cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muettersproch-Gsellschaft
Johann-Peter-Hebel-Medaille
D stärkschte Regionalgruppe Hegau vu de Muettersproch-Gsellschaft mit ihrene 600 Mitgliider hot vo 1991 bis 2013 jeds Johr bim Weihnachtshock d Johann-Peter-Hebel-Medaille an selle Persone verlihe, wo sich bsunders fir d alemannische Sproch eigsetzt hond.
Wies weiter goht
D Arbeit vu de Regionalgruppe wird durch Arbeitsgruppe no weiter vora triibe, wo d Theme Dichterinne und Dichter, Mundarttheater und neue Medie bsunders betrachtet werre. Witer werret Veranstaltunge fir wechselnde Ufftritt im alemannische Sprochgebiet gfunde und usgearbeitet.
Broblem
Im Zämmehang mit dr Dialäktwälle in dr 70er Johr un dr Anti-AKW-Bewegung um Wyhl ischs zu nere Frontebildung kumme, wu dr MSG-Vorstand dr Dialäkt as Mittel vu dr Politik abglähnt het – d Bewegung het s Gegedeil verträtte.
D MSG het vor allem elteri Mitgliider. Im Vorstand un in viile Mitgliider isch aber glar, ass e Sproch vu dr Jugend mueß witerdrait wäre. Wäge däm sind verschiidini Asträngunge unternumme wore – vu Jugendwettbewerb bis zum Iisatz vu Rockmüssik, wu zeigt, wiä des wirkt. D MSG wird vu Junge un Halbjunge gärn as Forum gnutzt, wus meglig macht, ass si ihrini alemannische Sache kenne präsäntiäre.
Literatür
Zu dr Gschicht vum Verein:
Didier Défago
De Didier Défago (* 2. Oktober 1977 z Morgins) isch en Schwiizer Skirennfahrer. Er fahrt Abfahrtsränne, Super-G, Riiseslalom und Super-Kombination, isch aber an de schnelle Diszipline am beschte. Bi de Olympische Spiil vo Vancouver het er am 15. Februar 2010 bi de Abfaart d Goldmedaille gwunne.
Karriere
De Didier Défago isch scho mit säschsi sis erschte Skirenne gfaare und sit em 1996 faart er im Ski-Wältcup.
Ab em 2000 isch er konschtant in de vordere Räng gsi und im 2002 isch er s erschti Mol uf em Podescht gschtande, wo-n-er z Kvitfjell Dritter isch worde. Au sin erschte Weltcupsiig isch us em 2002, wo ner am 20. Dezember z Gröde de Super-G gwunne het. Lang het de Défago als "ewige Talent" vom Schwiizer Skischport golte, wil er es grosses Potential het, aber meischt irgendwälchi Fehler bi de Renne ihm sini Siigchance gno hei. Im 2009i isch em aber am 17. Jänner en Siig am Lauberhorn glunge und numme e Woche schpöter em Haanekamm z Kitzbühel. De Höhepunkt vo sinere Karriere isch aber de Olympiasiig gsi, wo-n-er z Vancouver am 15. Februar 2010 d Abfahrt gwunne het.
Douarnenez Communauté
D Douarnenez Communauté (bretonisch Douarnenez Kumuniezh) isch e franzesische Kommunalverband im Département Finistère in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch am 27. Dezämber 1993 grindet wore un bstoht us fimf Gmaine. Dr Verwaltigssitz isch z Douarnenez.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
SBB Re 4/4 III
D' Re 4/4 III isch ä Gotthardloggi vu d'r SBB. Si isch d' Gebirgsvariante vu d'r SBB Re 4/4 II.
Nachdem d' Re 4/4 II sich als grosse Erfolg erwise het, het d' Südostbahn ä ähnlichi Loggi bi d'r SLM, de Brown Boveri, d'r Maschinäfabrigg Örlikä und d'r Société anonyme des Ateliers de Sécheron bschtellt. Diä isch i de Jahr 1966 und 1967 buut wordä und het d' Nummärä 41 überchuu. Si isch dänggt gsii, zum d' Steilrampe vu d'r Südostbahn z' bewältige.
De gliich Typ, wu üsserlich identisch mit d'r Re 4/4 II ischt, het au s' Inträsse vu d'r SBB gweggt. Si händ ä chlini Serie vu nünzäche Stugg bschtellt und all em Depo vu Erschtfäld zuetäilt. Drii drvuu sind im 1983 a d' Südostbahn verchauft wordä. Alli viär sind vorwiägend vor em „Gipfeli-Express“ wu zwüsche Züri und Äisidlä gfare-n-ischt iigsetzt wordä. Speeter het mer si au für ä Voralpenexpress bruucht. Dur ä Tuusch gäge di vier SBB Re 4/4 IV-Loggene sind d' Re 4/4 III vu d'r Südostbahn a d' SBB übergange.
Si sind 80 Tonnä schwär und chänd mit 125 Stundekilometer fare.
Re 4/4 III-Loggene sind au vu d'r Ämmital-Burgdorf-Thun-Bahn, d'r Solothurn-Muttie-Bahn und de Veräinigte Huttwil-Bahne für ä Güeterverchehr gchauft wordä. Dur widerholti Umstruggturierige gchöred diä hüt d'r Crossrail. Das isch ä Bahngsellschaft, wu Güeterzüg under sich het.
Rothaus Regio-Tour
S Ränne isch anne 1985 z Gundelfinge bi Fryybeg vum Rudi Renz grindet wore. Syterhär het sich des fimfdägig Radränne zue eim vu dr hochklassige Mehdagesränne z Dytschland entwicklet un het 2009 zum 25. Mol stattgfunde. Draditionäll wird ei Etappe uf franzesischem Bode dur s Elsass uusdrait. D Tuur hert alliwyl uf mit ere Etappe z Vogtsburg am Chaiserstuel.
D Rothuus Regio-Tuur isch vu 2005 bis 2008 Deil vu dr UCI Europe Tour gsi un syt 2006 isch si Deil vu dr neje Dytsche Meischterschaft (TUI-Cup).
Titelsponsor isch syt 2002 di Badisch Staatsbröuerej Rothuus.
Anne 2009 het d Rothuus Regio-Tuur s erscht Mol as Junioreränne mit Nationalmannschafte vom 20. bis 23. Augschte stattgfunde. Statt dr Profi-Radsportler sin jetz di beschte 17 un 18 Johr alte Radsportler aadrätte un hän uf dr vier Etappe dur s Markgreflerland, s Elsass, am Hochryy lang un dur dr Chaiserstuel um Siig gchämpft. Au im Johr 2010 isch d Rothuus Regio-Tuur e Junioreränne gsi.
Bekannti Siiger sin dr Mario Cipollini (1987), dr Jan Ullrich (1996) un dr Alexander Winokurow (2004). Dr Laurent Brochard isch mit zwee Siig (1994, 2002) dr bishärig Rekordsiiger.
Landesstreik
Dr Landesstreik isch e Generalstreik in dr Schwiiz gsi, wo vom 11. bis zum 14. Novämber 1918 stattgfunde het. Öbbe e Vierdel Million Arbeiter und Gwärkschafter hai i verschidene Gebiet vom Land gstreikt. Dr Landesstreik gältet as die wichdigsti gsellschaftsbolitischi Usenandersetzig in dr schwiizerische Zitgschicht vom früene 20. Joorhundert.
