cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sahara
Bevelkerig
60 Brozänt vu dr Saharabewohner sin sässhafti Oasenbuure, 40 Brozänt Nomade un Halbnomade. Greßeri Sidlige findet mer vor allem am Nordrand vu dr algerische Sahara. Neisidlige sin in dr Biet vu Algerie un Lbye grindet wore, wu Ärdel un Ärdgas gferderet wird. Im Weschte un in dr libysche Wieschti sin großi Dail mänscheläär.
Gschicht
In dr Johrdöusert dernoo sin groß Dail vu dr Sahara wider zuen ere uubewohnbare Wieschti wore, allmee Mänsche sin derno in s fruchtbar Nildal uusgwanderet. Im 2. Johrdöusert v. Chr. hän d Rosszyt aagfange, eso gnännt, wel ab däre Zyt Ross in dr Motiv vu dr Hehlinemolereie vorherrsche. Glych wie z Ägypte, Anatolie un in dr Ägäis isch im 16. Johrhundert v. Chr. d „Wunderwaffe“ vu dr Bronzezyt yygfiert wore, dr Strytwage. Dr Pharao Ramses III. lischtet 92 Strytwäge un 184 Ross as Byti vu sym Libye-Fäldzug uf.
Mit dr Uusdrecknig vu dr Sahara isch langsam dr Nidergang vum Ackerböu un dr Viizucht chuu. Dur di assyrisch Eroberig vu Ägypte im 7. Johrhundert v. Chr. isch s Kamel uf Afrika chuu un het s Ross as wichtigscht Laschtdier ablest.
Im Zäntrum vu dr Sahara isch ab em 5. Johrhundert v. Chr. s Ryych vu dr Garamante entstande, wu zem aine Oasewirtschaft bedribe hän, vor allem aber e erfolgryche Handel zwische Afrika un em Mittelmeerruum, zerscht mit dr Grieche iber Cyrene, speter mit dr Remer iber Leptis Magna. Dr Nidergang vum weschtremische Rych het däm Handel en Änd gmacht, d Oasewirtschaft isch yygschränkt wore doderdur, dass allmee Grundwasservorret erschepft gsii sin. S Änd vum Rych isch aber erscht mit dr Eroberig dur di muslimische Araber chuu.
D Erforschig vu dr Sahara
Ab em Änd vum 18. Johrhundert isch d Sahara in s Blickfäld vu dr europäische Wisseschaft un vum Exporthandel grote. Vor allem d Brite hän noch eme sichere Zuegäng zue dr Märt vu Innerafrika gsuecht, wel si ghofft ghaa hän, dass si dert riisigi Absatzmegligkait fir ihri Fertigprodukt un wichtigi Rohstoffquälle finde.
Di wichtigscht vu däne Forschigsexpeditione het dr Missionar James Richardson glaitet, wu aber scho anne 1851 im Sudan gstorben isch. Syy Noofolg as Expeditionslaiter het syy Beglaiter, dr dytsch Geograf un Archäolog Dr. Heinrich Barth (1821–1865), aadrätte. Syy fimfbändig Raisewärch stellt di wichtigscht ethnologisch Quälle fir dr Sahara-Ruum im 19. Johrhundert dar. Em Barth syy Forschige unter dr Tuareg vu dr nerdlige Sahara sin vum Franzos Henri Duveyrier (1840–1892) furtgsetzt wore.
Literatur
Historischi Raisebricht
Christlich-soziale Partei
Christlich-soziali Partei chan folgendes bedüte:
Martigny (Begriffsklärung)
Martigny isch de Familiename vo:
Martigny isch de Name vo folgende Ort:
Lueg au:
Radio BIP
Radio BIP (franzesisch : Bisontine, Indépendante et Populaire) isch e lokale Radiosänder, wu in dr Region Franche-Comté aktiv isch. . Dr Sänder isch in dr Johr 1977/78 as Priatesänder aagfange un 1981 as freie Radiosänder nei grindet wore. . Är isch organisiert as gmainnitzige Verain.
Joe Alaskey
Dr Joseph Francis "Joe" Alaskey III (* 17. Juni 1952 z Troy, New York; † 3. Februar 2016 z Los Angeles, Kalifornie) isch en amerikanische Schauspiiler und Synchronsprächer gsii. Näbe sinere Rolle als Unggle Beano in dr Sitcom Mein Vater ist ein Außerirdischer isch dr Alaskey vor allem as d Stimm vo de Looney-Tunes-Figure Daffy Duck und Bugs Bunny bekannt.
Wo dr David Doyle im Joor 1997 gstorbe isch, het er däm si Rolle vom Groossvater in dr Zäichedrickserii Rugrats übernoo. Au in de Rugrats-Spiilfilm und in dr Noochfolgerserii All Grown Up – Fast erwachsen het er dere Figur d Stimm gee. Dr Alaskey isch au Sprächer in e hufe Kompiuterspiil gsi, under anderem in de Spiil Flucht von Monkey Island und Gothic 3.
30. August
Dr '''30. Augschte''' isch dr 242. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 243. in Schaltjohr), dodermit blybe no 123 Däg bis zum Änd vum Johr.
Werner O. Feißt
Dr Werner Otto Feißt (* 8. Juli 1929 z Fryburg; † 28. April 2006 z Baasel) isch e dytsche Fäärnsehmoderator, Fäärnsehschurnalischt, Fäärnsehproduzänt un Buechautor gsii. Är het as Pionier vum dytsche Bildigsfäärnseh gulte un isch Mitgrinder vu dr Rootgeeber- un Chochsändig Was die Großmutter noch wusste gsii.
Leben
Sy Vater isch Buechdruckermaischter gsii. sy Mueter e Doochter vun eme Bäärgbuur us em Häxedaal. Noch em Abitur het dr Feißt uf Lehramt an dr Pedagogische Akademy Löörech studiert un di eerscht un zwoot Dienschtbriefig fir Lehrer abglait. Är het as Volksschuellehrer z Fryburg, z Santjerge z Schälinge un z Oberbärge unterrichtet. Derno het e nomol studiert, nämli Filosofy, Pedgoogik, Chunschtgschiicht un Volkskund an dr Uniwersiteet Fryburg
Dr Feißt het bim Alemannische Kabarett mit e Anton Zink mitgmachrt un isch zeh Johr lang Laiter vu dr Fryburger Gheerloose-Bihni gsii. Dernääbe het er s Info-Blatt „d'r Suflörkaschte“ uusegee.
Anne 1959 het er bim Sidweschtfunk (SWF) z Baade-Baade as freie Mitarbaiter aagfange un het e Volontariat gmacht. Ab 1961 het er bim SWF as Fäärnsehredakter gschafft. Är het Draibiecher gschriibe un isch Redakter in dr Sändelaitig vum SWF-Fäärnseh gsii uch speeter stellverdrättende Abdailigslaiter Kultur. Ab 1968 het dr Feißt s Bildigsfäärnseh vum SWF ufböue mit Sänderaie wie Telekolleg, Schulfernsehen, Funkkolleg un verschiidene Kursbrogramm. Anne 1969 isch er schließli Hauptabdailigslaiter im Uusbildigs- un Familiebrogramm woore.
