cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Honig
S Entstoo vom Honig
D Biine sugt dr Nektar oder Honigtau mit iirem Rüssel uf und dransbortiert en in dr Honigblootere in Biinestogg zrugg. Dört git si dr zuckerhaltig Saft an d Stockbiine witer, won en in iirem Körper umedrääge und en schliesslig wider abgääbe. Bim Dransbort in Biinestock und bim Umedrääge chömme Süüre, Enzym und anderi Äiwiss us dr Biine in Nektar und verursache e Inwertierig vo dr Saccharose, Isomerisierig vo Glucose zu Fructose und d Bildig vo hööchere Saccharide. Usserdäm wird dr Nektar dicker gmacht, und es entstöön sogenannti Inhibine, das si Stoff, wo verhindere, ass Hefene und Bakterie chönne waggse. D Ghalt an Wasser wird in zwäi Schritt verchliineret: Zerst wird e Dropfe Nektar über e Rüssel e baar Mol uusegloo und wider iigsugt. Denn, wenn dr Wasserghalt no öbbe 30 bis 40 Brozänt isch, wird dr dicki Saft über und au im Bruetnäst in leere Wabezälle usbräitet. D Zälle wärde drbii nume zum Däil gfüllt, so dass es e mögligst groossi Verdunstigsflechi git. Für dass s Wasser schnäller verdunstet, fächle d Biine mit de Flügel d Luft, und eso wird zum Bischbil z Nacht d Stockluft mit Usseluft usduscht, wo chüeler und drochniger (absoluti Füechti) isch und wo öbbe uf d Tämpraturr vom Bruetnäst ufghäitz wird. Eso wird dr Wasserghalt chliiner as zwanzig Brozänt, mäistens 18 oder sogar non e chli weeniger und dr Drochnigsvorgang vom Honig dur d Biine isch abgschlosse. Dä Honig wird denn zu in Lagerzälle über em Bruetnäst dräit und iiglageret, d Zelle wird mit ere Waggsschicht zuegmacht, wo kä Luft duureloot. Für e Biinevater isch das s Zäiche, ass dr Honig rif isch und er en cha ärnte.
Honig wird erst gmacht, wenn d Sammelbiine gnueg Nektar in dr Biinestock bringe, mee as drfür brucht wird, zum s Biinevolk z ernääre und d Bruet chönne ufzie. Nume d Überschüss wärde zum Vorroot witerverarbäitet und schliesslig iidickt as Honig glaageret.
In Australie, Asie und Amerika wird nit nume dr Honig vo dr westligen Honigbiine gnützt wie in Öiropa, sondern es git dört au exotischi Biinenarte, wo hochwärtigi Honig liifere. Die gälte as sälteni Spezialidääte und si bis jetz no kuum in dr internazional Handel glunge.
D Bedütig vom Honig für d Biine
Dr Honig isch für s Biinevolk Fueter und Energikwelle, so dass es lengeri Zit ooni Naarigszuefuer vo usse cha überlääbe. Wil bi de Honigbiine, andersch as bi andere staatebildende Insekte wie Wäspi, Hornuss oder Hummle s Volk uf e Winter zue nid abstirbt, muess es adekwaati Lääbesbedingige haa. Im Innere vo dr sogenannte Winterdruube muess es immer öbbe 27 °C warm bliibe, an dr Ooberflechi darf s nid chelter as 8 °C wärde, wil sust d Biine wurde stärbe. Si verändere iire Stoffwäggsel und iiri Hämolymphe und dank de Honigvorrööt häi si denn gnueg „Brennstoff“ zum Überlääbe.
D Biineväter müesse noch dr Honigärnt im Herbst s Biinevolk dorum immer mit gnueg Ersatzstoff in dr Form vo Zuckerbrodukt versorge, für dass es ooni Schaade dr Winter cha überstoo.
Reformierte Kirche Beinwil am See
Di reformiert Chile vo Böju isch d Dorfchile vo de aargauische Gmeind Böju in de Schwiiz.
Gschicht
Böju het ursprünglich zu de lozärnische Pfarrei Pfeffike ghört und wo im Bärner Aargau im 1528 d Reformation isch iigfüert worde, het de Rat vo de Schtadt Bärn sine Untertane, wo zum altgläubige Pfeffike ghört hei, de Bau von erer Chile z Rinach erlaubt. Die Reformierte vo Böju hei dann bis in 1932 zu de Chilegmeind Rinach ghört und sind dann selbschtändig worde. Scho e paar Johr vorher hei si en eigede Friidhof z Böju aagläit und dann im Norde vom Friidhof d Chile poue, wo im 1935 iigweiht worde-n-isch.
Latinus (Alamanne)
De Latinus isch en alemannische Chrieger gsii, wo im Joor 354 as comes domesticorum im römische Heer vom Kaiser Constantius II. dient het. Er isch verdöchtig worde, as er zäme mitem Agilo und em Scudilo de alemannischi König Vadomari voremene römische Öberfall gwarnt hebi.
Quelle
Ammianus Marcellinus 14,10,8
Diokletian
Dr Diokletian (* zwüsche 236 und 245 z Dalmazie; † um 312 z Spalatum) isch vo 284 bis 305 römische Kaiser gsi. Mit sinere Droonbestiigig foot die Diokletiaanischi Eera aa. Bivoor er Chaiser woren isch, hett er Diokles ghaisse. As Chaiser hett er mit em volle Name Gaius Aurelius Valerius Diocletianus; ghaisse.
Dr Diokletian het Reforme iigläitet, wo d Kriise vom 3. Joorhundert im Röömische Riich mit iire Soldaatekaiser beändet het. Die wichdigste Reforme si im Beriich vo dr Verwaltig duuregfüert worde, drunder en umfangriichi Reform vom Browinzialwääse. Dr Diokletian het s Herschaftsmodäll vo dr Tetrarchii iigfüert. Wäge deene Reforme isch d Bürokratisierig gwaggse, und das isch d Entwigglig wääred dr ganze rästlige Spootantike bliibe und isch sogar no sterker worde. S tetrarchische Süsteem isch aber scho bald noch im Diokletian sinere Abdankig zsämmebroche.
Reformierte Kirche Auenstein
Di reformiert Chile vo Gauestei isch di reformiert Dorfchile von de aargauische Gmeind Gauestei in de Schwiiz. Im Johr 1302 isch si zum erschte Mol in ere Urkund erwähnt worde.
Gschicht
De hütig Chilebou isch in gotischem und spotgotischem Stil und uf de Fundament von ere romanische Chile bout worde. Si isch nach de erschte Erwähnig vom 1302 immer wider veränderet worde, so zum Bischpil im 15. Johrhundert durch de aaboute Chorruum oder in de Mitti vom 17. Johrhundert, wo me s Chilleschiff erwiteret het. Immer wider isch d Chile renoviert worde. Dokumentiert sind Renovatione in de Johr 1572/73, 1893 (usse), 1943 (usse), 1951/52 (inne), 1966 (usse) und 2004 (inne) und im 1984 het d Chilegmeind de Chileturm laa saniere.
Usstattig
Im Chor vo de Chile het's Wappeschiibe, wo in de Ziit um 1500 hergschtellt worde sind. Di Schibe ghöre im Kanton Aargau. D Wappeschiibe, wo im Schiff vo de Chile sind, sind dütlich jünger. Zwei sind us de Ziit vo de Erwiterig vo de Chile ums Johr 1652 und eine us em 1952. Letschteri het de Aargauer Künstler Felix Hoffmann gschaffe. Alli drü Schibe ghöre de Chilegmeind. Sit em August 1966 hanged vier in f, a, c″ und d″ gschtimmti Glocke im Turm. D Orgel, wo vo de Firma Metzler Orgelbau errichtet worde-n-isch, isch us em Johr 2008.
