.
Turismus
Über d Bärge vom Riemestaldnerdaal hend d Schwyzer und d Urner Wanderwäägorganisazioon Fuesswäg signalisiert, wo über d Passhöchine und d Bärgrugge laufe.
Landkreis Tuttlingen
Dr Landchrais Duttlinge isch e Landchrais z Baade-Wiirdebäärg. Är ghèèrd zue dr Region Schwaarzwald-Baar-Heubärg im Regierigsbezirk Fryybeg. Er gränzd im Norde an dr Landchrais Rottweil ùn an dr Zollerealbchrais, im Oschde an dr Landchrais Semmerenga, im Siide an dr Landchrais Konschtanz ùn im Weschde an dr Schwaarzwald-Baar-Chrais.
Schded ùn Gmaine
Zem Landchrais Duttlinge ghèère 6 Schded ùn 29 Gmaine.
Courtavon
Cotchavon (Patois, els. Ottederf, frz. Courtavon, dt. Ottendorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Bezirk Grandson
Dr District de Grandson (alem. Bezirk Grandson) isch bis zum 31. Dezämber 2007 e Verwaltigsainhait vum Kanton Waadt in dr Schwyz gsii. Hauptort isch Grandson gsii. Dr District isch in d Cercles (alem. Chrais) Grandson, Concise un Sainte-Croix ufdailt gsii. Zum District hän 20 Gmaine ghert, är isch 176.02 km² groß gsii un het Ändi 2006 12'740 Yywohner ghaa.
Courtavon
Gschìcht
Cotchavon ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1286 àls Corchaton (1345 Ottendorf).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Cotchavon ìsch. Cotchavon ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr romànisch Dialekt vun Cotchavon ghert zem Franc-comtois.
Steinen SZ
Schtäinä (amtlich Steinen) isch e politischi Gmeind im Bezirk Schwyz vum Kanton Schwyz i de Schwyz.
Gschicht
Schtäinä isch zum eerschte Maal gnennt worde im Jaar 1124 als Steina.
Iiwoner
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 7,9 % gläge.
Religion
82,6 % vu de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 8,4 % evangelisch-reformiert.
Spraach u Tieläkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vu de 2775 Iiwoner 94,6 % Tüütsch als Hauptspraach aaggää u 5,4 % anderi Spraache.
De Tieläkt vu Schtäinä ghöört zum Höuchschtalemannisch.
Bregenz
Breagaz (latinisch: Brigantium, us em Keltische Brigantion), des am Bodasee liat, isch d Hauptschtadt vum Bezirk Breagaz und d Landeshauptschtadt vo Vorarlberg. As heat Iwohner. As git di Schtadttoal Breagaz-Schtadt, Breagaz-Vorkloschta, Schendlingen, Rieda, Weidach u. Fluh. Dr Husberg vo Breagaz isch dr Pfänder mit anara Höhe vo Vu deam da Südtoal git da Gebhardsberg. Sit 1927 git as a Soalbahn uf an Pfänder. Breagaz hot da gröschte Bodaseehafa und isch a Schport- und Kulturzentrum. Boda bekannt sind d Breagazer Festspiile die jeds Joor im Summer uf dr Seebühne schtadtfindand. A wyteri Attraktion isch s Kunschthuus Breagaz (KUB), wo vom schwyzer Architekt Peter Zumthor entworfa wora ischt.
Geografi
Breagaz lit am Oschtufer vom Bodesee. Vom Gmuandsgbiet siand im Johr 1996 17,8 % Landwirtschaftsfläch, 19,5 % Wald, 0,2 % Alpa, 9,2 % Sidlungsfläche und 53,3 % sunschtige Fläche gsi.
Gschichte
Die erschta Siedlunga hots ca. 1500 v. Chr. gea. Zur Keltazit isch Breagaz an schtark befeschtigta Ort gsi. Dozumol hot da Schtamm vu da Brigantier, en Schtamm vo de Vindeliker, um Breagaz gleabt.
Ca. 15 v. Chr. hond d Römer Voradelberg erobert und Brigantium ignoo. Vu dera Zit git as vile archäologische Rescht, wia Mosaike und Grundmura. Brigantium isch schneall a grosse Schtadt worra und hots römische Schtadtreacht krieagt. O isch döt da Sitz vu da Präfekta vu da römischa Bodaseeflotte gsi. A Schtros hot Breagaz üba Cambodunum mit Augusta Vindelicorum vabunda. Da römisch Kaiser Gratian hot Breagaz 377 bsuacht.
