cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lateinisches Kaiserreich
D Usenandersetzig mit Nikaia
Bald scho häi sich d Schweche vom nöije Staat zäigt, wo vor allem Franzoose und Venezianer s Sääge ghaa häi: es isch nid glunge s ganze ehemoolige byzantinische Gebiet z sichere (nume uf em Peloponnes und im um d Hauptstadt ume isch s wirklig groote, wääred Venedig für sich e Kolonialriich in dr Egeis ufbaut het), und mä het au nid chönne verhindere, ass sich schnäll byzantinischi Noochfolgerstaate bildet häi (s Kaiserriich Nikaia, s Despotat Epirus), s Kaiserriich Trapezunt het sich scho 1185 unabhängig gmacht und Züpere au. Denn si au no d Bulgare in Thrakie iigfalle und si vo dr byzantinisch-orthodoxe Bevölkerig begrüesst worde. Im Innere het die venezianischi Kolonii, wo am Goldige Horn glääge gsi isch, die wirtschaftligi Vorherrschaft ghaa und e Staat im Staat bildet, wo vom Kaiser fast unabhängig gsi isch.
Nikaia isch in de Joorzäänt druf immer sterker worde, wääred s Kaiserriich zämmegschrumpft isch. Die latiinische Kaiser häi finanzielli Brobleem ghaa und Venedig, wo d Finanzen vom Staat faktisch kontrolliert het, het kuum ghulfe. Konstantinopel, won emol s Juwel vom Mittelmeerruum gsi isch, isch immer mee verfalle, und d Spannige zwüsche de katholische Herrscher und iire orthodoxe Underdaane häi immer mee zuegnoo, bis dass dr Graabe zwüschen em griechisch-orthodoxe und em römisch-katholische Kulturkräis so dief worden isch, ass die mäiste Grieche spööter en Erooberig dur d Türke eme Pakt mit de „Latiiner“ vorzooge häi («lieber dr Durban vom Sultan as dr Huet vom e Kardinal»).
S Ändi vom Latiinische und d Restaurazioon vom Byzantinische Kaiserriich
Im August 1261 isch e chliini nikäischi Armee in dr Nööchi vo Konstantinopel gsi, wo d Armee vom Latiinische Riich uf eme Fäldzuug gsi si, und het d Stadt, wo fast unverdäidigt gsi isch, im ene Handsträich chönne iinee. Eso isch s Byzantinische Riich fast per Zuefall restauriert worde. Die alti Gröössi, wirtschaftlig, politisch und milidäärisch, isch aber für immer verbii gsi. Gföörlig für s Riich isch au gsi, ass d Türke no di no dr ganz byzantinisch Bsitz in Chläiasie bsetzt häi.
D Republik Genua het d Rolle, wo Venedig früener gschbiilt het, übernoo, wie s im genuesisch-byzantinische Verdraag vo 1261 festgläit gsi isch, und het drfür Byzanz mit sinere Flotte understützt.
Direktorium
Direktorium (vo lat. dirigere, "leite"; directorium, "Leitigsorgan") bezeichnet:
Bettina Obrecht
D Bettina Obrecht (* 23. Meerz 1964 z Löörech) isch e dytschi Schriftstelleri un Ibersetzeri.
Lääbe
D Obrecht isch z Wyyl ufgwagse. Noch em Abituur isch si fir e halb Joor uf Costa Rica gange. Derno het si z Haidelberch Spaanisch un Änglisch studiert un anne 1989 as Diploom-Ibersetzeri abgschlosse. Um des Zyt het si scho aafange mit Ibersetze. Noch em Stuudium het si ne Stipändium fir Literatuur iberchuu un schafft syter anne 1990 as freii Autoori un Ibersetzeri. Syterhäär het si in renommierte dytsche Chinderbuechverlääg e Hufe Biecher fir alli Altersgruppe vereffetligt, derzue het s au als fuurt Täxt fir Rundfunk, Chindertheater un fir Erwagseni gschriibee. Vyl vu ire Biecher sin as Heerbiecher uusechuu un/oder in anderi Sprooche ibersetzt woore. Zaalryychi Uusschnitt us ire Täxt findet mer in Schuelbiecher vum dytschsproochige Ruum. Ire wiichtigscht Aaliige isch es, Chinder äärnschtznee ooni jeedi „erwagseni“ oder gar „pedagoogischi“ Iberheebligkait. Näbe ire Aarbet im Chinderbuech-Beryych schrybt si Proosa un Rundfunktäxt fir Erwagseni, ibersetzt Liirik un Proosa un macht bi interdisziplineere Projäkt mit, unter anderem mit em Muusiker un Chlangchinschtler Werner Cee. In ire Aafangsjoor het si au ab un zue uf Alemannisch gschriibe un anne 1989 dodermit dr Baadische Landesbryys fir Alemannischi Diichtig gwunne. Si läbt hite mit ire Familie z Allendorf (Lumda) z Mittelhesse.
Eerschtlääsebiecher
''1. Stapfle: 1./2. Klasse''
''2. Stapfle: 2./3. Klasse''
Nick-Bänd
Chinderbuech ab 8/9
Marlene-Bänd
Ainzeltitel
Rundfunk
Derzu het d Obrecht Täxt zue zaalryyche Chuurzheerspiil, Musikfeature, Soundscape, Funkverzellige fir SWR2, hr2, DRS gschriibe.
uf Alemannisch
D Obrecht het Täxt uf Alemannisch gschribe fir d Anthology:
Schlier (Gemeinde)
Schliar (dt. Schlier) ischt a Gmoe em Landkreis Raveschburg en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 55,4 % Landwirtschaftsfleche, 35,6 % Wald, 7 % Sidlongsfleche ond 2 % sonschticher Fleche.
Gmoendsgliderong
Zu Schliar gheret d Ortschafda Schliar, Ãnggareide (Ober- ond Undranggareide), Wetzis, Fengga ond d Weiler ond Hef Albisreide, Appaberg, Dietaberg, Eratsrain, Fechtberg, Furtbach, Fuchsaloch, Gessariad, Grieble, Katzheim, Kehraberg, Kocherhof, Krautenau, Lanzareide, Lauratal, Maierhanser, Mühlareide, Richlisreide, Walserhof, Rößlerhof, Schattbuach, Spinnahirn, Staratal, Steinrausa, Stöcklisberg ond Zundelbach.
Gschicht
Schliar isch zom erschda Môl anne 1269 em a Vrdrag zwischa m Kloschdr Weigarda ond em Truchsess vo Waldburg gnennt worda. 1525 hond en Schliar d uffschdendische Baura glagert. Em Dreißigjähriga Kriag ist d Gegend om Schlier it bloß durch d Schweda plündert worda, sondern ao vo dr Peschd ond Hungersneed hoimgsuacht worda. Grad amôl 130 Leit (20 %) hend da Kriag iberleabt. Om d vrlassene Hef nui zom besiadla send en de kommende Jôhr an haufa Baura aus dr Schweiz, Tirol ond Vorarlberg reigschmeggd. Heit noh fendet mr viele Familianama, dia vrrôdet, wo dia Leit herkomma send (z. B. Walser). Ois vo de äldeschde Heiser isch s sog. Vorarlberger Haus, wo frier d Wirtschaft dr "Schwana" dinna gsai isch. D Iberlebende ond d nuie Eiwohner sind scheins it faul gsai: Scho ab 1690 sind an haufa Schliarer als Donauschwôba nôch Ungarn ond ens Banat ausgwandret. Drbei gsai ist ao dr Johann Broz, meglicherweis an Vorfahr vom Josip Broz Tito, dem schbädera Staatspräsidenda vo Jugoslawia. Zwischa 1791 ond 1800 hond d Franzosa ond Russa dia Dörfer plündert. Em Reichsdeputationshauptschluss isch nôch schliaßlich d Abtei Weigarda, zu dera Schlier gheard hôt, uffgleest worda ond zeerschd em Fürschda vo Nassa-Dillenburg zuagschbrocha worda, 1806 nôch abr vom Napoleon em (evangelischa) Keenigreich Würddaberg zuagschla worda. Sell isch em kadolischa Oberland it grad uf Begoischderung gschdoßa.