Vorgschicht
Sid em Ändi vom 19. Joorhundert isch e Deil vo dr Bevölkerig, wo vo dr Fabrikarbet chum rächt het chönne läbe, i Not groote; es isch i vilne Gmeinde immer wider zu Streik cho. Dr Ersti Wältchrieg het au in dr Schwiiz no meh wirtschaftlechs Eländ und stercheri soziali Ungrächtikeite mit sech procht. Für d Soldate, wo zum Aktivdienscht ufbote gsi sind, und iri Familene het s no kei Usglichszalige für e fälend Loon gä. Us dr Bevölkerig si Protestakzione und Demonstrazione wäge dr schlächte Läbensmiddelversorgig entstande. As Folg vo dr militärische Dienstzit, dr wirtschaftlige Entwigglig und dr Armuet het 1918 e Sächstel vo dr Schwiizer Bevölkerig under em Existänzminimum gläbt. Es het e starki Verdüürig gee – d Briis hai sich während de Chriegsjohr verdobblet, ohni dass d Löhn aagstiige were. Und au die eidgenössischi Chriegsstüür (die hütigi Bundesstüür vo dr Schwiiz), wo iigfüehrt worden isch, zum die hoche Bundesusgoobe z finanziere, het d Not vo de Arme erschwert. Uf dr andere Site het s Profiteur gee, wo vil besser gstellt gsi si.
Dr Freihandel, wo im 19. und aafangs 20. Johrhundert in dr Schwiiz braktiziert worden isch, het dr Aabau vo Brotgetreid wägen em billigeren Importgetreid lo zrugg go. 1913 hai d Schwiizer Mühlene no 12 Prozänt Brotgetreid us dr Schwiiz verarbeitet, während dr Räst importiert worden isch. Vom August 1914 aa si alle drei Stabilitätsbedingige für s Schwiizer Wirtschaftsmodäll verschwunde. Dr Chrieg het zun ere allgemeine Rohstoffverknappig, eme Zämmebruch vo dr internationale Kooperation und zu Schwiirigkeite in dr Logistik (mangelndi Dransportmiddel, Driibstoffmangel, gsperrti Handelswäg) gfüehrt. Wil d Getreideimport usgfalle si, isch s Brot knapp worde.
1916 hai z Zimmerwald und Kiental internationali Sozialistekongräss stattgfunde mit em Ziil, dr Chrieg zum ene Ändi z bringe.
Wäge de Missständ het sich im Februar 1918 um d Sozialdemokrate und d Arbeiterschaft s Oltener Aktionskomitee bildet, wo dr Nazionalroot Robert Grimm gleitet het.
Dr Ufruef zum Streik
Dr Bundesroot het us Angscht vor ere Revolution am 6. Novämber 1918 es massivs Milidärufgebot erlaa. Als Reaktion het s Oltener Aktionskomitee am 7. Novämber zum ene Proteststreik ufgrüeft, wo am Samschdig em 9. Novämber in 19 Industriizentre ruehig verloffen isch. D Arbeiterunion z Züri het mit em Streik witergmacht, und druf isch s am 10. Novämber a einzelne Orte zu gwaltdätige Usenandersetzige zwüsche de Demonstrante und em Milidär cho. Jetzt het sich s Oltener Aktionskomitee müesse entscheide, öb s sich de Zürcher Arbeiter wurd aaschliesse oder sich lieber vo ihne wurd distanziere und so ihren Iifluss wurd verliere. S Komitee het sich für s erstere entschiide und für e Zischdig, em 12. Novämber, zum ene unbefristete, landeswiite Generalstreik ufgrüeft, und es het die folgende Fordrige gstellt:
Dr Verlauf vom Streik
Bald isch s aber klar worde, ass d Streikparole nit über die organisierte Arbeiter und Aagstellte uuse gwürkt hai, und s Komitee het gmerkt, ass d Aktion kei Erfolg wurd ha. Druf het s noch drei Däg befohle dr Streik abzbräche. Das isch e klari bolitischi Niiderlag gsi für e revolutionär Flügel innerhalb vo dr Sozialdemokratii.
D Folge
Im ene öffentlige Verfahre het mä d Verantwortig für e Landesstreik undersuecht und d Hauptakteur vom Oltener Aktionskomitee hai Gfängnisstroofe vo vier Wuche bis sächs Mönet übercho.
E Deil vo de Fordrige vo de Sozialdemokrate isch au noch ihrer Niiderlag ärnst gnoh worde. Dr Streik het siini Uswirkige im Oktober 1919 zeigt, wo bi de Nationalrootswahle vom Majorzsystem zum Proporzsystem gwächslet worden isch und d Sozialdemokrate ihri Mandat vo 20 uf 41 meh as verdobblet hai. Mit em neue Fabrikgsetz isch d 48-Stunde-Wuche choo und die meiste andere Fordrige si denn demokratisch umgsetzt worde.
Erinnerigskultur
Z Olte isch am 11. Novämber 2008, zum 90. Johresdag vom Landesstreik, s erste Dänkmol iigweiht worde, wo an dr Landesstreik erinneret.
Am 18. Novämber 2008 isch z Gränche e Gedänkdaafele zur Erinnerig an die drei verschossene Manne ufgmacht worde.
Matteo Renzi
De Matteo Renzi (* 11. Januar 1975 z Florenz) isch en italiänische Politiker.
Sit em 21. Februar 2014 isch er de Ministerpresidänt vo Italie (17. Legislaturperiode).
Woner gwählt worde isch, isch er 39 Johr alt gsi und isch dodemit de jüngsti Ministerpresidänt vo de italiänische Gschicht.
De Renzi isch z Rignano sull’Arno ufgwachse, hät Jura gstudiert und ghört zur Partito Democratico, churz PD. Vo 2009 bis 2014 isch er de Bürgermaister vo Florenz gsi.
Poseidon
Dr Poseidon isch ä Gott us dr griechische Mythologii. Er isch dr Gott vom Wasser im allgemeine und vom Meer im bsundrige gsi, muess aber vom Gott Pontos underschiide wärde, wo s Meer personifiziert het. Si Frau isch d Amphitrite gsi, ä Dochder vom Meergott Nereus. D Römer hai em Poseidon in siiner Rolle as Meergott Neptunus gsait.
Dr Poseidon isch ä Sohn vom Titan Kronos, em Herrscher vo dr Wält, und däm siiner Schwöschder Rhea gsi. Siini Brüeder si dr Zeus und dr Hades. Nochdäm dr Zeus dr Kronos enthront het, hai die drei Brüeder d Wält under sich ufdeilt. Dr Poseidon isch Herrscher über s Wasser worde. Si Waffe isch dr Dreischbitz, villicht urschbrünglig ä Harpune für zum fische.
Im Poseidon isch s Ross heilig gsi. Vili Glehrti dängge, ass er vo de erschte Hellene noch Griecheland brocht worden isch und die au d Ross dört iigfüehrt hai. Mit em gflüglete Monschder Medusa, einer vo de Gorgone het er dr Pegasos, s Ross mit Flügel, zügt. Er isch au dr Vater vom Pelias und Neleus gsi und isch dur da dr Schdammvater vo de königliche Familie vo Thessalie und Messenie betrachtet worde. Die meischde vo siine Nochkomme si aber Riise gsi, wie dr Orion, dr Antaios und dr Zyklop Polyphem, wo wild gsi si wie ihre Vater. Dr Poseidon isch au nochdrägend gsi. So het er es Meerunghür gege Troja gschickt und d Grieche in ihrem Kampf gege die Schdadt underschdützt, wil dr trojanisch König Laomedon, ihm und em Apollo nit zahlt het für d Schdadtmuure, wo s em baut hai.