259/260 n. Chr. isch Brigantium in da Völkerwanderung kaputt gmacht und vu da Römer wida ufbout worra. Ab ca. 450 n. Chr. sind d Alemanna in d Region zoga. Zwüschad 610 und 612 sind d irische Missionare Kolumban und Gallus in Breagaz gsi. Noch deana hot ma d Schtadtpfarrkirche St. Gallus und d Kircha St. Kolumban gnennt.
Im elfte Joorhundert isch bi Bregenz s Chlooschter Mehrereau Augia maior gründet worde.
1451 hot s Fürschtahuus Habsburg d Hälfte vu da Grafschaft Breagaz mit Breagaz koft. Nochdeam da Breagazar Zwieg vu da Montforter usgschtorba gsi isch, isch Breagaz an toal vu Vorderöschterrich im Herzogtum Öschterrich worra. Schpätar isch Breagaz habsburgische Landstadt worra.
1918 hot sich Voradelberg vu Tirol abgschpalta und isch a oaganes Bundesland mit Landesregierung in Breagaz worra. 1938, während da Besetzung durch Dütschland, isch Voradelberg wida mit Tirol zemmadgleit worra. Vu 1945 bis 1955 isch Voradelberg an Toal vu da französischa Besatzungszone gsi.
Im 19. und 20. Jahrhundert hot Breagaz an gewaltiga Wirtschaftsufschwung bi da Nahrungsmittel-, Feinmechanik- und Textilinduschtrii khet. Wichtig isch ou da Tourismus worra.
Iiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Politik
D Börgermoaschta vu Breagaz sit 1945:
D Schtadtvertretung (36) isch so vatoalt (Schtand 2015):
Bildung
Z Breagaz gits 14 Kindagärta und 9.175 Schüla, vu deana 2.125 a allgemeinbildenden höheren Schulen (AHS) und 4.645 an berufsbildenden höheren Schulen (BHS) (Schtand: Januar 2003).
Höhere Schuala z Breagaz:
Breagaz hot 3 Blosmuasikkappella, a paar Chör, Tanz- und Trachtagruppa. Da älteschte Musikverii isch d Schtadtmusik Breagaz, die meh als 200 Johr alt isch.
Dialekt
Dr Dialekt vo Breagaz khört zum Bodeseealemannisch.
Buus
Buus (hochdytsch glichlutend) isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz.
Lage
Buus isch mit sine knapp nün Quadratkilometer Flechi die drittgreschti Gmeind im Bezirk Sissech. Sii liggt uff 445 m ü. M. ganz im Oschte vom Kanton im ene Sitetal vom Fricktal zoberscht im ene Talbode, wo mehreri anderi glaini Täli münde. Vom übrige Baselbiet - usser Maisprch isch Buus durch Hügelzüg trennt. Witeri Nochbergmeinde näbe Maisprch sin Wintersinge, Rickebach, Ormalinge, Hemmike und die aargauische Gmeinde Zeinige und Zuzge.
Wappe
S Wappe vo 1945 zeigt e rote Räbstäcke mit eme Wyystock mit blaue Trübel uff eme schwarze Bode vor wyssem Hintergrund. S Wappe stoot fyr dr bys hyt kultivierti Räbbau, wo vor allem Glaiproduzänte uff enere Flechi vo total 8 Hektare betriibe düen.
Gschicht
Archäologischi Fünd hän zeigt, dass d Gegend um Buus bereits zer Bronzezyt bsidlet gsi isch. Me nimmt a, dass dr Ort im Mittelalter zem Kloschter Beromünster ghört hett und denn iber d Grafe vo Länzburg, dene vo dr Frohburg, vo Habsburg-Laufeburg schliesslig a d Thiersteiner ibergange isch. 1461 isch Buus a d Stadt Basel verkauft worde und iber 300 Joor vo de Basler Landvögt regiert worde.
Vom ursprynglige Name vo Buus, "Bus", leitet sich dr Familiename Buser ab. Dr Name Bus isch allerdings nid z dytte.