Maria Aebersold
D Maria Aebersold (* 6. Novämber 1908 z Baasel; † 16. Januar 1982 z Baasel) isch e Baasler Autorin und Mundartdichtere gsi.
Biografii
D Maria isch 1908 as d Dochder vom Blattmachermäister Johann Friedrich Hufschmid und dr Marie geb. Hagmann z Baasel uf d Wält khoo. Si isch z Baasel uf d Schuel und het z Leiden an dr Uniwersidäät studiert. 1929 het si dr Missionäär Walter Aebersold ghürootet und zämme häi si drei Kinder ghaa. Zää Joor lang het d Familie z Indonesie gläbt, denn si si zrug in d Schwiz uf Binnige ko woone.
D Aebersold het humorvolli Gschichte verfasst, zum Däil uf Baaseldytsch und vilmol mit Bezug uf Baasel oder über iiri Ufenthalt im Usland. Au Kindergschichte het si gschriibe. Si het altsangiresischi Gschichtli gsammlet und übersetzt. Si isch au Organistin gsi, het für Zitige gschriibe bim Radio gschafft und isch Mitgliid vom Baasler Schriftstellerveräin gsi.
Scudilo
De Scudilo (lat. Scudilo; ; alem. *Skudilo „Chliine Schütz“) isch en alemannische Chrieger gsii, wo im Joor 354 as rector scutariorum im römische Heer vom Kaiser Constantius II. dient het und recht hööch agsee gsi isch. Er isch verdöchtig worde, as er zäme mitem Agilo und em Latinus de alemannischi König Vadomari voremene römische Öberfall gwarnt hebi.
Ane 354 isch de Chaiser Constantius II. miteme Heer vo Mailand uss an Rhii zoge und het wöle bi Augusta Raurica de Fluss öberschritte. Doch d Alemane hend chöne verhindere, as d Römer e Brugg baut hend. Drufabe hend ortschundigi Füerer a de Römer e Furt zaigt, aber au do isches a de Römer nöd glunge öber d Rhii is Piet vom Vadomari und sim Brüeder Gundomad zfale. D Alemane hend drufabe, ageblich wel Priester oder Vorzaiche vonere Schlacht abgroote hebid, mit de Römer e Fridesvertraag uusghandlet.
Noch moderne Historiker chönnt de Verdoocht eener useme gwüsse Misstraue gegenöber de germanische Bifelshaber entstande sii, villmee saiet die as Underhändler zu zu Alemane gschickt wore, um e Fride z mache, wa denn au gschee isch.
Oxford
Oxford [] isch d Hauptstadt vo dr Groofschaft Oxfordshire z Ängland, Groossbritannie. D Stadt lit an dr Themse und am Cherwell 90 km nordwestlig vo London. Si het mee as 154'000 Iiwooner und isch dr Sitz vo dr alte und berüemte Universidäät Oxford und dr Oxford Brookes University.
Oxford isch bekannt as d „city of dreaming spires“, e Begriff, wo dr Matthew Arnold wäge dr harmonische Archidekduur vo de Gebäid vo dr Universidäät brägt het. Nid wie iiri groossi Rivaalin Cambridge isch Oxford au en Industriistadt.
Psitticher und Sterner
D Psitticher und d Stärner si zwäi Aadelsgsellschafte in dr Stadt Basel im 13. und 14. Joorhundert gsi. Iiri Nääme häi sich vo iire Wabbe abgläitet: D Psitticher häi e grüene Babbegäi (Psittich) uf wissem Grund ghaa, d Stärner e wisse Stärn uf rootem Grund. Die Gsellschafte si im Lauf vom 13. Joorhundert entstande vor em Hindergrund vo de Inträssekomflikt zwüschen em stedtische und em ländlige Aadel. Zu de Psitticher het vor allem dr stedtisch Dienstaadel ghöört, zu de Stärner dr Landaadel. Dr Graabe zwüsche de bäide Grubbe het sich verdieft, wo si im Strit zwüsche de Staufer und dr Kurie im 13. Joorhundert und denn in dr Fehde zwüschen em Basler Bischof Heinrich vo Nöijeburg und em Groof Rudolf vo Habsburg in de 1270er Joor Bardei ergriffe häi, und wo d Stärner, wo dr Groof understützt häi, schliesslig us dr Stadt verbannt worde si. Wo d Habsburger zur Königsdünastii ufgstiige si, het sich die politischi Usrichdig vo de bäide Parteie gänderet. Im Lauf vom spoote 13. Joorhundert si d Underschiid zwüschene immer chliiner worde und schliesslig si si us dr Basler Politik verschwunde.
Wie d Gsellschafte entstande si und wär wo drzueghöört het
Im 11. und 12. Joorhundert het sich s Bistum Basel zum ene wichdige Territorialfürstedum am Oberrhii entwigglet und us de Dienstmanne und Ministeriale vom Bischof, wo ursprünglig unfrei gsi si, isch e stedtischi Ridderschaft worde. Si häi im Allgemäine wichdigi Böste am Hoof und in dr Verwaltig ghaa, wie Schänk, Truchsess oder Schulthäiss, und immer mee häi si au Lääche vom Bischof überschoo wie zum Bischbil Burge in dr Umgääbig vo Basel. Dr stedtischi Dienstaadel vom Bischof het sich immer mee uf em Land niidergloo. Gliichzitig si aber au immer mee Aadligi us dr Umgääbig in d Stadt cho und häi dört Böstli am Basler Hoof welle. So het sich dr Stadtaadel in dr Inträssesfeere vom Landaadel bräit gmacht und umkeert. Dorum het s schnäll emol Strit gee, wär am Basler Hoof s Sääge wurd haa. Um s Joor 1265 ume häi sich dorum zwäi Parteie bildet, dr Stadtaadel het zu de Psitticher ghöört und dr Landaadel zu de Stärner. Wie s dr Chronist Matthias vo Nöijeburg verzellt, si bi de Stärner under anderem d Heere vo Eptige gsi, d Vitztum, die vo Uffheim, d Kraft, d Reich, d Pfaff, d Ramstäi, d Nöijestäi, d Matzerell und d Frick, wääred d Schaler, Münch (mänggisch au Mönch), Zu Rhein, Marschalk und Kammerer zu de Psitticher ghöört häi. Die füerende Familie sige d Schaler und d Münch bi de Psitticher gsi und die vo Eptige bi de Stärner.
Näbe dr Basler Ridderschaft häi sich au die hoochaadlige Familie us dr Umgääbig de bäide Aadelsgsellschafte aagschlosse oder sin ene wenigstens nooch gstande. Dr Matthias vo Nöijeburg het d Groofe vo Nöijeburg, d Markgroofe vo Hachbärg und die Eedelfreije vo Röttele uf dr Site vo de Psitticher gsee, d Habsburger, dr Heinrich vo Baadewiiler us dr Familie vo de Groofe vo Freiburg und d Groofe vo Pfirt bi de Stärner. Die modärni Forschig isch aber nid sicher, öb d Groofe vo Pfirt wirklig d Stärner understützt häi. Wil si eender gege d Habsburger gsi si, und au wil si nooch zum Bischof gstande si, isch s woorschiinlig, ass d Pfirt mit de Psitticher sümpatisiert häi.