Dr Feißt isch Autor vu Film zue dr unterschiidligschte Theeme gsii, unter anderem Chunschtgschiicht, Zytgschiicht, Landeskund, Griecheland, Mythe un Saage, Volkskund. Är het Film iber s Johanneschlooschter uf dr griechische Insle Patmos un s Katharinechlooschter uf em Sinai gmacht un dr Film 1.000 Jahre sind wie ein Tag - der heilige Berg Athos, wu dr Feißt sälber as Hegschtpunkt vu sym Fäärnsehschaffe aagsää het. As Produzänt het er verschiideni Fäärnsehraie gmacht, unter anderem Warum Christen glauben, Christsein im Alltag, Das notwendige Tun (iiber d Diakony), Glauben aus dem Herzen (iiber d Orthodoxy), Alles Alltag un ''Partnerschaft.
Anne 1982 het dr Werner O. Feißt d Choch- un Huushaltsrootgeebersändig Was die Großmutter noch wusste entwicklet, wu all Wuche im SWR Fäärnseh (friejer: Südwest 3 un Südwest Fernsehen) uusgstrahlt wooren isch. Är het si au moderiert, zäme mit dr Schwyzeri Kathrin Rüegg. Die Sändig isch zimli populeer gsii un giltet as die Chochsändig, wu im dytsch Fäärnseh am lengschte glofen isch. Au no syre Pänsionierig anne 1995 het er d Sändig alsfuurt moderiert mit dr Rüegg, bis zue sym Dood.
Dernääbe het au no anderi Sändige moderiert, unter anderem Verzehl mir e Gschicht oder Geschichten aus unserem Land. Derzue isch er au as Schauspiiler in verschiidene Fäärnsehserie vum SWF/SWR ufdrätte.
Dr Feißt het au Biecher gschriibe un uusegee unter anderem zäme mnit dr Kathrin Rüeg e Buechraie zue dr Sändig Was die Großmutter noch wußte Anderi Biecher het err gschriibe iber dr Alexander von Humboldt, s Markgreeflerland un verschiideni Chochbiecher. Unter em Titel Im Seppli si Stern het er alemannischi Wynäächtsgschiichte uusegee.
S Alemannisch un au anderi Dialäkt het dr Feißt au im Fäärnseh gfeerderet, unter anderem het er in Fäärnsehsändige reegelmääßig Dialäktautor*ne un -sänger*ne yyglaade, wie zem Byschpel dr Elsässer René Egles oder d Kurpfälzeri Joana.
Dr Feißt het verschiideni Bryys un Ehrige iiberchuu, unter s Ritterchryz mit Chroone vum orthodoxe Patriarchaat Jerusalem un d Ehremedaille vu dr Frynd vum Volk Athen. Derzu isch er Ritter vum Pääpschtlige Silveschteroorde gsii. Fir sy Engaschmänt fir s Alemannisch het er anne 1986 d Alemanne-Antänne in Gold vu dr Muettersproch-Gsellschaft Fryburg kriegt un 1993 dr „Hebeldank“ vum Hebelbund Löörech.
Dr Werner O. Feißt isch ghyroote gsii un Vater vu zwoo Deechtere. Am 28. April 2006 isch dr Feißt im Alter vu 76 Johr gstoorbe. Dr Fäärnsehdiräkter vun SWR, dr Bernhard Nellessen, het en gwiirdigt mit dr Wort:
Nellingen (Lothringen)
Nellinge (lothrìngisch; frànzeesch Nelling, ditsch Nellingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Nellinge lijt in dr Neche vum Krumme Elsàss uf re Heche zwìsche 215 un 252 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine sìn Gréning, Kappelkinger, Réning un Insming.
Züe Nellinge ghere d Ortsdeil Le Moulin Bas, Le Moulin Haut un Klän-Roerboch (fr. Petit-Rohrbach, dt. Klein-Rohrbach).
Gschìcht
Nellinge ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1751 àls Nellingen, Klän-Roerboch ìm 17. Jh. àls Heldrorbach (1681: La petite Rohrbach, 1751: Klein-Rohrbach.
Verwàltung
vun Nellinge ìsch. Nellinge ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Nellinge ghert zem Rhinfrankisch.
Schwetzingen
Schwetzingen (pfälzisch Schwetzinge) isch e Stadt im Rhy-Necker-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Stadt het Iiwohner (Stand: ).
Geografi
Schwetzingen lyt am Leimbach in dr Metropolregion Rhy-Necker, eschtli vum Rhy un weschtli vum Odewald. Nochbergmaine vu Schwetzingen sin Mannheim, Plankstadt, Oftersheim, Hockenheim, Ketsch un Brühl.
Dr Baan bstoht us 26,7 % Landwirtschaftsflechi, 35,8 % Wald, 33,7 % Sidligsflechi un 3,8 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliderig
Zue Schwetzingen ghert dr Stadtdail "Schwetzingen-Hirschacker".
Monica Gubser
Lääbe
D Gubser isch z Züri uf d Schauspiilschuel gange. Derno het si Engaschmänt iberchuu am Schauspiilhuus z Züri (no as Elevi), em Stadttheater Basel un am Theater Biel-Soledurn. Zletscht isch si freiberuefligi Schauspiileri gsii un uf verschidne Bihne, vor allem z Züri, aazdräffe gsii. Näb ere Hauptroll im Kinofilm Die Herbstzeitlosen het si au Rolle gspiilt in Lüthi und Blanc, Eurocops un andere Filmproduktione.
Ihri greschte Theaterrolle sin in ihre Zyt Biel-Soledurn d Antigone vum Sophokles un d Hermia us em „Summernachtsdraum“ gsii. Vu 1955 bis 1985 het si zäme mit ihrem Mann e Reschtaurant z Soledurn gfiert. Um des Zyt het si mit dr Schauspiilerei pausiert, het si derno aber wider em Ensemble vum Städtebundtheater Biel-Soledurn aagschlosse. Ab 1990 het si au dr Märlibühni Züri un syt 1994 em Summertheater Winterthur aaghert. Zletscht het d Gubser z Zuchwil bi Soledurn gläbt. Si isch verwitwet un Mueter vu drei Sihn gsii.
Schwetzingen
Gschicht
En Schwetzenga ischd dr äldeschd Moscheebau en Deitschland.
Verwaltig
Schwetzingen ghert zue kainere Verwaltigsgmainschaft.
Dr Oberburgermaischter isch dr René Pöltl.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Schwetzingen ghert zum Pfälzisch.
Sudetendeutsches Wörterbuch
S Sudetedytsch Werterbuech (dt. Sudetendeutsches Wörterbuch, churz SdWb) erfasst di (ehmolige) sudetedytsche Dieläkt z Tschechie, des heißt z Behme, z Mähre un z Mährisch-Schlesie, derzue d Dieläkt vu dr dytsche Sprochinsle in dr Slowakei.
Dielektali Großlandschafte
Berucksichtigt wäre alli in dr Verzetelig dokumäntierte Sozioläkt (z. B. au s Sudetejiddisch, Beruefs- un Gaunersproche), derzue dr dytsch-slawisch Lähnwortuusdusch. D Beleg stammen us em Zytruum 1910-1940, historischi Quällen un etymologischi Notize finde (primär us pragmatische Grind) nume in Uusnahmefäll Berucksichtigung un sin fir speteri Folgebänd vorgsäh.