Waldkauz
D Wigge oder au Tootevogel (Strix aluca; alemanischi Näme) isch di hüüffigsti Üülenart vo Mitteleuropa und bliibt s ganz Joor doo. I de Alpe chunnt si bis 2000 müM vor.
Uussie
D Wigge isch e bruu-wiisse rundliche gscheggete Vogel miteme groosse runde Chopf und groosse schwarzen Auge und emene chliine geele Schnabel. De Chopf cha si 270 Grad drüle. Im Onderschid zo anderne Üüle het si kai Federoore. Mandli und Wiibli gsiend gliich uus. So wered 37 bis 43 cm grooss, hend e Spannwiiti vo 81 bis 105 cm und wöget 330 bis 590 Gramm.
Lebeswiis
D Wigge lebt i Wälder, Pärk und Fridhööf mit vill Altholz. S Nest baut si i Bommhöölene, Vogelhüsli oder au uf Tachböde. Wenn z wenig Fressen umen isch, füetteret si nume s ältiste vo de Junge und loot die andere lo serble. Si vertaidigt s Nest recht agressiv und griift denn sogär Menschen aa.
Si isch nachtaktiiv und glaitet uf de Jagd imene luutloose fluug dör d Luft. Si fangt Insekte, Müüs und Vögel.
Bsundrigs
Früener hend d Lüt globt, as d Wigge s Wiibli vom Schuderöüel sai. De Ruef vo de Wigge het as e bööses Vorzaiche ggolte, wo de Tood vo Mensch azaigt het, drum werd si hüüffig Totevogel gnennt.
Vogesen
D Vogese ( les Vosges, au Wasgenwald,  Vosegus Mons) sin e Gebiri, grad wie de Schwàrzwald, awer uff de andere Sit vom Rhin, z Frànkrich. Se g‘heere züe de Regione Elsass, Lothringe (frz.: Lorraine) un Freigrafschàft (frz.: Franche Comté). De heechscht Beri ésch de Gross Belche mét.
M´r teilt de Vogese – geologisch – uff en zwei Teili: De Norde, vum Pfälzer Wàld um de Zawerer Bucht bis züem Brischtàl isch z´meischt üss Buntsàndstein (frz.: grés rose), de Siade, üss Granit – b´sundersch én d´Hochvogese. De Beri én d´Nordvogese han meischtens tàfelàrtigi Forme. De Nordvogese sin én d´Iszit nit vill vun de Gletscher àbg´schliffe wore, so ésch de Buntsandsteinschicht druff gebliwe. En de Südvogese han de Beri de charakteristischi Form vun Rundkuppe (frz.:"Ballons des Vosges"), wie m´r durich Erosion und V´rgletscherung erkläre kann. Entstànde sin de zwei Gebiri bim große Owerrhin-Grawebruech, bi dem sich e Tàl zwésche de Hochplateaus gebild´t het, wo noochher de Rhin, wo bis do durich de Burgundisch Pfort noch´m Rhonetàl un én´s Mittelmeer àbg´flosse ésch, genumme un widdersch üssgegrawe het. De Erosion durich´s Wass´r, wo de Beri züem Grawe nàbg´flosse ésch, het mét d´r Zit de pittoreski, un steili Gebirislàndschaft g´schaffe, wo m´r hit vum Owerrhintàl sehn kann.
De Nordvogese han am Donon (1009 m) ihr´r heechscht Punkt. D´r Beri ésch öi Treffpunkt vun drei Départements: Bas-Rhin, Moselle un Meurthe-et-Moselle. So ésch ém Süde de Elsasser Belche (frz.: Ballon d'Alsace) selbsch de Treffpunkt vun drei Regione: Haut Rhin (Elsass), Vosges (Lorraine), Territoire de Belfort un Haute-Saône (Franche Comté). Nit wit vun-nem ésch de Quell vun de Mosel. D´r Elsasser Belche g´heert mét siner Heehe vun 1247 m züem Teil vun de Südvogese wo àlli heechschti Erhebunge vum Gebiri bisamme sin: d´Hochvogese. Ànderi Gipfel do sin de Markstein (1265 m) un de Klei Belche od´r Kahla Wase (frz. Petit Ballon) mét 1267 m. E b´sundersch spektakuläri, fascht alpini Üssicht biet d´r Hohneck mét 1362, m mét sinem Doppelmassiv un d´r Schlucht vum "Schlucht-Pass" (frz.: Col de la Schlucht).
