cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kontrapunkt
Dr Kontrapunkt (vo lat. punctus contra punctum = „Note gege Note“) isch die wichdigsti Komposizionstechnik vo dr Rönessans und vom Barock. Si het under em Johann Sebastian Bach e Höhepunkt erläbt. In dr Muusigtheorii isch die äifachsti Variante vom Kontrapunkt d „Gegestimm“ zun eer Melodii, wo vorgee isch. E Fuge het son e Melodii, wo men ere Thema bzw. Soggetto säit; dr Kontrapunkt spilt um s Thema ume und begläitet s as zwäiti Stimm. Vo do us bezäichnet dr Begriff Kontrapunkt au d Kunst bzw. Technik, Gegestimme zu Doonfolge z erfinde, dass e vertikal (harmonisch) sinnvolle Zämmeklang entstoot und si au e horizontal-lineari (melodisch) sinnvolli Äigeständigkäit ufwiise.
As Komposizionstechnik het dr Kontrapunkt in dr Gschicht vo dr Muusig immer wider nöiji Reegle überchoo, wo drvo abghange häi, wie Konsonanze und Dissonanze bewärtet worde si. E wichdigi Rolle het dr Kontrapunkt in dr polyphone Muusig gspiilt, wo die verschiidene Stimme gliichwärtig und unabhängig wäi si, im Geegesatz zur Homofonii, wo von ere Hierarchii brägt isch zwüsche dr übergordnete Melodii und dr undergordnete Begläitig.
Wil s für s Komponiere vo polyfoner Muusig groossi Bedütig het, ass mä die kontrapunktische Gsetz beherrscht, wird dr Begriff Kontrapunkt in sinere umfassendste Bedütig vilmol mit dr Polyfonii gliichgsetzt.
S Kontrasubjekt
Im Geegesatz zum freije Kontrapunkt, wo nume äimol innerhalb von ere Fuge ufdaucht, isch s Kontrasubjekt e kontrapunktischi Geegestimm, wo im Lauf vo dr Fuge immer wider emol vorchunnt. Es darf drbii chliini Abwiichige gee, solang dr Rhüthmus und d Richdig vo dr Beweegig gliich bliibe und mä drbii äntwääder immer schrittwiis oder immer sprungwiis vorgoot.
Woippy
Woippy (ditsch 1915-18 un 1940-44 Wappingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Woippy lijt direkt àm nordweschtliche Stàdtrànd vun Metz uf re Heche zwìsche 160 un 228 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine sìn Maizières-lès-Metz ìm Norde, Hauconcourt un Argancy ìm Nordoschte, La Maxe ìm Oschte, Metz ìm Sìde, Lorry-lès-Metz ìm Sìdweschte, Saulny un Plesnois ìm Weschte un Norroy-le-Veneurun Fèves ìm Nordweschte.
Gschìcht
Woippy ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1123 àls Guapeio.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Woippy ìsch. Woippy ghert zem Kommünàlverbànd.
Verkehr
Z Woippy hàt s dr grescht Ràngierbàhnhof vun gànz Frànkrich.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Woippy ghert zem Lorrain.
Bezirk Oron
Dr District d’Oron (alem. Bezirk Oron) isch bis zum 31. Dezämber 2007 e Verwaltigsainhait vum Kanton Waadt in dr Schwyz gsii. Hauptort isch Moudon gsii. Dr District isch in d Cercles (alem. Chrais) Oron un Mézières ufdailt gsii. Zum District hän 22 Gmaine ghert, är isch 76.03 km² groß gsii un het Ändi 2006 10'924 Yywohner ghaa.
Schwedische Sprache
Gschicht
Obwohl d Schritt vo de Sprochentwicklig nie so scharf abgränzt werre chönne wie s do ussiht und nit z wörtlig gnoh werre sott, wird s gännte System zur Underdeilig vo de skandinavische Sproche bi de Sprochwüsseschaftler meistens akzeptiert.
Verbreitig
Schwedisch isch d Amtssproch vo Schwede und usserdem vo Finnland, wo 9 Prozänt vo de Bevölcherig Schwedisch cha. In de nordische Länder hät d Sproch züedem als Verchehrssproch Bedütig kriegt. In de USA wird Schwedisch au vo de Uswanderer gschwätzt.
Phonology
Im Schwedische isch entweder de Vokal in de betonte Silbe oder de Konsonant, wo uff de Vokal folgt, lang. D Verbindig vo me churze Vokal und me churze Konsonant git s im Schwedische nit.
Ussproch
Di unde uffgfiehrte Büechstabe werre anderscht usgsproche wie im Dütsche.
Vokal sait mer in de Regel lang, wenn ne numme ei Konsonant folgt, vor zwei Konsonante sin si churz.
Grammatik
Für Främdsprochler isch Schwedisch wäge de Grammatik rächt eifach zum Lerne. Durch ihri Entwicklig hät d Sproch d Abassig an d Kasus fast verlore, d Konjugation vo Verbe isch nit allzüe kompliziert.
Nome
1 S Suffix lutet "t", wenn s Wort uff e Vokal ändet.
2 S Suffix lutet "n", wenn s Wort uff e Vokal ändet.
3 Bi einige Wörter isch d Pluralform glych wie de Singular. Wörter uff -a kriege s Suffix -or ("a" verschwindet).
Verbe
De Wortstamm ändet meistens uff -a oder e andere Vokal, bi schwache Verbe ghört sälle Vokal au zum Wortstamm.
In de Konjugation Präsens werre d Forme in allne 6 Persone durch s Suffix -(e)r bildet.
D Präteritum-Form wird bi de schwache Verbe durch e "-de" oder "-te" bildet; wenn de Wortstamm nit uff "-a" ändet, no hänkt mer e "-dde" a. Di starke Verbe kenne in de Präteritumbildig keini Regle.
S Perfekt wird durch d Ändig "-t" ("-tt", wenn s Verb nit mit me a uffhört) bildet. S Hilfsverb isch wie uff Alemannisch e Form vom Verb "ha" (haben), nämlig "har". Wenn d Form "hade" verwändet wird, no isch säll e Plusquamperfekt-Form.
S Futur cha durch d Präsensform usdruckt werre. Mer cha si aber au mit em Hilfsverb "ska" plus Infinitivform bilde.
De Konjunktiv wird normalerwis durch s Hilfsverb "skulle" vor em Infinitiv bildet. E baar unregelmäßigi Verbe kenne e eigeni Konjunktiv-II-Form ohni Hilfsverb.
Griesbach im Tal
Grischbe im Dàl (frz. Griesbach-au-Val, dt. Griesbach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Grischbe im Dàl ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 12. Jh. àls Gruzinsbach.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Grischbe im Dàl ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Wanzenau (Unterelsass)
D Wànzenöi (frz. La Wantzenau, dt. Wanzenau) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
S'Dorf hett 5900 Inwohner un leijt 12 km nôrdlich vun Strosburri. D'Landschaft isch e typischi Riedlandschaft un erlaubt viel schöni Spazierwaej zu Fues, mit Ross un mit Vélo an de Ill un am Rhin entlang. De Gemindeban vun de Wantzenöi isch nooch Strosburri de gröscht in de Eurométropole. Er bsteht vun 2539 ha hauptsächlich vun Wald un Landwirtschaft..
S'Dorf leijt uf de Zugstreck zwische Strosburri un Lauterburri (de Bahnhoft steht nord-westlich vun de Gemein). Es leijt au uf de Velostroos EV 15 wie vun Andermatt in de Schwitz uf 1320km entlang vum Rhin bis an sini Mündung in Rotterdam in Holland geht.
