cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bietigheim-Bissingen
Gschicht
Biedge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 789 als Budincheim, Bissenge om 870 (991 Bussinga, om 1100 Bussingen).
Verwaltong
Biedge-Bissenge hot mit dr Gmoede Engersche ond Tamm a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr OberSchuldes vo Biedge-Bissenge ischt dr Jürgen Kessing.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Biedge-Bissenge ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.
Institut national des sciences appliquées de Toulouse
D Institut national des sciences appliquées de Toulouse (INSA Toulouse) esch e Technischi Hochschuel vu Toulouse (Frànkrich). Si isch Mitgliid vo der Conférence des Grandes Ecoles und vo der Université Fédérale Toulouse Midi-Pyrénées.
Wasterkingen
Waschterchinge (amtlich Wasterkingen) isch e politischi Gmäind im Bezirk Büüli im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Waschterchinge liit im nordweschtliche Änd vom Rafzerfeld a de Grenze zue Tüütschland. S Piet vo de Gmäind umfasst 49,2 % landwirtschaftlichi Flèchi, 43,1 % Wald, 5,3 % Sidligsflechi, 2 % Vercheersflechi und 0,3 % Gwässerflechi.
Gschicht
Waschterchinge isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1102 als Watachingin.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraatäil liit bi 7,7 % (Stand 2011).
Religion
59 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 17 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 6,4 %, CVP 1,8 %, EDU 1,4 %, EVP 2,2 %, FDP 5,1 %. GLP 9,1 %, GP 9,1 %, SP 13,8 %, SVP 50,6 %, Suschtigi 0,4 %.
Gmäindspresidänt isch de Hans Frei (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,8 % gläge.
Tieläkt
D Wiiländer Mundart vo Waschterchinge ghöört zue de Oschtschwiizer Tieläkt.
Kilikien
Kilikie (uf latiin Cilicia; und uf tütssch mengisch au Zilizie) isch en antiki Landschaft im südwestliche Chliiasie. Si werd is Ebni Kilikie im Oste und is Raui Kilikie im Weste uuftailt.
Gschicht
Di ersi Erwäänig vo dere Landschaft stamed us de Bronzezitt. Doozmol hett da s Ebni Kilikie Kizzuwatna ghaisse. Da isch im 14. Joorhundert v. Chr. e Königriich gsii, isch denn aber vo Mittanni abhängig woore und denn vo de Hethiter. D Biwonner sind doozmol vor alem Luwier und Hurriter gsii. S Raui Kilikie het zom grööste Tail zom Land Tarḫundassa ghört.
I de neohethitische Zitt (1200-700 v. Chr.) hett s Ebni Kilikie offebar us merere chlinnere Stadtstaate bistande. S wichtigste hett Hiyawa (bi de Assyrer Que ghaisse, en anders, wo mee i de Berge gelgen isch Hilika. Us dem Name isch den de griechisch Name Kilikia entstande. Öber s Raui Kilikie isch nöd vill bikannt, i de noibabylonische Zitt isch do s Land Pirindu glege.
D Perser hend Kilikie, wo offebar en aigne König ghaa hett, zonere Provinz gmacht, denn isches vom Alexander em Grooss eroberet wore und spööter e Satrapii gsii. Bi de Römer isches en aigni Provinz gsii und au i de Byzantinische Zitt. Erst i de Chriegszüüg isch es wider en aignigs Land woore, s Armenische Königriich Kilikie. Denoo isches zom Osmanische Riich choo und ghört hütt zo de Törggai.
Rudolf Hesso von Baden
Dr Markgrof Rudolf Hesso vu Bade († 17. Augschte 1335) isch vu 1297 bis zue syym Dod Markgrof vu Bade gsi.
Dr Rudolf Hesso isch dr Suhn gsi vum Hesso I. vu Bade un dr Agnes vu Liegnitz.
Am 23. Februar 1326 het er d Johanna vu Mömpelgard (1284-1349), ghyrote, d Wittfrau vum Grof Ullrich II. vu Pfirt (1281-1324).
Us däre Eh sin zwo Dechtere fiirigange:
Hermann VIII. von Baden
Dr Markgrof '''Hermann VIII. vu Bade''' († 1300) isch vu 1291 bis 1300 Markgrof vu Bade gsi.
Noch em Dod vum Hermann VII. hän di drej Brieder, dr Friedrich II., dr Rudolf IV. un dr Hermann VIII. zämme regiert.
Dr Hermann isch scho friej, 1300, gstorbe. No syym Dod hän dr Friedrich un dr Rudolf s Erb ufdeilt, dr Friedrich het Bade un Eberstei iberchuu, dr Rudolf Pforze.
Paraguay
Paraguay isch en südamerikanische Schtaat, wo zwüsche Brasilie, Argentinie und Bolivie ligt. Paraguay het kein direkte Zugang zum Meer, isch also en Binneschtaat. De Name vom Schtaat isch us em guaranische, wo pará „Ozean“ heisst, gua „zu“ oder „von“ und y „Wasser“. De Schtaatsname heisst drum quasi „Vom Wasser zum Wasser“ und gmeint isch s Wasser vom Fluss, wo Richtig Atlantik flüsst. D Hauptstadt vo Paraguay isch Asunción.
Geographii
Paraguay het e Flächi vo knapp 407'000 km² und isch dodermit öppe so gross, wi Dütschland und d Schwiiz zäme. D Gränzi het e Längi vo 3739 Kilometer und verteilt sich si öppe so: D Gränzlängi mit Bolivie isch 750 km, di mit Brasilie 1290 km und di mit Argentinie 1699 km.
S Land isch durch de Rio Paraguay, wo vo Norde nach Süde flüüst, in zwei Naturrüm iiteilt. Im Weschte isch Gran Chaco, wo relativ wenig Lüt düent läbe und wo öppe 60 % vo de Landesflächi iinimmt. Im Oschte de sognannti Oriente, wo öppe 97 % vo de Bevölkerig läbet.
Völcher
Was d Ethniie un d Kultuur bedrifft, isch d'Bevölcherig vu Paraguay eini vu de homogenste vu Südamerika. Öbbe 65 Prozänt vu de Iiwohner sin Mestiize mit spanische un indianische (vor allem Guaraní-) Hintergründ, gfolgt vu Wiße mit 31, Asiate (Chinese, Taiwaner un Japaner vu Okinawa) mit 2 un Indianer mit 1 Prozänt.
E anderi Bsunderheit vu Paraguay isch s Übberläbe vu de indigene Kultuur, wu’s do im Gegesatz zu andere ehemolige Koloniie gschafft hät, zämme mit de spanische z übberläbe. Säll zeigt sich in de Datsach, dass d'Sproch vu de Guaraní vu 94 Prozänt vu de Iiwohner gschwätzt wird, si isch also au bi de nitindigene Bevölcherig un de Mestiize verbreitet un chunnt no vor em Spanische, wu 75 Prozänt beherrsche, während im Räst vu Südamerika Mestiize praktisch übberall di jewiiligi europäischi Sproch schwätze. Unter de jüngere Lüt macht sich d Tendänz bemerchbar, di beide Sproche z mische, was de Aafang vu-n-ere Kreolsproch chönnt bedüte. D Uursach isch, dass keini vu de beide Sproche eidütig dominiert un dass zumindest vor de jüngste Iiwanderige e Homogenisierigsprozäss stattgfunde hät.