S gibt öi zwei Natürparke em Gebiri: de "Parc naturel régional des Ballons des Vosges" un de "Parc naturel régional des Vosges du Nord".
De mittleri (nördlichi Süd-) Vogese han ihri Kulminationspunkt uff´m Champs du Feu (urspringli wohrschins "welsch": "Champs du veh" = Vieh-Fald = Beriskritt, Hochweid, Chaumes). Beri, wo vun d´r elsasser Ebeni, vum Rhintàl noch b´sundersch uffalle sin (v.N.n.S.): de Schneeberi, s Odilieberi- (frz.: Mont St. Odile) -Maennelstein-Massiv, d´r Ungersberi un de Taennchel.
Gràd Maennelstein un Taennchel wiese mét ihri Heidemüre (frz.: mur payen) uff´s mystischi Element vum Gebiri wo bis in keltischi un Völlikerwànderungszitte z´rickgeht. Öi d´r àlt ditsch Nàmme Wasgenwald, wo sich aww´r zeerscht numme f´r de Sàndsteinberi gànz ém Norde un ém Süde vum Pfälzer Wàld gilt, esch v´rbunde mét de Nibelunge-Helde um de Burgunder-Künni Gunther, wo do noch de Sage z´r Jagd gange sin.
Rädersdorf
Raderschderf (frz. Raedersdorf, àlt aui Rascourt, dt. Rädersdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Raderschderf ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1148 àls Raiscort (1179 Rascort, 1234 Redirstorf).
Verwàltung
vun Raderschderf ìsch. Raderschderf ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Raderschderf ghert zem Hochàlemànnisch.
Warth (Vorarlberg)
Wòòrd (amtlich Warth) ischt a Gmuand im Bezirk Breagaz (Region Breagazerwald) z Vorarlberg, Öschtriich.
Geografi
Wòòrd lit uf uf 1495 Meter Höhe am Tannberg.D Gmoad wird noch em Breagazerwald zuagreachnet, lit aber scho im Tal vom Lääch und nüd im Tal vo dr Breagazer Ach. Vom Gmuandsgbiet siand im Johr 1996 7,5 % Landwirtschaftsfläch, 14,2 % Wald, 67,3 % Alpa, 0,2 % Sidlungsfläche und 10,9 % sunschtige Fläche gsi. D Nochburgmuanda vo Wòòrd siand Oberstdorf, Steeg, Lech, Schröcken und Mittelberg.
Iiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Dialekt
Dr Dialekt vo Wòòrd khört zum Walserdütsch.
Rotmilan
De Gabelwai (Milvus milvus; alemanischi Näme) isch e Raubvogel wo i Mitteleuropa ganzjöörig isch. Jungi Gabelwai verbringet de Winter z Süüdfrankriich oder z Spanie, di ältere Vögel bliibet doo und bildet im Winter Schloofkolonie mit merere Totzed Waie.
Uussie
De Gabelwai het e röötschi Undersiite und e lange gablete wiisse Schwanz, drom sin Name. De Chopf isch grau. Sini Flögel sind osse wiiss mit schwarze Spitze. Gabelwaie wered 61 bis 72 cm gross, d Spannwiiti bitrait öppe 160 cm.
Lebeswiis
De Gabelwai lebt i Gegede wo Wald und Feld sich abwechslet und mag bsunders s hüglige Voralpeland und s tütsch Mittelgebirge. Er brüetet i Horst am Waldrand. Imene elegante Flug seglet er stundelang er öberem offnige Feld und stürzt sich den uf sini Büüti. Da sind Regewörmer, Müüs und anderi chliini Süüger, au chliini Vögel und Aas mag er.
Bad Bubendorf
As Bad Buebedorf wird s Gebiet zwüsche Liestel und Buebedorf (Basel-Landschaft, Schwiz) bezäichnet, wo s Daal vo dr Hindere Fränke (Reigoldswilertal/Föifliberdal) mit em Daal vo dr Vordere Fränke (Waldeburgerdaal) zämmechunnt. Ursprünglig het s in däm Gebiet nume e historischs Geböid und Hotel gha. Im 19. Joorhundert isch en Iisebaanstazion drzue choo. Hüte stöön im Bad Buebedorf au Gwärbgeböid und uf de Matte wärde Sportaaläss veraastaltet.
