cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Päpstliche Schweizergarde
Dr Bestand
Hellebardiere:
Nesslau-Krummenau
Politik
Met 80,63 km² isch Nesslau-Chrummenau di flächämässig drettgröscht Gmeind im Kanton San Gallä worde. Am 31. Dezember 2004 het Nesslau ä Flächi vo 38,18 km² und än Iwohnärzahl vo 1'965 gha, Chrummenau dägegä nä Flächi vo 42,28 km² und 1'493 Iwohnär.
Gmeindspräsident isch dä Rolf Huber wordä, wo voher Gmeindspräsident vo Nesslau gsi isch. Dä ehemolig Gmeindspräsident vo Chrummenau, dä Reinhard Kobelt, isch nümä zo dä Wahl atretä.
S nöi Wappä vo 2005 zeigt zwäi silbrigi Welläbälchän of blauäm Grund, wo fö d Flüss Thur und Lutere stönd. Di bäidä goldigä Stern stönd fö di ehemoligä Gmeindä.
Päpstliche Schweizergarde
Dr Bestand
Im Johr 2007 hai doppelt so vili Intressierti wie im Johr vorhär e «Schnupperdienst» bi dr Schwiizergarde im Vatikan absolviert. An dr jöhrlige Schnupperwuche chönne katholischi, ledigi Schwiizer Staatsbürger mitmache, wo zwüsche 14 und 18 Johr alt si.
Nesslau-Krummenau
Geographii
D Dörfer Nesslau, Neu St. Johann und Chrummenau ligä im obärä Thurtal und Ennetbühl im Lutärätal a dä Schwägalp-Passstross. D Gmeind Nesslau-Chrummenau isch äini vo insgesamt viär Gmeindä, wo sich dä Gipfäl vom gröschtä Nagälfluäberg vo Europa, äm Speer (1'950 m) täilät. Zodem ghört nä nän Täil vom Alpstein. S Gmeindsgebiät erschtreckt sich öschtlech bis zor Passhöchi vo dä Schwägalp, wo d Grenzä zom Appäzellärland bildet. Dä höchscht Berg, wo ganz of äm Gmeindsgebiät lit, isch met 2'158 m d Silbrplattä i dä nöchi vom Säntis. Markant sichtbar sind au d Churfirschtä, wo abr zo dä Gmeind Alt St. Johann ghörät. I dä Nöchi vom Dorf Chrummenau lit d Talstation vo dä Wolzenalp-Bahnä, wo of d Wolzenalp und zom glichnamigä Schi- und Wandärgebiät füärät. D Gmeind werd dör d Bahnliniä vo dä Schwizärischä Südoschtbahn met Wattwil verbundä. Vo Nesslau füärät Poschtautoliniä noch Wildhus—Buchs und öbr d Schwägalp of Urnäsch is Appezällerland.
Päpstliche Schweizergarde
D Gardiste
D Rekrute vo dr Schwiizergarde müesse e Reihje vo Ufnahmebedingige erfülle: Si müessen katholischi männligi Schwiizer si, zwüsche 19 und 30 Johr alt, mindestens 1,74 m gross und sportlig. Drzueh müesse si en iiwandfreie Leumund ha und e Middel- oder Bruefsschuel und d Rekruteschuel vo dr Schwiizer Armee absolviert ha. As Hellebardiere und Vizekorporäl döfe si nid verhürotet si; wenn si hürote, wird ene e Wohnig aabote; d Zahl vo dene Wohnige isch allerdings begränzt. Wenn si mindestens 25 Mönet dient hai, chönne si ihre Dienst beände. Denn verliere si aber die vatikanischi Staatsangehörigkeit wider. Sit 1825 het dr Schwiizer Kanton Wallis mit 693 am meiste Gardiste gstellt, us em Oberwalliser Ort Naters ellei si 80 Gardiste choo.
D Uniform
Grundsätzlig underscheidet mä zwüsche dr Galauniform und dr Exerzieruniform:
Nesslau-Krummenau
Gschicht
Nebscht dr bis hüt bedütändä Landwertschaft isch scho im Metlaltär d Schweflquellä Rietbad bi Ennätbüäl bekannt gsi und es isch än bescheidänä Kurtourismus entstandä. 1857 hend d Brüädär Emil und Gustav Gnipper z Neusantjohann äs Textilundärnemä gründät, wo spötär vo dä Familiä Meyer-Mayor öbärno wordän isch und bis hüt existiert. Nebscht dem het bis zom Erschtä Weltchriäg s Stickäreigwerb blüät. Hüt isch d Altherr Nutzfahrzeuge AG äin vo dä gröschtän Arbeitsgeber vo dä Gmeind.
Päpstliche Schweizergarde
D Uniform
D Galauniform:
Nesslau-Krummenau
Gschicht
Im Johr 1912 isch d Bahnliniä vo Ebnat-Kappel of Chrummenau und Nesslau-Neu St. Johann eröffnät wordä. 1919 isch d Rössliposcht vo Nesslau of Wildhaus met Poschtautos ersetzt wordä. Där Endbahnhof Nesslau-Neu St. Johann isch so zomänä bedütändä Warän- und Personänumschlagplatz wordän und dä Tourismus im Obrtoggäburg het än Ufschwung erlebt. Im 19. Johrhundärt hets väschidäni Projekt ge, d Gleis bis of Buchs odr as Zahradbahn öber Undrwassär of dä Säntisgipfäl fort zsetzen, wo abr nöd realisiärt wordä sind.
Päpstliche Schweizergarde
D Uniform
Bi dr Vereidigung am 6. Mai hai d Gardiste zuesätzlig e Brustpanzer (Harnisch) und e blanke Helm (Morion) aa (d Grangala-Uniform).
Nesslau-Krummenau
Gschicht
I dä Metti vom 19. Johrhundärt sind z Neu St. Johann wegäm Gesetz zur Bekämpfung der Heimatlosigkeit jenischi Familiän ibürgärät wordä. Im Johr 1947 hets z Stäi än schlimmä Dorfbrand ge, wo au Hüsär of Nesslauer Gmeindsgebiät zerstört het, wil dä Föh blossän, und so s Für i d Laad trebä het.
Kabinett Segitz
S Kabinett Segitz isch vum 1. Merz bis 17. Merz 1919 d Landesregierig vu Bayern gsii. D Minischterlischt isch vum Reetkongräss verabschidet, vu dr burgerlige Barteie un dr MSPD aber abglähnt wore. S Kabinett sich in däre Form nie zämedrätte. Die Minischter, wu scho zum Kabinett Eisner ghert hän, hän iri Gschäft aber wytergfiert.
Päpstliche Schweizergarde
D Uniform
D Exerzieruniform: Die blaui Exerzieruniform git s in underschiidlige Usfüehrige für d Offizier und die übrige Grad. D Gardistr hai sä bim Exerziere, im Nachtdienst und – usser am Ostersunndig und am 25. Dezämber – am Siiteniigang vom Vatikan, dr Sant'Anna, aa.
Uf em Chopf hai si es dunkelblaus Beret mit Gradabzeiche. Bi representative Aaläss hai si statt em Beret e blanke Helm us Metall (Morion) und an Sunndig und Fiirdig e schwarzer Helm uf em Chopf, won e Fädere draa isch (wiss für dr Oberst und dr Fäldwaibel, veielett für d Offizier, rot für d Underoffizier und d Hellebardier).