Middlerweile wohned abr an haufa "Wiaschtglaibige" en Schlier, dia zur Kirchagmoe Weigarda gherat. D moischde Leid en Schlier send abr ällaweil noh kadolisch ond ghearet zur Kirchagmoe St. Martin mit de Kircha St. Martin en Schlier und Mariä Himmelfahrt en Undranggareide, sowia de Kapella St. Sebastian en Hindrmoos, St. Sebastian (Undranggareide) ond dr Boserkapell en Wetzis.
D Situatio heit
Dia moischda Leit en Schlier ganget zom Schaffa nôch Ravaschburg; d Eiwohner z Anggareide send drgega eher nôch Weigarda orientiert. Viale Schlierer duant ao em Gewerbegebiet Gulla odr em Gewerbegebiet Linsaberg ond Wetzis zum Schaffa gong. En ond um Schlier geits ao nôch einige Baura. Schlier isch en de 1970er ond 80er Jôhr für Heislesbauer an beliebter Flägga gsai, weil mr mid m Audo en zeah Minuda en Ravaschburg ond Weigarda isch, abr em Windr vial weniger Nebel hôt, weil Schlier 150 Höhameter iber m Schussadal leit. Vor allem an Haufa Lehrer ond Beamte hônt sich niadrglassa, dass d Eigborene dômôls zu de Neubaugebiat "Lehrerghetto" odr "Rotstiftviertel" gsait hond. Ao heit isch Schlier noh an beliebter Wohnort, abr s geit moischdens it gnuag Bauplätz, weil s moischde Land de Baura gheart, dia s it hergea wellat ond d Gmoe bloß a "maßvolle Entwicklung" vrfolgt. Weil dia boide Teilorte Schlier ond Undranggareide ugfähr gleich viale Eiwohner hond, hôt mr a große Mehrzweckhalle zwischa dene boide Dörfer en Wetzis baut. Weil dia Halle it bloß zum Sport, sondern ao fir viale Vrâschdaldunga, zom Beispial an dr Fasnet, gnutzt wird, isch "Wetzis" end dr Region en Begriff. Schlier ond Anggareide hond jeweils a oigena Grondschual. D Schlierer Hauptschüler messet mittlerweil nôch Waldburg end "Gemeinschaftsschule" gong.
Verwaldong
Schliar hôt sich mit dr Gmoene Burnegg, Grĩgraut ond Waldburg zum Gmoeverwaltongsverband „Gullen“' mit Sitz en Grĩgraut-Gulla zammagschlossa.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr ursprüngliche Dialekt vo Schliar gheart zom Bodeseealemannisch. En de ledschde fuffzich Jôhr hôt sich durch die Reigschmeggde aus m reschdliche Schwôbaland ond aus andre Gegenda d Schbrôôch it bloß em Hochdeitscha aglicha, sondern isch ao a weng vom Näggrschwäbischa beeiflusst worda. Trotzdem schwätzed dia moischde Leit en Schlier ällaweil noh en reacht broida Dialekt. Wemmr se frôgt, was des fir a Schbrôôch isch, noch dädet de moischde saga, des sei "Oberschwäbisch".
Admiralitäts-Inseln
D Admiralitetsinsle (Tok Pisin Admiralty Ailans, ängl. Admiralty Islands) bilde ne Inselgruppe im Bismarck-Archipel im Pazifische Ozean nordeschtlig vu Neiginea. Si ghere zue dr Provinz Manus z Papua-Neiginea.
Geografi
D Admiralitetsinsle bstehn us dr Hauptinsle Manus (uf alte Charte au Taui gnännt) un chlainere Koralelinsle. D Inselgruppe umfasst rund 40 Insle, dervu 18 greßeri, un het e Areal vu 2.170 km2. Di greßere Insle bzw. Inselgruppe sin:
Zmaischt zellt mer zue dr Admiralitetsinsle au no d Purdy-Insle un Baluan.
Uf dr Insle rund 58.000 Einwohner (Stand: 2011). D Provinzhauptstadt vu Manus isch Lorengau uf dr Hauptinsle. Dr hechscht Punkt isch dr Mount Dremsel (dt.: Dremselberg) uf 720 m.
D Insle sin in dr Hauptsach mit Rägewald deckt. S het e großi Aazahl vu sältene Bflanze, Vegel (unter anderem Großfueßhiener) un Suuger (unter anderem Fläädermyys).
Gschicht
Wie au Neiginea isch dr Bismarck-Archipel scho vor rund 40 000 Johr bsidlet wore. Scho vu däne erschte Yywohner isch uf dr Admiralitetsinsle Obsidian gsammlet un ghandlet wore. Vor rund 3500 isch im Biet zwisch em Bismarck-Archipel, Neikaledonie un Samoa d Lapita-Kultur entstande, wu wahrschyns uf auschtronesischi Yywandere zruckgangen isch.
Di erschte Europäer, wu d Admiralitetsinsle entdeckt hän, sin di niderländische Seefahrer Willem Cornelisz Schouten un Jacob Le Maire anne 1616 gsii. Eb dr Spanier Alvaro de Saavedra si scho anne 1529 entdeckt het, isch nit sicher. Wyteri Seefahrer, wu zue dr Admiralitetsinsle chuu sin, sin dr Philipp Carteret anne 1767, wu dr Insle dr Name Admiralty Islands gee het, un dr Francisco Antonio Maurelle 1781 gsii, wu si Don José Basco gnännt het.
Dur e chaiserlige Schutzbrief vum 17. Mai 1885 sin d Admiralitetsinsle mit dr andere Bsitzige vu dr dytsche Neuguinea-Kompagnie im Bismarck-Archipel un uf Neiginea unter dr Schutz vum Dytsche Rych gstellt wore. S Unternämme Hernsheim & Co. het no 1900 chlaineri Kokosplantasche un Handelsniderlossige uf dr Insle bedriibe. 1911 het d Kolonialverwaltig vu Dytsch-Neiginea uf dr Hauptinsle Manus e Regierigsstation yygrichtet. Si isch am Seeadlerhafe im Oschte vu dr Insle gläge.
Im Lauf vum Zweete Wältchrieg isch d Inselgruppe vu dr Japaner bsetzt wore, wu do im April 1942 e Militerbasis errichtet hän. Am 29. Februar 1944 het mit dr Operation Brewer e mehwichigi Aktion aagfange, wu zue dr Eroberig vu dr Inselgruppe dur alliierti Druppe us dr USA un Auschtralie unter em Kommando vum Douglas MacArthur gfiert het. Bal isch e Basis böue wore, wu wichtig woren isch fir s wyter Vorgoh z Neiginea un uf dr Philippine.
Noch em Krieg isch d Inselgruppe wider vu Auschtralie verwaltet wore, bis Papua-Neiginea am 16. Septämber 1975 di voll Suveränitet iberchuu het.