Gschìcht
D Wànzenöi ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1211.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun dr Wànzenöi ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Karl IV. (HRR)
Dr Karl IV. (* 14. Mai 1316 z Praag; † 29. Novämber 1378 z Praag), uf d Wält choo as Wenzel (tschechisch Václav), isch vo 1346 aa dr röömisch-dütsch Köönig gsi. 1347 isch er Köönig vo Bööme worde, 1355 Köönig vo Itaalie und gliichzitig au Kaiser vom Häilige Röömische Riich. Er het us em Gschlächt vo de Luxeburger gstammt und isch äine vo d bedütendste Kaiser im Spootmiddelalter und vo de iiflussriichste öiropääische Herrscher vo sällere Zit gsi.
D Zit vom Schwarze Dood
In de Juudepogroom wo wägen em Schwarze Dood (1347 bis 1353) usbroche si, het er en eender unrüemligi Rolle gspiilt. Er het s köönigliche Juuderegaal an vile Ort verchauft, under anderem an Frankfurt am Main und es isch abgmacht worde, was mit em Bsitz vo de Juude söll bassiere, und dass niemer gstrooft wurd, wenn d Juude umbrocht wurde.
Die Goldigi Bulle
Wo 1354 im Karl si Groossunggle, dr Balduin vo Luxemburg, wo si wichdigst Understützer im Weste gsi isch, gstorbe isch, het im Karl si Regierig zwäi Joor spööter die Goldigi Bulle verabschiidet, wo under anderem s Waalverfaare vom röömisch-dütsche Köönig greeglet und d Zaal und d Nääme vo de Kurfürste festgläit het. Si isch zum wichdigste Grundgsetz vom Häilige Röömische Riich bis zu sim Undergang 1806 worde.
S oobeländischi Schisma und im Karl si Dood
Dr Karl isch 1378 gstorbe, im gliiche Joor wo s oobeländischi Schisma aagfange het. Dr Kaiser isch e fromme Mensch gsi und het immer brobiert, in Harmonii mit em Babst z regiere. Er het nüt me chönne mache, zum die Spaltig vo dr Chille z verhindere, het sich aber für dr röömisch Babst gege dr Babst z Avignon entschiide.
Tonhallekrawall
De Tonhallekrawall isch e meetägige Uufruer z Zöri vom 9. März bis zom 12. März 1871 gsii, mit merere Toote und Verletzte. De Krawall het sich gege die Tütsche grichtet, wo doozmol e Siigesfiir abghalte hend. As Motiiv vo de Verhaftete sind e latente Tütschehass aggee wore, wo dozmol vo de Press gschüüret woren isch. De Tonhallekrawall isch aine vo de wenige Aless gsii, wo s Schwiizer Militeer för de inneri Aktivtienst iigsetzt woren isch.
Tina Turner
D'Tina Turner (* 26. November 1939 z Nutbush City, USA als Anna Mae Bullock; † 24. Mai 2023 in Küsnacht, Kanton Züri) isch e bürtigi amerikanischi, sit 2013 schwizerischi Rock- und Popsängeri gsi.
Tonhallekrawall
Hindergründ
Em 2. Settember 1870 hett de Nordtütschi Bund d Franzoose underem Chaiser Napoleon III. bisigt. De Bismarck het drufabe afange, mit de süüdtütsche Chliistaate verhandle und im November isch bischlosse wore, en noie Tütsche Bund z gründe. D Folg dodevo isch d Gründig vom Tütsche Chaiserriich gsii und em 3. März 1871 het die ersti Riichtagswaal stattgfunde. Di Tütsche, wo denn z Zöri glebt hend, hend drufabe e Siigesfiir i de Tonhalle planet, wo vo de Zörcher Regierig biwiligt woren isch. D Siigesfiir isch uf de 9. März plaanet gsii.
Tina Turner
Ike & Tina Turner
Vo 1958 bis 1976 isch d'Tina Turner mit ihrem damalige Ehemaa, em Ike Turner i de USA erfolgrich gsi, wül er sini Frau aber immer wider misshandlet hed, hed si sich lo scheide und d'Band hed sich ufglöst.
Tonhallekrawall
d Tonhalle
Di domooligi Tonhalle isch bi de hüttige Sächsilüütewiise z Zöri gstande. Si isch vorene s Chornhuus gsii und 1867 zo de Tonhalle umbaut wore.
Tina Turner
Solokarriere
Bis 1984 hed si a ihre früher Erfolg nid könne aknüpfe und hed Schulde gha. 1984 hed si aber mit em Album "Private Dancer" es grosses Come-Back gschafft und isch eini vo de erfolgrichste Sängerinne überhaupt worde. Ihri Konzerttournee hei aui Rekorde broche, si isch die Musikerin, wo em meischte Tickets verkouft hed.
Hütt
Nach ihrem Bühneabschid 2000 isch es ruehig worde um d'Tina Turner. 2004 hed si es Best-of Album veröffentlicht.
Tonhallekrawall
de Tonhallekrawall
Meriri hondert Lütt sind denn au vor de Tonhalle ufmarschiert und hend afange Stai gege d Tonhale rüere. E paar französischi Offizier sind i d Tonhalle iidrunge und hend afange schlägle. D Polizai, wo versuecht het, d Staiwörffer z verhafte, isch vo Glotzer aktiiv bihinderet woore. Im end isches em Militeer glunge, d Masse abzdrenge und di Tütsche hend chöne d Tonhalle verloo.
Tina Turner
Hütt
2008 hed si ihres Come-Back bekannt gä und wot no einisch uf Tour go. Ds erschte Konzert vo dere Tour isch scho i 2 Minute usverkouft gsi.
Tonhallekrawall
de Tonhallekrawall
D Polizai het drufabe de Bifeel usegge, as di Tütschi Bootschaft und bikannti tütschi Staatsbörger gschützt were müend. Under anderem isch dodebi au d Villa Wesendonck im hüttige Rieterpark under Polizaischutz choo.
Tina Turner
Hütt
Bis hüt hed d'Tina Turner meh aus 170 Millione Tonträger verkouft.
Tonhallekrawall
de Tonhallekrawall
Em Friitig, em 10. März, het sich de Schauplatz verschobe. 300 bis 400 Staiwörffer hend aafange d Strooffastalt stürme, wo di Verhaftete vom Voroobed interniert wore sind. Wo si s Toor gstürmt hend, het s Militeer, wo de Uuftraag gha hett, d Stroofastalt z bischütze, Schüss abgee und debii isch e Glotzer tödt wore.
Tina Turner
Hütt
Im Früelig 2013 het si die Schwizer Staatsbürgerschaft überchoo, im Spätjahr 2013 ihri amerikanischi uffgä. Si hät mit ihrem langjährige dütsche Läbesgfährte un sit Ende Juli 2013 Ehemaa Erwin Bach z'Küsnacht bi Züri gwohnt, wo si heimatberechtigt gsi isch, und z'Villefranche-sur-Mer an dr Côte d’Azur in Frankriich.
Tonhallekrawall
de Tonhallekrawall
Em Samstig hend sich i de Industriiort Winterthur, Uster und Horge Arbaiter versammlet und sind uf Zöri gfaare. D Kantoosregierig het de Bundesroot imformiert und um Undersrützig bette. Öber 1000 Mentsche hend z Zöri demonstriert. Vorem Roothuus isch de Rücktriit vo de Regierig gforderet woore, anderi hend sich vor de Strooffastalt versammlet. Us Sicherhaitsgründ sind d Züüghüser biwacht woore. Im Oobed isches zom Zemestoos vo de Kavalleri und de Demonstrante choo, debii sind vier Demonstrante umchoo und meriri verletzt woore.
