cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wikivoyage
Organisation und Betrieb bis November 2012
Ähnlich wie d Wikipedia het Wikivoyage vo Aafang a die fryi Software MediaWiki ygsetzt, um e aamäldigsfryi, internetbasierti Nutzig und die eigeni Autoreschaft z ermögliche. D Qualitätssicherig isch glych wie bi Wikipedia so, dass sech d Nutzer gägesytig kontroliere.
Uf Wikivoyage isch aber en anderi Lizänz, d «Creative Commons Attribution-ShareAlike-Lizänz», ygsetzt worde. Das het under anderem d Härschtellig vo druckte Füehrer juristisch vereifache sölle. Für Bilder und anderi Medie hets nid die glyche Lizänze gäh. Im Gägesatz zue de Text isch d Verwändig vo gmeinfrye oder doppelt lizänzierten (GNU, Creative Commons) Mediedatye aagschträbt worde.
Im Gägesatz zue härkömliche Lexika sind d Artikel meh hierarchisch glideret worde. Artikel, wo zum glyche Thema ghöred, sind sowohl mit de vo de Mediawiki-Software bekannte Kategorye als au mit ere Navigation, wo d Zueghörigkeit zu andere Artikel aazeigt, gruppiert worde. Im Artikelnamensruum git’s aber kei Kategorye.
Zur Trännig vo verschidene Theme hät me verschideni Namensrüüm ygfüert. De Hauptnamensruum het Reiseziel i ihrere geografische Hierarchie umfasst. Zwei wyteri Namensrüüm sind de Reisetheme und Reisenachrichte vorbehalte gsii. En ängi Verflächtig vo Reiseziel und -theme isch möglich gsii.
„Wikivoyage“ isch vom überregional tätige Verein Wikivoyage e. V. mit Sitz z Halle betriebe worde und het sich us Schpände und Mitgliedsbyträg finanziert. Em Verein ghöred Mitglieder us ganz Dütschland und us de Schwiiz aa. De Verein git’s au wyterhii und er het de Name Wikivoyage lizänziert. Er schträbt d Anerchännig als thematischi Organisation vo de Wikimedia Foundation aa. Die inhaltlichi Gschtaltig isch Sach vo den Autore bzw. vo de Community und nid vom Verein gsii.
Als Wikimedia-Schwöschterprojäkt
Am 20. März 2012 isch es Vorschtandsmitglied vo Wikivoyage e. V., de Roland Unger, vom James Heilman, em Presidänt vom kanadische Wikimedia-Chapter und Mitglied vom Sister Projects Committee für d Etablierig vo nüüe Projäkt vo de Wikimedia Foundation, aagfragt worde, öb Wikivoyage nid mit de Wikimedia Foundation zämeschaffe wöll. De James Heilman het mehreri unzfrideni Autore und Adminischtratore vom änglische Wikitravel verträte, wo sälber nid öffentlich ufträte sind und inere gschlossene Google-Gruppe diskutiert hän.
D Frag isch no gsii, öb denn Reisefüerer-Informatione förderwürdigs Wüsse darschtellid. Zmindscht het die Frag am Änd bejaht wärde chönne. Am 27. Mai 2012 het de James Heilman de Vorschlag a d Wikimedia Foundation wytergleitet. Sim Vorschlag isch am 6. September 2012 zuegschtimmt worde.
Chillán
Chillán isch e Stadt z Chile mit 161.953 Yywohner (Stand:2002).
Wikivoyage
Als Wikimedia-Schwöschterprojäkt
Uf de 13. Mitgliederversammlig vo Wikivoyage e. V. isch am 9. Juni 2012 z Köln bschlosse worde, Verhandlige mit de Wikimedia Foundation über es nüüs Schwöschterprojäkt uufznäh.
Syt em 18. August 2012 betrybt Wikivoyage e. V. en wytere Server, um d Migration vo wytere Schprachversione voraaztrybe. Am 23. September 2012 isch die änglischi Version, am 29. September 2012 die niderländischi Version, am 3. Oktober 2012 die französischi Version, am 6. Oktober 2012 die schwedischi Version und am 18. Oktober 2012 die russischi Version frygäh worde.
Chillán
Gschicht
Chillán isch am 25. Juni 1580 vum Generalgouverneur vu Chile Martín Ruiz de Gamboa unter em Name San Bartolomé de Gamboa grindet wore. Zaimol isch d Stadt vu Ärdbidem zerstert wore, anne 1751 un 1835.
Wikivoyage
Als Wikimedia-Schwöschterprojäkt
D Wikimedia-Community het sich mehrheitlich drzue entschide, dr Name Wikivoyage für s zuekünftigi Wikimedia-Schwöschterprojäkt z bhalte.
Mit de Vertragsunterzeichnig vom 3. November 2012 zwüsche de Wikimedia Foundation und Wikivoyage e. V. isch Wikivoyage es Projäkt vo de Wikimedia Foundation und es Schwöschterprojekt vo de Wikipedia worde. Öppe Mitti Novämber 2012 sind die bishär erschtellte Artikel uf Server vo de Wikimedia Foundation transferiert worde.
Am 15. Jänner 2013 isch de Schtart vom nüüe Wikimedia-Projäkt i damals sibe Schprache offiziell verchündet worde. Aber scho am 31. Mai 2013 het d Wikimedia Foundation s nüüe Projektlogo, wo d Community imene zweischtufige Prozäss gwählt het, ersetze müesse, wil s em Logo vo de Wälthandelsorganisation (WTO) z ähnlich sig.
s Alemannisch Wikivoyage
Sit em 15. Februar 2007 git s au ne Alemannisch Wikivoyage, aafangs als Untersyte im Alemannische Wikibooks un syt em Import vom Alemannische Wikibooks in die Alemannisch Wikipedia als Untersyte im Namesruum Buech.
Geografischi Abdeckig
Die geografischi Abdeckig in de einzelne Schprachversione isch underschiedlich und hangt schtarch vo de Härkunft und de Vorliebene vo der Autore bzw. Reisende ab. I de änglische Version handlet meh als e Viertel vo de Artikel über Reiseziel in de USA. Änglischschprachigi Länder sind mit über 50 Prozent vo de Artikel verträte. Mit grossem Abschtand uff die Reiseländer sind Länder wie Indie, s Vereinigti Königrych, Japan und Kanada uf de folgende Plätz.
I de dütsche Version isch Dütschland mit über eme Viertel vo de Artikel füehrend, vor Ägypte, Schpanie, de Schwiiz und Öschtrych. Artikel über dütschschprachigi Länder sind nur zumene Drittel verträte. I de italienische und schpanische Version dominiered italienischi und schpanischi Reiseziel. Überdurchschnittlich starch sind in de dütsche Uusgab Artikel zue Ägypte und in de italienische zue Griecheland verträte. Underrepräsentiert sind Länder mit gringem Bruttonationalykomme und Länder vom südliche Afrika. En Uusnahm bilded die südamerikanische Länder im schpanische Wikivoyage.
S Alemannisch Wikivoyge bietet bis hüt (Stand Juli 2019) nur e Reisefüerer zue Italie, da aber au nur en rudmentäre Aafang.