As Meergott isch dr Poseidon vor allem in Schdedt an dr Küschte verehrt worde, aber au Inland het er Tämpel gha, wil er au dr Gott vo de Ärdbebe gsi und mit Quelle verbunde worden isch. Er isch bsundrigs uf Attika verehrt worde, z Kolonnus as Hippios, wo „Dä vo de Ross“ bedütet. D Athener aber hai d Athene ihm as Schdadtgottheit vorzoge. Siis wichdigschde Feschd si d Isthmia gsi, wo athletischi Wettbewerb duuregfüehrt worde si ihm zu Ehre. Es isch alli zwei Johr in dr Nöchi vom Isthmus vo Korinth gfiirt worde.
Regionalverbände in Baden-Württemberg
Dr Regionalverband im Bùndesland Baade-Wiirdebäärg isch e Kerperschaft vùm effentlige Rächt. Ùfgaab vùm Regionalverband isch d Ùmsezig vù dr Regionalblaanig noch em Landesblaanigsgsez. Z Baade-Wiirdebäärg sin zem 1. Jäner 1973 zwelf sonigi Regionalverbänd yygriichded woore dùr s "Zweit Gsetz zur Verwaltigsreform (Regionalverbandsgsetz) vum 26. Juli 1971 (GBl. S. 336)". D Regionalverbänd hän as "Organ" e Verbandsversamlig bzw. e Regionalversammlig  ùn e Verbandsvorsizende bzw. eRegionaldiräkter, wù vù dr Verbandsversamlig gweeld wird.
Bsùnderhaide
Dr Regionalverband Donau-Iller good iber d Landesgränze vù Baade-Wiirdebäärg uuse, d. h. är isch au fir Gebied z Bayern zueschdändig. Am 1. Jäner 2006 isch dr Regionalverband Ryy-Neckar-Oodewald ùfgleesd woore ùn syyni Ùfgaabe sin ùf dr Regionalverband Ryy-Neckar iberdraid woore, wù dùr e Schdaadsverdraag nèi grinded wooren isch ùn au iber d Ländergränze uuse good.
Dr 1973 grinded Regionalverband Mittlerer Neckar (ab 1992 Regionalverband Stuttgart) isch 1994 in dr Verband Region Schduegerd iberfierd woore. Doodermid hed dr Regionalverband mee Zueschdändigkaide griegd ùn as ainzige baade-wiirdebäärgische Verband e Regionalversamlig, wù diräkt vùm Volg gweeld wird. Die Regionalversamlig weeld dr Verbandsvorsitzende ùn dr haubdamdlig Regionaldiräkter
Verbandsversamlig
D Verbandsversamlig isch s Haubdorgan vùn eme Regionalverband bzw. ere Region z Baade-Wiirdebäärg. D Midgliider vù dr Verbandsversamlig wääre vù dr ainzelne Chraisdääg bzw. vù dr Gmaireed ùn Ooberbùùrgermaischder vù dr Schdadchrais gweeld. D Verbandsversamlig weeld us dr Verdräder, wù din size, ne Verbandsvorsitzende.
Verbandsvorsizende
Dr Verbandsvorsizende isch dr èèreamdlig deedig Verdräder vùn eme Regionalverband bzw. ere Region z Baade-Wiirdebäärg.
Dr Verbandsvorsizende isch Vorsizende vù dr Verbandsversamlig, är verdrid dr Regionalverband, laided d Verbandsverwaldig ùn erledigd d Gschäfd vù dr laufende Verwaldig. Är beraided d Sizige vù dr Verbandsversamlig ùn vù dr Uusschis vùn ere voor ùn sezd d Bschlis vùn ene ùm. Bi syyne Ùfgaabe hilfd em e Verbandsdiräkter.
Verbandsdiräkter
Fir d Erledigung vù dr Verwaldigsdeedigkaide gid s am Siz vùm Regionalverband e Gschäfdsschdel vùm Verband mid eme Verbandsdiräkter, wù au vù dr Verbandsversamlig gweeld wird ùn e Beamde ùf Zyd isch. Dr Verbandsdiräkter isch dr schdändig Verdräder vùm Verbandsvorsitzende ùn isch dr haubdamdlig Verwaldigsbeamde vù eme Regionalverband. Är wird vù dr Verbandsversamlig ùf achd Joor gweeld ùn cha au Verbandsdiräkter vù zwee Regionalverbänd syy.
Gschäfdsschdele
D  Gschäfdsschdel vùm Verband oder Verbandsverwaldig isch d "Verwaldigsbeherde" vùn eme Regionalverband bzw. ere Region. Do erledigd dr Verbandsdiräkter mid syyne Beamde ùn Aagschdelde di laufende Aagläägehaide vùm Regionalverband bzw. vù dr Region. D Siz vù dr ainzelne Regionalverbänd sin im "Zweite Gsetz zur Verwaltigsreform (Regionalverbandsgsetz) vùm 26. Juli 1971 (GBl. S. 336)" feschdglaid. Insgsamd gid s z Baade-Wiirdebäärg zwelf sonigi "Dienschdschdele".
Iiberblig iber d Regionalverbänd
Di ainzelne Regionalverbänd bzw. Regionen im Iiberblig:
Oberstocken
Geografi
Oberstocke ligt im Stocketau. D Gmeindsflächi het us 41,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 39,8 % Waud, 3,4 % Sidligsflächi u 15,6 % süschtigi Flächi bstange. D Nachbergmeinde si Höfen, Niderstocke, Eerlebach, Däärstette u Pouere gsii.
Gschicht
Oberstocke isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1351 aus Stogken. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidersimmetau ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,9 % gläge.
Religion
92 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,8 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 9,5 %, CVP 2,4 %, EVP 2,1 %, FDP 5,1 %. GLP 7,4 %, GP 4,3 %, SP 6,9 %, SVP 51,7 %, Suschtigi 10,6 %.
Gmeindspresidänt vo Oberstocke isch dr Markus Leuenberger gsii (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,4 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 263 Ywohner 99,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,4 % Französisch.
Dr bärntütsch Dialäkt vo Oberstocke ghört zum Hochalemannisch.
Ars-Laquenexy
Ars-Laquenexy (Patois A Lai Quenehi, ditsch 1915-18 un 1940-44 Ars bei Kenchen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Ars-Laquenexy lijt sìdweschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 207 un 256 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Ars-Laquenexy ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1128 àls Ars (1277: Airs de Leis Collambairs, 1307: Arcus Juxta Collumbiers, 1357: Ars de Lais Bourny, 1444: Ars les Quenexy, 1487: Airs Lai Quenexey, 1518: Airs la Quenexey).
Ànne 1552 ìsch s Dorf züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Ars-Laquenexy ìsch. Ars-Laquenexy ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Ars-Laquenexy ghert zem Lorrain.
Lissabon (Begriffsklärung)
S Wort Lissabon stoht für:
Bortugal: Angola: Dr Name Lissabon chunnt vor im
Isabell Otto
D Isabell Otto (* 1. Novämber 1976 z Fryburg) isch e dytschi Mediewisseschaftleri.