Au dr Komflikt zwüsche deene, wo d Staufer understützt häi und deene, wo eender hoochchirchlig-päpstlig gsi si, het d Familie drennt. D Psitticher Gschlächter, die vo Röttele und die vo Nöijeburg, si eender babstdröi gsi, wäärend d Habsburger, wo zu de Stärner zelt häi, Aahänger vo de Staufer gsi si. Drzue isch cho, ass dr Babbegäi/Psittich denn au e Sümbool für d Jungfrau Maria gsi isch, d Schutzpatronin vom Basler Münster.
Woorschiinlig häi bi de Durnier d Stärner und d Psitticher gegenander kämpft und möögligerwiis het s au Feede zwüschene gee ; dr Matthias vo Nöijeburg verzellt au, ass d Gsellschafte wägen eme Händel bim ene Durnier gründet worde sige:
D Psitticher häi im Huus „zur Mugge“ iiri Drinkstuube gha, wo si Versammlige und Durnier abghalte und Fest gfiirt häi, wo si aber au ghändlet und gschleeglet häi. E Drinkstuube vo de Stärner kennt mä bis hüt nid, aber es isch woorschiinlig ass si äini ghaa häi. E mööglige Ort wer s Huus „zum Süfze“ gsi. Im Strit um en Iifluss in dr Stadt häi d Psitticher gwunne: Bis zur Middi vom 13. Joorhundert si d Böste vom Vogt und vom Schulthäiss vor allem in iire Händ gsi, und in de siibe Joor vor 1274 häi si au immer dr Bürgermäister gstellt. Zum ene Höhepunkt in dr Usenandersetzig isch s in de 1270er Joor im Zuug von ere Feede zwüschen em Basler Bischof Heinrich vo Nöijeburg und em Groof Rudolf vo Habsburg choo.
D Feede zwüschen em Rudolf vo Habsburg und em Basler Bischof
Dr Basler Bischof Berthold vo Pfirt het in de 1250er Joor d Kontrolle über Briisach und Rhiifälde überchoo: Briisach het 1250 si Oberheerschaft anerkennt, Rhiifälde, wo de Staufer ghöört het, het er 1252 vom Babst Innozenz IV. überchoo. Öbbe zu deere Zit het aber woorschiinlig dr Köönig Konrad IV. Briisach und anderi Gebiet an dr Rudolf vo Habsburg verpfändet und im möögligerwiis au Rhiifälde versproche. Es gseet us, wie wenn noch em Dood vom Konrad im Joor 1254 dr Rudolf und dr Berthold Friide gmacht häi und sich vorlöifig nüm um die bäide Stedt gstritte häi.
In de 1260er Joor isch aber dr Händel zwüschen em Rudolf und em Basler Stift, wo jetz vom Heinrich vo Nöijeburg gläitet worden isch, no äinisch usbroche, und vo 1268 aa het en offeni Feede gherrscht zwüschen em Rudolf und em Heinrich. Au die bäide Basler Aadelsfrakzioone häi mitgmacht. D Psitticher häi dr Basler Bischof understützt, d Heere vom Stärn dr Rudolf vo Habsburg. D Psitticher häi z Basel d Macht übernoo und d Stärner 1271 us dr Stadt verdriibe. Im Lauf vo dr Feede het s Raub- und Erooberigszüüg gee. Dr Rudolf vo Habsburg het 1272 d Burg Diefestäi iignoo und und zerstöört und meereri Dörfer und Chlöster und dr Bischof het s Gliiche mit Dörfer und Chlöster vom Rudolf gmacht, und am Silversterdaag het dr Rudolf au d Burg Weer erooberet, wo dr Heinrich vo Nöijeburg erst in däm Joor wider het lo ufbaue. Im Juli 1273 isch dr Rudolf mit sinere Armee, wo au Stärner drbii gsi si, vor d Stadt Basel zooge und het aagfange si belaagere. Dr Basler Bürgermäister us dr Psitticherfamilie Marschalk het en mit ere Hampfle vo Lüt aagriffe und isch drbii umchoo. Das isch eso öbbe zwäi Möönet lang gange, bis dr Rudolf im Septämber vom Friedrich vo Nürnbärg ghöört het, ass er zum Köönig gweelt worde sig. Dr Rudolf und dr Heinrich häi e Waffestillstand abgschlosse, und d Heere vom Stärn häi denn wider zrugg in d Stadt döffe.
D Versöönig
Wo dr Rudolf Köönig worden isch, het er sini Aahänger us dr Stärnerpartei beloont: Dr Gottfried vo Brattele, wo mit de Eptiger verwandt gsi isch, het er zum Statthalter vo dr Basler Riichsvogtei gmacht und dr Matthias vo Eptige isch dr Bürgermäister vo Basel worde. Es isch im Rudolf glunge, die findlige Psitticher mit sich z versööne, won er entfärnteri Verwandti mit Aaghöörige vo de Schaler und Münch verhürootet het. Es schiint ass dr Rudolf au mit de Heere vo Röttele Friide gmacht het. 1285 het er de Bürger vom Chläibasel mee Briwilegie gee, usser deene, wo Underdaane vo de Habsburger oder de Röttler gsi si. Am Aafang vom 14. Joorhundert het im Rudolf si Soon Albrächt dr Otto vo Röttele zum Burggroof vo Rhiifälde und zum Riichsvogt über Basel gmacht.
S Resultaat vo deere Politik isch gsi, ass dr Basler Aadel zwar immer no in Psitticher und Stärner ufdäilt gsi isch, aber d Aafüerer vo bäide Gsellschafte Aahänger vo de Habsburger worde si. D Komflikt häi eso iire politisch Charakter verloore; aber uf dr brivaate Eebeni si si immer no witer gange, sodass dr Rudolf 1286 e Stadtfriide z Basel verkündet het und alli, wo dä wurde verletze, mit ere Stroof bedroot het. Im gliiche Joor isch dr Peter I. Reich, e Mitgliid von ere Stärnerfamilie, Bischof vo Basel worde. Er het d Versöönig witerdriibe und het festgläit, ass sich d Stärner und d Psitticher im Boste vom Bürgermäister und vom Oberzumftmäister sötte abwäggsle und au dass dr Root vo dr Stadt immer je zur Helfti mit Psitticher und Stärner sött bsetzt wärde. Denn het s meereri Hüroote zwüsche de bäide Parteie gee, sodass dr Geegesatz ändgültig verschwunde isch und am Aafang vom 14. Joorhundert nüm existiert het. Mä het aber mit em Bostewäggsel witergmacht und so het dä die bäide Aadelsgsellschafte überläbt, wo gschuld gsi si ass män en het müesse iifüere. Es isch aber mööglig, ass es au spööter no Strit gee het, wo iire Ursprung in de alte Geegesätz ghaa häi.
In politischer Hiisicht het aber dr alti Geegesatz käi Rolle me gspiilt. Es het zwar bald wider nöiji Komflikt gee, wo zum Basler Bischofstriit vo 1309 bis 1311 gfüert häi; d Psitticher und d Stärner si aber do nüme Gegner gsi, sondern si mäistens zämme uf dr Site vo de Habsburger gstande. Drfür häi sich d Münch und d Schaler noch em Mord am Albrächt I. bi dr Basler Bevölkerig umbeliebt gmacht und dr Bischof Otto vo Grandson het sich zum Aafüerer vom Volk gmacht. Dr Pööbel het dr Stammsitz vo de Münch uf em Petersbärg aagriffe und die si alli gflüchdet. Wo sich d Gäister wider e chli beruigt gha häi, het dr Root d Münch und d Schaler us dr Stadt verbannt und si häi vierzää Joor lang nid zrugg chönne.