E Hufe Lüt glaube, ass d Uniforme vom Michelangelo entworfe worde siige. Das isch aber falsch, richdig isch, ass 1914 dr Jules Repond, wo denn Kommandant gsi isch, us dr Uniform, wo denn üeblig gsi isch, die jetzigi Uniform entwicklet het. Er het sich drbii an dr Uniformestil vom 16. Johrhundert aaglehnt.
Dr Jules Repond het au en Umhang noch altem Vorbild iigfüehrt, für dass d Gardiste in dr Nacht und bi schlächtem Wätter warm haige und gschützt siige. Dr Umhang het die gliichi blaui Farb wie s Beret und hat an beide Site jewiils drei blaui Zottle.
Usserdäm git s au Gardiste mit Spezialusbildig bzw. sonigi wo bsundrigi Ufdreg hai, und alli höchere Kader, wo ihre Dienst in Zivil mache.
D Bewaffnig
Näbe de sichtbare draditionelle Waffe, dr Hellebarde und em Schwärt stoht dr Schwiizergarde aber au modernsts Grät zur Verfüegig, für zum ihri Ufgoobe im Vatikan uszfüehre, under anderem d Pistole 75 und s Sturmgwehr 90 vom Schwiizer Hersteller SIG. Wil d Gardiste vorhär d Rekrutenschule in der Schweiz gmacht gha hai, si si mit dene Waffe, wo au in dr Schwiizer Armee zum Iisatz chömme, scho verdraut. As nid dödligi Waffe cha Pfäfferspray iigsetzt wärde.
Sit em Aaschlag uf e Pabst im Johr 1981 isch dr Schutz für e Pabst stark verscherft worde. Gnauers zum aktuelle Waffebestand wird nit bekannt gee.
Historisch het d Schwiizergarde e baar bsundrigi Munitionstype bruucht, wie d 12,7 mm Remington Papal (Pontifical, Papst). Die Batronebezeichnige, won e bsundere Bezug zur Schwiizergarde hai, si bekannt:
D Armeria
D Armeria isch s Züüghuus vo dr Schwiizergarde. Si befindet sich im Quardier vo dr Schwiizergarde näben em Ehrehof. In dr Armeria befindet sich d Usrüstig vo dr Schwiizergarde wie Hellebarde und Uniforme für e däglig Gebruuch und au d Rüstigen für d Vereidigung. Näbe de Waffe, Uniforme, Rüstige und Helm, wo hüte no bruucht wärde, befindet sich in dr Armeria au e Waffesammlig. Die Waffe si grösstendeils nümeh in Gebruuch. Es si dört au Schänkige vo andere Ehregarde. D Flammeschwärt, wo d Fahneneskorte dräge währed dr Vereidigung, befinde sich in dr Waffesammlig.
D Gardefahne
Dr Ardikel 3 vom Reglemänt beschriibt d Gardefahne eso: «Die Fahne der Schweizergarde ist durch ein weißes Kreuz in vier Felder geteilt, von welchen das erste das Wappen des amtierenden Papstes und das vierte dasjenige von Papst Julius II. dem Gründerpapst zeigt, beide auf rotem Grund; das zweite und das dritte Feld zeigen die Farben des Korps, nämlich blau, rot und gelb. Auf dem Schnittpunkt der Arme des Kreuzes befindet sich das Wappen des Kommandanten.»
D Vereidigung
D Vereidigung vo de neue Rekrute findet jedes Johr am 6. Mai, em Johresdag vo dr Blünderig vo Rom im Damasushof (italiänisch: Cortile di San Damaso) statt; am 6. Mai 2006, em 500-jöhrige Jubileum vo dr Schwiizergarde, het si zum erste Mol uf em Petersblatz stattgfunde und isch vo vile Zueschauer us dr ganze Wält verfolgt worde. Dr Kaplan vo dr Garde liist in de jewiilige Muetersprooche vo de Rekrute, wo vereidigt wärde, dr Eid vor (d Eidformle noch em neue Reglemänt vom 22. Januar 2006):
Denn gönge d Rekrute ein noch em andere zur Fahne vo dr Garde, halte mit dr lingge Hand d Fahnenstange vo dr Gardefahne und heben ihri rächti Hand uf, spreize drei Finger (was under anderem d Dreifaltigkeit symbolisiert) und schwöre:
Dr Mord vom Kommandant im Johr 1998
Am 4. Mai 1998 si dr Oberst Alois Estermann, dr Kommandant vo dr Schwiizergarde, und si Frau Gladys Meza Romero ermordet worde. Dr Däter söll e Schwiizergardist, dr Vizekorporal Cédric Tornay, gsi si. Er het sich drauf in dr Wohnig vom Kommandant s Läbe gnoh. Nume zäh Stunde vorhär het dr Pabst Johannes Paul II. dr Estermaa zum 31. Kommandant vo dr Schwiizergarde ernennt. Noch däm Doppelmord si d Rekrutierigsvorschrifte verscherft worde. Dr Nochfolger vom Alois Estermaa isch dr Pius Segmüller worde.
Über dä Mord si Grücht und Verschwörigstheorie verbreitet worde. In dr Press isch brichtet worde, ass dr Estermaa in de 1980er-Johr under eme Deckname für s Ministerium für Staatssicherheit vo dr DDR gschafft haig. Dr Markus Wolf, wo siinerzit dr Leiter vom Nochrichdedienst gsi isch, het däm widersproche. Au ass falsch bewiise worden isch, ass es e Verbindig zum Opus Dei gee haig oder ass es en Iifersuchtsaffäre mit homosexuellem Hindergrund gsi siig. Dr Vatikan het en umstritteni Erklärig uusegee, ass dr Tornay d Dat im ene Rachsuchtsaafall begange haig. Dä siig usglöst worde dur d Beförderig vom Offizier, won er nid gärn gha haig, und drduur, ass dr Tornay wäge schlächder Füehrig d Verdienstmedaille „Benemerenti“ nid überchoo haig. Die Uszeichnung bechömme d Gardiste normalerwiis im dritte Dienstjohr.
Am 8. April 1959 isch scho einisch en Aaschlag uf dr domolig Gardekommandant Robert Nünlist vom ene Gardist gmacht worde. Anderi Quelle säge es siig e ehemolige Gardist gsi, wo vom Kommandant entloo worde siig. Dr Nünlist isch vo zwei Schüss schwer verletzt worde, isch aber am 9. Juni 1959 wider zrugg im Dienst gsi.
D Verarbeitig in dr Litratur
In siim Roman Der Engelspapst beschriibt dr Autor Jörg Kastner im Usgangspunkt vo dr Gschicht e Mord am fiktive Kommandant vo dr Schwiizergarde Heinrich Rosin und dam siiner Frau Juliette Rosin dur e Schwiizer Gardist Marcel Dannegger, wo druf Sälbstmord begange het.
Robert Karch
Dr Robert Karch (* 23. April 1949 z Baasel) isch e Schwyzer Schriftsteller.
Dr Karch isch z Baasel uf d Wält chuu un z Rieche ufgwagse. No dr Schuel het er Schriftsetzer glehrt. Är het as Schriftsetzer un Buechilluschtrator gschafft. Dr Karch schrybt Drame, Lyrik un Heerspiil, syt 1973 schrybt er näbe Hochdytsch au im Dialäkt. En Uuswahl vu syne Gedicht het er anne 1981 unter em Titel „Angst, Schmärz und Wuet“ im Verlag Der Stocherkahn uusegee. Im nämlige Johr het er en erschte Brys in dr Kategory Lyrik im Dialäktwettbewärb mundart 81 gwunne.