Sproche
D Sproche, wu uf dr Admiralitetsinsle gschwätzt wäre, ghere zue dr Auschtronesische Sproche, un bilde do ne aigeni Untergruppe vu dr Ozeanische Sproche. Noch em Ethnologue wäre die 27 Sproche uf dr Insle gschwätzt (mit em language code, dr Insle, wu si gschwätzt wäre un ere gschetzte Zahl vu Sprächer noch em Zensus vu 2000): Andra Hus ([anx], Andra Island, Hus Island, 1410), Bipi ([biq], Bipi Islands, 1380), Elu ([elu], Manus, 600), Ere ([twp], Manus, 1400), Kele ([sbc], Manus, Koruniat, 1480), Khehek ([tlx], Manus, 1620), Koro ([kxr], Manus, 820), Kurti ([ktm], Manus, 3500), Leipon ([lek], Ndrilo, Pityli Island, 1320), Leie ([lle], Manus, 3400), Lenkau ([ler], Rambutyo Island, 380), Likum ([lib], Manus, 90), Loniu ([los], Los Negros Island, 780), Lou ([loj], Lou Island, 1230), Mokerang ([mft], Los Negros Island, 300), Mondropolon ([npn], Manus, 530), Nali ([nss], Manus, 2900), Nauna ([ncn], Nauna Island, 420), Nyindrou ([lid], Manus, 4800), Pak-Tong ([pkg], Pak-Island, Tong Island, 1090), Pam-Baluan ([blq], Baluan Island, 2000), Papitalai ([pat], Los Negros Island, 420), Penchal ([pek], Rambutyo Island, 1080), Ponam ([ncc], Ponam Island, 630), Sori-Harengan ([sbh], Manus, Sori Islands, Harengan Islands, 770), Titan ([ttv], Mbuke Islands, Manus, Baluan Island, Rambutyo Island, 5100), Tulu-Bohuai ([rak], Manus, 1970). Au d Sproche vu dr Weschtlige Insle ghere zue däre Admiralitetsinsel-Sprochgruppe.
Kesswil
Chesswil (amtl. Kesswil) isch e chliises Dorf und e politischi Gmaind am Bodesee im Kantoo Tuurgau.
Vercheer und Wertschaft
Chesswil lit am Südufer vom Bodesee a de Isebaalini Chrützlinge-Rorschach. De Ort het nu wenig Chliigwerb, drunder Fischerai und Bootsbau. Denebet gits nochli Turismus, wo vo de ländliche Seelaag und em alte Dorfbild mit Rigelbaute us em 17. Joorhundert lebt.
Sonnensystem
Sunnesystem heisst s gravitativ System vo unserer Sunne. Es isch sowohl e Planetesystem wie au en Eifachstärnsystem.
S Sunnesystem umfasst d Sunne, d Planete, wo um si umekreise, und deren ihri natürliche Satellite, d Zwärgplanete und anderi chliini Himmelskörper wie Komete, Asteroide und Meteoroide, und alli Gas- und Staubdeili, wo vo dr Aaziehigschraft vo dr Sunne in ere himmelsmechanisch hierarchische Ornig zämmeghebt wärde. Zum Sunnesystem ghört au unseri Ärde.
Ufbou
Im Zentrum vom Sunnesystem befindet sich d'Sunne mit 1,39 Millione Kilometer Durmesser.
...
Der sunnenöchscht Stärn isch de Proxima Centauri. Si Abstand zum Sunnesystem isch 4,24 Leechtjohr oder 268.000 AE.
Entstehig vom Sunnesystem
Vor ca. 4,6 Milliarde Johr ischs Sunnesystem entstande.
Lueg au Liste vu de natürliche Satellite
La Trinité-Surzur
La Trinité-Surzur (bretonisch An Drinded-Surzhur, im lokale Dialäkt An Drinded [ən dʁinˈdɛt]) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
La Trinité-Surzur lyt 14 km vu Vannes un 60 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 14 m un 42 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Lauzach im Oschte, Theix im Norde un Surzur im Side.
Gschicht
Bis anne 1790 het s Dorf zue Surzur ghert.
Anglikon
Anglike isch es Dorf im Kanton Aargau.
La Trinité-Surzur
Verwaltig
vu La Trinité-Surzur isch. La Trinité-Surzur ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Trinité-Surzur ghert zum Bretonisch.
Anglikon
Es lyt im Bünztal und ghört zu dr Gmeind Woole.
Ermanarich
De Ermanarich (lat. Erminrichus, Hermanaricus) isch um 370 de König vo de Greuthunge gsii. Er isch ane 375 bim Iifall vo de Hune gstorbe.
Anglikon
Dr Ortsname chunt s erschte Mol in ere Urkunde vo ane 1263 vor. 1678 isch s Dorf in Psitz vom Landeshaupme Beat Jakob Zurlauben cho, und erscht sid ane 1798 isch es en eigeni Gmeind gsi. Ufe erscht Jänner 1914 isch Anglike mit Woole zämegleit worde.
3. Jahrhundert
S '''3. Johrhundert''' hät am 1. Januar 201 agfange und am 31. Dezämber 299 uffghört.
Es ghört zu de Spotantike.
Ermanarich
Famili und Riich vom Ermanarich
De Ermanarich het wie de Theoderich de Gross zum Gschlecht vo de Amaler ghört. Er isch de Soo vom Achiulf gsii und de Vatter vom Hunimund. Sini Brüdere sind de Ansila, de Ediulf und de Vultulf gsii. Er het öber die nordpontischi Steppe nördlich vom Schwarze Meer zwüschet de Flüss Dnjestr und Don gherrscht, aber au Völcher a de Wolga kontrolliert, drunder au d Merier und d Mordwiner. Er het d au d Heruler underworfe, wo uf de Krim am Asowsche Meer glebt hend und d Veneter und d Este, so ass siis Riich bis a d Ostsee ggangen isch. D Forschig ninnt aber aa, as er mee de Handel vo dem grosse Piet kontrolliert het.
Waldburg (Württemberg)
Waldburg (dt. Waldburg) ischt a Gmoe em Landkreis Raveschburg en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Ermanarich
Famili und Riich vom Ermanarich
Wo d Hune ane 375 i sis Riich iigfalle sind, isch er scho alt gsii, nochem Jordanes 110i, und de hunnischi König Balamber het da gwaltigi Riich chöne schnell underwerfe. De Ermanarich het denn Selbstmord gmacht.
De Jordanes allerdings schriibt aber, as de Ermanarich d Sunilda, d Frau vom Först vo de Rosomone, viertle loo heb. Druf abe hend ere sini Brüdere, de Sarus und de Ammius em Ermanarich us Raach e schweeri Wunde gschlage und de Ermanarich sai ab dere Wunde lanf chrank glege und heb drum d Hune nöd chöne im Champf bisige und sai den gstorbe.
Waldburg (Württemberg)
Gmoendsgliderong
Zue Waldburg gheret koene weitere Ortsdoel.
Ermanarich
Heldesaag
De Ermanarich und im spezielle au d Gschicht vo de Rosomone het i de germanische Heldesaag Iigang gfunde.
Waldburg (Württemberg)
Gschicht
Waldburg ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1402.
Verwaltong
Waldburg hot sich mit dr Gmoene Burnegg, Grĩgraut ond Schliar zum Gmoeverwaltongsverband „Gullen“' miz Sitz en Grĩgraut zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Michael Röger.
