cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft
Aigątomsvęrhältnisse
Em Jår 1909 hot d'AG für Bahn-Bau und -Betrieb (BBB) mit 95 % d'Aktiąmehrhait an dęr Wirttąbergischą Eisąbå-Gsellschaft kaoft. D' BBB isch 1928 vó dęr AG für Verkehrswesen (AGV) ufkaoft wordą on' hot sich ab 1929 Deutsche Eisenbahn-Gesellschaft (DEGA, spätęr DEG) gnannt. Bei dęr Nuiordnong vom AGV-Konzern hot d'AGV nå 95 % vodde Aktią vó dęr WEG bsessą. 1966 hot-męr d'WEG vó annąręr Aktiągsellschaft en ą GmbH omgwandelt.
ג
Gschicht
Gimel isch au e Konsonantbuechschtab vum phönizische Alphabet, wu vermuetli uf d schtilisiert Darschtellung vun eme Kamelhöcker (gamel = Kamel) zruck geht. Vun däm Buechschtabe leitet sich s hebräisch Gimel, s arabisch Dschim un s griechisch Gamma här. Usm letztere isch des latinisch C un G entschtônde.
Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft
Aigątomsvęrhältnisse
Zwischą dęr DEG on' dęr WEG isch seit 1968 ą emmęr stärkere Vęrbendong entstandą, wó nå ao d'DEG dęr gréßte Tail vodde Gschäftsfiąhrongsufgábeną iąbęrnommą hot.
Schtetl
Under Schtetl, au Stetl, (jiddisch, schtetl, Blural , schtetlech; dütsch „Stedtli“) verstoot mä Siidlige in Ostöiropa vor em Zwäite Wältchrieg, won e groosse Däil vo d Iiwooner Juude gsi si.
Charakter
Mäistens het es sich um Dörfer oder Chliistedt ghandlet, mänggisch au um Stadtdäil, wo öbbe zwüsche 1'000 und 20'000 Juuden gläbt häi. Gröössere Stedt, wo jüüdisch brägt gsi si wie Lemberg oder Czernowitz, het me schtot (vgl. dt. Stadt) gsäit. D Schtetl si vor allem z Ostpoole, z Gallizie, in dr Ukraine, z Wissrussland und z Litaue verbräitet gsi.
Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft
Aigątomsvęrhältnisse
2000 hot d'EnBW ihren Åtail vó 40 % an dęr DEG an dęr franzésische Konzern Vivendi vęrkaoft, wó dådądurch zom Alloiaigetiemęr wordą isch. Seit 2015 firmiert dęr Vivendi-Nåchfolgekonzern ontęr'm Námą Transdev GmbH.
Schtetl
Charakter
Im Underschiid zu de Groossstedt si d Juude in de Schtetl nit nume duldet gsi, sondern zum e groosse Däil au akzeptiert, au wenn s mänggisch Pogrom gege sä gee het. Si häi sich dört „wie in dr häilige Stadt Jerusalem“ chönne füüle, und die Stedtli si käni Ghetto gsi.
Die aschkenasische Juude vo de Schtetlech häi mäistens Jiddisch gschwätzt. Si häi au mee an iire religiööse Dradizioone festghebt as d Juude in Middel- oder Westöiropa. An de Wäärtig häi d Chinder im Cheder gleert, am Sabbat und de jüdische Festdääg si die mäiste Juude in d Synagoge gange, wo uf Jiddisch „Schul“ ghäisse het, und au für d Chläider und d Frisuure het s e hufe Vorschrifte gee.
Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft
Vęrdieselong
D'WEG isch Vorreitęr bei dęr Verdieselong ihrer Streckeną gwä. Om dęr Betrieb längęrfristig ao ufrechterhaltą zom kenną, hot d'WEG bei der Maschinąfabrik Esslengą zwé Esslengęr Triebwágą bschafft. Ao vó dęr Deitschą Bondesbå (DB) sen Dieseltriebwágą braucht erworbą ond modernisiert wordą. Sotte Fahrzeig hen nå dęr gsamte Vęrkehr iąbęrnommą. Gietęrwaggós hot-męr oifach åghengt ond s'Fahrzeig isch entsprechąd stärkęr motorisiert wordą.
Schtetl
Charakter
D Sozialstruktur vo de Schtetlech isch mäistens dur e bräiti Underschicht us mittellose Handwärker, Chliihändler und Daaglööner brägt gsi. Vilmol het en umvorstellbari Armuet gherrscht; was d Ufkläärig und s Industriizitalter de Lüt in Middelöiropa brocht het, isch fast spurloos an de Schtetl verbiigange. Vilmol häi d Hüüser nid emol e richdigi Häizig ghaa und d Siidlig kä Kanalisazioon oder deerti Stroosse. Aber wil messianischi Ändziterwartige wit verbräitet gsi si, häi vili Schtetliiwooner iiri brekääri materielli Laag mit Fassig akzeptiert. E hufe si aber vor allem in dr zwäite Helfti vom 19. Joorhundert usgwanderet und wäge däm het s hüte relativ vil Juude in Iiwanderigsländer wie de Veräinigte Staate oder Argentinie.
Däil vo dr nöije jüüdische Intelligenzija und vo de Maskilim häi sit em 18. und vor allem sit em 19. Joorhundert d Kultur und d Lääbenswiis vom Schtetl vilmol as rückständig verachdet und si as Resultaat vo Joorhunderte vo Diskriminierig und Ghettoisierig aagluegt. Au s Jiddische isch für si vilmol nume e rückständigi Schargon-Sprooch gsi. Erst am Aafang vom 20. Joorhundert häi mee und mee jüüdischi Intellektuelli und Schriftsteller die Kultur wider afo schetze. Si häi sich e positivs Bild vo dr jüüdische bzw. jiddische Schtetl-Kultur gmacht, wo denn as „authentisch“ woorgno und vilmol au verkläärt worde isch. Si häi im Lääbe im Schtetl literarischi Dänkmääler gsetzt, uf Jiddisch (Scholem Alejchem, Mendele Moicher Sforim, Isaak Leib Perez, Isaak Schtern) wie uf Hebräisch (Samuel Agnon) und Dütsch (Joseph Roth, Karl Emil Franzos). D Schtetl und iiri Iiwooner si in dr Shoah braktisch vollständig vernichdet worde. Noch em Zwäite Wältchrieg isch denn e positive und vilmol nostalgische Blick uf e Schtetl-Kultur populär worde, wo s eso gar nie gee het.
Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft
Modernisierong
Åfang de 80-er Jår hot d'WEG ågfangą, ihre alte Triebwägą z'modernisierąt. Męr hot a nuis Lógo entwickelt ond en eigną graoą Åstrich fir de Wäga, ond ą oråschne Farb fir's Feąstęrband gnutzt.
Schtetl
Gschicht
D Gschicht vo de Schtetlech goot bis ins 12. Joorhundert zrugg, wo dr Bolesław III. Schiefmund de Juude, wo vor Verfolgige in Middel- und Westöiropa gflüchdet het, erlaubt het, sich im Köönigriich Poole niiderzloo. Polnisch-litauischi Aadligi (Szlachta) si au in de Joorhundert druf draa intressiert gsi, ass sich Juude uf iire Ländereie, in äigene Ortschafte aagsiidlet häi. Dene Ortschafte het mä uf Jiddisch Schtetl und bsw. uf Polnisch Miasteczko gsäit. D Motiwazioon vo de Juude, zum sich dört niiderzloo, isch s gsi, ass si dört gröösseri religiöösi und rächtligi Freihäit und besseri wirtschaftligi Mögligkäite gha häi. D Freihäite, wo alli Zuewanderer — nid nume die jüüdische — bechoo häi, si im Gegesatz zur Unfreihäit vo de liibäigene Buure gstande, wo au uf dene Ländereie gläbt häi. D Szlachta häi guet draa verdient, ass si Monopol und Briwilegie wie d Stüürpacht verpachtet häi. En oberste Läächemaa het die witer verpachdet, zum Bischbil s Rächt Alkohol z serwiere an meereri Bsitzer vo Wirtschafte udn Bäize. Äänligs het s für Müülene, Wälder, Imkereie und so witer gee.
Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft
D'WEG heitzomtág
Heit isch dęr WEG blóß nó oi aigne Strecke mit regulärąm Betrieb: s'Tälesbähnle vó Nirtengą noch Neiffą.
Schtetl
Gschicht
Es isch aber au in Poole immer wider zu Pogrom choo, und dene si mänggisch ganzi Schtetlech zum Opfer gfalle. Noch de Däilige vo Poole vo 1772, 1793 und 1795 häi d Schtetlech äntwääder zum Russische Kaiserriich ghöört oder zu Ööstriich-Ungarn, e baar au zu Pröisse. Vor allem im Zareriich isch dr Druck uf d Schtetl-Kultur immer gröösser worde: So het dr Zar Alexander III. in de sogenannte Maigsetz de Juude verbote, sich in Ortschafte mit weniger as 10'000 Iiwooner ufzhalte. Au d Ufständ, Revoluzioone und Bürgerchrieg im früeje 20. Joorhundert und d Industrialisierig wo au in Ostöiropa aagfange het, häi iiri Wirkig ghaa. In dr Schoa wääred em Zwäite Wältchrieg häi denn die Dütsche und iiri lokale Hälfer d Schtetlech vollständig usglöscht und fast alli iiri Iiwooner ermordet.
Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft
D'WEG heitzomtág
Älle vó dęr WEG betriebene Streckeną sen en dęr Verkehrs- und Tarifverbund Stuttgart (VVS) integriert.
Außerdém ęrbrengt d'WEG Laistongą fir d'Deutsche Bahn em Logistikbereich ond betreibt ainige Omnibusontęrnemmą.
Vanuatu
Vanuatu (uf Bislama: Ripablik Blong Vanuatu) isch e souveräne Inselstaat im Südpazifik.
Dr Staat bestoht us 83 Insle bzw. Inselgruppe und het bis 1980 Neui Hebride gheisse. Hüte het er über 243.000 Iiwohner.
Geographii
S Inselgebiet vo Vanuatu isch über 1.300 km gross, lit im Südpazifik und zelt zu Melanesie. Zum Staat ghöre 83 Insle, drvo 67 bewohnti, wo fast alli zur Inselgruppe vo de Neue Hebride zele. Ihre Ursprung isch meistens vulkanisch. Au d Banks- und die Torresinsle ghöre geopolitisch zu Vanuatu.
Die meiste vo de Insle si chlii und ohni Bedütig. Die grösste si Espiritu Santo (3.626 km²) und Malakula (1.994 km²). Dr höchsti Punkt uf Vanuatu isch dr Tabwemasana mit 1.879 m uf dr InsleEspiritu Santo.
Bevölkerig
32,6 % vo dr Bevölkerig si jünger as vierzähni, 63,7 % si zwüsche  15 und 64, über 64i si nume 3,7 % vo de Iiwohner. Vanuatu het e jöhrligs Bevölkerigswachsdum vo öbbe 1,5 %, wobii d Geburteroote bi 22,72 pro 1000 Iiwohner und d Dodesroote bi 7,82 pro 1000 Iiwohner lit. D Buschistärblikeit lit bi 5,4 %. D Läbenserwartig vo dr Bevölkerig lit bi 62,85 Johr (Manne: 61,34, Fraue: 64,44 Johr). 26 % vo de über 15-jöhrige si Analphabete.
Sprooche
72 % vo dr Bevölkerig gäbe as Muetersprooch eini vo de 108 lokale Sproochen aa. Mit son e Hufe Sprooche het Vanuatu die höchsti Sprooche-Dichti (Sprooche pro Iiwohner) uf dr Wält. Bislama wird vo knapp eme Viertel as ersti Muetersprooch aagee, datsächlich isch es aber die dägligi Sprooch vo de Iiwohner vom Inselstaat. Näbe Bislama gälten au Änglisch und Französisch as Amtssprooche, wärden aber kuum me gschwätzt.
Iiwohner ohni e gmeinsami Sprooch hai sich früehner mit Zeichnige verständigt, wo si in Sand gmoolt hai. Die Sandzeichnige si 2003 vo dr UNESCO as Kulturerb vo dr Menschheit anerkannt worde.
Polarkreis
Polarkräis säit mä de Bräitikräis, wo uf dr Bräiti vo 66° 33′ 44″ (= 66,56°) lige. Im Norde isch das dr nördlig, arktisch Polarkräis und im Süde dr südlig, antarktisch Polarkräis. Uf deene goot d Sunne an de Dääg vo dr Sunnewändi grad nüm uf bzw. grad nüm under. Si häi vom Nord- beziejigswiis vom Südpol dr gliich Abstand wie d Wändikräis vom Ekwator.
Am Polarkräis goot d Sunne am Daag vo dr Summersunnewändi nit under. Die Erschiinig, wo me re Middernachtsunne säit, fallt uf dr Nordhalbchugele mäistens uf e 21. Juni und uf dr Südhalbchugele uf e 21. oder 22. Dezämber. Dr Johannisdaag am 24. Juni isch au mit Fest zur Summersunnewändi verbunde.
Am Daag vo dr Wintersunnewändi goot d Sunne am Polarkräis nit uf. Si fallt uf e Daag, wo uf dr andere Ärdhalbchugele d Summersunnewändi isch.
Völkermord an den Pontosgriechen
In dr Johr 1914 bis 1923 isch im Osmanische Rych s zuen Völkermord an de Pontosgrieche (uf ) chuu. Im Erschte Wältchrieg un dr Johr dernoo het d Regierig vum Osmanische Rych d Verfolgig vu griechische Yywohner aagordnet, s isch zue Massaker chuu, Deportatione mit Dodesmärsch un schließli zur Verdryybig vu däne, wu iberläbt hän. No verschidene Quälle sin doderby mehreri hunderttausend osmanischi Grieche um des Zyt um s Läbe chuu. E Dail vu dr Iberläbende un Flichtling, vor allem vu sällene in dr eschtlige Provinze (Vilâyets), sin in s benochbart Russisch Rych gflichtet. Noch em Griechisch-Türkische Chrieg 1919 bis 1922 sin di maischte Grieche im Osmanische Rych unter dr Bedingige vum Verdrag vu Lausanne 1923 uf Griecheland ibergsidlet. Im sin di maischte Türke z Griecheland in d Türkei ibersidlet.
D Regierig vu dr Republik Türkei – dr Rächtsnoofolgeri vum Osmanische Rych – behauptet, ass d Verfolgigen un Verdrybige dur di domolig Aanahm uusglest wore seie, ass di griechisch Bevelkerig d Chriegsgegner vum osmanische Staat unterstitzt heebe. D Alliierte vum Erschte Wältchrieg hän e anderi Uffasig verdrätten un hän d die Massaker as Verbräche gege d Mänschligkait verurdailt. Anne 2007 het di International Verainigung vu dr Velkermordforscher e Resolution verabschidet, wu d Kampagne gege di griechisch-orthodoxen un anderi chrischtligi Minderhaite vum Rych e Velkermord gsii isch. Au anderi Organisationen un Inschtitutione hän die Kampagne as Velkermord anerkännt, zem Byschpel d Barlemänt vu Griecheland, Zypern, Armenie, Schwede un verschideni US-Bundesstaate.