Gschicht
S SdWb isch anne 1957 dur dr Franz J. Beranek aagfange in dr Nochfolg vu dr Sammlige zuen eme Wörterbuch der sudetendeutschen Mundarten, wu vum Ernst Schwarz un em Erich Gierach an dr Karls-Universität Prag aagfange wore sin un hite verscholle sin. Noch em Dod vum Beranek 1967 hän d Herta Wolf-Beranek (bis 1977), dr Horst Kühnel (bis 1983) un dr Norbert Englisch (bis 1994) d Wyterarbet ibernuu. Hite wird s Werterbuech kollegial vum Bernd Kesselgruber (syt 1986), dr Bettina Hofmann-Käs (syt 1997) un dr Isabelle Hardt (syt 2007) bearbeitet. Di wisseschaftlig Leitig het bis 1978 dr Ernst Schwarz gha, derno dr Heinz Engels; 1994 isch dr Otfrid Ehrismann derzue chuu.
Di erscht Liferig isch 1982 erschine, dr erscht Band 1988.
Quällen un Matrialgrundlag
Zetel-Archiv, alfabetisch gordnet mit eppe 2,7 Millione Beleg, 182.000 Synonymeverwyys un 16.500 Arbetscharte.
S Archiv isch aagleit wore dur:
Uugfehr 650 Gwährslyt sin befrogt wore. Näben em Archiv git s e Zetelkatalog fir Synonymeverwyys.
Publikationsstand
`Band 5 (H) am Usechoo
Ramsen
Ramsen isch de Name vo folgende Ortschafte:
Leideleng
Leideleng, im lokale Dialekt Lëdeleng (dt. Leudelingen, frz. Leudelange), isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Ortsdail
Zue Leideleng ghere d Ortschaft Leideleng un d Wyler Leideleng Gare un Schléiwenhaff.
Verwaltig
Leideleng ghert zum Kanton Esch-Uelzecht im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Leideleng isch dr Rob Roemen. Scheffe sin dr Raymond Kauffmann un d Lotty Roulling-Lahyr. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Gschicht
Leideleng isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 786 as Lullingas (1096: Luolinga, 1128: Ludelinga, 1145: Ludelinga, 1222: Lullingen). Bis zum 1. Juli 1856 het Leideleng zue dr Gmai Reckeng gehrt.
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Leideleng ghert zum Moselfränkisch.
Birkenfeld (Württemberg)
Bürgefeeld (amtli Birkenfeld) isch e Gmai im Enzchrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Bürgefeeld lyt im Nordschwarzwald, rund sibe Kilometer sydweschdlich vu Pforze. Dr Ort ischd auf dr Hochfläche ond gohd bis nonder es Enzdal.
D Nochbergmaine vu Bürgefeeld sin Pforze, Keltern, Straubenhardt, Neuenbürg un Engelsbrand.
Dr Baan bstoht us 36 % Landwirtschaftsflechi, 41,1 % Wald, 22,1 % Sidligsflechi un 0,7 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliederig
Zue Bürgefeeld ghere d Ortsdail Bürgefeeld un Gräfenhausen.
Gschicht
Bürgefeeld isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1302.
Verwaltig
Bürgefeeld ghert zue kainere Verwaltigsgmaischaft.
Dr Burgermaischter vu Bürgefeeld isch dr Martin Steiner.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Wirdschafd
En Bürgefeeld gibts o.a. an Schlachdhof, a Nudlfabrik ond a baar Medizintechnik-Hersteller.
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Bürgefeeld ghert zum schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.
Wikinews
D Wikinews sin e Wikimedia-Projäkt für di gmeinschaftligi Erstellig vo-n-re freie und neutrale Nochrichtequälle. S Projäkt ermögligt's jedem Internet-Nutzer, Nochrichte zu me breite Themechreis z veröffentlige. Dodezüe setzt's wie sini Schwösterprojäkt Wikipedia, Wiktionary, Wikibooks, Wikiquote, Wikispecies und Wikisource d Wiki-Software MediaWiki y.
S Projäkt wott d Idee vom Bürgerjournalist (au Graswurzel-Journalismus) verbreite. Au in Länder mit de Prässfreiheit schwäche Sparzwäng in Redaktione, Kungelei, Abflachig vo Inhalt under anderem wägem Blick uff Werbeynahme und Yschaltquote etc. herchömmlige, kritische Journalismus. Unabhängigi Journaliste und Laie, vo journalistisch dätig sin, chönne dezüe bytrage, Informatione bereitzstelle, wo nit de Zwäng vom Mainstream underworfe sin. Mänki Befürworter nämme a, dass d Wikinews vor allem in Länder mit weniger Prässfreiheit wie zum Bispyl z China, im Iran oder z Tunesie e wertvolli Berycherig zu de kommerziälle Präss darstelle wird, wo staatlig glänkt wird, wenn dört d Internetabieter de Züegang zu de Wikinews-Site nit sperre. Ob sich s Wikinews allerdings ähnlig erfolgrych entwickle cha wie d Wikipedia, isch no offe. Aktuäll wird s Projäkt nit als alternativs Nochrichtemedium wohrgnoh, wyl di meiste Artikel bi de Wikinews Agenturmäldige und Artikel vo etablierte Nochrichtemedie als Quälle verwände. Säll underscheidet d Wikinews zimlig vo de OhmyNews, wo z Südkorea vyl bewegt hän. Vo de OhmyNews git's au e internationali Usgab mit Azeige, wo drotz de Underschyd immer widder mit de Wikinews vergliche worre sin. Bsträbige, s OhmyNews-Modäll in andere Länder z etabliere, sin bisher fruchtlos verloffe.
Di gröschti freii Nochrichtequälle im Internet isch Indymedia. Im Underschyd zu de Wikinews isch dört e neutrale Standpunkt nit vorgschrybe.
Entwicklig
Nochdem s Projäkt vorgstellt worre isch und sich e chlari Mehrheit bi de Abstimmig defür usgsproche hät, isch vom Wikimedia-Vorstand (Board of Trustees) am 15. Novämber 2004 e Demo-Version gstartet worre. Wo sich di änglischi Version in zwei Wuche güet entwickelt hät, isch si am 2. Dezämber 2004 zur Beta-Version befördert worre. Am 3. Dezämber 2004 isch e dütschsprochigi Version usecho; vom Januar bis zum März 2005 sin di Nyderländischi, Französischi, Spanischi, Schwedischi, Bulgarischi, Polnischi, Rumänischi und Ukrainischi Usgab in de Reihefolg, wo si do gnännt worre sin, erschyne. Am 13. März 2005 hät di Änglischi Version d 1000-Artikel-Marke überschritte. Am 14. März 2006 isch di chinesischi Wikinews-Version veröffentligt worre. Sit em 24. Oktober 2006 chönne in de dütschsprochige Wikinews au anonymi Nutzer Informatione uss erschter Hand veröffentlige. Vorussetzig zu de Awändig vom "änglische Prinzip" sch di usfiehrligi Darlegig vo de Quälle uff de Diskussionssite.
S Projäkt hät gly noch sinem Start e großi internationali Medieuffmerksamkeit chriegt. Analytischi Kommentär sin in vyle Blogs veröffentligt worre, aber au in Biecher.
Im Momänt git's d Wikinews in 26 Sproche.