Ermanarich
Sarus & Ammius
I de Quedlingburger Annale, e Gmisch vo Gschichtsschriibig und Heldesaag wo um 1000 ume gschribe wore isch, werd gsait, as de Ermanricus öber all Gote regiert het und sii Soo Fridericus und sini Neffe Embrica und Fritla umbringe loo heb und as er sii Neff Theodoric us Verona vertribe heb. D Brüedere Hemida, Serila und Adaccaro hend sich am Ermanarich grächt, well er dene si Vater tötet heb, und hend drum em d Händ und Füess abgschnitte.
Waldburg (Württemberg)
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Augan
Augan (Gallo Augan, bretonisch Algam) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
Ermanarich
Sarus & Ammius
Noch de Edda isch de Jörmunrekr mit de Svanhildr verhüürotet gsii. De het si aber vo Ross vertrample loo, well sii untroi woren isch. Dere sini zwee Halbbrüedere, de Hamdhir und de Sörli, d Söö vom Jónakr hend sich grächt, indem si em Jörmunrekr d Händ und Füess abghaue hend.
Tolteken
D Toltekä si es präkolumbischs mesoamerikanischs Vouk gsi. Ihri Houtpstadt isch Tula gsi. Möglicherwis isch s Toltekäriich 720 n. Chr. entstandä. Si stammä vom Nord- oder Nordwestä vo Mexiko. Wiä diä meischtä Völker det, heind si Nahuatl gredt. Unter de Füährig vo ihrem Herrscher Mixcoatl sind si nach Zentralmexiko cho. D Toltekä hei mit irnä Eroberigszüg ou Teil vo de Haubinslä Yucatan igno. Chichen Itza, wo det liit, isch im toltekishä Boustil bout, isch aber eigentläch ä Maya-Stadt, wo vo Toltekä igno wordän isch.
Augan
Geografi
Augan lyt 47 km vu Vannes un 83 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 40 m un 144 m iber Normalnull.
Waldburg (Württemberg)
Dialekt
Dr Dialekt vo Waldburg ghert zom Bodeseealemannisch.
Augan
Gschicht
Augan isch zum erschte Mol gnännt wore anne 833 as Algam (835: Alcam, 1179: Algan, 1330: Augon, 1466: Augam, 1630: Oguan).
Verwaltig
vu Augan isch. Augan ghert zum Kommunalverband.
Greuthungen
D Greutuhnge (Greuthungi, Greothingi; ) sind e germanisches Volch gsii, und me het sen au scho Ostrogothi oder Austrogoti (Ostgote) gnennt.
Me dänkt, ass vo de Greutunge s spötere Volch vo den Oschtgooten abstammt.
Ermatingen
Ärmetinge isch e Dorf am Undersee im Kantoo Thurgau.
Geografy
Ärmetinge lit am Süduufer vom Undersee, won e Tail vom Bodesee isch, gegenöber vo de Insle Riichenau. S Dorf litt a de Isebaalini Schafuuse-Chrützlinge, wo witter uf Rorschach goot. Im Summer isch s Dorf zodem mit dem Scheff erraichbar.
Wertschaft
Ärmetinge isch e ländlichs Dorf mit wenig Gwerbebitriib. Früener isch d Fischerai de wichtigst Wertschaftsektor gsii. Hüt isch Ärmetinge weg sinere Seelaag, Gschicht und Baute au för de Turismus interessant und en Uusfluug wert.
Bruuchtum
D Groppefasnacht gelt as di letscht Fasnacht, well si erst drai Wuche vor Oostere döregfüert werd. Binennt isch si nocheme Bodeseefisch, em Gropp (Cottus gobio). De Groppeomzuug werd denn au vom König Gropp aagfüert, enere riisige Noobildig vomene Grop.
Amaler
D Amaler (lat. Amali) sind e germanisches Gschlecht gsii, wo d Könige vo de Ostgote gstellt het. Die bikanntiste us dere Famili sind de Ermanarich und de Theoderich de Gross gsii.
De gotischi Gschichtschriiber Jordanes git de Stammbomm vo de Amaler aa. Er nennt d Amaler Halbgötter und gitt as Stammvatter de Gapt aa, wo vo de Forschig as Verschriibig för de Gott Gaut aaglueget werd. Erst i de vierte Generation chunnt de Amal, wo denn a dere Famili de Name gee het. De erst historischi König isch dem sii Grossbueb Ostrogotha gsii, wo im 3. Jh. glebt het. Wie bi allne alte Stammbömm töred aber em Jordanes sini Aagoobe nöd allzu historisch gnoo werde, da gelt bsundrigs för de älteri Tail vorem Ermanarich, wo ane 375 gstorben isch.
Heldesaag
D Amaler sind i de germanische Heldesaag as Amelunge (mhd. Amelunge, an. Ömlungar) bikannt. I de tütsche Heldesaag werd s Königriich um Rabene (Ravenna) und Berne (Verona) Amelunge lant gnennt und de Dietrich vo Bern werd vogt von Amelungen gnennt. Amelunc isch au de Name vo Helde, under andere haisst de Vatter vom Ermenrich und de Grossvatter vom Dietrich vo Bern Amelunc von Rœmisch lant.
Därligen
Gschicht
Tärlige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1244 aus Tedningen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 9,4 % gläge.
Religion
81,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 10,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 19,6 %, CVP 1,7 %, EVP 1,7 %, FDP 5,8 %. GLP 3,7 %, GP 7,1 %, SP 18,6 %, SVP 32,0 %, Suschtigi 9,8 %.
Gmeindspresidänt vo Tärlige isch dr Hans Wolf (Stang 2013).
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 359 Ywohner 94,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,7 % Französisch u 0,6 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Tärlige ghört zum Höchstalemannisch.
Buttwil
Buttu (offiziell: Buttwil) isch en Iiwohnergmeind im Bezirk Muri im Schwiizer Kanton Aargau. S Dorf liet am Weschtrand vom Bünztal.
Geographii
De Gmeindsbann isch 461 Hektare gross, do devo sind 103 Hektare Wald und 56 Hektare überbout. De höchschti Punkt isch uf 813 Meter, de tüüfschti uf 570. Nochbergmeinde sind Bosmel im Norde, Muri im Osten, Gältu im Südosten, Hitzkirch im Südwesten, Schonge im Weste und Bettmu im Nordweste.
Gschicht
Buttu isch zum erschte Mol e de Acta Murensia us em Johr 1160 erwähnt worde. Di nideri Grichtsbarkeit isch bim Chloschter Muri gläge. Di höchi Grichtsbarkeit und do demit d Landesherrschat händ d Habsburger inne gha.
Pré-Saint-Didier
Pré-Saint-Didier (frankoprov. Pra-Sèn-Didjì) isch e Gmai in dr autonome Provinz Augschtdal z Italie.
Pré-Saint-Didier ghert zue dr Gmainschaft Unité de communes Valdigne-Mont-Blanc.
Geografi
Pré-Saint-Didier lyt im Valdigne, em obere Dail vum Aostatal, an dr Stroß vum Chlaine Sankt-Bernhard-Pass zwisch em Mont-Blanc-Massiv un dr franzesische Region Vanoise.