De Krawall isch em Sunntig witterggange, aber em Sunntoigoobed isch uf Bifell vom Bundesroot s Militeer mit 3500 Soldate i vier Bataillon iigruckt und hett de Krawall biendet.
di Verhaftete
Bi de Krawell sind 42 Lütt verhaftet woore, sechs dodevo sind fraichoo. Di andere 36 sind bis zo zee Mönet Gfängnis verurtailt wore. As Motiiv hett sich e latente Tütschehass usegstellt. Di Verhaftete hend gmaint, di Tütsche nemid ene d Arbet ewegg und bichömid au e höchere Loo. Dezue isch en Angst vorem noie Tütsche Chaiserrich choo, wo vo de Press gschüüret woren isch.
Auerhuhn
S Uurhuen oder de Orlihaa (Tetrao urogallus; alemanischi Näme) isch e seltnigi Hüennerart, wo i de Alpe, i de Voralpe und im Schwarzwald zwösched 400 m ü.M. und 2600 m ü.M. vorchunnt. S ghört zo de starch bidroote Vogelarte, under anderem au, well d Hene, wenn si bim Brüete uufgschreckt werd, nöme is Nest zruggchert. Drum isches wichtig as Wanderer und Chletterer und vor alem Mountainbiker eri Weg wered de Bruetziit nöd verlönd.
Uussie
De Orlihaa isch en uuffäälig groose Vogel. De Güggel isch dunkelgrau bis schwarz und het dunkelbruuni Flögel, d Brust het e fiine Grüeschii. Um d Augen ume isch er zündroot und siin bogne Schnabel isch wiiss. I de Balzzitt schloot er mit sim lange Schwanz e Rädli. D Hene isch bruu-schwarze gschegget, de Buuch isch wiiss mit bruune Flecke und Brust isch rostroot. D Hene sind um an Drittel chlinner as d Güggel. Uurhüenner wered zwöschet 54 und 95 cm gross, hend e Spannwiiti vo 85 bis 125 cm und wöget zwöschet zwai und fööf Kilo.
Lebeswiis
S Uurhuen isch hüt nöme starch vebraitet. Em hüffigste isch s no i de Bündner Alpe und i de Innerschwiiz, au im südliche Jura chunt s no hüüffiger vor. Au i de Pyrenäe, im Kantabrische Pirg, i de Karpate und tailwiis z Skandinavie isch s Uurhuen no verbraitet.
De Orlihaa mag ufglockrete Noodel- oder Mischwald mit vill Underholz, Büsch und Beeri. Er lebt vo Tanechrees, Söömli, Chnospe, Beeri und au vo Insekte. Im Summer lebt s Uurhuen uf em Bode und brüetet au inere Muelte im Bode, wo s mit Grääs und Tanechrees uuspolsteret. Di sechs bis zee Aier wered nume vo de Hene uusbrüetet. Selte chunnt zo Mischige mit em Birchhuen. Im Winter hockt s Urhuen mee i de Wipfel obe.
D Balzziit isch im Früelig. De Güggel, wo uf de Suechi nochere Hene sini Schüüchi ganz verlüüre cha und mengisch sogär unvorsichtig werd, loot i de Morgedämmerig e chorze Balzgsang los, wo nöd länger as 7 Sekunde duuret. Debii schloot er mit sim Schwanz e Rädli.
Zog Nit Keynmol
Zog Nit Keyn Mol (Yiddisch: זאָג ניט קיין מאָל) (au bekannt als Partizaner Lid, obmols au andre Lieder den Namme hen) isch de Namme vu em Yiddishe Lied wo de Hirsh Glick, e junger jüdischer Gfangener vum Vilna Ghetto, anno 1943 gschriibe hett. Manche betrachde des Lied als eins vu de weldweit wichtigschde Himne vu Holocaust-Iberlebende un s wird oft in Gedenkgottesdiinschde gsunge. Im Zweide Weldkriig isch des au eins vu de Hymne vu de Jüdische Partisaner gsi.
Zum schreibe vu dem Lied hett de Hirsch de Ghetto Ufstand in Warschau inspiriirt. De Namme vu dem Lied bedüded »Sog Niimols«, un kommt vu de erschde Zeile vu dem Lied, »Sog niimols du gengsch de letschde Weg no go.«
20 Minuten
20 Minute ( 20 Minuten, 20 minutes und  20 minuti) isch e gratis Schwizer Pändlerzitig. Die dütschi Usgoob 20 Minuten isch 1999 vom norwägische Mediekonzärn Schibsted gründet worde. S Schwizer Medieundernääme Tamedia het sä 2005 übernoo. 2006 het Tamedia die französischi Usgoob 20 minutes und 2011 zämme mit la Regione Ticino die italiänischi 20 minuti gründet.
D Zitig erschint im Tabloidformat und bresentiert Noochrichte in chürzister Form. E grössere Stellewärt häi bulewardeski Gschichte und dr Serwisdäil. D Zitig wird in Zitigsboxe an Baanhööf und in de Kärnstedt und Agglomerazioone noch em Sälbstbedienigsbrinzip verdriibe. Si isch im Vergliich zu andere Ditel vor allem bi dr jüngere Lääserschaft beliebt.
Dr Naame «20 Minuten» bezieht sich uf d Zit, wo e Pändler im Durchschnitt uf sim Wääg zur Aarbet im öffentlige Vercheer verbringt.
Verschwörungstheorie
As Verschwöörigstheorii bezäichnet mä im witiste Sinn jedi Erkläärig vom ene Eräignis, eme Zuestand oder ere Entwigglig as d Folg von ere Verschwöörig. Das häisst es wird aagnoo, ass sich Persoone zun ere Konspirazion wurde zämmedue und ass iir Ziil mäistens illegal oder illegitim isch. Dr Begriff Verschwöörigstheorii wird mäistens kritisch oder abwärtend verwändet.
Brinzipiell underschäidet mä zwüsche Verschwöörigshüpothese, wo im Grundsatz razionali Ussaage über vermueteti Verschwöörige mache, wo mä cha überbrüefe, und Verschwöörigsideologie, wo immun si gege kritischi Undersuechige vo iire stereotüpe und monokausale Vorstellige über Verschwöörige.
Bsundrigs schlimmi Folge häi Verschwöörigstheorie, wenn si gege Minderhäite grichdet si, wo sich nid chönne weere. So häi Christe im Middelalter zur Zit vo de Chrüzzüüg d Juude aaklagt, ass si im Ghäime im Bund mit de Muslim oder mit em Antichrist sige, d Brünne wurde vergifte und eso d Pest wurde verbräite, oder ass si christligi Chinder rituell wurde umbringe. Au bi de Katharer, Waldenser oder de Templer het mä chetzerischi und magischi Däätikäite vermuetet. Sonigi Bevölkerigsgrubbe si vilmol usgrottet worde. D Häxeverfolgige in dr früeje Nöizit häi noch em gliiche Schema funkzioniert: En Unglück isch bassiert, mä het e Sündebock gfunde und däm dr Brozäss gmacht.