Gschicht
Die ersti urkundligi Erwäänig vom Bad Buebedorf goot uf d Middi vom 17. Joorhundert zrugg, wo am 20. April 1641 dr Statthalter vom Bürgermäisterdum vo dr Stadt Baasel die gsundi Brunnekwelle gegenüber em Vogt Jakob Zörnlein us Waldeburg erwäänt het. 1741 het sich dört en ersti Badhütte und e Badhuus mit ere Schüüre befunde, wo aber scho 1764 vom Schulthäiss David La Roche mit eme Nöibau ersetzt worde isch. S Bad het esone groosse Erfolg gha, ass es 1804 dr Matthias Flubacher vergröösseret het.
Berüemt isch s Bad Buebedorf wäge dr Versammlig vo 25 Baselbieter dört, wo am 18. Oktober 1830 mit ere Bittschrift an d «hoochgachtete Herre und Obere z Baasel», wo vom Stephan Gutzwiller verfasst worde isch, die vollkommeni Gliichberächtigung zwüsche de Stadt- und de Landbürger verlangt häi. Das isch dr ersti Schritt in dr Kantonsdäilig vo Baasel gsi. Sithär säit men em Bad Buebedorf mänggisch s Baselbieter Rütli. 1837 het mä Solbeeder iigrichdet, aber no im 19. Joorhundert het mä dr Badbetriib ufgee und nume d Hotellerii isch übrig bliibe. 1880 isch d Baanstazion vo dr Waldeburgerbaan wisawi vom Hotel ufdoo worde, und es isch seer vil lichter worde zum Landgasthof z choo.
1979–1981 het dr Rudolf Huber s Ansambel lo renowiere. Sit 1999 betribt d Hotel Bad Bubendorf AG s Restorant und s Hotel.
Hütigi Nutzig
D Geböid Bad Buebedorf wird hüte immer no as Restorant (Landgasthof) und Hotel gnützt. Rund um s Hotel, dr Hauptstrooss nooch, si e baar Industriibaute entstande. S Gebiet daaluf wird as Gwärbkwardier brucht. Daalab het s immer no Acker- und Wäidland. Uf däm Land wärde immer wider Groossveraastaltige organisiert. So isch im Joor 2002 s Festzentrum vom Äidgenössische Durnfest mit 75'000 Däilnäämer z Bad Buebedorf gsi und 2008 het mä für d Öiropamäisterschaft im Schutte dört e nüünts Stadion für public viewing ufgstellt, wo kä groosses Inträssi gfunde het und sidder wider abgrisse worde isch.
Für was mä s Gebiet in dr Zuekumft wird bruuche, isch nonig sicher, aber es git Blään für e Motorfaarzüügkontrollstazion und für e Polysportzentrum.
Steinerberg
Schtäinerbärg (amtlich Steinerberg) isch e politischi Gmeind im Bezirk Schwyz vum Kanton Schwyz i de Schwyz.
Geografi
Schtäinerbärg liit am Rossberg über em Lauerzersee. 0 Vu de Gmeindflechi sind 62,7 % landwirtschaftlichi Flechi, 31,8 % Wald, 5,2 % Sidligsflechi u 0,3 % suschtigi Flechi.
Gschicht
Schtäinerbärg isch zum eerschte Maal gnennt worde im Jaar 1404 als an steiner berg.
Iiwoner
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,9 % gläge.
Religion
80,2 % vu de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 6 % evangelisch-reformiert.
Spraach u Tieläkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vu de 896 Iiwoner 95,1 % Tüütsch als Hauptspraach aaggää u 4,9 % anderi Spraache. De Tieläkt vu Schtäinerbärg ghöört zum Höuchschtalemannisch.
Hördt (Unterelsass)
Herdt (frz. Hœrdt, dt. Hördt) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Herdt ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1297.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Herdt ìsch. Herdt ghert zem Kommünàlverbànd.
Waldweisdorf
Waldweischtroff (lothrìngisch; frànzeesch Waldweistroff, ditsch Waldweisdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Waldweischtroff lijt rund 24 km eschtlich vun Thionville in dr Neche vun dr frànzesch-ditsche Granz uf re Heche zwìsche 224 un 291 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Waldweischtroff ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1256 àls Wicetorf (1779 Waldweistroff, 1801 Wattweistroff).