Lääbe un Wirke
D Otto het anne 1996 s Abitur am Markgrefler Gimnasium z Mille gmacht. Vu 1997 bis 2002 het si an dr Universitet Fryburg, Köln un Paris III Theater-, Film- un Färnsehwisseschaft, Germanischtik un Filosofy studiert un 2002 mit ere Magischterarbet iber „Entgrenzte Spiele. Eine Analyse ausgewählter Filme“ abgschlosse. Vu 2002 bis 2008 isch si wisseschaftligi Mitarbaiteri am kulturwisseschaftlige Forschigskolleg „Medien und kulturelle Kommunikation“ z Köln gsii. Vu 2004 bis 2009 isch si wisseschaftligi Mitarbaiteri am Inschtitut fir Theater-, Film- un Färnsehwisseschaft an dr Universitet z Köln gsii. No dr Promotion 2008 z Köln iber „Aggressive Medien. Zur Geschichte des Wissens über Mediengewalt“ (summa cum laude) isch si vu 2008 bis 2010 wisseschaftligi Mitarbaiteri in dr Koordinationsstell vu dr Graduierteschuel „Locating Media/Situierte Medien“ un am Fachberaich 3 – Sproch-, Literatur- un Mediewisseschaft vu dr Universitet Siegen gsii. Vu 2010 bis 2015 isch si Juniorbrofässeri fir Mediewisseschaft an dr Universitet Konschtanz gsii. Vu 2013 bis 2014 het si d W2-Brofässur fir Medietächnik un Mediefilosofy an dr Ruhr-Universitet Bochum verdrätte. Vu 2014 bis 2015 isch si Fellow am Kulturwisseschaftlige Kolleg vum Exzellänzcluster „Kulturelle Grundlagen von Integration“ gsii. Syter anne 2015 lehrt d Isabell Otto z Konschtanz as Brofässeri fir Mediewisseschaft mit em Schwärpunkt Mediali Dailhab in digitale Kulture (2015 bis 2017 as Forschergruppe-Brofässur (W2), gferderet dir d DFG, syter 2017 as W3-Brofässur).
Wahn
Under em Begriff Waan verstoot mä in dr Psüchiatrii en inhaltligi Dänkstöörig. Dr Waan isch en inhaltlig falschi Überzüügig, wo d Lääbensfüerig behinderet und wo dr Paziänt nid ufgit, au wenn si mit dr Realidäät, wo mä objektiv cha nochbrüefe, nit im Äiklang isch. Er isch also e Stöörig vom Urdäile.
Dr Waan gältet as Zäiche von ere psüchische Stöörig, und cha under anderem bi schizofrene Psüchoose, bi affektive Stöörige (schweri epressioon oder Manii mit psüchotische Sümptoom), bi Demänze und andere psüchische Chrankhäite mit oder ooni diagnostizierbare organische Ursache ufdräte.
Innerhalb vo de Demänze isch d Prevalänz bi de Demänzarte verschiide usbrägt: Morbus Alzheimer 59 %; Vaskuläri Demänz 72 %; Lewy-Body-Demänz 57 % und frontotemporaali Demänz 62 %. As singuläärs Sümptoom existiert dr Waan au as sogenannte „isolierte Waan“, zum Bischbil in Form vom ene Iifersuchtswaan bi Alkoholabhängigkäit.
Dr Waan isch also zerst emol e Sümptoom für e Chranket, und cha vo verschidnige Chrankäite choo und alli mööglige Ursache haa. Mä gränzt dr Waan ab vom Zwangsgedanke, won em seer äänlig schiint und au im Inhalt nooch fast idäntisch isch, aber bim Zwangsgedanke wüsse die Betroffene, ass iiri Zwangsvorstellige nit dr Realidäät entspräche.
Definizioon
Noch em Karl Jaspers cha mä dr Waan an drei Kriterie erkenne : Es schint allerdings au Fäll z'geh, wo dr Paziänt nöd immer alli drü Merkmal het.
Edgar Rabsch
Dr Edgar Rabsch (* 5. Auguscht 1928 z Tiefenfurt, † 17. Juli 1990 z Ulm) ischt a deitscher Kirchamusiker (Kombonischt, Kantor, Organischt) gwäa. Om et mit-em gleichnamiga Musikpädagoga vrwechslet zo werra, hôt’r seine Werk meischdens mit Edgar Rabsch-Tiefenfurt kennzoichnet.
Aus seim Leaba
Dr Edgar Rabsch kommt em Johr 1928 em schlesischa Ort Tiefenfurt en dr Nähe vo Bunzlau uff d Welt, wo-nr au aufwechst. Nôch dr Omsiidlong en de jong Bundesrepublik Deitschland studiirt’r an dr Kirchamusikschuel Esslenga evangelischa Kirchamusik. Seine wichdigschde Lehrer send deet dr Hans-Arnold Metzger ond dr Karl Gerok. Hendrher schliaßet sich noh Studia beim Siegfried Reda (1916–1968) ond bei dr franzeesischa Musikpädagogin Marie-Claire Alain (1926–2013) ôô.
Sei erschda hauptamtlicha Stell als Kantor ond Organischt kriagt dr Rabsch 1951 an dr Stiftskirch z Backnang. Des Amt fillt’r 21 Jôhr lang aus. Neabaher grendet’r em Jôhr 1963 d Sing- und Musizierwoche für junge Leute en dr ehemaliga Benedikdiner-Abtei Kloschder Lorch. 1972 schliaßlich wuud dr Rabsch dr Erscht Organischt ond Kantor am Ulmer Minschder. Zo seine Uffgaba gheeret sowohl d Leidonga vom Ulmer Motedda-Chor, vom Ulmer Oratoriachor wia au vom Jugendchor vo dr Minschderkandorei. 1979 kriagt’r an Lehrufftrag an dr Staatlicha Hochschuel fir Musik en Trossenga. Sei Amt als Kirchamusiker fillt dr Rabsch z Ulm bis zo seim Dood em Jôhr 1990 aus. En sellem Jôhr schliaßt’r am 17. Juli seine Auga fir emmer. Knabb 62 Jôhr send deam Môô zom Leaba vrgennt gwäa.
A Auswahl vo seine Werk
Em Lauf vo seim Leaba hôt dr Edgar Rabsch an Haufa Werk fir Orgl, Chorsätz ond Kandada gschaffa. Als Beispiil seiet hervorghoba:
Eva Herzog
D Eva Herzog (* 25. Dezember 1961 z Basel) isch e Schwizer Historikere, Kulturmänidschere und Politikere (SP).
Lääbe
D Herzog het vo 1981 aa Gschicht, Wirtschaftswüsseschaft und Spanisch an de Uniwersidääte Basel und Santiago de Compostela studiert und het 1988 bim Hans Rudolf Guggisberg s Lizenziaat gmacht. 1989 isch si Mitgliid vo dr Gschäftsläitig vom Veräin Dritti Wält-Lääden vo dr Region Basel worde. Vo 1990 bis 1994 het si as wüsseschaftligi Mitarbäitere bi dr Forschigsstell Baselbieter Gschicht gschafft. 1994/1995 isch si Koordinatorin vom Veräin Frauestadtrundgang Basel gsi. 1995 het si mit ere Arbet über d Gschicht vom Frauedurne im Kanton Basel-Landschaft bromowiert. Vo 1995 bis 1999 isch d Herzog Mitgliid vom Läitigstiim und dr Gschäftsläitig vo dr Kultuurwärkstatt Kasärne z Basel gsi. 2000 het si as freiberufligi Kultuurveraastaltere gschafft, denn isch si vo 2001 bis 2004 wüsseschaftligi Mitarbäitere im Vizerektorat Forschig vo dr Uniwersisäät Basel gsi.
Vo 1999 bis 2003 isch d Herzog im Verfassigsroot vom Kanton Basel-Stadt gsässe. Vo 2001 bis 2005 isch si Mitgliid vom Groosse Root und isch in dr Bildigs- und Kultuurkommissioon gsi. 2004/2005 isch si Bresidäntin vo dr SP-Frakzioon im Groosse Root gsi. Denn isch si in Regierigsroot gweelt worde als Noochfolgere vom Ueli Vischer, wo si Vorstehere vom Finanzdepartemänt gsi isch. Im Oktober 2019 isch si in dr Ständeroot gwaählt worde. Im 2022 het sy für dr Bundesroot kandidiert, aber es isch denn d'Élisabeth Baume-Schneider zur Bundesröötin gwählt worde.
D Eva Herzog läbt in ere Bezieig und het zwäi Chinder.