Pfynwald
Der Pfynwald (uf französisch forêt de Finges) isch en grosse Wald i de Alpe. Das Gebiet mid ere Flechi vo zää Quadratkilometer liit im Taal vo der Roone im mittlere Wallis bi Salgesch, Leik und Agaaru. Vom Illgrabe bis zum Stadtrand vo Siders isch de Wald sächs Kilometer läng. Wen är au vo Liechtige, Stroosse, Gwässer und vom betonierte Oberwasserkanal vom Chraftwärch bi Siders underbrochen isch, gilt er doch als eine vo de schönschte Föhrewälder i de Alpe.
Der Pfynwald ghört zu de gröschte Naturschutzpiet vo der Schwiiz. Sid 1963 isch är im schwiizerische Inväntaar vo de wärtvolle Landschafte, em KLN, ytreit gsi, und sid 1998 stoot er im schwiizerische Bundesinväntaar vo de Landschafte, wo nazionali Bedütig hend, em BLN. Der Wald isch drüber use au s Härzstuck vom grössere Regionaale Naturpark Pfyn-Finges, wo im Südoschte bis as Turtmaatelli und im Norde is Taal vo der Dala mit Leukerbad und bis uf d Gemmi goot. Das Areal ghört zu zwölf Gmeinde im middlere Wallis vo Crans-Montana bis Gampil-Braatsch. S Natur- und Landschaftszäntrum Salgesch im Huus vo der uralte Johannidderkomturei vo Salgesch tued über s Schutzpiet informiere und der Veräin Läbens- und Erläbnisruum Pfyn-Finges luegt zum Naturpark.
Das Waldgländ liit uf der lingge Syte vo der Roone im ene grosse Bärgsturzgebiet und am Hang under am Gorwetschgrat und em Harzbodewald und uf emene Schwemmfächer, wo der wild und steil Illbach im Taal unde ufgschütted het. Dä bringt vo de schlächte Felsschichte am Illhorn und us em Vanoischi mid Murgäng sehr vil Gsteimaterial oben abe und bis i d Roone. Hüt wird das vom ene Chieswärch immer wider wäg baggered, früener het do dermit der Bach s Schwemmland am Bärgfuess immer wie wyter und höcher ufgschüttet. Undedra het d Roone no en letschte Abschnitt uf irem Wäg durs Wallis, wo nid wie en Kanal verbout isch. Dört cha si sech vertue und verzwiige und im breite natürleche Flussbett s Chies immer wider umeschiebe. Wenn d Insle lang blibe ligge, wachst druff Gras und Gstrüch. Das wärtvolle Auepiet stoot sid 1992 under em Schutz vom Bund.
I der Gschicht vom Wallis isch im Pfynwald d Sproochgränze zwüschem Oberwallis, wo me en alemannische Dialäkt, s Walliserdütsch, tued rede, und em französischsproochige Underwallis entstande.
Zmitzt im Gebiet vom Pfynwald sind chlyni Wiiler und Hüüsergruppe; die heisse Pfyn, Turriljini und Milljere. Der Name Pfyn tüend d Nameforscher vom latynische ad fines ableite (das heisst uf dütsch: a de Gränze gläge), grad wie bi der Tuurgauer Gmeind Pfii.
Jetz wird dur s Waldpiet en Abschnidd vo der Autobaan A 9 baut, wo deilwys under em Bode söll ligge.
Schwarzwaldpokal
Dr Schwarzwaldpokal isch e Pokal, wu syter anne 1967 im Rame vun eme Wettbewärb in dr Nordische Kombination z Schonach im Schwarzwald vergee wird. Syt 1984 wird dr Pokal as Wältcup-Wettbewärb im Rame vum Wältcup vu dr Nordische Kombination uusdrait.
Gschicht
Anne 1967 hän d Verain SZ Brend un SC Schonach zum erschte Mol e gmainsami Veraastaltig unter em Name „Internationale Skiwettkämpfe Schonach/Neukirch“ durgfiert wore. Dr erscht Wettbewärb het dr Dytsch Edi Lengg gwunne. Ab 1971 isch d Veraastaltig ellai vum SC Schonach uusdrait wore. Dr Name vu dr Veraastaltig isch ab do „Internationale Nordische Kombination um den Schwarzwaldpokal“ gsii. Dr Schonacher Bildhauer Klaus Ringwald het di zuegherig Trophäe gstaltet un het e Bronzeguss mit Ornamänt un Bärgkrischtall gschaffe. S Orginal vu däm Pokal isch vum Ernst Schmieder as Wanderpokal gstiftet wore. Dr Siiger kriegt all Johr e chlaini Noobildig vum Orginalpokal. Vu 1972 bis 1985 het s au ne Juniore-Wärtig gee, wu Pokal vergee woren isch, wu au vum Ringwald entworfe woren isch. Anne 1979 isch dur d Volksbank Triberg e Neiaafertigung vum Siigerbryys in Ufdrag gee wore. Dr Wolfgang Beyer het dr nei Bryys gstaltet.
Syt 1984 ghert d Veraastaltig offiziäll zum Wettbewärbsprogramm vum Wältcup vu dr Nordische Kombination, wu vu dr FIS uusdrait wird.
Seesaibling
De Röötel (Salvelinus umbla; alemanischi Näme) isch e Fisch, wo i de Alpe und nördliche Voralpe vorchunnt. Well er emfindli uf Wasserverschmutzig reagiert, ghört er zo de gfördete Fisch. Hüüffig werd as wüsseschaftliche Name Salvelinus alpinus aggee, de chunnt aber i de Alpe nöd vor, sondern stoot för de Arktischi Soiblig, wo im Iismeer lebt und en anderi Art isch.
Uussie
De Röötel isch e graubruune Fisch mit chliine Schuppe. Sini Siite isch grüebruu und het rooti Tupfe. Sin Buuch und sini undere Flosse hend e orangsch-röötlichi Farb, i de Laichzitt hend d Mandli e lüüchtige knallroote Buuch. D Flosse hend dezue no e wiisse Rand. De Röötel werd 25 bis 40 cm lang, selte aber bis zo 75 cm und wögt denn 8 Kilo.
Verbraitig
De Röötel lebt i de Alpe bis zonere Hööchi vo 1650 m.ü.M., cha aber bis zu 2700 m.ü.M. uusgsetzt were. Sini Verbraitig isch äänlich wie die vo de Felchenarte im Alperuum, vo Frankriich öber d Schwiiz, Tütschland bis uf Ööstriich. Er lebt i klare, chalte, suurstoffriiche aber näärstoffarme Standgwässer und liebt tüüffi Stelene, so as er schweer z biobachten isch.
Lebeswiis
De Röötel fresst Chrustetier, Insekte. Alti Röötel jaget au Fisch. D Laichzitt isch im November und Dezember. S Wiibli lait öber em chiisige Grund a de Seehalde inere Tüüffi vo 30 bis 120 Meter 100 bis 10000 Aier. D Mandli wered zwösched 2 und 5i gschlechtsriif und d Wiibli zwösched 3 und 7i. Röötel lebet 40 Joor.
