cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Königreich Ungarn
Ìn de Zitt vù Ööstriich-Ungarn, also zwüschem Ööstriichisch-Ungarische Ussgliich (1867) ùn em Johr 1918 hät's ìm Chönigriich drèi Amtssprooche gee: ìn sälle 63 (hìsdorische) Komitat, wùù diräkt de ungarische Regierig ùnderstellt gsìì sìn, isch's s Ungarisch gsìì, z Fiume (hǜt ìm Nordweste vù Kroatie) s Idaliänisch ùn ìn de Komitat, wùù zu Kroatie-Slawonie ghöört hän, s Kroatisch.
S Chönigriich ìn sinne Gränze vù voor 1918 wìrd au als hìsdorischs Ungarn (Ung. Történelmi Magyarország) odder Grooßungarn (Ung. Nagy-Magyarország) bezeichnet.
Geografi ùn Underdeilige
S Chönigriich Ungarn cha nìt als zendralisierti Monarchi nooch de moderne Voorstellige bezeichnet werre, wiil einzelni Deil e gwǜssi ùn au nìt allzüe bedüttigsloosi Selbständigkeit ghaa hän. Esoo hät de Adel vù mänke Regione au e eige Militär ghaa, e baar Städt sìn unabhängig gsìì.
Ab 1867 sìn d'Wappe vù denne Gebiet au ìm ungarische Wappe ìntegriert gsìì. Während s Magyar nagycímer („Großes ungarischs Wappe“) sälli vù allne enthalte hät, sìn ìm Magyar Középcímer („Mìttlers ungarischs Wappe“) nùme di obere fǜmf dìnne gsìì.
1920–44
Nooch em Erschte Wältchrieg hät Ungarn sinni Unabhängigkeit zrùckgriegt, de Verdraag vù Trianon hät abber s friehner Chönigriich zerstǜckelt. Zwaar isch de amtlig Name witterhìì Chönigriich Ungarn gsìì, es hät abber keini monarchische Iirichtige gee. Di versüechti Rùckkehr vùm Chönig Károly IV. hät de Miklós Horthy chönne verhìndere; èr hät aber dise als Riichsverweser verträte. S Ziil vù de Ùssebolitik isch d'Rùckgwìnnig vùm verlorene Gèbiet gsìì. Deswäge hät sich s Land a s faschistische Italie und Nazi-Dütschland aglähnt und zämme mit dise 1941 Jugoslawie zerschlage.
Nooch em Zweite Wältchrieg isch d'Monarchi 1946 zämmegfalle ùn di zweiti ungarischi Rèpublik isch entstande.
Öffentlich-rechtlich
Dr Begriff öffentlig-rächtlig nimmt allgemäin Bezuug uf d Rächtsmaterie vom Öffentlige Rächt.
Königreich Ungarn
Blään zwüsche 1989 ùn 1992
Änd 80er- ùn Aafang 90er-Johr hät's Beweegige gee mìt em Ziil, e ungarischi Monarchi mìt-e-re Verfassig z schaffe. Dää Voorschlaag isch abber nie verwìrkligt worre, wiil's kei Partèi gee hät, wùù-n-en verdrätte hätt ùn au de Throonfolger Otto von Habsburg en nìt drage hät.
Öffentlich-rechtlich
As Rächtsbegriff wird er zum Bispil im Zsämmehang mit Instituzioone und Organisazioone verwändet, wo ufgrund vom öffentlige Rächt iigrichdet si und mä sä dorum zu käiner vo de Rächtsforme vom Brivaaträcht cha zueordne.
Bispil für Rächtsforme vom öffentlige Rächt:
Hans Ruf
Lääbe
Dr Ruf isch z Demberg uf eme Buurehoof bi syre Mueter mit eme elter Brueder ufgwagse. Sy Vater het er nume aimol anne 1942 bi me Fronturlaub gsää, syter 1944 het dr Vater has z Russland vermisst gulte. Dr Hans Ruf isch z Wiis uf d Schuel gange un het derno uf em Buurehoof mitghulfe. Zeh Johr lang het er im Säägwäärch Weber z Wiis gschafft, derno 12 Johr lang bi dr Firma Rietschle un schließli bis zue syre Ränte anne 2001 bim Vermässigsamt z Löörech. Anne 1959 het er d Lore Kuttler vu Wies ghyroote. Mit ire het er drei Chinder.