D'Verdeilig vu de Paraguayer über s Land isch weniger homogen. Rund 56 Prozänt läbe in Stedt, d Bevölcherig konzentriert sich im östlige Deil, rund um d Hauptstadt un s wirtschaftlig Zäntrum Asunción, wu 10 Prozänt vu de Iiwohner läbe. Dodegege behärbärgt de Chaco, wu 60 Prozänt vu de Landesflächi iinümmt, numme 2 Prozänt.
Religione
Am witiste verbreitet isch de römisch Katholizismus. Denäbe gitt’s e baar Minderheite vu protestantische Mennoniite (vor allem Nochfahre vu Dütsche) un Mormone.
Sproche
Guaraní wird vu 95 Prozänt gschwätzt, gfolgt vum Spanisch mit 75 Prozänt. Sälli beide Sproche sin Amtssproche vu Paraguay. Näbe ihne gitt’s no chleineri Gruppe vu Iiwanderer, wu ihri jewiilige Sproche bewahrt hänn (Italiänisch, Dütsch, Japanisch, Koreanisch, Chinesisch, Arabisch, Portugiisisch un argentiinischs Spanisch).
Daniela Dill
D Daniela Dill (* 1982 z Liestel) isch e Baaselbieter Spoken-Word-Autorin uf Mundart und uf Hoochdütsch.
Lääbe
D Daniela Dill isch 1982 z Liestel uf d Wält choo. Sie het an dr Uni Baasel Französisch und dütschi Liddratuurwüsseschafte studiert. No as Studäntin het si as Slam Poetin afo ufdrätte. Vo 2004 bis 2007 isch si Schauspiilere am Junge Theater Aarau gsi. Zwüsche 2011 und 2016 het si as wüsseschaftligi Mitarbäitere im Dichter- und Stadtmuseum Liestel gschafft.
D Dill het z Liestel s «Moulin Bouge» afo organisiere, wo si Brömiere am 1. Januar 2008 gha het und us säggs Kultuurööbe bro Säson bestoot. An deene wärde Muusig, Kabarett und Liddratur bresentiert.
Sit 2011 schafft si as Spoken-Word-künstlere, organisiert Ewänt, schribt Teggst und git Workshops in Slam Poetry an Schuele. Mit de Muusiker Christoph Wüthrich und Florian Siess drättet si in dr Spoken-Word-Bänd «Dill & Kraut» uf. Sit 2019 isch si Co-Läiterin vom Junge Schriibhuus WORTSTELLWERK z Baasel.
D Daniela Dill läbt z Baasel.
Wärk
D Dill het Teggst in Antologiä, uf CD und am Radio veröffentligt. Iir Buech Herz Rhythmus Störungen isch 2012 vo dr edition Baes uusegee worde. «Durzueständ», e Sammlig vo Teggst uf Hochdütsch und Mundart isch 2020 bi Der gesunde Menschen­versand uusechoo.
Ortsname
En Ortsnaame, fachlig Oikonym (vo altgriechisch οἶκος oíkos ‚Huus‘ und -onym), isch dr Naame von ere Siidlig. Das chan en Äinzelhoof, e Wiiler, e Dorf oder e Stadt, aber au en ehemooligi Siidlig si. Zu de Ortsnääme ghööre au d Nääme vo de Elimänt vo de Siidlige, wie Geböid und anderi Infrastrukturdäil (Oikodonym). Eme Ort, wo s kä Siidlig git, git män e Fluernaamet. D Wüsseschaft wo sich mit dr Erforschig vo Ortsnääme befasst, häisst d Toponomastik.
Ortsnääme si entstande so dass mä sich in dr Umwält het chönne zrächtfinde und mä d Rächt an Bsitz äidütig het chönne festleege.
Umkirch
D'Gmei Umkilche im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg lit in umiddelbarer Noochberschaft zue Friburg im Brisgau.
Gschichte
Noochwiislich scho zue dr Römerzitt besidlet, wird dr Ort anno 1087 erschtmols urkundlich erwähnt. Dr Name het domols Untkilicha, latinisch Ecclesia in Undis (Chilche in dr Welle) glütet, und spilt vermuetlich uf d'Lag vu dr Kilche uf ere Insle zwische zwei Bäche a.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Verkehr
Umkilche lit direkt an dr A 5 un em Autobahnaschluss Friburg-Middi. Bis ins Zentrum vu Friburg sin's numme 8 Kilometer direkt uf ere Schnellstross. Sit Ende 2007 isch dr Ort vum meischte Durgangsverkehr befreit, wil er nördlich dur die nej B31-Wescht umgange wird.
E Buslinie vu dr Friburger Verchehrs AG verbindet Umkilche mit dr Strossebahnlinie 1 in Friburg-Lehe. Umkilche isch au an s Nachtbusnetz vu Friburg agschlosse.
Gwerbegebiit
Im Nordweschte befindet sich e grosses Gwerbegebit mit Aschluss an die nej B31-West, wo vum Anschluss Friburg-Middi vorerscht der endet, aber bis uf Gottene im Bau isch.
Bauwercher
Bedütendi Bauwercher sin die romanisch Chilche us dr zweite Hälfti vum 11. Johrhunderts, wohl die äldist Chilche im Brisgau, un s'Hohezollreschloss mit Schlosspark, wo sich allerdings bis hüt in Privatbesitz befindet un nit öffetlich zuegänglich isch.
Uhrweiler
Örwiller oder Ürwiller (frz. Uhrwiller, dt. Uhrweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Örwiller ìsch. Örwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Örwiller ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Alemannische Höhensiedlung
Alamannischi Hechesidlige wäre Sidlige gnännt, wu vu dr Alamanne vor allem im 4. und 5. Johrhundert n. Chr. uf Hechine brucht wore sin. Di meischte vu däne Sidlige het s am Schwarzwaldrand un uf dr Schwebische Alb. E Deil dervu sin scho in dr vor- un friegschichtlige Zyt aagleit wore.
D Grind, wurum die Sidlige wider ufgee wore sin, sin in dr meischte Fäll nit bekannt. Zem Deil sin si wahrschyns in dr Chrieg vu dr Alemanne mit dr Franke (Ändi 5./Aafangs 6. Johrhunderts) untergange.
Urspringlig sin die Zäntre vu germanische Truppe im dritte Johrhundert as Ruckzugsburge no Raubzig in s Nochberland brucht wore, wu no vu dr Remer kontrolliert gsi isch. Die germanische Heerschare sin im Lauf vu däne Johrhundert yygwanderet gsi unter Aafierer, wu vu dr Historiker reges oder regales gnännt wäre, un hän sich mit dr Zyt im Dekumanteland aagsidlet, wu scho vu dr Remer ufgee gsi isch. Im Lauf vu dr Zyt hän sich Herrschaftszäntre bildet, di alamannische Herrscher sin aber uf neutralem Biet blibe, d. h. vor em Ryy-Duene-Limes, anderscht wie zem Byschpel di fränkische Herrscher z Gallie. Doderby het s e großi Zahl vu uuabhängige Heerchenig gee, dr Chaiser Probus het zem Byschpel mit mit nyyn „Chenig“ verhandlet, Anne 357 het dr Chaiser Julian bi Argentoratum iber e alamannisch Heer vu sibe reges, zeh regales un zahlryyche optimates gsigt.
