cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Astarte
Name
De Name Astarte isch e Gräzisierig vomene semitische Name und chas uf ursemitisch *ˁAṯtartu zruggfüert were, wo d Femininfirm vo *ˁAṯtaru. Do devoo sind de yemenitisch Gott ˁAṯtar, de axumitisch ˁAstar und de ugaritisch ˁAṯtaru entstande, ales männlichi Fruchtbarkaitsgötter. Au de Name Ištar isch vo de Form her männlich. Di wiiblichi Form findet sich im Yemen und z Ugarti as ˁAṯtartu. Baid Gotthaite sind nöd immer scharf trennt und sind moll as männlich moll as wiiblich agluegt woore und baid sind mitem Morge- und Oobestern verbunde.
Wese
Z Ebla isch d ˁAštar mit de Ištar gliichgsetzt woore, vill bikannt vo erem Kult und Wese isch aber nööd. Z Ugarit isch d ˁAṯtartu e wichtigi Göttin gsii, zwor chunnt si i de Mythe nöd hüüffig vor, werd aber i Ritual vill gnennt. Eri Schhöhait isch sprichwörtlich, si het aber au chriegerischi Züüg.
Syrischi Händler hend de Kult vo de ˁAṯtartu is Alte Ägypte broocht, wo si e uusgsproche chriegerische Charakter ghha het, si isch dromm „ˁAṯtartu, Herrin vo de Schlachte, Göttin vo de Asiate“ bizaichnet woore. Si auch de Herrin vo de Ross und Striitwäge gsii und si sich as e blutti Göttin dargstellt wore, wo ufeme Ross riitet.
I de Antiki isch si mit de Aphrodite gliichgsetzt woore.
Bible
Im Alte Testament isch d Astarte vertüüflet wore und drum nochem Wort bōšeṯ „Schändlichkait“ as ˁAštōreṯ vokalisiert wore. De Plural ˁaštārôṯ isch as Kollektivwort för haidnischi Göttin bruucht wore. De König Salemo hett för si z Jerusalem e Tempel baut.
Rašap
De Rašap isch en altsyrische Pestgott.
Mesopotamie und Ägypte
Scho z Ebla isch de Rasap mitem wo mitem mesopotamische Underweltgott Nergal gliichgsetzt wore. Noch em isch e Stadttoor vo Ebla gnennt.
Imene ugaritische Mythos werd de Rašap dodeför verantwortlich gmacht, as e Föftel vo de Königsfamili umchoo isch.
Au d Phönizier hend de Rašap vereert und e griechisch-phönizischi Bilunge uf Zypere setzt en mitem Apollon gliich. Baid Götter sind nämlich mit Boge und Pfill biwaffnet, wo Chranggete und plötzlich Tood verursache chönd. De Name isch denn as Arsippos gräzisiert wore. I de phönizisch-luwische Bilingue vo Karatepe isch er degege mitem luwische Gott Runtiya gliichgsetzt wore.
Händler und Söldner hend de Kult vom Rašap au is Alti Ägypte broocht. Di anzige Darstelig vom Rašap chömed ali us Ägypte.
Bible
I de Bible werd bizachnet s Wort rešef "Füür, Süüch".
Kanton Lhuis
Dr Kanton Lhuis (frz. Canton de Lhuis) isch bis 2015 e Kanton im Arrondissement Belley im franzesische Département Ain gsii. Dozmol hät dr Kanton Lhuis no zur Region Rhône-Alpes ghört (sit 2016 Region Auvergne-Rhône-Alpes). S Gebiet ligt uf de rächte Site vo dr Rhone zwüsche Lyon und Aix-les-Bains.
Hauptort vum Kanton isch Lhuis gsii.
17. Mai
Dr '''17. Mai''' isch dr 137. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 138. in Schaltjohr), dodermit blybe no 228 Däg bis zum Änd vum Johr.
Kanton Lhuis
Gmaine
Dr Kanton Lhuis hät us däne zwölf Gmaine bstande:
Badische Volkspartei
Di Badisch Volksbartei (dt. Badische Volkspartei, BVP) isch e Regionalbartei z Bade-Wirttebärg gsii. Si isch am 5. Juni 1959 z Kallsruh grindet wore. Ire wichtigscht Zyl isch d Uflesig vum Sidweschtstaat, wu s syter 1952 gee het, uf bolitisch-barlemäntarischem Wäg gsii, go d s Land Bade widerhärstelle. Ire erscht Vorsitzer isch dr Studierot Robert Albiez (* 1922) gsii.
Us wahltaktische Grind het si d BVP am 6. Merz 1960 mit dr Dytsche Bartei (DP) zämegschlosse. Offiziäll isch d Bartei DP/BVP gnännt wore. Uf em Wahlschyy isch si as DP ufgfiert wore. Si het bi dr Landdagswahl 1960 mit 1,61 % d 5-%-Hurd dytli verbasst. S bescht Ergebnis het si mit 4,3 % im Regierigsbezirk Fryburg ghaa. Em Leo Wohleb sy Witfrau Maria het z Fryburg-Stadt 9,2 % vu dr Stimme iberchuu. No dr Landdagswahl het si d BVP am 18. Septämber 1960 wider vu dr DP drännt. No dr Durfierig vum zweete Volksentschaid 1970, wu d Burger vu Bade derfir gstimmt hän, ass Bade-Wirttebärg blybt, het si d BVP ufglest.
Dr Heinrich Berggötz isch 1959 as ainzige kommunale Verdrätter vu dr BVP in Kallsruher Gmainsrot gwehlt wore.
Labial-palataler Approximant
De labiopalatali Approximant isch en Luut vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch. Es isch di labialisierte (= mit grùndete Lippe) Variante vùm Luut [].
De Luut wird oft au als s halbvokalischs konsonantischs Gägestùgg zum Vokal [] aagluegt; also als en Luut, wo im Gägesatz zum [y], nit de Gipfel vùnere Silbe bildet. Was debi gnau de Ùnterschid isch, isch ùmstritte.
Samuel B. Cooper
Dr Samuel Bronson Cooper (* 30. Mai 1850 bi Eddyville, Kentucky; † 21. Àuigscht 1918 z’ New York City) ìsch a àmerikànischer Politiker gsìì. Ar ìsch vu 1881 bis 1885 Mìtglìed vum Senàt vu Texas gsìì un hàt zwìscha 1893 un 1909 zwaimol dr Bundesschtààt Texas ìm US-Repräsantàntahüs vertratta.
si Lawa un sina Kàrriar
Dr Samuel Bronson Cooper ìsch àm 30. Mai 1850 bi Eddyville ìm Caldwell County uf d’ Walt kumma, ìm Bundesschtààt Kentucky. Noch ìn sim Geburtsjohr hàt’r mìt sina Ältra gwàndelt uf Woodville ìm Tyler County ìm Texas. Si Vàter, a methodischter Pfàrrer, ìsch ànna 1853 gschtorwa, àlso ìsch dr Cooper bi sim Unkel ufgwàchsa. Ar ìsch z' Woodville ìn d' äffentliga Schüala gànga un hàt schpeeter Racht gschtudiart. Ìm Janner 1872 hàt ma ìhn àls Rachtsànwàlt züagloo. Àls Ànwàlt hàt’r z’äärscht z’ Woodville gschàfft. Vu 1876 bis 1880 ìsch’r Schtààtsànwàlt gsìì ìm Tyler County. Üsserdam hàt’r ìm John Henry Kirby ghulfa, fìr Racht schtudiara.