Dalai Lama
Dr gegewärtig 14. Dalai Lama isch dr buddhistisch Mench Tenzin Gyatso.
Allgmein
Dr Dalai Lama wird im tibetische Buddhismus as Mänsch (Nirmanakaya) aagsää, wu si us Mitgfiel entschlosse het, dur Reinkarnation (Widergeburt) wider in s Läbe oder „in di gwehnli mänschli Exischtänz“ yyzdrätte, go andere Wäse diene z chenne, au wänn er as erlyychtet Wäse (Bodhisattva) dr Chraislauf vu dr Widergeburte hätt chenne verloo. D Dalai Lama gälte as Emanation (Uusfluss, Hervorbringig) vum Avalokiteshvara (tib. spyan ras gzigs; Chenresig), em Bodhisattva vum Mitgfiel. Är giltet as Gstalt, wu s Elixier vu dr Barmhärzigkait un Wyyshait dr Mänsche bringt, wu ne guete Wille hän.
Uffindig
E Dalai Lama isch no dr Tradizion z Tibet e Trülku (tib.: sprul sku), e buddhistische Maischter, wu sälber syy negschti Reinkarnazion cha vorhär bstimme, wu derno cha ufgfunde wäre. Des gschiht dur e hochrangigi, vu dr Ordensfierig autorisierti Findigskommission. Zem Byschpel isch dr vierzeht Dalai Lama vun e baar Mench gfunde wore, wu Familie mit chlaine Chinder im Land ufgsuecht gha hän, wu s bsunderi Zaiche bi dr Geburt soll gee haa (as e bsunder Zaiche gälte zem Byschpel uugwehnligi Draim vu dr Eltere, uugwehnligi Fähigkaite vum Chind oder e Rägeboge). D Mench hän däne Chinder e baar Ufgabe gstellt go uusefinde, wär vun ene dr reinkarniert Dalai Lama isch. Aini vu däne Ufgabe isch s widerchänne vu persenlige Ritualgegeständ vum Verstorbene gsi.
Wänn d Entschaidig fir ain vu dr Kandidate gfallen isch, wird s Chind offiziäll zur Reinkarnation vum vorige Dalai Lama erklärt un s soll e chleschterligi Uusbildig im tibetische Buddhismus un in tibetischer Kultur iberchuu, unter anderem Sproch, Schrift, Kalligrafii un Allgmainwisse. Bi däre spilt dr Penchen Lama e wichtigi Roll, wu zum Dalai Lama in eme Lehrer-Schueler-Verhältnis vu dr Gelug-Schuel stoht.
Gschicht
Dr Ehretitel Dalai Lama isch s erscht Mol anne 1578 an dr Sönam Gyatsho verlihe wore, wu dää uf Yyladig vum Altan Khan, em Firscht vu dr Tümed-Mongole, zuen ere Missionsrais fir e baar Monet an dr sällem syy Hof gangen isch. Är het sich doderfir revanchiert un het em Mongolefirscht au ne Ehretitel verlihe. Eso het er däm syy Ryych unter syy gaischtlige Schutz gstellt un het sich im Gegezug derfir d Unterstitzig vum Altan Khan gsicheret im Kampf vu syym Orde um d Vorherrschaft gege di andere lamaistische Schuele. Wel di baide Vorgänger vum Sönam Gyatsho noodräglig as Dalai Lama aaerkännt wore sin, zellt är as dr dritt Dalai Lama.
Lischt vu dr Dalai Lama
1 Em erschte un em zwete Dalai Lama isch dr titel postum verlihe wore.
2 Dr nyynt Dalai Lama isch offiziäll inthronisiert wore, het aber nie sälber regiert.
3 Ab 1959 tibetischi Exilregierig
Caracalla
Dr Caracalla (* 4. April 188 z Lugdunum, im hütige Lyon; † 8. April 217 in Mesopotamie) isch vo 211 bis zu sim Dood römische Kaiser gsi. Si offizielle Kaisernaame isch Marcus Aurelius Severus Antoninus gsi. „Caracálla“ isch nume e Spitznaame gsi, vo vo sim Kabuzemantel cho isch.
Won er e Fäldzug gege d Parther vorberäitet het, isch dr Caracalla von ere chliine Grubbe vo Verschwörern us persönlige Motiv umbrocht worde. Wil er käni Chinder gha het, isch mit iim die severischi D[nstii usgstorbe.
Dr Caracalla isch vor allem in Erinnerig bliibe für d Caracalla-Therme und d Constitutio Antoniniana, e Dekreet vo 212, won er mit em fast alle freie Riichsbewooner s römische Bürgerrächt gee het.
Concertino
As Concertino (ital.: chliises Konzärt) bezäichnet mä im Barock d Instrumentaalgrubbe, wo solistisch ufdrätet. Si chunnt vor allem im Concerto grosso und in dr Sinfonia concertante vor. Im Concerto grosso stoot si em volle Orchester (Ripieno oder Tutti) gegenüber, wo s äigentlige Concerto grosso isch. D Muusig, wo s Concertino spiilt, isch mäistens virtuoser as die vom Ripieno und vilmol isch si musikalischs Thema andersch as daas vom Concerto grosso.
Im ursprünglige italiänische Concerto grosso bestoot s Concertino mäistens us Striicher, z Dütschland vilmol us Blööser.
Hans Stocker (Maler)
Dr Hans Stocker (* 28. Februar 1896 z Baasel; † 14. Januar 1983 z Baasel) isch e Schwizer Kunstmooler gsi und e Pionier vo dr modärne schwizerische sakraale Glaasmoolerei.
Lääbe
Dr Hans Stocker isch as dritts Chind vo fümf z Baasel uf d Wält cho. Si Brueder Ärnst, wo nüün Joor jünger gsi isch, isch dr Künstler Ärnst Stocker gsi.
Er isch z Baasel uf d Schuel, het e Leer as Kunstschlosser gmacht und het bim Albrächt Mayer an dr Allgemäine Gwärbeschuel Basel moole gleert. Vo 1920 aa isch dr Stocker GSMBA Mitgliid vo dr Sekzioon Baasel gsi und het an e Hufe Äinzel- und Grubbenusstellige in dr Schwiz und im Usland usgstellt.
Dr Stocker het vo 1919 bis 1921 z Gämf gwoont. Dört het er d Wärk vom Ferdinand Hodler und vom Paul Cézanne kennegleert und isch e Fründ vo de Mooler Alexandre Blanchet und Hans Bärger worde.
Fällanden
Fällande isch ä politischi Gmäind im Bezirgg Uschter im Kantuu Züri. Zu Fällande gchöred näbem Dorfchärn au Pfaffhuuse und Bängle.
Wappe
S Gmäindwappe isch identisch mit äm Familiäwappe vu dr Familie Aeppli. De Heiri Aeppli isch ä Vogt z Griifesee gsii und het det im 1424 d Gricht und de Burgschtall erworbe.
Hans Stocker (Maler)
Lääbe
1928 het dr Stocker mit sim Brueder und em Paul Camenisch, Otto Staiger, Charles Hindenlang und Max Sulzbachner die erfolgriichi Baasler Künstlerveräinigung Rot-Blau II gründet. 1929 het er zu de Gründermitgliider vom Bariiser Salon «Les Surindépendants» ghöört. 1932 häi d Brüder Stocker d Uflöösig vo dr Rot-Blau II Grubbe verursacht.