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Waldweischtroff ìsch. Waldweischtroff ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Waldweischtroff ghert zem Moselfrankisch.
Nicola Förg
D Nicola Förg (* 13. Dezämber 1962 z Kempte) isch e dytschi Raiseschurnalischti un Schriftstelleri.
Lääbe
D Nicola Förg isch d Dochter vun eme Versicherigssbezirksdiräkter un ere Gimnasiallehreri. Si isch z Stoufe un z Kempte im Allgai ufgwagse. Si het am Hildegardis-Gimnasium Kempte s Abitur gmacht un isch dur Auschtralie graist (work&travel). Anne 1983 het si an dr Ludwig-Maximilians-Universitet München aafange Germanischti un Geografy studiere. Um die Zyt het si scho ne Stadtmagazin z Kempte mitgstaltet un isch freii Mitarbaiteri bim Radio fir Sporttheme gschafft. Noch em Studienabschluss het d Förg as Redakteuri fir d Magazin Traveller`s World un Ski gschafft.
Ab 1991 het d Förg as freii Schurnalischti Bydreg zue dr Theme Raise, Turischtik un Innenarchitektur in verschidene Magazin un Zytige publiziert. Iri Schwärpinkt sin im Beraich Wintersport, Winterraise un Rosshaltig un Ryterraise gläge, d Länderschwärpinkt vor allem in dr Alpe, Skandinavie, GB/Irland un Kanada. Si het verschideni Raisefierer un Raisebildbänd verfasst. Si isch e engaschierti Dierchänneri un luegt unter anderem no dr Diersyte, wu all Wuche im Münchner Merkur uusechunnt.
Mit „Schussfahrt“ het d Nicola Förg 2002 as Autori vu Kriminalroman debütiert. Iri erscht Buechraie um dr Kommissar Gerhard Weinzirl isch im Emons Verlag erschine un isch speter vu Goldmann nei ufglait wore. Handligsort vu s Förgs Weinzirl-Raie isch aafangs iri Allgaier Haimet gsii, derno dr Pfaffewinkel.
Di zwoot Serie het si 2009 mit „Tod auf der Piste“ aagfange. D Serie um di boode Kommissarene Irmi Mangold un Kathi Reindl spiilt rund um Garmisch-Partakurch, im Ammergebirg un im Außerfern. D Biecher sin zum Dail in d Top Ten vu dr Spiegel-Bestsellerlischt chuu. S Merkmol vu dr Serie sin guet rescherchierti Umwält-, Naturschutz- un Diertheme wie z. B. Biogasaalage, dr Yysatz vu Glyphosat, illegale Welpehandel, dr Uusverchauf vu dr Alpe.
D Nicola Förg het an verschidene Krimi-Anthologie mitgschribe (u. a. Droemer Verlag, Ars Vivendi, Allitera, dtv, Heyne, Piper u.v.m)
D Nicola Förg wohnt un buurt mit irem Mann Lutz Rudat uf eme Hof z Prem am Lech im Landkrais Weilheim-Schongau.
Kriminalroman
Wynächtsroman
Bezirk La Vallée du Lac de Joux
Dr District de La Vallée (alem. Bezirk La Vallée) isch bis zum 31. Dezämber 2007 e Verwaltigsainhait vum Kanton Waadt in dr Schwyz gsii. Hauptort isch Le Sentier gsii. Dr District isch in d Cercles (alem. Chrais) Le Chenit un Le Pont ufdailt gsii. Zum District hän drei Gmaine ghert, är isch 163.68 km² groß gsii un het Ändi 2006 6'237 Yywohner ghaa.
Adolphe Braun
Dr Adolphe Braun (* 13. Mai 1812 z Besançon; † 31. Dezamber 1877 z Durni) ìsch a frànzeescher Fotogràf gsìì. Ar ìsch dr Grìnder gsìì vu'ma Foto-Unternamma z Durni, wo ìn sinera Zitt sehr beriamt gsìì ìsch un wo a großa Sàmmlung vu Bìlder produziart hàt. Hìttzutàg sìn dia Foto a wartvoll Zignis vu da Làndschàfta ìm 19. Johrhundert.