D Psitticher und d Stärner in dr zitgenössische Dichdig
Dr Geegesatz zwüsche de bäide Parteije het sich au in dr Kultuur zäigt. So chunnt dr Minnesänger Konrad vo Würzburg mee as äinisch im Zämmehang mit de Psitticher vor. Dr Konrad het z Basel e Huus ghaa, im bischöflige Bezirk und in dr Noochberschaft zu de Doomheere und bischöflige Beamte. Mä wäiss aber nid sicher, öb dr Konrad au e Boste am bischöflige Hoof ghaa het. Bin ere Festversammlig im Joor 1266, wo vo de Schaler und de Münch, also de Aafüerer vo de Psitticher, organisiert worden isch, het er woorschinlig si Riimbaargschicht „Der Welt Lohn“ as Wärbig für e Chrüzzuug deklamiert. Aaghöörigi vo Psitticherfamilie häi em au Ufdrääg gee für zwäi witeri Dichdige: Für e Peter Schaler het er „Partonopier und Meliur“ dichdet, und für e Doomheer Lüthold vo Röttele het er „Silvester“ verfasst. Vor allem dr „Silvester“ wird hüte vor em Hindergrund vo de Usenandersetzige in und um Basel interpretiert: Möögligerwiis het d Gschicht vom Lääbe vom Babst Silvester en ideali Zämmenarbet zwüsche dr wältlige und dr gäistlige Macht sölle zäige und si de Komflikt zwüschen em Bischof und em Rudolf vo Habsburg gegenüberstelle.
In „Die goldene Schmiede“ erwäänt dr Konrad usserdäm e grüene Sittich uf wissem Grund as Mariesümbool. Die gliichi Sümbolik brucht er au in sim nit volländete Romaan „Der Trojanerkrieg“, won er in de Värs 33505-33507 daarstellt, wie sich dr Perseus wien „e wilde siticus“ in d Schlacht stürzt. Au daas wird däilwiis as en Aaschbiilig uf d Basler Psitticher aagluegt, und au d Daarstellig vo dr Belaagerig vo Troja isch möögligerwiis vom Rudolf vo Habsburg sinere Belaagerig vo Basel inspiriert gsi.
E Daarstellig vo de Psitticher und Stärner findet mä au im Codex Manesse in dr Miniatur zum Goesli vo Ehene, wo aber woorschiinlig nid idäntisch isch mit em Minnesänger mit em gliiche Naame. Es isch e Durnierszeene, wo uf dr äinte Site dr Goesli und iim gegenüber zwäi anderi Ritter zäigt si. Dr Goesli het uf em Helm as Schmuck e grüene Babbegäi im ene wisse „Näst“, wäärend uf de Umhäng vo sine Gegner wissligi Stärn uf rootem Grund z gsee si, also d Wabbe vo de Psitticher und vo de Stärner. S Überraschende an däm isch, ass d Heere vo Ehene bi Oberne (hüte Obernai) im Unterelsass dehäi gsi si und dass sich iir Wabbe e chli vo däm wo in dr Miniatur daargstellt isch, underschäidet. Es weer also dänkbar, ass nit dr Goesli sondern dr Mooler vo dr Miniatur e Beziejig zu Basel ghaa het.
Begattung
Dr Begriff Begattig (Kopulation, Kopula, Baarig) bezeichnet die gschlächtligi Vereinigung vom ene männlige und eme wiiblige Mensch oder Dier, wo zur Befruchdig und so zur Furtpflanzig cha füehre. Dr Begattig bim Mensch sait mä übligerwiis Gschlächtsverchehr (im ängere Sinn) oder Vaginalverchehr. In dr Dierzucht bezeichnet mä dä Vorgang as Decke.
Die männlige Spermie wärde ins Innere vom wiiblige Individuum brocht, wo si eini oder mehreri Eizälle befruchte. Dorum redet mä au nid vo Begattig, wenn d Befruchdig usserhalb vom Körper oder ohni gschlächtligi Vereinigung stattfindet, wie das z. B. bi vile Fisch oder bi dr künstlige Befruchdig bassiert. Zur Begattig chunnt s dur Instinkt, Sexualdriib und entsprächendi Uslöser (zum Bischbil: s Balzverhalte vom Pfau oder d Duftsignal von ere läufige Hündin).
Under Höchere Dier isch s Ufrite (au: Bespringe) vom Männli uf s Wiibli verbreitet, e baar Primate, Wal, und mänggi anderi Süügerarte kopuliere ventro-ventral, das heisst Buuch zu Buuch. Im Dierriich isch das Baarigsverhalte sälte und am hüfigste bi de Bonobo beobachdet worde meistens in Gfangeschaft und erst 2008 bi Flachlandgorilla in freier Wildbahn.
Apeiron
Apeiron isch ä philosophischä Begriff. Wörtlech übersetzt heisst s soviu wiä ds "Gränzälosä" oder ds "Unbestimmbarä".
Leo Feld
Dr Leo Feld (* 14. Februar 1869 z Augschburg, † 5. Sebdember 1924 z Florenz), ischt a deitsch-eschtreichischer Libreddischt, Ibrsetzer ond Schriftsteller gwäa.
Aus seim Leaba
Dr Leo Feld – späder hot’r sein Nachnama vorkirzt en Feld – ischt am 14. Februar 1869 z Augschburg uff d Welt komma. Em Alder vo sechs Johr ischt’r mit seine Eltra noch Wiin omzoga, was sei neia Hoimet worra ischt. En dera Stadt hot’r Philosophie studiirt ond 1892 sein Dokder gmacht. Scho als Student hot’r fir vorschiidene Wiiner Zeitschrifda feujetonischdische Ardikel vorfasst. Em Lauf dr Zeit hot’r Bekanntschaft gmacht mit de bekannde eschtreichische Schriftsteller Jakob Julius David ond Hermann Bahr. De selle hend em Leo Feld seine Begabonga erkannt ond drom dean Moo au gferdret. Fir sei erschts dramatischs Bihnawerk hot’r da renommirda Bauernfeld-(Litradur)-Preis kriagt. Om d Johrhondertwende rom hot sich dr Leo Feld a Zeitlang z Berlin uffghalda, wo-nr firs liderarische Kabaredd Überbrettl Beiträg vorfasst hot. De nägscht Stazioo en seim Leaba ischt Braunschweig worra, wo-nr sich als Dramaturg ond Reschisseer betädicht hot. Mit-em Schauspiiler Josef Kainz ischt’r freindschaftlich vorbonda gwäa.
Neaba seine dramadische Werk hot dr Leo Feld au etliche Biacher us-em Englischa ens Deitsche ibrsetzt, zom Beispiil Der Weihnachtsabend vom Charles Dickens. Mit dr Neientdeckong vo de Opra vom Alexander Zemlinsky ond vom Hans Gál en de 1970er Johr hot heitzodag au a greeßers Publikum wider d Meglichkeit, Werk vom Leo Feld uff de Bihna zo bewondra.
Familiäres
A Bruader vom Leo Feld isch dr Victor Hirschfeld gwäa. Dr sell ischt au Libreddischt worra ond hot ondrem Kinschlernama Victor Léon zo-ma Haufa sehr bekannde Operedda s Tekschtbuach vorfasst, z. B. zo Wiener Blut vom Johann Strauß (Sohn), Die lustige Witwe vom Franz Lehár ond Der fidele Bauer vom Leo Fall. Ond no hot dr Leo Feld au noh a Schwester ghet, d Eugenie Hirschfeld, wo a berihmda Pädagogin gwäa ischt.