Im Summer 2007 isch vo de Alemannische Gmeinschaft dr Bschluss gfasst wore, alli Alemannische Projekt mit dr Alemannische Wikipedia z verschmelze (s Wiktionary, s Wikibooks un s Wikiquote). S Alemannisch Wikinews isch derno am 3. Septämber 2009 gründet wore as Nochricht:Dialäkt-Neuigkeite innerhalb vu dr Alemannische Wikipedia. Schwärpunkt vom alemannische Wikinews sin Nochrichte rund um di (alemannische) Dialäkt.
Ganymed
Ganymed (Altgriechisch: Γανυμήδης, Ganymedes) bezeichnet
Leid
S Liide isch e Grunderfaarig und bezäichnet als Sammelbegriff alles, was e Mensch körperlig und seelisch belastet. Under anderem liidet mä dra, wenn Bedürfniss, Hoffnige und Erwartige nid erfüllt wärde, wemm mä e Individuum, wo äim noochstoot, verliert, wemm mä von soziale Grubbe drennt wird, wemm mä vo usse zwunge oder begränzt wird, wemm mä alt oder chrank wird, Schmärze empfindet oder sich mit em Dood muess usenandersetze. S Liide isch immer subjektiv. Was mä as Liide empfindet, hängt vom Individuum ab, also vo de äigene Erfaarige und Iistellige.
Hützudags brucht mä dr Begriff au für Dier, mindestens für die hööchere, und mit Gsetz zum Dierschutz brobiert mä, s Liide vo Dier z verhindere oder wenigstens so wit wie mööglig z verchliinere.
L’Haÿ-les-Roses
L’Haÿ-les-Roses isch a französische Gmi em Banlieu vo Paris, mo Eiwohnr (Stand ) hod.
D Schdadt isch a Onder-Präfektur vom Départements Val-de-Marne, Sids vom Arrondissement L’Haÿ-les-Roses ond Hauptord vom Kanton L’Haÿ-les-Roses. Birgermoeschter isch dr Vincent Jeanbrun (UMP).
D Schdadt hod sechs Viertel (quartiers). Des sen Lallier-Bicêtre, Petit-Robinson, Vallée-aux-Renards, Jardin Parisien, Blondeaux ond Centre.
Weblink
Gmeind
Eisingen (Baden)
Oisinge (amtli Eisingen) isch e Gmai im Enzchrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Oisinge lyt nerdlig vu Pforze.
Dr Baan bstoht us 48,3 % Landwirtschaftsflechi, 31,2 % Wald, 19,5 % Sidligsflechi un 1 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliederig
Zue Oisinge ghere kaini wytere Ortsdail.
Gschicht
Oisinge isch zum erschte Mol gnännt wore anne 919/35 as Ysingen.
Verwaltig
Oisinge het si mit Kämpfelbach un Königsbach-Stein zum Gmaiverwaltigsverband „Kämpfelbachtal“ zämmegschlosse.
Dr Burgermaischter vu Oisinge isch dr Thomas Karst.
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Oisinge ghert zum schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.
Yvonne Rainer
D Yvonne Rainer (* 24. Novämber 1934 z San Francisco) isch e US-amerikaanischi Koreograafi, Dänzeri un Filmmacheri. Si giltet as aini vu dr wiichtigschte Verdrätter*ne vum poschtmodäärne Danz.
Lääbe
D Yvonne Rainer isch z San Francisco in ere Yywandererfamilie ufgwagse. Iri Mu7eter isch e Jiidi vu Poole gsii, ire Vater isch e Anarchischt un Mooloer vu Itaalie. Anne 1957 isch si im Alter vu 23 Johr uf New York gange go Schauspiileri gee. Si het si dooderno aber mee fir dr Modäärn Danz inträssiert un het an dr Martha Graham School aafange studiere. Speeter het si au bi dr Merce Cunningham studiert.
Anne 1962 het d Rainer zäme mit dr Trisha Brown, dr Elaine Summers, dr Meredith Monk un andere s Judson Dance Theater grindet, wu an dr Judson Memorial Church z New York ufdrätten isch. Di eerscht Uffierig isch am 6. Juli 1962 gsii un giltet as d Geburtsstund vum poschtmodäärne Danz. Noo 1970 het si d Rainer em Film zuegchehrt un het bi verschiidene experimentälle Film d Reschy gfiert. Anne 1990 isch si as Fellow vu dr MacArthur Foundation uuszaichnet wooreD Yvonne Rainer läbt un schafft z New York City un z Los Angeles.
Anne 2007 isch si in d American Academy of Arts and Sciences gwehlt wore. Irio Aarbete sin uf zwoo documenta-Uusstellige zaigt woore.
Heinrich Bruppacher
Heinrich Bruppacher isch de Name vo dëne Lüüt:
Lueg au:
Helike (Begriffsklärung)
Helike (Altgriechisch: Ἑλίκη, Latin: Helice) bezaichnet
Andlauerhof (Petersgasse)
Dr Andlauerhoof isch e historischs Geböid in dr Altstadt vo Baasel. Es stoot an dr Petersgass 36/38. Es stammt us meerere Epoche und stoot as Ansambel under Dänggmolschutz.
Baugschicht
Zum erste Mol wird dr Andlauerhoof im Joor 1424 erwäänt, won er no Laufehoof ghäisse het. Im 15. Joorhundert isch er in d Händ vo dr elsässische Aadelsfamilie vo Andlau choo, und mä het em vo denn aa Andlauerhoof gsäit. 1666 het dr Peter Thierry (1608-1673) im Huus e Siidefärberei iigrichdet. Dr Andlauerhoof het denn verschidnige Kaufmaafamilie ghöört, u. a. de Briiswärks, Vischers, Legrands und Ryhiners. Im 20. Joorhundert isch en Angroo-Gschäft für Dubakwaare im Geböid dehäi gsi und s Innere isch e baar Mol umbaut worde. Wo mä 2004 archeologischi Usgraabige gmacht het, het mä alti Fundamänt und Räst vo dr Färberei us em 17. Joorhundert und sogar Bachbettsedimänt gfunde.
Im Joor 2010 het mä s Geböid in Stadtwoonige afo umbaue, im Joor druf isch dr Dachstuel aabrennt, aber 2012 si die achtzää nöije Woonige baraat gsi.
Internationale Filmfestspiele von Cannes
Di Internazionale Filmfeschtspiil vu Cannes zelle zue dr wältwyt wiichtigschte Filmfeschtival. Si wäre syter anne 1946 all Johr im Mai an der Côte d’Azur veraastaltet. Hauptveraastaltigsort z Cannes isch s Palais des Festivals et des Congrès. As Hauptpryys fir dr beschte vum Internazionale Wettbewärb wird di Guldi Balme vergee.
Gschicht
Kunzipiert wore sin d Filmfeschtspiil uf Initiative vum franzesische Bildigs- un Kulturminischter Jean Zay. Urspringli scho fir s Johr 1939 blant, hän di eerschte Internazionale Filmfeschtspiil vu Cannes dur dr Zweet Wältchrieg zum eeschte Mool vum 20. Septämber bis 5. Oktober 1946 stattgfunde. 1948 un 1950 isch s Feschtival wäge Finanzierigsschwirigkaite uusgfalle.