Riec-sur-Bélon
Riec-sur-Belon (bretonisch Rieg) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Riec-sur-Belon lyt an dr Mindig vu dr Fliss Aven un Belon in dr Atlantik, 35 km vu Quimper un 85 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 94 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Le Trévoux im Nordoschte, Baye im Oschte, Moëlan-sur-Mer im Sidoschte, Névez im Sidweschte, Pont-Aven im Weschten un Bannalec im Nordweschte.
Gschicht
Riec-sur-Belon isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as Rioc (1220 Rioch, um 1330 Riec, 1368 Rieuc).
Verwaltig
vu Riec-sur-Belon isch. Riec-sur-Belon ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Riec-sur-Belon ghert zem Bretonisch.
Günter Dietz
Dr Günter Dietz (* 13. Apriu 1930 z Karlsrueh; † 13. Mai 2017) isch e dytsche Altphilolog, Dichter un Übersetzer gsi, wo us em Noigriechische überdreit het.
Lääbe
Dr Günter Dietz het vo 1949 bis 1954 an dr Universität Freiburg Klassische Philologii, Germanistik un Philosophie gschtudiert. Er het drufabe met ere Dissertation zu de Briefe an Caesar, wo em Sallust zuegschriibe wärde, bim Karl Büchner promoviert. Vo 1958 bis 1964 het är denn an dr Dytsche Schuel Athen unterrichtet. Dert het är de griichisch Dichter un Nobelpriisträger Odysseas Elytis kännegleert un het däm sys Hauptwärch To Axion Esti (Το Άξιον Εστί) ins Dytsche ybersetzt. Vo 1972 bis 1993 isch er Schuelleiter am Heidelbärger Kurfürst-Friedrich-Gymnasium gsi.
Dr Dietz het näbe Übersetzige vu noigriechische Dichter syt 1953 au äigeni Lyrik vereffentlicht. Syni erschte Gedicht sind i dr Anthologii mit religiöser Dichtig S dunkle Du erschiine. Doderzue sin zahlryychi Vordrääg un Ufsätze zur Klassische Philologe cho.
Ehrunge
Im Dezämber 2005 isch dr Dietz het em Dütsch-Griichische Übersetzerpriis uszäichnet worde, gstiftet vom Goethe-Institut Athen un em Nationale Buechzäntrum in Zämearbeit mit em Literaturhuus Münche.
10000 (Zahl)
D Zàhl 10000 (zehtàuisig) ìsch a nàtiirliga Zàhl.
Ìn dr dezimàla Schrìft ìsch 10000 d Zàhl zwìscha 9999 (niin-tàuisig-niin-hundert-niina-niinzig) un 10001 (zeh-tàuisig-eins).
Mathematik
Àls Produkt vu Primzàhla: 24 x 54
Ìn reemischa Zàhla: MMMMMMMMMM oder CCIƆƆ oder ↂ (ↂ ìsch a zammadruckta Schrìft vu CCIƆƆ, wo ma ìn da XV. un XVI. Johrhunderta benutzt hàt)
Ìn Dualsystem: 10011100010000
Ìn Hexadezimal: 2710
Ìn dr wìssaschàftlischa Notàtion: 1 E4
Freiburger Bächlein
D' Friburger Bächli (üblicherwiis in hochdütsche Texte mit em schwäbische Diminutiv Bächle gschribe) sin e bsunders Wohrzeiche vu dr Aldstadt vu Friburg im Brisgau. Si werre mit em Wasser vu dr Dreisam gfüllt un sin in e Hüffe Strosse un Gässli vu dr Aldstadt z'finde.
Gschicht
D'Bächli hän früeher au fer d'Wasserversorgig un d'Brandbekämpfig dient un sin urkundlich scho im 13. Johrhundert erwähnt. Hitt sin si vor allem bi Tourischte un Kinder beliebt. Im 19. Johrhundert het mer d'Bächli as umodern empfunde un si gröschtedeils mit Iiseplatte abdeckt. Wil sich d'Bächli ursprünglich in dr Middi vu dr Stross (un demit vu dr Fahrbahn) befunde hän, sin si vu vilene Lit (u. a. em ADAC) as e Verkehrsrisiko betrachtet un drum an dr Strosserand verlegt worre. Anno 1973 isch d'Innestadt aber zue ere Fuessgängerzone erklärt worre. Wil d'Innestadt vu Friburg dorum hit überwigend autofrei isch, stelle dorum d'Bächli kei bedütends Verkehrshindernis meh dar. Deilwiis verlaufe si sogar direkt näbe dr Schine vu dr Strossebahn, womit si dr Gleiskörper vu dr übrige Stross abtränne - was mit e Grund fer ihr Neualag in dr Kaiser-Joseph-Stross gsi isch. Des het au fiskalischi Gründ gha: Durch d'Bächli ka d'Stadt jetz sage, dass d'Strossebahn uf eme eigene, baulich vu dr Stross trennte Gleiskörper verlauft, was fer d'Bezueschussig vu Trasse durs Land e wichtigi Rolle spilt.
Elsbeth Sigmund
Aus ihrem Leaba
Wia d Schweizer Filmfirma Praesens Film ôôfangs dr 1950er Jôhr a Hauptdarstellere fir ihrn Film Heidi gsuacht hôt, isch d Elsbeth Sigmund us-ra graußa Grubbe vo Mädla ausgwehlt wôrra. Dui erschda deitschschbrôchiga Vorfilmong vo dr Johanna Spyri ihrem weltberihmda Kenderbuech hôt beim Publikum – ond des weit ibr d Schweiz naus – dermaßa guet eigschlaga, dass mr des Mädle noh fir weidre zwoi Film mit dera Roll beauftragt hôt. Dô drnôch hôt d Elsbeth Sigmund ihr Filmlaufbôh beendet.
Freiburger Bächlein
Ufbau
S'Wasser fliest ohni jedi Pumpi dur s'ganz System. Um s'nötig Gfäll herzstelle, müen scho bal nooch dr Stadtgründig bemerkenswert grossflächigi Glände-Ufschüttige stattgfunde ha. Spure devu werre glägetlich bi Bauarbete in Kellre ufdeckt, vorwiged wohl im Stadtgebit um d'Oberlinde, nöierdings besunders dütlich zum Vorschi kumme bi dr Arbete zum Umbau vum Augustiner-Museum.
Elsbeth Sigmund
Aus ihrem Leaba
Em Erwachsena-Alder hôt d Elsbeth Sigmund da Lehrer-Beruef ergriffa. Nôch 39 Beruefsjôhr ischt-se schliaßlich en da Ruhestand treda. Heit leabt-se mit ihrem Môô en ihrem Hoimetort.
Freiburger Bächlein
Ufbau
Dank em künschtlich hergstellte Höcheunderschid zwische nem Oste un em Weste vu dr Friburger Aldstadt fliesse d'Bächli mit natürlichem Gfälle vu 1-2° vu dr Ispisig am Schwobedor abwärts in nord-nordweschtlicher Richtig. In dr Oberlinde befindet sich e Hauptverdeiler, wo au Wasser fer d'Bewässerig vu dr alde Linde abzwigt werre ka, wo dert anno 1729 pflanzt worre isch.
Fer d'Wasserverdeilig un Suferhaldig in dr Wasserlaife sorge d'"Bächlibutzer" (e weltwitt vermuetlich einzigartigi Beruefsart). Si verwende fer d'Wasserregulierig 142 Blechschieber. Fer die Reinigung git's u. a. sog. Grundabflüss, wo Abschnitte vum Bächlisystem mit dr Abwasser-Kanalisation verbinde un Dreckwasser dertna abfliesse len.