Glichzittlig hàt dr Cooper sina politischa Làuifbàhn ààgfànga, àls Mìtglìed vu dr Demokràtischa Pàrtei. Vu Janner 1881 bis ìm Janner 1885 ìsch’r Mìtglìed gsìì vum Senàt vu Texas. Ìn dr 17. Legislàtürperioda hàt’r a Gsätz gschrìewa, fìr jedem konfederiarta Kriagsveteràn 1,280 Acres Lànd z' gaa. Àm And vu dr 18. Legislàtürperioda ìsch’r hàt ma ìhn àm 13. Àwril 1883 àls Vorsìtzender pro tempore vum Senàt gwählt. Dernoh hàt ìhn ànna 1885 dr àmerikànischa Presidant Grover Cleveland ernannt àls Laiter vu da Schtiirbeherda vum ärschta Finànzdistrikt vum Texas. Àn dara Schtälla hàt dr Cooper bis 1888 gschàfft. Ànna 1888 hàt’r sìch fìr d’ Schtälla vu’ma Rìchter ufgschtällt, ìsch àwer nìt ernannt worra.
Àn dr Kongresswàhl vu 1892 hàt ma dr Cooper gwählt àls Represantànt vum 2. Wàhlbezirk vu Texas. Ìm Kongress ìsch’r àb em 4. März 1893 ìm John B. Long si Nohfolger gsìì. Ìn dara Zitt hàt dr Spànisch-Àmerikànischa Kriag vu 1898 schtàttgfunda. Nohdam àss’r fìmfa Mol wìdder gwählt worra ìsch, ìsch dr Cooper àn dr Wàhl vu 1904 vum demokràtischa Kàndidàt Moses L. Broocks gschlàga worra. Àlso hàt dr Cooper àm 3. März dr Kongress müassa fàraloh. Trotzdam ìsch’r àn dr Wàhl vu 1906 nochamol Rapresantànt vum 2. Wàhlbeziark vu Texas gwählt worra. Noh sinera Àmtszitt ìm Kongress hàt ìhn dr Martin Dies senior àn dr Wàhl vu 1908 gschlààga. Ìm Kongress ìsch dr Cooper Mìtglìed vum Ussschüss fìr d’ Mìttel un d’ Wega gsìì. Ar hàt a Gsätz iigfiahrt, fìr mìt 600,000$ d' texanischa Stàdt Beaumont mìt’m Port Arthur Canal z’ verbìnda. Üsserdam ìsch dr Cooper ànna 1904 Vorsìtzender gsìì vu dr texanischa Delegàtion àn dr demokràtischa Nàtionàlversàmmlung vu 1904 z' Kansas City ìm Missouri.
Àm 16. Mai 1910 ìsch dr Cooper vum àmerikànischa Presidant William Howard Taft ernannt worra àls Mìtglìed vum Board of General Appraisers z' New York City, nohdam àss dr Marion De Vries si Sìtz fàraloo hàt. Dr Cooper ìsch àm 24. Mai 1910 vum àmerikànischa Senàt bschtätigt worra un ìsch àm 26. Mai 1910 züagloo worra. Do hàt’r gschàfft bis züa sim Tod. Ìhm hàt dr George Emery Weller nohgfolgt.
Nawa sinera politischa un berüaflicha Làuifbàhn ìsch dr Cooper Fräimürer vum Royal Arch Rite gsìì, un àui a Mìtglìed vu da Gehaimorganisationa Independent Order of Odd Fellows, Knights of Pythias un Benevolent and Protective Order of Elks.
Àm 21. Àuigscht 1918 ìsch dr Samuel Cooper z' New York City gschtorwa, nohdam àss’r krànk gsìì ìsch. Beardigt worra ìsch’r uf em Magnolia Cemetery z' Beaumont ìm Texas. Dr Cooper hàt fìmfa kìnder ghàà. Sina Tochter Willie Cooper Hobby ìsch d’ „Ärschta Dàma“ vum Texas worra.
Breisgau-S-Bahn 2020
Briisgau-S-Baan 2020 isch è Brojèkt für s Yrichtè von èm S-Baan-Sischteem im Großruum Fryburg. S Brojèkt isch vom Zwèckvoband Regio-Naavokeer Fryburg (ZRF) is Läbbè gruèfè worrè isch. Dè Bedryb söll in èrè èrschtè Uusbauschtufè im Novembèr 2018 uffgnõ wörrè. Im Novembèr 2012 hèt dè DB Netz bekannt gää, dass es Brojèkt bis zuè drei Mòl düèrer wörrè chönnt, uss blaantè 290 Millionè Euro chönntet also öppè 870 Millionè Euro wörrè. Dõrum söll s Konzèpt znägscht nu mit Abschtrich umgsetzt wörrè.
Hintergrund
Unter m Brojèktnammè „Briisgau-S-Baan 2005“ isch uff dè Pilotschtreggè (Briisacher Baan, Elzdalbaan un öschtlichè Kaiserschtuèlbaan) è neus Vokeerskonzèpt entwicklèt worrè. Sèlli Baanlinniè sin uusbaut worrè, d Baanhööf modernisyrt un s Faarblaanaagebot dütlich uusgweitet worrè. Dagsübber vokeerèd di Züüge im Halbschtundètagt. Uff dè Briisacher Baan hèt d Briisgau S-Baan GmbH 1997 dè Bedryb vo dè Dütschè Baan übbernõ. Sitdèm wörrèd Regio-Shuttle (RS1) ygsetzt. Sit Mai 2000 vokeerèd d Züüg vo dè SWEG uff dè öschtlichè Kaiserschtuèlbaan zwüschè Goddènè un Baalingè im Halbschtundètagt, zwei neui Haltepüngt sin uffgmacht worrè. Uff dè Elzdalbaan vokeert sit Dezembèr 2002 ebbèfalls d Briisgau-S-Baan GmbH, bis zum Septembèr 2004 sin alli Stationè modernisyrt worrè. Dè Faargaschtzuèwachs hèt uff dè Elzdalbaan innerhalb vo zee Johr 300 % bedrait.
Blaanung
Am 18. Mai 2012 isch è Finanzyrungsvoybarung übber dè Uusbau vo dè Elzdalbaan un dè Hinterè Höllèdalbaan vo Neuschtadt bis Donaueschingè mit dè Baan unterzeichnèt worrè. D Koschtè sin im Johr 2011 uff 290 Millionè Euro eschtimyrt worrè. Im Novembèr 2012 hèt d Baan bekannt gää, dass dè Uusbau vo dè Streggè bis zu drei Mòl düèrer wörrè chönnt. Zum Byschpill söll dè Uusbau vo dè Elzdalbaan 66 Millionè Euro statt dè aagsetztè 19 Millionè Euro koschtè. Druffhy hèt sich d baddè-württèbärgischi Landesregyrung bereit erklärt, d Briisacher Baan un d Elzdalbaan z übbernää un sèlber uuszbauè. Ußerdèm brüèft s Land, ob d Finanzyrung vo dè Faarzüüg z unterschtützè.
Uusschriibung vo dè Vokeersleischtungè
D Vokeersleischtungè für d Briisgau S-Baan sin europawitt uusgschribbè worrè. Um mee Wettbewèrb z ermöglichè, isch s Streggènetz dèzuè in drei Netz für d Vogaab uffdeilt.
Maßnaamè
I dè Kooperationsvoybarung zwüschè RVG un NVBW vom 11. März 2009 gòt s um d Elegtrifizyrung vo folgendè Streggè im Fryburger Ruum bis zum Johr 2018:
Nõch dè Fèrtigschtellung vom 3. un 4. Gleis söll ußerdèm d Fryburger Güèterumgeeigsbaan durch dè Bau vo zwei Vobindungskurvè am Chrützungspungt mit dè Briisacher Baan für dè Personèvokeer bruucht wörré.
Im Brojèkt gòt s au um d Modernisyrung un dè barrièrefreyè Uusbau vo dè Stationè uff è einheitlichi Perronhöchi vo 55 Zentimeter übber Schinnèobberkantè. Mittelfrischtig isch ußerdèm dè Neubau vo mengè Haltepüngt vorgsää.