Hite sin rund 60 vu sonige Sidlige bekannt, wu entstande sin im Zug vu dr alamannische Bsidlig vu dr Biet, wu vu dr Remer am Änd vum 3. Johrhundert gruumt wore sin no dr Ryychskrise vum 3. Johrhundert. Nume wenig dervu sin bis jetz systematisch archäologisch untersuecht wore. Verhältnismäßig guet dokumäntiert isch eppe dr Rund Bärg bi Bad Urach un dr Zähriger Burgbärg. zem Deil sin bi dr Untersuechige ryychhaltigi Fund gmacht wore, au vil Stuck mit remischem Ursprung, was im Gegesatz stoht zue dr Fund us dr ländlige Gegnige.
Sheshan-Basilika
D’ Bàsilika vu Sheshan, offiziäll s’ Nàzionààlhailigtumm un Bàsilika vun Unsra Liawa Fràui vu Sheshan (Mandarin: 佘山進教之佑聖母大殿; Pinyin: Sheshan Jinjiao zhī yòu shèngmǔ Dadian), àui àls Bàsilikà Mària, Hìlf vu da Chrìschta bekànnt, ìsch a bediitenda reemisch-kàthoolischa Kìrìch ìm Bìschtumm Schanghai ìn Kiina. Ìm Hailigtumm wìrd d’ seeliga Jungfràui Mària unter’m Tìtel „Mària, Hìlf vu da Chrìschta“ àls Pàtroona vereehrt. D’ Bàsilika befìndet sìch àn dr wäschtliga Schpìtza vum Sheshan-Hììgel —dàs lììgt ìm wäschtliga Schtàdtbezirk Shongjiang vum Groossràuim Schanghai, äbba 35 Kilomääter àwaag vum Schtàdtzäntrum.
Gschìcht
Uff’m Sheshan-Hììgel ìsch ànna 1866 a äärschta Kìrìch bàuia worra. Vorhar hann d’ Jesüita wahrem Taiping-Uffschtànd a Grundschtìckla-n-àm süüdliga Hàng vum Hììgel kàuift ghàà. Uff’m Grundschtìckla-n-ìsch sallamols a buddhìschta Kloschter gsìì, wo àbgrìssa worra-n-ìsch. Naawa dr Kìrìch hann sa a klainer Woohnràuim fìr d’ Missionààra so wia-n-a Kàpall bàuia. Àn dr Schpìtza vum Hììgel hann sa a klainer Vorhiisla mìt’ra Schtàtüüta vu dr Müattergottes ärrìchtet –àn dara Schtälla-n-ìsch sallamols a Hàlla gsìì, wo maa dr Maitreya verehrt hàt.
Wahrend da Unrüahja z’ Tianjin ìm Jüüni 1870 sìnn mehrera Kìrcha ìn Brànd gsätzt worra. D’ Jesüita hann àn dr Schtàtüüta vu dr Müattergottes gebatta. Fìr d’ Schtàtüüta schìtza hann sa a Kìrìch wälla bàuia. Dia Kìrìch ìsch zwai Joohra schpeeter fartiggschtällt worra. S’ äärschta Gotteshüüs ìsch ìn dr Form vun’ra Kriitz bàuia worra. ’S hàt Elemanta vu dr kineesischa un wääschtliga-n-Àrkitäcktüür ghàà. Vor àn dr Tììra hàt maa-n-a Werànda mìt zeeh Süüla-n-ààglajt, un vor àn dr Kìrìch hàt maa-n-àcht Schtainleewa gschtällt. Ànna 1894 hàt maa mehrera Naawagebäijer züagfiagt. Drunter sìnn a Kàpall uff hàlwer Heecha vum Hììgel so wia-n-a Schrain zem Hailigschta Harz, züa dr Jungfràui Mària un zem Hailiga Josef gsìì. Uff’m Waag züa dr Kìrìch ìsch a Kriizwaag mìt 14 Schtàzioona iigrìchta worra.
Ànna 1925 hàt maa ämpfunda, àss d’ Kìrìch züa klain un weenig ziart gsìì-n-ìsch —naamlig sìnn àndra Kìrcha z’ Schanghai vììl greesser un scheener gsìì. Àlso hàt maa sìe àbgrìssa un wììder uffbàuia. Dr portügììsischa Priaschter hàt a scheen Gebäi wälla, àlso hàt s’ Projakt zeeh Joohra düürt. Iigwäjt worra-n-ìsch d’ näija Kìrìch ìm Joohr 1935. Schuu-n-ìm Joohr 1942 hàt dr Pàpscht Pius XII. ìn dr Kìrìch dr Tìtel vun’ra Basilica minor gaa. Ànna 1946 hàt dr Hailiga Schtüahl d’ Schtàtüüta vun Unsra Liawa Fràui vu Zose àn dr Schpìtza vum Turm kreent.
Wahrend dr Kültüürrevoluzioon ìsch d’ Bàsilika schwar bschaadigt worra. Zärschteert worra sìnn d’ Glààsfanschter vu dr Kìrìch, Schnìtzaräija àm Kriizwaag, d’ Schtàtüüta-n-uff’m Glockaturm un verschììdena àndra ikonogràfischa Wark. Ìn da Joohra 1950 ìsch dr Bischoof vu Schanghai, dr Ignatius Kung Pin-Mei, verhàftet un fìr mehr àls 30 Joohra iigschpärrt worra. D’ kineesischa Regiarung hàt d’ Bàsilika unt’r d’ Kontrolla vu dr Kàthoolisch-Pàtriotischa Verainigung gschtällt. D’ Bischääf vu dara Verainigung sìnn vum Vàtikààn nìt àànärkännt worra. Noh-n-em And vu dr Kültüürrevoluzioon ànna 1976 sìnn d’ Schààda noh z’ noh repàriart worra. D’ Schtàtüüra-n-ìsch z’äärscht mìt’ma aifàcha-n-Iisakriiz ärsätzt worra, bis àss a Ersàtzschtàtüüta-n-ìm Joohr 2000 uffgsätzt worra-n-ìsch.
Àm 24. Mai 2008 hàt dr Pàpscht Benedikt XVI. bekànnt gaa, àss’r a bsunder Gebat àn Unsra Liawa Fràui vu Sheshan gschrììwa hàt.
Bschriiwung vum Gebäi
D’ Grundform vu dr Kìrìch bìldet a làtiinisch Kriiz. S’ Kìrchaschìff ìsch 56 Määter làng, 25 Määter brait un 16,5 Määter hooch. Ìn dr Kìrìch ìsch Plàtz fìr 3.000 Bsüacher. Dr Àltàr àm äschtliga-n-And ìsch üss Màrmoor mìt Guld- un Jaad-Elemanta. S’ Üssera vu dr Kìrìch ìsch vor àllem üss Grànit gmàcht. A Tail vum Dàch ìsch ìm kineesischa Schtiil mìt Plattla bedäckt, wo fàrwig glàsiart sìnn.
Wàllfàhrt
Ànna 1847 hàt dr Pàpscht Pius IX. ärkläärt, àss d’ Glàuiwiga, wo-n-ìm Mai (em Màriamoneet) züa dr Bàsilika düen pìlgra, a vollkumma-n-Àblàss wurda bikumma. Sitterhar kumma Pìlger üss gànz Kiina ìn dam Moneet, bsunders àm Fascht Mària, Hìlf vum Chrìschtatumm àm 24. Mai.
