cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Komitat
Hüttigs Ungarn
Hütt bstoht Ungarn uss 19 Komitat mit je me Komitatssitz und de Hauptstadt Budapest. Di meiste andere größere Städt hän au s Komitatsrächt, werre aber me Komitat züegrächnet. D'Komitat sin in Chleigebiet underdeilt.
Hüttigs Kroatie
Kroatie isch in 20 Gspanschafte und d'Hauptstadt Zagreb underdeilt, wo sälber de Gspanschafte-Status hät.
Kreis Paradiso
Dr Chrais Paradiso (ital. Circolo di Paradiso) bildet zämme mit de Chrais Agno, Breno, Capriasca, Ceresio, Lugano Nord, Lugano Oscht, Lugano Wescht, Magliasina, Sessa, Taverne un Vezia dr Bezirk Lugano im Kanton Tessin in dr Schwyz. Dr Sitz vum Chraisamt isch z Paradiso.
De Chrais Paradiso hät bis Mitti April 2013 Chrais Carona ghaisse.
Gmaine
Zum Chrais ghere die Gmaine:
Fusione
Im 2013 isch d Gmaind Carabietta i di bestehend Gmaind Collina d’Oro iigmaindet und d Gmaind Carona isch e Quartier vo de Stadt Lugano worde. Letschters isch au de Grund, wisoo de Chrais de Name vo Carona zu Paradiso gwächslet hät.
Auggen
Augge isch e Gmei am Rand vum Oberrhigrabe un Schwarzwald im süd-westliche Deil vu Bade-Württeberg, in dr Nächi vu dr französische Gränze.
Gliderig
Näbem Hauptort git's nooch dr Ortdeil Hach, ebba 1,5 km nördlich vu Augge un d'Richtbergsidlig zwische Nöieburg un Mülle un Zizige, nordöschtlich vu Augge an dr Banngränze zue Mülle ghörige Vögese.
Klima
Augge zellt zue dr wärmste Gegende vu Dytschland mit eme fir dr Oberrhigrabe typische Klima.
Gschichte
Augge isch erstmols als Anghom 752 n. Chr. nammentlich erwähnt worre. Mer got aber devu us, dass ersti Asidlige scho im 1. Johrhundert nooch Christus entstande sin. Hüt läbt des Dorf, wo Iiwohner (Stand: ) het, vor allem vum Tourismus un em Wiabau. Nachberstädt sind u. a. Mülle, Badewiler un Nöieburg. Die nächste Grossstädte sin Milhouse, Friburg im Brisgau un Basel.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wirtschaft un Infrastruktur
Augge isch insbsunder dur si Wilag „Schäf“ bekannt. Auggener Schäf isch ein vu dr bekannteste Gutedel-Wi vum Markgräflerland.
Augge het e eigene Haltepunkt an dr Rhidalbahn.
13. April
Dr '''13. April''' isch dr 103. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 104. in Schaltjohr), dodermit blybe no 262 Däg bis zum Änd vum Johr.
Royal Dutch Shell
D Royal Dutch Shell (RDS) isch s grösste Mineralöu- und Ärdgas-Unternähme uf dr Wäut und isch im Juli 2012 im Umsatz naach s grösste Unternähme überhoupt gsi.
Dr Konzärn isch in mähr aus 140 Länder aktiv und beschäftigt wäutwyt öbbe 92.000 Mitarbeiter.
Öbbe e Million Aaleger häi in ca. füf Milliarde Aktie inveschtiert. S Unternähme isch aus Royal Dutch Shell plc im Handelsregister z London iidräit. Dr Sitz vo dr Houptverwaltig befindet sich in Den Haag.
Adolf Pfrengle
Dr Adolf Pfrengle (* 20. Oktober 1934 z Fryburg) isch e dytsche Haimetautor.
Lääbe
Dr Pfrengle isch z Harde ufgwagse un het sy gaz Lääbe dert gwohnt.
Dr Pfrengle duet syt vyl Johr Gschicht un Gschichte rund um Harde sammle, im Lauf vu dr Johr het er e umfangrych Archiv vu dr Hardemer Gschicht zämedrait. Är het zue dr Familie in sym Dorf gforscht, zue dr Gschicht, zue dr Chronik vu dr „Ehrsame Fischerzunft“, wun er Mitglid isch. Im Rhywald vu Harde het er aafange d Pflanze- un d Dierwält z fotografiere un dernääbe sammlet er alemannischi Werter un Uusdruck us em Hardemer Dialäkt, en Uuswahl het er unter em Titel „ds´Harte, usse am Rii“ anne 2001 as Buech uusegee.
Syter anne 1950 isch er Mitglid in dr Draachtekapäll Harde, aafange het er Drumpete gspiilt, speter isch er uf s Bariton umgstiige. Derzu isch er au Mitglid im Salmen-Verain.
Konjunkturtheorie
Dr Paul Samuelson (lueg bii Literatur) het z. B. die Zykle in dr USA-Wirtschaft vo 1900 bis nach 1945 angluegt. Gfunde het er drei Haupt-Zykle: D Kriegskonjunkture vom erschte Weltkrieg und vom zweite Weltkrieg sowie die drzwische liegendi Weltwirtschaftskrise.
Die beide Kriegskonjunkture händ jewiils en dur d Anforderige von dr Rüschtigspolitik beschtimmte, massive Boom vom Rüschtigssektor bracht, wo au ansonschte zivili Induschtrie iibezoge het. Die Uufrüschtig isch grossteils mittels schtaatlicher Neuverschuldig finanziert worde und het, sowiit es sich um Bankkredite ghandlet het, zu Neugeld-Produktion (Geldmenge-Erhöhig) gfüehrt, was d Inflation angheizt het. Im zweite Weltkrieg het me das dur Erhebig von ere Sonderschtüür uus em beschtehende Geldkreislauf öpis probiere iizschränke, was aber nur teilwiis glückt isch, will d Rüschtigsuusgabe dort ebe sehr hoch gsii sind.
Zwische de beide Weltkriege isch die grossi Weltwirtschaftskrise gläge. Do het s Konjunkturprogramm New Deal, ebeso dur Neuverschuldig und Geldschöpfig finanziert, ebefalls zun ere Ankurbelig von dr Wirtschaft gfüehrt. Im Gegesatz zu de beide Kriegskonjunkture isch das aber nur mit gringer Inflation vonschtatte gange, wege dr unterschiidliche Uusgangslag: D Wirtschaft isch do am Bode glege, d Produktions-Kapazitäte sind bii wiitem nit uusglaschtet gsii. Voruussetzig für Nachfrag-Inflatione sind aber ebe grad uusglaschteti Produktions-Kapazitäte.
Somit chönne uus dene wirtschaftsgschichtliche Abläuf guet Lehre für d Konjunkturtheorie vo künftige volkswirtschaftliche Zykle zoge werde.
Georges Delnon
Dr Georges Delnon (*20. März 1958 z Züri) isch e Schwizer Theaterlaiter, Intendant und Reschissör.