Zuèsätzlich söll s Strõßébaanetz vo Fryburg dütlich erwitterèt wörrè un Umschtygebaanhööf mit dè regionalè Baanschtreggè entschtõ. Drübber usè söllèd diè regionalè Buslinnié uff dè Baanvokeer abgschtimmt wörrè.
2018
D Linniè S1/S11 söll halbschtündlich z Goddene un stündlich z Titisee gflüglèt wörrè, sèllèwäg git s mee umschteigefreyi Dirèktvobindungè.
Zylkonzèpt
S Zylkonzèpt sièt acht Linniè vor un söll 235 km lang wörrè. Im Voglych zum Uusbauzuèschtand 2018 sin unter andrèm èn durchgängigè 30-Minutè-Tagt bis Elzach, d Füürung vo dè S2 un S3 übber d Güèterbaan, d Volängerung vo dè S41 bis Sasbach un èn 15-Minutè-Tagt uff èm Abschnitt zwüschè Himmelrych un Goddene vorgsää sin. D S-Baan-Linniè hängt abber vom Bau vom drittè un vyrtè Gleis vo dè Rhydalbaan i dè Obberrhyebèni ab, well bi zwei Gleis suscht nit gnuèg Kapazidät für dè Regionalvokeer bzw. S-Baan zur Vofüègung stòt.
Castries
Castries isch d Hauptstadt vum karibische Inselstaat St. Lucia. Si het rund 3.661 Yywohner im Stadtbiet un 16.134 Yywohner im suburbane Berych. Si lyt im glychnamige Quarter an dr Nordweschtkischte vu dr Insle un isch rund 65 Kilometer ewäg vum martiniquesche Hauptort Fort-de-France.
Gschicht
Castries isch in dr Johr 1765 bis 1768 vu dr Franzose böue wore un 1785 noch em Charles Eugène Gabriel de La Croix de Castries, marquis de Castries, gnännt wore. Anne 1794 het dr Edward Augustus, Duke of Kent and Strathearn d Stadt no syre Mueter, dr Chenigi Charlotte vu Ängland in „Charlottesville“ umgnännt. Im April 1796 isch uf d Stadt mit Kanone gschosse wore, un s Fyyr, wu doderdur entstande isch, het d Stadt volständig verwieschtet. Au in dr Johr 1813, 1927 un 1948 isch d Stadt zue große Dail uusbrännt.
Ell (Luxemburg)
Ell (dt. Ell, frz. Ell) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Geografi
Ell lyt am Ibergang vum Gutland zum Ösling.
Verwaltig
Ell ghert zum Kanton Réiden im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Ell isch dr Joseph Thill. Scheffe sin dr Guy Kemmer un d Monique Baldassi-Wagner. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Gschicht
Ell isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1156 as Elle.
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Ell ghert zum Moselfränkisch.
Badische I c
Diè Lokomotyvè vo dè Gattig I c vo dè Großherzoglich Badischè Staatsysèbaan sin klyni Tenderlokomotyvè für dè Betrièb uff dè Bärgstreggè vom Oudèwald gsi.
Geschichtè
Für dè Diènscht im lychtè Personèzugdiènscht uff Haupt- un Nebbèstreggè hèt mo aafangs älteri Hauptschtreggèlokomotyvè gnutzt. Well dè Betrièb vo sellenè Faarzüüg unwirtschaftlich gsi isch, hèt mo einigi zu Tenderlokomotyvè umbaut. Zuèsätzlich hèt mo einigi neui Tenderlokomotyvè aagschafft.
Diè drei Maschinnè vo dè Gattig I c sin im bekanntè Styl vo dè Karlsruèr Maschinnèbau-Gsellschaft uusgfüürt worrè, mit messingbeschlagenè Dom- un Reglervokleidig. Diè 1880/1881 fertiggschtelltè Lokomotyvè mit dè Fabriknummer 991, 992 un 1000 hèn d Bahnnummer 60, 65 un 63 erhaaltè.
Ygesetzt worrè sin diè Lokomotyvè vo Lauda uus uff dè Streggè vom Oudèwald nõch Heidelbärg un Würzburg. Gegè yr Läbensend hèt si yr Gnadèbrot uff dè Sauschwänzlebaan gfrischtet.
Balgau
Balgäu oder Balgai (IPA: [] oder []) isch e frànzeesche Gmein ìm Arrondissement  ìm Owerelsàss (Haut-Rhin).
Badische I c
Konschtruktyvi Merkmõl
Dè Blechraamè hèt èn innèligendè Wasserkaschtè ka.
Balgau
Lag
Balgai légt am Rhisitekanal én der Néchi vu me Wald. Nochbergmàinde sén Hàitere ém Norde, Nambse ém Oste, Blodelse ém Side un Hértzfàlde un Rèschehart ém Wèste.
Gschécht
S àltist Zignis vu mànschliger Bsédlung ésch e alter Grabhégel üs der Isezit. Nét wit vu sàllem ésch e Stroß vu de Rémer verloffe. D èrschte urkundlige Erwàhnung erfolgt ém Johr 896 under em Name „Palgowa“ én-e-re Urkunde vum Kloster vu Ménschter. Ab sàllem Johr hat der Ort züe-ne-re Abtèi ghért. Der Name làitet séch vu-ne-re Adelsfamélie üs em 14. un 15. Johrhundert ab. 1281 hat der Kénig Rodolphe s Dèrfle eme Rétter gé, wil er em der Bris vu me Ross gschuldet hat.
Badische I c
Konschtruktyvi Merkmõl
S Zweizilinder-Nassdampftrybwärk isch ußèligend gsi. Diè waagerechtè Zilinder hèn uff diè vorderi Kuppelachs gwürkt. Diè Stephenson-Stüèrig isch ußèligend gsi.
Balgau
Gschécht
S'Dorf isch im Drissigjährig Krieg zerstört worre.
Badische I c
Konschtruktyvi Merkmõl
Als Fèdèrung diènt è Blattfederè. Bi dè vorderè Kuppelachs isch si obberhalb un bi dè hinterè unterhalb vo dè Achs aagordnet gsi. Diè Federè sin mit Uusglychshebbèl vobundè gsi. Diè Laufachs ioch mit èrè Blattfeddèrè über dè Achs ligend glaageret gsi.
D Schruubèbremsè würket vo beidè Sitè uff diè hinter Kuppelachs. Nebbèbii hèn d Lokomotyvè übber è Riggèbach-Geggèdruckbrèms vofüègt. Spõter isch nõ è Westinghouse-Druckluftbrèms ybaut worrè.
Dè Sandschtreuer hèt diè vorder Kuppelach vo hinnè gsandet. Dè Kollèbehälter isch a dè Rücksitè vom Füürerhius aagordnet gsi.
Balgau
Verwàltung
vun Balgai ìsch. Balgai ghert zem Kommünàlverbànd.
Wértschaft
Balgai ésch noch landwértschaftlig bràgt: zu de wéchtigste Wértschaftszwig ghére der Aboi vu Gedràide, d Haltung vu Hiehner vor allem wàge de Àier un d'Zéchtig vu Soi un Rénder. Es gét oi e landwértschaftlige Gnosseschaft.
Tainaron
S Kap Tainaron oder Tainaros (,Ténaro) au Kap Matapán ( Kávo Matapá; venez. Cabo Matapan) isch de süüdlichsti Punkt vo de Peloponnes im üsserste Süüde vo de Halbinsle Mani.