Alemannische Bühne Freiburg
Di Alemannisch Bihni Fryybeg isch e Dialäkttheater z Fryybeg, wu sich syt vile Johrzehnte im Kulturläbe vu dr Stadt un dr Gegnig e Namme gmacht het. Im März 1924 isch des Theater in der Salzstroß im ehmolige Gaschthuus „Zum Hechinger“ unter em Namme Elsässische Theater im Breisgau vu Elsaß-Lothringer grindet wore, wu z Fryybeg gläbt hän. Bis 1941 isch in däm Dialäkttheater vu Laieschauspiler gspilt wore, derno sin d Vorstellige yygstellt wore.
Anne 1950 het dr Desirée Lutz, wu scho vor eme Chrieg derbyy gsi isch, des Theater unter em Namme „Alemannische Heimatbühne Freiburg i. Br.“ in dr Harmonie in dr „Grienwälderstroß“ nej grindet, zerscht as reins Tourneetheater, wu in ganz Sidbade gaschtiert het. Syt 1962 drait s dr hitig Name „Alemannische Bühne Freiburg e. V.“.
Anne 1978 isch di Alemannisch Bihni in dr Theatersaal im ehmolige Böu vu dr Feierling-Bröuerej in der Gerberau yyzoge, wu si syterhär ihre feschte Sitz het, si git aber allmol au no Gaschtspil usserhalb vu dr Stadt. Vu 1998 bis 2000 isch dr Feierling-Böu saniert wore, in däre Zyt het di Alemannisch Bihni fir zwei Johr in dr May-Bellinghausen-Halle gaschtiert.
Im Johr 2008 hän 12.689 Zueschauer di 98 Vorstellige vu dr Alemannische Bihni aagluegt.
Doris De Agostini
D Doris De Agostini-Rossetti (* 28. April 1958 z Airolo as Doris De Agostini; † 22. Novämber 2020) isch e Schwyzer Schyyrännefahreri gsii.
Lääbe
D Doris De Agostini het ire erscht Wältcupsiig in eme Neischneeränne anne 1976 bi dr Silberkrugrennen z Bad Gastein gwunne. S isch fimf Johr lang gange, vorbe si bim Goldschlüsselränne z Schruns wider en Erfolg in ire Spezialdisziplin Abfahrt het chenne fyyre.
In dr Saison 1980/81 un 1981/82 isch si baidi Mol uf dr zweet Blatz im Abfahrtswältcup (hinter dr Marie-Theres Nadig bzw. dr Marie-Cécile Gros-Gaudenier) chuu. In dr Saison 1982/83 het si dr Abfahrtswältcup gwunne. Si het insgsamt acht Wältcupränne gwunne un si in 25 andere Ränne unter dr erschte Zehni klassiert.
Bi dr Schyy-Wältmaischterschaft 1978 z Garmisch-Partenkirchen isch si Dritti in dr Abfahrt wore, hinter dr Annemarie Moser-Pröll un dr Irene Epple. Ändi Saison 1982/83 het si noch em fimfte Blatz in dr Abfahrt vu Mont-Tremblant ire Ruggdritt vum Spitzesport verchindet. Si isch in däm Johr zur Schwyzer Sportleri vum Johr gwehlt wore.
D De Agostini isch mit em Yyshockeyspiiler Luca Rossetti ghyrote gsii, mit ihm het si zwai Chinder ghaa.
Wältcupwärtige
D Doris De Agostini het aimol d Disziplinewärtig in dr Abfahrt gwunne.
Weingarten
Weingarten isch dr Namme vu däne Ortschafte:
Weingarten isch dr Namme vu däne Persone:
Lueg au:
Hebel-Gymnasium Lörrach
S Hebel-Gymnasium z Löörech (Bade-Wirttebärg) isch s einzig effetlig humanistisch Gymnasium zwische Konschtanz un Fryybeg im Bryysgau. Draditionäll verstoht sich s Hebel-Gymnasium, wu uf e 450-jehrigi Gschicht chaa zruckluege, em humanistische Bildigsideal verpflichtet. D Schuel isch noch em badische Dichter Johann Peter Hebel (1760–1826) gnännt, wu dert vu 1783 bis 1791 as Lehrer gschafft het. Hite bsueche rund 590 Schueler s Gymnasium.
Latyynischi Roetelische Landschuel un Kapitelschuel 1556–1714
S Hebel-Gymnasium goht zruck uf di Latyynisch Roetelisch Landschuel, wu mit dr Yyfierig vu dr Reformation grindet woren isch. Fir s Johr 1613 isch dr Fächerkanon Latyynisch, Griechisch, Hebräisch, Logik, Rhetorik, Poesie un Musik iberliferet. In dr Peschtepidemie im Dryssgjehrige Chrieg isch d Schuel zytwyys untergange.
Anne 1650 isch d Schuel vum Markgrof Friedrich V. vu Bade-Durlach as Kapitelschuel bi dr Burg Röttle nejgrindet wore. Si isch dodmol di einzig hecher Schuel im badische Oberland gsi. D Schuel isch in eme chleine Huus näb dr Röttler Chilche unterbrocht gsi.
1691, noch eme churze Zwischeufenthalt z Basel (wäg dr Zersterig vu dr Burg), isch d Schuel in d Herrestroß 10 z Löörech umzoge, dodmol no ne chlei Dorf, wu no dr Zersterig vu dr Burg Röttle dr Sitz vu dr markgreflige Bherde un vu andere Yyrichtige woren isch. An dr Schuel hän dertemol zwe Lehrer (praeceptores) in zwo Chlasse unterrichtet.
S Pädagogium im 18. Johrhundert
Anne 1715 isch e dritte Lehrer yygstellt wore, as Grund derfir isch aagee wore, di 16–20 Schueler hätte bishär in multis et omnibus aliquid, sed in toto nihil (vu Vilem un Jedem ebis, im Ganze aber nyt) glehrt. D Schuel isch jetz au zuen eme firschtlige Pädagogium erhobe wore. 1719 isch mit dr Schuelstatute ne umfassige Lehrblan ufgstellt wore. D Schuel het dodermit dr Buebe us dr Gegnig d Grunduusbildig fir e Laufbahn as Geischtlige oder in dr Verwaltig solle biete, wu derno am Durlacher Gymnasium het chenne furtgfiert wäre.
1761 isch d Schuel, wahrschyns us Blatzgrind, in s Gebej vun ere ehmolige Dubakfabrik in dr Basler Stroß umzoge. In däm zäntral glägene stattlige Gebej diräkt näb dr Löörecher Stadtchilche isch s Pädagogium fascht 200 Johr lang blibe, bis 1960. Bis in d 1970er Johr isch d Schuel z Löörech allgmein as s „Schiff“ bekannt gsi. Mittlerwyyli isch die reschpäktvoll Uzbezeichnig, wu di meischte wohl mit em Gebej vu dr ehmolige Dubakfabrik (hit Museum am Burghof) verbunde gha hän, im modärne Wortschatz vu dr Stadtbevelkerig verlore gange.