Lawa
Ànna 1843 hàt'r vu Pàris uf Milhüüsa gwàndelt, fer ìn d Textilfirma Dollfus-Ausset z schàffa. A pààr Johr speeter, ànna 1847, hàt'r a Àtelier vu Zeichnung uf Stoff z Durni grìnda.
Wo-n-ar d Technick vum Foto-Àbnamma entdeckt hàt, hàt sina Kàrriar a nèia Rìchtung gnumma. Vu Moler ìsch'r Fotogràf worra, ursprunglig fer Modell-Bìlder harstella, àls Hìlf fer zeichna.
Ar hàt si Lawa ìn dr Foto-Ìnduschtrie gewìdmet. Ar ìsch ànna 1877 gstorwa.
D Firma Braun
Ànna 1854 hàt sina Firma s Album Fleurs photographiées, mìt Fotos vu Blüema fer d ìnduschtriella Zeichner, veräffentligt. Dàs Album ìsch àn dr Waltüsstellung vu 1855 z Pàris vorgstellt worra un hàt a großer Erfolg bikumma.
Ànna 1859 hàt dr Braun Zwei Album L'Alsace photographiée produziart, mìt 120 Fotos vum Elsàss. As ìsch a Gschank fer dr Kaiser Napoléon III. gsìì Dàs ìsch a großa Àrwet gsìì, wo zìmlig vìel koschta hàt, àwer 's hàt sìch glohnt, denn dr Adolphe Braun hàt derfer S Kritz vu dr Ehralegion bikumma un ìsch Fotogràf vum Kaiser gnannt worra.
Dr Adolphe Braun hàt sì Unternamma entwìckelt mìt dr Hìlf vu sim Brüeder Charles (1815-1892) un vu sina Seehn Henri (1837-1876) un Gaston (1845-1928). Ar hàt Stereo-Ààsìchta vu da Àlwa produziart. Ìn Pàrtnerschàft mìt mehrera Müsee, hàt'r d wìchtigschta Kunschtstìcker àbgnumma. Sina Mìtàrweiter sìn ìn fremda Lander ganga ge reisa fer Panorama-Bìlder vu da Làndschàfta zruckbrìnga, üs Ditschlànd, Schwitz, Ägypta, usw. S Màterial ìsch sallamols groß un schwar gsìì: großa Fotoàpparat, Kollodiumplàtta un a Labo mìt da notwandiga chemischa Produkta han aui zu dr Reis gheert. D Firma Braun hàt mehrera Technick pràwiart, wia zum Beispiel s Kohladruckverfàhra oder d Koloriarung vu da Bìlder mìt Pigmànta (Sepia, Zeichnakohla, Grìffel). Koloriarta Fotos vu tràditionnella Tracht sìn vum Publikum sehr gschätzt worra, àlso sìn dia Produkta aui wìchtig fer s Gschaft gsìì, aui wenn's mankmol zìmlig kitsch hàt müeßa sìì.
Dr Ditsch-Frànzeescha Kriag vu 1870-1871 hàt aui nèia Thema brocht: d Zersteerunga vum Kriag sìn àbgnumma worra, Propàgànda-Bìlder, zum Beipiel mìt Elsassera ìm Tràcht, sìn produziart worra.
D Firma vum Adolphe Braun hàt sìch güet entwìckelt, mìt Gschafter ìn dr gànza Walt; doch hàt sa ìmmer a Gliichgewìcht zwìscha Quàlität un Rentàbilität müeßa fìnda. Ànna 1876 hàt sa Gald brüücht vu nèia finànziella Pàrtner; àlso ìsch àm 26. Àwrìl 1876 d Firma Braun & Cie grìnda worra. Dr Suhn Gaston Braun hàt d Leitung vum Unternamma ìwernumma, un mìt dr Hìlf vum Pierre-Louis Pierson un vum Léon Clément, ìsch sa gretta worra.
SPD Baden-Württemberg
D SPD Bade-Wirttebärg isch mit ca. 34.800 Mitglider di zwootgreescht Bartei z Bade-Wirttebärg. Landesvorsitzer isch syt em Novämber 2018 dr Andreas Stoch, wu au Vorsitzer vu dr Landdagsfraktion isch.