E modärns Bischpil sin d Verschwörigstheorie rund um d Mondlandig. Nit wenigi Lüüt bhaupte, die bemannti Mondlandig vo 1969 heigi gar nit stattgfunde. Sii seig im Gegeteil in ere amerikanische Wüeschti mit Kraterlandschaft simuliert worde. Indiz z. B. die wehendi Flagge im luftleere Ruum. Dr dunkel Background heigi me technisch problemlos chönne in d Uufnahme drii simuliere. Motiv devo seigi: S ehrgiizige Programm vom Präsident John F. Kennedy, dr Rückschtand, wo me ghaa het mit dr erschte bemannte Erdumkreisig vo dr Sowjetunion, guetzmache - me hätti s anders halt nit gschafft. Dr best Bewiis drfür, wie blöödsinnig die These isch, isch d Daatsach, ass d Sowjetunion die amerikanisch Mondlandig nie in Zwiifel zooge het.
Schwerzen
Gliderig
Zuè Schwèrzè ghörèd Dörfer Schwèrzè un Willmèdingè un s Ghöft Boolhof, un d Wüèschtung Schweikhof, hüt è Lichtung.
Geographischi Laag
Schwèrzè lyt am öschtlichè Rand vum Südschwarzwald un am Übbergang zum Chleggau uff uff ènèrè Schotterterrassè unterhalb vom Boalhof un èm Sèmbärg, abber obberhalb vo dè hüt durch èn Schutzdamm zäämtè wuètig!è Aach. Willmèdingè lyt èn knappè Kilometer südlich vom Schwerzemer Dorfchèrn uff ènèrè witèrè Schotterterrassè èbbèfalls è baar Meter übber dè Sollè vom Wuètèdal. Inzwùschè isch es schmale Band uff dè Terrassè, wo beidi Dörfle vobindè duèt, zuèbaut, sellèwäg sin beidi Dörfer zuè eim mit èm Nammè vum grösserè, Schwèrzè, voschmolzè.
Geology
Diè obberflächlich älteschtè zuè Daag drèttèndè Stei am Fuèß vum Boolhof stammèd uss èm Schwarzè Jura, dè Arietenkalk-Formation un dè Gryphaeensandstein-Formation, woby düèferi Schichtè zaalrychi Belemnitè uffwysèd. Selli wörred vo iisèhaaltigè (rötlichi Farb vum Boddè) vo dè Humphriesioolith-Formation übberlagerèt, welli uff dè Hochflächi vum Boolhof erschlossè sin. Dè Sembärg bschtòt mit sinèrè Kuppè uss Nagelfluè, a dè südlichè Haaldè git s è baar Abri, ebbèfalls im Nagelfluè. Am Dalènd git s d Hermannshöhlè wo abber wènniger è Höhlè wiè è baar Meter düèfs Èrdloch darschtellè duèt, ebbèfalls im Nagelfluè.
Gschichte
Uff èm Sembärg stön Reschtè von èrè Fluchtburg, d Wallburg Sèmbärg. Uff èm Schloßbuck git s ebbèfalls Reschtè von èrè Wallaalaag.
Schwèrzè wörd im Rotulus Sanpetrinus (Urkundè vum Kloschter St. Peter) mit èm Adelbèrtus de Swèrce um 1122 èrschtmòls gnennt worrè. Willmèdingè wörd in èm Kopialbuch vom Kloster St. Bläsy 1285 èrschtmòls als Wilmundèngè gnennt.
Dè Nõchbòrort Horrè, Lütisloh (Hööf) un Öschingè hèn zum Wuètèamt ghört, au Wuottèdal, dènnè iri Gemarkung deilwys dèrrè vo dè Landgrõfschaft Chleggau, deilwys im Albgau aaghört, selli Ämter hèn im 15. un 16. Johrhundert als Vowaltigsgebièt vom Kloschter St. Bläsy ghört. Insgsamt sin s 8 St. Bläsischi Ämter: s Baasler Amt, Zürcher Amt, Waaldamt, Klingnauer Amt, Krotzinger Amt, Villinger Amt un s Rallinger Amt mit Gebièt bi Eßlingè am Neggar gsi. Diè St. Bläsischè Hèrrschaftè sin zwei: Ewèdingè als Sitz vo dè ehemòligè Hèrrschaft Blomegg un diè ehemòligè Hèrrschaft Guètèburg gsi, si sin denn als Obbervogteiämter mit èm Erwèrb vo dè Grõfschaft Bonndorf a selli übbergangè. S Wuètèamt isch vowaltet worrè vo dè großè Meierhööf (Lütisloh u. a.). È eignes Amtshuus (wiè zum Byschpill z Bettmèdingè) un wiè i dè andrè Ämter üblich gsi isch, hèt mò Wuètèamt nit baut. Schwèrzè isch nit Deil vum Wuètèamt, d Kirchè isch vom Ortsadel um 1150 a St. Bläsy voschènkt worrè, unter dè Krenkinger Hèrrè sin abber keini St. Bläsischi Rächt z Schwèrzè übberliferèt.
Sit 1607 hèn d Freihèrrè vo Beck dè Ort Willmèdingè als (Maa)Lehè ghaa. Si hèn s Willmèdinger Schloss für sich an vorderè Rand vo dè Schotterbank hèrrè baut.
Vo 1948 bis 1955 hèt sich z Schwèrzè diè Baddischi Buèrèschuèl in èrè ehemòligè Baracke vom Arbètsdiènscht befundè. D Buèrèschuèl isch vor èm Chrièg am 22. Novèmber 1931 durch è baar Vobandszämmèschlüss unter m Lambert Schill als “Vorein Baddischi Buèrèschuèlè” im Schloss Ittèdorf gründet worrè. 1933 sin si zwangsuffglöst un nõch èm Zweitè Wältchrièg z Schwèrzè neu gründet worrè. Mit èm 4. Hauptlehrgang 1955 isch es zum Umzug in èn großzügigè Neubau uff èm Vitibuck z Düèngè chò. I dè 1990er Johr isch si uffglöst worrè un d Gebäude abgrissè worrè.
Im Zùg vo dè Gmeindegebiètsreform z Baddè-Württèbärg isch diè bis dörthy selbschtändigi Gmeind Schwèrzè mit Wǜrkig vom 1. Januar 1975 (zum spôteschtmöglichè Zwangstermin) uff Öschingè ygmeindet worrè. S glyche Schicksal hèt au d Nõchbòrdorf Horrè ereilt, sicherheitshalber hèn sich kurz vor dè Ygmeindung Horrè un Schwèrzè zämmèduè un iri Mitgift i d Wuètèhallè uff dè Schwèmmwisè am linkè Ufer vo dè Wuètè inveschtyrt, Durch diversi Voaaschtaltungè un vo allem dè jöhrlich widder im zehntè Monèt im Johr ufftauchende Okto-Bär, è Hèrbschtfescht, wo vom Horrèmer Musigvorein voaaschtaltet wird, hèt sich sèlli Hallè i dè Region èn Nammè gmacht.
I dè 1990er-Johr hèt sich Schwèrzè mit Horrè zämmè diè ehemòligè Schwèmmwisè a dè Wuètè unnè unter dè Nagel grissè. Selli Wisè sin sit dè Ydammung i dè 1840er Johr uff beidè Sitè vo dè Wuètè vo dè örtlichè Buèrè bewürtschaftet worrè. Nõchdèm d Buèrèrei deilwys d Schiisgass durab gangè isch, hèn d Horrèmer am rächtè Ufer è Gewerbegebièt südlich vo dè Schwerzemer Schtrõß dört hèrrè pflanzt, d Schwerzemer hèn vum Rõthuus gegè Horrè zuè è Neubaugebièt uss èm Boddè gschtampft. Sell Wohngebièt isch wäg m brèttebenè Boddè un dè Vokeersaabindig guèt aagnõ worrè, d Ywohnerzaal vo Schwèrzè hèt èn dõdruffhy èn kräftigè Gump gnõ.