Zue dr Gmai ghere d Wyyler Champex, Élévaz, La Balme, Palleusieux, Torrent, Verrand. Nochbergmaine sin Courmayeur, La Thuile un Morgex
Gschicht
Dr Grinder vum Huus Savoyen, dr Humbert I mit dr wysse Händ, het anne 1025 s Augschtdal as Leeche griegt. Mid Uusnahme vun e baar Johr (1691, 1704–1706, 1798–1814 zue Frankrych) het s Augschtdal derno zem Huus Savoyen gheert bis anne 1946, d. h. bis dr letscht italienisch Chenig abdankt ghaa het. Wu s italienisch Chenigrych anne 1861 grindet woren isch, isch s Augschtdal zue dr Provinz Turin chuu. Anne 1927 isch s derno ne aigestädnigi Provinz wore. Im Faschismus isch di franzesisch Sproch verbote wore un s het e starki Italienisierigsbolitik gee. Vu 1939 bis 1945 het Pré-Saint-Didier dr italienisiert Name San Desiderio Terme drait. Noch em Zweede Wältchrieg het s Augschtdal anne 1948 e autonome Sonderstatus griegt.
Sproch und Dialäkt
Dr frankoprovenzalisch Dialäkt vu Pré-Saint-Didier ghert zum Valdostanisch (Valdôtèn).
Anne 2001 het d Fondation Émile Chanoux in Zämmenarbet mit em Centre d'Études Linguistiques pour l'Europe un dr Università degli Studi di Trento di soziolinguistisch Situation vu allne Gmaine im Augschtdal untersuecht. Doderzue isch im Septämber un Oktober 2002 e Froogebooge verschickt woore. Vu Pré-Saint-Didier sin 82 Froogebeege wider retuurchuu.
Markus Manfred Jung
Dr Markus Manfred Jung (* 5. Oktober 1954 z Zäll im Wisedal) isch e dytsche Dialäktdichter un Schriftsteller. Dr Jung isch hit dr bekanntescht un erfolgryychscht läbig alemannisch Dialäktautor z Sidbade.
Läbe
Dr Markus Manfred Jung isch z Lörrach in dr Haagenerstroß un speter im Obermattweg z Stette bi Lörrach ufgwagse. Syy Vater, Gerhard Jung, isch Oberamtmann bi dr Boscht gsi un derzue e bekannte Schwarzwälder Dialäktdichter, syy Mueter, Klara geb. Wuchner, Huusfrau. Dr Markus Manfred Jung het zwei Gschwischter, e eltere Brueder, Karlheinz Jung, un e jingeri Schweschter, Sabine verh. Ging, e Musiklehreri. S Abitur het er anne 1974 am Hebel-Gymnasium Lörrach gmacht un derno Skandinavischtik, Germanischtik, Filosofii un Sport z Fryybeg un z Oslo studiert. Dr Markus Manfred Jung het im Johr 1990 d Marion geb. Frischmuth ghyrote, wu zwe Sihn in d Eh mitbrocht het, Yann (* 1980) un Manuel (* 1984). Ändi 2006 hän si sich scheide loo. Us däre Eh stammt e Dochter, Laura Sophia. Anne 2010 het er d Moleri Bettina Bohn (* 1954) ghirate. Hite läbt dr Jung mit Fraü un Dochter z Hohenegg im Gleine Wiisedal. Bis 2018 het er as Studiediräkter un Fachabteiligsleiter Dytsch un Sport am Theodor-Heuss-Gymnasium z Schopfe unterrichtet.
Dr alemannisch Dichter
Anne 1976 isch dr Markus Manfred Jung zem erschte Mol as alemanische Dialäktdichter ufdrätte. Mit dr Verzellig "Chötzerig" het er dr 1. Pryys bim Wettbewärb aktion junge mundart vum Regierigspräsidium Sidbade, Fryybeg gwunne. Im Johr 1986 isch derno syy erschti sälbschtändigi Vereffetlichung erschine, dr Gedichtband rägesuur, in dr edition Isele
Mit em Dichter Thomas Burth het er 1989 d Internationale Mund-Art Literatur-Werkstatt Schopfheim grindet, wun er 2009 zum 21. Mol gleitet het.
Unter em Namme Wunderfitz vom Wald het dr Jung ab 1995 all zwo Wuche di alemannisch Kolumne Lueginsland in dr Badische Zytig gschribe. Wu die Kolumne anne 1997 hätt sotte yygstellt wäre, het s e Proteschtwälle dodergege gee, aagfiert vum Kaiserstieler Dialäkautor Harald Noth. Di Badisch Zytig het die Kolumne derno furtgfiert, sogar all Wuche syterhär. Vier Autore hän sich aafangs abwägslet: dr Markus Manfred Jung, dr Harald Noth, dr Philipp Brucker un dr Martin Schley. Ab 2000 het dr Wendelinus Wurth dr Brucker abglest un anne 2007 isch d Ulrike Derndinger di fimft Autori wore. As Noofolger vum Noth schrybt syt aafangs 2017 d Friedel Scheer-Nahor mit, un wu dr Schley 2019 ufghert het, sin d Beate Ruf un dr Martin Wangler derzue chuu.
Syt 2006 isch dr Jung Bresidänt vum Internationale Dialektinschtitut (IDI).
Im Johr 2019 isch er «Burgschreiber zu Laufenburg» gsi.
Bezirk Weinfelden
De Bezirk Wiifälde (amtlich Bezirk Weinfelden) isch en Bezirk vom Kanton Thurgau in de Schwiiz. Hauptort isch Wiifälde.
Gmainde
Zum Bezirk ghööred die 18 Gmainde: Stand: 1. Jänner 2011
Tugend
Mit Tuugend mäint mä en usgezäichneti Äigeschaft oder e vorbildligi Haltig. Im witiste Sinn cha jedi Fääigkäit as Tuugend bezäichnet wärde, wo äim hilft, öbbis z mache, wo as wärtvoll aagluegt wird. In dr Ethik bezäichnet dr Begriff e Charakteräigeschaft, wo as wichdig und ersträäbenswärt gältet und wo e Person fääig macht, ass si sittlig Guets cha vollbringe. Mit däm verbunde isch mäistens d Uffassig, ass mä die Äigeschaft und d Person, wo sä het, söll loobe und bewundere.
Gschichtligs
S Wort Tuugend (, altgriechisch ἀρετή aretḗ) isch abgläitet vo tauge; die ursprüngligi Grundbedütig isch d Taugligkäit (Düchtigkäit, Vorzügligkäit) von ere Person. In antike filosoofische Teggst het arete gwöönlig e moralische Sinn. Doorum isch in däm Konteggst d Übersetzig mit «Tuugend» mäistens vernümftig. Mä sött allerdings ufbasse und nid nöizitligi, christlig brägti Voorstellige vo Tuugend din z gsee.
S latiinische Wort virtus chunnt vo vir («Maa») und het ursprünglig d Tuugend vom Maa bedütet, wo sich vor allem as (milidäärischi) Dapferkäit güsseret het. Dr Begriff isch aber au brucht worde, zum s griechische arete z übersetze.
Katalöög vo Tuugende
Tuugende wärde vo Grubbe vo Persoone as Wäägwiiser für s soziale Verhalte innerhalb vo dr Grubbe ufgstellt und si ändere sich mit dr Zit und de Umständ. So git s die vier klassische Grundtuugende (sit em christlige Middelalter: Kardinaltuugende): Gscheiti oder Wiishäit, Grächtigkäit, Dapferkäit und Määssigung. Im Platon si Theorii vo de Grundtuugende het dr ganze tuugendethische Theorii sithäär d Richdig gwiise. Für en Aristoteles isch d Tuugend dr Wääg zur Glückseeligkäit, wo mit ere nid e subjektivs Glücksgfüül gmäint isch, sondern e glunges Lääbe. Im christlige Middelalter si Tuugende uuseghoobe worde, wo vo dr Biible, de zää Gebot vom Alte Testamänt und dr Leer vom Jesus Christus im Nöije, wie si vo dr Chille usglegt worde si. D Chille het die drei göttlige Tuugende, Glaube (lat. fides), Hoffnig (lat. spes) und Liebi (lat. caritas) us em 1. Korintherbrief vom Paulus mit de vier klassische Tuugende kombiniert.