Friedrich Schneeberger
Der Friedrich Schneeberger (* 25. Februar 1843 z Schore bi Langethal; † 21. Mai 1906 z Biel) isch e Schwiizer Gsangslehrer, Musigverleger und Komponist gsi.
Läbe
Der Friedrich Schneeberger isch z Schore bi Langethal im Kanton Bärn ufgwachse. Nach ere Lehr z Langethal het er s Lehrerseminar z Münchebuechsee bsuecht. Är het as Lehrer z Wynige afo schaffe, denn as Gsangslehrer z Aarbärg, währenddäm är sich sälber no im Gsang bim Gustav Weber witerbildet het. Vo 1872 bis 1899 isch er Gsanglehrer am Progymnasium z Biel gsi, nochär het er in dere Stadt es Musiggschäft und en Musigverlag gründet.
Wärch
Der Schneeberger het öppe 300 Chorwärk komponiert. Sis wohrschinlech bekanntischte Wärch isch s Lied Der letzte Postillon vom Gotthard vo 1882, e Vertonig vomene Gedicht vom Arnold Lang. I der Schwizerische Nationalbibliothek si 32 Titel vo ihm erfasst.
Avatar – Aufbruch nach Pandora
Avatar isch mit Gsamtyynahme vu zur Zyt (18. April 2010) 2,717 Milliarde US-Dollar dr wältwyt finanziäll erfolgryychscht Film (Inflation un relative Rendit nit berucksichtigt). Är isch dodermit dr erscht Film iberhaupt, wu d 2-Milliarde-Dollar-Marke broche het.
Prolog
Im Johr 2154 sin d Raustoffvorchuu uf dr Äärd ufbruucht. D Mänsche hän aagfange, in dr Wyte vum All no Alternative z sueche. Am wichtigschte doderbyy isch dr Konzärn Resources Development Administration (churz RDA), e Ruumfahrt-Konsortium, wu uf Pandora e Bärgwärch-Mine bedrybt, eme äärdähnlige Mond zum fiktive Planet Polyphemus im Stärnsyschtem Alpha Centauri. Dr Abböu vum gährte Raustoff Unobtanium isch schwirig trotz ere aagschlossene Militerbasis, wel Pandora het e Atmosphäre, wu fir Mänsche giftig isch, un derzue isch Pandora dr Läbesruum vu dr Na’vi, ere intelligänte mänscheähnligi Spezies.
Projäkt Avatar
Fir d Kontaktufnahm zue däre Spezies, wu fascht dopplet so groß sin wie Mänsche un im Yychlang mit dr Natur läbt, isch vum RDA-Konzärn s Projäkt AVTR („Avatar“) in s Läbe gruefe wore. In däm Programm wäre chinschtligi Wäse gschaffe, di sognännte Avatar, Chimäre us dr DNA vu Mänsche un vu dr Na’vi. Die Avatar hän fascht s glyych Uussäh wie d Uryywohner, im Gegesatz zue dr Na’vi hän si aber an jedere Hand fimf Finger statt vier un an dr Fieß fimf Zäche statt vier. Jede Avatar wird dur e Gedankeverbindig vun eme bstimmte Mänsch gstyyrt. Mit dr Integration vu däne Avatar in d Gmeinschaft vu dr Na’vi wän d Mänsche fir ihri Zwäck Yyfluss uf d Yygeborene gwinne. D Leiteri vu däm Projäkt isch d Wisseschaftleri Dr. Grace Augustine, wu im Gegesatz zum RDA-Konzärn nit kei Profit-Inträsse het. Vum harmonische Glyychgwicht vum Läbe un dr Bewohner uf Pandora fasziniert, z. B. vu dr neuronale Vernetzig vu allne Baim, isch si dr Na’vi mit ihrem ganze Mitarbeiterstab fryyndli gsinnt. Syt aber e erschte „Missionierigsversuch“ (Böu vu Schuele, z Verfiegig stelle vun ere medizinische Uusrischtig usw.) schyyns fählgschlaa isch, will dr Konzärn syyni Inträsse au uf militerischi Wyys dursetze. Des fiert zue Spannige zwische Dr. Augustine un em Mineleiter Parker Selfridge.
Jake Sully
Dr friejer US-Marine Jake Sully, wu syt eme Champfyysatz ab dr Huft glähmt isch, wird churzfrischtig no Pandora gschickt, go am Avatar-Programm deilneh. Är wird as „Notersatz“ yygsetzt fir syy churz dervor gstorbene eineijige Zwilligsbrueder, wel die Avatar zimli dyyr sin un si genetisch uf ei Mänsch abgstimmt sin, dr Jack Sully cha sällewääg dr Avatar vu syym Brueder styyre. Wel är kei Erfahrig uf däm Gebiet het, kei wisseschaftligi Uusbildig un nit emol d Sproch vu dr Na’vi cha, zeigt d Dr. Augustine am Aafang dytli ihre Missdröue ihm gegeniber. Fir dr querschnittsglähmt Sully sälber stoht dergege im Vordergrund, ass er mit däre Mission gnue Gäld will verdiene go ne Wirbelsyyleoperation finanziere, ass er wider cha laufe. Wäge däm willigt er schließli au yy, em Militer syyni gwunnene Chänntnis z Verfiegig z stelle. As Belohnig derfir verspricht em dr Colonel Miles Quaritch, dr Leiter vum militerische Sicherheitsdienscht, di vollständig Widerhärstellig vu syyre fysische Gsundheit mit Hilf vun ere Operation.
Bi dr Na’vi
Uf dr erschte Expedition in syym Avatar wird dr Jake Sully vu dr Gruppe drännt un im dichte Dschungel vu Raubdierer aagriffe. D Neytiri, d Dochter vum Na’vi-Haiptling Eytukan, rettet em Jake s Läbe trotz ass si Missdröue ihm gegeniber het. Noch eme Zeiche dur d Some vum heilige Baum (Waldgeischter oder Atokirina) bringt si ihn nit um, sundern fiert e zue ihrem Stamm, dr Omaticaya, wu in eme iber 200 Meter hoche Baum läbe. Dur d Kontakt zue dr Mänsche us dr letschte Johre chenne d Neytiri un e baar andrei Mitglider vum Clan d Mänschesproch. Di spirituäll Fiereri vum Clan, d Mo’at, d Mueter vu dr Neytiri, wyyst ihri Dochter aa, dr Jake d Läbeswyys, d Kultur un d Na’vi-Sproch z lehre, ass si dur ihn au d Mänsche chänne besser chännelehre. Mit em Zuegang zue dr Na’vi styyrt dr Jake jetz syy Avatar us em Labor fascht rund um d Uhr un gwinnt eso mit dr Zyt d Anerchännung vu syyne wisseschaftlige Kollege. Dernäbe liferet er dr Seldner vum Konzärn wichtigi Informatione. D Dr. Augustine stoht allne militerische Absichte skeptisch gegeniber, si versuecht des z unterbinde, indäm si s Team mit eme Hubschruuber in e mobiles Labor verleit färnab vum Stitzpunkt in dr sognännte Halleluja-Bärg. D Steryyfliss, d Fluxwirbel, wu dert ufdrätte, sin eso stark, ass tächnischi Gerät dert zimli beyydrächtigt sin un d Navigationsgerät vum Hubschruuber in däre Region nit chenne brucht wäre. Des het dr Vordeil, ass au di militerische Einheite schwiriger zue ihne chenne chuu.