E handschriftli verfassti Schuelornig us em Johr 1772 bedont d Bedytig vum Sproche lehre fir s Pädagogium: In Sprachen ist insonderheit die Grammatic mit aller Sorgfalt zu treiben, und der Jugend Stuffenweise auf eine gründliche Art in allen Claßen byzubringen … Grammaticalische Übungen müssen tägliche vorgenommen werden, insbesondere aber ist das decliniren und conjugiren … fleißig zu üben un speter ''Die Schüler sind schon von der untersten Claße an darzu anzuhalten, daß sie auf eine gute und geschickte Art lesen lernen. Man dringent um dieser Ursach willen darauf, daß sie alle Buchstaben, Sylben und Worte vernehmlich, und mit Vermeidung des rauhen und fehlerhaften, welches sich bey der in hiesiger Gegend üblichen AussPrache findet, aussPrechen mögen …'' (Entwurf / derer / Grund-Regeln / vor / Die Lehrer des Lörracher Paedagogii / wie auch / der / Bey dem vierfachen Schematismo / aufgenommenen / Grund Säze / 1772., zit nach Hebel Gymnasium Lörrach, 1981, o. S.).
1783–1791: Johann Peter Hebel as Lehrer am Pädagogium
Derwylscht dr Großdeil vu dr alte Schuelakte 1945 vernichtet woren isch, lige fir d Zyt vu 1783 bis 1791 mit dr Ufzeichnige vu dr „lectiones“ vum Johann Peter Hebel, wu d Schuel speter no gnännt woren isch, gnaueri Quälle vor. Dr Hebel het in däre Zyt as Praezeptoratsvikar am Pädagogium gschafft un het zem Byschpel d Sekunda in Latyynisch unterrichtet, wu dertemol 14 vu 26 Wuchestunde uusgmacht gha het. Derwylscht s Latyynisch vu dr Schueler het solle aktiv beherrscht wäre, ass si am wisseschaftlige Diskurs vu dr Zyt hän chenne deilneh, isch s Griechisch nume in gringem Umfang glehrt wore, in dr Hauptsach mit em Ziil, s Nej Teschtamänt läse z chenne.
Näbem Hebel hän no drej anderi Lehrer di rund 60 Schueler unterrichtet. As Praezeptoratsvikar het dr Hebel alli Fächer unterrichte mieße un derzue au no im Nachtmohl in dr Stadtchilche adminischtriere, speter isch er au as Brediger verpflichtet wore. Verdient het dr Hebel 112 Gulde un sognännti Realkompetänze in Form vu Frucht, Wyy un Brännholz. Dernäbe isch em e Viertel vu dr Ertreg vum Kapitelgarte zuegstande. Ass er e ganz humorvolle Lehrer gsi isch, belege syyni Aamerkige uf Schuelerbeurdeilige, z. B. loquax, mendax, edax (gschwätzig, verloge, verfrässe) oder ridendo vitam consumit (är verbringt syy Läbe mit Lache).
Bildigsreforme im 19. Johrhundert: humanistischs Gymnasium
Im 19. Johrhundert hän sich au im Großherzogtum Bade d Bildigsideal, wu vum Wilhelm von Humboldt formuliert wore sin uusgwirkt un di nej Begeischterig fir di griechisch Antike. Di badisch Stundendafle het wäge däm anne 1837 nume no 7–10 Stunde Latyynisch vorgsähne, derfir aber ab dr 4. Chlasse 4–5 Stunde Griechisch. Dur e Lehrblanreform isch 1869 d Zahl vu dr Wuchestunde vu dr Chlasse Untertertia bis Oberprima fir Griechisch wyter uf 6 gstige. Die Stundedafle hän wahrschyns au fir s Löörecher Pädagogium gulte. Anne 1871 isch d Schuel verstaatligt wore, zem erscht Mol isch dr Leiter vu dr Schuel kei Geischtlige me gsi, sunder e Altfilolog. 1881 isch s Pädagogium derno zuen eme sibechlassige Progymnasium uusböue wore, 1883 zum nyynchlassige Gymnasium. Dodermit isch s Pädagogium zuen ere Vollaastalt vun eme humanistische Gymnasium wore.
S Hebel-Gymnasium im 20. Johrhundert
Anne 1882 hän 162 Schueler s Gymnasium bsuecht, in däre Greßenornig isch d Schuelerzahl au no in dr 1930er Johr gläge. Derno isch si stark aagwagse. Scho um 1900 het s erschti Blän gee fir e Nejböu vum Gymnasium, wu anne 1926 zum 100. Dodesdag vum Johann Peter Hebel syy hitige Namme iberchuu het. Im Zwete Wältchrieg hän d Chlasse vum Gymnasium sogar uf verschideni Gebej in dr Stadt mieße verdeilt wäre. Noch em Chrieg het sich d Stadt as Schueldregeri entschlosse, s Gebej in dr Baumgartnerstraße 28, wu bis dert vu dr Handelsschuel brucht woren isch, z erwytere un umzböue fir s Hebel-Gymnasium, wu uf 350 Schueler aagwagse gsi isch. Anne 1960 hän di neje Ryym chenne yygweijt wäre. Scho 15 Johr speter, 1975, isch s Gebej dr Schuelerzuahle, wu wyter gstige sin, un dr erwyterete Aaforderige an Fachryym nimi gwagse gsi, wäge däm het d Stadt 1978 sich nomol zuen eme Erwyterigsböu entschlosse. 1981 het dr nej Böu vu dr jetz 630 Schueler chenne bezoge wäre. Dert het s zem erschte Mol umfangryychi Fachryym gha fir alli Naturwisseschafte, Vorbereitigsryym fir Experimänt un Ruum fir di derzuegherige Sammlige. Im Schueljohr 1980/1981 isch au s erscht Mol Informatik unterrichtet wore.
Gegewart
Syt 1998 isch am Hebel-Gymnasium im Ramme vun eme Modällprojäkt e achtjehrige Gymnasialzug (verchirzte Bildigsgang – G8) aabotte wore. Syt em Schulejohr 2004/2005 isch z Bade-Wirttebärg iberaal s achtjehrig Gymnasium yygfiert wore. Zur Zyt bsueche rund 590 Schueler s Hebel-Gymnasium. Mit em benochberte Hans-Thoma-Gymnasium verbindet s Hebel-Gymnasium e ängi Kooperation (vor allem uf dr Oberstufe). D Schuel wirbt aber au mit ihre Iberschaubarkeit un ihre familiäre Atmosfäre. Syter ass ab dr fimfte Chlasse näbe Latyynisch au Änglisch aabotte wird, isch derzue au lyychter wore, zwische verschidene Schueltype z wägsle. Eso isch e wichtigi Hämmschwelle fir Eltere, wu fir ihri Chinder e wyterfierigi Schuel uussueche, abböue wore.
In eme 2004 entwicklete Leitbild siht sich d Schuel im Zäntrum zwische dr Bezugspinkt Drejeckland, China, Schwyz, Frankryych, Ängland, Griecheland, Italie. D Schuel streckt däne Bezugspinkt in ihrem Leitbild fimf Leitlinie enggege:
Sproche un Profil
Urspringli sin nume Latyynisch un Griechisch, zytwyys au Hebräisch, unterrichtet wore. Speter isch Franzesisch as zwoti Främdsproch in dr Sprochfolg derzue chuu, wu in dr 1960er-Johr dur Änglisch ersetzt woren isch. Erscht 1972 isch Franzesisch derno wider as Alternative zue dr dritte Främdsproch Griechisch aabotte wore. Hite folgt s Hebel-Gymnasium in dr Sprochfolg em Modäll Latyynisch plus, wu vum Wieland-Gymnasium Bibra entwicklet woren isch: In dr Chlasse 5–7 wäre vu Aafang aa Latyynisch un Änglisch glehrt. Fir d Chlassestufe 8–10 chenne d Schueler wehle zwischen eme sprochlige un eme naturwisseschaftlige Profil. Wär s sprochlig Profil wehlt, lehrt entwäder Franzesisch oder Griechisch as dritti Främdsproch un derzue optional Chinesisch as vierte. S naturwisseschaftli Profil bietet stattdäm s Fach „Naturwisseschaft un Tächnik (NwT)“ as zuesätzligs Chärnfach – derzue wird as Ergänzig fir die Schueler e Franzesisch-AG aabotte.