Tang-Dynastie
D Tang-Dünastii isch e chinesischi Kaiserdünastii gsi, wo vo 618 bis 907 an dr Macht gsi isch. Si isch noch dr Sui-Dünastii choo. Noch iire isch d Zit vo de fümf Dünastie aabroche. D Tang-Dünastii isch vom Wu Zetian sinere Zhou-Dünastii (, 690–705) underbroche worde. D Zit vo de Tang-Kaiser gältet in dr historische Forschig as e Höhepunkt in dr chinesische Gschicht.
D Zit vo 617 bis 660: dr Ufbau vom Staat
D Dünastii isch vom chinesische General Li Yuan gründet worde, wo 617 Chang'an erooberet het. Er het as Kaiser Gaozu ghäisse het 626 zugunste vo sim Soon Li Shimin müesse abdanke. D het dr Naame Taizong aagnoo und 626/30 d Osttürke besigt, und d Tang häi iiri Macht dr Siidestrooss nooch afo erwitere. Viili Fremdi si denn ins Land choo und häi d Stadtkultur afo brääge. Dr Kalif Uthman het e Gsandschaft gschiggt und 643 Byzanz en anderi.
Chang’an (hüte Xi’an, öbbe 1 Million Iiwooner) isch d Hauptstadt vo China worde.
D Verwaltig under de Tang het bestande us
D Beamteschaft isch in nüün Rangklasse iidäilt gsi, die staatlige Beamtebrüefige in Gschicht, konfuzianische Klassiker, Lyrik und Verwaltigsaspäkt si wider iigfüert worde; aber die Aadlige häi au witerhii die höggste Böste bsetzt. D Stroofgsetz si äifacher und milder worde und mä het s Schuelwääse gförderet.
D Zit vo 690 bis 705: d Eera vo dr Kaisere Wu
D Kaisere Wu Zhao het woorschinlig iire Maa umbrocht und iire erste Soon ermordet und zwäi anderi Söön iigsperrt. 690 het si dr Kaiserditel aagnoo, het vili Mord lo usfüere, het mit Beamtebrüefige nöiji Lüt in d Verwaltig brocht, zum d Macht vo dr alte Elite z bräche, isch aber schliesslig gstürzt worde.
D Zit vo 705 bis 907: Höhepunkt und dr Verfall vo dr Macht
Under em Kaiser Xuanzong (reg. 713–756) het für China zerst e Goldigs Zitalter aagfange, wo Friide gherrscht het und d Kultur und d Gleersamkäit ufblüit si. Dr Kaiser het denn aber d Staatsgschäft em Li Linfu, em Yang Guozhong und ere Nääbefrau, dr Yang Guifei, überloo. Es het die ganz Zit Chrieg dr Siidestrooss nooch ge, d Stüüre häi müesse uufedoo wärde, und d Verwaltig isch paralysiert gsi. S Milidäär het mee und mee Macht überchoo und het au die zivili Verwaltig übernoo.
Dr An Lushan het e Machtkampf gege dr nöi erst Minister Yang Guozhong am Hoof verloore und en Ufstand aazeddlet, het 755/56 Luoyang und Chang’an erooberet, und isch denn ermordet worde. Dr Kaiser Xuanzong († 762) isch uf Chengdu gflüchdet und het abdankt. Si Soon Suzong (reg. 756–762) het d Hauptstedt 757 mit Hilf vo de Uigure zruggerooberet, aber dr Ufstand isch witergange. 36 Millione Lüt sige ums Lääbe choo, fast drei Viertel vo dr Bevölkerig denn, aber öb s woor isch, isch nid sicher. D Kaiser si vo denn aa schwach bliibe und d Tang-Dünastii isch noch em Ufstand vom Huang Chao 876–884 undergange.
Schmutzgeier
D’r Schmutzgaijer (Neophron percnopterus) esch a Griffvogel üs dr Fàmilie vun dr Habichtartige. Ar kunnt vun Sideuropa bis Zentralasia un en Afrika un Sidasia vor.
D’r Schmutzgaijer esch wiss gfadert mett schwàrza Schwungfadra. D’r Kopf esch fàltig, unbefadert un gahl, s’Gsecht esch verlängert met ma fina schwàrza Schnàwel. D’Doba senn schtràhlend gahl un d’Àuiga schemmra rotbrün.
Ar esch 0,60 bis 0,70 m gros, weegt 1.5 bis 2.2 kg. D’Schpànnwitta esch 1.65 m.
Ar labt garn en da Sumpfglander, àwer weniger en Bànda, ma trefft na ender en Paarla à. Ar ärnährt sech garn vu Werweloosa Klaitiarer. Ar verzärrt tailwis o Frechta un gehn garn en da Drackaimer geh umma niala. Em Gegasàtz vu da àndra Gaijer màcht sech da Vogel à Lackerbissa üss Schtrüssaijer. Ar kehrt zu da Warckzigsverbrucher, dänn ar schleht dia härta-n-Aijerschàlla met ma Schtai uff, un wänn's net klàppt, no holt ar à greeserer.
Se leega jahrlig zwai wissa, brün gflackta-n-Aijer, wu sa 42 Tag àbwackselnd làng briadla. Nohdam bliwa d’Jungvegel 80 Tag em Nascht, bevor àss sa üssfliaga.
Plaine-Morte-Gletscher
Der Plaine-Morte-Gletscher (oder au Wildstrubelgletscher; französisch Glacier de la Plaine Morte) isch en Gletscher i de Bärner Alpe. Er ligt im ene höche Bärgtal südlech vom Wildstrubel uf em Biet vo der Gmeind Lengg im Kanton Bärn.
Das Tal foot zwüschem Schneehore, emene Usläufer vom Wildstrubel, uf der Nordsyte und em Bärggrat Les Faverges a, goot vier Kilometer gäge Weschte und sinkt den westlech vom Wildstrubel gäge Norde zum steile Tal vom Trüebbach abe; der Trüebbach isch eine vo de Quellbech vo der Simme.
Über d Bärgchetti südlech vom Tal und näbem Gletscher lauft d Kantonsgränze vom Kanton Bärn zum Kanton Wallis. D Bärge uf der Gränze heisse Tothore ( französisch: Sex Mort), Pointe de la Plaine Morte und Wisshore. Ganz im Kanton Bärn isch de no als Abschluss vom Bärgchranz rund ume Gletscher s Gletscherhore.
Das höche Tal zwüsche dene Bärge isch wyt ufe mid em Ysch vom Gletscher gfüllt und bildet e grossi Schneeflechi uf 2700 bis 2800 Meter über der Meereshöchi. Dört wo s Ysch gäge s Simmetal abefliesst, isch no e chlyni Gletscherzunge, wo der Name Rezligletscher het. A däm entspringt der Trüebbach uf 2470 Meter.
Sainte-Ruffine
Sainte-Ruffine (ditsch 1915–18 un 1940–44 Sankt Ruffin) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Plaine-Morte-Gletscher
Am obere Ändi vom Tal bildet sech östlech vom Yschrügge en Gletschersee, wo zum grosse Deil uf em Biet vom Kanton Wallis i der Gmeind Crans-Montana ligt. Us däm See flüsst über de Bärgsaddel oberhalb vo der Alp Outannes e Schmelzwasserbach gäge Süde abe. Das isch der Afang vom Bärgbach Tièche, wo der Hauptzuefluss vo der Raspille git, em Gränzbach zwüschem dütschsproochige Oberwallis und em französischsproochige Underwallis. Do dermit cha me gseh, dass s Schmelzwasser vom Wildstrubelgletscher glychzytig gäge Norde zum Rhy und i d Nordsee und gäge Süde i d Roone und denn is Middelmeer flüsst.