Assenoncourt
Assenoncourt (Patois Assnonco, ditsch Essesdorf, 1940–44 Hesselsdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Avatar – Aufbruch nach Pandora
Bi dr Na’vi
Dr Jake gwinnt mit dr Zyt s Verdröue vu dr Na’vi. Dur des chenne au di andere Wisseschaftler, z. B. d Dr. Augustine, wider Kontakt mit däm Naturvolk ufneh. Au d Mineleitig versuecht dr Yyfluss vum Jake fir ihri Zwäck z nutze. Är soll d Omaticaya iberzyyge, ihre Läbesbaum z verloo, wel unter däm Baum s grescht Vorchuu vum Unobtanium gfunde woren isch. Wel dr Jake sich allmeh mit dr Na’vi idäntifiziert un au Liebi ufchunnt zwische ihm un dr Neytiri, isch er allmeh in eme Zwispalt.
Assenoncourt
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Avatar – Aufbruch nach Pandora
Bi dr Na’vi
Dr Jake Sully schafft s, trotz em Missdröue vu vile Na’vi, sich in s Volk z integriere. Wun ere vu dr Omaticaya in dr Stamm ufgnuu isch, zeigt er syyni Liebi zue dr Neytiri uf ere gmeinsame Wanderig, au d Neytiri het sich in ihn verliebt un si verbinde sich mitendander uf ebig.
Assenoncourt
Geogràfi
Assenoncourt lijt sìdeschtlich vum Linderweiher (Étang de Lindre) un rund 20 Kilometer weschtlich vun Sarrebourg uf re Heche zwìsche 210 un 253 m ìwer em Meeresspiejel. Dr Bànn ìsch Deil vum Regionàle Nàtürpàrk Lothringe. Züe dr Gmein ghert àui dr Ortsdeil Viller (dt. Weiler).
Avatar – Aufbruch nach Pandora
Dr Aagriff
No ihre Nacht wäre d Neytiri un dr Jake Augezyyg, wie Bulldozer ein vu dr heilige Ort vu dr Na’vi (Baum vu dr Stimme) zerstere. Dr Jake will si ufhalte un macht d Orientierigskamera vu eire Maschiin kaputt. Dr Colonel Quaritch macht e uus uf dr Ufnahme vu däre Kamera, d Situation eskaliert. S Militer ibernimmt s Labor, unterbricht alli Schnittstelle zue dr Avatar un transportiert dr Sully un d Wisseschaftler wider zum Stitzpunkt zruck. Au wel dr Jake yygstoht, ass d Omaticaya ihre Läbesbaum nie deete frejwillig ufgee, drängt d Mineleitig jetz uf s Yygryffe vum Militer. Dr Selfridge gwehrt em Sully un dr Dr. Augustine e letscht Mol d Verbindig zue ihre Avatar fir e letschti Glägeheit, e chriegerische Ussenandersetzig zwische dr Na’vi un dr Mänsche doch no abzwände. Wu dr Jake derno d Omaticaya iber syyni urspringlige Absichte informiert un vu syynere innere Umchehr verzellt, wäre di bode vu dr Na’vi as Verreter gfange gnuu. Hilflos mien si mit aaluege, wie sich vor em Läbesbaum e militerischi Luftflotte unter em Oberbefähl vum Quaritch formiert. Dr uuglyych Champf zwische dr mit Pfyyl un Bode bewaffnete Na’vi un dr Mänsche hert uf mit dr Zersterig vum Heimetbaum un em Dod vum Haiptling Eytukan.
Assenoncourt
Gschìcht
Ìm Johr 1766 ìsch s Dorf züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Avatar – Aufbruch nach Pandora
Dr Aagriff
Derwylscht d Omaticaya noch em Verluscht vu ihre Heimet zue ihrem heiligschte Ort, em Baum vu dr Seele, flichte, wäre dr Jake un d Dr. Augustine wider vu ihre Avatar drännt un mit andere Mitarbeiter inhaftiert. Ihne glingt aber d Flucht un d Ruckchehr zue ihrem mobile Labor in d Bärg vu Pandora, wel si vu dr Champfpiloti Trudy befrejt wäre. Si transportiere s Labor au in d Nechi vum Baum vu dr Seele, ass si vor dr Ortigsgret vum Militer sicher sin, wel dert d Fluxwirbel am sterkschte sin. Jetz cha dr Jake syy Avatar uugstert styyre. Är zehmt dr Toruk (Dr letscht Schatte), s gfehrligscht Flugwäse vu Pandora un gwinnt eso s Verdröue vu dr Na’vi zruck. Är schafft s di verschidene Stämm vu dr Na’vi zum Champf gege d „Hiimelsmänsche“ z eine, wel si in ihm dr Nofolger vum mythische Aafierer Toruk-Makto (Ryter vum letschte Schatte) sähne. D Dr. Augustine stirbt derwylscht an ere schwäre Schussverletzig, wu si iberchhu het bim Uusbruch.
Assenoncourt
Verwàltung
vun Assenoncourt ìsch. Assenoncourt ghert zem Kommünàlverbànd.
Avatar – Aufbruch nach Pandora
Dr Aagriff
Em Militer blyybe d Vorbereitige vu dr Na’vi nit verborge un s rischtet sich zum e preväntive Gegeschlag. Ziil vu däre Aktion isch dr Baum vu dr Seele, mit dr Zersterig vu sällem will dr Quaritch dr Widerstand vu dr Yygeborene ändgiltig bräche. Dr Jake, wu heimlig informiert woren isch iber dää Blan dur e Wisseschaftler, wu uf dr Militerbasis zruckbliben isch, bittet d Gottheit Eywa um Hilf, d Personifizierig vu dr neuronal vernetzte Läbeswölt vu Pandora, wu vu dr Na’vi verehrt wird. Är wird aber vu dr Neytiri ufgchlärt, ass Eywa allem neutral gegeniber stoht un s Läbe im Glyychgwicht haltet. Wu d Mänsche aagryffe, chenne d Na’vi dur ihri Chänntnis vu dr Naturbedingige un dr tächnische Brobläm wu dur dr Fluxwirbel verursacht wird, s Militer mit eme Aagriff iberrasche, bal gwinne aber d Druppe vu dr RDA no zahlryyche Verluscht uf bode Syte d Oberhand.
D Rettig
Wu d Na’vi schyns bsigt sin, gryft uf em Bode un au us dr Luft e großi Zahl vu Dschungeldier in dr Champf yy, d Schlacht wird eso zue Gunschte vu dr Yyheimische entschide. Eywa het uf d Bitte ghert, wu dr Jake am Baum vu dr Seele gsait gha het.
Dr Quaritch schafft s aber churz vor dr Explosion vum Dragon Assault-Schiff in eme Champfroboter uusezgumpe.
Im Verlauf vum dramatische Ändchampf entdeckt dr Colonel dr Laborcontainer vum Forschigsteam, wu dr Jake Sully mit syym Avatar din verbunden isch, un gryft jetz dää Container aa. Dur e yygschlage Fänschter stremt di giftig Luft vu Pandora in s Inner, un dr Sully verliert all wider d Verbindig zue syym Avatar. Gschwecht dur dr Yyfluss vu dr giftige Atmosdäre chaan er as Avatar nimmi chämpfe un isch dodermit em Colonel hilflos uusgliferet. In däm Momänt, wu dr Quaritch dr Avatar vum Sully will umbringe, erschynt d Neytiri un verschießt dr Colonel mit zwe Pfyyl.