Wääred sich die andere Künstler dr Grubbe 33 aagschlosse häi, häi d Stockers 1934 zsämme mit em Max Gubler, em Heinz Haefliger, em Max Hegetschwiler, em Max Hunziker, em Albert Schnyder und em Paul Speck die eender konservativi Schwizer Künstlerveräinigung «BBZ 8» gründet, wo s aber nid lang usghalte het. In däm Joor het dr Stocker d Pauline Sophie, geboreni Falschebner ghürootet.
Fällanden
Geografi
S Piet vo de Gmäind umfasst 36,3 % landwirtschaftlichi Flèchi, 27,5 % Wald, 24,3 % Sidligsflechi, 8,1 % Vercheersflechi und 0,9 % Gwässerflechi.
Hans Stocker (Maler)
Lääbe
Dr Stocker isch 1940 wägem Chrieg in d Schwiz zrugg und het mit sinere Familie e Zitli z Oberwil BL gläbt und denn z Basel. Noch em Chrieg isch er vil umenandergräist. Als Nochfolger vom Ärnst Morgedaaler isch dr Stocker vo 1954 bis 1960 dr Bresidänt vo dr Äidgenössische Kunstkommission gsi.
Fällanden
Gschicht
Fälande isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar Um 820 als Fenichlanda.
Hans Stocker (Maler)
Lääbe
Dr Hans Stocker isch am 14. Januar 1983 z Baasel gstorbe. Si Graab befindet sich uf em Baasler Friidhof Wolfgottesacker.
Fällanden
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraatäil liit bi 20,9 % (Stand 2011).
Hans Stocker (Maler)
Wärk
Im Hans Stocker si Wärk isch umfangriich und er het e Hufe verschidnigi Technike brucht: Öölmoolerei, Akwarell, Zäichnige, Mischtechnike, Holzschnitt, Lithografie, Kollaasche, Glaasmoolerei (Blei- & Beton-Verglaasige), Wandmoolerei (Fresko, Chalchkasein), Mosaik und Aubusson-Teppig.
Fällanden
Religion
33,9 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 27,5 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,0 %, CVP 5,3 %, EDU 2,4 %, EVP 1,4 %, FDP 15,9 %, GLP 15,5 %, GP 7,9 %, SP 18,1 %, SVP 27,1 %, Suschtigi 1,3 %.
Hans Stocker (Maler)
Wärk
Dr künstlerisch Durchbruch isch em glunge, won er zsämmen mit em Otto Staiger dr Wettbewärb vom Kunstkredit Baasel-Stadt für d Glaasfänster vo dr Antoniuskirche z Baasel gwunne het. E Hufe vo sine Wärk si dank de Kunstkredit-Wettbewärb und -Ufdrääg mööglig worde. Dr Stocker isch au Schürymitgliid in de Kommissione vom Baasler Kunstveräin und vom Kunstkredit Baasel-Stadt gsi.
1779
Uf d Wält choo
Datum nit bekannt:
Hans Stocker (Maler)
Wärk
Dr Stocker isch Mitgliid vo dr Schwizerische St. Lukasgsellschaft für Kunst und Kiirche gsi, wo 1924 gründet worde isch. Dank sinere Begaabig für Wand- und Glaasbilder, sinere christlige Iistellig und sinere vitale Chraft isch dr Hans Stocker en entschäidende Ernöijerer vo dr chirchlige Kunst in dr Schwiz worde.
Fällanden
Politik
Gmäindspresidänt isch de Richard Hirt (Stand 2012).
Hans Stocker (Maler)
Wärk
In de Joor 1948, 1961 und 1976 het s Wärkretrospektive in dr Kunsthalle Baasel gee.
Fällanden
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,6 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Fälande ghört zue de Seemundarte.
Guido Thürig
Schwinge
De Thürig Guido het im 1998i bim Baselländische Kantonalschwingfäscht sin erschte Kranz gwunne. Sini gröschte Erfolg sin de 3. Rang bim Unspunnefäscht im 2006 gsi und de 1. Rang bi de Kantonlakranzfescht vom Aargau im 2006 und vom Baselbiet im 2004, 2005, 2006 und 2009.
Privats
De Thürig Guido isch Betriibsökonom vo Bruef und läbt z Zofige. Sin Brueder isch de Schwinger Thürig Mario.
Weblink
Di offizielli Website vom Thürig Guido und sim Brueder Mario
Nesselwang
Nesselwang isch a Markt im Landkrais Oschtallgai in Bayern.
Geografi
Nesselwang leit uf rund 900 m Heche am Fuaß vo Alpspitz (1575 m iber NN) un Edelsberg (1630 m) in dr Neche vo dr obere Wertach. Vo dr Gmarkung sin 69,4 % Landwirtschaftsfleche, 22 % Wald, 8,1 % Sidlungsfleche un 0,5 % sunschtige Fleche.
Gmoandsdail
Zua Nesselwang gheret d Derfer Attlesee, Bayerstetten, Schwend, Hertingen, Lachen, Niederhöfen, Reichenbach, Rindegg, Schneidbach, Thal und Wank, d Weiler Hammerschmiede, Hörich, Schicken und Voglen und d Gheft Untermühle und Widdumhof, derzua d Alpe und Berghitte Bayerstettner-Alp, Lachner-Hütte, Reichenbach-Hütte und Stellenbichl-Hütte.
Eiwohner
Dr Ausländeraadail isch 2011 bei 4,4 % gleage.
Religion
83,7 % vo dr Eiwohner sind im Johr 1987 remisch-katholisch gwesa, 10,7 % evangelisch.
Verwaltung
Nesselwang ghert zua koanere Verwaltungsgmoaschaft. Dr Birgermaischter vo Nesselwang isch dr Franz Erhart.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Nesselwang ghert zum Oschtschwäbisch.
Einwohnerzahl
Geografischi Iiwoonerzaale
D Zaal vo de Iiwooner vom ene Gebiet wird über e Volkszelig erhoobe. Dank modärne statistische und technisierte Methoode längt s, wemm mä äimol all baar e Volkszellig macht und denn d Iiwoonerzaale immer wider nöi berächnet. So het mä zum Bischbil d Resultaat vo de Zellige vo 1981 in dr DDR und vo 1987 in dr Bundesrepublik bis 2013 brucht.
Us dene Faktore cha mä uf d Struktur vo dr Gsellschaft schliesse. E witere Index zum Bevölkerigs-Statistike z erfasse, isch d Bevölkerigspüramide oder Altersstruktur, das isch e statistischi Verdäilig vo Persone in Altersgrubbe, wo für jeedes Land andersch isch.
Amtligi Iiwoonerzaale
Z Dütschland wärde „Amtligi Iiwohnerzaale“ vo de Länder, Landkräis und Gmäinde vo de „Statistische Landesämter“ festgstellt und veröffentligt. Uf die Zaale stützt sich die öffentligi Verwaltig, wenn s drum goot, eme Gebiet si verheltnismässige Däil an finanzieller Understützig, Sitz im Parlamänt, d Iidäilig in Waalkräis usw. zuezwiise. In dr Schwiz säit mä dere Zaal au die «zivilrächtligi Iiwoonerzaal».