Fasnet
Schwèrzè isch i dè Region hauptsächlich für sini traditionèllè Fasnetsumzüüg bekannt. Sèllè Umzug wörd vom umdrybigè Narrèvorein Gwaag organisyrt, als Gwaag wörd z Schwèrzè èn Raabèvogel dauft, im Plural ergo d Gwaagè. Stellvodrèttènd für s sibbèstrphige Gwaagè-Lièd sig diè èrscht Strophè widdergää (Tegscht vum Hauptlehrer Karl Martin):
Schwèrzè isch è Narrènescht Hoorig isch dè Ratz’ Scho vor langer Zit gewest Hoorig isch dè Ratz Hüt wiè scho so menges Jahr Hoorig isch dè Ratz un Chatz Wachst un blüèt diè Narrèschar Hoorig isch diè Chatz Hoorig, hoorig, hoorig isch dè Ratz un d Chatz Hoorig, hoorig, hoorig isch diè Chatz (Refrain)
Dè Schwerzèmer Umzug findet bis hüt (Stand: 2016) am Sunntig vor èm Schmotzigè Dunschtig statt, ergo am Sunntig zwǜschè m Zweitè un Drittè Faisè, wiè mò i dè weschtlich benõchbòrtè Isoglossè dezuè sait. Sellè Umzug isch so berüèmt-berüchtigt, well er mit ca. 60-79 Gruppè dehèr chunnt, sèll isch è Größi, wo mò im Wuètèdal, Chleggau un Südschwarzwald wit ummè niènèwo sää cha, no nit èmòl bi Narrèdräffè vo dè Narrèvoeinigungè i dè Region. Sellèwäg git s bi sellèm Umzug en Huufè Deilnèmmèr un Bsuècher, durch welli s Dorf Schwèrzè regelmässig èn Sunntig lang übberrennt wörd.
Wappè
S Wappè vo dè ehemòls sèlbschtändigè Gmeind Schwèrzè zeigt èn goldnè Kelch uff rotem Grund. Dè Kelch wyst uff diè aalt Pfarrei vo Schwèrzè hy, wo die umligendè Dörfer un Wyler Hagnau, Endermettingè, Löhningè, Muhrè, Raßbach, Horrè mit dè Hööf Lütisloh un Rehhaaldè, un dè hütige Hauptort Öschingè bis i s 17. Johrhundert zuèghörig gsi sin, sell hèt bedütet dass diè Gläubigè d Kirchè z Schwèrzè bsuèchè hèn muèsè, un dè Pfarrer im Gegèzug selli Ort vosorgt hèt. 1361 hèt dè Johann vu Krenkingè d Hèrrschaft Guètèburg un dè Hoof am Rain z Schwèrzè dè Brüder Walter un dè Burkhard vu Hohèfels. D Pfarrei Schwèrzè hèt öppè diè glych Flächi wiè sebbi vo Düèngè un hèt mit sellèrè zämmè im ehemòligè Hèrrschaftsgebièt vo dè Krenkinger glych chò.
Infraschtruktur
S git è Grundschuèl, è Gaschthuus un drei Gaschtschtättè, im witerè è baar chlyni Handwärchsbedryb un Buèrèhööf sowiè è Baumschuèl. Diè sèlbschtändigi Gmeind Schwèrzè vofüègt übber è eigeni Wasservosorgung un großi Waldgebièt. Iikaufsmöglichkeitè git s sit villè Johr keini mee im Dorf selber, alli Gschäft ligèd i dè umgäbendè Ortschaftè Öschingè, Lauchringè un Düèngè, mò isch uff è Vokeersmittel aagwisè, um d Grundvosorgig sicher z stellè.
Bildig
Z Horrè git s diè 1996 neubauti Grundschuèl i dè Auwisè. Für d Mittelschtuèfè müèn d Schwerzemer Schüèler uff Öschingè i d Wärchsrealschuèl odder uff d Realschuèl z Stüèlingè odder z Düèngè odder uff s Chleggau-Gůmnasium z Düèngè gò I Letschterèm odder i dè Beruèflichè Gǜmnasiè z Waldshuèt chönnèd si s Abitur machè.
Vokeer
Nordöschtlich vo Schwèrzè uff èm Bohlhof lyt dè Segelflugblatz Bohlhof.
A dè weschtlichè Gmarkigsgränz gegè Obberlauchringè isch d A98 znägscht als Ortsumfaarung vo Unterlauchringè¨einschpurig in jeddi Richtung entschtandè. D A90 isch no im Bau, well no immer dè Chlutter fäält. Di wörè Streggi söll vo Obberlauchringè durch dè Waald im Südè vo Schwèrzè bis gu Gißlingè füürè, wo si vorläufig i dè B34 uffhört. Näbbè dè B 314, wo zwüschè Horrè un Schwèrzè durch s Wuètèdal durrè gòt, lyt d Baanschtreggi vo dè Wuètèdalbaan, welli Schwèrzè bis 1971 übber dè ehemòligè Baanhof Horrè a Lauchringè, Waldshuèt un Stüèlingè aabundè hèt. Vo Horrè hèr gòt è Landschtrôßle quer durch s Dal uff Schwèrzè durrè. Übber selli Schtrõß wörd Schwèrzè au mit dè Horrèmer Zuèfaart zuè dè B 314 vobundè. Selli Schtrõß füürt als Ortsdurchfaart zwüschè dè Schwèrzèmer Kirchè un èm Rõthuus durrè un übber Willmèdingè witter übber diè link Wuètèhaaldè i s Chleggau durrè uff Gißlingè. Nõch èm Willmèdinger Schloss zwygt è witers Landschtrôßli ab un füürt dirèkt nõch Südè übber diè Südschpitzè vo dè linkè Dalflankè vom Wuètèdal, un dènn witter bis zuè dè B 34, welli si umittelbar nördlich vo dè Küssaburg erreichè duèt. Diè Fortfüürung vo dè A 98 würd denn spôter mòl sell Strôßli chrützè. Sebbi Schtrõß wörd stark frequèntyrt wörd vo Gränzgänger, wo zum Schaffè i s öschtliche Aargau pendlèt, ebbèso faarèd d Bewooner vom öschtlichè Landchreis Waldshuèt gèrn übber sell Strôßli uff Zurzi gu Baddè. Bi dè Kirchè gòt d Ortsdurchfaart durch Schwèrzè durrè un nordöschlich witter uff Öschingè.
Lupe Fuentes
D Lupe Fuentes (* 27. Januar 1987 in Santiago de Cali, Kolumbie; börgerlech Zuleidy Piedrahita) esch en kolumbianischi Musigbroduzäntin, DJane, Sängerin ond ehemaligi Pornodarschdelleri.
Läbe ond Karriere
Obwool si in Kolumbie gebore worde esch, esch si in Madrid bi irne kolumbianische Muedder ond irem schbanische Fadder ufgwachse. Erschdi Ufddredd ide Erwachsene-Felminduschddrii hedd si onder em Name Zuleydy gha, bis si id USA zoge esch ond ire Name i Lupe ggänderedd hed. 2009 hed si en Verddrag medd de Brodukzionsferma Teravision ondderschrebe gha. Widderi Psöidonüm send Zuleidy, Little Lupe ond Zuleidy Lapiedra.