Wu si siht, ass dr Avatar di geischtig Verbindig verlore het, findet si dr bewusstlos Jake Sully, wu si jetz s erscht Mol as Mänsch siht. Sie druckt em e Suurstofflarve uf s Gsicht un rettet em halb verstickte Sully eso s Läbe.
Wu d Strytmacht vu dr RDA jetz bsigt isch, wäre d Mänsche zwunge, Pandora z verloo. Blyybe derfe nume diejenige, wu scho dervor fryndlig gsi sin zue dr Na’vi. S Bewusstsyy vum Jake Sully wird schließli in ere Zeremonii vu dr Omaticaya am Baum vu dr Seele duurhaft in dr Lyyb vu syym Avatar transferiert.
Trilogii
Im Juni 2006 het dr James Cameron aagchindet, ass er Avatar gärn as Trilogii wett uusebringe, wänn dr erscht Deil erfolgryych isch. Noch em große Erfolg vum Film het dr Cameron Mitti Dezämber verchindet, ass er ab jetz an ere Trilogii wyterschaffe duet. D Dräibiecher seje nonig gschribe, aber e konkreti Vorstellig vu dr Handlig heb er scho.
Prässe
Konservativi Chreis in dr USA hän wäg dr Handlig negativi Kritike gschribe, zem Byschpel het dr John Podhoretz im bolitische Wuchemagazin The Weekly Standard: „‚Avatar‘ gehört zu den dümmsten Filmen, die ich je gesehen habe, er zeigt brutale US-Militärs im Kampf gegen edle Wilde – eine Konstellation wie in vielen Indianerfilmen.“ James Cameron habe „einen tiefen Antiamerikanismus, weil er die Zuschauer die Niederlage amerikanischer Soldaten herbeisehnen lasse.“
E entgegegsetzti Bewärtig nimmt di linksliberal US-amerikanisch Publizischti Naomi Wolf vor: ''„Gibt es bei Nationen psychologische Prozesse im Freudschen Sinne – wie z. B. kollektive Egos, die verletzt werden, und verdrängte Schuldgefühle –, ganz so, wie das bei Menschen der Fall ist? Ich glaube ja. Mehr noch: Oft spiegelt die 'irrationale Traumarbeit' einer Nation ihren tatsächlichen Zustand wahrheitsgetreuer wider als ihr 'Ich' – ihre offiziellen Verkündigungen oder diplomatischen Erklärungen. (...) Statt klassischer Bilder der US-Kavallerie, die sich mutig auf die Wilden wirft, oder anständiger amerikanischer Landser, die tapfer Nazinester ausheben, werfen hier gelangweilte Technokraten im Schutze unzähliger Schichten von Technologie Brandbomben auf grüne Täler und schlachten so unterschiedslos feindliche Krieger und wehrlose Frauen und Babys ab, während sie an ihrem Kaffee nippen. (...) Ironischerweise dürfte dieser Hollywood-Film mehr dazu beitragen, das verdrängte Wissen der Amerikaner über die Seichtigkeit ihrer nationalen Mythologie zu exhumieren als alle Leitartikel, College-Kurse oder selbst Proteste außerhalb der amerikanischen Grenzen.“''
Uuszeichnige
vergee am 17.02.2010 Zwo wyteri Nominierige (Beschti Filmmusik un Beschts Filmlied)
Dr Film isch aafangs Februar 2010 fir nyyn Oscar nominiert wore:
Helico
Es isch aznee, dass die Gschicht, wo de Plinuis de Älteri verzellt (Naturalis historia XII,5), kan historische Hindergrund het und zu de Fable z rechne isch. Öb er die erfunde het, oder vomene Gallier erfaare het, isch allerdings unbikannt.
Avatar – Aufbruch nach Pandora
Uuszeichnige
Dr Film het bi dr Critics' Choice Awards 2010 in däne Kategorie gwunne: Derzue isch er in dr Kategorie Beschti Reschii, Beschts Makeup un Beschte Film nominiert wore.
Di amerikanisch Produzäntegilde (Producers Guild of America) het Avatar im Jänner 2010 nominiert fir dr Bryys vu ihre Vereinigung. ür den Preis ihrer Vereinigung im Januar 2010.
Strictly Physical (Lied)
"Strictly Physical" esch es Dance-Pop-Lied vom dütsche Pop-Trio Monrose. De Song esch gschrebe worde vom Christian Ballard, Tim Hawes, Pete Kirtley, Obie Mhondera ond em Andrew Murray ond esch co-produziert worde vom Produktions-Team Jiant ond Snowflakers förs zwöite, glichnamige Albom Strictly Physical. Das Lied esch am 14. September veröffentlecht worde.
Musigvideo
S Musigvideo för "Strictly Physical" esch gleitet worde vom Oliver Sommer ond esch zwöschem 27. Ouguscht ond em 29. Ouguscht ufgnoh worde. D Videopremiere zum Lied esch am 12. September uf de offizielle Hompepage vo de Monrose. Ei Tag spöter hets bim dütsche Musig-Sänder VIVA ide Sändig VIVA live! Premiere gha. Am Afang vom Video gseht mer d Bahar Kızıl voremene Spiegu, d Senne Guemmour, wo ufmene Bett lyd ond d Mandy Capristo ufmene Stuehl wo vormene Fotograf poosid. D Girls gsähnd onzfred us metem Fotograf ond störmid hässig use ond lönd de Fotograf im Ruum. Nochhär gseht mer d Monrose in schwarz-wysse, männleche Chleider vormene Boxreng. Jetzt wächslid d Girls d Rolle ond wärdid zu Fotografinne met drüü Männer. Zwöschedöre wärdid Felmufnahme vo Monrose zeigt, wo sie in schwar-rote Latex-Outfit performid.
Promotion
Bi de Show Oriental Nights 2007 send d Monrose bim dütsche Fährnseh-Sänder Hamburg1 ufträtte. Osserdem hends en Uftrett bi de ProSebe-Show Schlag den Raab gha.
Chart Plazierige
S Lied het d Top Ten in Dütschland ond Pole erreicht. "Strictly Physical" esch in Pole de zwöiti ond no besseri Top Ten-Hit noch "Shame" worde. De Song esch jedoch nor 11 Woche ide Dütsche Single Charts verwylt.
Songlischte
Das send d Ufstellige vo "Strictly Physical":
Maxi CD
2-Track Single
Bukinobanten
D Bukinobante (lat. Bucinobantes) sind en germanische Stamm gsii, wo tailwiis zu de Alemane grechnet worde sind. Si hend nördlich am Rhii, zwüschet em Lahn und em Main gwont.
Im Joor 370 isch de Makrian König öber d Bukinobante gsii. Um en z vernichte, het de römischi Kaiser Valentinian I. mit de Burgunder, wo im Maintal gsesse sind, e Bündnis abgmacht. De Kaiser isch denn 372 is Gebiet vom Makrian igfale, well aber d Burgunder nöd uftaucht sind, het er sich wider zruggzoge. Öber d Bukinobante het er denn de Fraomari igsetzt. Well aber glii drufabe s Gebiet verwüestet worden isch, het er de Fraomari uf Britannie gschickt und de Makrian het sini Macht wider chöne ufrichte.
Im Joor 372 het de Valentinian au zwee Förste vode Bukinobante as Truppefüerer igsetzt, de Bitherid und de Hortari.
De erst Tail vom Name isch woll s germanischi Wort för Bueche (altnord. bókr, ahd. buocha). Im Althochtütsche het de Spessart de Name Buochunna trait. De zwait Tail isch en alts Wort för „Gau“ (altsächs. bant; ahd. banz) und chunnt vor im Völkername Tubantes („die wo zwee Göi biwonet“) und i de hütige Landschaftsnäme Brabant und Teisterbant.