Sainte-Ruffine
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Plaine-Morte-Gletscher
Der Gletscher hed en Lengi vo öppe föif Kilometer. Mid em wermere Klima i de Alpe isch der Gletscher sid em früene 20. Joorhundert starch abgschmulze.
Vo Crans-Montana us goot e Säilbaan zu der Pointe de la Plaine Morte. Im Winter cha me vo dört bis i d Feriestazion abe schiifaare. Ufem wyte Gletscher isch e Loipe zum Langlaufe gmacht, wo men au im Summer cha treniere.
Sainte-Ruffine
Geogràfi
Sainte-Ruffine lijt àn dr Mosel e bààr Kilometer sìdweschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 166 un 226 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Sainte-Ruffine ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 927 àls Sanctam-Ruffinam (1241: Sainte-Raphine, 1281: Sancta-Rufina, 1323: Sainte-Raifine, 1489: Sainte-Refine).
Verwàltung
vun Sainte-Ruffine ìsch. Sainte-Ruffine ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Sainte-Ruffine ghert zem Lorrain.
Rainer Kussmaul
Dr Rainer Kussmaul (* 3. Juni 1946 z Manne; † 27. Merz 2017 z Fryburg) isch e dytsche Gyyger un Dirigänt gsii.
Lääbe
Dr Rainer Kussmaul, ain vu drei Brieder, het dr erscht Gyygenunterricht bi sym Vater Willy Kussmaul iberchuu, wu as Solobratscher im Orcheschter vum Nationaltheater Manne gschafft het. No Studie z Manne un bim Ricardo Odnoposoff an dr Staatlige Hochschuel fir Musik un Darstellendi Chunscht Stuegert isch dr Rainer Kussmaul bal Bryysdreeger vu internationale Wettbewärb gsii, as Solischt un vu 1968 bis 1997 au mit sym Stuegerter Klaviertrio. Är het wältwyt Kunzärt gee as Solischt un Chammermusiker.
Dr Kussmaul isch en international gfrogte Lehrer gsii. Ab 1977 het er as Brofässer an dr Musikhochschuel Fryburg unterrichtet, wu er syni Schueler uf di Klangmegligkaite vu dr Barockvioline fir s Barock-Repertoire hiigwise het. Är isch Laiter vu dr Carl-Flesch-Akademie Baden-Baden gsii un het in dr Verainigte Staate glehrt, z Kanada, z Auschtralie, z Schwede, in dr Schwyz un z Japan. Vu 1993 bis 1997 isch er erschte Kunzärtmaischter vu dr Berliner Philharmoniker gsii. Anne 1995 het er mit Philharmoniker-Kollege d Berliner Barocksolischte grindet, wu bis 2010 unter syre Laitig ufdrätte. Studänte vum Kussmaul hän s Fryburger Barockorcheschter grindet, wu in dr Zwischezyt en Ensemble vu internationalem Rang isch. Dr Rainer Kussmaul het wichtigi Schallblattebryys iberchuu, unter anderem meefach dr Echo-Klassik-Bryys un anne 2005 dr Grammy. Ä het uf ere Gyyge vu 1724 gspiilt, wu em Antonio Stradivari zuegschribe wird.
Sy eltere Brueder Jürgen Kussmaul isch Brofässer fir Viola an dr Düsseldorfer Musikhochschuel gsii un sy jingere Brueder Wolfgang Kussmaul (* 1953) isch Kunzärtmaischter bim Stuetgerter Kammerorcheschter.
Kongresspolen
Als Kongrässpole hät mer s konstitutionälle Königriich Pole bezeichnet, wo 1815 uf em Wiener Kongräss gschaffe worde und dur e Personalunion mit em Russische Riich verbunde gsi isch. D Russe häi s noch 1867 au als Weichselland bezeichnet.
S Königriich hät i dere Form bis 1830 bestande. Dänn isch aber de Zar Nikolaus I. während erere Revolte entthront worde. Dr Nikolaus het dr Ufstand niidergschlaage und hät im Jahr 1831 d Verfassig vo 1815 ufghobe. Demit häts s Land quasi scho ufghört z existiere. Wo dr Januarufstand 1863 gschiteret isch, isch s Vizekönigtum 1867 abgschafft worde und Pole isch Däil vom Russische Riich worde.
S Gebiet hät 1860 4,8 Millione Iwohner ka. D Hauptstadt Warschau isch mit 230.000 Iwohner die gröscht Stadt ksi. Um 1900 sind es 9 Millione ksi.
Us Kongrässpole chömmet oder händ Persönlichkeite gwirkt wie de Michail Alexandrowitsch Bakunin und de David Farbstein.
1962
uf d Wält chuu
Datum nid bekant:
Remshalden
Reemshalde (amtlich Remshalden) ischt a Gmoed em Rems-Murr-Kroes en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Reemshalde leit rond 20 Kilometer nordeschtlich vo Stuegert em Dal vo dr Rems. Nochbergmoede vo Reemshalde send Winnenden, Berglen, Schorndorf, Winterbach, Weinstadt ond Waiblingen.
Vo dr Gmarkong send 46,2 % Landwirtschaftsfleche, 21,9 % Wald, 30,2 % Sidlongsfleche ond 1,7 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Reemshalde gheret d Ortsdoel Buoch, Geradstetten, Grunbach, Hebsack ond Rohrbronn.
Gschicht
D Gmoed Reemshalde ischt zom 1. Oktober 1974 entstanda durch dr Zammaschluss vo dr Gmoede Geradstetten und Grunbach.
Verwaltong
Reemshalde ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.
Dr Schuldes vo Reemshalde ischt dr Stefan Breiter.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vo Reemshalde ghert zom Schwäbisch.
Taedong-gang
Dr Taedong ìsch a Fluss ìn Nordkoreà.
Ar äntschprìngt ìm Nangnim-Gebìrg ìn dr Prowìnz Hamgyŏng-namdo, fliasst uff 439 Kilomeeter ìn Rìchtung Süüdwäscht mìt’m Naawafluss Pothong-gang dur d’ Hàuiptschtàdt Pjöngjang un mìndet bii Namp’o ìns Gaala Meer ii. Mìt’ma 4000-Toona-Schìff kààt maa-n-uff’m Fluss bis Songnim fààhra, un mìt’ma 2000-Tonna-Schìff bis 65 Kilomeeter unter dr Kwalla. Witterscht flussuffwarts wìrd dr Fluss vor àllem fìr d’ Bewasserung un d’ Ärziigung vun Enärgii bnutzt. Bii da wìchtiga Naawaflìss sìnn dr Biryu-gang, dr Nam-gang un dr Chaeryŏng-gang. Àm Owerlàuif gìtt’s d’ baida Schtàuiseea Nangnim un Kumsong.
dr Wäschtmeerschtàuidàmm
D’ Koreàner nänna s’ Gaala Meer Wäschtmeer. Ìn dr Mìndung vum Taedong ìn dàs Meer bii Namp’o hann zwìscha 1981 un 1986 dräi Àrmeediwisioona a Schtàuidàmm ärrìchta — àn dara Zitt ìsch’r dr greeschta Schtàuidàmm vu dr Walt gsìì. Dr Wäschtmeerschtàuidàmm bschteht üss’ra àcht Kilomeeter lànga Schtàuimüüra, dräi Schliasa fìr d’ Schìff bis züa 50.000 BRT, 36 Siala un era Üsssìchtplàttform mìt’ma Müseegebäi ìn dr Form vu’ma Ànker.