Geographii
S Vorpirg Tainaron isch de Uusloiffer vom Pirg Taygetos, wo Messenie vo Lakonie tailt. De Bergrugge us Marmor isch öppe fööf Kilometer lang und öppe halb so brait. De höchst Punkt Skoúrka isch 314 Meeter hööch. Im Norde verbindet e 540 Meter schmooli Landengi s Vorpirg mitem Festland, uf em höchste Punkt (175 müM) vo de Landengi stoot e maniotische Weerturn, de Pyrgos Grigorakis. D Landengi werd vo zwoo Buchte bildet. Im Oste litt de Pórto Kájio (ngr. Πόρτο Κάγιο; osmanisch: Porto Kalı; venezianisch: Porto delle Quaglie „Wachtelhafe“), wo e guete sichere Natuurhafe isch und geg de Lakonischi Golf offen isch. Groossi Schiff chönd do sicher lande. I de Antiki isch do de Hafe Psamathous (Ψαμαϑοῦς „Sandig“) glege. Nördlich vo de Bucht isch di törkisch-venezianischi Festig La Magna (osman. Manya) gstande, wo de Hafe öberwacht hett. Westlich vo de Festig stoot s Chlooster Panajía, wo verloo isch, mitere guete Quelle. Im Weste litt d Bucht Marmári (ngr. Μαρμάρι n.; venez. Porto Inferno). Si isch guet 500 Meter brait und gege de Messenischi Golf offe, aber weniger guet gaignet zom lande. E sicheri Schifflendi litt im Süüde underhalb vom Wiiler Marmári. I de Antiki hett die Bucht Achilleios-Hafe (agr. Ἀχίλλειος λιμὴν) ghaisse.
Vo de Landengi goot e Schlucht zom Pórto Stérnes (ngr. Πόρτο Στέρνες „Zisternehafe“), wo geg de Süüde offen isch und nume bi Westwind e gaignete Landeplatz för Schiff büütet. De antiki Name vo dere Bucht isch nöd öberliferet, obwoll do e Tempel vom Poseidon gstanden isch. De süüdlichst Spitz, s Kap Ténaro, miteme Lüüchtturn isch knapp zwee Kilometer südlich vo dere Bucht. D Vathý-Bucht (ngr. Όρμος Βαθύ „Tüüffi Bucht“) im Südooste isch degege wege de Fallwind kann sichere Hafe.
S Vorpirg isch mittere bommloose Macchia öberwachse, mit vill wörzige Chrütter wie Thymian, Origano, Rosmarin, Chamile, Münze, Lavendel, Zistroose, Grääsnägeli und Tistle. D Wachtle, wo em östliche Hafe de Name ggee hend, rastet ufem Vorpirg bim jöörliche Vogelzuug. Si sind früener massewiis gfange wore und i Essig und Ööl iiglait wore. Hüt isch de Vogel recht selte woore. Früenner sind ono hüüffiger Delphin bim Vorpirg gsie wore.
Aktion junge mundart
Dr Dialäktliteraturwettbewärb aktion junge mundart isch anne 1975 vum Alemannische Gsprächskrais im Regierigspresidium Fryburg „zur Förderung der alemannischen Mundart“ uusgschribe wore
Wettbewärb
Mitmache chenne hän „alle an der alemannischen Mundart Interessierten im Bereich des Regierungspräsidium Freiburg bis 35 Jahre“. S het drei Kategorye im Wettbewärb gee: In jedere Kategory sin vier Bryys uusglobt wore, fir dr erscht Bryys het s 1000 DM gee, fir dr zweet 500 DM, fir dr dritt 250 DM un fir dr viert 100 DM.
Mer het bis zue drei Schrybmaschinesyte chenne yygee bzw. bis 15 Minute zum Lose. Bis zum 1. Septämber 1975 het mer e Sach sotte yyschicke.
D Bryysverleiig isch derno am 15. Mai. 1976 gsii. Zue dr Bryysdreeger hän unter anderem dr Johannes Kaiser, dr Markus Manfred Jung, dr Uli Führe un dr Manfred Bosch ghert.
Tainaron
Gschicht
Im früene 5.Jh.v.Chr. sind spartanischi Helote in Poseidontempel ufem Vorpirg gfloche, aber trotz dem hailige Schutzrecht, hend d Spartaner die Flüchtling umbroocht. Chorz drufabe, im Joor 464 v.Chr. isch d Stadt Sparta vomene starche Erdbebe völig verwüestet wore und sogäär d Spartaner hend den globt, as si wege dem Mord a de Helote, vom Poseidon gstroofft wore saied, denn noch em Globe vo de alte Grieche isch de Gott för d Erdbebe verantwortlich. Da Erdbebe isch de Grund gsii vom messenische Helotenaufstand.
Aktion junge mundart
Wettbewärb
Di bremierte Täxt sin im Summer 1976 in Alimannisch dunkt üs guet (Heft I/II 1976) vu dr Muettersproch-Gsellschaft vereffetligt wore.
Tainaron
Gschicht
S Poseidonheiligtum isch ane 240 v. Chr. vo de Ätolier plünderet wore. und nomole im 1. Joorhundert v. Chr. vo Seeroiber.
S Poseidonhailigtum isch ab 146 v. Chr. s Zentrum vom Bund vo de fraie lakonische Stedt wore und offizielli Inschrifte vom Bund sind do uufgstellt wore (IG V 1,1226, 1227). S zwaiti religöösi Zentrum vo dem Bund isch s Hailigtum vom Apollon Hyperteleates bi Asopos gsii.
Aktion junge mundart
Wettbewärb
Gedicht:
Lieder
Tainaron
Gschicht
D Stadt Kainepolis bim hüttige verloone Dorf Kyparissa nordwestlich vo de Landengi isch ane 467 vom Vandalekönig Geiserich aagriffe wore, hett aber schweeri Verluust müese erliide.
1570 hend d Osmane afange nördlich öber em Porto Kajio e Festig baue. Drumm isch de venezianischi Admiral Querini am 29. Juni 1571 mit 24 Schiff in Hafe gfaare und hett de Bau zerstört. Ane 1670 sind d Osmane wider im Hafe glandet und hend d Festig noi uufbaut. De Morosini het si 1685 för Venedig eroberet. 1715 isch d Festig wider osmanisch wore. Wääred em Russisch-Törggische Chrieg, 1787-1792, het de Maniot Lambros Katzonis d Festig as Piraateburg bruucht und mit elf Schiff Seeroiberai bitribe. Am 28. Juni 1792 isch e törggischi Flotte uf Dränge vo de Franzoose in Hafe iigloffe und hett d Festig bombaridiert.
Im Juni 1829 hed d Famili Grigorakianos us Koita de Charakes-Turn uf de Landengi bsetzt, wa zu Champfhandlige gfüert hett. Di bayrischi Armee vom griechische König Otto vo Bayere (uf griechisch: Othon I.) isch 1834 bim Porto Kajio glageret. De Ioannis Grigorakakis hett sich as Offizier ahüüre loo. 1852 hett er de alti Turn abriisse und e noie Turn baue loo. De Turn öberwacht de Zuegang zom Vorpirg vo de Landsitte her.
s Poseidonhailigtum
Ufem Kap Tainaron isch i de Antiki e Hailigtum vom Poseidon Tainarios (Ποσειδῶν Ταινάριος) gsii mit em Asylrecht för Helote, da sind die vo Sparta underdruckte alte Iiwooner vo Lakedaimon und Messenie gsii. De Kult vom Poseidon ufem Kap Tainaron (Ποhοιδάν ἐπι Ταινάρω Pohoidán épi Taináro) isch sicher vordorisch, obwoll mer bis hütt kai archäologischi Spuure us de Bronzezitt gfunde hett. Im lokaale dorische Tielekt het de Poseidon nämmli Pohoidan ghaisse. Da isch uuffälig, wil uf Dorisch de Gott normalerwiis Poteidan haisst. Me ninnt drum aa, as d Dorer de mykenischi Name Poseidahon öbernoo hend, wa denn spöter ebe zu Pohoidan woren isch, well im Tielekt vo Sparta en intervokalisches "s" zomene "h" verhuucht isch. Au as d Helote do s Asylrecht bsesse hend, gelt as e Hiiwiis, as de Kult vordorisch gsii si mue. Im Tempel isch e Bronzestatue vom Delphinriiter Arion gstande. Bim alte Tempel isch e Hööli, wo i de Antiki as ann vo de Iigäng in Hades, aso i d Underwelt, ggolte het. Nochem Pindar isch die „Hadesschlund“ (Ἀΐδα στόμα) gnennt wore. De Herakles söll dör die Hööli de Höllehund Kerberos ufebroocht ha. Hütt stoot bi de Hööli e chliis Chappeli vo de Ajon Asomaton (οι Άγιοι Ασώματοι „di körperloose Halige“), zu Eere vo de Erzengel, wo a de Pfingste die Toote i d Oberwelt biglaitet.