Läbe und Wärk
Dr Georges Delnon isch 1958 z Züri uf d Wält cho und in dr Wälschschwiiz ufgwachse. Er het z Bärn Kunstgschicht, Komposition und Muusigwüsseschaft studiert. Im Johr 1985 het er mit andere zsämme z Bärn s "Atelier 20" für zitgenössischs Theater und Muusig gründet. Er het as Reschissör in dr Schwiizer Muusigtheaterszene afo schaffe und isch am Stadttheater Luzärn aagstellt gsi. Vo 1987 het er as freie Reschissör an Operehüüser z Frankriich, z Augsburg, z Karlsrueh, z Frankfurt und in andere Stedt gschafft. 1996 isch er Intendant am Stadttheater Koblänz worde. Bevor er 2006 as Diräkter ans Theater Basel choo isch, isch er acht Johr lang Intendant am Mainzer Stadttheater gsi. Under siner Laitig isch s Theater Basel 2009 zum Operehuus vom Johr gwehlt worde, dank Uffüehrige wie im Wagner si «Fliegender Holländer», d «Lulu» vom Berg und im Poulenc sini «Dialogues des Carmelites», dr Vilfalt vom Repertoire und em Zsämmeschaffe vom Ensemble. In Zsämmenaarbet mit em Schwizer Färnsee het er 2010 d «Aida am Rhein» dusse rund um die Middleri Brugg und im Hotel «Les Trois Rois» inszeniert. 2011 het er wäge de Finanzierigsschwiirikeite, wo s Theater überchoo het, wil s Baselbiet si Dail vo dr Subvention nid het welle vergrössere, d Laitig vo dr Operesparte sälber übernoh. Sit 2015 isch dr Delnon Intendant vo dr Staatsopere Hamburg.
Näbe siner Aarbet z Basel isch dr Delnon vo 2009 bis 2016 au Künstlerische Laiter vom Muusigtheater vo de Schwetzinger SWR Festspiil.
Burg Malterdingen
Vu dr ehmolige Burgaalag vu däre Hecheburg isch hite nyt me erhalte.
Monophysitismus
D Antichalcedonier sälber si scho immer drgege gsi, ass män e „Monofüsite“ säit, e Begriff wo in de Kwelle erst im 7. Joorhundert erschiint und mäistens as Schimpfwort gmäint gsi isch. Si zien d Bezäichnig Miafüsite vor. Das chunnt vo dr griechische Wurzle mia, won e komplexi Äinhäit bedütet. Das Wort bedoont eender d Äinhäit as d Äinzaal und spieglet d Posizioon besser, ass in Christus s Göttlige und s Menschlige äi Natur bilde, veräint „ooni Vermischig, ooni Drennig, ooni Durenander und ooni Wäggsel“, wie e theologischi Kompromissformle, wo sit dr Spootantike üüblig gsi isch, lutet. In iirer äigene Woornäämig leene d Mono- bzw. Miafüsite d Zwäinatureleer also nit brinzipiell ab und göön durchus drvo us, ass Jesus Christus Gott und Mensch gsi sig – näme allerdings aa, ass sich die bäide Nature vo Christus vermischt häige, die göttligi aber dominiert häig.
In dr Forschig vermiidet mä hüte vilmol d Bezäichnig „Monofüsite“, wo missverständlig und barteiisch isch. Usserhalb vo dr Spezialliddratuur wird si aber immer no brucht.
Ba (Arabischer Buchstabe)
Luutwert un Umschrift
S Ba bizaichnet de stimmhafti labiali Plosiv (IPA: //) und entsprecht em Hochtütsche "b" im Name "Berta". S wird in de DMG-Umschrift mit „b“ widergebe.
S Ba isch en Moobuechstabe, da haisst, der Artikel al- werd nöd assimiliert: al-baytu »s Huus«.
Graphisch Abwondlunge
Um de //-Luut schrybe z kinne wo im Hocharabische nit vorkommt, isch im persische Alphabet de Buechschtab Pe usm Ba entwickelt worre. Des Pe wird zuem Teil au in arabische Lexika, Atlante etc. verwendet, um d richtig Ussproch vun usländische Nome sicherzschtelle.
Landkreis Dillingen an der Donau
Der Landchrais Dillinga isch e Landchrais z Bayre. Är lyd im Noorde vùm Regierigsbezirk Schwaabe.
Er gränzd im Noorde an dr Landchrais Donau-Ries, im Oschde an dr Landchrais Donau-Ries, im Oschde ùn Siidoschde an dr Landchrais Augschburg ùn im Siidweschde an dr Landchrais Genzburg. Im Weschde gränzd er an Baade-Wiirdebäärg, an dr Landchrais Hoedne.
Schded und Gmaine
Zem Landchrais Dillinga ghèère fimf Schded, drèi Määrd ùn 19 Gmaine.
Sybotas (Aipytide)
De Sybotas ( "Sauhirt") isch i de griechische Mythologii e König vo Messenie gsii usem Gschlecht vo de Aipytide. Er isch de Soo vom Dotadas und de Vatter vom Phintas.
De Sybotas hett bistimmt as jöörlichi Opfer em Flussgott Pamisos gspendet were sölled und z Oichalia hett er e Heroeopfer för der Eurytos gstiftet.
Komitatssitz
Gschicht
Im Chönigrych Ungarn sin d'Komitat um d'Schlösser umme entstande, drum isch es als selbstverständlig aglüegt worre, das sälli de Komitatssitz darstelle. De Adel vo sälle Schlösser hät de Komitatssitz bis 1723 sälber chönne bstimme. Ab Johr 1723 hät s Gsetz 1723:LXXIII.tc. d'Azahl vo de Komitat bstimmt. Zwar hät s Gsetz au e Komitatssitz vorgschrybe, sälle hän d'Komitat aber witerhy sälber bstimmt.
Erscht noch em Östrychisch-Ungarische Usglych (1867) isch de Regierig vom Komitat sälli Freiheit eweggnoh worre und s Gsetz hät d'Komitatssitz bstimmt. Sälli Situation hät sich sither nit gändert, allerdings hät de Inhaber vom Rächt, de Komitatssitz z bstimme, mehreri Mol gwechselt. Sit 1990 legt si d'Verfassig fest.
Liste vo de Komitatssitz
In Chlammere stönn di züeghörige Komitat
Vernate
Vernate isch de Name vo däne geografische Objekt:
14. April
Dr '''14. April''' isch dr 104. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 105. in Schaltjohr), dodermit blybe no 261 Däg bis zum Änd vum Johr.
Ceresio (Kreis)
Dr Chrais Ceresio (ital. Circolo del Ceresio) bildet zämme mit dr Chrais Agno, Breno, Capriasca, Carona, Lugano Nord, Lugano Oscht, Lugano Wescht, Magliasina, Sessa, Sonvico, Taverne un Vezia dr Bezirk Lugano im Kanton Tessin in dr Schwyz. Dr Sitz vum Chraisamt isch z Melano.
Gmaine
Zum Chrais ghere die Gmaine:
Boswil
Bosmel (usgschproche: ; offiziell: Boswil) isch en Iiwohnergmeind im Bezirk Muri im Schwiizer Kanton Aargau.
Geographii
Bosmel ligt im Bünztal am Übergang vom flache Talbode uffe zum Lindebärg. De Gmeindsbann het e Flächi vo 1178 Hektare, dodervo sind 258 Hektare Wald und 128 Hektare sind überbaut. De höchschti Punkt vo de Gmeind isch uf 704 Meter ü. M., de tüüfschti uf 429 Meter. D Nochbargmeinde sind Waltischwil, Bünze, Bäsibüre, Arischtau, Muri, Butel, Bepmel und Challere.