D Fuentes esch i diwerse Magazin z seh xe, ondder anderem FHM, Spain, Primera Linea ond Siete. Si hedd de F.A.M.E Award als Best New Starlet gwonne. Sidd 2011 esch si medd em Sänger Evan Seinfield ghürodde.
Felmografi (Uswal)
D Internet Adult Film Database (IAFD) lischdedd bis hödd 35 Felm, wo si meddgschbeldd hed.
Meningitis
E Meningitis (Plural Meningitide; umgangssprachlich Hirnhuutentzündig), au Meningitis cerebrospinalis, isch en Entzündig vo de Hirn- und Rüggenmarchshüüt, also vo de Hüllene vom zentrale Nervesystem (ZNS). Si cha dur Vire, Bakterie oder anderi Mikroorganisme verursacht wärde, aber au ufgrund vo nidinfektiöse Reiz ufträtte. Wil e bakterielli Meningitis ufgrund vo de unmittelbare Nöchi vo de Entzündig zu Ghirn und Rüggenmarch grundsätzlich läbesbedrohlich isch, stellt e Meningitis bis zum sichere Usschluss vonere bakterielle Ursach immer e medizinische Notfall dar.
Di hüüfigste Symptom vonere Meningitis sind Chopfweh und Naggestyfigkeit, verbunde mit Fieber, Verwirrtheit oder Bewusstsynsstörig, Übelkeit und ere Überempfindlichkeit gäge Liecht und luuti Grüüsch. Vor allem Chind chönd, bsunders i dr Aafangsphase, au unspezifischi Symptom wie Reizbarkeit und Benommeheit zeige. E charakteristische Huutusschlag gilt als Hiwys ufs Vorligge vonere Meningitis, wo dur Meningokokken usglöst worden isch.
Üeblicherwys wird s Vorligge vo de Chranket dur d Analyse vo Hirn-Rüggenmarchsflüssigkeit, wo dur ne Lumbalpunktion entnuu wird, bestätiget oder usgschlosse. E Meningitis wird dur s rächtzytige Gäh vo Antibiotika und falls nötig mit antivirale Substanze behandlet. Corticosteroid chönd zur Verhüetig vo Komplikatione hilfrych sy. E Meningitis cha, vor allem wenn si nid rächtzytig erchännt und behandlet wird, tödlich ände oder zu schwärwigende Folgeschäde wie Taubheit, Epilepsie, eme Hydrozephalus oder kognitive Beyyträchtigunge füehre. Zum Schutz vor es paar Meningitis-Erreger existiered Impfige. Meningitide mit bstimmten Erreger wie Haemophilus influenzae Typ b oder de Meningokokkenmeningitis sind mäldepflichtigi Erchrankige.
Distelfink
S Tisteli (Carduelis carduelis; alemanischi Näme) isch e Zugvogel, wo in Mitteleuropa brüetet und mitti November as Mittelmeer flügt und erst mitti Mai zuruggchert. Wege sim höbsche Uussie und sim Gsang werd s au i Chefi ghalte.
Uussie
S Tisteli isch e bunte Vogel. S het e bruuni Obersiite und e schwarzi Flögel mit eme geele Straiffe und wiisse Flecke. De Chopf isch wiis, aber um de wissi Schnabel und um d Auge root und d Chappe isch schwarz. De Buuch isch wiislich mit hellbruune Flecke. Mandli und Wiibli gsiend gliich uus. Tisteli wered 12 bis 14 cm grooss, hend e Spannwiiti vo 21 bis 25 cm und wöget 12 bis 18 Gramm.
Lebeswiis
S Tisteli lebt i ufglockrete Laub- und Mischwälder, i Pärk und uf Fridhööf i Sidligsnööchi. S baut us Hälm, Wörzeli und Mies e Nest uf hööche Bömm und polsteret da mit Hoor und Wule uus. Tischteli fresset Söömli, Chnospe und Insekte. De Name het s wells, vor alem Söömli us de Tistle pike tuet.
Weyersheim
Wirsche (frz. Weyersheim, dt. Weyersheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Wirsche ìsch. Wirsche ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Wirsche ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Triebwagen
Ä Triibwage, früecher ou us Motorwage bezeichnet, isch es Triibfahrzüg bi de Ysebahn i däm ou Reisendi und oder Güeter beförderet wärde. So gits de zum Bischpieu Personetriibwäge, Gepäcktriibwäge, gmischti Persone- u Gepäcktriibwäge. Es git ou Triibwäge wo ou Poscht transportiere, ja es git sogar Triibwäage wo frücher sogar wie e Poschtwage e Briefchaschte gha hei um Briefe iizwärfe.
Triibwäge chöi ou us zwöi oder mehrere Wagechäschte bestaa. Mi het i der Vergangeheit, vielecht ou wöu einigie i die nid ganz eifachi elektrischi Usrüschtig vore Merfachstürig oder Ferstürig nid so vertroue gha hei oder ou nume wöus nid ganzu so biuuig gsi isch, zwe oder mehreri Triibwäge so bout, dass si zäme elektrotechnisch gsee eis Stück si. Si das zwöi ähnlechi Wagechäschte die elektrisch fescht zämekupplet si, wi Bischpiuswis bi de beide Rügge a Rügge zämeboute MOB ABDe 8/8 Triibwage, so ret me vo mene Dopputriibwage.
Dopputriibwäage wärde vo de Glänktriibwäge daderdür unterschide, dass bi Glänktriibwäge d Wagechäschte mechanisch fest mitenander verbunde si, Bischpiuswis wie bi de Glänktriibwäge, abkürzt GTW, us der Fahrzügfamilie GTW vom Stadler, oder aber d Wagechäschte sich über es gmeinsams Dräigsteu abstütze, Bischpiuswis über Jakobsdräigsteu wie bi de FLP ABe 4/6 oder de FART ABDe 8/8.
Wärde de mehreri Wagechäschte sowou elektrisch wie mechanisch fescht mitenander verbunde, so ret mer vo emene Triibzug. Typischi Bischpiu ir Schwiiz si d SBB RABDe 12/12 oder d Fahrzügfamilie FLIRT vom Stadler. Es witers Bischbiu si die Dütsche ICE 3 Hochgschwindigkeits-Triibzüg.
Triibzüg si nid mit Pänduzüg z verwächsle. Pänduzüg hei am eine Ändi es Triibfahrzüg, meischtens e Lok oder e Triibwage, am andere Ändi e Stüürwage. Zwüsche Triibfahrzüg u Stüürwage hets i vile, aber nid i aune Fäu Reisezugwäge.
Hüt hei Triibwäge für e Aatrib elektischi Motore oder aber e Disumotor. Es git aber ou Triibwäge mit Bänzinmotor oder früecher ou setigi mit ere Dampfmaschine aus Aatrib. Däne mit ere Dampfmaschiene us Aatrib seit mer Dampftriibwage. Däne mit Bänzin- oder Disumotor seit mer ou thermische Triibwage.
Ja und um die Sach no e chli kompliziert zmache gits disuelektrischi u bänzinelektrischi Triibwäge. Dert wird e Generator wo Strom macht dür e Disu- oder Bänzinmotor aatriibe. Dä Strom wird de für d Elektromotore brucht, wo dä Triibwage aatriibe.