Neuhausen ob Eck
Neihousa ob Eck (amtlich Neuhausen ob Eck) ischt a Gmoed em Landkroes Duttlinga en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Neihousa ob Eck leit uf dr Hegaualb em Side vo dr Schwäbische Alb. Nochbergmoede send d Städt Mihla ond Friddinga ond Buacha em Norde, Leibertingen ond Sauldorf em Landkroes Semmerenga em Oschte, Mühlingen ond Eigeltingen em Landkroes Konschtanz em Side ond Emminga-Liptinga ond Duttlinga em Weschte.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 48,5 % Landwirtschaftsfleche, 41,6 % Wald, 9,7 % Sidlongsfleche ond 0,3 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Neihousa ob Eck gheret d Ortsdoel Neihousa (mit em gleichnamige Dorf ond em Weiler Breitenfeld), Schwandorf (mit dr Derfer Holzach, Oberschwandorf, Unterschwandorf ond Volkerstweiler ond dr Hef Göningerhöfe, Hattelmühle ond Ilgental) ond Worndorf (mit em gleichnamige Dorf, dr Weiler Danningen ond Tannenbrunn, dr Hef Rößlerhof ond Streckerhöfe ond em Wohnblatz Wasenhof).
Gschicht
Neihousa ob Eck ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1095 als villa Nuwenhusin.
Verwaltong
Neihousa ob Eck ghert zue koener Verwaltongsgmoeschaft.
Dr Birgermoeschter vo Neihousa ob Eck ischt dr Hans-Jürgen Osswald.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Fahrzeug
Es Fahrzüüg isch es mobyls Vrcheersmiddel zum Lüüt, Sache oder Gräät umezfüere.
Sischtemaatik
Me chan d Fahrzüüg uf verschideni Arte underscheide: zum Bischpiil nach em Zwäck vom Transport, nach der Umgäbig, wo si sech drinn beweege, nach der Konstrukzioon vo de Wääge oder au dr Bouwys vo de Strekine, wo d Fahrzüüg druff fahre, oder suscht no nach der Energykwelle, wo dr Apperaat atrybt und derno, eb si einzig oder as Grubbe umefahre. Und me chan au luege, wäm si ghööre und wär ire Betriib organisiert, öbs Privaati sind odr dr Staat, vilech au d Poscht odr s Milidäär odr ä Veräin.
Wil jedi Fahrt es Risiko für Unfäll mit sech bringt, mache d Länder Vorschrifte für alli Arte vo Fahrzüüg, wie si z boue sind, wär se kontreliert und wär mit ne törf fahre und wooduure. Und si luege, as d Bolizei dr Vercheer so guet as’s goot überwacht und bi de Unfäll zsäme mid de Füürweer und de Rettigsfahrzüüg und de Rettigshelikopter und de Garaschischte wider uufruumt. So pruucht’s ganz vil Dienscht- und Ysatz- und Hülfsfahrzüüg nu zum dr Vercheer vo de andere Fahrzüüg z ermügleche.
No vil meh Fahrzüüg sind defür doo, d Vercheerswääg z boue und die früsch gmachte Fahrzüüg zu de Benützer z pringe.
Fahrzüüg nach der Umgäbig, wo si drinn fahre
Dr Zwäck vo de Fahrzüüg
Bischpiil:
Oper
Muusigtheater in verschidnige Kulturkräis
Mit Opere mäint mä im Allgemäine die öiropäischi Opere, wo im hütige Sinn am Ändi vom 16. Joorhundert z Floränz entstande isch und sich as italiänischi Opere in Öiropa verbräitet het. Spööter het si regionaali Äigeschafte aagnoo, vor allem het mä sä in de nazionaale Sprooche afo konzipiere und uffüere.
Die Chinesischi Opere isch wääred dr Tang-Dünastii (618–906) us Vorforme vom chinesische Muusigtheater entstande. Im Geegesatz zur öiropäische Operedradizioon wo immer eender elitäär gsi isch, isch die chinesischi vo Aafang aa volksnooch gsi und erst spööter häi sich au die hööchere Ständ für sä afo begäistere.
Japan het sini äigeni Dradizioon vo Muusigtheater und öiropäischi Begriff si nid seer zuedräffend. S Noh ( 能?) oder nōgaku (能楽?), wo sit em 14. Joorhundert gspiilt wird, und Kabuki (歌舞伎 kabuki?) chönnt mä villicht am beste mit Danztheater bezäichne.
Die verschidnige Arte vo Opere
Dr Form nooch underschaidet mä zwüsche dr Nummereopere, won e Räije vo Muusigstück dur Rezitativ oder gschwätzti Dialog mit enand verbunde wärde, und die duurekomponierti Opere oder s Muusigdrama, wo die musikalischi und emozionali Entwicklig e Kontinuum dur s ganze Wärk duure bildet.
Im Inhalt nooch git s d Opera seria (Hooche Stiil) und d Opera buffa (Niidere Stiil), wo öbbe dr Dragödie oder em Drama repektiv dr Komödie im Sproochtheater entspräche.
D Abgränzig vo dr Opere vo andere Theaterstück
D Opere underschäidet sich vom Schauspiil in däm, wie zentraal d Muusig isch. Im Mozart sini Singspiil zum Bischbil zelt mä zu de Opere, wääred im Nestroy sini as Schauspiil gälte. Äänligs gältet bi dr Danzopere wo dr Underschiid din lit, öb dr Danz oder d Muusig zentraaler si. D Operette und d Miusikal si in Zite entstande, wo d Opere duurekomponiert gsi isch, und si häi d Dradizion vom früenere Niidere Stiil witergfüert in dr Form vo Nummereopere.
Euphemos
De Euphemos (Εὔφημος; dorisch: Euphāmos) isch i de griechische Mythologii en Argonaut und de Stammvatter vo de Battiade, wo König öber Kyrene gsii sind. Er und sini Noofaare sind Füerer vo de Minyer gsii.
Bim Pindar isch de Euphamos de Soo vom Poseidon und vo de Europa, e Töchter vom Tityos. Er isch am Vorpirg Tainaron uufgwachse und ann vo de Argonaute gsii. Uf de Irrfart vo de Argo sind die z Libye glandet bim Tritonische See. Dai het de Eurypylos, en andere Soo vom Poseidon, em Euphamos en Erdchlumpe ggee und gsait, as sini Noofaare i de vierte Generation Libye bisidle werid. De Erdchlumpe isch aber uf de Faart vom Schiff und is Meer ghait und drus use isch d Insle Thera entstande. D Medeia het drufabe prophetisch verchündt, as wege dem Verlust sini Noofaare erst i de sibezeete Generation Libye bisidle werid.
Noch de Argonautefaart loot sich de Euphamos mit anderne Argonaute uf de Insle Lemnos nider, wo d Fraue all eri Mane ermordet ghaa hend und züügt mit de Lamache e Soo. I de vierte Generation hend sich d Minyer vo Lemnos under de Füerig vom Sasamos em Theras aagschlosse und d Insle Thera bisidlet. Ane 631 v. Chr. hett de Battos, wo i de sibezeete Generatio vom Euphamos abstammt, d Stadt Kyrene z Libye gründet und isch de ersti kyrenischi König gsii.
Amerikanische Jungferninseln
Die Amerikanische Jumpfereinsle (ängl.: United States Virgin Islands) si en Inselgruppe in de Chliinen Antille in dr Karibik, östlig vo Puerto Rico. Si bestoht us de drei Hauptinsle Saint Croix, Saint John und Saint Thomas. Erst 1996 isch Water Island drzue cho, es git non e Hufe chliineri Insle. D Insle si e US-amerikanischs Ussegebiet, wo nid inkorporiert isch.
Geografii
D Landschaft isch grösstedeils steinig, hügelig bis gebirgig mit nume wenig ebener Flechi. Dr höchst Punkt isch dr Crown Mountain mit 474 m.