Gschicht
Bosmel isch zum erschte Mol in ere Urkund vom Grossmoischter z Züri in de Namesform Bozwila gnennt. Will di Urkund nöd datiirt isch, ischs genaui Alter nöd bekannt. D Forschig nimmt en Entschtehig vo dere Urkund in de Ziit zwüsche 874 und 887 aa. D Landesherrschaft über Bosmel isch bi de Habsburger gläge. Im 1415i hei Eidgenosse de Aargau erobert u e so isch Bosmel de Sitz vo eme Amt und en Teil vo de Freie Ämter worde, ere gemeine Herrschaft. Kompliziirt isch es z Bosmel nach em zweite Villmergerchrieg worde. Di reformiirte Kantön Züri, Bärn und Glaris hei im 1712 d Katholike bsiegt und s Freiamt ufteilt. D Gränze isch uf ere grade Linie zwüsche de Chile vo Underlunkhofe und em Galge z Fahrwange verloffe und het Bosmel - zum Teil sogar einzelni Hüser - in zwei Teil ufteilt. Im März 1798 sind d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt und hei di Helvetisch Republik usgruefe. Bosmel het in dere Ziit zum Kanton Bade ghört, wo 1803 zum noie Kanton Aargau cho isch. D Dörfer sind im noie Kanton im 1816 zu einer Gmeind zämme cho.
Chieulles
Chieulles (ditsch Schöllen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Chieulles lijt àcht Kilometer nordeschtlich vun Metz àn dr Mosel, uf re Heche zwìsche 162 un 223 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Chieulles ìsch. Chieulles ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Chieulles ghert zem Lorrain.
Buchsweiler
Buchsweiler stoht für:
Gold
Gold ( vo ) isch e chemischs Elimänt mit em Elimäntsümbool Au (vo lat. Aurum: „s Gold“) und dr Ordnigszaal 79. Es isch en Übergangsmetall und stoot im Periodesüsteem in dr 1. Nääbegrubbe (Grubbe 11), wo au as Chupfergrubbe oder Münzmetall bezäichnet wird. Gold ghöört zu de Edelmetall und isch zämme mit Chupfer äins vo de wenige farbige Metall.
Gold wird sit Joorduusige für rituelli Gegestände und Schmuck brucht und sit em 6. Joorhundert v. d. Z. in Form vo Goldmünze as Zaaligsmiddel. Hüte wird s as Resärve vo Zentralbangge ghortet. Wäge sine chemische und elektrische Äigeschafte wird s vil in dr Elektrotechnuk iigsetzt. Es wird au as Lääbesmiddelzuesatzstoff mit dr E-Nummere E175 verwändet.
Boulens
Boulens (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Gros-de-Vaud im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Boulens isch e Hufedorf uf ere Hochflechi im Oschte vum Mentuedal. D Gmaiflechi umfasst 62,9 % landwirtschaftligi Flechi, 33,3 % Wald un 3,8 % Sidligsflechi.
Gschicht
Boulens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1142 as Bollens (1177 Boslens).
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 7,3 % gläge.
Religion
68,7 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 14,7 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,1 %, CVP 3,0 %, FDP 13,3 %, GLP 8,2 %, GP 10,8 %, SP 22,3 %, SVP 26,3 %, Sunschtigi 4,6 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 1,8 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 211 Yywohner 90 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 6,2 % Dytsch, 0,5 % Italienisch un 3,3 % anderi Sproche.
Ta (Arabischer Buchstabe)
Tāʾ oder Ta ( تاء ) isch de dritt Buechschtab vum arabische Alphabet. Er isch usm phönizische Taw hervorgonge un doduerch mitm latynische T, em griechische Tau un em hebräische Taw vowandt. Ihm isch de Zahlewert 400 zuegordnet.
Luutwert un Umschrift
S Ta isch e Sunnebuechschtab, somit wird de Artikel al- assimiliert: at-tuffaḥ »de Öpfel«.
Lüterkofen-Ichertswil
Lüterkofe-Ichertswiu (amtlich Lüterkofen-Ichertswil) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Geografi
D Doppugmein Lüterkofe-Ichertswiu liit i re Taumuelde vom Biberebach im Buechiberg, im Soledurner Mittuland. Zue dr Gmein ghööre d Dörfer Lüterkofe (473 m ü. M.) un Ichertswiu (483 m ü. M.). D Gmeindsflächi umfasst 53,7 % langwirtschaftlichi Flächi, 33,8 % Waud, 12,1 % Sidligsflächi u 0,5 % suschtigi Flächi.
Nochbergmeine si Nennigkofe, Lüsslige, Lohn-Ammannsegg, Chüttigkofe, Brüggle u Tscheppech im Kanton Soledurn u Bätterchinge u Löizige im Kanton Bärn.
Gschicht
D Gmein Lüterkofe-Ichertswiu isch im Johr 1961 entstande us em Zämmeschluss vor Gmeine Lüterkofe un Ichertswiu.
Lüterkofe isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1315 aus Lüterkon (1325 in Luterkon, 1344 Lütrikon, 1368 Luterkoven, 1382 Lu(i)terkofen), Ichertswiu im Johr 1148 aus Hisenharceswilare (1399 Ysnatzwile, 1540 Jsserzwil).
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch 2010 bi 6 % gläge.
Religion
67,6 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 14,8 % römisch-katholisch.
Kabinett Müller II (Baden-Württemberg)
S Kabinett Müller II isch am 19. Novämber 1953 in dr 1. Sitzig vum Landdag vu Bade-Wirttebärg ernännt wore, wu si di Verfassigsgebend Landesversammlig in e sonige umgwandlet ghaa het. Dr Minischterbresidänt Müller, wu scho syt em 30. Septämber 1953 im Amt gsii isch, isch widergwehlt wore, un dr Landdag het s Kabinett as Ganzes bstetigt. D Zämesetzig isch di nämlig gsii wie im Kabinett Müller I.
Lüterkofen-Ichertswil
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,2 %, CVP 8,6 %, EDU 0,6 %, EVP 2,3 %, FDP 33,9 %. GLP 4,8 %, GP 6,0 %, SP 13,1 %, SVP 22,3 %, Suschtigi 3,2 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,9 % gläge.
Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 641 Iiwohner 97,7 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 0,2 % Italienisch un 1,3 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Lüterkofe-Ichertswiu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch, aber au zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.
Korkenziehermuseum Kaiserstuhl
S Bundeziegermuseum (dt. Korkenziehermuseum) isch e Museum in dr historische Altstadt vu Burge, eme Stadtdail vu Vogtsburg.
Sammlig
Anne 2008 isch s Gheft, wu e bitzli verstecklet im Kirchgässle in dr Altstadt lyt, energetisch saniert un uusgwytet wore. Syterhär wäre in dr Ryym vum Museum au Lääsige un Vernissage durgfiert.
En ander Bundeziegermuseum mit 1000 Exemplar git s im Gwelbchäller vum in dr Gmai Worb in dr Schwyz.
Gorgasos (Sohn des Machaon)
De Gorgasos isch i de griechischen Mythologii e Hailheros gsii, wo nume lokaali Bidüttig ghaa hett.
De Machaon isch e Soo vom Hailgott Asklepios und en Enkel vom Apollon und isch im messenische Gerenia as Hailheros vereert woore. Au de Gorgasos und de Nikomachos sind i de Antiki as Hailheroe vereert wore und zwoor z Pharai, wo si nochem Tood vom Diokles as König gherrscht hend. De Kult vom Gorgasos und Nikomachos söll de messenischi König Isthmios iigfüert ghaa haa.