Aubonne
Aubonne chan folgendes bedüte:
Traditionell rätoromanischsprachiges Sprachgebiet
Als traditionell rätoromanischsproochigs Sproochbiet (TR) bezeichnet mer die Ortschafte vo Graubünde, wo in de Periode vùm 16. bis zum 19. Joorhùndert vo de Mehrheit Rätoromanisch gschwätzt worde isch. In derre Periode isch d Sproochgränz zwüschem Dütsche ùn em Romanisch nämli relativ stabil bliibe. Die Bezeichnig goot ùff de Statischtiker Jean-Jacques Furer zrùgg, wo sich mit de Ergebniss vo de Volchszäälig vo 2000 ussenandergsetzt het. Bi de Definition vùm Furer ghöre alli Ortschafte zum TR, wo bi eine vo de vier erschte Volchszäälige zwüsche 1860 ùn 1888 e romanischi Mehrheit gha hen. Usserdäm zäält er Fürstenau dezue. In de Gmeie Urmein, Masein, Samnaun ùn Sils im Domleschg, wo im 17. Joorhùndert no zum TR ghört hen, het d Germanisierig scho friener yygsetzt, ùn 1860 het es dört nùmme no e chlyni romanischi Minderheit gee, so dass de Furer die Gmeie nümmi zum TR zäält.
Die Date, wo folge, stamme uss Eidgenössische Volkszählung 2000 – Die aktuelle Lage des Romanischen vùm Jean-Jacques Furer.
Tagebuch der Anne Frank
S Daagebuech vo dr Anne Frank (niiderländische Originalditel: Het Achterhuis – „Das Hinterhaus“) isch e Wärk vo dr Wältlitratuur. D Verfassere, d Anne Frank, isch e drizääjöörigs jüüdischs Mäiteli gsi, wo si drmit aagfange het. Si het iir Daagebuech vom 12. Juni 1942 bis zum 1. August 1944 gfüert, zerst in dr Woonig am Merwedeplein, dr grösst Däil het si aber im Hinderhuus vom Geböid Prinsengracht 263 (s hütige Anne-Frank-Huus) z Amsterdam gschriibe, wo si zwäi Joor lang mit Familieaaghörige und Bekannte versteckt vor de Nationalsozialiste gläbt het, zum nid deportiert und ermordet z wärde.
Noch dr Verhaftig vo dr Familie Frank het d Miep Gies, won ene ghulfe het, sich z verstecke, s Daagebuech zu sich gnoo und eso vor dr Gestapo grettet. Noch em Chrieg het si s em Vater vo dr Anne, em Otto Heinrich Frank, gee, wo as äinzige vo sinere Familie dr Chrieg und dr Holocaust überläbt het. Dä het d Ufzäichnige veröffentligt, wo scho in de 1950er in dr Bundesrepublik Dütschland zum mäistverchaufte Daschebuech worde isch und as Büünistück am mäiste ufgfüert worde isch. S Daagebuech isch in 70 Sprooche übersetzt worde und het us sinere Verfassere äins vo de bekanntiste Opfer vom Holocaust gmacht. 2009 isch s Daagebuech vo dr UNESCO in s Wältdokumänterb ufgno worde. Es meereri mol für d Büüni verarbäitet und verfilmt worde.
Michael Kohn
Dr Michael Kohn (* 23. Dezämber 1925 z Züri; † 7. Septämber 2018 ebe dert ) isch e Schwyzer Ingenieur, Lobbyischt un Unternämer gsii. Wäg sym Engaschmänt fir d Chärnenergy in dr Schwyz het mer em dr Spitzname «Atompapscht» gee.
Lääbe
Dr Michael Kohn het anne 1948 sy Studium an dr ETH Züri as diplomierte Böuingenieur abgschlosse, wun ere derno au in dr Forschig gschafft het. 1953 isch er Projäktingenieur bim Energyunternäme Motor-Columbus AG wore, wun ere au elf Johr speter Diräkter dervu woren isch. Au Staummdammprojäkt het er glaitet.
Ändi vu dr 1950er-Johr isch er e baar Johr z Israel as Böulaiter vun eme Kanalsischtem gsii, wu Wasser vu dr Region vum See Genezareth in dr drucke Side vum Land gfiert het (National Water Carrier) – e vum Bund bolitisch unterstitzt Vorhaa, wu au Schwyzer Firme mitgmacht hän.
Ab 1964 isch er im Verwaltigsrot vu Motor Columbus ghockt un het dää vu 1975 bis 1985 bresidiert. In däne Johr het er aa dr Verwaltigsrot vu dr Aare-Tessin AG für Elektrizität bresidiert un isch dodermit Gschäftslaiter vum Chärnchraftwärch Gösge un dur sy effetli Engaschmänt s Fyndbild vu dr Atomchraftgegner gsii.
Anne 1974 isch er fir vier Johr Vorsitzer vu dr Aidgnessische Kummission fir d Gsamtenergykunzäption (GEK) gsii, was uf dytligi Kritik gstoßen isch. Är isch e wichtige Lobbyischt fir d Strommäärtliberalisierig vu dr Schwyz un het si derfir uusgsproche, ass neii Chärnchraftwärch böue wäre.
Vu 1988 bis 1992 isch dr Michael Kohn Bresidänt vum Schwyzerische Israelitische Gmaibund (SIG) gsii. No syre Pänsionierig het er fir dr Arbetschraius Kapital un Wirtschaft (akw.) gschafft, uinter anderem as Bresidänt, ere Verainigung fir liberali Stelligname un Publikatione. Dr Kohn het au aa an Klimakumferänze d Positionen vu dr Wirtsachaft verdrätte un isch in Kummissione vu Economiesuisse derzue ghockt. Är het d Michael-Kohn-Stiftig bresidiert, wu u. a. Gäld fir armi Jude sammlet. Anne 2015 het d Kohn-Stiftig e halbi Million Franke fir d Quantum-Engineering-Initiative vu dr ETH Züri gspändet. D ETH Züri het em anne 1996 d Ehredokterwird verlihe.
Maschwanden
Geografi
Maschwande liit am öschtliche Rand vo de Rüüssebeni bi de Loorzemündig. S Piet vo de Gmäind umfasst 59,6 % landwirtschaftlichi Flèchi, 23,7 % Wald, 6 % Sidligsflechi, 3 % Vercheersflechi und 1,5 % Gwässerflechi.
Gschicht
Maschwande isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1189 als Maswondon.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraatäil liit bi 9,5 % (Stand 2011).
Religion
52,0 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 24,0 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Gmäindspresidänt isch de Andreas Binder (Stand 2012).
18. Mai
Dr '''18. Mai''' isch dr 138. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 139. in Schaltjohr), dodermit blybe no 227 Däg bis zum Änd vum Johr.
Maschwanden
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,7 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Maschwande ghört zue de Ämtler Mundarte.