Dr Schtàuidàmm diant vor àllem àls Wàsserschaid zwìscha Meer- un Flusswàsser. Ar ìsch àui a schnalla Schroossa- un Iisabàhnverbìndung zwìschem Nord- un Süüdufer vum Taedong, un bìldet d’rzüa a füüsischa Bàrriar àn dr Flussmìndung — domìt känna d’ Schìffa unàbhangig vu da Gàngzitta-n-uff’ Fluss fààhra. Ar bewàhrt d’ Regioon bis uff Pjöngjang vor meegliga Flutkàtaschtroofa. Dànk em Dàmm känna d’ Litt s’ Siasswàsser fìr d’ Ìndüschtrii bnutza, odd’r aifàch fìr kocha un trìnka. Jeedsjohr ìsch àm Dàmm a Durflussmänga vun äbba 2 Milliàrda Kubikmeeter. Dr Dàmm wìrd jedoch nìt bnutzt fìr Eläktrizitäät ärziiga.
Ààmärkunga
Dr Bàhnhoof Taedonggang un d’ Taedonggang-Bràuigsällschàft sìnn noh-n-em Fluss gnännt un befìnda sìch z’ Pjöngjang.
Sankt Franz
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Franz lijt eschtlich vun Thionville uf re Heche zwìsche 228 un 296 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Franz ìsch zwìsche 1612 un 1624 geböit worre uf Ànwisung vum Herzog vun Lothringe, em Àbt vun Villers-Bettnach, vun dr Herre vun Bérus un dr Herre vun Château-Rouge.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Franz ìsch. Franz ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Franz ghert zem Moselfrankisch.
Reuven Rivlin
Uusbildig un Beruef
Dr Rivlin het an dr Hebräische Universitet z Jerusalem Rächtswisseschafte studiert un langi Johr as Rächtsaawalt gschafft.
Bolitik
Dr Rivlin isch zum erschte Mool anne 1988 in d Knesset gwehlt woore. Vu 1988 bis 1993 isch er Vorsitzer vum Likud gsii. Är het 1992 sy Barlemäntssitz verloore, isch aber vier Johr speeter wider in d Knesset yyzooge. Dr Ariel Scharon het en 2001 zum Minischter fir Kommunikation gmacht. Anne 2003 isch er Barlemäntssprächer woore, was er zerscht bis 2006 bliiben isch. In syre Amtzyt isch em Rivlin vorgwoorfe woore, är ließt di neetig Neitralitet vermisse. Är het si as schaarfe Kritiker vum aisytige Abkoppligsblaan profiliert, wu s dr Ruggzuug vu Israel us em Gazastraife din ghaa isch.
Anne 2007 isch dr Rivlin as Kandidat vum Likud zue dr Bresidäntschaftswahl aadrätte. Noch em erschte Wahlgang het er sy Bewärbig aber wider zruggzooge, wu dytli wooren isch, ass dr Schimon Peres vu dr Kadima e Meehait iberchunnt. Anne 2009 isch er wider zum Barlemäntsbresidänt gwehlt woore un isch des derno bis anne 2013 gsii.
Positione
Dr Rivlin lähnt e Zweestaateleesig ab un isch fir e Partnerschaft vu Juden un Araber in aim Staat. Im Mai 2015 isch brichtet wore, är wett e Federation mit dr Paleschtinänser. Är diei si au fir uffigi Gränzen uusspräche, wu s kai Friide gäbt ohni si. S Verhältnis zue Dytschland diei er fryndschaftli nänne, mer derft aber d Vergangehait in dr Beziehig zue Dytschland nie vergässe.
Privats
Är isch ghyrote un het vier Chinder. Syt er 1970er Johr isch dr Rivlin Vegetarier.
Saint-Georges (Moselle)
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Saint-Georges lijt zwelf Kilometer sìdweschtlich vun Sarrebourg uf re Heche zwìsche 279 un 351 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Ìm Johr 1681 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Saint-Georges ìsch. Saint-Georges ghert zem Kommünàlverbànd.
Kerguelen
D Inselgrubbe isch Däil vom französische Süd- und Antarktisterritorium. Sit em 19. Joorhundert dräit si dr Naame vo iirem Entdecker, em franzöösische Konteradmiral Yves Joseph de Kerguelen de Trémarec.
Mit Usnaam vo dr Forschigsstazion Port-aux-Français isch dr Kerguelen-Archipel umbewoont. D Stazion isch 1949 für e permanänt Bedriib iigrichdet worde und lit im Oste vo dr Hauptinsle uf dr Péninsule Courbet, am Golfe du Morbihan.
Walking Away
"Walking Away" esch e Song vom britische R'n'B-Sänger Craig David. S Lied esch gschrebe worde vom David ond vom Mark Hill för sis Debut-Aubom Born To Do It (2000). De Song esch am 17. November 2000 veröffentlecht worde.
Born To Do It-Versione
Es geht zöwi Versione vom Musigvideo. S europäische Musigvideo esch gleitet worde vom Team Max & Dania. Bi de europäische Version vom Video gseeht mer de David met sinere Fröndin im Outo, wie sie ehn ahschreit. Denn dräiht är s Radio uf ond denne fohd de Beat ah. Nochhär stiigt de David usem Outo ond d Landschaft om ehn veränderet sech stetig. S amerikanische Musigvideo esch gleitet worde vom Lenny Bass. Bi de US-Version vom Video foht s Video metere Iifüehrig vomene andere Song ah (gsonge vom David) ond füehrt i de aktuelli Song "Walking Away Remix". Im Musigvideo gseeht mer en ewägloufe vo Sorge i sim Läbe: e öberschwämmti Wohnig, es Füür i sim Mustang, elektronischi Störige am Bahnhof ond e Tornado am Ändi vom Video.
Morgens um sieben ist die Welt noch in Ordnung
Morgens um sieben ist die Welt noch in Ordnung ischt a deitscher Schbiilfilm us-em Jôhr 1968 vom Regisseur Kurt Hoffmann mit-em Archibald Eser, dr Gerlinde Locker ond em Werner Hinz en de Hauptrolla. S Drehbuach vom Autora-gschbann Eberhard Keindorff ond Johanna Sibelius beruaht uff-em gleichnamiga Roman vom Englender Eric Malpass (1910 bis 1996). Zom erschda Môl ens Kino komma isch der Stroifa en dr Bundesrepublik Deitschland am 5. Sebdembr 1968.
Om was gôht’s en deam Film?
Der Film schbiilt en-ra lendlicha Gegend en England. Zo dr nägscht-graißra Stadt ischt’s abr et weit. D Hauptpersoo isch dr siibajährige Bua Gaylord. Der vrstôht’s ausgezeichnet, sei Familie dauernd uff Trab zo halda. Ond dees will ebbes hoißa, wenn-mr bericksichdigt, wer en sellem scheena Landhaus so ällas wohnt: em Gaylord seine Eltra, a Großvadder, zwoi Danda, a Großdande ond sonscht noh a baar jengere Vrwandte. Dô drzua kommet manchmôl au no a baar Gäscht. Abr älle Stroich vom Gaylord send et bees gmoint. Doch wia mr’s nemmt: Hin ond wiidr bricht au ebbes Wesentlichere vo außa en dui heila Welt vo deam Bua ei und zwengt zom Nôchdenka … Ond des send et bloß selle Liabeswirra vo de jonge Leit vo dera graußa Familie, sondern au soddiche Erleabnis, wo da Gaylord hechschtperseenlich berihret, wia zom Beischbiil dui hässlicha Gschicht mit sellem geischdes-schwacha Dorfbuaba Willy, wo da Gaylord beschuldigt, er häb ehm sei wertvolla Glaskugel aus dr Holzhidde beim Stoibruch gschdohla. Seller Omstand tregt em Gaylord uff-em Schualweag a Tracht Priigel ond a leabens-gfährlicha Halsvrletzong vom Willy seine Briader ei. Zom Schluss wendet sich abr Älles zom Guada, au beim andra Jongvolk. Bloß dui ganz liaba, alda, arg schwerheeriga Großdande Marigold segnet s Zeitliche.