Hephthaliten
D Hefthalite si e Stammesverband gsi, wo um 425 n. d. Z. e Riich in Middelasie gründet het, wo bis öbbe 560 existiert het. Dr Ursprung vo de Hefalite isch unklar, womööglig aber vor allem indogermanisch isch. Si wärde au mit em chinesische Naame „Ye-ta“ bezäichnet, mit em Middelpersische „Heftal“ und em Arabischen „Haital“. In griechische Kwelle isch mäistens vo Ephthalitai, sältener Hephthalitai, d Reed. E Bezäichnig wo bsundrigs in griechische Kwelle vorchunnt isch wissi Hunne, au wenn si noch Aasicht vo dr modärne Forschig zu de öiropäische „Hunne“, wo um 375 im westlige Öiropa iigfalle si, käi diräkti Beziejig häi. D Römer (bzw. Oströmer/Byzantiner) höi ene äinewääg „Hunne“ gsäit, wie öbbe dr spootantiki Gschichtsschriiber Prokopios vo Caesarea, aber het drmit woorschinlig käi ethnischi Definizioon gmäint. D Inder häi au dr Begriff (Sveta) Hunas brucht. Mä isch aber nid ganz sicher, öb doodrmit d Hefthalite gmäint si oder iiri Noochfolger, wo mit ene nid nööcher verwandt gsi si. Die modärni Forschig drennt uf jeede Fall die öiropäische und die sogenannte „iranische Hunne“ vonenander, wo näben de Chionite au d Hefthalite drzue ghööre.
Königsmachern
Macher (lothrìngisch; frànzeesch Kœnigsmacker, ditsch Königsmachern) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Macher lijt uf re Heche zwìsche 148 un 306 m ìwer em Meeresspiejel, àm rachte Stàde vun dr Mosel, vis-à-vis vun Cattenom, uf em hàlwe Waj zwìsche Thionville un em Dräilandereck Frànkrich-Ditschlànd-Luxemburg.
Züe dr Gmein ghert àui no s Derfel Métrich (Metrich).
Gschìcht
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Macher ìsch. Macher ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Macher ghert zem Moselfrankisch.
Menzingen ZG
Mänzige (amtlich Menzingen) isch e Iiwonergmäind im Kanton Zug, Schwiiz.
Geografi
Mänzige liit uf eme Hochplatoo i de Moränelandschaft zwüschet Lorze und Sihl. Vo de Gmäindsflechi sind 62,5 % landwirtschaftlichi Flechi, 28,3 % Wald, 7,6 % Sidligsflechi und 1,5 % süschtigi Flechi.
Gschicht
Mänzige isch zum eerschte Maal gnennt worde im Jaar 1217/22 als Meincingin. Bis 1848 hed au Nöie zue Mänzige ghöört.
Schänzlebrücke
D Schänzlebrugg übberschpannt z Konschtanz dè Seerhy. D Brugg isch èn Deil vo dè Bundesschtrõß 33n (dõ Europaschtrõß) un wyst für jedi Richtungsfaarbaan zwei Faarschtreifè, èn Standschtreifè sowiè èn Rad- un Geewäg uff.
Dè zweiti Rhyübbergang z Konschtanz (nõch dè Aaltè Rhybrugg), mit Aabindig a d Schwizer Gränz, isch urschprünglich als Brugg für d A 81 un für d Entlaschtig vom innerschtädtischè Durchgangsvokeer baut worrè. D Uusschrybig isch im Hèrbscht 1974 chò, im Auguscht 1975 hèt dè Bau aagfangè un am 1. Juli 1980 isch d Vokeersfreigaab vo dè Brugg erteilt worrè. Allerdings hèt s èrscht ab Juli 1983 è provisorischi Aabindig a s städtische Strõßènetz gää. Diè èndgültigi Fertigschtellig vo dè Brugg mit allnè Dämm un Rampèbruggènè für d Vobindig vo dè neuè, rächtsrheinischè B 33 mit èm neuè Gränzübbergang, uff dè Trassè von èrè i dè 1930er Johr blaantè Umgehigsbaanschtreggi, hèt wègè zaalrychè Aawooneryschprüch èrscht 27 Johr nõch Vokeersfreigaab im Mai 2007 stattfindè. I dènnè 24 Johr, wo d Brugg zwar für dè lokale Vokeer, abber nit für d Umleitig vom Fèrnvokeer diènt hèt, isch d Brugg immerhy als Entlaschtig vom Konschtanzer Altschtadtring (Laubè, Bodanschtrõß, Baanhofschtrõß) bruucht worrè, i dèm d Bsuècher vo Konschtanz übber d Schänzlebrugg, dè Aaschluss un d Vobindigsschtrõß Schänzle - Tägerwiler Zoll bis zum Schänzle un dè Bodanschtrõß vordringè hèn chönnè, gèrn au witer übber diè zwei Gränzübbergäng gu Chrützlingè. Au d Bewooner vom Konschtanzer Stadtdeil Paradies un d Studentè vo dè Fachhochschuèl Konschtanz hèn d Aabindig a d Konschtanzer Induschtrygebièt Unter-/Obberlohn bzw. d B 33 gèrn in Aaschpruch gnõ. Zu sèllèrè Zit hèt mò d Brugg z Konschtanz (im Spott) nò als Soda-Brugg benamst, well si so dõ gsi isch, abber keiner hèt gwüsst, für wa genau..
Konschtruktion
D Hauptbrugg isch è 304,9 m langi Spannbedongkonschtruktion mit drei Öffnungè un Stützwittè vo 85,35 m in dè beidè Randfälder sowiè 134,20 m im mittlerè Fèld. I dè Längsrichtig isch dè Durchlaufdräger als Bauwärchsischteem vorhandè. Diè insgsamt 37,0 m breitè Konschtruktion bschtòt uss zwei Übberbautè, wo jewyls ein einzèlligè Hoolkaschtèquerschnitt mit 9,6 m Kaschtèbreiti un voänderlichè Konschtruktionshöchi aufwysèd. Diè Kaschtèhöchi bedrait übber m Pfyler 8,0 m, 3,5 m in Strommitti un 4,5 m a dè Bruggèendè. D Hèrschtellig vo dè Übberbautè isch im Freivorbau erfolgt.
Menzingen ZG
Religion
70,4 % vo de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 12,1 % evangelisch-reformiert.
Schänzlebrücke
Konschtruktion
D Bruggèpfyler wysèd è Düèfgründig uff. Uffgrund vo dickè Donschichtè mit breiiger bis styfer Konsischtenz sin Boorpföler mit ußergwöönlichè Längè vo bis zuè 63 m notwèndig gsi. D Hèrschtellig isch teleskopyrt durrègfüürt worrè, sèll heißt, s isch mit eim Roor mit 1,63 m Durchmèsser aagfangè worrè, i sèbb nõch 21 m Bohrdǜèfi è zweits mit 1,5 m Durchmèsser iègschtellt worrè, nõch 47 m Dǜèfi isch nò è dritts mit 1,4 m Durchmèsser gfolget. Abschlièßend hèn diè langè Pfôhl für è uusreichendi Dragfähigkeit von èrè Fuèßvobreiterig vo 2,8 m.
Menzingen ZG
Politik
De Gmäindspresidänt vo Mänzige isch de Peter Dittli (Stand Novämber 2017).
Spraach und Tialäkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vo dr 4495 Iiwoner 88,8 % Tüütsch als Hauptspraach aagää, 1,1 % Franzöösisch, 1 % Italienisch und 9,1 % anderi Spraache.
De Tieläkt vo Mänzige liit im Übergangsberiich vom Hoochalemannisch zum Hööchschtalemannisch.