Um Gäud zspaare het mer ou Triibwäge bout wo mer eifach e Outobus ohni Stüürad gnoo het u mer statt de Pneureder Ysebahnreder montiert het. Däne Triibwäge seit mer Schynebus. Setig hets früecher bischpiuswis vieu uf Näbebahnstreckine in Frankrich gää. I Zäntrau- u Südamerika u verschidene Entwickligsländer gits settigi no hüt u si boue sogar no neui.
In Oscht- wie ou in Weschtdüütschland het mer nach em zwöite Wäutchrieg ganz vili glichi u eifachi u liechti Triibwäge bout, wo us viune Bouteili bout worde si, wo o im Laschtwage- und Outobusbou i glicher oder ähnlecher Form verwändet worde si. Drum versteit me in Dütschland u zum Teil ou in Österrich u i der Düütschschwiiz chli öpis anders under eme Schiinebus aus im räschte vor Wäut. Nämlech zum Bischpiu e so genannte Uerdinger Schiinebus.
Safari-Katze
D Safari isch e Hybrid-Chatz, wo us der Chrüzig mit der Huuschatz u der Chlynefläckechatz (Salzchatz oder ou Geoffroy-Chatz, e Wildchatz us der Familie vo de Pardelchatze) entstanden isch. Das isch vo dahär usergwöhnlech, wil d Chlynifläckechatz 18 Chromosomepaar het u d Huuschatz 19.
Gschicht
D Washington State Universität het es zytlilang di Tier züchtet, für Undersuechige zur Bluetbildig chönne dürezfüehre.
Ussehe
D Safari glychet ab der F2-Generation der Huuschatz. Ihri Grundfarb isch schwaz u isch tupfet, wobi d Tupfe e guete Kontrascht zum Hindergrund bietet. I der F1-Generation isch d Chatz sehr gross. Si erreicht es Gwicht vo 11 kg, wobi d Eltere nid schwerer als 5 kg dörfe sy.
Rächtlechi lag i der Schwyz
Da sech's bi dere Chatz um ne Hybritchatz handlet, muess i der Schwyz mit ere Haltigsbewiligung grächnet wärde. D Safari wird nämlech im Dokumänt zur Yschränkig für d Haltig vo Hybride bi Chatze u Hünd erwähnt.
Wustweiler (Lothringen)
Wuschwiller (lothrìngisch; frànzeesch Woustviller, ditsch Wustweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Günsbach
Gìnschbe (frz. Gunsbach, dt. Günsbach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Wustweiler (Lothringen)
Geogràfi
Wuschwiller lijt direkt sìdwschtlich vun Sarreguemines in dr Neche vun dr Granz zem Sààrlànd uf re Heche zwìsche 209 un 275 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine vun Woustviller sìn Ippling ìm Norde, Sarreguemines ìm Nordoschte, Neufgrange ìm Oschte, Hambach ìm Sìdoschte, Grundviller ìm Sìde, Ernestviller ìm Weschte un Hundling ìm Nordweschte.
Günsbach
Gschìcht
Gìnschbe ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 13. Jh. àls Gunnisbach.
Wustweiler (Lothringen)
Gschìcht
Wuschwiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1606 àls Westweiller (17. Jh.: Westwyler, 18. Jh.: Wutzweiller, Wustwiller).
Günsbach
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Wustweiler (Lothringen)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Günsbach
Verwàltung
vun Gìnschbe ìsch. Gìnschbe ghert zem Kommünàlverbànd.
Wustweiler (Lothringen)
Verwàltung
vun Wuschwiller ìsch. Wuschwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Günsbach
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Gìnschbe ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Liste der Abgeordneten im Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande 1880–1885
In däre Lischt wäre di Abgordnete im Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land in dr zwoote Wahlperiod 1880–1885 ufzellt.
Zämesetzig
Dr Firscht vu Hauezollre, Karl Anton von Hohenzollern het e Virilstimm ghaa, e anderi Stimm hän d Firschte vu Firschtebärg, Karl Egon III. zu Fürstenberg un Thurn un Taxis, Maximilian Maria von Thurn und Taxis zäme ghaa. D Firschte hän si im Kommunallanddag chenne verdrätte loo un hän des au gmacht. Je ai Abgordnete isch dur d Stadtreet vu dr Stedt Semmerenga un Hächenga gwehlt wore. Je drei Abgordneti hän d Amtsversammlige vu dr vier Oberämter Semmerenga, Hächenga, Gãmerdenga un Hoegerloch gwehlt.
Winterbach
Winterbach heißen folgende geographischen Objekte:
Gmainde:
Gmaindstail:
Es git au es paar Gwässer, wo de Name Winterbach träged.
Winterbach isch de Familiename vo däne Persone:
Rabenvögel
D Raabevögel si Nahrigs- und Biotop-Generaliste, d. h. si si Omnivore und frässe braktisch alles und si chömme mit underschiidlige Biotop sehr guet zschlaag. Das drifft bsunders uf d Raabechraie, d Näbelchraie, d Dohle, d Elstere und dr Eichelhäher zue. Dr Kolkraab isch dr grössti Spatzevogel, und eso au dr grösst Singvogel. D Raabevögel si uf dr ganze Wält verbreitet.
Almira (Händel)
Der in Krohnen erlangte Glücks-Wechsel, oder: Almira, Königin von Castilien (HWV 1) isch im Georg Friedrich Händel si ersti Opere.
Dr Händel het d Opere chönne komponiere und lo uffüere, wil dr Diräkter vo dr Hamburger Opere am Gansmäärt, dr Reinhard Keiser, en Opere noch em gliiche Libretto zwar scho 1703/04 gschriibe het, denn aber us Hamburg het müesse flüchte wäge sine Schulde. So het dr Händel si Schansse überchoo und wo si Opere urufgfüert worden isch, isch dr Keiser scho wider zrug z Hamburg gsi. D Almira isch e groosse Erfolg gsi und isch vo dr Uruffüerig am 8. Januar 1705 bis zum 25. Februar 1705 zwanzigmol ufgfüert worde.
Christiane Taubira
Jugend un Studia
D Christiane Taubira ìsch d Tochter vu-n’ra Krànkapflagera, wo ìhra elf Kìnder allei hàt müeßa ufziaga.
Sa hàt soziàlekonomischa Wìssaschàft z Pàris gstudiart. Sa hàt aui a Diplom ìn Soziologie, ìn Àfroàmerikànischa Ethnologie un ìn Lawesmìttelwìssaschàft. Àls fremdsprocha kààt sa Anglisch, Spànnisch un Portügesisch.
Sa ìsch Lehrera ìn soziàlekonomischa Wìssaschàft worra. Sa ìsch - unter àndra - d Diraktera vum CNAM (Schüel „Conservatoire national des arts et métiers“) vu dr Frànzeescha-Guyane gsìì.
Politischa Kàrriar
D Christiane Taubira hàt ànna 1978 ìn dr Politik ààgfànga, àls regionàlischtischa Àktivischta fer d Guyane. Noh 1981, wo dr François Mitterrand dr Präsidant vum Frànkrìch worra ìsch, hàt sa mìt dam Separatismus ghàlta, wial’r vu da Guyane-Iwohner nìmm so unterstìzt gsìì ìsch.
Àm 30. Novamber 1992 hàt sa mìt em Roland Delannon (ìhrem Mànn) d lìnksorientiarta Pàrtei „Walwari“ grìnda.
Ànna 1993 ìsch sa, àls Kàndidàtin vu dara Pàrtei, fer d Frànzeescha-Guyane ìn d frànzeescha Nàtionàlversàmmlung kumma. Sa ìsch ànna 1997, 2002 un 2007 wìder gwählt worra.