S Klima isch subdropisch, gmässigt dur östligi Wind mit ere niidrige Luftfüechtikeit und nume chliine Tämpraturunterschiid über s Johr. D Rägezit isch vom Mai bis zum Novämber. Aber au do si Abwiichige möglig. D Insle lige in dr Anegada-Passage, eme Schifffahrtswäg zum Panamakanal.
D Insle si in de letzte Johr mehrere Dropestürm usgsetzt gsi. Hüfig si schweri Drocheperiode aber au Überschwemmige, glägentlig bassiere Ärdbebe. Es fehlt an natürligem Süesswasser.
Bevölkerig
Die Amerikanische Jumpfereinsle hai öbbe 108.605 Iiwohner. 42 % si Baptiste, 34 % Katholike und 17 % Anglikaner. Dr Grossdeil vo dr Bevölkerig stammt vo ehemolige afrikanische Sklaven ab, drnäbe git s Mensche vo gmischter Härkumft und e baar Wissi und Asiate. Die indianische Uriiwohner si no im 16. Johrhundert usgrottet worde. Näbe dr Amtssprooch Änglisch wird no Kreolisch gschwätzt.
Gschicht
Erinnerige a di dänisch Zyt sind d Ortsnäme Charlotte Amalie (nach de Frau vom König Christian V.), Christiansted (nach em König Christian VI.) und Frederiksted (nach em König Frederik V.).
Châtel-Saint-Denis
Châtel-Saint-Denis (Freiburger Patois ) isch e Gmeind vom Distrikt Vivisbach im Kanton Friburg.
Früener het me fürs Stedtli de dütsch Ortsname Kastels Sankt Dionys bruucht.
Geografii
Im Sytedaal vo der Veveyse de Châtel stoot s Feriedorf Les Paccots. Zu dr Gmeind ghöre no d Dörfer Fruence, Prayoud, Villard, Prautey, La Frasse und Le Chaussin.
Im Oschte lyt d Gränze vom Gmeindbann vo Châtel-Saint-Denis uf der Bärgchetti vom Moléson. D Gipfel vo dem Bärgzug heisse Teysachaux, Dent de Lys (2014 Meter über Meer), Folliu Borna und Vanil des Artses.
Gschicht
Im 11. Joorhundert isch uf emene Felse über em Spitz zwüsche der Veveyse de Châtel und dr Veveyse de Fégire e Burg bout worde, wo ane 1244 zu der Herrschaft vo de Grafe vo Savoie cho isch. Ane 1296 het der Graf Amadeus V. vo Savoie nid wyt dervo ewägg dr Märt vo Châtel-Saint-Denis gründet. Die alti Burg isch derno nümm bewoont gsi. Scho 1336 isch Châtel-Saint-Denis e chlyni Stadt gsi. Ane 1461 het d Stadt Friburg dr Ort übernoo, und 1574 het si d Landvogtei vo Kastels-Sankt-Dionys ygrichtet.
D Pfarrei vo Châtel-Saint-Denis isch s erschte Mol inere gschichtleche Kwelle vo 1228 erwäänt.
Durs s Dorf goot die alti Hauptstrooss vo Vivis uf Bulle und sid 1981 d Autobahn A12 vo Bärn uf Vivis. 1901 isch d Ysebaanstreki vo Palézieux-Gare uf Châtel-Saint-Denis, 1903 die vo Châtel-Saint-Denis uf Bulle und 1904 die vo Vivis uf Châtel-Saint-Denis in Betriib cho.
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 24,3 % gläge.
Religion
71,7 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 12,4 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 56 va de 4389 Yywohner ggredt.
Neckargemünd
Neckargemünd (pfälzisch Neggergmin) isch e Stadt im Rhy-Necker-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Stadt het Iiwohner (Stand: ).
Geografi
Neckargemünd lyt an dr Mindig vu dr Elsenz in dr Necker in dr Metropolregion Rhy-Necker. Nochbergmaine vu Neckargemünd sin Heidelberg, Schönau, Neckarsteinach (Hesse), Schönbrunn, Lobbach, Wiesenbach un Bammental.
Dr Baan bstoht us 28 % Landwirtschaftsflechi, 48 % Wald, 19,1 % Sidligsflechi un 4,9 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliderig
Zue Neckargemünd ghere d Stadtdail Dilsberg (mit dr glychnamige Stadt un dr Wyler Dilsbergerhof, Neuhof und Rainbach), Mückenloch (mit em glychnamige Dorf un dr Sidlig Neckarhäuserhof), Neckargemünd (mit dr glychnamige Stadt, em Bezirk Kleingemünd, em Ort Kümmelbacherhof un dr Wohnblätz Faßfabrik, Kriegsmühle, Haltestelle Waldhilsbach un Walkmühle) un Waldhilsbach.
Gschicht
Neckargemünd isch zum erschte Mol gnännt wore anne 988 as Gmundi.
Verwaltig
Dr Burgermaischter isch dr Frank Volk.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Neckargemünd ghert zum Pfälzisch.
Gruppe Rot-Blau
Rot-Blau, au Grubbe Rot-Blau het e Baasler Künstlerveräinigung in de 1920er Joor ghäisse. Si isch em Expressionismus noochgstande und mä underschäidet zwäi Faase, wo mit «Rot-Blau I» und «Rot-Blau II» bezäichnet wärde.
D Grubbe «Rot-Blau» isch am Silvester 1924/1925 vom Albert Müller, Paul Camenisch und Hermann Scherer gründet worde. Bald druf isch dr Werner Neuhaus s vierte Mitgliid worde. D Grubbe isch entstande wil d Aarbetsbedingige für jungi Mooler und Plastiker z Baasel schwiirig gsi sin. En elteri Generazioon (Paul Basilius Barth, Jean Jacques Lüscher, Numa Donzé und Karl Dick) het d Usstellige in dr Kunsthalle BaselKunsthalle Baasel und d Ufdrääg vom staatlige Kunstkredit für sich in Aaspruch gnoo. «Rot-Blau» häi das Monopol welle zerstööre, so dass sii au vo de Usstellige, vom Verchauf und vo dr Vermittlig vo öffentlige Ufdrääg chönne brofitiere. Drzue isch choo, ass «Rot-Blau» no gesellschaftskritisch gsi isch und e nöiji stilistischi Richdig gege d Walöörmoolerei, wo vorgherrscht het, het welle duuresetze. E groosse Iifluss in dere Richdig häi «d Künstlergrubbe Brugg» und dr Ernst Ludwig Kirchner gha. Däm si Wärk isch 1923 z Züüri usgstellt worde und d Baasler Mooler häi persönlige Kontakt mit em gha. Im Kirchner si Iifluss gseet mä bsundrigs in Daarstellige vo Landschafte, Grubbe vo Figuure und in ere Farbpalette, wo starki Kontrast gha het. Dr Naame vo dr Grubbe isch villicht drvo cho, ass die bäide Brimäärfarbe Rot und Blau in de Wärk vo dene Künstler e wichdigi Stellig iignoo häi. Dr Camenisch het spööter au zu de Gründer vo dr Grubbe 33 z Baasel ghöört.
D Grubbe het drei Usstellige organsiert, het sich aber scho 1926 wider ufglööst, noch em Dood vom Müller und vom Scherer. 1928 het dr Hans Stocker mit sim jüngere Brueder Coghuf und em Paul Camenisch, Otto Staiger, Charles Hindenlang und Max Sulzbachner die erfolgriichi Baasler Künstlerveräinigung «Rot-Blau II» gründet. Anderi Mitgliider si dr Samuel Wülser, dr Hans Schmidt und dr Charles F. Vaucherhielt gsi. D Wärk vo dene Künstler het zwar stilistischi Gmäinsamkäite gha, «Rot-Blau» het aber nie e gmäinsams künstlerischs Brogramm entwigglet.