Wäg dr Pariser Mai-Uurueje isch d Feschtival 1968 am 19. Mai abbroche wore. Scho am Voroobe isch dr Louis Malle as Mitgliid vu dr Jury zruggdrätte. Dr Malle, dr François Truffaut, dr Claude Berri, dr Jean-Gabriel Albicocco, dr Claude Lelouch, dr Roman Polański un dr Jean-Luc Godard sin in Große Saal vum Palais des Festivals vordrunge un hän gforderet, ass d Vorfierig unterbroche wird us Solidaritet mit dr Arbaiter*ne un Studände*ne, wu gstraikt hän D Akzion isch au as Antwort druf gwärtet wore, ass dr Henri Langlois churz vorhär as Diräkter vu dr Cinémathèque française entloo woren isch.
Bi dr 50. Filmfeschtspiil vu Cannes isch dr Ingmar Bergman mit dr „Balme vu dr Balme“ uuszaichnet wore.
Hite giltet Cannes as ais vu dr wiichtigschte Filmfeschtival vu dr Wält mit em hegschte Prestige.
Wettbewärb un Pryys
D Filmpryys vu dr Internazionale Filmfeschtspiil wäre vun ere Jury vergee, wu all Johr nei zämegstellt wird un in dr Hauptsach us Filmschaffende bstoht. Dr wichtigscht Pryys isch di Guldi Balme (Palme d’Or), wu dr bescht Film vum Wettbewärb dermit uuszaichnet wird. Anderi Pryys, wu vu dr Jury vergee wäre, sin dr Groß Pryys vu dr Jury (Grand prix du jury), dr Pryys vu dr Jury (Prix du Jury) un dr Spezialpryys vu dr Jury. Dernäbe git s Pryys in dr Ainzelkategorie wybligi Darstelleri, männlige Darsteller, Reschy un Draibuech.
D Trophäe wäre vum Schwyzer Juwelier Chopard z Gämf härgstellt un gstiftet. Chopard verleent au dr Schmuck fir di Prominänte.
Näb em Hauptwettbewärb git s vu dr Feschtivalsyte här no dr Churzfilm-Wettbewärb mit dr Guldine Balme fir Churzfilm (Palme d’Or du court métrage), dr Wettbewärb Cinéfondation, wu Arbeite vu Filmstudänte*ne premiert wäre, un d Raie Un Certain Regard, wu syter 1998 dr Prix Un Certain Regard vergee wird.
Im Rame vu dr Internazionale Filmfeschtspiil dien d Verainigung vu dr Reschisseer Société des Réalisateurs de Films mit ire La Quinzaine des Réalisateurs au d Kritikerorganisazion Syndicat français de la critique de cinéma mit ire La Semaine Internationale de la Critique aigeni unabhängigi Parallelveraastaltige durefiere, wu au Pryys vergee wäre. Di Guldi Kamera (Caméra d’Or), wu syter 1978 fir e Erschtligswärch vergee wird, dient do as Chlammere, wel d Pryysdreeger*ne vun ere Jury us dr drei Veraanstaltigsdreeger us em Wettbewärbsprogramm vu dr drei Veraanstaltige uusgsuecht wird.
Di wiichtigschte Uuszaichnige im Iberblick:
Lörrach-Tüllingen
Düllige (offiziell Tüllingen) isch e Stadtdeil vo Lörrach uff em glychnamige Berg. Di beide Dorfdeil Ober- und Underdüllige sin 1935 zu einem Stadtdeil zämmegfasst worre. Di alti St.-Ottilie-Kirch z Oberdüllige wird z Obe agstrahlt und isch withy sichtbar.
Di erschti urkundlichi Nennig vo Düllige goht uff s Johr 1113 zruck. Dört wird de Walcho vo Waldeck usdrücklig gnännt, wo sy Bsitz em Kloster St. Blasie schenkt. Witerhy wird de Ort 1173 i me Schutzbrief für St. Blasie vom dörtmolige Bapst Kalixt III. gnännt, wo d Dülliger Kirch und anderi Bsitzige dinne erwähnt werde.
S Wappe vo Düllige zeigt zwei krüzti, goldeni Schwerter uff blauem Grund. S isch 1902 ygfiehrt worre und erinnert an d Schlacht im Käferhölzli am 14. Oktober 1702.
Dülliger Berg
De geologisch interessante Dülliger Berg (kurz "Dülliger" gnännt) erhebt sich bis züe-n-re maximale Höchi vo 460 Meter über NN (uff em Lindeplatz) und bietet e güete Usblick uff s Dreiländereck, s Rhyknie und d Städt Lörrach, Wyl am Rhy und Basel. Uff em Dülliger hät 1702 d Schlacht am Käferhölzli stattgfunde. Hützdag sin witi Deil vom Dülliger Berg zum Landschaftsschutzgebiet erklärt worde. Durch s milde Klima gediht am Südwesthang vom Berg de Markgräfler Wy. Usserdem lyfert durch di exponierti Stell vom Berg de Dülliger vyle Wetterstatione wichtigi Messwert zur Wettervorhersag. E chleine Deil vom Dülliger, oberhalb vom Riechener Schwimmbad, ghört zu de Schwiz, wo mer de Berg als "Dülliger Hügel" bezeichnet.
Die beide Chreisstädt Lörrach und Wyl am Rhy werde durch de Dülliger trennt, sodass näbe re steile, serpentineryche Audostroß e 864 Meter lange Ysebahntunnel, wo zwüsche 1888 und 1890 baut worde isch, di beide Städt mitenand verbindet. Sit Johrzähnte git s Bestrebige, di beide Städt durch e zollfreii Stroß (zum Deil uff Schwizer Gebiet plant) z verbinde, zum de Wäg durch bzw. über de Dülliger umgoh.
Salzturm (Basel)
Dr Salzdurm isch e Durm vo dr Stadtmuure vo Baasel gsi. Er isch am Rhii grad näbe dr Schiffländi gstande und isch 1829 abbroche worde.
Rechtsufrige Zürichseelinie
D' Ysebahnlinie am rächte Züriseeufer isch uf ä-n-Iniziative vum Chaschper Wetli, eme Ysebahn- und Kantuusäschiniör buut und am 12. März 1894 eröffnet wordä.
Salzturm (Basel)
Gschicht
Dr Salzdurm isch woorschinlig scho im 11. Joorhundert uf römische Fundamänt baut worde zur Verdäidigung vom middelalterlige Baasler Rhiihaafe, dr Schiffländi, am Blatz, wo dr Birsig in Rhii gmündet het. Er isch also elter as s Rhiidoor, wo erst entstande isch, wo mä 1225 d Rhiibrugg baut het.
Rechtsufrige Zürichseelinie
Am 30. April 1871 isch d' Gsellschaft für d' Begründig vu-n-ärä rächtsufrige Züriseebahn entschtande. Das het aber nüd patet - diä nüü Gsellschaft het nur d' Bahnschwellä glifärät und ales andere het di schu lang exischtänti Schwiizerisch Nordoschtbahn übernoo. As isch di gliichi Bahngsellschaft gsi, wu am aafang „Nordbahn“ gheisse het und schu d' Spanisch-Brötli-Bahn betribä hät. D' Buuarbete sind aber dänn no nur schleppend voraa chuu. I d'r Stadt isch ä diräggti, underirdischi Verbindig i Hauptbahnhof vorgseh gsii. Det sind aber Chällerrüümlichkeite in Wäg chuu. Ä Huusbsitzer isch vor Bundesgricht ggange und händ det rächt überchuu.