Nordamerika
Nordamerika isch dr drittgröschd Kontinänt. Zsämme mit Grönland, Middelamerika und de Karibische Insle het er ä Flechi vo 24.930.000 km².
Nordamerika isch dr nördlig Deil vom amerikanische Dobbelkontinänt, d Landbrugg in Middelamerika ghört drzue bis Panama. Im Norde isch dr Arktisch Ozean im Weschde dr Pazifischer Ozean, im Süde d Karibik und im Oschde dr Atlantik.
Bevölkerig
Bis zu de Entdeckigsreise vo de Wikinger und de Schbanier isch Nordamerika nume vo Indianervölker und Eskimo besiidlet gsi. D Siidligsversuech vo de Wikinger uf dr Insle Grönland und in Vinland uf em Feschdland si nit erfolgriich gsi. D Schbanier hingege, und schbööter d Holländer, d Ängländer und d Franzose hai Fuess gfasst und Chrankete iigschlebbt, wo die Iigeborene zu Millione umbrocht hai. Au d Versklavig in Middelamerika und Chrieg hai die indianische Bevölkerige lo zsämmeschmelze uf ä Bruuchdeil vo dr Zahl wo si gsi sii, bevor d Europäer aacho si. Hützudag wurd mä in sonerä Situation vo Völkermord rede. Wil Arbetschreft gfehlt hai, hai d Europäer Millione vo Afrikaner in Weschdafrika versklavt und noch Amerika verschlebbt. Vor allem vom 19. Johrhundert a isch d Zahl vo europäische Iiwanderer schdark gwachse, wo vo dr Oschküschde us sich nach Weschde verbreitet hai. An dr Weschdküschde hai sich Asiate, vor allem Chinese und Japaner niiderglo, aber d Europäer mache ä Mehrheit vo dr nordamerikanische Bevölkerig us.
Schbrooche
Die iigeborene Schbrooche in Amerika und Kanada si faschd usgschdorbe, in Middelamerika hai si besser überläbt. Die wiitischd verbreiteti Schbrooch (USA, Kanada) isch Änglisch in siiner amerikanische Variante, in dr Karibik redet mä vilerorts Kreolschbrooche wo uf em Änglische basiere. Z Kanada schwätzt mä Französisch in dr Brovinz Quebec, und im US amerikanische Schdaat Louisiana het s no Überräschd vo sonige, won ä französische Dialäkt schwätze. Schbanisch isch die meischd verbreiteti Schbrooch in Mexiko und de andere Middelamerikanische Länder, wo vo de Schbanier kolonisiert worde si.
Raphael Christen
De Raphael Christen (* 16. Juli 1811 z Baasel; † 14. Jänner 1880 z Bärn) isch e Schwiizer Bildhauer gsii.
Burg Nimburg
D Burg Nimburg isch e abgangeni Burg bi Nimburg, eme Ortsdeil vu dr Gmei Däninge im Landkreis Ämmedinge z Bade-Wirttebärg.
Dr Burghigel het e Durmässer gha vu rund 50 Meter. Vu dr ehmolige Burgaalag isch nume no dr Burggrabe erhalte. Hite stoht uf däm Higel s Nimburger Chriegerdänkmol.
Belize
Belize [] isch e Staat in Zentralamerika. Früehner as britischi Chronkolonii het s Biet Britisch-Honduras gheisse. Er gränzt im Norde an Mexiko und im Weste an Guatemala. Im Oste vo Belize lit d Karibik. Es isch s einzige Land in Zentralamerika, wo nid am Pazifik lit.
Sit 1981, wo Belize unabhängig worden isch, isch s Land e Mitgliid vom Commonwealth of Nations, und di britisch Chünigin isch au d Chünigin vo Belize.
Dr Nationalfiirdig isch dr Unabhängigkeitsdag, dr 21. Septämber.
Gemeinden des Kantons Zürich
Dr Kanton Züri umfasst am 1. Januar 2018 genau 166 politischi Gmäinde (vo 1934 bis 2013 sinds umveränderet 172 gsii). Bezirkshauptort sind fett füreghobe.
Lueg au: Bezirk vom Kanton Züri und für Ort won käi äigeti Gmäind sind bi de Zürcher Ortsnäme.
Formentera
D Hauptstadt vun Formentera heisst Sant Francesc, mit ere Bevelkerung vun uugfähr sibenehalb Tausert. Formentera isch Deil vun de autonome Regione vun de Baleare.
Rolf Zinkernagel
Dr Rolf Martin Zinkernagel (* 6. Januar 1944 z Rieche, Basel-Stadt) isch e Schwizer Mediziner und experimentelle Immunoloog. Er isch Nobelbriisdreeger für Mediziin (1996).
Lääbe
Dr Zinkernagel het vo 1962 bis 1968 Mediziin studiert und 1970 an dr Uni Baasel mit eme Thema zur klinischen Nöirologii bromowiert. Er isch Mitgliid vo dr Zofingia. Vom Oktober 1970 bis 1973 het er as wüsseschaftlige Assistänt am Instidut für Biochemii vo dr Uni Losann gschafft. 1975 het er dr Doktertitel (Ph. D.) an dr Australian National University z Canberra überchoo und dört au habilitiert. Vo 1976 bis 1979 isch er Brofässer am Scripps Research Institute gsii, denn isch er an d Uni Züüri gange und bis 1992 bliibe. Spööter het er am Instidut für experimentelli Immunologii vom Universidäätsspiddaal Züüri gschafft. Im Februar 2008 isch dr Rolf Zinkernagel in d Bangsioon gange.
Dr Nobelbriis
Zsämme mit em Australier Peter Doherty het er 1973 entdeckt, wie s Immunsüsteem Zälle, wo mit Wiirus infiziert si, erkennt: Zälle, wo vo Wiirus befalle si, wärde vom Immuunsüsteem vo Killer-T-Zälle erkennt und vernichdet. Zämme mit em Doherty het er bi dr Undersuechig vo Müüs, wo mit Meningitis-Wiirene infiziert gsi si, entdeckt, ass d Killer T-Zälle für d Erkennig vo Zälle, wo vo Wiirus befalle si, nit nume e Wiirus-Antigeen bruuche, sondern au d Hauptgwääbverdräägligkäitskomplex (Major Histocompatibility Complex (MHC)), wo mä von ene vorhäär gwüsst het, dass si bim Abstoosse vo Gwääb bi Dransplantazioone e Rolle spiile. Iiri Rolle in dr Immuunabweer gege Wiire isch as en Überraschig choo. Für die Entdeckig häi dr Zinkernagel und dr Doherty 1996 dr Nobelbriis für Mediziin überchoo.
Anderi Eerige
Scho 1981 het er dr Cloëtta-Briis überchoo, 1983 dr Paul-Ehrlich-und-Ludwig-Darmstaedter-Briis, 1986 dr Gairdner Foundation International Award, 1987 dr William B. Coley Award, 1988 dr Otto Naegeli-Briis und 1995 dr Albert Lasker Award for Basic Medical Research. Sit 1994 isch er Mitgliid vo dr Dütschen Akademii vo de Naturforscher Leopoldina (sit 2008 die Nazonaali Akademii vo de Wüsseschafte). 1989 isch er as ordentligs Mitgliid in d Academia Europaea ufgnoo worde. 1996 isch dr Zinkernagel in d National Academy of Sciences, 1998 in d American Academy of Arts and Sciences und 2001 in d American Philosophical Society gweelt worde.