Wo sich die Grubbe 1930 ufglööst het, si e Däil vo de MItgliider spööter zur Grubbe 33 gange und anderi zur eender konservative und churzlääbige Schwizer Künstlerveräinigung «BBZ 8», wo vom Coghuf und Hans Stocker, Max Gubler, Max Hunziker, Albert Schnyder, Heinz Haefliger, Max Hegetschwiler und Paul Speck 1934 gründet worde isch.
D Grubbe «Rot-Blau» het e starke Iifluss uf d Moolerei in dr Schwiz gha und het mitghulfe, ass sich dr Expressionismus und die künstlerischi Modärni het chönne etabliere.
Mörchingen
Märchinge (lothrìngisch; frànzeesch Morhange, ditsch Mörchingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Geogràfi
Märchinge lijt uf hàlwem Waj zwìsche Saarbrücken un Nancy uf re Heche zwìsche 221 un 305 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Märchinge ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1252 àls Morehenges (1329: Morhanges, 1403: Morchingen, 1410: Meurichingen, 17. Jh.: Merchinge).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Pius VII.
Dr Pius VII. (uf d Wält cho as Graf Luigi Barnaba Niccolò Maria Chiaramonti am 14. August 1742 z Cesena, Chillestaat; gstorbe am 20. August 1823 z Rom) isch vo 1800 bis zu siim Dod Pabst gsi.
Mörchingen
Verwàltung
vun Märchinge ìsch. Märchinge ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Märchinge ghert zem Rhinfrankisch.
Soldàtefrìdhof
Nerdlich vum Bàhnhof àm Rànd vum Hellenwàld hàt s e ditscher Soldàtefrìdhof üs em Erschte Waltkriej.
Städtepàrtnerschàft
Zitter ànne 1974 git s e offizielle Pàrtnerschàft mit Feuchtwangen.
Wettsteinhäuschen
S Wettstäihüüsli isch e historischs Räbhüsli und befindet sich am Claragraabe 38 im Chläibaasel. Es isch äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.
Gschicht
S Hüüsli isch 1571 baut worde as Räbhüüsli, wie s denn zumol vili gee het, uf eme Fäld grad vor dr Stadtmuure in dr Nööchi vom Riechedoor. Dr underi Stogg isch gmuurt, dr ooberi us Fachwärgg. Wie zum Bischbil au s Huus vom Thomas Platter im Gundeli het au s Wettstäihüüsli e Stäägedurm. Dr Grundriss vom Hüüsli isch kwadratisch, fümf uf fümf Meter. Dr Iigang isch im Stäägedurm, wo am Nordegge ans Geböid aabaut isch. Bis 1891 isch s Brivaatäigedum gsi, denn het s dr Staat übernoo und restauriert. D Baasler Künstlergsellschaft het s gmietet, bis si 1898 in d Kunsthalle züüglet isch. S Hüüsli isch en Ateliee für Künstler bliibe, so het dr Medalliöör Hans Frei dört gschafft und spööter dr Bildhauer Alexander Zschokke. Dä het dört under anderem dr Wettstäibrunne gmacht, wo am Theodorskiircheblatz ufgstellt worde isch, bis er sich schliesslig zur Rue gsetzt het. 1980 si d Bildhauer Jacques Weder und Joseph Bossart im Wettstäihüüsli iizooge. Bis hüte stöön no Wärgg vom Zschockke dört.
Ausone
Opsu isch es Dorf vo de Walser im Piemont. Uf Iteliänisch heisst Opsu Ausone.
Geografy und Gschicht
Das Dorf isch im 13. Joorhundert vo Lüüt usem Wallis gründet worde, so wie die andere Walserort im Eschetaal: Pumatt, Saley, Aager, Urnafaasch und Migiandone.
Opsu isch hüt e Deil vo dr Gmeind Premia und es lyt hööch über em Deverotaal ufere Gländterrasse uf Chly näbem Dörfli usse liggen es bar anderi Hüüsergruppe. Undedra isch s Dorf Goglio, wo zu dr Gmeind Baceno ghört. Obedra sind die stozige Bärgmatte bis zu dr Alp Nava ufe. Dr Bärg oben am Dorf heisst Pizzo Nava. Vom Dorf goot dr Opsubach zum Fluss Devero abe.
D Gländterrasse, wo Opsu druff stoot, isch us Chalchschifer, dr Bärg wyter oben us Gneis. Unden am Dorf het’s e Schteibruch, wo me drinn sälteni Mineraal gfunde het.
Dur s Dorf goot e Wärkstrooss, wo die oberiteliänischi Elektrizitätsgselschaft “Edison” im früene 20. Joorhundert bout het zum d Staumuur vom Aagersee z mache. Wäge dere Stroos isch Opsu hüt bi de Turischte bekant als gäbigen Usgangspunkt für Wanderigen uf Aager und i d Bärge südlech vom Albrunpass. Sid em 20. Joorhundert wohnt niemmer me s gannz Joor i däm abglägne Dorf obe. Die alte Hüüser wärde deils no fürs Lääbe im Summer uf dr Alp und süsch au als Feriewonige pruucht. Me weiss nid vil vo dr Gschicht vom chlyne Walserdorf.
D Chile vo Opsu het s Patrozinium vo dr heilige Elisabet.
Richard Calini
Dr Richard Calini (* 9. Februar 1882 z Züüri; † 19. April 1943 z Baasel) isch e Schwizer Archidekt und Baasler Politiker gsi.
Dr Richard Calini isch 1882 z Züüri uf d Wält choo. Er isch uf d Gwärbschuel Züüri gange, het denn am Technikum z Winterthur und an dr Technische Hochschuel z Karlsrue bim Schäfer, Ratzel und Läuger studiert. Er het e Muurer- und Zimmermaabraxis gmacht und het d Bauläitig bi dr Restaurierig vom ene Schloss im Piemont ghaa. Noch ere Studieräis dur Italie het er im Büro Pfiegehard u. Häfeli z Züri afo schaffe. Vo 1906 bis 1910 isch er Büroschef bi Alfred Romang gsi. 1910 isch er Partner in dr Firma Widmer und Erlacher worde, wo vo denn a Widmer, Erlacher und Calini ghäisse het.
Dr Calini isch Mitgliid vo dr Freisinnig-Demokratische Bardei gsi und isch 1920–1923, 1929–1935 und 1938–1941 im Baasler Groosse Root gsässe. Vo 1923 bis 1925 isch er Regierigsroot gsi und het s Baudepartemänt gläitet.
Sévery
Sévery (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Sévery isch e Hufedorf uf eme Hochplatoo vum weschtlige Waadtländer Mittelland im Yzugsbiet vu dr Morges. D Gmaiflechi umfasst 84,2 % landwirtschaftligi Flechi, 10 % Wald, 5,4 % Sidligsflechi un 0,4 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Sévery isch zum erschte Mol gnännt wore anne 979 as Siuiriaco (1453 Syuiriez).
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 8,1 % gläge.
Religion
67,4 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 17,1 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,1 %, CVP 3,7 %, FDP 28,1 %, GLP 3,7 %, GP 12,6 %, SP 14,4 %, SVP 27,7 %, Sunschtigi 1,9 %.