Schänzlebrücke
Konschtruktion
Dè Damm vo dè Bruggèufffaart vom Schänzlekreisel isch mit Hartschuumschtoff uffbaut worrè. Er isch 2008, è Johr nõch dè Inbedrybnaam, deilwys abgsackt un hèt müèsè im Raamè vo dè Gwäärleischtig neu baut wörrè.
Park+Ride
Unter m nördlichè Bruggèchopf git s èn Park-and-Ride-Parkplatz, für dè 193 Parkplätz bereitgschtellt sin un im 15-Minutè-Tagt a dè Busvokeer aagschlossè isch. Faarzüüg chönned dõ regè- un schneegschützt parkè.
Wallhausen (Württemberg)
Geografi
Wallhause leit rond elf Kilometer nerdlich vo Craalse am Rand vo dr Haulauer Ebene. D Nochbergmoede vo Wallhause send Satteldorf, Kirchberg an der Jagst, Rot am See ond Schnelldorf.
Vo dr Gmarkong send 72,8 % Landwirtschaftsfleche, 12,8 % Wald, 13 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Wallhause gheret Wallhausen d Ortsdoel Hengstfeld, Michelbach an der Lücke ond Wallhausen.
Verwaltong
Wallhause hot sich mit dr Stadt Kirchberg an der Jagst ond dr Gmoed Rot zom a Gmoedverwaltongsverbdand zammagschlossa.
D Schuldese vo Wallhause ischt d Rita Behr.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Wallhause ghert zom Oschtfränkisch
Schlaganfall
As Schlaagaafall oder Schleegli wird en Chranket vom Hirni bezäichnet, wo blötzlig ufdräted und vilmol zu zum ene Verlust vo Funkzione vom Zentralnärvesüsteem füert und dur kritischi Stöörige vo dr Bluetversorgig vom Hirni verursacht wird.
Ursache
D Ursach chan en arterielli Embolii dur e Bluetgrinnsel si, e Drombose vo de venöse Abflussgfääss, d Gfääss verchrampfe sich und wärde änger, risse spontan oder z. B. wäge hoochem Bluetdruck, spontani Bluetige ooni dass s Bluet grünnt, e Bluetig im Beriich vom zentrale Närvesüsteem, sub- oder epidurali Hämatom.
Sümptom
As Zäiche für e Schleegli git s meereri Sümptom, wo au gliichzitig zämme chönne vorchoo je noch wie schweer s Schleegli isch:
Was mache
Wenn s dr Verdacht vom e Schleegli git, sott sofort medizinischi Hilf gsuecht wärde. D Zit wo mä mit ere Lyse-Behandlig sött afoo, isch weniger as vierehalb Stunde noch em Schlaagaafall. Bis d Hilf chunnt, sött dr Paziänt beobachtet wärde. Mä stützt dr Ooberkörper e chli uf. Es sött kä körperligi Belastig gee. Wäge dr Aspirazionsgfoor sött dr Paziänt nüt drinke oder ässe. Am beste sött er mit dr Ambulanz so schnäll wie mööglig in e spezialisierti Abdäilig für Schlaagaafall-Behandlig brocht wärde.
Weikersheim
Weikersheim (oschtfränkisch Weigerschi) isch e Stadt im Main-Tauber-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Stadt het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Weikersheim lyt an dr Yymindig vum Vorbach in d Tauber. Nochbergmaine sin Röttingen un Tauberrettersheim im Oschte, d Stadt Creglingen im Sidoschte, Niederstetten im Side, Bad Mergentheim im Weschten un Igersheim im Nordweschten un Norde.
Dr Baan bstoht us 64,2 % Landwirtschaftsflechi, 22 % Wald, 11 % Sidligsflechi un 2,8 % sunschtiger Flechi.
Gschicht
Weikersheim isch zum erschte Mol gnännt wore anne 837.
Verwaltig
Weikersheim ghert zue kaim Verwaltigsverband.
Dr Burgermaischter vu Weikersheim isch dr Klaus Kornberger.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Manfred Kern (Politiker)
Dr Manfred Kern (* 11. Augschte 1958 z Mannem) isch e dytsche Styyrberoter un Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene). Syter anne 2011 isch er Abgordnete im Landdag vu Bade-Wirttebärg.
Uusbildig un Beruef
Dr Manfred Kern isch mit vier Gschwischter ufgwachse, in dr erschte Johr z Mannem, derno sin syni Eltere mit dr Chinder uf Schwetzinge zoge. Noch em Abitur am Hebel-Gymnasium Schwetzinge het dr Kern z Darmstadt mir eme Architekturstudium aagfange, ab 1981 het er derno an dr Fachhochschuel Worms Bedribswirtsschaftslehr mit dr Fachrichtig Verchehrswäse/Turischtik studiert. Noch em Abschluss anne 1985 het er z Mannem in dr Wirtschaftspriefigsgsellschaft Dr. Berkhemer & Partner gschafft un si schließli 1990 bis 2010 as Styyrberoter sälbständig gmacht. Anne 2007 isch er zum veraidigte Buechpriefer bstellt wore, syter anne 2011 isch er Seniorpartner vu Kern & Partner.
Bolitischi Laufbahn
Dr Manfred Kern isch in dr Zyt vum Bundeschanzler Wiliy Brandt Mitglid vu dr SPD wore. Ab 1980 het er si bi dr grien-alternative Lischt z Brihl engaschiert. Anne 1998 isch dr Kern Mitglid vu dr Griene wore. Vu 1999 bis 2009 isch er Gmaindsrot in dr Stadt Schwetzinge gsii. Wu di Griene uf Bundesebeni em Afghanistan-Yysatz zuegstimmt hän, isch dr Kern us dr Bartei uusdrätte. Anne 2006 isch er wider Mitglid vu dr Griene wore, wel er d Widerwahl vum Schwetzinger CDU-Burgermaischter het welle verhindere. Bi dr Kommunalwahl 2009 isch dr Kern in dr Kraisdag vum Rhy-Necker-Krais gwehlt wore. Sy Mandat as Stadtrot het er derno ufgee.
Bi dr Landdagswahl z Bade-Wirttebärg 2011 isch er iber s Zwaitmandat im Wahlkreis Schwetzinge in dr Landdag vu Bade-Wirttebärg gwehlt wore. Dert isch er kulturbolitische Sprächer vu dr Griene-Fraktion un Sprächer fir Dänkmolpfläg.
Donald Trump
Dr Donald John Trump ([]; * 14. Juni 1946 z Queens, New York City) isch e US-amerikanische Unternämer un vom 20. Jänner 2017 bis am 20. Jänner 2021 dr 45. Bresidänt vu dr Verainigte Staate gsii.
Vu 1971 bis 2017 isch er Chief Executive Officer (CEO) vu dr Trump Organization gsii, eme Mischkonzärn. As Tycoon in dr Immobilien- un Unterhaltigsbranche isch dr Milliardär dur sy extrovertiert Verhalten ufgfalle, sy Name isch e dyyri Marke. Är isch in Färnseesändige wie The Apprentice ufdrätte, was en no populärer gmacht het, un hite ghert er zue dr bekannteschte Gschäftslyt in dr Verainigte Staate.
Am 8. Novämber 2016 het er d Bresidäntschaftswahl gege di demokratisch Gegekandidati Hillary Clinton gwunne. Am 3. Novämber 2020 het er di aagsträbt Widerwahl gege de demokratisch Useforderer Joe Biden verlore.