Vu 1994 bis 1999 ìsch sa Àbgeordneta der dr „Parti radical de gauche“ ìm Europàpàrlament gsìì.
Achdorf
Achdorf heißet folgendi geographischi Objèkt:
Christiane Taubira
Politischa Kàrriar
Àm 21. Mai 2001 hàt sa a Gsetz ìwer d Ànerkànnung vum Sklàvahàndel igfiahrt. Dàs heißt jetz s „Taubira-Gsetz“, as geht um dr Hàndel dur Europà vu da Schwàrza üs Àfrikà noh-n-em XV. Johrhundert, wo jetz àls Verbracha gega d Menschheit gìltet.
Ànna 2002 hàt sa fer d Pàrtei „Parti radical de gauche“ àn dr Präsidantschàftswàhl ìm Frànkrìch mìtgmàcht, do hàt sa ìm erschta Wàhlgàng 2,3 % vu da Stìmma bikumma.
Vum 16. Juni 2012 bis àm 27.Janner 2016 ìsch sa Justizminischtera ìn dr Regiarung vum Jean-Marc Ayrault gsìì. Ànna 2013 hàt sa a Reform igfiahrt, wo d Homosexuella Ehe ìm Frànkrìch gsetzlig erlàuibt.
St. Margrethen
Geografii
Sammargrethe liit am nördliche Ändi vom Sanggaller Rhintl, am Ufer vom Alte Rhy. D Gmaind isch nöd wit ewägg vom Bodesee, öschtlich vo Sanggale und weschtlich vo Breagaz. De Alt Rhy bildet d Gränze zwösched Öschtriich und de Schwiz und got ums Bruggerhorn.
D Nochbergmainde sind Au und Rhynegg im Kanton Sanggale, Walzehuuse und Lutzebärg im Kanton Appezäll Usseroode, Gaissau, Högscht und Luschtnau im Voralbärg.
Orient
Im 19. und 20. Joorhundert het mä under „Oriänt“ bzw. „Oste“ hüfig Indie verstande, wo as spirituell charakterisiert worde isch, in Abgränzig zum „Weste“, wo as materialistisch empfunde worde isch.
St. Margrethen
Gschicht
Sammargrethe isch zum erschte Mol im Jahr 1384 als sant Margarethen gnännt wore.
Orient
Im hütige dütsche Sproochgebruuch mäint mä mit em Begriff vilmol dr Nooch Oste und die arabisch-islamischi Wält – wo d Türkei, dr Iran, Afghanistan und Nordafrika iischliesst, aber ooni die islamische Staate in Süd- und Südüstasie.
IMMAGINE&POESIA
IMMAGINE&POESIA isch en internationali gegewärtigi Kunstbewegig, wo Bilder und s gschriibnige Wort verbindet.
Ursprung
D Bewegig isch im Alfa Teatro z Turin, Italie, im Johr 2007 gründet worde von ere chliine Gruppe vo Dichder und Künstler, drunder d Aeronwy Thomas, im Dylan Thomas si Dochder, d Lidia Chiarelli, dr Gianpiero Actis und anderi, wo glaube, ass wenn mä s gschriibene Wort und s Bild mitenand verbindet, e neus Wärk schafft, wo grösser isch as die beide Deil jede für sich.
Dr amerikanisch Dichder Lawrence Ferlinghetti und dr italiänisch Künstler Ugo Nespolo si Mitgliider vo IMMAGINE&POESIA sim Ehrekommitee. D Beverly Matherne, e Dichder und ä Profässer an dr Northern Michigan University, isch au e Mitgliid vo dr Bewegig. Die offizielle Kunstkritiker vo dr Bewegig si d Mary Gorgy und dr Enzo Papa.
S Manifest
S Manifest isch uf 28 Sprooche übersetzt worde. Es bestoht us zäh Pünggt, dr vierti redet vo Augeblick vo gegesiitiger Befruchdig für Künstler und Dichder: ä Mooler chan e Dichder inspiriere oder e Dichdig cha zu dr Schöpfig vom ene Kunstwärk füehre, und s Resultat isch e neuji, vollständigeri Form vo Kunst.
Ustellige
Sid 2007 het d Bewegig Gedichtläsige organisiert und Ustellige, wo Bild und Wort äng verbunde si. Die wichdigste Ereignis si z Italie, z Grossbritannie und in de USA gsi.
Web Site
https://immaginepoesia.jimdo.com/
Hauterive
Hauterive chan folgendes bedüte:
Hauterive isch de Name vo folgende geografische Objekt: sowie:
Hermann Pfeifer
Dor Hermann Pfeifer (* 7. Jänner 1928 ; 6. März 2000), Såelormåesdor ond Ondorneemor, sdammd aus-ra aldaegsässena Handwärgerfamilie vo Memmenga, emm siidlicha Dåel vom bayrischa Regiirongsbezirk Schwaba. Är hådd a beachdlicha Ãzaal vo Biachor gschriiba, Hoemedbiachor vo Memmenga ond Biachor emm schwäbischa Dialäggd.
Läaba
Dor Hermann Pfeifer hådd dor Bedriib vo saem Vaddor zorr-a graosa Memmengor Industriifirma (PFEIFER Seil- und Hebetechnik) ausbaud, ond isch vo 1950 bis 1996 dor Gschäfdsfiirer vo dära Firma gwäa. Är hådd sich poliddisch, gsellschafdlich ond kulturäll firr sae Hoemedsdadd engagird. Bei dor Grendong vo de "Memminger Wallensteinfestspiele" isch-or a zendrala Figur gwäa. S bekannde Theatersdiggle "Jedermann" hådd-or enns Schwäbische iborsezzd. D ledsd Uffirong vo demm Sdigg isch 2018 bei de Wallensteinfestspiele gwäa.
Dialäggd ond Schreibweis
Dor Pfeifer schreibd emm ostschwäbischa Dialägd. Sae Schreibweis isch eenlich wia dui vo andore osd-schwäbische Schreibor: Må-mor hochdeidsch "e" [e] schreibd, abor schwäbisch "ä" [ɛ] schwäzzd, schreibd-or "ea". Är schreibd "au" firr drei Sacha: Firrs tatsächliche "au" [aʊ], abor ao firrs "ao" [ao] ond firrs "dongle a" [ɒ:]. Mor muas a bissle uffbassa, ond älle drei beim Vorläasa ondorschaeda: "Är haud laud graucht" wird so ausgsbocha: Är håt laut graocht.
Biachor
(Liste unvollständig)
Archimedische Körper
Die archimedische Körper si e Klass vo regelmäässige geometrische Körper. Charakteristisch für sä isch, ass mä iiri Egge nit vonenander cha underschäide. Je noch däm wie mä sä zelt, git s 13 oder 15 sonigi Körper. Si si noch em antike griechische Mathematiker Archimedes benennt, wo sä alli vermuetlig scho im dritte Joorhundert vor dr Zitewändi entdeggt het. D Schrift drüber vom Archimedes isch nit erhalte, es isch nume e Zämmefassig vom alexandrinische Mathematiker Pappos (4. Joorhundert noch dr Zitewändi) überliiferet.
Die platonische Körper si e Klass vo geometrische Körper, wo no regelmäässiger si. Bi iine si au alli Fleche gliich.
George Boole
Dr George Boole (* 2. November 1815 en Lincoln, England; † 8. Dezember 1864 en Ballintemple, en dr Grofschaft Cork, Irland) isch an englischer Mathematiker, Logiker ond Philosoph gwäa.