Merenschwand
Merischwand (usgsproche: ; offiziell: Merenschwand) ) isch en Iiwohnergmeind im Bezirk Muri vom Kanton Aargau.
Geografii
D Gmeind ligt am weschtleche Rand vo der Rüüssebeni a de Gränze zu de Kantön Zug und Züri. Si het verschideni Ortsteil. Näbem Dorf im Zäntrum sälber sind des Bänzischwil, Rickebach, Unterrüti, Bunau und Hagnau.
De Gmeindsbann het e Flächi vo 1351 Hektare, do dervo sind 194 Hektare Waldgebiet und 152 Hektare überbaut. De höchschti Punkt vo de Gmeind isch uf 550 Meter ü. M. i de Waldgebiet am Wissebach, de tüüfschti uf 380 Meter bi de Naturschutzpiet a der Rüüss. I der wyte Rüüssebeni, wo bi Merischwand nume ganz es grings Gfäll gäge Norde het, ligge zimli grossi Naturschutzpiet mid vilne chlyne See und Weijer, zum Bischpil der Birriweijer und der Rütiweijer und au d Gwässer im Sumpfgebiet vo Siibeeiche. Die Areal si bi der grosse Sanierig vom Rüüsstal i de 1970er Johr under Schutz gstellt worde. Bi däm grosse geografische Programm hed der Roman Käppeli (1905–1978) vo Merischwand e füerendi Rolle gspilt.
Gschicht
Merischwand isch zum erschte Mol in ere Urkund us em Johr 1189 in de Form Meriswanden erwähnt worde. Zerscht sind d Grafe vo Homberg d Bsitzer vo Merischwand gsi, si hei im Johr 1293 de Ort aber an d Herre vo Hünebärg verchauft. D Bewohner vom Dorf, wi au d Nochbere vo Bänzischwil und Mülau, hei sich 1394 vo de Hünebärger loskauft und friiwillig de Schtadt Lozärn unterschtellt, wo si zwar nöd di gliiche Rächt hei gha wi d Schtadtbürger, aber gliichwohl me wi di andere Untertanegebiet vo Lozärn. Ihri Untervögt und Richter hei d Merischwander sälber dörfe wähle. Au nach de Eroberig vo de Freie Ämter durch d Eidgenosse reschpektiv vom Amt Meiebärg durch d Lozärner im 1415 het an de Situation weni gändret. Spöteschtens ab em 1426 isch s Gebiet vo Mülau, Bänzischwil und Merischwand zum Amt Merischwand zämegfasst gsi.
Die hüfige Überschwemmige wägem Hochwasser vo de Rüüss hei Merischwand z schaffe gmacht. D Bewohner vom Amt Merischwand hei d Verpflichtig gha, d Schutzdämm näbem Fluss in Ordnig z bhalte. Mit de Ziit hets als wie meh Problem mit Lozärn gäh, will d Stadt immer weniger s Gfühl het gha, sich an di alte Verträg müesse z halte. Im 1765i het s sogar e Revolte gäh, wo aber schnell isch nidergschlage worde.
Im neue Kanton en Platz z finde isch für d Freiämtler nöd eifach gsi, bsunders au, wil si stark im Katholizismus verankeret si gsi, aber di Reformiirte us em ehemolige Bärner Aargau de noii Kanton dominiirt hei. Mit Petitione hei si e nidrigeri Stüürbelaschtig gforderet, was aber de Grossi Rot z Aarau unde eifach abgleent het. Dr Johann Heinrich Fischer, Grossrot und dr Wirt vom Gaschthof Schwaane z Merischwand, het doderwäge im 1830i zum Ufstand gruefe – däm seit me dr «Freiämtersturm» –, wo im Dezember 1830 zum Sturz vo de Regiirig z Aarau gführt het. Gliichwol isch di noii Verfassig de nöd so usecho, wi d Freiämtler sich des erhofft hei gha. Merischwand isch sogar, nach de Verabschiidig vo de Badner Artikel im 1835i, vom Kanton militärisch bsetzt worde.
Innerhalb vo de Gmeind Merischwand het der Wille vo de Lüüt i de Wiiler Schore und Keschtebärg, vo Merischwand zu de Gmeind Mülau z wächsle, Lämpe gäh. Gliichwool isch Schore-Keschtebärg nach emene meh als zähjöhrige Stryt im 1879 zu de Gmeind Mülau gwächslet.
Uf de 1. Jänner 2012 isch d Gmeind Bänzischwil uf Merischwand iigmeidet worde.
Vercheer
Merischwand liit a der Hauptstross vo Brämgarte uf Lozärn. Zwo Brügge gönd über d Rüüss, die vo Obfälde und die bi Ottebach. A der Ysebaanlinie vo Rootchrüz uf Länzbrg und Brugg heds e Haltstell bi Bänzischwiil.
Dialäkt
Lueg au:
Adlikon bei Andelfingen
Adlike (amtlich Adlikon und uf de Landcharte Adlikon b. Andelfingen) isch es Dorf und e politischi Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Adlike isch es Huuffedorf südlich vo de Thur im Zürcher Wiiland. Zue de Gmäind ghööred au na d Wiiler Tètwiil (dt. Dätwil) und Niderwiil (Niederwil).
S Piet vo de Gmäind umfasst 63,7 % landwirtschaftlichi Flèchi, 22,7 % Wald, 4,8 % Sidligsflechi, 6,2 % Vercheersflechi und 2,1 % Gwässerflechi.
Gschicht
Adlike isch zum eschte Mal gnennt worde im Jaar 1255 als Adilinkon.
I de Ziit vo de Mediation im Jaar 1803 isch Adlike zue Andelfinge iigmäindet worde, 1817 isch s Gebiet um Adlike wider sälbständig worde. Im Jaar 1872 isch dänn au Huemlike noch ere kantonale Volksabstimmig sälbständig worde.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraatäil liit bi 4,1 % (Stand 2011).
Religion
69,9 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 8,6 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 6,4 %, CVP 1,5 %, EDU 5,6 %, EVP 2,5 %, FDP 7,2 %. GLP 4,9 %, GP 6,6 %, SP 6,7 %, SVP 58,5 %, Suschtigi 0,1 %.
Gmäindspresidänt isch de Peter Läderach (Stand 2017).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,7 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Adlike ghört zue de Winterthurer Mundarte.
Kiepenheuer-Institut für Sonnenphysik
S Kiepenheuer-Inschtitut fir Sunnefysik (dt. Kiepenheuer-Institut für Sonnenphysik, KIS) isch e usseruniversiteri Forschigsyyrichtig mit Sitz in Fryburg. S Inschtitut drybt vor allem Grundlageforschig uf em Biet vu dr Aschtronomy, dr Aschtrofysik un dr Sunnefysik. S isch e rächtsfähigi Stiftig vum effetlige Rächt vum Land Bade-Wirttebärg un isch Mitglid vu drWisseschaftsgmainschaft Gottfried Wilhelm Leibniz (WGL).