Bernhard Russi
Dr Bernhard Russi (* 20. August 1948 z Andermatt) isch en ehemalige Schwiizer Skirännfahrer. Er isch i de 1970er Jahr aktiv gsi und isch damals eine vo de beste Athlete i de Disziplin Abfahrt gsi. Dr Russi het en olympischi Goldmedaille und zwei Wältmeistertitel gwunne. Usserdäm het er zweimal d Disziplinewärtig im Wältcöp für sich entschide und zäh Wältcöpränne gwunne.
Syt er 1978 syni Sportkarriere beändet het, isch dr Russi under anderem als Wärbebotschafter, als Co-Kommentator und Rennanalyst bim Schwiizer Färnseh und als technische Berater vom Wältskiverband FIS tätig. Als Planer vo zahlryche nüüe Abfahrtspiste het er massgäblich zur Wyterentwicklig vom alpine Skisport byträit. Ufgrund vo syne vielfältige Ufgabe und zahlryche Medienuftritt ghört er no hüt zue de prominänteste Persönlichkeite vo dr Schwiiz.
Wältcöpsiig
Dr Bernhard Russi het 10 Wältcöprenne gwunne. 1970 het au d Wältmeisterschaftsabfahrt für de Wältcöp zellt.
Bahnhof Basel Dreispitz
Dr Bahnhof Basel Dreispitz (bedriibligi Bezäichnig S-Bahn-Haltstell Dreispitz) isch äine vo de säggs Bahnhöf uf em Stadtgebiet vo Basel. Er befindet sich im Dalbe Kwardier im sogenannte Dreispitzareal, ganz nooch zum Bahnhof Basel St. Jakob. D Station wird vo dr Linie 3 vo dr Regio S-Bahn Basel bedient.
D Bahnhofsaalag isch vom Archidekturbüro Steinmann & Schmid Architekten entworfe worde. Es het nid wenig Widerstand in dr Bevölkerig gee gegen e Bahnhof, er isch aber 2005 drotz allem baut worde und im Mai 2006 in Bedriib gnoo worde. Er isch Däil vom Bahnnetz vo dr Regio S-Bahn Basel.
2008 het dr Bahnhof dr Brunel Award vo dr Watford Gruppe überchoo und dr Neubaubriis vom Basler Heimetschutz.
Skifahren
Meischtens wird mit dem Ausdruck Skifahre die breitesportlichi Variante gmeint. Für de Wettkampfsport git's degäge d Bezeichnig Ski Alpin. Skilauf als Gesamtkonzäpt vom Wintersport umfasst au de Langlauf, wo aber nit zum Skifahre im eigetliche Sinn zellt wird. Schtatt uf Ski cha mer ähnlich au uf Sand oder mit Grasski uf Gras fahre. Fürs Wasserskifahre bruucht mer degäge es Boot als Hilfsmittel, wo eim ziäht.
Ursprüng z Norwege um 1860
Die norwegischi Landschaft Telemarken gilt allgemein als Urschprungsregion vom Skifahre als sportlichi Betätigung. Weniger bekannt isch, dass bereits im 17. Jahrhundert vo Puure i de Krain brichtet worden isch, wo waghalsigi Abfahrte und sogar en Art Slalom uf Ski absolviert hend. Slawischi Ywanderer hend die Ski im 17. Jahrhundert us em nordöschtliche Russland uf Slowenie brunge. De Krainer Bauernskilauf het für d Usbreitig vom Skifahre aber chuum Bedüütig gha. Es sind denn äbe d Norweger gsi, wo für die massivi Verbreitig vom Skisport z Europa und Nordamerika gsorgt hend. Us ihrere Art vo de Fortbewegig uf rudimentäre Brätter het au s Skispringe ghört. Zum s Training effiziänter z mache, hend sie nach Schprüng schnäll schtoppe müesse, um d Ufstiegszyt z verchürze. Drum hend sie die erschte Richtigswächsel bzw. Schtoppschwüng entwickle müesse. Es het de Telemark- und de Kristiania-Schwung gäh. De z Norwege entwickleti konkav gformti Ur-Ski het bereits über en Taillierig verfüegt, ähnlich wie modärni Carving-Ski. Us dere urschprüngliche Fahrwys mit färsesytig nit fixiärter Bindig leitet sich au die andere Skitechnike (Langlauf, s Toureskilaufe und im wytere Sinn au s Skispringe) ab.
Entwicklig vom Skisport z Mitteleuropa nach 1880
Die zuenähmendi Popularität vom Skisport z Norwege het i de zweite Hälfti vo de 1890er Jahre z Mitteleuropa zum ene regelrächte Ski-Boom gfüehrt. 1883 sind Ski nach norwegischem Vorbild vom Oberförschter Arthur Ulrichs gnutzt worde, um Schturmschäde i de Wälder vom Harz feschtzschtelle. Au de oberbayrischi Forschtmeischter Maximilian Lizius het bi syne Reviergäng 1885 scho Ski bruucht, wo ihm vom ene norwegische Förschter gschänkt worde sind. Norwegischi Ski sind importiert und erschti Skiverein gründet worde: z Dütschland 1891 z Todtnau, in de Schwiiz 1893 z Glarus und z Öschtrych 1901 z St. Chrischtoph am Arlbärg. Skandinavischi Schtudänte hend sich als Vermittler betätiget und es sind Lehrbüecher erschine. Ufgrund vom schteilere Gländ im Verglych zu Skandinavie isch s Erlehre vo de Schwüng aber aafänglich schwär gfalle. D Ufschtieg sind schwirig und müehsam gsi. D Schwungtechnike sind drum de Bedingige aapasst worde: De Telemark-Schwung isch so veränderet worde, dass de vore liggendi usseri Ski ine grösseri Schtämmschtellig dräit worden isch, um so d Fortbewegig sicher und mit eme Brämse ändere z chönne. Glychzytig hend die damalige Skifahrer d Schtämmschtellig vergrösseret, sodass mit beide Innekante vo de Ski het chönne grutscht wärde. Dur die Stämmtelemark gnännti Technik het d Brämswirkig chönne vergrösseret wärde. Die norwegischi Technik, also d Fahrt uf de Taillierig vom Ski, isch abgwandelt worde. Eso isch de Stämmschwung und s Blockiere vom Ski-Skifahrer-System i Fahrtrichtig zumene wichtige Elemänt vo de wytere Skitechnike i de kommende Jahrzähnt worde.
De Begründer vo de alpine Skilauftechnik isch de Mathias Zdarsky gsi, wo zur Zyt vo syne Ski-Entdeckige z Lilienfeld z Niederösterreich gläbt het. Ihm wird die erschti Bärgabfahrt vo de Skigschicht zuegschribe. Im Jahr 1897 het er die Lilienfelder Skilauf-Technik, usegäh, es Buech, wo damals wägwysend fürs Skiwäse gsi isch. Syni Skilauftechnik het uf em Schtämmfahre berueht. Us ihm het er de erschti alpini Skischwung entwicklet, de Schlangeschwung. Er het sich bereits die taillierti Buuwys vo syne sälber konschtruierte Ski gnutzt. Debyy het er erchännt, dass d Taillierig automatisch kurvigi Schwüng ermöglichet.