Mit em Schueljohr 2006/2007 het s Hebel-Gymnasium zuedäm dr sognännt „europäisch Gymnasialzug“ yygfiert, wu d Schueler Latyynisch, Änglisch, Griechisch un Franzesisch lehre un e alti un e modärni Främdsproch bis zem Abitur wytergfiert wird.
Arbetsgmeinschafte un Ganzdagsschuel
Am Hebel-Gymnasium wäre vilfältigi Arbetsgmeinschaften aabotte, zem Byschpel Chinesisch, Jura oder Sälbschtverdeidigung. D Schuel verfiegt iber e Orcheschter, e Koor, e Jazz- AG un e Rockband.
Im Ufböu isch e ängi Kooperation mit dr Musikschuel, dr Volkshochschuel un dr Dieter-Kaltenbach-Stiftig,wu ne zuechimftig Ganzdagsaagebot soll drus firigoh.
Schueleruusdusch
Mit dr Löörecher Partnerstadt Senigallia (Italie) findet scho syt dr 1990er-Johr e Schueleruusdusch statt. Usserdäm sin Verbindige zue dr Mountbatten School z Romsey (Hampshire, Großbritannie) un zum Lycée du Grésivaudan z Meylan (Frankryych) entstande, wu ne regelmäí uusdusch dermit stattfindet
2. Jahrhundert v. Chr.
Ds '''2. Jahrhundert v. Chr.''' hät am 1. Januar 200 v. Chr. aagfange und am 31. Dezember 101 v. Chr. uufghört.
Es isch d Epoche vo dr Antike.
Rohrbachgraben BE
Roorbachgrabe (amtlech Rohrbachgraben) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Roorbachgrabe isch e Ströisidlig im Oberaargau im Schweizer Mittelland in einem kleinen Tal. Streusiedlung ohne eigentl. Dorfkern, umfasst u. a. die Weiler und Hofgruppen Flückigen, Gansenberg, Glasbach, Kaltenegg, Liemberg, Matten, Wald und Wil D Gmeindsflächi bsteit us 69,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 27,3 % Waud u 3,1 % Sidligsflächi. D Nachburgmeinde si Madiswiu, Rohrbach, Huttu, Düreroot, Wauterswiu u Urschebech.
Gschicht
Roorbachgrabe isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 795 aus Roorbah, dr Ortsteil Glasbach 1328 aus Glasbach. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarwange ghört.
Trunkelsberg
Trunkelsberg isch a Gmoed em Landkroes Onderallgai en Bayern.
Rohrbachgraben BE
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,3 % gläge.
Porajmos
Innerhalb vom Dütsche Riich het mä vor allem „Zigüünermischling“ verfolgt und vernichdet, wo sässhaft gsi si. Vom Februar 1943 aa isch e groosse Däil bo de Roma, wo im Dütsche Riich gläbt häi, in s Vernichdigslaager Auschwitz-Birkenau deportiert worde. Au us de bsetzte westöiropäische Gebiet, het mä Roma dört aane verschleppt. Nume e Minderhäit het überläbt. Iin de bsetzte Gebiet in Ost- und Südostöiropa, wo d Zigüüner nid süstematisch erfasst worde si, si vor allem die Roma bedroot gsi, wo die Dütsche von ene dänkt häi, ass si dääte „vagabundiere“, au wenn si nume Flüchtling oder Verdriibeni gsi si. Därt si si vor allem vo dütsche milidäärische und polizeilige Formazioone ermordet worde.
Auschwitz-Erlass
Ein wichtige Schritt zu dere Vernichtigs-Aktion isch der "Auschwitz-Erlass" gsii, wo der SS-Füehrer Heinrich Himmler im Vorfäld angordnet hett, d "Vernichtung durch Arbeit" nitt nur von de Zigüüner, sondern au von de Jude und wiitere europäische Volksgruppe iizleite.
Rohrbachgraben BE
Religion
95 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 2,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Gmeindspresidänt vo Roorbachgrabe isch dr Thomas Marending (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,0 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 436 Ywohner 99,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää.
Dr Dialäkt vo Roorbachgrabe ghört zum Hochalemannisch.
Trunkelsberg
Geografi
Trunkelsberg leit direkt an dr Stadtgrenze vo Memmenga en dr Region Donau-Iller en Oberschwoba. Vo dr Gmarkong send 42,3 % Landwirtschaftsfleche, 23,2 % Wald, 34,5 % Sidlongsfleche ond 0 % sonschtige Fleche.
Gschicht
Trunkelsberg isch zom erschte Mol gnennt worda em Jaur 972.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 3,9 % gleage.
Religion
71 % vo dr Eiwohner send em Jaur 1987 remisch-katholisch gwea, 24,6 % evangelisch.
Verwaltong
Trunkelsberg haut mit dr Gmoende Benninge, Holzgenz, Lache, Mengemerberg ond Ungerhausa a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Trunkelsberg isch dr Roman Albrecht.
Dialekt
Dr Dialekt vo Trunkelsberg ghert zom Oschtschwäbisch.
Doktor Johannes Faust
Doktor Johannes Faust ischt a Opr en drei Uffziig vom Stuegerter Kombonischda Hermann Reutter. S Libreddo hôt-em dr Ludwig Andersen gschriiba. Des gôht zruck uff des alde Pubbaschbiil Doktor Faust vo-ma obekannda Dichter en dr Fassong vom Karl Simrock us-em Jôhr 1846. S erscht Môl uff d Bihne komma isch dui Opr am 26. Mai 1936 z Frankfurt am Main. A Neifassong dô drvoo hend dr Reutter ond dr Andersen 1955 fir s Stuegerter Opernhaus gschriiba. Deet isch des Werk noh em gleicha Jôhr am 8. Juni zom erschda Môl ibr d Bihne ganga. A Auffihrong dauret rond zwoi Stonda ond 15 Menuda.
Firs Orkeschtr braucht mr
Drei Fleeda, zwoi Oboa, zwoi Klarinedda, viir Saxofon, zwoi Fagodd, viir Herner, drei Trombeeda, drei Posauna, oi Harf, Schlagwerk, Klavier ond Streicher
Ort ond Zeit
Dui Opr schbiilt z Mainz ond z Parma (Italiâ) en dr erschda Hälfde vom 16. Jôhrhondert.
Erschdr Uffzug
S Bihnabild zeigt a Studiirzemmer em Fauscht seira Wohnong z Mainz
Drei Studenda vo Krakau brenget em Fauscht a Zaubrbuach, wo-mr draus lerna kôô, wia-mr d Hellagoischtr beschweert. Kaum send em Fauscht seine Bsuacher wiidr ganga, probiirt’r’s au glei aus. Dô druff erscheint dr Mefischdo. Mit sellem schliaßt’r an Pakt, wo erscht nôch 24 Jôhr auslaufa soll. Solang seller Vrtrag abr gilt, muaß dr Mefischdo em Fauscht äll seine Wensch erfilla. Zom Loh dô drfir soll’r nôch deane 24 Jôhr em Fauscht sei Säl kriaga.