Gschicht
D Grindig vum Inschtitut goht zrugg uf s Johr 1939, wu dr Karl-Otto Kiepenheuer (1910 bis 1975) Mitarbaiter vum Johannes Plendl woren isch un mit däm syre Hilf e Netz vu (militärisch bemannte) Beobachtigsstatione vu dr Sunne-Aktivitet ufböue het, dodrunter au ne Observatorium uf em Schauinsland. Dodermit het zum Yyfluss vu dr variable Aktivitet vu dr Sunne un dr solare Eruptione uf dr Ionosphäre solle gforscht wäre. Mer het ghofft, die Chänntnis bi dr Ibermittlig vz Churzwällenoochrichte bruuche z chenne. S Inschtitut het urspringli dr Name „Fraunhofer-Institut“ ghaa. Mit dr Inschtitut vu dr speter grindetet Fraunhofer-Gsellschaft het s kai Zämehang gee.
Noch em Änd vum Zweete Wältchrieg isch s Observatorium uf em Schauinsland d Zäntrale vum Inschtitut blibe, anne 1955 isch s Inschtitut uf Fryburg umzoge un 1978 isch s in „Kiepenheuer-Institut für Sonnenphysik“ umgnännt wore.
Ufgabe
S Kiepenheuer-Inschtitut drybt experimentälli un theoretischi Forschig zue fysikalische Vorgäng uf un in dr Sunne.
D Forschigsthemene vum Inschtitut sin d Fynstruktur vu Konvektion un Magnetfeld vu dr Sunnenoberflechi; dr Ufböu un d Struktur vu Sunnefläcke; dr 22-jehrige magnetisch Zyklus; d Sunnekorona. Doderby spiilt s Sischtem vum Magnetismus vu dr Sunne d Roll, wu die Schwärpinkt verbindet. Dernäbe ghert di inschtrumentäll Entwicklig fir s Observatorium zue dr Ufgabe vum Inschtitut.
S Inschtitut bedrybt au wyter s alt Sunnenobservatorium uf em Schauinsland bi Fryburg. Di wisseschaftlige Beobachtige vu dr Sunne finde aber in dr Regele mit dytsche Teleskop im Observatorio del Teide uf Teneriffa statt, wu in dr Johr 1986 bis 1988 böue woren isch.
D Wisseschaftler*ne vum Kiepenheuer-Inschtitut mache mit bi dr Uusbildig vu Studände*ne,, Diplomande*ne un Doktorande*ne in dr Fakultet fir Fysik vu dr Universitet Fryburg.
Observatorie
S KIS duet zäme mit em Inschtitut fir Aschtrofysik vu dr Universitet Göttingen, em Leibniz-Inschtitut fir Aschtrofysik Potsdam un em Max-Planck-Inschtitut fir Sunnesischtemforschig z Katlenburg-Lindau verschideni Sunneteleskop im spanische Observatorio del Teide uf em Bärg Izaña uf Teneriffa.
S Hauptteleskop dert isch s Vakuumdurmteleskop (VTT) mit ere 70 Zäntimeter Effnig un 46 Meter Brännwyti, wu ne Coelostate-Sischtem fir d Yyspysig vum Liecht bruucht wird. S VTT het e vertikal inschtallierte Echelle-Spektrograf vu 15 Meter (bzw. 7,5 Meter) Brännwyti, e Filteraalag fir simultani Ufnahme vu Sunnebilder in verschidene Wällelengene un e optisches Labor mit eme Fabry-Pérot-Interferometer.
Uf em Schauinsland het s Durmteleskop (Refraktor) mit ere 45 Zäntimeter Effnig, wu au wie s VTT mit eme Coelostate-Sischtem uusgrischtet isch. Des Observatorium dient zum Uusprobiere vu neie Grät un zue Uusbildigszwäck.
Finanzierig
Noch em Finanzierigsmodäll vu dr sognännte Blaui-Lischt-Yyrichtige wird s Inschtitut in Form vun ere Fählbedarfsfinanzierig hälftig us Mittel vum Bund un vu dr Länder finanziert. Dr Bundesaadail wird vum Bundesminischterium fir Bildig un Forschig (BMBF) drait, dr Länderaadail zue drei Viertel vum Minischterium fir Wisseschaft, Forschig un Chunscht vum Land Bade-Wirttebärg. S räschtli Viertel vum Länderaadail wird noch em „Königsteiner Schlissel“ uf alli Länder ufdailt. Im Huushaltsjohr 2007 het s Inschtitut e Etat in Hechi vu 3,7 Millione Euro ghaa.
Burg Riegel
Gschicht
D Grundstei vu dr Riegeler Kapälle sin um s Johr 969 böue wore. Im 12. Johrhundert isch vu dr Herre von Roggenbacher rund um d Kapälle e Burg böue wore, wu dr Üsenberger ghert het. D Burg isch zimli sicher gsi, wel si dur d Fliss vor Aagryfer gschitzt gsi isch.
Anne 1356 isch d Burg gschlisse wore. Im Johr 1399 isch die böufällig Burg as Steibruch gnutzt wore un mer het us dr Stei s Riegeler Schloss böue. Des stoht hite no in dr Leopoldstroß. S isch mittlerwyyli zue einzelne Wohnige umböue. Sogar unter dr Yyheimische isch des chum no bekannt, ass des friejer emol e Schloss gsi isch.
Aalag
Im Johr 1465 isch di hitig Michaeliskapälle böue wore mit eme spotgotische Chor. Syt em 19. Johrhundert isch uf em 243 m hoche Michaelsbärg rund um d Kapälle ne schene Platz gschaffe wore, mit ere Ibersichtstafele un eme Rundblick bis zue dr Vogese un em Schwarzwald. Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite nume no dr Grabe erhalte.
Surya
De Surya (Sanskrit: सूर्य, Sūrya m.) isch de Sunegott im Hinduismus und de Welthüeter (lokapāla) vom Südweste.
Famili
I de vedische Zitt het de Surya as Soo vom Himelsgott Dyaus ggulte und er isch de Gliebti oder de Maa vo de Ushas gsii. Im Lauf vo de Zitte isch er mit merere Liechtgotthaite verschmolze, wien em Mitra, em Vivasvat oder em Savitar und werd drum zu de Adityas grechnet, da sind d Söö vo de Aditi. De Surya selber cha drum au Aditiya gnennt were. I de Puranas isch de Surya de Vatter vom Todotegott Yama und sinere Zwilingschwöster Yami, wo mengisch au mit de Flussgöttin Yamuna gliichgsetzt werd. En andere Soo vom Surya isch de Manu Vaivasvata, wo as erste Mensch gelt und s erst Gsetzbuech gschribe hett. D Königsdynastii wo vom Manu und dem si Soo Ikshvaku abstammt werd drumm Sunedynastii (Suryavamsha) gnennt. Die bikanntiste Spröss vo de Sunedynastii sind de Rama und de Buddha. E wittere Soo vom Surya isch de Shani, wo de Planet Saturn verkörperet.
Im indische Epos Mahabharata isch de Surya de göttlich Vatter vom Karna, wo de unehelich Soo vo de Kunti isch und dodemit de Halbbrüeder vom Arjuna.
Ikonografii
De Surya isch scho i de vedische Zitt eng mitem Ross verbunde wore. Im Rigveda werd s Suneross Etasha gnennt, wo de Sunewage zücht. Spöter isch de Sunewage mit vier oder sibe Ross dargstellt wore. Sin Wagelenker isch de Aruna, e Brüeder vom Garuda. De Surya het i de Gstalt vomene Ross em Waise Yajnavalkya de wiissi Yajurveda vermittlet. Em Surya sini Huut isch bronzig und er werd miteme Straalechranz umgee.