Am 12. März isch di 30,3 Kilometer langi Liniä vu Züri-Stadelhofe bis Rapperswil gschtande. Für d' Fortsetzig in Hauptbahnhof hend's ä Liniäfüehrig dur s' Lättequartier etabliert - mit em Bahnhof Züri-Lätte wu am 1. Oktober 1894 eröffnät wordä-n-ischt und hüt nüm exischtiert.
Salzturm (Basel)
Gschicht
Vom Salzdurm us häi die bischöflige Ministeriale d Schiffländi könne überwache. Spööter isch au s Archiiv vom Root dört ufbewaart worde.
Dr Salzdurm het an Bedütig verloore, wo im Joor 1225 d Rhiibrugg baut worde isch und d Rhiifäärene nüme verkeert häi. Aber wo mä 1478 d Kapälle uf dr Brugg ufgstellt het, het au dr Salzdurm e nöije Spitzhelm bekhoo mit farbige und sogar vergoldete Ziegel. 1530 het er e verzinnte Knopf bekhoo, wo mä din Dokumänt ufbewaart het, wie mä s no bis ins 20. Joorhundert doo und dört gmacht het.
Rechtsufrige Zürichseelinie
Dur di bevorschtehendi Langsiärig vu d'r Zürcher S-Bahn isch ä diräggti Verbindig vum Hauptbahnhof in Bahnhof Stadelhofe trotz em Bundesgrichtsenschäid im 19. Jahrhundert besiglet gsii. Vum Zürcher Vorbahnhof füehrt ä zwiigläisigi Ysebahnliniä in underirdische Durchgangsbahnhof under em Saggbahnhof. I d'r Planigs- und Buufase het mer em de Bahnhof Museumsstrass gsäit. D'r Umbuu vum Bahnhof Stadelhofe isch s' schwirigschti Underfange gsii. Det verzwiiget sich d' Trassee in richtig Schwamedinge und em rächte Züriseeufer entlang. Am 28. Mai 1989 ischt di Rächtsufrit Züriseeliniä ä Täil vu d'r Zürcher S-Bahn wordä. Di alte Vororttriebzüüg sind mit d'r Ziit dur di doppelstöckige S-Bahn-Züg mit SBB Re 450-Loggene abglööst wordä. Hüt isch d' Ysebahnliniä 31,90 km lang.
Salzturm (Basel)
Gschicht
Wo d Dampfschifffaart uf em Rhii ufkhoo isch, het mä 1827 s Salzhuus zum ene groosse Laagerhuus usbaut und 1829 dr Salzdurm abbrotzt, so dass mä au in die Richdig s Laager het könne usbaue.
Rechtsufrige Zürichseelinie
Di truurig Gschicht vu-n-ärä stillgläite Bahnlinie
D' SBB het d'r Streggä-n-abschnitt dur s' Lättequartier wellä bhalte und glägentlich für ä Güeterverchehr bruche. Denn het's aber käi Aawändig für das Bahngläis me ggii. Will kei Züg mi gfare sind, het sich ä Drogäszenä uf em Gläisberiich vum Bahnhof Lätte uusbräitet. I d'r Folg hend d' SBB harschi Kritik müese Iisteggä. D' Bahnliniä isch abbrochä wordä, und det wu si gsii ischt, git's hüt ä Velowäg. Allerdings händ's d'r Lättetunnel müese zueschütte - will a dem nüt mi gmacht wordä-n-ischt, isch er Iisturzgfärdet gsi.
Jucker Farm
D Jucker Farm AG, wo umgangssprachlich Jucker gheisst, isch än landwirtschaftlichä Betrib z Seegrebe.
Chürbisusstellig
Näbät ganz normalä Landwirtschaftsprodukt gits sehr viel Chürbis. Nöd all uf däm Höf verchauftä Produkt chömäd vom Jucker, wobi das vor allem d'Kürbisusstellig i Ludwigsburg betrifft. Jedes Jahr im Herbst findet ä Usstellig statt. Diä ganzi chann mehr z Dütschland (Ludwigsburg) findä. I dä Schwiz isch d Usstellig uf all Höf verteilt, wil di örtlich Infrastruktur nöd uf ä risigi Usstellig usgmacht isch.
Morgenblatt für gebildete Stände
S Morgenblatt für gebildete Stände – schwäbisch dät mr saga: s Môrgabläddle fir de gebildete Leit, 1837 ischt seller Nama abgendret wôrra en Morgenblatt für gebildete Leser – ischt em 19. Jôhrhondert dr bedeidenschde Vrtreder vo-ma nuia Zeitschrifda-Typus mit kuldurelle Artikel gwäa.
Allgemeines
Des Môrgabläddle ischt mit-ra Ufflag vo 2.500 Exemplar (dô drvoo alloi 1.400 Abonnenda!) s fihrende litrarische Ondrhaldongs-Organ en dr erschda Hälfde vom 19. Jôhrhondert gwäa. Rausgäa hôt’s der dômôls bedeidende Vrlag vo dr Cotta’scha Vrlagsbuechhandlong en de Stedt Stuegert ond Diibenga. De erscht Ausgab ischt 1807 rauskomma, de ledscht em Jôhr 1865, emmer vo Mondag bis Samschdich. Dick isch des Bläddle et grad gwäa: s hôt bloß viir oder sechs Seida ghet. D Idee ons Konzept zo dera Zeitschrift hôt dr Vrleger Johann Friedrich Cotta ghet.
SBB RABDe 12/12
D'r RABDe 12/12 isch ä driitäilige Vorort-Triebzug vu de Schwiizerische Bundesbahne. I d'r Mitti isch ä Erschtklasswagä mit 'me Stromabnähmer und 'me Gepäckabteil. D' SBB hend de Schindler Waggon in Prattele, de Flug- und Fahrzugwärch Alterhii, de Brown Boveri z' Badä und d'r Société Anonyme des Ateliers de Sécheron z Gämf d'r Zueschlag für diä Buukonschtukziuu ggii. Im Ganze 20 Äinhäite sind für d' Ysebahnliniä Züri-Mäilä-Rapperschwil vum 1965 bis zum 1967 buut wordä. Si sind nüd wiä susch bi de Personezüüg vu de SBB üeblich tannegrüen gsii, sondern dunkelrot. So händs's s' Erschiinigsbild vu ihrer Stammliniä prägt. Si sind mängmal au uf d'r Liniä Züri-Uschter-Rapperschwil, am linggä Züriseeufer oder zwüsche Rapperschwil und Linthel zum Iisatz chuu. Ussergwöhnlich isch gsi, ass alli 12 Achse au Aatriebsachse gsii sind. So isch ä bsunders schnälli Beschlüünigung möglich gsi. Dur das hend diä Züüg de Biiname „Mirage“ überchuu, will zur gliiche Ziit s' Jagdflugzüg „Dassault Mirage“ für d' Schwiizer Armee konschtruiert wordä-n-ischt.