Vorwandlong: A Feschtsaal em herzoglicha Schloss vo Parma
Dr Mefischdo fihrt da Fauscht an da herzoglicha Hof vo Parma. Deet ondrhelt dr Fauscht dia adlige Leit mit ällerloi Zaubrbilder. Uff da Wonsch vo dr Herzogin Bianca zeigt’r-en des schenschde Liibespaar vo dr Welt: d Helena mit-em Paris. Uff oimôl glaubt dr Herzog, r dät en selle zwoi Liibende sei Weib ond da Fauscht erkenna. Drom packt-en au saumäßich d Eifersucht. Er ziagt sein Dega ond gôht uff da Fauscht los. Wia-nr nô zuasticht, vrwandlet sich dr sell ganz pletzlich en-a Strohpubb. So nôch ond nôch vrblasst des magische Bild, ond dr Fauscht ischt mit dr Herzogin vrschwonda.
Zwoidr Uffzug
S Bihnabild zeigt s Ennre vo-ma Wirtshaus en Mainz
Sechs Jôhr send vrganga, seit dr Fauscht mit dr Hell an Pakt eiganga ischt. Sei Diiner Hans Wurscht hôt sich enzwischa mit dr Wirtin Gretl vrlobt. Bald soll d Hochzeit sei. Dô kommt’s em Hans Wurscht grad gleaga, dass d Stell vo-ma Nachtwächdr frei wôrra ischt, wo-mr jetzt ehm ôôbodda hôt. So kô-nr wenischdens sesshaft werra, was-em besser gfellt, als emmr mit seim Denscht-Herra en dr Weltgschicht romzreiset.
Viir Zecher kommet ens Lokal ond vrzehlet s Neieschde vom Doktr Fauscht. Der selbr lôôt au et lang uff sich warda. Kaum hôt’r d Gaschtstub betredda, wuud’r vo de Zecher uffgfordret, ois vo seine Zaubrkonschtstickla vorzofihra. Nix leichtr als des, denkt dr Fauscht, ond lôôt deane ihre Weibr en dr Wirtschaft erscheina. Wia de selle abr ihre Manna beim Saufa vrwischet, fanget se laut ôô zom schempfa ond jaget ihre Manna naus us dr Boiz.
Weil dr Hans Wurscht s grauße Glick bei seira Gretl gfonda hôt, wuud’r arg beneidet vom Fauscht. Am gernschda dät’s-em dr sell des gleichdua, traut sich abr noh et so richdich. Uff oimôl kommt a Mädle en d Wirtschaft ond will an Wei kaufa. Dr Fauscht vrwicklet-se en-a langs Gschbräch ond erfehrt dô drbei, dass’r bei de meischde Leit emma schleachda Ruaf stôht. Jô et bloß dees, d Leit hend reglreacht Angscht vor-em. Wia-nr sich nô deam Mädle zo erkenna geit, kriagt dui an Mords-Schrecka. Dr Fauscht vrstôht’s abr, sich bei-ra eizoschmeichla ond mit siaße Sätz ihre Bedenka gegan-en zo vrtreiba. S kommt sogar so weit, dass sich boide om da Hals fallet ond sich kisset. Abr uff oin Schlag stôht dr Mefischdo drneabet, lôôt d Herzogin vo Parma ond a baar Danzmädla erscheina, wo an wilda Trubl entfachet. Au des Mädle wuud vo dera Orgie ergriffa ond danzt feschde mit, zerscht langsam ond nô emmr schneller ond schneller. Wia-se nô schbiirt, dass-ra des viile Danza et guad duat ond se aussteiga will, stachlet se dr Fauscht ôô, weidr zo macha. Schliaßlich senkt-se em Fauscht seine Ärm ond haucht ihr Leaba aus. Dr Deifl abr triompfiirt.
Driddr Uffzug
S Bihnabild zeigt an Friidhof en Mainz
Wiidr sechs Jôhr schbätr. Am Grab vo seira Muadr schwätzt dr Fauscht a Gebet, wo-nr Gott drom biddet, r meeg-en doch vo sellem furchtbara Hellafirschda erleesa. Abr kaum schwätzt mr vom Deifl, stôht der au scho dôô ond gauklet-em wiidr môl a Draumbild vor. Desmôl isch-es d Venus, a prachtvolla Frauagschdalt, wo em Fauscht sei Bluat en Wallong brengt. Dr sell ischt so vrsessa uff des Weibsbild, dass’r uff-em Mefischdo sein Befehl zom zwoida Môl Godd abschweert. Grad wia-nr d Venus en seine Ärm schliaßa will, lôôt-se dr Mefischdo au scho wiidr vrschwenda. Zynisch weist’r da Fauscht druff nô, dass-em bloß noh a baar Stendla uff dr Welt vrgennt send. Dr Fauscht ischt ganz baff ond moint, vo dr ausgmachda Zeit wär erscht d Hälfde rom, ehm dädet schliaßlich nomôl zwelf Jôhr zuastanda. Abr dr Deifl rechnet halt andersch: Er häb-em jô et bloß dagsibr seine Wensch erfillt, sondern au en dr Nacht. Drom komm’r uff 24 Jôhr. Heit om Middrnacht sei dui Zeit rom. Kaum hôt dr Mefischdo sei ledschts Wertle gsait, isch’r au scho wiidr vrschwonda.
Vorwandlong: A Marktblatz mit-ma Bronna
Es send bloß noh a baar Menuda bis Middrnacht. D Goischdrstemma kendiget em Fauscht ôô, dass bald sei ledschds Stendle gschlaga häb. Dia drei Studenda vo Krakau kommet wiidr zom Fauscht ond saget-em, se heddet s Zaubrbuach wiidr an sich gnomma; r dät’s jô jetzt nemme braucha. Au dr Hans Wurscht suacht nomôl sein frihera Denschtherr auf ond moint, r dät-em noh sein reschtlicha Loh schulda. Dô schlegt-em dr Fauscht vor, zom Ausgleich kennt’r sei vornehma Kloidong kriaga, wenn’r ehm drfir sei billigs Wams ibrlassa dät. Ensgeheim hofft’r, uff dui Art ond Weis em Deifl noh entkomma zo kenna. Dr Hans Wurscht abr riacht da Brôôda ond gôht et uff-em Fauscht sein Vorschlag ei.
Vom Durm her heert-mr d Glock zwelf môl schlaga. Jetzt kommt dr Mefischdo mit seine Helfrshelfer. De selle packet da Fauscht ond zerret-en durch Fuier ond Dampf naa en d Hell. Des Ganze macht so an Heida-Krach, dass d Leit en de Heiser us-em Schlôf gweckt werret. Se stirmet uff d Strôß ond senget ond danzet da Kehraus, froh driber, dass seller vermaledeide Fauscht nemme ondr-en weilt.