An menke Stelle findet die menschlich Arbet natürlichi Helfer in Gstalt vu kleine Flusskräbse, wo Algebewux abfresse un Schlamm ewegschaffe.
Weblink
''Dr Artikel berueht uf ere Ybersetzig vum Bitrag Freiburger Bächle us dr dytsche Wikipedia vum 01. Juli 2006.''
Berbice Dutch Creole
Berbice Dutch Creole isch a hollendisch (seelendisch) basiirte Kreool-Schprôôch, wooma zirka bis vôôr hundrt Jôôr imma Tôal vo Guyana ggredd hêat. Es giit nuunô gaanz wenig Lüüt, wo nôhh apaar Wörtr kônn. Es giit zwôa Dialêkt, am Berbice River und am Wiruni Creek. T Lüüt vum Wiruni sen ehr Indianr (vôr allam Arawak), t Schprêachr am Berbice sen me Negr und Mulaata.
Ggşicht
Ana sêachzehahundrtsibanazwanzge hêat an Seelendr, dr Abraham van Peere am Bach Berbice a Sidlig ggschteftat. Dia Sidlig isch undr am Nama ‚Berbice’ a Kollonii vo da Siba Vrôanigta Nidrlendr wôrra. Ma hêat Zuggr und Bôwwullpflanzgata iigrichtat. Düat hônn Sklaava ggschaffat. Dia Sklaava sin zumma grôôssa Tôal us am afrikanische Künnigriich Kalabari kôô. Dêana siine nôü Schprôôch isch s Berbice Dutch Creole ggsi. Schpötr hêand o Indiaanr vomm Bach Wiruni des Kreoolisch übrnôô.
Eppishausen
Ebbeshausa (amtlich Eppishausen) isch a Gmoed em Landkroes Onderallgai en Bayern.
Geografi
Ebbeshausa leit en dr Region Donau-Iller, rond 40 Kilometer eschtlich vo Memmenga. Vo dr Gmarkong send 54,3 % Landwirtschaftsfleche, 36,6 % Wald, 7,5 % Sidlongsfleche ond 1,5 % sonschtige Fleche.
Berbice Dutch Creole
Ggşicht
Ana sibzehahundrtseggsanünzg hônn t Englendr Berbice vrôbbrat. T Missjoneerig im nünzenta Jôôrhundrt hêat am Berbice Dutch Creole rôôs ggschaddat, wells asa mindrwêrtig ahheggschtellt und vrbôtta wôrra isch. Bis nünzeavufzg êapa hêat Dutch ufköört gredat wêara.
Dr letscht Mentsch, wo Berbice Dutch Creole als Kind guat gglêarnat hêat, ischt t Bertha Bell. Ana zwôataosadviire isch se hundrtdrüü Jôôr alt ggsii.
Eppishausen
Gschicht
Ebbeshausa isch zom erschte Mol gnennt worda em 12. Jaurhondert.
Berbice Dutch Creole
Erfôrschig
T Silvia Kouwenberg hêat i da Jôôr nünzehahundrtsegsadachdsg, nünzehanachtadachdsg und nünzehanündsg dia Schprôôch vôr Ôrt glêarnt und ufggschribba und druf ahhe ts Buach "A Grammar of Berbice Dutch Creole" vrfasst.
Berbice Dutch ssöpma ned vrwêakssla mit Skepi Dutch, wo man o z Guyana gredd hêat.
Eppishausen
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,5 % gleage.
Berbice Dutch Creole
T Nemma vo Berbice Dutch Creole
T Lüüt z Berbice hôn si vürr êana siine Schprôôch kôan Nama uustenkt, wel ses as hollendischa Tialêkt aagluagat hôn. Wêaganêam sent nemma vürr Berbice Dutch Creole alzemm us am Guiana-Kreol-Englisch vrtlihha. Dr Namma ‚kriol’ und des ganz uurschprüngle pôrtogeesische Wôrt ‚kiljoro’ hôasst „Kreoolschprôôch“. Mankmôôl seepma ‚di lanʃi’ „t Schprôôch“, ôdr se sêgan ‚dat∫’ wia Hollendisch.
Eppishausen
Religion
97,4 % vo dr Eiwohner send em Jaur 1987 remisch-katholisch gwea, 1,8 % evangelisch.
Berbice Dutch Creole
Wêaltnetzsiita
- Luag oo: Kreolsproche
Eppishausen
Verwaltong
Ebbeshausa haut mit em Markt Kirchhoem a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Ebbeshausa isch dr Josef Kerler.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Ebbeshausa ghert zom Oschtschwäbisch.
Communauté de communes de Haute Cornouaille
D Communauté de communes de Haute Cornouaille (bretonisch Kumuniezh kumunioù Kerne-Uhel) isch e franzesische Kommunalverband im Département Finistère in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch am 17. Dezämber 1993 grindet wore un bstoht us elf Gmaine. Dr Verwaltigssitz isch z Châteauneuf-du-Faou.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Roscanvel
Roscanvel (bretonisch Roskanvel) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Roscanvel lyt an dr Bucht vu Brest (Rade de Brest) am Atlantik, 48 km vu Quimper un 9 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 78 m iber Normalnull.
Gschicht
Roscanvel isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as Ros Catmagli (1172 Roscanvel, 1173 Ros Coat Meal, 1186 Ros Kadmael, 1218 Roscanvel, 1330 Roscavel, Roscravel, 1395 Rosquanoael).
Verwaltig
vu Roscanvel isch. Roscanvel ghert zum Kommunalverband.
220-kV-Leitung Mettlen-Innertkirchen
Vu Innertchirchä im Bärner Oberland nach Mettlä bi Eibu im Kantuu Luzärn füehrt ä 220-Kilovolt-Hochspannigsläitig. Si ischt äs Gmäinschaftswärch vu dä Bärnische Chraftwärch und em Elektrizitätswärch vu dr Stadt Züri. Äinersiits hat si dr Zwäck, dä Strom, wu s EW Züri vu de Chraftwärch Oberhasli beziehd, zbefördärä. Anderersiits diänt si dr Stromversorgig im Uuftrag vu ä Bärnische Chraftwärch. Drum hät si sit äiniger Ziit ä Zwüschestaziuu bi Giswil. Ä zuäsätzlichi Liniä zwiigt sit em 1990 bi Hellbüehl nach Littau ab und isch bsunders bedüütend, will si der höchscht Schlüüderbetonmascht, ä Portalmascht enthaltet. Duezmaal händ sich Grundeigetümer gäg dr Buu gweert und sind bis vor Bundesgricht ggange, händ aber au deet kei Erfolg gchaa. Vu Littau bis Mettlä ischt d Streggi i dä spaate Achzgerjaar für 380 Kilovolt uusgläit wordä und gseht zum Täil gliich uus wiä d Läitig vu Sils uf Fällande. Au dr übrig Abschnitt söll vergrössärät wärde, will er schu über sächzg Jaar alt ischt und di technische Aaforderige nümm erfüllt. Ä-n-Uusbuu ischt schu lang vorgseeh. Di gsamti Läitigsstreggi füehrt einzig bi Giswil und im Kantuu Luzärn dur Flachland. Susch füehrt si dur Alpä und passiert Hasliberg und au mängen ander Frümdevercheersort. Ab em Unterwärch Mettlä wird dr Strom über Obfälde und Birmäschdorf uf Züri transportiert.
Titan (Mythologie)
D Titane in dr griechische Mythologi si die „Ältere Götter“ gsi, das heisst die, wo vor de olympische Götter d Wält beherrscht hai.
D Titane
Dr Uranos und d Gaia - Himmel und Ärde - hai zwölf Chinder gha. Under ihne isch dr Kronos as Herrscher über s Universum dr wichdigscht gsi, si Frau isch d Rhea gsi.