Vereerig
D Sauras essed nöd vorem Suneuufgang und nöd nochem Suneundergang. Eres Sektezaiche, maist e Suneraad, brenet si sich uf de Stirn, Ärm oder Brust ii. De bikanntist Sunetempel isch im 13. Jh. vom König Narasimhadeva (1238-1264) z Konarak im indische Bundesland Orissa paut wore. De Tempel, wo d Form vomene Sunewage het, isch hütt tailwiis zämeghait und ghört zum UNESCO-Weltkulturerb. Sini Muure sind mit tantrische und sexuelle Szene verziert. D Sauras hend sich i zwoo Richtige uuftailt. De linkshendig Sunekult isch eng mitem Shani (de Planet Saturn), em Soo vom Surya verbunde, und het au sexuelli Praktike und Tempelprostitution gchennt.
Nikomachos (Sohn des Machaon)
De Nikomachos isch i de griechischen Mythologii e Hailheros gsii.
Er und sii Zwilling, de Gorgasos, sind Söö vom Machaon und vo de Antikleia. Die isch d Töchter vom Diokles, em König vom messenische Pharai.
De Machaon isch e Soo vom Hailgott Asklepios und en Enkel vom Apollon und isch im messenische Gerenia as Hailheros vereert woore. Au de Gorgasos und de Nikomachos sind i de Antiki as Hailheroe vereert wore und zwoor z Pharai, wo si nochem Tood vom Diokles as König gherrscht hend. De Kult vom Gorgasos und Nikomachos söll de messenischi König Isthmios iigfüert ghaa haa.
Die griechischi Philosoph Aristoteles söll e Noofaar vom Nikomachos gsii sii, well em sii Vatter Nikomachos ghaisse hett und de Dokter vom makedonische König Amyntas II. gsii isch und au Büecher öber d Hailchund gschribe haa söll.
Kreis Lugano Ost
Dr Chrais Lugano Oscht bildet zämme mit dr Chrais Agno, Breno, Capriasca, Carona, Ceresio, Lugano Nord, Lugano Wescht, Magliasina, Sessa, Sonvico, Taverne un Vezia dr Bezirk Lugano im Kanton Tessin in dr Schwyz. Dr Sitz vum Chraisamt isch z Lugano.
Gmaine
Dr Chrais setzt sich zämme us dr Quartier eschtlig vum Fluss Cassarate vu däre Gmai:
Bäch
Bäch isch de Name vo dänen Ort i de Schwiz:
Lueg au:
Südamerika
Südamerika isch dr südlig Deil vom amerikanische Dobbelkontinänt, vo Panama aa südwärts. Zsämme mit de Länder vo Middelamerika, wo mä Schbanisch schwätzt, wird s hüfig au Latiinamerika gnennt. Südamerika lit zum gröschde Deil in dr südlige Hemisphäre, aber immerhi öbben ä Vierdel isch uf dr nördlige Ärdhalbchugle. Dr Flechi noch isch s dr viertgröschd Kontinänt, Asie, Afrika und Nordamerika si grösser und het die fümft gröschdi Bevölkerig mit öbbe 382 Millione Mensche. Wie in Nordamerika isch d Bevölkerigsdichdi mit e chli meh as 21 Iiwohner pro km² chli. Im Norde si d Karibik und dr Atlantik, im Oschde isch dr Atlantik und im Weschde dr Pazifik.
Name
Südamerika het si Name vo de Kartographe Martin Waldseemüller und Matthias Ringmann übercho noch em Amerigo Vespucci, wo dr erscht Europäer gsi isch, wo behauptet het, ass Amerika nit in Oschdindie wur ligge sondern ä neuji Wält sig.
Kreis Lugano West
Dr Chrais Lugano Wescht bildet zämme mit dr Chrais Agno, Breno, Capriasca, Carona, Ceresio, Lugano Nord, Lugano Oscht, Magliasina, Sessa, Sonvico, Taverne un Vezia dr Bezirk Lugano im Kanton Tessin in dr Schwyz. Dr Sitz vum Chraisamt isch z Lugano.
Gmaine
Dr Chrais setzt sich zämme us dr Quartier weschtlig vum Fluss Cassarate vu däre Gmai:
Ñef (Osmanischer Buchstabe)
Ñef isch e Buechstab im osmanisch-türkische Alphabet gsi, wu bis 1928 verwendet worre isch, wu nit zum hocharabische Alphabet ghert het. Er isch zuesätzlich zue de vier Persische Buechstabe (Pe, Tche, Zhe und Gaf) igfiert worre, zum de velare n-Lut (in de turkologische Umschrift mit ñ gschribe, (IPA: []) schriibe z kinne. S Ñef wird wie e Kaf gschribe, aber mit drey Pinkt driber. S het kei Zahlewert.
In osmanische Text findet sich s Ñef selte. Wie bim Gef sind d diakritische Zeiche vilmol weggluu un de ñ-Lut mitem Kef wiidergebe worre.
Bi de Umstellung uff d latynisch Schrift 1928 isch d Unterscheidung zwische velarem ñ un normalem (dentalem) n verlore gonge, wil s ñ im İstanbuler Dialekt, wu Maßschtab gsi isch, nit exischtiert het.
Clouange
Clouange (lothrìngisch Kluéngen, ditsch 1907–18 Kluingen, 1940–44 Klingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Geogràfi
Clouange lijt an dr Orne, rund 20 Kilometer sìdweschtlich vun Thionville und 20 Kilometer nordweschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 164 und 327 m.
Gschìcht
D Gmein Clouange hàt vun 1810 bìs zum 1. April 1907 züe dr Gmein Vitry-sur-Orne ghert. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Clouange ìsch. Clouange ghert zem Kommünàlverbànd.
Thur (Schweiz)
D Thur (IPA: tu:r) isch nebet em Rhii de längst Fluss i de Ostschwiz.
De Name Thur werd uf die indogermanisch Wortwurzle dhu- "haste, pressiere" zruggfüert.
Clouange
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Clouange ghert zem Lorrain.
Indra
De Indra (Sanskrit: इन्द्र, Indra m.; Pali: Inda) isch de Donnergott und Götterkönig im Hinduismus und im Buddhismus. Im Jinismus isch Indra (Ardhamagadhi: Inda) as Titel vomene Götterkönig.
Thur (Schweiz)
Die wichtigste Nebeflüss sind de Necker vom Oste, wo bi Lütischborg i d Thur ine flüsst, denn chunnt vo Süde her d Glatt bi Oberbüre. Z Bischofszell flüsst den d Sittere i d Thur und denn no bi Frauefeld d Murg, wo ide Römerzit d Grenze zwüschet de Provinze Gallie und Rätie bildet het. D Thur selber flüsst bi Ellike in Rhii.
Indra
Vedismus & Hinduismus
De Indra isch de wichtigst Gott i de vedische Zitt gsi und em sind öppe e Viertel vo de Hymne im Rigeveda gwidmet. D Agoobe öber sini Eeltere i de verschidnige Quelle sind widersprüchlich.
Thur (Schweiz)
Vo de Quele vo de Säntisthur bis zude Mündig in Rhii ine messt d Thur öpe 130 km, devo sind 68 km im Kantoo Sanggale, 42 km im Kantoo Thurgau und die unterste 19 km im Kantoo Züri.