Im Hoochmiddelalter si under de Aadlige d Riddertuugende ufchoo: staete, minne, hoher muet, mâze und triuwe verbräitet zum Bischbil im middelhoochdütsche Minnesang, was mä as Bständigkäit (im Sinn vo Integritäät), Frauedienst oder Agape, häiteri Glassehäit/Enthusiasmus, Määssigung und ufrichdigi Dröiji cha übersetze.
Wo s Bürgerdum wääred dr Ufläärig die füerendi Rolle in dr Gsellschaft für sich in Aaspruch het afo nee, si nöiji Tuugende, bürgerligi populäär worde: d Ordentligkäit, d Spaarsamkäit, dr Fliss, d Suuberkäit und d Pünktligkäit, wo au as die wirtschaftlige Tuugende bezäichnet worde si, wil si em Bürgerdum ghulfe häi iiri wirtschaftligi Existänz ufzbaue und z bewaare.
Die sogenannte Frauetuugende Hüsligkäit, Sparsamkäit und Köischhäit si weeniger vo de Fraue sälber as «iiri» Tuugende gweelt worde, sondern vo de patriarchalische Gsellschafte de Fraue fast in dr ganze Wält ufzwunge worde. Anderi Kulturkräis kenne vilmol die gliiche oder äänligi Tuugende. Die sittlige Grundreegle vom Buddhismus si die Fümf Silas:
Dr Buschido vom japanische Milidääraadel stützt sich uf siibe Tuugende: Gi (義): Ufrichtigkäit, Grächtigkäit,  Rächtligkäit; Yu (勇): Muet;  Jin (仁): Menschligkäit;  Rei (礼): Hööfligkäit; Makoto (誠) oder Shin (真): Woorhet; Meiyo (名誉): Eer;  Chūgi (忠義), au Chū (忠): Dröiji.
Im Islam isch dr Brofeet Mohammed s Määss vo alle Tuugende. Alles, was er gmacht het, gilt as tuugendhaft, öb s im Koran überliiferet isch oder in de Hadith, und wil d Widersprüch nid sälte si, si d Mööglikäite bim Interpretiere fast ooni Gränze. So cha sich dr Dschihadi-John, wo as Hänker vom Islamische Staat Lüt vor ere Färnseekamera dr Gurgel duuregschnitte het, grad so as tuugendhafte Mensch aaluege, wie e Moslem, wo sonigi Braktike as barbarisch verurdäilt.
Morgarten
Morgarten cha Verschidnigs bedüte:
Krzysztof Penderecki
Dr Krzysztof Eugeniusz Penderecki (* 23. Novämber 1933 z Dębica, Poole; † 29. Meerz 2020 z Krakau) isch e zytgnessische polnische Kumpenischt. Sy Wäärch gheert zue dr poschtserielle Musik, är het vor allem dur syni Klangkumpesizioone fir Ufsää gsoorgt. Är giltet as ain vu wichtigschte Kumpenischte vu dr polnische Avantgarde un isch au als e „spootmodäärne Klassiker“ gnännt woore. Dr Penderecki isch ain vu weenige zytgnessische Kumpenischt vu dr Avantgarde, wu dr Duurbruch zuen er braite Effetligkait glungen isch.
Ägeri
Ägeri isch de Name oder en Namestail vo däne geografische Objekt:
Auray
D Stadt ghert zum un zum Arrondissement.
Wilhelmsdorf (Württemberg)
Wilhälmsdorf (dt. Wilhelmsdorf) ischt a Gmoe em Landkreis Raveschburg en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Auray
Verwaltig
vu Auray isch. Auray ghert zum Kommunalverband.
Wilhelmsdorf (Württemberg)
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 58,2 % Landwirtschaftsfleche, 30,9 % Wald, 8,3 % Sidlongsfleche ond 2,5 % sonschticher Fleche.
Auray
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Auray ghert zum Bretonisch.
Wilhelmsdorf (Württemberg)
Gmoendsgliderong
Zue Wilhälmsdorf gheret d Ortsdoel Ässahausa (Esenhausen), Pfrũnga (Pfrungen), Wilhälmsdorf ond Zuschdorf (Zußdorf).
Gschicht
Wilhälmsdorf ischt grendet worde anne 1824 als Sidlong vo wirttebergische Pietischte.
D heitig Gmoed isch am 1. Jänner 1973 entstande dur dr Zammaschluss vo dr Gmoede Ässahausa, Pfrũnga, Wilhälmsdorf ond Zuschdorf.
Verwaltong
D Schuldese ischt d Sandra Flucht.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Wilhälmsdorf ghert zom Bodeseealemannisch.
Ostrogotha
De Ostrogotha isch e König vo de Gote gsii, wo im 3. Jh. glebt het.
Toledo
Toledo ( []) isch d Hauptstadt vo dr spanische Browinz Toledo und vo dr autonome Region Kastilie-La Mancha und lit 65 km südsüdwestlig vo Madrid am Fluss Tajo. D Stadt het am am 1. Januar 2014 83'334 Iiwooner gha und isch dr Sitz vom Erzbistum Toledo. Zämme mit Segovia und Ávila ghöört si zu de drei historische Metropole in dr Umgääbig vo dr spanische Hauptstadt.
Ostrogotha
Name
De Name Ostrogotha bidüttet »Glanz-Goot«. Umstriite isch aber, öb s Volch vo de Ostgote (lat. Austrogoti, Ostrogothi) noch dem König binennt sind, oder öb de König sin Name vo dem Volch het. Do er vom hütige Rumänie uus agiert het, werd agnoo, as er de letscht König gsii isch, wo öber all Gote gherrscht het, bevor si sich i Ost- und Westgote uftailt hend.
Toledo
Geografii
Toledo lit öbbe 100 Meter über em Ufer vom Fluss Tajo, wo sich in Mäander dief in dr Felse vo dr Hoocheebeni vo dr Südmeseta iigschnitte het, und beherrscht dr Flussübergang, wo hüte dur e middelalterligi Brugg representiert wird.
Ostrogotha
Famili und Tate
De Ostrogotha het wie de Ermanarich und de Theoderich de Gross zum Gschlecht vo de Amaler ghört. Er isch de Enkel vom Amal, Soo vom Hisarna und de Vatter vom Hunvil. De Tail vom Stammbomm, wo de Jordanes öberliferet het, dörft aber nöd historisch Sii.
Toledo
D Gliiderig vo dr Stadt
D Stadt Toledo gliideret sich in 16 Stadtbezirk (barrios): Antequeruela, Azucaica, Benquerencia, Buenavista, Casco histórico, Cigarrales, Monte Sión - San Bernardo, Olivilla, Palomarejos, Pinedo, Salto del Caballo, San Antón, Santa Bárbara, Santa Teresa, Valparaiso und Vistahermosa. D Bezirk Antequeruela und Casco histórico bilde dr historisch Stadtchärn innerhalb vo de Stadtmuure.