Dr Okeanos isch dr Schdrom gsi, wo um d Ärde umegflossen isch; si Frau isch d Tethys gsi.
D Mnemosyne isch d Göttin vo dr Erinnerig und d Mueter vo de nüün Muse gsi, d Themis, die zweiti Frau vom Zeus, het di göttlige Grechtikeit symbolisiert.
Dr Hyperion isch zäme mit sinere Schwöschder Themis dr Vater vom Helios, em Sunnegott, dr Eos, dr Morgeröti, und dr Selene, dr Mondgöttin gsi.
Dr Iapetos isch dr Vater gsi vom Prometheus, wo d Mensche erschaffe und ihne s Füür ge het.
Dr Kreios het mit siiner Frau Eurybia dr Astraios, d Pallas und dr Perses uf d Wält brocht. Si si d Groosseltere vo dr Göttin Hekate.
Dr Koios und d Phoibe hai zsämme d Leto, d Muetter vom Apollon und vo de Artemis, und d Asteria uf d Wält brocht.
Machtkämpf
Dr Uranos het siini Chinder im Tartaros iigschberrt. D Gaia het se aber gegen ihre Ma ufghetzt und si hai en abgsetzt. Ihre Jüngscht, dr Kronos, isch druf dr Herrscher worde. Mit dr Rhea het er d Hestia, d Demeter, d Hera, dr Hades, and dr Poseidon uf d Wält brocht, si aber alli verschluggt, wil siini Eltere ihn gwarnt hai, ass er vo eim vo siine Chinder einisch gschdürzt wurd. Wo dr Zeus uf d Wält cho isch, het en d Rhea uf Kreta verschdeckt und de Kronos iinegleit und ihm ä Schdei schdatt em Baby zum verschlucke ge. Wo dr Zeus erwachse worden isch, het er dr Kronos zwunge, siini Gschwüschderte uuszschbeue. Denn hai si dr Kronos und die andere Titane, usser em Prometheus und em Okeanos, bekämpft und gschdürzt und si im Tartaros iigschberrt.
Holz
Holz (vo ) bezäichnet im allgemäine Sproochgebruuch s feschte bzw. herte Gwääb vo de Sprossaggse (Stamm, Escht und Zwiig) vo Böim und Strüücher. Botanisch tuet me s Holz as s sekundäre Xylem vo de Soomepflanze, wo vom Kambium erzügt wird, definiere. Noch dere Definizioon sin die holzige Gwääb vo de Palme und andere hööchere Pflanze allerdings käi Holz im ängere Sinn. Aber au doo isch s charakteristisch, ass Lignin in dr Zällwand iiglaageret wird. In ere Definizioon, wo witer goot, wird Holz dorum au as lignifizierts (verholzts) pflanzligs Gwääb begriffe.
Kulturhistorisch gsee ghööre Ghölz woorschinlig zu de eltischte vo de Möntsche gnutzte Pflanze. Holz isch e vilsitige Roostoff, wo noochewaggst und au hüte no äins vo de wichdigschte Pflanzebrodukt für d Witerverarbäitig isch und au as e regenerative Energiidrääger wider zu Eere chunnt.
Sit langem sin in dr menschlige Zivilisazioon Gegeständ und Bauwärk us Holz allgemein pruucht worde (z. B. Wärchzüüg für im Huus, im Garte, uf em Fäld und i de Wärchstett, Gschiir, Faarzüüg, Pfiilbööge und Schild, Holzchoole, Gruebeholz, Iisebaaanschwelle, Holzboot, Holzhüüser, Pfaalbaute, Techer für Steihüüser, Heeg und Gatter, Brugge und alti Maschine wie öpe i de Saagine), aber au Kunschtwärch gits, wo us Holz gmacht sin.
S Abholze vo Wälder an de Küste vom Middelmeer im Alterdum isch äine vo de erste groosse Iigriff vom Mensch in en Ökosüsteem gsi. Roodige sin dr erst Schritt gsi, zum Öiropa, wo im Alterdum no zum e groosse Däil bewaldet gsi isch, urbar z mache.
Offenburg
Offäburg (amtlich: Offenburg) isch ä Grosse Kreisschtadt in Bade-Wirtteberg. S isch d Kreisschtadt un d grescht Schtadt vum Ortenaukreis.
Geografii
Offäburg isch ugfähr in d Mitti zwische Karlsrueh un Fryburg, nur winige Kilometer eschtli vu Strossburg. D Schtadt isch s "Tor zuem Schwarzwald" on de Myndung vum Kinzigtal in de Rhingrabe.
Nebe d Kernschtadt ghere au no d Ortschafte Bohlsbach, Biel, Elgersschwier, Fessebach, Griese, Rammerschwier, Walterschwier, Wier, Windschläg, Zell-Weierbach un Zunswier zue Offäburg. Die sin in de 1970er-Johr ygmeindet worre.
Dr Bann bstoht us 38,9 % Landwirtschaftsflechi, 28,8 % Wald, 28,3 % Sidlungsflechi un 4 % sunschtiger Flechi.
Gschicht
D erst urkundlichi Erwähnung vun Offäburg stommt usm Johr 1148. Schu 1240 isch Offäburg Freyi Richsschtadt worre. 1689 isch d Schtadt im Pfälzische Erbfolgekrieg fast vollständig im Boode gliich gmacht worre. Im Johr 1803 het Offäburg sin Status als Freyi Reichsschtadt verlore un isch on Bade gfalle.
Gmeirot
Ergebnis vun dr Kommunalwahl vum 26. Mai 2019:
Jonen
Joone (amtlech Jonen) isch e Gmeind im Bezirk Brämgarte im Schwiizer Kanton Aargau. S Dorf ligt im Rüüsstal a dr Gränze zum Kanton Züri.
Geografii
S Dorfzäntrum ligt am Rand vo dr flache, fruchtbare Äbeni vo dr Rüüs, öppe en halbe Kilometer östlech vom Fluss. Dr öschtlich Teil vom Joonebach verlauft dur e schmals, bis zu 30 Meter tüüfs Tobel zwüsche em Birrliwald im Norde un em Goomwald im Süde. I unmiddelbarer Nächi zu Obschlage lige uf Terrasse an Hügel vom Holzbirrlibärg d Wyyler Litzi un Mörgeln.
D Nachbergmeinde sind Oberlunkhofe im Norde, Arni im Nordoschte, Affoltere am Albis im Südoschte, Ottebach im Süde, Arischtau im Weschte un Rotteschwyyl im Nordweschte.
Baar ZG
Baar isch e politischi Gmeind im Kanton Zug.
Geografy
Baar liit nördlich vo de Stadt Zug uf 430 Meter über Meer. Um de Ort ume flüüsst d Lorze, wo us em Ägerisee usechunnt und in Zugersee ineflüüsst. Im Norde vo de Gmeind liit d Baarburg, der Huusberg vo Baar.
Ortschafte
Nebet em Zentrum Baar git’s im Gmeindgebiet no drei Dörfer, nämlich Allewinde, Blickesdorf und Inwil, und denn no de Wiiler Deinike und dezue chömet no es paar Einzelhöf.
S Dorf Allewinde (705 meter über Meer) liit südöstlich vo Baar am Zugerberg und isch Wohnort vo öppe 1'250 Mensche.
S Dorf Blickesdorf (441 Meter über Meer) liit nordwestlich vo Baar, uf de andere Siite vo de Lorze. Z Blickesdorf isch de Zürcher Heerfüerer und Bürgermeister Hans Waldmann (1435–89) uf d Welt choo. S Hans-Waldmann-Huus isch im Dorfzentrum.