Familie un Uusbildig
Dr Donald Trump isch s viert vu fimf Chinder vum Immobilienunternämer Frederick Trump Jr. (1905–1999) un syre Frau Mary Anne MacLeod (1912–2000). Si het vu Tong uf dr schottische Isle of Lewis gstammt. Uf dr Vatersyte sin syni Großeltere Friedrich Trump un Elisabeth Christ vu Kallstadt in dr Pfalz (dodmol Dail vum Chenigrych Bayern) yygwanderet. In eme Interview het dr Trump aagee, är sei stolz uf „des dytsch Bluet“. Anne 1987 het er sym autobiografische Buech The Art of the Deal dergege no gschribe, sy Großvater diei vu Schwede stamme, ne Fiktion vu sym Vater us dr Zyt vum Zweete Wältchrieg.
Vu 1956 bis 1959 isch dr Trump Schueler an dr Kew-Forest School z New York gsii. 1959 het er no Chlage vu dr dertige Lehrer un em Gfiel vum Vater, är heb d Kontroll iber sy Suhn verlore, uf d New York Military Academy z Cornwall-on-Hudson gwächslet, e Privatinternat im US-Bundesstaat New York mit ere vormiliterische Uusbildig. Dert het dr Trump großi sportligi Laischtige zaigt un het 1964 dr Highschool-Abschluss gmacht. Derno het er Wirtschaftswisseschaft studiert, vu 1964 bis 1966 an dr Fordham University z New York un vu 1966 bis 1968 an dr Wharton School z Philadelphia. In syre Studiezyt isch dr Trump nit ufgfalle, nit persenli un nit bolitisch, an dr allgegewärtige Demonschtratione gege dr Vietnamchrieg het er nit dailgnuu. Näb em Studium het er aagfange, mit eme Startkapital vum Vater vu 200.000 $ billigi marodi Hyyser ufzchaufe, z saniere un dyyr wyterzverchaufe. Sy Studium het er 1968 mit em Bachelor abgschlosse. Derno isch er dur e Attescht vum Dokter nit zum Wehrdienscht mit eme meglige Yysatz im Vietnamchrieg yygruefe wore. Noch em Trump syne aigene Aagobe heb si um Chnochesporn an aire oder boode Färse ghandlet, wu si speter wider zruggbildet hebe.
Anne 1977 het er s tschechisch Model Ivana Marie Zelníčková ghyrote. Us dr Eh sin d Sihn Donald Jr., gnännt Don, (* 1977) un Eric (* 1984) un d Dochter Ivanka (* 1981) firigange. 1990 isch d Eh gschide wore. Vu 1993 bis 1999 isch er mit dr amerikanische Schauspileri Marla Maples ghyrote gsii, mit ihre het d Dochter Tiffany (* 1993). 2005 het er s slowenisch Model Melania Knauss ghyrote. Ihre gmainsam Suhn Barron William isch 2006 uf d Wält chuu. Syni beede erschte Sihn Don und Eric un sy Dochter Ivanka schaffe hite in wichtige Positione im Familienunternäme The Trump Organization. D Ivanka Trump schafft derzue au no as Model. Dr Trump isch achtfache Großvater.
Dr Trump ghert dr presbyterianische Marble Collegiate Church aa, wu Dail vu dr Reformed Church in America isch. No aigene Aagobe verzichtet er vollständig uf dr Konsum vu Zigarette un Alkohol. Dr Dod vu sym eltere Brueder Fred, wu 1981 an dr Folge vu dr Alkoholchranket storben isch, heb en in däre Haltig gsterkt. Em Trump sy Schweschter Maryanne Trump-Barry isch Bundesrichteri am United States Court of Appeals.
Manfred Kern (Politiker)
Persenligs
Dr Manfred Kern isch evangelisch. Är isch ghyrote un het mit syre Frau drei Chinder. Noch em Studium hän si zerscht z Hockene gwohnt un sin schließlig uf Schwetzinge zoge.
In syre Freizyt macht dr Kern Musik un singt. As Chind het er im Chinderkoor vum Mannemer Nationalthater gsunge, derno het er Gitarre glehrt un in Danzcombo mitgspilt. E Huffe Johr het er im Schwetzinger Kammerchor Quatro Forte gsunge, mittlerwyli singt er im Heidelberger HardChor un solistisch as Jazzsänger.
Donald Trump
Unternämerkarriere
Dr Trump het Böu- un Hotelleryprojäkt in Stedt vu dr USA un in andere Länder realisiert bzw. derfiir sy Name gee. Ellai z New York City het er näb em Hauptsitz vu sym Unternäme, em Trump Tower, dr Trump World Tower böue un s Trump Building umböue loo. E Trump International Hotel and Tower git s z Chicago, z Las Vegas, z New York, z Honolulu, z Toronto un z Vancouver. Näb em zum Hotel umgnutzte Old Post Office Pavilion z Washington, D.C. un eme Projäkt z Rio de Janeiro het s Unternäme vum Trump bis 2016 d Zahl vu dr Hotell uf zwelf uusböue. Blän fir Las Vegas, Dubai, Philadelphia, Berlin, Frankfurt am Main un Stuegert sin ufgschobe oder abbroche wore.
Näbe dr Yyname us dr Immobilie het er Spiilbanke un anderi Freizytgschäft, in dr Hauptsach z Atlantic City (New Jersey), wu in dr Holdinggsellschaft Trump Entertainment Resorts verwaltet wäre. Ab em Änd vu dr 1980er Johr isch s Unternämme allmee in Schwirigkaite grote. Viermol isch wäge Zahligsuufähigkait vu syne Casino Glaibigerschutz no Kapitel 11 US-Handelsgsetz brucht wore (1991, 1992, 2004 un 2009). Dr Trump het dodruf unter anderem d Helfti vum Casino Taj Mahal un vum Plaza-Hotel mieße verchaufe, derzue 1991 sy Jacht Trump Princess un 1992 d Fluggsellschaftt [Trump Shuttle. Anne 2009 het er si us em Casinogschäft vollständig zruggzoge, duet aber do allno Lizänze vu sym zugchreftige Name verchaufe.
1984/85 het em s American-Football-Team New Jersey in dr 1982 vum Trump mitgrindete United States Football League ghert, des Team git s hite nimi. 1988 het er as Beroter fir dr Mike Tyson dr Boxkampf geg dr Michael Spinks organisiert 1989/90 het er versuecht, mit dr Tour de Trump e Etapperännen in dr Verainigte Staate z etabliere. Dr Trump het 18 Golfbletz, unter anderem z Puerto Rico, z Dubai, z Irland un z Schottland. Uf em Trump National Golf Club z Kalifornie het 2015 dr PGA Grand Slam of Golf solle stattfinde, wäge rassischtische Uusage vum Trump isch s Turnier aber zum erschte Mol syt 30 Johr uusgsetzt wore.
Mediekarriere
Dr Trump het 16 Biecher unter sym Name vereffetligt, wu as Rotgeberschurnalismus vu Verhandligs- un Gschäftspraxis handle. Sy Buech The Art of the Deal vu 1987 isch 51 Wuchen in dr Bestsellerlischt vu dr New York Times gstande un isch bis zue aire Million mol verchauft wore. Dr Trump het in e Hufe Film Cameo-Ufdritt ghaa, unter anderem in Mein Geist will immer nur das Eine … (1991), Kevin – Allein in New York (1992), Hart aber herzlich – Geheimnisse des Herzen (1995), Wer ist Mr. Cutty? (1996), Studio 54 (1998), Zoolander (2001), Ein Chef zum Verlieben (2002), Kindsköpfe 2 (2013), derzue au in dr un Färnsehserie Der Prinz von Bel-Air, Die Nanny un Sex and the City.