Ostrogotha
Famili und Tate
Ane 246 het er miteme grosse Heer us Gote, Taifale, Asdinger und anderne Völcher s Römische Riich aagriffe. Spöter het er sinene Feldherre Argaith und Guntheric bifole nomole öber d Donau z goo und is Römische Riich iizfale. Die hend den d Römerstadt Marcianopolis bilageret und e Lösigeld erpresst.
Toledo
D Gliiderig vo dr Stadt
Innerhalb vom historische Stadtchärn lige Stadtdäil wie Santa Clara oder Santa Isabel.
Ostrogotha
Famili und Tate
Spöter hend d Gepide d Gote aagriffe und s isch zunere Schlacht bi de Stadt Galtis am Fluss Auha choo, wo de Ostrogotha siigriich gstaltet het.
Toledo
Seenswürdigkäite
D Altstadt mit dr Kathedrale Santa María us em 13. bis 15. Joorhundert und em Alcázar us em 16. Joorhundert und e hufe anderi Chile, e Chlooster und Museum isch im Dezämber 1986 in d Liste vom UNESCO-Wältkulturerb ufgno worde. Us em ehemoolige Hospital de Santa Cruz us em 15./16. Joorhundert in dr Nööchi vom Alcázar het mä e Museum gmacht.
Ostrogotha
Famili und Tate
Em Ostrogotha sin Noofolger isch de Cniva gsii.
Toledo
Seenswürdigkäite
D Brugg vo Alcántara über e Tajo isch sit dr Römerzit dr Hauptzuegang vo dr Stadt gsi und isch im Spootmiddelalter dur d Puente de San Martín ergänzt worde, wo die fümf Spitzbööge von ere Spannwitene bis zu 40 Meter erräiche.
Ostrogotha
Heldesaag
Wie de Ermanarich (Ermenrich) und de Theoderich de Gross (Dietrich vo Bern) het offesichtlich au de Ostrogotha i de germanische Heldesaag si Platz gfunde. S altenglische Gidicht Widsith nennt nämmli under de gotische Helde en Éastgota, Vatter vom Unwén. Die zwee Näme entsprechet offesichtlich em Ostrogotha und sim Soo Hunvil. Allerdings sind nume d Näme öberliferet.
Toledo
Seenswürdigkäite
Seenswärt si au zwäi vo de ganz sälte erhaltene middelalterlige Synagoge, El Tránsito und Santa María la Blanca, wo noch dr Verdriibig vo de Juude 1492 as Chille brucht worde si. An dr Chille San Juan de los Reyes cha mä hüte no d Chettene vo dene gsee, wo us dr Sklaverei, bi de Berbereske usglööst worde si. Au die chliini Chille El Cristo de la Luz, wo im spoote 10. Joorhundert as Moschee baut worde isch, loont sich aazluege. En imposants Stadtdoor isch d Puerta Nueva de Bisagra, wo um 1550 baut worde isch, mit eme groosse kaiserlige Wabbe uf dr Ussesite; d Puerta Vieja de Bisagra us em 9. Joorhundert, won e Huefiisebooge drüber goot, stoot grad nääbedraa.
Palermo
Die sizilianisch Hauptstadt Palermo isch mit ebba 680.000 Iwohner im Stadtgebit (2013) – ca. 1,1 Mio als Agglomeration (2006) – au die grösst Stadt uf dr Insle und die fünftgrösst vo Italie.
Lag un Date
D Stadt lit an ere Bucht an dr Nordchüste vu dr Insle. D Ebeni zwische dr Berge, wo Palermo umgäbbe, un em Meer wird uf Italienisch Conca d'oro (Goldeni Muschle) gnennt, wohl wäge dr Orangehaine, wo Palermo scho zue dr Zitt vu dr Araberherrschaft umgä hän. Hüt het sich d Stadt yber fast die ganz Conca d'oro usdähnt.
D Nochbergmeie vu Palermo sin: Altofonte, Belmonte Mezzagno, Ficarazzi, Isola delle Femmine, Misilmeri, Monreale, Torretta un Villabate.
La Vraie-Croix
La Vraie-Croix (bretonisch Langroez [lãnˈgʁwe:s]) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
La Vraie-Croix lyt 17 km vu Vannes un 62 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 60 m un 151 m iber Normalnull.
Gschicht
La Vraie-Croix isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1522 as L'Hopital de Sulniac.
Verwaltig
vu La Vraie-Croix isch. La Vraie-Croix ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Vraie-Croix ghert zum Gallo.
Nachfolgestaat
D Gsamträchtsnoochfolg im Völkerrächt
Im ängere völkerrächtlige Sproochgebruuch bezäichnet e Noochfolgerstaat e nöis Völkerrächtssubjekt, wo noch dr Uflöösig vom ene Staat d Rächtsnoochfolg für da Staat übernimmt. So falle alli Verdrääg, Rächt und Pflichte, wo für e vorhäärig Staat gulte häi, jetz uf e Noochfolger. D Wiener Konvenzioon über s Rächt vo dr Staatenoochfolg in Verdrääg (1978) gseet im Ardikel 34 grundsetzlig e Universalsukzessioon vo de Staate vor, wo noch em Undergang vom ene Staat uf däm sim Gebiet nöi entstande si, und zwar in bilaterale wie au in multilaterale Verdrääg.
Montenegro as Bischbil
Serbie isch as Noochfolgerstaat vo Serbie und Montenegro Mitgliid in de Veräinte Nazioone (UN) bliibe, wääred Montenegro noch eme Unabhängigkäitsreferändum sich für d Mitgliidschaft bi dr UN und bi andere Organisazioone wider het müesse bewärbe. Das isch eso noch dr Verfassigscharta vo Serbie und Montenegro us em Joor 2003 gmacht worde. Wil Montenegro sich abspaltet het, het s alli Rächt vo dr politische und rächtlige Kontinuität verloore und het dorum nit as Noochfolgerstaat im völkerrächtlige Sinn gulte.
Rothenburg
Rothenburg isch de Name vo folgende geografische Objekt:
historisch:
Burge und Schlösser:
Rothenburg isch de Name vo folgende Persone:
Rothenburg isch de Name vo witere Persone:
Lueg au:
Adrien Finck
Dr Adrien Finck (* 19. Oktower 1930 z Hàgebàch (Sundgöi); † 8. Jüni 2008) ìsch e elsassischer Schrìftsteller un Hochschüellehrer gsin.
Lawe
Dr Adrien Finck ìsch ein vun dr wichtischte elsassiche Dìchter noch em Zweita Waltkriej gsin. Ar ìsch im Sundgöidorf Hàgebàch ufgwagse, wien er gschrìwe hàt, „sallamols, wu sa-n-im Kind g'sait han, àss 's ke Sproch hàt“. Wie s Elsàss im Zweiter Waltkriej vun dr Ditsche bsetzt worre ìsch, ìsch s Elsassisch verbotte worre. Sin Vàter ìsch verhàftet worre, sin Brüeder züe dr Wehrmàcht zwàngsingezöje worre un z Russlànd gfàlle. Noch em Kriej isch s Ditsch verbotte worre, dr Finck hàt sìch öi vun dr ditsche Sproch dischtànziert, erscht ìwer di ditsch Literatür hàt er wìder e Waj zrick züen ere gfunde.