Dr Burgermaischter vu Sévery isch dr Fabrice Marendaz (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,1 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 193 Yywohner 92,7 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,6 % Dytsch, 1 % Italienisch un 2,7 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Ebringen
Ebringe im Brisgau bzw. Markgräflerland (amtlich: Ebringen) isch e Gmei im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg (Dytschland) südlich vu Friburg im Brisgau.
Näbe Ebringe wird d Ort uf alemannisch menkmol au Ebrige gnennt, allerdings nit vu dr Ebringer sälber.
Geographi
<mapframe text="Charte vu Ebringe" width=600 height=600 zoom=15 latitude=47.9559 longitude=7.7809 lang="gsw"/> Lueg dodezue au dr Hauptartikel Schimberg (Ebringe)
Geographischi Lag
Ebringe lit guet 4 Kilometer vum südweschtlige Stadtrand vu Friburg äwägg. Dr Ort lit in ere Dalmulde vum 644 m hoche Schimberg (amtl. Schönberg) un isch uf Weschte hi zue dr oberrhinische Diefebeni uf. Fier Räbe bietet des ideali Bedingige.
Geologi
Die gsamt Ebringer Gmarkig lit im Schimbergmassiv, eme Vorgebirg vum Schwarzwald, wo geologisch zum Oberrhigrabe ghört. Dr Schimberg zeichnet sich dur e sehr vilfältigi Oberflächegeologi us, wo s gsamt Erdmiddelalder sowie tertiäre Vulkanismus un iiszittlichi Leesablagerige umfasst. Dr Südgipfel vum Schimbergmassiv isch dr Hohfirscht. Säller isch geologisch nit so underschidlich wie dr Schimberg sälber. Früeher het es aber bedütsami Steibrüch bi Pfaffewiler gä. Sälli cha mer hit as Freiliechtmuseum aluege. Bis am Afang vu dr 2000er Johr het es bi Bollschwil usserdem e Chlachbergwerch gä.
Usdähnig vu dr Ortschaft
S bebaut Biet vu Ebringe isch uf Weschte na vu ere schmale Sidligszäsur gege Wolfewiler abgrenzt. Durch sälli goht d' L125 und d'Wechstgrenze uf Wolfewiler bildet d'Rhidalbahn. Schallsched, Wolfewiler un Ebringe bilde sällewäg praktisch ei Sidlig vu 4 km Längi in Wescht-Oscht-Richtig.
Nochbergmeinde
Dr Ebringer Bann grenzt - vu Norde im Uhrzeigersinn - an Friburg im Brisgau, Merzhüse, Au, Wittnau, Sailede, Bollschwil, Ehrechilche, Pfaffewiler un Schallsched.
Ortsdeile
Ebringe glideret sich in d Ortsdeile Ebringe, Dalhüse un Tirol. D Hauptsidligsax in Ebringe ziegt sich vu dr weschtliche Gmarkigsgrenze iber e Längi vu guet 1700 Meter an die undere Häng vum Schimberg nuf, agfange bi ca. 240 Meter iber NN bis nuf uf guet 350 Meter. D Hauptax glideret sich in d Ebringer Ortsdeile Underdorf mit Gwerbegebiit, Middeldorf un Oberdorf sowie dr Ortsdeil Tirol. Südlich vu dr Umgehigsstross befindet sich, südweschtlich vu dr Ortsmiddi un fascht im rächte Winkel zue dr Hauptsidligsax, dr Ortsdeil Dalhüse, wo sich iber ca. 600 Meter Längi erstreckt. An dr Stell vu dr middelalderliche Sidlig Berghüse am Südhang vum Schimberg existiert nummenu die nooch Ufgab vu dr Sidlig mehfach erwitteret Chapelle. Uff em Schimberg befinde sich usserdem zwei Höf. Während dr Ober Schimberger Hof numme Viihwirtschaft betribt, isch dr Under Schimberger Hof e beliebts Usfluegslokal.
Klima
S Ebringer Klima isch typisch fier dr Oschtrand vum Oberrhigrabe. Die jährlich Durchschnittstemperatur lit bi 11,5 °C, mit em Minimum vu 2,3 °C im Jänner und em Maximum vu 21 °C im Juli in dr Zit vu 1983 bis 2011. Die durchschnittlich Mengi an Niderschläge lit bi guet 940 Millimeter jährlich.
Au die an dr private Wetterstation z Ebringe gmessene Date len as Trend e Zuenahm vu dr jährliche Durchschnittstemperature erchenne.
Gmeindrot
Dr Ebringer Gmeindrot het 12 Mitglider. Bi dr Wahle am 25. Mai 2014 het's vergliche mit dr Wahl 2009 ditlichi Verschiebige vu Stimmadeile gä. D'Bürgerlischte het debi ei Sitz an d'Frauelischte verlore. Dr Fraueadeil lit nooch dr Kommunalwahl 2014 wiider bi fimf Rätinne bzw. 42 %. Zwischezittlig isch er durch Noochrucke fir e usgschidene Gmeindrot 2013 bis 2014 mit sechs Rätinne bi 50 % gläge. D'Gemeindrät sin 2014 alli us dr Johrgäng 1948 bis 1968 chumme. Im Spotjohr 2017 sin zwei Rät usgschide und durch die zwei Nochrücker het sich e Änderig bi dr Aldersspanne ergä (dr jüngscht Rot isch 1978 uf d'Welt chu, dr äldischt witterhi 1948). 2019 het es e Verjüngig gä. Dr jüngscht Rot isch jetz Johrgang 1991, die äldeschte Johrgang 1955. Dr Frauedadeil, wo sit 2017 wiider bi 50 % un sechs Rätinne gläge isch, isch au nooch dr Wahl 2019 äso bliibe. Bemerkige: A: Lischtekandidate sin bi dr Chreisdagswahle oft fir die Freie Wähler aträtte. B: Lischtekandidate sin bi dr Chreisdagswahle - au 2014 - oft fir SPD bzw. Grüne aträtte. C: Bi dr Wahle 2004 un 2009 als FDP/DVP aträtte. Dr wiidergwählt Spitzekandidat isch 2014 un 2019 fir d'FDP bi dr Kreistagswahl aträtte. In dr Gmeindrot isch er 2019 no fier d'Bürgerlischte izoge. D: Dr 1999 erfolglos Spitzekandidat vu dr Lischte isch 2004 fir d'Bürger fir Ebringe Gmeindrot worre un fir d'SPD Chreisrot.
Vögt
~ 1780-1794 Joseph Linsenmeier
Traditionell – bis 1832 isch es nämlig dr offiziell Titel vum Dorfvorsteher gsi – wird z'Ebringe dr Burgemeischter (vor allem an dr alemannische Fasnet) au als Vogt bezeichnet, was bi dr Wahle anno 2006 natürlich fir e gwissi Erheiterig im Wahlkampf, wo au in dr Fasnetzit gläge isch, gsorgt het.
Burgemeischterwahle
Bi dr Burgemeischerwahl am 13. März 2022 isch dr Widmann Hans-Peter bi ere Wahlbeteiligung vu 52,2% mit 74,2% vu dr gültige Stimme zum neie Vogt gwählt worde. Amtsatritt isch dr 1. Juni 2022 gsi. Dr Fromm Michael als Gegekandidat het us gsundheitliche Gründe vor dr Wahl erchlärt, dass er us gsundheitliche Gründe s'Amt bi ere Wahl nit annämme dät. Us formale Gründ isch er aber uffem Stimmzettel gstande. Er het 22,1% vu dr Stimme erhade. 3,7% vu dr gültige Stimme hän Lit kriegt, wo nit kandidiert hän.