Indra
Vedismus & Hinduismus
De Indra werd as e starche Held gschilderet und sini Waffe isch de Donnerstai Vajra, wo vom göttliche Werchmaister Tvashtar gschmidet woren isch. Em Indra sin Heldemuet stiigt is unermessliche, wener vom Soma trinkt, emene Ruuschtrank, wo hütt nüme bikannt isch, aber im vedische Ritual e groossi Role ignoo hett. De Indra faart e Striitwage wo vo zwee Falbe zoge werd. De gröösti Find vom Indra und vo de Mentsche isch de Schlangedämon Vritra, wo s Wasser iisperrt, so as ales Land uuströchnet.
Im jüngere Hinduismus trettet de Indra hinder anderne Gotthaite zrugg, wa au schöö im Champf zwöschet em Krishna und em Indra verbildlicht werd. Trotzdem werd er no as Götterkönig bizaichnet, wo sin Sitz i de himmlische Götterstatt Amaravati („Unsterblichait“) hett. Sis Riittier (vāhana) isch de wiissi Elifant Airavata. Uf Bilder werd er mengisch mit uuzälige Auge, wo ufem ganze Körper vertrailt sind, dargstellt. Sini Chlaider sind root. De Indra isch de Welthüeter (lokapāla) vom Ooste.
Buddhismus
De Buddhismus het di altererbte Gotthaite nöd verworffe, sondern as e bsundri Klass vo Lebewese, nebet Dämoone, Tier, Mentsche und andere, bitrachtet. De Indra werd maist underem Name Śakra (Pali: Sakka) gnennt und isch de König vo de 33 Götter (Trayastrimsha). Er gelt als Vereerer vom Buddha. E Jünger vom Buddha het emole de Indra prüeft, öb er au die buddhistisch Lehr verstande heb und de Götterkönig het mit Bravur abgschnitte. D Frau vom Indra isch d Suja und vo dere hetter vier Töchtere.
Jinismus
D Gstalt vom vedische Indra lebt im Śakra (Ardhamagadhi: Sakka) witter. Er isch de Indra vo de süüdliche Hälfti vom underste Himmel. Wen e Tirthamkara uf d Welt chunnt, zitteret sin Thron und er goot sofort zu de Muetter und segnet s noigiborni Chind.
Agni
De Agni (Sanskrit: अग्नि, Agni m.; Pali: Aggi) isch de Füürgott im Hinduismus, wo bsunders i de vedische Zitt vereert woren isch und im moderne Hinduismus fast kai Role me spilt.
Im Rigveda isch de Agni nebet em Indra di wichtigst Gotthait. E verkörperet s Füür, bsunders aber s Opferfüür und isch drum de Vermittler zwöschet de Mensche as Opferer und de Götter as Opfernemer. As Grihapati („Huusherr“) isch er ständige Gast bi de Mentsche und schützt die i de Form vom Herdfüür, wo as hailig gelt. I de Luft manifestiert sich de Agni as Blitz und im Himmel as Sunefüür. D Herkumpft vom Agni isch aber s Wasser, wege dem werd er Apam napat „Wasserenkel“ gnennt. De Name vo sinere Frau Svaha isch no hüt e verbraitete Opferruef, wo bim Füüropfer güsseret werd. De Agni werd mit zwee Chöpf und flammige Hoor dargstellt und het meriri Ärm, sis Riittier (vāhana) isch de Widder. Er isch de Welthüeter (lokapāla) vom Südooste.
Amt Meienberg
S Amt Meiebärg isch es Amt gsi, wo nach em Ussterbe vo de Grafe vo Länzbrg entschtanden isch. Zerscht isch es es Amt vo de Habsburger gsi und ab em 1415 het s Amt Meibärg zu de «Freie Ämter» ghört, ere gmeine Herrschaft vo de Eidgnosse.
Zum Amt Meiebärg hei d Dörfer und Wiler ghört, wo hüt in de Gmeinde Apel, Au, Boiel (ohni Winterschwil), Dietel, Rüti und Seis liget. De Sitz vom Amt isch im Schtädtli Meiebärg gsi, wo hüt zu Seis ghört.
Gschicht
De Bsitz vo de Länzburger isch nach em Usschtärbe vo dem Gschlecht um die Johr 1170/1171 vo de Habsburger übernoh worde. Si hei zu de Verwaltig vo ihrem Bsitz im Freiamt s Amt Meiebärg iigricht, wo im Johr 1273 s erschti Mol in ere Urkund belegt isch. Näbe de hütige aargauische Gmeinde hei im 14. Johrhundert au Dierike, Root und Mettewil bi Ballwil dezu ghört. D Habsburger hei vor em Johr 1247 z Meiebärg e Burg la baue, wo zum Zentrum vo dem Amt worde-n-isch.
Wo dann de Aargau vo de Eidgnosse im 1415i isch eroberet worde, hei d Lozärner s Amt Meiebärg bsetzt und zunächscht d Landesherrschaft übernoh. Aber scho im 1425i hei si si mit allne Eidgnosse müesse teile. S Amt Meiebärg isch eis vo de 13 Ämter vo de Freie Ämter worde, ere gmeine Herrschaft.
Rotzingen
Rotzige, uff Hochdütsch Rotzingen, isch e ehemoligi Gmeind im Landchreis Waldshüet und hütt e Ortsdeil im Norde vo Gerbel. Es litt nördlig vom Ortskärn und östlig vo Hartschwand und glydert sich in d'Dörfer Rotzige im Norde und Burg im Süde. Im Dorf Burg isch bisher aber no kei Burg gfunde worre. D'Ortspadronin vo Rotzige isch di heiligi Agatha.
Di erschti urkundligi Erwähnig vo Rotzige chunnt uss em Johr 1266, wo de Ort Racingen gheiße hät. Es hät scho lang zum Chirchspyl Gerbel und de Einig Gerbel ghört, wo's bis 1805 gee hät. Es isch di erschti Gmeind gsi, wo uff Gerbel ygmeindet worre isch (1. Juli 1971).
S Wappe isch vertikal deilt und zeigt uff de linke Site e schwarzi Fackle mit re Flamme uff gählem Grund, uff de rächte Site e silbrigi Danne uff grienem Grund. D'Fackle stoht für d'Ortspadronin Agatha, wo als Schutzpadronin gege Für gältet, d'Danne, bis 1956 grien dargstellt, wyst uff d'Züeghörigkeit zu de Grafschaft Hauenstein hy.
Rotzige isch im Gerbeler Gmeinderoot mit em Otto Huber und em Herbert Nägele verdrätte.
Mitra (Begriffsklärung)
Mitra isch:
Mitra isch de Name vo verschidnige Gotthaite:
Mitra isch de Name vo merere Persone:
MITRA isch d Abchörzig för
Zillisheim
Zìllesa (frz. Zillisheim, dt. Zillisheim) ìsch a frànzeescha Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein gheert zum un zum Arrondissement.
Gschìcht
Zìllesa ìsch eins vu da eltschta Därfer ìm Sundgàui. Àm Ort wo Hìttabühl heißt, hàt ma Merowinger Greewer gfunda. Uf em Britzgibarg Hìgel ìsch ehmàhlig a keltisch Oppidum gstànda, wo vum VIII. bis àm V. Johrhundert v. Chr. bewohnt gsìì ìsch. A reemischa Stroß, wo s Elsàss àn d Franche-Comté verbunda hàt, ìsch dur s Dorf gànga.
Ìn Schrìfta vum 14. Hohrhundert wìrd erwähnt àss a beriahmter Dìnghof z Zìllesa gsìì ìsch.