Vu Novämber 2003 bis April 2004 isch in dr USA di erscht Stapfle vu dr Färnsehsändig The Apprentice („Dr Lehrling“) glofe, wu dr Trump e Mitarbaiter fir sy Firma gsuecht het. Dr Siger het en Ai-Johres-Verdrag mit eme Ghalt vu 250.000 US-Dollar iberchuu. D Sändig isch vu 26 Millione Zueschauer aagliuegt wore un isch fir dr Sänder NBC zum Quotenerfolg wore. Fir dr Trump het si ne große Popularitetsgwinn brocht. Bis 2015 sin insgsamt 14 Stapfle uusgstrahlt wore.
Ab Juni 2004 het er in Radiosändig Trumped e baar Johr all Dag Jahre s Gschääne vum Dag kommentiert.
Im Jänner 2007 het er e Stärn uf em Hollywood Walk of Fame iberchuu.
Em Trump ghert d Miss Universe Organization zäme mit em Medienunternäme NBCUniversal, wu all Johr d Miss-Universe-, Miss-USA- un Miss-Teen-USA-Wettbewärb veraastaltet.
Bolitik
Dr Trump het syt dr 1980er-Johr als furt sy Mainig zue bolitische Theme in dr Effetligkait verchindet. Anne 1987 het er si as Aahänger vu dr Republikaner regischtriere loo, isch 1999 zue dr Independence Party, eme Ableger vu dr Reform Party, gwächslet, 2001 zue dr Demokrate un 2009 wider zue dr Republikaner. Syni Barteispände het er bis 2012 fascht glych an di boode große Barteie verdailt. Derzu het er dr Clinton Foundation 100.000 US-Dollar gspändet un het langi Zyt gueti Beziehige zue dr Hillary Clinton bflägt.
Är het scho vor 2015 e baar Mol effetli mit em Gedanke gspiilt, as US-Bresidänt z kandiere, nämli 1988, 2000, 2004 un 2012.
Im April 2011 het er dr Bresidänt Obama ufgforderet, sy Geburtsurkund z vereffetlige, un het si dodermit an d Spitz vu dr verschwerigstheoretische Birther-Bewegig gsetzt, wu d Legitimitet vum Obama as Bresidänt aazwyyflet. Im Septämber 2016 het er si vu däre Theory dischtanziert.
Em Trump sy bolitischi Positione sin friejer dytli wyter links gläge wie dr republikanisch Mainstream. Är het si zum Byschpel fir e allgmaini Chrankeversicherig uusgsproche, derfir ass d Styyre hecher wäre un fir s Rächt uf Abdryybig, 2004 isch er gege dr Irakchrieg gsii un dr Demokrat Bill Clinton het er en erfolgryche, dr Republikaner George W. Bush dergege dr schlächscht vu allne US-Bresidänte gnännt.
Bresidäntschaftskandidatur 2015/2016
Im Wahlkampf het er mit rächtspopulistische un umstrittene Paroole d Ufmerksamkait vu dr ganze Wält uf si zooge. Unter anderem het er iber d Hispanics, d Yywanderer vu Latynamerika, gsait, si brächte Drogen un Kriminalitet in s Land, „si sin Vergwaltiger, un Dail, nimmi i aa, sin au nätti Lyt“. No Kritik vum US-Senator John McCain an ihm het dr Trump ihm abgsproche ne Held z syy, wel er si im Vietnamchrieg heb gfange nee un foltere loo. D Fox-News Moderatori Megyn Kelly het er wäge ihre herte Froge kritisiert, är heb „s Bluet us ihre Auge un vu sunscht naime driefe sää“, was as sexistische Hiiwys uf Uukontrollierthait wäge dr Menstruation ufgfasst woren isch. Mitte Augschte 2015 het dr Trump in eme Positiionsbabyr gforderte, ass alli 11 Millione illegal Yygwanderete sollen uusgwise un d Gränze zue Mexiko dur e Muure, wu d Mexikaner solle zahle, gsicheret wäre. Am 8. Dezämber 2015 het dr Trump international fir Ufsää gdsorgt, wun er noch em Terroraaschlag z San Bernardino gsait het, ass „e große Dail vu dr muslimische Bevelkerig“ e Hass uf d Amerikaner hebe, wäge däm het er e temporär Yyraisverbot fir alli Muslim gforderet. Des Yyraisverbot soll nit nume fir Flichtling, Tourischte un Studänte gälte, nai, au fir Burger vu dr USA, wänn si im Uusland gsii sin un wider yyraise wän.
Dr Trump het dr russisch Bresidänt Putin fir syni Fähigkaite as Staatsschef. E guet Verhältnis zwische ihm un em Putin sei au guet fir d USA.
In ere Färnsehdebatte am 6. Februar 2016 het er gsait, är wett im Kampf gege dr Terrorismus d Foltermethod Waterboarding wider yyfiere un no vyl Schlimmers („a hell of a lot worse“).
Derwylscht er si anne 2000 no fir sterkeri Kontrolle bim Waffebsitz gsii isch, het er si im Wahlkampf 2015 fir s Rächt uf Waffebsitz uusgsproche un gege jedi Gsetzverscherfig. No dr Pariser Terroraaschleg vum Novämber 2015 het er fir Ufsää gsorgt, wun er dr stränge Waffegsetz z Frankrych e Mitschuld an dr hoche Opferzahl gee het. „Hätte d Mänsche Waffe drait, wär s andersch glofe“, het er bim e Wahlkampfufdritt z Texas gsait.
Mit syre aggressive Rhetorik het dr Trump fir massivi Kritik im Establishment vu dr aigene Bartei gsorgt. Gege d Skepsis vu dr maischte bolitische Bschauer het er s barteiintärn Bewärberfäld ab Ändi Juli 2015 in Umfroge konschtant aagfiert un zwische Februar un Juni 2016 het er si in dr Mehzahl vu dr Bundesstaate duregsetzt. Am 19. Juli 2016 isch dr Trump uf em Nominierigsbarteidag offiziäll zum Bresidäntschaftskandidat vu dr Republikaner gwehlt wore.
E baar Zytige hän mit ihre Tradition broche un hän si im Wahlkampf gege dr Trump uusgsproche, zum Byschpel d New York Times, d USA Today un d Washington Post. Am 8. Oktober 2016 het d Washington Post e Video vu anne 2005 publiziert, wu dr Trump obszön iber Fraue gschwätzt het. Des Video het heftigi Protescht uusglest.
Am 8. Novämber 2016 het si dr Trump gege di maischte Umfroge un Wahlprognose gege d Clinton chenne duresetze. Im sognännte „Rust Belt“ im Mittlere Weschte het er in traditionäll demokratische Staate wie Michigan, Wisconsin un Pennsylvania d Meehait gwunne. Derzue het er d Abstimmige in dr klassische Swing States wie Florida, Ohio un Iowa gwunne. Am Oobe vu dr Wahl het er in syre Red zum Siig z New York gsait, är wett „dr Bresidänt vu allne Amerikaner“ syy. Wie in dr Verfassig vorgsää isch dr Trump am 20. Jänner 2017 veraidigt wore.