Musik
„Doktor Johannes Faust“ ischt em Reutter sei dridda Opr. Fir dui Zeit, wo des Werk entstanda ischt, klengt sei Musik bloß ganz leicht modern ond hôt a baar scheene Melodia. Drom schbricht se au soddiche Leit ôô, wo mit dr „nuia“ Musik sonscht et viil am Huat hend. Als musikalische Heheponkt kennet gelda: S Finale vom erschda Uffzug, wo dr Herzog vo Parma da Fauscht vrfluacht: ''Fluch dir, Johannes Faust! Wo du auch gehst und stehst, Verzweiflung, Qual und Not! Am Ôfang vom zwoida Akt sengt dr Hans Wurscht en dr Gretl ihrem Wirtshaus a frehlichs Liadle zo-ma flodda Danzritmus: Hei, nun geht ein Leben an! Hans und Gretel Frau und Mann – morgens froh und abends froh wie der Mops im Haberstroh!'' Packend ischt au dui Stell, wo dr Mefischdo des jonge Mädle drzua zwengt, an wilda Danz uffzfihret. Wia se nô – dodal erschepft – uffheera will, wuud-se vom Fauscht ôôgschdachlet, weidrzomacha: ''Tanze, Mädchen, um dein Leben, das in dir zur Stund‘ erblüht. Deiner Glieder süßes Beben zeigt, welch Sehnen in dir glüht! En dr Friidhofsszene vom dridda Uffzug beeidruckt em Mefischdo sei zynischer Gsang em Fauscht gegenibr: Armer Schlucker! Kennst so wenig du die List der Hölle? Hab‘ ich nicht auch die Nächte dir gedient, und du willst nur die Tage zählen? Heut um Mitternacht ist der Vertrag erfüllt! Dô druff folgt bald dr Chor vo-de Goischdrstemma: Faust, bereite dich zu sterben … Kurz vôr-em Finale heert mr nomôl sellen Goischtrchor: Faust, Faust, du bist verdammt in Ewigkeit! Em Finale selbr wendet sich dr Hans Wurscht ans Publikom mit seim Liad: Hätt‘ er wie ich beizeit ein Weib genommen, wär‘ sicherlich auch alles anders kommen. Em Kehraus ischt’s Volk froh, dass dr Fauscht sei gerechda Strôf kriagt hôt, ond sengt: Was nützt das Gold, Verstand und alles Wissen, wenn wir am End‘ damit zur Hölle müssen.''
Quell
Clemens Wolthens: Oper und Operette, Tosa Verlag Wien, 1967
Lueg au
Abraxas, a Handlongsballett ibr da Fauscht-Stoff vom (boirisch-)schwäbischa Kombonischda ond Libreddischa Werner Egk.
Aclens
Aclens (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Aclens lyt uf ere Hochebeni iber em rächte Stade vu dr Venoge. D Gmaiflechi umfasst 71 % landwirtschaftligi Flechi, 16,2 % Wald, 12,6 % Sidligsflechi un 0,3 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Aclens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1002 as Astlegus.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 20,9 % gläge.
Religion
48,5 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 27,8 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,9 %, CVP 3,5 %, FDP 17,2 %, GLP 8,8 %, GP 6,8 %, SP 23,8 %, SVP 29,3 %, Sunschtigi 0,3 %.
Dr Burgermaischter vu Aclens isch dr Jacques Chapuisat (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,6 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 363 Yywohner 89 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 6,1 % Dytsch, 1,7 % Italienisch un 3,2 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Spinnentiere
D Spinnedier (Arachnida) si e Klass vo de Gliiderfüesser (Arthropoda). Zsämme mit de Pfiilschwanzchräbs bilde si dr Understamm vo de Chiiferchlauedräger (Chelicerata). Zu de Spinnedier ghöre die klassische Spinne, aber au Wäberchnächt, Skorpion, Pseudoskorpion und Milbe (wo d Zägge drbii si).
Körperbau
Ihr Körper isch in zwei Deil iideilt, dr Cephalothorax (Chopfbrustdeil) und d Opisthosoma (Hinderliib). Die Deil chönne dütlig von enander drennt si (z. B. Wäbspinne, Skorpion) oder nit drennt si (Wäberchnächt, Milbe). S markantiste Merkmol si ihri vier Bäärli vo Laufbei, was se näbe ihrem Körper, wo meistens nume in zwei Deil deilt isch, vor allem vo de Insekte underscheidet. Allerdings hai d Larve vo vile Milbenarte nume sächs Bei.
Wiiteri Extremitäte si zu Wärkzüüg wie Giftchlaue, Schere, Taster oder Muulwärkzüüg umbildet. D Skorpion hai e lange Schwanz mit ere Giftstachle. Die meiste Spinnedier si Jeger, wo ihri Büüti mit Gift döde.
Wie alli Gliiderfüesser, wo au d Insekte drzue ghöre, hai d Spinnedier e Strickleiternärvesystem. Ihri Auge si im Unterschiid zu de meiste Insekte, keini Facettenauge, sondern mehreri Punktauge, wo e baar von ene sehr leistigsstark chönne si.
Furtpflanzig
Bi dr Furtpflanzig git s divärsi Variatione. Wil alli Arte mit Usnahm vo dr Wasserspinne an Land lääbe, git s sehr hüfig en inneri Befruchdig mit penisähnlige Strukture (öbbe bi Wäberchnächt). D Männli vo andere Gruppe wie öbbe d Skorpion und die meiste Milbe lege Spermiepaket (Spermatophore) ab, wo vo de Wiibli ufgno wärde. D Männli vo de meiste Wäbspinne fülle ihri Bulbi (lat. „Zwiebel“) in de Pedipalpe an ihrem eigene Gschlächtsorgan oder an Spermatophore, wo si sälber gwobe hai. D Bulbi wärde bi dr Baarig in d Epigastralfurche vo de Wiibli iigfüehrt.
Systematik
Sälli Ornige si enthalte:
E Vereifachts Kladogramm noch Schultz, 1997, zitiert in: The Tree of Life Project, Arachnida. Wiiteri Ufspaltige si mit --||-- aadüütet.
D Wäbspinne, d Geisselspinne, d Thelyphonida und d Schizomida wärden als Tetrapulmonata zsämmegfasst.
Boulange
Boulange (lothrìngisch Bettchden, ditsch Bollingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Boulange lijt 20 Kilometer weschtlich vun Thionville uf re Heche zwìsche 285 und 384 m ìwer em Meeresspiejel àn dr Granz zem Département Meurthe-et-Moselle. Züe dr Gmein ghert àui no dr Ortsdeil Bassompierre (Bettstein).
Gschìcht
Boulange ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1178 àls Bolling. Ìm Johr 1678 ìsch s Dorf züe Frànkrich kumme.
Bassompierre ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1133 àls Bazompetra.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Boulange ìsch. Boulange ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Boulange ghert zem Lorrain.
Sibiril
Sibiril (bretonisch Sibirill) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Sibiril lyt am Guillec am Atlantik, 74 km vu Quimper un 44 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 66 m iber Normalnull.
Gschicht
Sibiril isch zum erschte Mol gnännt wore um 1330 as Sibiril (1371 Sebirill, 1435 Sibril, 1435 Sibrill, 1516 Siberil, 1543 Sipiril, 1630 Sibrol).
Verwaltig
vu Sibiril isch. Sibiril ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Sibiril ghert zem Bretonisch.
Bahnhof Frauenfeld
De Baanhof Frauefäld isch de Baanhof i de Kantonshauptstadt vom Tuurgi. Er liit nördlich vo de Altstadt, zmitzt i de Stadt Frauefäld. Er isch 1855 eröffnet worde.