Ufschwung ab 1920 und Entwicklig zur Wettkampfsportart
I de 1920er Jahr het dr alpini Skisport i de Alpe en erschte Ufschwung gnuu. Dur die vor em Erschte Weltchrieg usbuute Ysebahnlinie sind au im Winter meh Tourischten i d Bärge cho und die erschte Skischuelene usserhalb vo Skiclubs sind gründet worde, um ihne s Skifahre byzbringe (z. B. 1921 z Seefäld im Tirol und z Lech am Arlbärg). Äbefalls i dere Zyt hend d Film vom Arnold Fanck s Skifahre i d Kinos brunge und demi au Mänsche nöcherbrunge, wo bishär no nie im Winter i de Bärge gsi sind. Au d Feschtlegig vo Regle für e Slalom und d Organisation vo wiederchehrende Wettkämpfe wie em Arlbärg-Kandahar-Rennen und de Inferno-Abfahrt z Mürre gönd uf das Jahrzähnt zrugg. I de Folg het d Fédération Internationale de Ski (FIS) die alpine Diszipline i ihres Programm ufgnuu und 1931 z Mürre die erschte alpine Skiwältmeischterschafte usträit. Olympisch sind die alpine Skirenne mit de Winterspil 1936 z Garmisch-Partenkirchen worde.
E wyteri bahnbrächendi Innovation im Skifahre isch d Entwicklig vom Parallelschwung dur de Seefälder Anton Seelos gsi. Mit dere Technik het er Aafang vo de 1930er Jahr by Wältmeischterschafte triumphiert. Als Trainer für die dütschi und französischi Nationalmannschaft het er d Basis für d Olympiasieg und Weltmeischterschaftstitel vo de Christl Cranz oder em Emile Allais gläit und het den nüüi Schwung international bekannt gmacht. Au hüt no isch de Parallelschwung Grundlag für s Buggelpischte- und Tüüfschneefahre und für s kontrollierte Befahren vo Schteilhäng.
Entwicklig zum Massesport um 1950
Skifahren isch i de Alpeländer hüt eini vo de beliebteschte Wintersportarte wie auch bedüütende Faktor vom Wintertourismus, äbeso z Skandinavie und andere europäische Mittelgebirg wie de Karpate, Pyrenäe, em Apennin oder de Appalache, de Rocky Mountains (USA und Kanada), Japan, Auschtralie, Nüüseeland und de südamerikanische Ande-Länder Chile und Argentinie. E wesentlichi wirtschaftlichi Bedüütig hend de Skitourismus und d Skiindustrie bsunders für d Schwiiz und Öschtrych. Zuenähmend schpilt de alpini Skisport au i andere Gebirg wältwyt (z. B. im iranische Elburs-Gebirge) en grossi Rolle. Er verbreitet sich aber au im Flachland immer meh, wo Skihallene buut wärded, wo mer s ganz Jahr über Skifahre cha. E sone Halle git's sogar z Dubai. Wältwyt isch au s Heliskiing verbreitet, mit eme Heli als Ufschtiegshilf, wo trotz ökologische Vorbehält vieli Hochgebirg vo de Wält (Himalaya, Altai, Kaukasus, u. a.) erschlosse het. En wytere Aschpäkt i dr Entwicklig vom Skisport sind Schuelskikürs als Underrichtsinhalt gsi, wo Skifahre als Breitesport im Alpenruum etabliert hend.
Zu den bedüütende Nüüerge, wo s Skifahre breitetauglich gmacht hend, sind nach Parallelschwung vom Anton Seelos, wo s klassische Wädle möglich gmacht het, als Wyterentwicklung vo de Schtämmtechnik in de 1930er Jahr, de Umschtygschwung i de 1970er und s Carving in de schpaate 90er z erwähne. Au d Uusschtattig het sich veränderet. Im Gägesatz zum Telemark, wo mer mit eim lange Schtock gfahre isch, kännt mer sythär e Zweischtocktechnik.
Verbesserige im Skibuu und d Yfüehrig vo choschtegünschtiger Masseproduktion hend äbefalls zur Verbreitig vom Skifahre byträit, äbeso d Entwicklig vo de Sicherheitsbindig und dezue passendi Skischueh.
Mit zuenähmend höcherem Könne und besserer Skiusrüschtig het sich em „Extremskifahre“ bi Schteilwandabfahrte e bsunderi Variante vom Skilauf entwicklet. Scho de Mathias Zdarsky het 1905 zur Demonschtration vo de Überlägeheit vo synere Liliefälder Skilauftechnik am Schneebärg z Nideröschtrych s Breite Ries mit Ski abe gfahre. Am 29. April 1931 isch em Matthias Krinner und em Hermann Lanzl die diräkti Abfahrt vo de Weschtliche Karwändelspitze über d Wanne abe nach Mittenwald, was erscht 1969 wiederholt worden isch. I de 1960er und 1970er Jahr sind de Schwiizer Sylvain Saudan und de Südtiroler Heini Holzer d Protagonischte vom Boom im Extremskifahre gsi, wobyy sie Fels- und Ysflanke mit 45°–55° Neigig in de Abfahrt bezwunge hend.
Fahrtechnik
Grundlegendi Bewegigsmuschter vom Skifahre im abfallende Gländ sind d Schussfahrt i de Falllinie, d Schrägfahrt schräg zur Falllinie, s sytliche Abbiege zum Hang us de Schussfahrt oder us de Schrägfahrt use, de sogenannti Boge (au Kurve gnännt) und de Bogewächsel über d Falllinie bzw. über d Schusslinie. Em Bogewächsel säit mer Schwung. D Technike, mit dene en Bogewächsel ygleitet wird, d Schwungtechnike, sind teilwys underschiedlich vo de Technike, mit dene de Boge funktional oder ästhetisch usgschtüüret wird. Dur de Schwung cha de Skifahrer e Richtigswächsel über d Falllinie vornäh, z. B. zum uf de präparierte Skipischte z blybe. Je nach Schwungtechnik wird d Hangabtriebschraft brämst und s Tämpo kontrolliert. S Glyche passiert, wenn de Skifahrer us de Falllinie bzw. us de Schusslinie use bloss mit eme Boge sytlich zum Hang zue brämsend abbiegt. Zuedäm dienet Schwüng und s Uusschtüüre vo de Böge em Erläbe vo Gschwindigkeit und Bewegigsästhetik.
Spezielli Technike und Aawändigsforme
De Breitensport Skifahre het einigi spezielli Technike und Aawändigsforme usebrunge:
Unfallgfahr
Wie mit jedere Sportart sind au mit em Skisport Risike und typischi Verletzige verbunde, so dass d Sportmedizin vo de Skiunfäll es eignigs Fachgebiet ich, wo mit de sich wandelnde Technik au Änderige vo de typische Skiverletzige umfasst het. En hüüfigi Ursach vo Skiunfäll isch unapassti Gschwindigkeit a Pischtebedingige und/oder s eigene Fahrchönne. Überfüllti und schtarch beaspruchti, maschinäll beschnyyti Pischtene schtelled es erhöhts Risiko für Schtürz oder Kollisione dar. E Hauptursach für erhöhts Verletzigsrisiko isch die mangelndi Kondition und die dur das usglösti Ermüedig vo Skifahrer. Schlächt präparierts und unzwäckmässigs Material träit äbefalls Verletzigsrisike mit sich. S Fahre absyts vo markierte Pischtene isch bsunders gfährlich wäge Lawine und Abschtürz. Zum die Risike z minimiere, sind uf de Pischtene i vielne Länder d FIS-Regle vom internationale Skiverband FIS als grundlegendi Verhaltensrichtlinie gültig. Einigi Grichtsentscheid hend die Regle au als Grundlag vo de Rächtsprächig gnuu.
WWF
Dr WWF (World Wide Fund For Nature, bis 1986 World Wildlife Fund) isch e Schwyzer Stiftig mit Sitz z Gland, Kanton Waadt. Si isch anne 1961 grindet wore un isch aini vu dr greschte internationale Natur- un Umwältschutzorganisiatione. S Woobedier vum WWF isch dr Groß Panda. Dr WWF setzt si yy fir dr Erhalt vu dr biologische Vylfalt vu dr Äärd, d noohaltig Nutzig vu natyrlige Ressourcen un d Verringerig vu dr Umwältverdräckig.