Presidäntschaft
I syneren Amtszyt als amerikanische Presidänt het dr Donald Trump i der Regierig und Verwaltig vo den USA zimli vill zunderobsi broocht. Mit anderne Länder het er brobiert e deal uuszhandle wo wien er glaubt het besser wäär für Amerika, die grosse internazionalen Organisazioone schyynen en nit z inträssiere. Am Brexit z Ängland het er Fröid. Zwöimol isch er id Schwiiz choo, uf s WEF z Davos.
Wun er ins Amt yygfiert woren isch, isch er dr eltscht US-amerikanisch Bresidänt in dr Gschicht gsii un dr erscht, wu nie vorhär e bolitisch oder militeerisch Amt ghaa het. Sy uugwehnlige Regierigsstil, vor allem syni aggressiv Kommunikation iber Twitter, het zue vyl nationale un internationale Kontroverse bydrait. In syre Amtszyt het er Dekret zue dr Bschränkig vu dr Yywanderig – vor allem us muslimische Länder - unterschribe, het d Gränzmuure zue Mexiko uusböue, het sy Land us em Pariser Klimaabchuu un em Atomabchuu mit em Iran zruggzoge, het Jerusalem as Hauptstadt vu Israel anerkännt, het persenligi Bezieige zum Kim Jong-un, em Diktator vu Nordkorea ufgnuu un s Fridesabchuu zwische Israel un dr Verainigte Arabische Emirat unterstitzt. In dr Wirtschaftsbolitik het er d Styyre fir Unternäme massiv gsänkt un het e Handelschrieg aagfange, wu vor allem gege China grichtet gsii isch. Bis zue dr Covid-19-Krise hän d USA unter syre Bresidäntschaft trotz ere Rekord-Staatsverschuldig e gueti wirtschaftligi Entwicklig gnuu.
Wu Mitti Augschte 2017 e junge Neonazi noch eme Ufmarsch vu Rächtsextreme z Charlotteville sy Auto in e Gruppe vu Gegedemonschtrante glänkt het un doderby e 32-Jehrigi umbrocht un 19 Mänsche verletzt het, het dr Trump verchindet, bodi Syre seie fir d Eskalation verantwortli un s gääb uf boode Syte gueti Lyt.
D Republikaner hän, vor allem wel s dr republikanisch Meehaitsfierer im Senat Mitch McConnell firschidribe het, in dr Amtszyt vum Trumps iber 250 Richter*ne an Bundesgricht gruefe.
Am 5. Februar 2020 isch er in eme Amtsenthebigsverfahre vu dr republikanische Meehait im Senat freigsproche wore, wu vu dr Demokate yyglaitet woren isch, wel er in eme Telefonat mit ukrainische Bresidänt Wolodymyr Zelensky vu däm soll gforderet haa, ass d Ukraine Matrial gege dr Schwigersuhn vum Joe Biden sammlet, wu si as demokratische Bresidäntschaftskandidat abzaichnet het.
Mit dr COVID-19-Pandemy sin d USA in aini vu dr schwärschte Gsundhaitskrise vu ire Gschicht grote, mit iber 300.000 Dode bis Ändi 2020 un massive wirtschaftlige Schäde. Em Trump sy Krisemanagement isch arg kritisiert wore. Är het d USA derno us dr Wältgsundhaitsorganisation (WHO) zruggzoge.
Im vu dr Pandemy bregte Bresidäntschaftswahlkampf 2020 isch dr ehmolig demokratisch Vizebresidänt Joe Biden gege dr Trump aadrätte. Bi dr Wahl am 3. Novämber 2020 het dr Trump dytli gege dr Biden verlore, het aber s Wahlergebnis nit anerkännt, stattdäm het er iberall verzellt, dr Wahlsiig sei em gstoole wore un des sei dr grescht Bedrug in dr Gschicht. Är het iber sächzg juristischi Yysprich gege s Ergebnis yygee, wu aber fascht alli abgwise wore sin un dr Ibergang im Bresidäntenamt verzegeret hän. Am 6. Jänner 2021, wu dr Kongräss zämechuu isch go s Ergebnis offiziäll verchinde, het dr Trump syni Aahänger in ere Reed zum Marsch zum Kapitol ufgruefe. Ass syni Aahänger derno s Kapitol gstirmt hän, isch as Versuech vun eme Butsch aagluegt wore un het zue heftige Reaktion gege ihn gfiert, au in syre Bartei. Di maischte vu syne Social-Media-Konte, unter anderem uf Twitter, sin gsperrt wore un e zwait Amtsenthebigsverfahre gege ihn isch yyglaitet wore, wu aber vum Senat abgwise woren isch. Bi dr Amtsyyfierig vum Biden isch er nit derby gsii, s erscht Mol in dr Gschicht vu dr USA syter anne 1869.
Au no syre Bresidäntschaft het er allno ne große Yyfluss in dr Republikanische Bartei, mer goht dervu uus, ass er bi dr Bresidäntschaftswahle 2024 wider kandidiert.
Andreasplatz (Basel)
Dr Andreasblatz isch e chliine Blatz in dr Stadt Baasel, öbbe sibzig Meter westlig vom Määrtblatz. Uf em Blatz wärde allerhand Määrt wie dr Wildpflanzemäärt abghalte.
Gschicht
1977/78 und 1986/87 het mä am Blatz Usgrabige gmacht und d Fundamänt vo dr Kapälle freigleit, denn d Hüüser um e Blatz ume und schliesslig au dr Blatz sälber renowiert und mit de Pflasterstäi dr Grundriss vo dr alte Kapälle markiert.
Gaza
Gaza steht für:
Gaza isch dr Naame oder Familiennaame vo dene Persoone:
Mex VD
Mex (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Lavaux-Oron im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Mex isch e Dorf uf em Hochplatoo im Side vum Gros de Vaud. D Gmaiflechi umfasst 54,2 % landwirtschaftligi Flechi, 30,6 % Wald un 15,3 % Sidligsflechi.
Gschicht
Mex isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1154 as Mais.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 23,7 % gläge.
Religion
50,8 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 25,6 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,0 %, CVP 7,2 %, FDP 16,3 %, GLP 5,2 %, GP 7,4 %, SP 16,4 %, SVP 35,9 %, Sunschtigi 1,5 %.
Dr Burgermaischter vu Mex isch dr Michel Buttin (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 4,0 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 547 Yywohner 87,9 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,5 % Dytsch, 2 % Italienisch un 4,6 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Samtene Revolution
Als Samtigi Revolution (tschechisch: sametová revoluce, slowakisch: nežná revolúcia) bezeichnet mer de politischi Systemwechsel vo de Tschechoslowakei vom Kommunismus zu em demokratische System.
Es hät Grücht gäh, die säged d KSČ hät mit de Revolution anfange um au nach m Fall vom Kommunismus i de andere Staate, um sich trotzdem d Macht sicherere.
Bürgerspital Basel
S Bürgerspiddal Baasel isch e sozial-medizinischs Unternähme z Baasel. Es het sich uf wichtigi Ufgoobe wie d Betreuig vo alte Mensche, d Beglaitig und di bruefligi Integration vo Mensche mit ere Behinderig und die medizinischi Rehabilitation spezialisiert. Es isch e sälbständigi, öffentlig-rächtligi Stiftig, wo zur Bürgergmaind vo dr Stadt Basel ghört. 1973 sin d Akutklinike vom Bürgerspiddal usglideret worde und an Kanton Baselstadt übergange. Die übrige Beriich sind bim Bürgerspiddal Basel bliibe.