Dr Baanhof ghöört zum Linienetz vo dr S-Baan Züri. Er wird vo Färn- und Regionalzüg vo dr SBB und deren iirer Dochtergsellschaft Thurbo bedient und vo dr Frauefäld–Wil-Baan.
Es git direkti Verbindige uf Züri, Wiifelde, Konstanz, Romanshorn und Wil.
Machu Picchu
Machu Picchu [] (, „alte Gipfel“) isch e guet erhalteni Ruinestadt z Peru. D Inka hend di Stadt im 15. Jahrhundert ufere Höchi vo 2430 Meter ufeme Bärgrügge zwüsched de Gipfel vom Huayna Picchu und em Bärg Machu Picchu. Si liit i den Ande über em Urubambatal, 75 Kilometer nordwestlich vo de Stadt Cusco. Die terrasseförmigi Stadt isch früehner, aber au hüt no über e schmale Bärgpfad mit ere chlynen Aalag im Gipfelbereich vom Huayna Picchu verbunde. Zuedäm isch si über di verglychswys grössere Inka-Pfad mit Cusco, de Hauptstadt vom ehemalige Inkariich, und de Ruine vo Llactapata verbunde.
Buut worden isch d Stadt luut ere Theory ums Jahr 1450 uf Befähl vom Inka-Herrscher Pachacútec Yupanqui, wo vo 1438 bis 1471 regiert het. Er het d Grundlage für d Usdehnig vom mächtigen Inkariich gschaffe und het de Kult vom Sunnegott Inti yygfüehrt.
D Stadt het us 216 Steibuute bestande, wo uf Terrasse gläge und mit eme System vo Stääge verbunde gsi sind. Di meiste Terrasse sind mit irne i d Muure yybuute chlyne Wasserablauföffnige und öppe 3000 Stufe bis hüt erhalte blibe. Au d Kanalverbindig vo de Wasserquälle usserhalb vo de Stadt zu de kaskadeförmig gstafflete Brunnebecki, d Ussemuure vo de Tämpel und di zum Teil mehrgschossige Wohnbuute chamer hüt no gseh. Si sind voll funktionsfähig und zum Teil i de letschte Jahr nahdisnah i de Buuwys vo de Inka rekonstruiert worde.
D Forschig gaht hüt devoo uus, dass emal bis zu 1000 Menschen hend chönne i de Stadt läbe. D Aalag, wo ursprünglich en hüt unbekannte Name gha het, isch nach eme nööche Bärggipfel benännt. Teil vo de Stadt und di für d Landwirtschaft gnutzte Terrasse ligged am Fuess vom „alten Gipfels“. Hinder irem anderen Änd raget de „jungi Gipfel“ (Huayna Picchu) zuckerhuetförmig in Himmel. Uf dem Gipfel gits e chlyni Aalag, wo vo de Stadt über e chlyne Bärgpfad erreichbar isch.
De amerikanische Archäolog Hiram Bingham het Machu Picchu 1911 entdeckt. Spöter het er es Buech drüber gschribe und im «National Geographic Magazine» drüber brichtet, was d Ruinestadt berüehmt gmacht het. Syt 1983 ghört si sowohl zum UNESCO-Wältkultur- und Wältnaturerb.
Hera
D Hera isch di griechisch Göttermuetter. S wichtigst Hailigtum vonnere isch uf de Insle Samos, vereert werd si aber vor alem uf de Peloponnes. D Römer hend si mit de Iuno gliichgsetzt.
Mythe
D Hera isch d Töchter vom Kronos und vo de Rhea, wo si uf de Insle Samos uf d Welt brocht hett, bivoor de Kronos si uufgfresse hett. Nochdem de Kronos sini usterbliche Chind wider erbroche hett, isch si vo de Tethys erzoge wore. Si isch mit erem Brüeder Zeus verhürootet und mue vill under sinene Liebesoobetüür lide. Nöd selte räächt si sich a sinene Gliebte. Vom Zeus isch si d Muetter vom Ares, vom Hephaistos, vo de Hebe und vo de Eileithyia. Eri hailigi Tier sind d Chue und de Gugger. Nochem Homer liebt di "chueoigig Here" (Ἥρη) d Städt Mykene, Argos und Sparta am maiste. Si birootet de Zeus, widersprecht em debii hüüffig und versuecht ere Wile mit List dörezsetze. Well si d Giburt vom Herakles usezögeret hett, isch si vom Zeus vom Olymp obenabe bütscht wore. Siner Lebtig isch si d Findi vom Herakles gsii, nochdem er aber noch sim Tood vergöttlicht woren isch, het si en as Adoptivsoo agnoo.
Mykener
D Hera isch scho i mykenische Täfeli us Pylos und Thebe bizügt, as Hērā (e-ra) und hett z Thebe de Biname Kehothehia "Göttin vo Keos" (ke-o-te-ja). Si chunnt zäme mitem Zeus (mykenisch: *Dzēus) und em Drīmios (di-ri-mi-jo) Menschenopfer öber.
Gelon
Dr Gelon (* um 540 v. d. Z.; † 478 v. d. Z.) isch im 5. Joorhundert v. d. Z. Herscher vo Gela und denn vo Syrakus gsi. Er isch dr Soon vom Deinomenes gsi us dr Familie vo de Deinomide.
Noch em Dood vom Hippokrates, em Tyrann vo Gela 491 v. d. Z. isch dr Gelon, wo bis denn dr Kommandöör vo dr Kawallerii gsi isch, Herscher worde. 488/487 v. d. Z. het er s Waagerenne bi de Olympische Spiil gwunne. 485 v. d. Z. häi en d Gamore, wo oligarchischi Landäigedümer z Syrakus gsi si und wo d Bevölkerig verdriibe het, um Hilf bittet, är het sich aber sälber zum Her vo dr Stadt gmacht.
Er het denn Gela sim Brueder Hieron überloo und het draa gschafft, Syrakus z vergröössere. D Stadt isch denn ussergwöönlig riich und iiflussriich worde. Er het d Armee und d Flotte usbaut. Wo die Grieche um sini Hilf gegen e Xerxes bittet häi, heter sä abgwiise, wil si iim s Kommando über die alliierte Chreft nid häi welle gee (Herodot vii. 171).
Im gliiche Joor si d Karthager in Sizilie iigfalle um de Tyrann Anaxilaos vo Rhegio zunderstütze, dr Gelon und si Schwiigervater Theron, wo dr Tyrann vo Akragas und dr Vater vo dr Damarete gsi isch, häi sä bi Himera vernichdend gschlaage, und eso isch dr Gelon Her über die ganzi Insle worde. Er het si Macht abgsicheret, und het denn drgliiche doo, wie wenn er well zruggdräte. E Meerhäit het das abgleent und er het denn bis zu sim Dood 478 v. d. Z. ooni Opposizioon chönne regiere.
Dr Gelon isch as Held vereert worde, und d Lüt häi sich no an iin erinneret au wo 150 Joor spööter, in dr Zit vom Timoleon, d Messingstatue vo de Tyranne verchauft worde si, und mä het en Usnaam gmacht für en.
St. Brandankapelle (Basel)
D Brandankapälle isch e chliini Chille am Bluemerain im Baasler Vorstedtkwardier gsi. Si het in dr Reformazioon iiri Rolle as Gotteshuus verloore und isch bald druf abgrisse worde.