Samy Deluxe
Samy Deluxe (* 19. Dezember 1977 in Hamburg; eigentli: Samy Sorge) isch än düütsche Rapper us Hamburg. Er isch ußerdem unterem Name „Wickeda MC“ und „SamSemilia“ bekannt, wobi er de Namä „SamSemilia“ nümä verwändet.
Werdegang
Dä Samy Sorge isch in Düütschland als afrodüütsches Chind i dä Familiä vo siiner Mutter ufgwachse. Sin us em Sudan schtammende Vater het Deutschland verlah, wo de Samy 2 Jahr alt gsi isch. Siine Herkunft und siis Läbä in Hamburg-Eppendorf ohni liiblichä Vater spiled bis hüte ä bedütendi Rollä i siinen Text.
Am Afang vo sinere Karrierre het de Samy uf Englisch grappt, bekannt und erfolgrich isch er aber erscht dur sini düütsche Text worde. Siine Text sind zumindescht teilwiis als sozialkritisch z'betrachtä.
Als erschte dütsche Rapper hätt er äs eigenes Cappy und än eigene Turnschueh uf de Markt brocht.
Diskographie
Singles, 12inches & EPs
Albänä
Mischkassedda
Sonschtigs
Ton (Bodenart)
Doon (uf Alemannisch zmäist Lätt(e)  ) isch e Material, wo in dr Natur vorchunnt und hauptsächlig us fiinchörnige Mineral bestoot. Wenn er gnueg füecht isch, chann er mäistens blastisch verformt wärde und er wird spröd, wenn er usdröchnet oder brennt wird. Im Doon het s mäistens Schichtsilikat, aber au anderi Materialie chönne din si, won em Blastizitet gääbe und wo usherte, wenn si dröchnet oder brennt wärde. As assoziierti Faase cha dr Doon Materialie enthalte, won em käi Plastizitet gääbe und au organischi Stoff.
Im Geegesatz zu früenere Definizioone legt d Definizion vo dr AIPEA (Association Internationale Pour L’Etudes Des Argiles) und dr CMS (Clay Minerals Society) käi gnaui Gröössi vo de Doonchörner fest, wil verschideni Diszipline do iiri äigene Festlegige droffe häi. As Doonpartikel gälte in de Geowüsseschafte, noch dr Norm EN ISO 14688, Partikel < 2 µm (däilwiis au < 4 µm ) und in dr Kolloidchemii < 1 µm.
Materialie mit Äigeschafte vom Doon, wo künstlig härgstellt wärde und Materialie, wo vor allem us organische Däili bestöön, zellt mä nid zum Doon, au wenn si die blastische Äigeschafte vo Doon häi und us dr Natuur chömme.
Verwändig
Doon wird as Roostoff für Döpferware und Keramik sit em Jungpaläolithikum brucht. Er isch äine vo de Hauptbestanddäil vo Leem wo sit 10'000 Joor in dr Form vo luftdröchnete Leemziegel und Leemverbutz as Baumaterial verwändet wird. Hüte wird er au brucht zum Zemänt härzstelle. In dr Industrii isch erdr Rohstoff für Schamotte, wo mä s Innere vo Öfe in dr Staal- und Glasindustrii drmit uschläidet. Bi Babbiir duet mä Doon as Füllstoff dri, so dass es wäicher wird. Doon wird au in dr Medizin iigsetzt, zum Bischbil wil s Iise din Bakterie döödet.
Naxos
Naxos ( f. Sg., au Náxia) isch e griechischi Insle im Egeische Meer. Si het e Flechi vo 389,43 km² und isch die grössti Insle vo de Kyklade. Si isch vo dr Insle Paros nume dur e schmali Meerängi drennt. Naxos het im Oste stotzigi Ufer, gege Weste isch s Land ebener. Dr Bärg Zas (au: Oxia) isch e Granit gebirg, wo bis zu 1000 m hooch isch und wo vo Oste uf Süde goot.
Noch dr letschte Volkszelig im Joor 2001 het s uf dr Insle 18'188 Iiwooner. Wivil grad dört woone, schwankt stark noch dr Jooreszit. Dr Hauptort häisst Naxos, und mä säit em wie de Hauptört uf fast alle Insle Chora (griechisch Χώρα). Die Stadt isch und Haupthaafe vo dr Insle (für Fääridienst, Fischerei und Sportschifffaart) und dr Sitz vom griechisch-orthodoxe Bischof vom Bistum Naxos-Paros.
Korinth (Begriffsklärung)
Korinth cha si:
Noch dere griechische Stadt sind binennt:
Corinth cha si
Cambridge
Cambridge [] isch d Hauptstadt vo dr Groofschaft Cambridgeshire und lit am Fluss Cam öbbe 80 km nordöstlig vo London im Oste vo Ängland. D Stadt isch berüemt wäge dr University of Cambridge, de gotische Kapälle und em Choor vom King's College, dr Universidäätsbibliothek und em Trinity College. D Stadt het öbbe 120'000 Iiwooner, öbbe 22'500 drvoo si Studänte (Stand 2007).
Schlatt-Haslen
Ortsgliderig
Schlatt-Hasle umfasst s Gebiet zwöschedd de Hondwiler Höchi und em Rotbach mit de Döefe Hasle, Schlatt (921 m) und Enggehötte (750 m).
Zu Hasle ghöet sit em Joor 1877 o e Exklave im Kantoo Appezöll Osseroode i de Gmeend Tüüfe, s Chlooste Wonnestää.
Geschicht
De Bezirk Schlatt-Hasle ischt 1872 os de Rhode Schlatt ond em Dorf Hasle entstande.
Name
Me säät Schlatt chämm vo «Slatte»: Bodesänkig oder Abhang, ond Hasle chämm vo «Haslowe»: Au oder wasserriichs Wisland met Haselstuude.
Bevölkerig
Quelle: Bundesamt für Statistik 2005
Dollar
Dollar isch dr Name vo dr Währig vo verschiidnige Staate. In Länder, wo dr Name vo dr lokale Währig nid Dollar isch, meint mä mit Dollar fast immer dr Dollar vo de Vereinigte Staate vo Amerika, wo wältwit e Leitwährig isch.
S Wort leitet sich ursprünglig us dr alte dütschsproochige Münzbezeichnig Taler (vom Haller Thaler – Hall in Tirol lit im Inntal in der Nöchi vo Innsbruck – und vom böhmische Joachimsthaler Guldegrosche – Joachimsthal-Gulde) ab. Dr Name Dolaro oder Dolares daucht zum erste Mol under em Kaiser Karl V. (sit 1516 König vo Spanie) zur Underscheidig vo de verschlächterete 8-Reales-Stück (Peso) gege d Münze, wo im Silberghalt vollwärtig gsi si, uf.
Fellheim
Fella (amtlich Fellheim) isch a Gmoed em Landkroes Onderallgai en Bayern.
Geografi
Fella leit rond 10 km nerdlich vo Memmenga en dr Region Donau-Iller en Oberschwoba. Vo dr Gmarkong send 56,3 % Landwirtschaftsfleche, 21,5 % Wald, 16,5 % Sidlongsfleche ond 5,7 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Fella ghered koene weitere Ortsdoel.
Gschicht
Fella haut friar dr Familie Reichlin vo Meldegg ghert.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 5,7 % gleage.
Religion
83,7 % vo dr Eiwohner send em Jaur 1987 remisch-katholisch gwea, 9,6 % evangelisch.