Dr Finck hàt sìch àllwil fir s Elsàss ingesetzt, fìr d Region un fìr e frìdlichi europäische Züekumft: „Hilf dü uns jetz, Müadersproch, àss m'r d'r richtig Wag finda z' d'r Menschaitssproch“
Sini Gedìchtband sin àllwil drejsprochi erschìne: elsassisch - frànzesch – ditsch. In sinre Red züe dr Friejohrtàgung vun dr Ditscha Àkàdemi fìr Sproch un Dìchtung 1995 z Stroßburi hàt er gsait, die „Triphoni“ sei e elsassischa Bitraa züe dr „Europhonie“.
Tal der Könige
Während em ägyptische Neue Riich vom 16. Johrhundert BCE bis zum 11. Johrhundert BCE isch dört d Nekropole vo Thebe gsi, und d König und Adligi hai sich dört in Gräber lo begrabe, wo us em Felse vom Bärg uusegmeisslet worde sii. Dr erscht König wo do sis Grab het lo baue isch dr Thutmosis I. gsi, dr letscht isch dr Ramses XI, wo sis Grab aber denn nit bruucht het.
Die meischte Greber si scho im Alterdum usgraubt worde. Wäge däm het me in dr Dritte Zwüschezit under em Scheschonq I. Mumie us de meischte Greber usegno und si in Sammelgreber widr begrabe, im allgemeine ohni ihre Schmuck.
Dr berüehmtischd Fund im Daal vo de König isch im änglische Ägyptolog Howard Carter (1874 – 1939) glunge, won er 1922 s Grab vom Pharao Tutanchamun gfunde het.
Zue de unterirdische Greber ghöre au überirdischi Dotetämpel, wom enä Hüüser vo Millione vo Johr gsait het, und wo mä am Fuess vo de Bärg baut het. Ä baar vo de wichtigere si d Tämpel vo dr Hatschepsut, vom Amenhotep III., vom Ramses II. und vom Ramses III.
Alsace d'abord
Alsace d'abord (alem. „S' Elsass zuerst”) isch e regionali Partei im Elsass, wu sich 1989 vum französische FN (Front National) abgspalte het. Dr ehmalige Parteivorsitzend isch dr Robert Spieler gsi, jetzt heisst dr Präzi Jacques Cordonnier.
Gschicht
1989 grinded dr Spieler d' Partei, noochdem er sich mit em FN wäge sinere anti-europäische Position überworfe het.
D' Partei baut ihre Position syther stetig üs. By de Wohle 1992 sins noch 6% un 2 Sitze bzw. 1998 5, 9% und 9 Sitze gsin; 2004 het „'s Elsass zuerst” (Alsace d'abord) ihr bislang beschts Ergäbnis mit 9,4% erreicht.
Parteiprogramm
'S Programm vu dr Partei isch ,rechtspopulistisch' ghalte un beinhaltet unter andrem die Förderung vu dr Zweisproochigkeit (Dytsch un Französisch) un e finanzielli un steuerlichi Autonomii vum Elsass. Denebe isch Partei aber offe gege d' Usbreiting vum Islam im Elsass igstellt un richtet sich demit klar gege die islamische Zuewanderer (mit franzöischem Pass) us dr Maghreb-Staate. Des stösst bi altigsässene Elsässer un Franzose öfters uf fruchtbare Bode. Ufgrund vu d'r G'schicht vum Elsass unterstützt 's Parteiprogramm e vertiefti ,Europäischi Union' als e Art christliche Club. In dere Hisicht unterschidet sich s'Programm vu dem vu andere rechtspopulistische Parteie.
Wahlergebniss
D' Alsace d'abord het bi dr letschte Wahl stark zuegleit. Wäge dr bi dr ledste Wahl iigfüehrte 10%-Sperrklausel isch si aber 2004 ussem Regionalrot gfloge.
James Weddell
Dr James Weddell (* 24. August 1787 z Ostende, Belgie; † 9. Septämber 1834 z London) isch e britische Seefaarer und Robbejeeger gsi.
Biographii
Dr James Weddell isch mit sim Brueder Charles uf d Swan gange, won er erst nüüni gsi isch. Er het e kaufmännischi Leer gmacht und isch 1805 uf eme Handelsschiff zu de Westindische Insle gfaare. Er het mit em Kapitän ghändlet, dä het en gfangegnoo und er isch uf dr Fregatte Rainbow as Möiterer uf Jamaika choo. Dört isch er in d Royal Navy und het bis zum Ändi vo de Napoleonische Chrieg uf meerere Schiff dient.
Asen
Ufzälig vo de Ase
De Hoptgott isch de aiöigig Odin (aisl. Óðinn) wo i de Walhall (aisl. Valhöll »Champftotehalle«) wont. As Wonig vo sinere Frau Frigg werd aber Fensalir (»Sumpfsääl«) aggee, iri Dieneri haisst Fulla. De Odin wonnt aber au zäme mitere Göttin Saga (aisl. Sága) in Sökkvabekkr (»Sinkbank«?). De Donnergott Thor (aisl. Þórr), de Soo vom Odin und de Erdgöttin Jörd, wonnt mit sinere Frau Sif und sinene Chinde Magni, Modi und Thrud (aisl. Magni, Móði, Þrúðr) im Ort Thrudvang (aisl. Þrúðvangr »Chraftfeld«), wäred sin Stiifsoo Ullr im Tal Ydalir (aisl. Ýdalir »Iibetal«) lebt. De Baldr, de Soo vom Odin und vode Frigg, wont mit sinere Frau Nanna im Palast Breidablik (aisl. Breiðablik »Breitglanz«) und sin Soo Forseti wont in Glitnir (»Glitzer«). För em Balder sin Brüeder und Mörder Hödr (aisl. Höðr), isch kai Wonig aggee und onöd för de Hermodr (aisl. Hermóðr), för de Vali (aisl. Váli), em Rächer vom Baldr oder för de aihändig Chriegsgott Tyr (aisl. Týr) und för de Dichtergott Bragi, wo mit de Idun (aisl. Iðunn) verhürootet isch. Si biwacht d Öpfel wo d Ase esset, demit si nöd altet. Em Tyr sini Eltere sind nöd bikannt und de Bragi isch de vergöttlichtig norwegischi Dichter Bragi enn gamli Boddason, wo im 9. Joorhundert glebt het. De Heimdallr, de Wächter wo Asgard biwacht, wont im Himinbjörg (»Himmelberg«) em End vode Regebogebrugg Bifröst. Er isch en Soo vom Odin und het nüü Müettere. De schwiigsami Vidar (aisl. Víðarr) wont schliessli im Land Vidi (aisl. Víði »Wiiti«). As Wonig oder Tempel vo de Asine werd Vingolf (aisl. Vingólf »Fründlichs Huus«) gnennt. Die maiste Asine hend kai grossi Bidütig, wie d Ärztin Eir. Au d Erdgöttin Jörd und d Sunegöttin Sol ghöret zu de Asine.
Zu de Ase zälet aber au Gotthaite, wo vonere fremde Herkunft sind, allne voraa de Loki, wo d Götter immer wider i grossi Bedrängnis bringt, ine aber au immer wider us de Patsche helft. Au die drai Wane, wo as Gaisle zu de Ase cho sind, nochdem di baide Götterfamilie Fride gschlosse hend, werdet zu de Ase zällt und wonet au in Asgard. De riich Handelsgott Njördr (aisl. Njörðr) lebt am Meer im Palast Noatun (Nóatún »Schiffstadt«) und sini baide Chinder, d Liebesgöttin Freyja im Palast Folkvang (aisl. Fólkvangr »Volchfeld«) und de Fruchtbarkaitsgott Freyr in Alheim (aisl. Álfheimr »Elfewelt«).