Auszoichnong
Weil dean Film em Kino meh wia drei Milliona Zuaschauer ôôguckt hend, ischt’r em Jôhr 1969 mit dr Goldena Leiwand auszoichnet wôrra.
Rotfeder
Uussie
De Rottel isch e grüenliche Fisch mit uuffälig roote Flosse und geele Auge, wo 20 bis 30 cm lang werd und anderthalb Kilo wögt.
Verbraitig
De Rottel chunnt i Mittel- und Osteuropa vor bis an Ural ane und zom Aralsee, und au i de nördliche Törkai und ufem Balkan, aber ooni Griecheland. Er lebt i warme suurstoffarme und näärstoffriiche Flüüssgwässer, mitere schwache Ströömig und eme waiche Grund, aber au i Altloif, Taich, Waier und Seeje. I de Schwiiz chunnt er vor alem im Mittelland und im Tessin bis vor. Rottel bivorzuuged starch bewachsni Uuferzoone.
Lebeswiis
De Rottel fresst Plankton, Wasserpflanze und schnappt au Insekte, wo uf s Wasser ghaiet. D Laichzitt goot vom Aprile bis in Juni wenn d Wassertemperatur öber 15 Grad stiigt. D Mandli triibet den d Wiibli i di dichti Vegetation, wo die abertuusigi Aier leget, wo a Wasserpflanze chlebe bliibet. Noch drai bis zee Taag schlüffet denn d Laarfe. Mandli wered im dritte, und Wiibli im vierte Joor gschlechtsriiff. Rottel wered öppe 10 Joor alt.
Ahmad (Krater)
Ahmad isch e Krater uf dr Nordhalbchugle vum Saturnmond Enceladus. Ahmad isch zerst uf Voyager 2-Bilder entdeckt worre. Under witt höcherer Uflösig het aber erst d'Cassini-Sonde Bilder gmacht, wobi zum Zittpunkt vu dr Ufnahm dr Karter in dr Nächi vu dr Dag-un-Nacht-Gränze gläge isch. Dr Krater lit uf 57.4° nördlicher Breiti un 305.4° westlicher Längi un het e Durmesser vu 16 km.
Dr westlich Deil vum Krater isch witgehend yberformt, entweder bedeckt oder zerstört vum östliche Rand vu dr Samarkand Sulci. E grossi, chuppelähnlichi Struktur bedeckt s'Inner vum Krater, wo entweder us dr Samarkand Sulci stammt oder us dr viskose Entspannig vum us Wasseriis bestehende Oberflächematerial.
Lueg au Nomeklatur vu dr Enceladus-Topographi
Ephraim Katzir
Dr Ephraim Katzir (aigetli Ephraim Katchalski ; * 16. Mai 1916 z Kiew, Russischs Ryych; † 30. Mai 2009 z Rechowot ) isch en israelische Naturwisseschaftler (Biophysiker) un Bolitiker vu dr Mapai („Israelischi Arbetsbartei“) gsii. Vum 24. Mai 1973 bis zum 19. April 1978 isch dr Katzir dr vierte Staatsbresidänt vu Israel gsii.
Lääbe
Dr Ephraim Katchalski isch e Suhn vum Jehuda Katchalski un syre Frau Tzila gsii. Sy Brueder isch dr Brofässer fir Physikalischi Chemy, Aharon Katzir, gsii, wu 1972 bim Massaker am Flughafe Lod ermordet woren isch.
D Familie vum Katchalski isch anne 1925 uf Paleschtina uusgwanderet un het si z Jerusalem nidergloo. Noch em Schuelabschluss am Gimnasium Rehavia 1932 het dr Ephraim an dr Hebräischen Universitet z Jerusalem Botanik, Zoology, Chemy un Bakteriology studiert. S Studium het er anne 1938 mit em Master of Science abgschlosse un derno 1941 promoviert. Är het syni Studie an dr Columbia University un an dr Harvard University furtgsetzt un isch derno uf Israel retuurchuu. Är isch vu 1951 bis 1973 Laiter vu dr biophysikalischen Abdailig vum Weizmann-Inschtitut z Rechowot un vu 1966 bis 1968 wisseschaftlige Schefberooter vu dr israelischen Armee gsii.
Anne 1973 het en d Golda Meïr gfrogt, eb är wett dr negscht Staatsbresidänt vu Israel wääre. Am 10. Merz 1973 isch er vu dr Knesset zum neie Bresidänt gwehlt wore. In sy Amtszyt isch dr Jom-Kippur-Chrieg un d Operation Entebbe (1976) gsii. Im Novämber 1977 het er mit em Anwar as-Sadat zum erschte Mol e Staatsoberhaupt vun eme arabische Land z Israel empfange.
Dr Katzir isch ghyrote gsii mit dr Nina geb. Gottlieb. Si hän häme ne Suhn ghaa un zwoo Dechtere. Wäg dr Chranket vu syre Frau het dr Ephraim Katzir 1978 uf e zwooti Amszyt verzichtet. Sy Noofolger isch dr Jitzchak Nawon woore.
Uuszaichnige un Mitgliidschafte
Anne 1985 isch em dr Japan-Bryys fir syni Laischtigen uf em Biet vu dr Biotächnology zuegsproche wore. Är isch Mitgliid vu dr Dytschen Akademy vu dr Naturforscher Leopoldina gsii, syt 1966 Uuswärtig Mitgliid vu dr American Academy of Arts and Sciences, syt 1977 Uuswärtig Mitgliid vu dr Royal Society un ab 1989 Uuswärtig Mitgliid vu dr Académie des sciences.
Dr Katzir het uf em Biet vu dr Peptidchemy gschafft, vor allem zue Polypeptid. Doderby het er unter anderem mit em Michael Sela zäme gschafft.
Bündner Synode
D Bündner Synode (frühener evangelisch-rätische Synode) isch es eigeschtändigs Organ vo de reformiirte Bündner Landeschile, wo es Petitions- und Aatragrächt bim Bündner Chilerat (Exekutive) und em Evangelische Grosse Rat (Exekutive) het. Si gits sit em 1537 und isch - im Gegesatz zum suschtige Gebruuch vom Wort Synode - nöd s Parlament von de Bündner Chile, sondern d Versammlig vo de Bünder Pfarrerinne und Pfarrer.
Bis hüt isch es d Ufgab vo de Bündner Synode, Kandidatinne und Kandidate für es reformiirts Pfarramt im Bündnderland z prüfe und si dadermit in d Synode ufznäh. Si tritt einisch im Johr für füf Täg zämme und zwar immer vom Donnschtig vor em letztschte Junisunntig bis zum Mentig druf. Gleitet wird d Synode vom dreiköpfige Dekanat, wo us em Dekan und zwei Vizedekän bstoht. Dekan isch bis Endi 2014 de Thomas Gottschall. Bi de Synode 2014 isch d Cornelia Camichel Bromeis zu sinere Nachfolgerin gewählt worde.