Öffentlich-rechtlich
S Adjektiv wird aber au für öffentlig-rächtligi Rächtsverheltniss oder öffentlig-rächtligi Handligsforme im Verwaltigsrächt verwändet.
Hans Ruf
Lääbe
Dr Hans Ruf schrybt Gedicht uf Alemannisch. Scho 1992 het er en Uuswahl mit 59 Gedicht un Bilder vum Heiner Wagner unter em Titel „D‘ Heimet rüeft“ publiziert, e zweet Biechli „‘s Chlei Wiesedal loßt grüeße“.mit 53 Gedicht un Bilder vum Theo Kölbl anne 1997 un 2002 e dritte Gedichtband „Ne Hämpfeli Heimet“ mit Bilder vum Jeannot Weißenberger.
Öffentlich-rechtlich
Im tüpische Fall si öffentlig-rächtlig verfasst:
Im Brozässrächt git s:
Kwelle
Dr Ardikel «Öffentlich-rechtlich» uf dr dütsche Wikipedia
Langobardische Sprache
S Langobardische isch en Dialekt vom Althochdütsche gsii, wo z Italie vo de Langobarde (ahd. lancparta) gredt worden isch. Wie s Alemannische und die andere althochdütsche Dialekt het s Langobardische die zwait Lutverschiebig döregmacht, isch aber degege im Vokalismus konservativ blibe.
Öberliferig
Die ältiste langobardische Schriftstugg sind e paar wenigi Ruuneinschrifte usem 6. Joorhundert. Die Dokument zaiget no kai Spuure vode Lutverschiebig, wo erst itrete isch, nochdem d Langobarde anno 568 underem König Alboin Italie eroberet hend. Zwor hend d Langobarde denn numeno Latinisch gschribe, aber vor allem i Gsetzbüecher (Edictus Rothari vo anne 643) und Uurchunde hend s immer wider langobardischi Wörter bruucht. Bim Schriftsteller Paulus Diaconus findet mer meriri langobardischi Glosse. Us dem Grund chamer zwor näbis öber s Lutsystem säge, aber sozäge nünt öber d Grammatik. Ahand vo Personename chamer schlüüsse, as s Langobardische am längste im Herzogtum Benevent öberlebt het. D Orthografi isch sehr unainhaitlich. Bis hüt hend nume no e paar wenigi Wörter und Flurnäme i italienische Dialekt öberlebt.
Luutsystem
Im Gegesatz zu de andere althochdütsche Dialekt hend sich d Vokal nöd veränderet: D Churzvokäl i und e bzw. u und o hend sich vermischt, wohl underem Iifluss vom Romanische und au vom Gotische.
Raschi
Dr Schlomo Jizchaki, au Schlomo ben Jizchak, Schelomo ben Isaak oder Salomo ben Isaak, (hebräisch רבי שלמה יצחקי), mäistens aber Raschi (hebräisch רש״י), en Akronüüm für Rabbi Schlomo ben Jizchak (uf d Wält choo 1040 z Troyes; gstorbe am 5. August 1105 z Troyes) isch e franzöösische Rabbiner und maassgääblige Kommentator vom Tanach und vom Talmud gsi. Er isch äine vo de bedütendste jüüdische Gleerte vom Middelalter und dr bekanntist jüüdisch Bibleexegeet überhaupt. Si Biblekommentar wird bis hüte studiert und in de mäiste jüüdische Bibleusgoobe abdruckt, si Kommentar zum babylonische Talmud gältet au as äine vo de wichdigste und stoot in alle druckte Usgoobe vo däm sim Teggst. Dr Raschi het au christligi Exegeete beiiflusst.
Appenzellerkriege
D Appezällerchrieg si e Reihe vo chriegerische Komflikt zwüschen em Fürstabt vo Sanggalle und de Gmeinde vom Appezällerland im erste Drittel vom 15. Johrhundert gsi.
Vorgschicht
S Land Appezäll isch sit em Früehmiddelalter dr Fürstabtei Sanggalle Underdan gsi. S Land isch vo dr Abtei dezentral dur sog. Ämter verwaltet worde, und dene isch jewiils e Ammaa vorgstande, en Appezäller Landmaa wo vom Abt iisetzt worden isch. Die Ämter hai as Keimzelle für lokali Autonomiibesträbige vo de Landlüt gwirkt. Wo dr Fürstabt 1345 d Riichvogtei über Appezäll übercho het, het im Land droht, ass es Deil vo dr entstehende Territorialherrschaft vo dr Fürstabtei wurd wärde.