Morgenblatt für gebildete Stände
Inhalt
Des Môrgabläddle hôt a viilfäldiga Mischong vo litrarische Artikel ghet: Reisebericht, Gedicht, Lebenserennronga, Uffsätz ibr d Bereich Litradur, Gschicht, Kunscht ond Nadurkunde. Au Rezensiona send hin ond wiider voreffentlicht wôrra. Weil fir dui Zeitschrift an Haufa dômôls scho reacht bekannde zeitgenessische Autora Artikel beigschdeiret hend, hôt se schnell an graußa Erfolg ghet. Drom hôt dr Vrlag au sei urschbrenglicha Absicht, d Beiträg anoniim zo vreffentlicha, schnell wiider vorwôrfa.
SBB RABDe 12/12
Im 1996 händ di 18 nuch vorhandene Zugsäinhäite ä Hauptrevisiuu überchuu. Das bedüüted, ass si in ihri Beschtandttäil zerläit und überholt wordä sind. Dänn händ's nach em nüüä Nummäräschema d' Bezäichnig „RABDe 510“ mit de Wagänummärä 510 000-510 017 überchuu, doch das isch nur ä Fall für d' Buechhaltig. Vill meh kännt mer si als RABDe 12/12. Sä hend di nüü, im Personänahverchehr vu d'r SBB üeblichi Farbgebig überchuu, dunkelblau und wiis mit 're lüüchtrote Stirnfront. Hüt wärdet si nuch im Beriich vu d'r Zürcher S-Bahn iigsetzt.
Morgenblatt für gebildete Stände
Inhalt
Em Lauf vo ihrem Erscheina hôt’s zom Bläddle selber au noh vorschiidene gedrennt gfihrde Beilaga gäa:
Rudolf Sandreuter
Dr Rudolf Sandreuter (* 1868, † 1926) isch e Baasler Archidekt gsi.
Lääbe und Wärk
Dr Rudolf Sandreuter het si Karrieere as sälbständge Archdekt mit 31 aagfange. Am Aafang het er mit em Wilhelm H. Fichter-Liebi zämmegschafft und z Baasel Äifamiliehüüser im barocke, klassizistische und spootgootische Stiil baut. Iir letschts gmäinsaams Wärk isch 1899 e Gschäfts- und Woonhuus in dr Spaale gsi. S Bardeer isch us Granit, die oobere drei Stöck us gäälem Sandstäi baut. D Fänster im Bardeer si Rundboogefänster
In däm Joor isch au die nöi Müüli vo dr Aktienmühle Basel AG in Bedriib gnoo worde. Das isch äini vo de erste groosse Brodukzioonsaalaage im Klybeck gsi mit ere äigene Dampfdurbiine und eme Aaschlussgläis an die Groossherzoogligi Baadischi Baan.
1904 isch dr vierstöckig Chopfbau am Fischmäärt zwüsche dr Määrtgass und dr Stadthuusgass fertig worde, wo d Aasicht an dr Süüdsite vom Blatz mit sinere Juugedstiil fassaade us rootem Sandstäi und sim riisige Atelieefänster im Dachstock brägt. Im Bardeer isch d Siidehandlig Hoch iigmietet gsi und im Ateliee dr Fotigraf Alfred Kugler.
1912 het dr Sandreuter s Silo für d Baasler Laagerhuusgsellschaft (BLG) baut, wo äine vo de ganz früeje Iisebetonbaute z Baasel isch. Er isch e wichdige Laagerblatz für Geträid und Gaggoboone uf em Gländ vom dütsche Güeterbaanhof gsi. D Stifdig Habitat het s Silo welle erhalte und het s im Joor 2020 vom Harry Gugger zum e Hostel lo umbaue.
Dr Wirt vom Gifthüttli het si alti Bäiz an dr Schniidergass für 48′000 Franke im Staat verchauft, won e Stroossekorrektuur het welle usfüere. 1913 het dr Sandreuter dr Ufdraag überchoo, e Geböid mit eme Restorant «im altschwizerische Stiil» z baue.
Engelsbrand
Geografi
Engelschbrann lyt 10 km vu Pforze im Nordschwarzwald.
Dr Baan bstoht us 21 % Landwirtschaftsflechi, 64,5 % Wald, 13,5 % Sidligsflechi un 1,1 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliederig
Zue Engelschbrann ghere d Derfer Engelschbrann, Grunbach un Salmbach.
Gschicht
Engelschbrann isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1404.
Verwaltig
Engelschbrann het mit dr Stadt Neuebürig mit dr Gmai Engelschbrann
Dr Burgermaischter vu Engelschbrann isch dr Bastian Rosenau.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Engelschbrann ghert zum schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.
ESME Sudria
D ESME Sudria esch e Technischi Hochschuel vu Ivry-sur-Seine (Frànkrich). Si isch Mitgliid vo der Conférence des Grandes Ecoles und vo der IONIS Education Group.
Ufnahm und Usbildig
D Studänte wärde noch em Baccalauréat oder ere zwäijöörige Uniusbildig in Mathematik und Füsik in ere Uswahlbrüefig, em sogenannte concours, usgwelt. Die mäiste mache dr concours Advance. Es git drei Abschlussniwoo: dr Bachelor of Science, dr Master of Science ("Diplôme National d’Ingénieur") und dr PhD.
Neufchef
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Neufchef lijt zwelf Kilometer weschtlich vun Thionville àn dr Granz zem Département Meurthe-et-Moselle ìwer em Fenschdàl uf re Heche zwìsche 205 un 365 m ìwer em Meeresspiejel. Dr Norde, Weschte un Sìde vum Bànn ìsch Deil vum Forêt de Moyeuvre.
Gschìcht
Neufchef ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1183 àls Neufchiefs.
Ìm Johr 1766 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Neufchef ìsch. Neufchef ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Neufchef ghert zem Lorrain.
Trey
Trey (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Broye-Vully im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Trey lyt an dr Gränze zum Kanton Friburg. Zue dr Gmai ghere s glychnamig Stroßedorf un dr Wyler Granges-sous-Trey. D Gmaiflechi umfasst 72,3 % landwirtschaftligi Flechi, 17,2 % Wald, 9,5 % Sidligsflechi un 1,1 % sunschtigi Flechi.
Religion
76,3 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 13,8 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Trey isch dr Jean-Marie Crausaz (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,8 % gläge.
Cheyres-Châbles
Cheyres-Châbles (patois [a ˈtsaːrə], [y ˈtsɑːbju]) isch a politischi Gmiin im Broyebezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Trey
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 232 Yywohner 87,9 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 10,3 % Dytsch un 1,8 % anderi Sproche.
Pharisäer
D Farisäer (hebr. peruschim, die Abgsonderete, lat. pharisæ|us, -i) si e theologischi, lääbensbraktischi und politischi Schuel im antike Juudedum gsi. Es het sä zur Zit vom zwäiten jüdische Tämpel gee und wo d Römer dä im Joor 70 n. d. Z. zerstöört häi, si si as die driibendi Chraft im rabbinische Juudedum die äinzigi bedütende jüdischi Strömig worde, wo überläbt het.
Cheyres-Châbles
Geografi
Cheyres-Châbles liit am Nüüebùrgersee. Va de Gmiinflechi si 49,4 % landwirtschaftlichi Flechi, 32 % Waud, 9 % Sidligsflechi ù 9,6 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Cheyres-Châbles si Châtillon, Estavayer ù Lully im Kanton Fryybùrg ù Rovray ù Yvonand im Kanton Waadt.