Puschtschino
Erdkonde
Puschtschino ligt am Fluss Oka ond wird vor älląm em Sommęr vó viele Moskauęr bsuącht, wó de ihrige Wochąendgrondstickęr nutzą deąn odęr en ihre Wohnongą ą Rickzúgsméglichkeit aus dęr Großstadt fennąt. D'relativ saubęre Luft ond d'arg grénge Kriminalitätsráte steigrąt d'Attraktivität vó derrą Stadt ond fiąhrąt en jéngstęr Zeit ao z'annąręr verstärktą Bautätigkait.
D'nägste Gróßstadt isch Serpuchow; sui isch ógfähr 28 km vó Puschtschino weg.
Vęrkéhr
Dęr éffątliche Pęrsónąvęrkéhr wird ausschließlich vó Omnibuslínią ond Sammeltaxí durchgfiąhrt. S'gibt en Busbåhóf, wó vó älle Bus bedéąnt wird. Ą paar Mål am Tág gibt's Vęrbendongą noch Serpuchow ond Moskau, wó's Åschluss an andęre Bus, Zieg odęr Stråßąbåną gibt. D'Moskauęr Rengautóbå MKAD isch etwa 80 km vó Puschtschino weg, ebąfalls gibt's ą Uffahrt zur Fernautóbå „Krim“.
Weitęrfiąhrąde Bildongsairichtongą
Filialeną vó dęr РАН (Russische Akademie der Wissenschaften)
Bundeskanzler (Deutschland)
Dr Bundeschanzler isch dr Regierigsschef vu dr Bundesrepublik Dytschland. Är bstimmt d Bundesminischter un d Richtlinie vu dr Bolitik vu dr dytsche Bundesregierig.
Amt
Dr Bundeschanzler isch faktisch dr bolitisch mächtigscht dytsch Amtsdreger, stoht aber in dr dytsche protokollarische Rangfolg unter em Bundesbresidänt (em Staatsoberhaupt) un em Bundesdagsbresidänt nume an dr dritthegschte Stell. Dr Bundeschanzler wird vum Bundesdag uf Vorschlag vum Bundesbresidänt ohni vorigi Uussproch gwehlt un cha vor Ablauf vu dr Legislaturperiod vum Bundesdag nume dur e konschtruktiv Missdröuesvotum abglest wäre Dr derzytig Bundeschanzler isch dr Olaf Scholz (SPD) an dr Spitz vun ere Ampl Koalition us SPD, Grieni un FDP.
Schluchtensteig
Dè Schluchtèschteig isch èn Fernwanderwäg durch dè Süèdschwarzwald vo Stüèlingè nõch Wäär. Dè 118 Kilometèr lange Wäg isch in sechs Dagesetappè ydeilt. Di bescht Wanderzit isch vum Mai bis Novembèr; mit èm erschtè Schnee wörd sini Begehig bsunders i dè gächè Schluchtabschnitt nimmi empfellenswärt, a bsunderè Stellè wiè z. B. Wuètè-Flüè odder -schlucht sogar lèbensgföhrlich.
Gschichtè
Dè Schluchtèschteig isch als Kooperationsbrojèkt, an dem alli Gmeindè entlang dè Wanderroutè, dè Schwarzwaldvorein, dè Trägervorein vom Naturpark Südschwarzwald un d Schwarzwald Tourismus GmbH beteiligèt gis sin. D Wanderstreggi isch 2006 brojèktyrt un 2007 aaglait un uusgschilderèt worrè; 2008 isch dè Schluchtèschteig mit èrè offizièllè Yweihig am 5. Juni i sini èrschti Saison gangè. Diè alli drei Johr notwendigi Nõchzertifizyrig als Prädikatswanderwäg isch am 13. Januar 2011 erfolgt.
1961
uf d Wält chuu
Datum nit bekannt:
Schluchtensteig
Kurzbeschrybig
Sehenswärt entlang vo dè Streggi sin bsunders:
Wägbeschrybig
Dè Schluchtèschteig fangt am Baanhof z Stüèlingè a dè dütsch-schwizerischè Gränz aa. Am Ortsuusgang bi Obberwisè drènnt sich dè Wäg vom Oschtwäg Pforzè-Schafuusè, wo èwäg vo dè Wuètè zum Baanhof Wizè füürt. Dè Schluchtèschteig biègt nõch rächts ab un volauft entlang dè Wuètè zum Baanhof Wizè, èm Èndbaanhof vo dè Sauschwänzlebaan, welli sit 1977 nu no als Museumsbaan gnutztè wörd. Ab èm Baanhof volauft dè Schluchtèschteig un dè Oschtwäg uff dè glychè Streggi. Am Gaschthuus "Im Wyler" bim ehemõligè Haltepunkt Luusè-Blomegg i dè Nôchi vom Stüèlinger Ortsdeil Grimmelzofè füürt dè Wanderuäg i d Flüè iè. Bi dè Ysebaabrugg im Blomegger Wyler wörd d Wuètè übberquert. Denõch füürt dè Wäg als schmalè Pfad langsam berguff durch s Nadurschutzgebièt Wuètèflüè vorby am Monnèmer Flüè un èm Sturzdobèl bis zum Uussichtspunkt Wuètèflüè, wo sich kurz devor dè Oschtwäg un dè Schluchtèschteig drènnèd. Vorby an èm Wanderparkblatz füürt d Streggi kurz uff èm Wellblèchwäg unter dè Baanlinniè drunter durrè un denn nõch links èwäg vo dè Strõõß uè zu dè Ottilièhöchi, wo dè Wäg uff dè Querwäg Fryburg–Bodèsee drûfft. Denõch gôt s witer bärguff bis zu dè Gipfelhüttè vom Buèchbärg. Vo dört füürt d Wanderung znägscht gäch abbèzuès Richtig Blummbärg, übber d Fridhofstrõõß wörd sell Zyl erreicht.
Hillary Clinton
Hillary Diane Rodham Clinton [] (* 26. Oktober 1947 z Chicago, Illinois as Hillary Diane Rodham) isch e US-amerikanischi Politikerin vo der Demokratische Partei und d Kandidatin vo ihre Partei für d US-Präsidentschaftswahl am 8. November 2016. Vo Jänner 2009 bis Jänner 2013 isch si Usseministerin vo de Vereinigte Staate gsii.
Vo 2001 bis 2009 isch si Senatorin für e Bundesstaat New York gsi. Bi de Vorwahle zur Präsidentschaftswahl 2008 het si für d Nominierig vo ihrer Partei kandidiert und het gege dr Barack Obama, wo denn dr 44. Präsident vo de Vereinigte Staate worden isch, noch ere lange und düüre Kampagne verlore. Im April 2015 het d Clinton aakündigt, dass si im Novämber 2016 wider als Kandidatin vo de Demokrate wett aaträtte. Bi de letschte Vorwahle im Juni 2016 het si si schliesslich gege ihre parteiinterne Konkurrent Bernie Sanders duregsetzt und isch am 26. Juli uf em Nominierungsparteitag vo de Demokrate z Philadelphia zur Kandidatin gwählt worde.
Si isch sit 1975 mit em Bill Clinton verheiratet, wo vo 1993 bis 2001 dr 42. Präsident vo de Vereinigte Staate gsi isch. Si hän zäme ne Tochter, Chelsea Victoria (* 1980).
Hans Kern
De Kernè Hans (* 22. Juni 1945 z Stüèlingè als Hans Kern; † 16. Mai 2013 z Stüèlingè) isch èn stylprägendè Fasnächtler, Mundartdichter und Naturkundler z Stüèlingè gsi. Grufè worrè isch er fascht nu Schärmuuser.