D Organisation isch in iber 80 Länder mit aigene Biro verdrätte un wird vu iber fimf Millione Mänschen unterstützt. Syt dr Grindig vum WWF sin wältwyt 11,5 Milliarden US-Dollar in iber 13.000 Projäkt inveschtiert wore. Dr WWF finanziert si vor allem iber Spände. Dr WWF het an dr Grindig vu vyl andere Organisationen un Initiativen mitgwirkt, dodrunter s Forest Stewardship Council un s Marine Stewardship Council.
Kabinett Bekk
S Kabinett Bekk isch vum 19. Dezämber 1846 bis zum 7. Merz 1848 d Landesregierig vu Bade gsii.
En andere Kabinettsminischter isch dr Karl Friedrich Nebenius mit em Titel vun eme Bresidänt vum Staatsrot gsii. En aigetlige Bresidänt vum Staatsminischterium (Staatsminischter) un domit offiziälle Regierigsschef het s in däre Period nit gee, dr Inneminischter Johann Baptist Bekk giltet aber as informälle Laiter vum Gsamtminischterium vu 1846 bis 1848, wänn au offiziäll dr Großherzog sälber die Stellig ghaa het.
Pi (Mathematik)
bzw.
Definition
Äs git mehreri glichwärtigi Definitionä für d Chraiszahl \pi.
Diä 100 Nachkommastelä: \pi ≈ 3, 14159 26535 89793 23846 26433 83279 50288 41971 69399 37510 58209 74944 59230 78164 06286 20899 86280 34825 34211 70679...
π isch e irrationali, transzendenti Zahl, wo d Zifferefolge absolut regellos isch.
Zöbingen
Zebeg (amtlich Zöbingen) ischt a Ortsdoil vo Schnoida em Oschtalbkrois en Bade-Wirttebärg. 1975 ischt des davor selbschtendige Dorf Doil vo dr Gmäid Schnoida wora. Zu Zebeg gheret dr Woiler Wehrsbärg ond d Gheft Greuthof ond Haidmiehl.
Pi (Mathematik)
Formlä
Gängigi Formlä:
Zöbingen
Gschicht
Zerscht isch Zebeg im Johre 1239 als Zebingen aufkomme. Im selbe Jahr isch die ettingische Minischterialfamilie vo de Herre vo Zöbingen äbefalls erwehnt worre. Diese ettingische Minischterialfamilie hott ihre friehere Siedende vom Dorf ihren Schtammsitz, d Burg Zebeg.
Pi (Mathematik)
Psunders
Es git Lüt die sin ganz vusässe uf d Zahl Pi, die lehret se uuswändig bis zur tuusigschte Schtell. De vierzähnti März isch (wegä 3/14 i dä englische Datumsschriebwis) an vielene Plätz en wichtigä Daag. In enere englische Gmeind wird a däm Daag jedes Johr e gross Fäscht gfieret. Und dänn gits no PCs die sinds ganz Johr demit bschäftigt no meh Stelle vu Pi usäzfindä. Hützudaag sin über 12 Billione Stelle vu Pi bekannt.
Zöbingen
Gschicht
Meglicherwois goat die Gschicht des Ortes jedoch no weiter zrick. So begrindet im Johr 1958 dr Pfarror Hermann Weber des neie Wabbe fier den Ort mit folgede Worte:
Wappa
Blasonierong: „In Rot unter einem fünfsträhligen goldenem Stern eine goldene Glocke.“ (All: In Rot ondr oinem fefschtrehlige goldenem Schtera a goldene Glogge)
Dr goldene Schtera (Mariesymbol: schtella Maris) ond die Glogge als Hiwois auf die ertliche Gloggesäng sollet auf die Wallfartskapell zur Himmelskönigin Maria nodeidet. Die Farbe Rot ond Gold sen die Farbe vom Haus Ettingen, wo dr Ort frieher ghert hat.
Infraschtruktur
Zebeg hot generell a guate Infraschtruktur ; An Kindrgarda, Grundschule und die Gemeindehalle kennet Zebeg dies garandiera.
Am Ortseigang nach Ellwang ischt es Gewerbegebiet „Sparrenloh“, des bietet a gute Gewerbeansiedlong.
Eidgenössisches Jodlerfest
Als Eidgenössischs Jodlerfäscht (,, RMS Festa federala da jodladers) wird der Aalass bezeichnet, wo alli drü Jahr vom Eidgenössische Jodlerverband, de Dachorganisation vo allne Schwiizer Vereine vo de Jodler, Alphornblöser und Fahneschwinger organisiert wird. Di drütägige Vorfüerige wärded vonere Jury bewärtet. Am musikalische Grossaalass mit Fäschtcharakter nämed jewils öppe 15'000 Mitwirkendi und 200'000 Bsuecher teil.
19. Jahrhundert
Im 19. Jahrhundert het sich i de Schwiiz s Jodle i Chör als Folg vo de Umgschtaltig vom Geistesläbe dur d Ufklärig und dr Entdeckig vo volkstümliche und eidgenössische Wärt entwicklet. I de Schwiiz hets weder Hofkapälle no Opere und Solischte gä, drum het sich hie de Chorgsang früener als a anderen Ort i allne Schichte vom Volch verbreitet. Nach 1830 sind für di nüü gründete Jodlerverein eigeni mehrstimmigi Jodellieder (Volchslieder) komponiert worde.
20. Jahrhundert
Ufgrund d Initiative vom Bärner Jodlervatter Oskar Friedrich Schmalz isch 1910 di Schwiizerische Jodlervereinigung gründet worde, wu de 1932 gründeti Eidgenössischi Jodlerverband (EJV) drus entschtanden isch. Er isch de Usegäber vo alte und nüüe Jodelliedbletter und au Organisator vo de Eidgenössische Jodlerfäscht. I den erschte zäh Jahr hend d Jodler uf eidgenössischer Äbeni nume a de Eidgenössische Schwing- und Älplerfäscht gsunge. 1923 het dr EJV beschlosse, es eigets Verbandsfäscht durezfüere. Das het 1924 als erschts Eidgenössischs Jodlerfäscht mit de Kategorie «Naturgsang» und «Nach Partitur» mit 31 teilnähmende Jodlergruppe, 48 Jodler, zwei Jodlerinne, 16 Alphornbläser und 17 Fahnenschwinger z Basel schtattgfunde.
Di übergryfendi Organisation vo de regionale Gruppe und Jodlerwettkämpf hend em Jodellied syt de Mitti vom 20. Jahrhundert zunere ugahnte Popularität verholfe. I den erschte 50 Jahr vom Beschtah sind ölf Eidgenössischi Jodlerfäscht mit ere schtetig schtygende Teilnähmerzahl veraaschtaltet worde.
21. Jahrhundert
2005 hets i de Schwiiz 780 Jodlergruppe mit meh als 24.000 Mitglider gä. Am 27. Eidgenössische Jodlerfäscht z Lozärn hend 12'000 Aktivi und 200'000 Bsuecher teilgnuu. S 28. viertägige Eidgenössische Jodlerfäscht z Interlake isch vo 11'000 Aktive, drunder au Formatione vo Usslandschwiizer us Kanada, den USA, Nüüseeland, Auschtralie und vo 150'000 Zueschauer bsuecht worde. De Fäschtumzug am Sunntagnamittag mit über zwei Schtunde traditionällem Schwiizer Bruuchdum isch eine vo de Höhepünkt gsi.
S Eidgenössische Jodlerfäscht 2020 z Basel isch wäg de COVID-19-Pandemie um es Jahr verschobe worde. Luut de Organisatione sölls wenn möglich im Früelig 2021 schtattfinde.
Niederginingen
Genéngen (lothrìngisch; frànzeesch Guénange, ditsch Niederginingen, 1940–44 Niederganingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).