Gschicht
Dr Häilig Brandan, im dütsche Sproochgebiet het men em vilmol au Brandolf gsäit, het im 6. Joorhundert gläbt und isch äine vo de Zwölf Apostel vo Irland gsi. Dr Kunsthischtoriker Casimir Hermann Baer (1870-1942) het vermuetet, ass dr Kult um dr Häilig Brandan im 7. Joorhundert, wo d Iire uf em Kontinänt missioniert häi, uf Baasel khoo sig.
E Kapälle am Bluemerain isch erst sit em 13. Joorhundert erwäänt. Im Juli 1291 het s e Vergliich zwüsche de Lütbriester vo Sankt Peter und de Johanniter gee, wo din e Kapälle vom häilige Niklaus erwäänt wird. Die het de Johanniter ghöört und zu dr Gmäind Sankt Peter ghöört. Im 19. Joorhundert isch e Theorii ufchoo, ass das emol d St. Brandankapälle gsi sig, wo noch ere Renowazioon e nöije Häilige überchoo het, aber dr Rudolf Wackernagel (1855-1925) het das nid für glaubwürdig ghalte. Uf jede Fall wird no ums Joor 1500 e Sankt-Brandolfskapälle dört erwäänt. Si het aber scho vor dr Reformazioon iiri Bedütig verloore und nochhär isch si brofanisiert worde. 1550 isch si Däil vo dr Liigeschaft vom Gasthoof zur Blueme gsi. Gege s Ändi vom 16. Joorhundert isch d Bäiz abgrisse worde und mit ere isch au d Brandankapälle verschwunde.
Au dr Sankt Brandolfsbrunne, wo si Naame vo dr Kapälle überchoo het und wo no im 18. Joorhundert dr Johann Jacob Spreng (1699-1768) d Kwalidäät vom Wasser von em globt het, git s sit 1725 nüme. Er het sich öbbe wisawii vom hütige Drei Köönig befunde und isch ooni Spuur verschwunde.
Bezirk Mendrisio
Dr Bezirk Mendrisio (ital. Distretto di Mendrisio oder Mendrisiotto, dt. veraltet Landvogtei Mendris) isch ain vu dr acht Bezirk im Kanton Tessin in dr Schwyz. Hauptort isch Mendrisio.
Chrais
Dr Bezirk bstoht us fimf Chrais (circoli).
Prag
D Hauptstadt Prag (Hlavní město Praha) isch zuäsätzlich no a selbstständigi Verwaltigseinheit. D Umgebig vo de Stadt isch sit de Frühgschicht dicht bevölkert. Nach de Errichtig vo zwei Burge durch d Přemyslide im 9. und 10. Jahrhundert sind jüdischi und dütschi Kauflüt is Land cho. Um 1230 isch Prag zur Residenzstadt vom Königriich Böhme und im 14. Jahrhundert als Residenzstadt vom Heilige Römische Rich zu nem politisch-kulturelle Zentrum vo Mitteleuropa worde. In Prag isch 1348 die ersti Universität vo Mittel- und Osteuropa gründet worde. Über Jahrhunderte hinweg isch Prag e multikulturelli Stadt ksi, wo sich böhmischi (tschechischi), dütschi und jüdischi Kultur begegnet sind und sich gägesitig inspiriert händ. Di „Goldeni Stadt“ zeigt hüt es gschlossnes Stadtbild, wo vo der Gotik und em Barock prägt isch.
Gschicht
Im Lauf vom 19. Jahrhundert hät Prag e bedütende kulturelle Ufschwung erläbt. Unter anderm si s Nationalmuseum und s Nationaltheater gründet worde. Um 1800 hät Prag en Grossteil vo sinere dütsche Bevölkerig verlore. Bi de Volkszählig in de Tschechoslowakei 1930 händ 42'000 Prager Bürger Dütsch als Muttersprach aagä.
Um 1900 ischs weltoffene Prag es Triibhuus für Künstler und nachwachsendi Literate in tschechischer und dütscher Sproch ksi.
Nach em Erste Wältchrieg isch Prag d Hauptstadt vo de Erste Tschechoslowakische Republik worde und de tschechoslowakischi Präsident Tomáš Garrigue Masaryk isch i d Prager Burg izoge. Nach m Münchner Abkomme isch es z Prag zu starche Konflikt zwische Tschechoslowake und Dütsche cho. Nach m Imarsch is Land vo Nazi-Dütschland isch Prag d Hauptstadt vom neue Protektorat Böhme und Mähre worde. I disem Jahr händ z Prag 120'000 Jude gläbt. Si alli, bis uf 12'000, sind während de dütsche Terrorherrschaft ums Läbe cho. Im Mai 1945 isch s z Prag zum Prager Ufstand cho und d Tschechoslowakei isch dur de Dr. Edvard Beneš widergründet worde. Dur d Beneš-Dekret sind die dütsche Prager vertriibe worde.
Villiers NE
Villiers (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf vom Kanton Nöieburg.
Prag
Gschicht
1968 ischs z Prag zum Prager Früelig cho. Während em Imarsch vom Warschauer Pakt sind einigi Gebäude beschädigt worde.
1989 isch Prag Schauplatz vo de sogenannte Samtige Revolution worde, wo s Ändi vom sozialistische Regime iglütet hät. Sit de Trännig vo de Tschechoslowakei 1992 isch Prag d Hauptstadt vo de Tschechische Republik.
Villiers NE
Früener isch es en eigeti Gmeind gsii. Zum 1. Jänner 2013 het die mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Le Pâquier un Savagnier zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert.
Prag
Wappe und Flagge
S Schild vom Prager Wappe zeigt in Rot drü goldeni Türm auf nere zinnengekrönte goldene Stadtmauer mit schwarzem Tor und aufgezogenm Fallgitter, darin ein geharnischter silberner Arm mit ebenso gefärbtm Schwert. Zweu Böhmischi Löwe sind Schildhalter. Auf em Schild ruhed drü goldgekrönti Krötenkopfhelm vom rot-goldige Helmdecke behange. Aus de mittlere Krone wächst de böhmischi Löwe, aus den beidi andere jeweils zwölf Landesfahne mit goldenen Stangenspitze. Unter em Postament isch es rotes Band mit em Wahlspruch|Spruch: „PRAGA CAPUT REI PUBLICAE“.
Villiers NE
Geografi
S alte Gmeinpiet vo Villiers het näb em glychnamige Dorf no dr Wyler Clémesin gha. Dr ehemoolig Bann het 42 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 51 Prozänt Wald un 7 Prozänt Sidligsflechi gha. D Nochbergmaine vu Villiers sin dozmol gsii: Le Pâquier, Dombresson, Savagnier, Enges un Lignières im Kanton Nöueburg un Nods, Villeret un Saint-Imier im Kanton Bärn.
Prag
Wappe und Flagge
Die Prager Flagge bestoht us zwei gliich breite, waagrechte Streife; de oberi isch gelb, der underi isch rot.
Städtepartnerschaften
Prag unterhaltet mit folgende Städt folgendi Partnerschafte. I de Klammere zeigets Johr vo de Vereinbarig.
Villiers NE
Gschicht
Villiers isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1191 as in Vilar, 1308 de Villier.