De Wiiler Deinike bestaat us enere Gruppe vo Einzelhöf und liit i de Ebeni nördlich vo Baar und am westlich glegene Abhang bis zum Hof Deibüel ufe.
S Dorf Inwil (443 Meter über Meer) liit südöstlich vo Baar am Fuess vom Zugerberg, i de Nöchi vo de Stadt Zug.
D Streusidlig Neuägeri ghört zum grööste Teil zu de Gmeind Unterägeri, en chline Ateil isch aber uf em Bode vo de Gmeind Baar und de südöstlich Zipfel verteilt sich no uf d Gmeinde Menzige und Zug. De Wiler liit a de Hauptstraass Unterägeri–Zug, wo i dem Abschnitt parallel zur Lorze verlauft und bildet en lokale Verkehrsknotepunkt.
De Wiler Sihlbrugg isch hüt en bedütende regionale Vercheerschnotepunkt. D Oortschaft der Sihlbruggstrooss noo verteilt sich uf die vier Gmeinde Baar, Neuheim, Huusen am Albis und Hirzel. Der Hauptteil vom Oort sälber, wo ganz vo Gwäärbhüüser prägt isch, liit uf Baarerbode, nordöstlich vo Baar und em Hof Walterswil, enet de Wasserscheidi zwüschet em Sihltal und em Lorzetal. D Wasserscheidi isch am Stroossechreisel bim McDonald’s uf dr Höchi vo 541 Meter über Meer. De Bahnhof Sihlbrugg, bereits uf Horgner Bode, liit e paar Kilometer nördlich a de SBB-Strecki vo Thalwiil uff Zug zwüsched em Albis und em Zimmerbergtunäll, und doo isch d Endstation vo de Sihltalbahn, wo über Adliswil uff Züri faart.
De Hof Walterswil (513 Meter über Meer) liit uf em Baarerbode, nordöstlich vo Baar und am nördliche Fuess vo de Baarburg. De Hof isch im Jahr 1629 vom Chloster Wettige gchauft worde und zu emene regionale wichtige Bad usbout worde. Es het über 200 Jaar bistande und isch zuglich au en Mariewallfaartsort gsi.
Natur
D Wälder vo de Gmeind Baar sind Mischwälder, die bekanntiste sind bi der Baarburg nordöstlich vom Stadtzentrum und bi der Wildeburg im Südoste bim Dorf Allewinde. En seer en grosse Wald isch im Lorzetobel, em Bach noo. Witeri Wälder sind d Ruggere, de Hintersattel, s Chugelrüti, Hegi, de Deiniker Wald, de Schönbüelwald und de Steihuusenerwald, wo zum Teil zu Baar ghört. Wiiters gits zaalriichi chlineri Wäldli, wie d Bachtale.
D Fauna vo de Gmeind Baar isch äänlich wie die vom übrige Kanton Zug. Si basst zu der Laag i der Gägend zwüschem Mittelland und de voralpe.
Entwicklig
D Bevölkerig isch sit anne 1743 um über s Zeefache gwachse. Aktuell sind s scho fasch 25'000 Ywooner (Stand 2019). De Uusländeraatäil isch 2015 bi 28,9 Prozänt gläge.
Spraach und Tialäkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vo dr 19407 Iiwoner 83,1 Prozänt Tüütsch als Hauptspraach aagää, eis Prozänt Franzöösisch, öppe vier Prozänt Italiänisch und öppe zwölf Prozänt anderi Spraache.
De Tieläkt vo Baar liit im Übergangsberiich vom Hoochalemannisch zum Hööchschtalemannisch.
Religion
61,6 Prozänt vo de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 15,9 Prozänt evangelisch-reformiert.
Gschicht
Uff der Baarburg isch im erschte Joortuusig vor Chrischtus e Sidlig vo de Kelte gsii.
Im drizääte Joorhundert isch d Wildeburg bout worde.
Liste der Mitglieder des Landtags von Baden-Württemberg (6. Wahlperiode)
Die Lischt git en Iberblick iber alli '''Mitglider vum 6. bade-wirttebärgische Landdag''' (1972–1976) mit Fraktionszuegherigkait un Wahlkrais.
Baar ZG
Gschicht
Anne 1526 und 1531 sind die beede Chappelerchrieg gsi, wo sech d Innerschwiizer Eidgnossen und d Züürcher a der nördliche Gränze vo Baar gägenübergstande sind. Oben am Baarer Rütelihoof stoot uf der Hööchi as Tänkmool as Joor 1526, wo’s Träffe fridlech uusgangen isch, der Milchsuppeschtei. Im Joor 1531 isch dänn aber i dere Gägend bim zwöite Chrieg die bluetigi Schlacht bi Chappel gsii.
Liste der Mitglieder des Landtags von Baden-Württemberg (6. Wahlperiode)
Dr 6. Landdag isch am 23. April 1972 gwehlt wore. Di 1. Plenarsitzig isch am 7. Juni 1972 gsii, di letscht am 20. Februar 1976.
Deutsche Demokratische Partei
Die Dütschi Demokratischi Bardei (DDP) isch e linggsliberaali Bardei in dr Weimarer Republik gsi. Näbe dr Dütsche Volksbardei (DVP) het si zwüsche 1918 und 1933 dr politisch Liberalismus representatiert. Si isch 1918 us dr Fortschriddlige Volksbardei choo, wo 1917/1918 mit em Friedrich von Payer Däil vo de letschte zwäi Riichsregierige vom Kaiserriich gsi isch.
Baar ZG
Wappe
Baar isch die erst Gmeind vom Kanton gsi, wo es eigenigs Sigel agnoo het. Me gseht s uf emene Aktestück vom 19. November 1738, wo im Kantonsarchiv isch und zeigt s Kantonsschild mit de Majuskel «B».
Spöter isch den es grössers Sigel mit em gliche Wappe erschine; de Stempel isch hüt no vorhande und isch im Bsitz vo de Bürgergmeind. S hütige Wappe isch neuer und isch vom Eugen Hotz gstaltet worde. D Bürgergmeindsversammlig vom 9. August 1942 het d Neuschöpfig agnoo. D Gmeindsversammlig vom 17. Mai 1942 het de Gmeindrat verpflichtet, das vo de Bürgergmeind iigfüerti Wappe z übernee.
Deutsche Demokratische Partei
Noch dr Konstituierig vo dr Weimarer Republik het d DDP ab 1919 in wäggselnde Koalizioone – vo dr Weimarer Koalizioon aa – bi fast alle Riichsregierige bis 1932 mitgmacht. Vor dr Riichsdagswaal 1930 (14. Septämber 1930) het si sich mit dr Volksnazionaale Riichsveräinigung, wo zum nazionalistische und antisemitische Jungdütsche Orde ghöört het, veräinigt. Dr Naame vo dr Bardei isch vo denn aa Deutsche Staatspartei (DStP) gsi und het dä Naame bhalte, wo die Volksnazionaale scho bald wider d Bardei verloo häi. Wäge de Volksnazionaale häi Mitgliider vom lingge DDP-Flügel iiri Bardei verloo und gege s Ändi vo dr Republik zue die parlamentarisch erfolgloosi Radikaaldemokratischi Bardei gründet. Anderi si zur SPD gange.
Baar ZG
Wappe
S Wappe vo "Baar" isch i zwoo Hälftene teilt; di linggi Hälfit zaigt en schwarze Turm uf eme geele Grund und isch s alti Wappe vo de Herre vo Baar, di recht Hälfti isch e wiisses Chrüüz uf eme blaue Grund und stellt s Waarzeiche vom Turm vo de Pfarrchille Sankt Martin dar und isch es Patriarchechrüüz oder Lothringerchrüüz.