Trey
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Pharisäer
Im Underschiid zu de andere Usrichdige im antike Juudedum häi sich d Farisäer nit nume em Gsetz Mose verpflichdet, wo im Tanach ufgschriibe isch, si häi au dä mündlig überliiferete „Vorschrifte vo de Vorfaare“ vo de eltere Gsetzesleerer gfolgt. Us ere Kultur vo Diskussione uuse häi si Reegle ufgstellt für e jüdischs Lääbe ooni dr Tämpel, für s Lääbe im Exil und wie sich s Juudedum mit em Christedum söll usenandersetze. Die Entwicklig het zum rabbinische Juudedum gfüert.
Cheyres-Châbles
Gschicht
D Gmiin isch entstane zum 1. Jenner 2017 us de Fusion va de Gmiine Châbles ù Cheyres.
Pharisäer
Im Nöije Testamänt wärde d Verdräter vo de Farisäer as Hüüchler kritisiert und aabegmacht. In vile Länder mit ere christlige Dradizion het sich s Wort in dr Umgangssprooch für Sälbstgrächti oder Hüüchler iibürgeret, oder allgemäin für Posizione, wo in iirer Kritik chlinlig si und d Zämmehäng vernochlässige.
Cheyres-Châbles
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 10 % gläge.
Religion
58,9 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 23,7 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 1243 Yywoner 86,8 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 9,8 % Tüütsch ù 3,4 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 3 va de 1243 Yywohner ggredt.
Krankheit
Chranket (middelhoochdütsch krancheit, krankeit, sünonüüm zu Schwechi, Liide, Noot) isch e Störig vo dr Funkzioon vom ene Organ, vo dr Psüche oder vom ganze Organismus.
Chranket und Gsundhäit
Chranket wird vilmol im Geagesatz zu Gsundhäit definiert. Allerdings het mä Gsundhäit au scho as dr ideali Zuestand, wo mä sich am beste füült, definiert, und Chranket isch nit die äinzig möögligi Ursach für e mangelhafti Gsundhäit. D Übergäng zwüsche „Gsundhäit“ und „Chranket“ si fliessend. Vil isch mänggisch äifach e Froog vo dr Sichtwiis. So het sich dr Begriff Befindligkäitsstöörig für Iischränkige vom körperlige oder seelische Woolbefinde ooni objektivierbare medizinische Chranketswärt iibürgeret. Uf dr andere Site chönne Zueständ vorlige, wo as chrankhaft definiert chönne wärde, ooni dass es e subjektive Liidensdruck git.
Corbières FR
Corbières (patois [kobɛːrə]; tüütsch Korbers; alem. Ggòrbersch) isch a politischi Gmiin im Greyerzerbezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Geografi
Corbières liit ùf, 5 km nordöschtlich vam Bezirkshùùptort Bulle ùber em Oschtufer vam Greyerzersee am Fuess va de Berra. Va de Gmiinflechi si 53,4 % landwirtschaftlichi Flechi, 41,4 % Waud, 5,1 % Sidligsflechi ù 0,1 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Corbières si Hauteville, Val-de-Charmey, Botterens, Echarlens ù Marsens.
Gschicht
Corbières isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1115 aus Corbere.
Krankheit
Chranket und Gsundhäit
As Funkzioonsstöörig chann e Chranket verschiideni Beriich vom e Lääbewääse beträffe und sich in deren iire Wäggselwirkige entwiggle. Füsiologischi Funkzioone si e wääsentligi Äigeschaft vom Lääbe. Organisme existiere in komplexe Umwälte und erlääbe die ganz Zit stofflige und energetische Usdusch. E Hufe Arte vo Organisme lääbe in soziale Zämmehäng. Zu de Funkzioone vom Lääbe ghöört au s Verhalte. Sogenannti hööcheri Organisme häi emozionali Funkzioone. D Personalidäät und d Sozialidäät vo Mensche isch abhängig vo iirer kulturelle Wält.
Corbières FR
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 7,4 % gläge.
Krankheit
Chranket und Gsundhäit
Mä macht Verbindige von ere Chranket vom ene konkrete Lääbewääse zu abstrakte „Chrankhäite“ und das isch wichdig im Zämmehang mit dr Entwigglig vo therapöitische Aasätz und deren iiri administrative und ökonomische Raamebedingige. Äi Süstematik isch die Internazionali statistischi Klassifikazioon vo de Chrankhäite und verwandte Gsundhäitsbrobleem (ICD10). Öb s aber abstrakti Chrankhäite im ene ontologische Sinn git, isch umstritte.
Corbières FR
Religion
84 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 6,1 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 556 Yywoner 94,8 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 4,1 % Tüütsch ù 1,1 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 40 va de 556 Yywohner ggredt.
Bahnhof Hattingen (Baden)
Dè Baanhof Hattingè (Baddè) isch èn Abzwygbaanhof, wo diè Hattinger Vobindungskurvè vo dè Schwarzwaldbaan im Abschnitt Bhf. Ängè-Bhf. Immèdingè abzwygt. D Hattinger Vobindungskurvè vobindèt widderum dè Duttlinger Baanhof mit èm Hattinger Baanhof. Sit 1980 wörd dè Hattinger Baanhof im Personèvokeer nǜmmi bediènt.
Laag
Dè Hattinger Baanhof lyt am Hattinger Sitèbach uff èrè Höchi vo 690 m NHN, wo vom Dorf Hattingè (öppè 840m NHN) obbè abbè chunnt. D Baanhof lyt also 150 m unterhalb un öppè 875 m weschtlich vum Dorfzèntrum èwäg. Dè Hattinger Sitèbach folgt sim Dal bis zuè dè Ymündung i d Donau, wo 1650 m nördlich vum Baanhof lyt. Im chlynè Sitèbächle wörd dört diè Uffgaab z deil, diè zitewys vosickèriti Donau z reanimyri. Au südlich Baanhof bassyrèd hǚdrologisch un geographischi gsää spannèndi Sachè, well dört diè Hauptwasserscheidi vom danubisch-rhenanischè Sischteem volauft. Äbbèso drǜfft sich dört s Donaudal un d Hegaualb bzw. s Hegau. Scheidè duèt sich s Wasser an èm Scheitelpungt, wo zmitts un obberhalb vum Hattinger Tunnel lyt, wôrènd dè Scheitelpungt vo dè Strèggi am Südchopf (unter m Strõßèbrüggle) vum Hattinger Baanhof z ligè chunnt. S Gleisfäld vum Hattinger Baanhof wörd ygraamt vum 180 m langè Möhringer Tunnel a dè Norduusfaart un èm 900 m langè Hattinger Tunnel a dè Süduusfaart. Bedryblichi Aschpèkt dürfted bim Hattinger Baanhof vo Aafang aa, au vor èm Bau vo dè Vobindungskurvè im Johr 1934, im Vordergrund gschtandè haa.
Hischtörle
Dè Hattinger Baanhof lyt am Deilschtugg Bhf. Ängè–Bhf. Donaueschingè vo dè Schwarzwaldbaan, wo schu am 15. Juni 1868 vo dè Baddischè Staatsysèbaan in Bedryb gnõ worrè isch, wôrènd dè durrèlaufende Bedryb uff dè baddischè Bärgschtrèggi durch dè Schwarzwald durrè vo Offèbürg gu Konschdanz im Baddischè Obberland èrscht am 10. Novembèr 1873 aagfangè hèt.