D Äbte Georg vo Wildestei (1360–1379) und Kuno vo Stoffle (1379–1411) hai brobiert, Abgoobe vo de Appezäller wider z erhebe, wo zwar juristisch berächtigt aber usser Gebruuch cho si. Dodrdur isch im Land Appezäll, aber au in dr Stadt Sanggalle dr Widerstand gweckt worde, und das het am 17. Januar 1401 zum ene Bündnis zwüsche dr Stadt Sanggalle und de fümf Appezäller Gmeinde Appezäll, Gais, Hundwil, Teufe und Urnäsch gfüehrt. Dr Komflikt zwüsche de beide Barteie het sich vor Allem um d Rächt uf Freizügigkeit, Eeschliessig, Vererb- und Verchaufbarkeit vo Lääche vo dr Abtei und um Jagd- und Fischereirächt dreiht.
Dr Aafang vo de Chriegshandlige
Dr Komflikt het zu chriegerische Usenandersetzige eskaliert, wo die Verbündete d Burg Clanx bi Appezäll, wo zur Fürstabtei ghörit het, zerstört hai. Dr Abt het die schwöbische Stedt am Bodesee as Schiidsrichter aagrüeft und die hai 1402 gege d Appezäller entschiide und hai dere ihri Verbindig für widerrächtlig erklärt. Sanggalle het sich em Schiidsspruch underworfe und het sis Bündnis mit de Appezäller ufglöst. Die hai aber dr Spruch nit aagnoh und hai Hilf vom eidgenössische Ort Schwyz gsuecht. Dä het d Appezäller am Aafang vom Johr 1403 in si Landrächt ufgnoh und het se vo denn a bolitisch und militärisch aagfüehrt. Das isch dr ersti Schritt zum spötere Iidritt vo Appezäll in dr eidgenössisch Bund gsi. Under dr Füehrig vo de Schwyzer isch d Fehde gege d Fürstabtei versterkt worde. Es isch zu Raub und Blünderige uf ihrem Gebiet cho, so dass dr Abt, wo zerst no brobiert het, dr Striit dur Verhandlige z entscherfe, zum Chrieg grüstet het.
Siig vo de Appezäller und d Intervention vo de Habsburger
Am 15. Mai 1403 isch s zur sogenannte Schlacht bi Vögelisegg cho. Do hai d Appezäller d Armee vom Abt – au wenn si mit Druppe us Konstanz versterkt worden isch – in d Flucht gschlage und bis vor d Door vo dr Stadt Sanggalle verfolgt. D Verlust vom Abt si gege 300 Maa gsi, drvo allei 99 Konstanzer Bürger. Vo de Appezällern sölle nume acht Maa gfalle si.
D Allianz vom Abt isch noch dr Niiderlag usenandergheit, aber er het im Habsburger Leopold IV., Herzog vo Östriich und Graf vo Tirol, e neue Verbündete gege die ufständische Appezäller Buure gfunde. Dr Herzog het sich e Sicherig vo dr Verbindig zwüsche siim vorarlbärgisch-tirolische Bsitz und em habsburgische Thurgau erhofft. Er het si jüngere Brueder Friedrich IV. zum Füehrer vom Fäldzug gmacht. Wil die eidgenössische Ort im Johr 1394 e zwanzigjöhrige Friide mit em Huus Habsburg gschlosse gha hai, het dä Schachzug vom Abt d Schwyzer zwunge s Bündnis mit Appezäll z löse. D Appezäller si aber im Schwyzer Landrächt bliibe. Die acht alten Ort hai s abglehnt uf dr Site vo de Habsburger z kämpfe, wil si gseh hai, ass die im Gebiet vo dr hütige Ostschwiiz ihri Macht wei vergrössere und dass si ihne sälber denn chönnte gföhrlig wärde. Drfür het sich d Stadt Sanggalle wider uf d Site vo de Appezäller gstellt, wil si Angst gha hai, ass dr Abt chönnt z mächdig wärde.
Am Morge vom 17. Juni 1405 isch s zwüsche Altstette und Gais zur Schlacht am Stoss cho. D Appezäller hai die habsburgischi Armeer zrugggschlage, wo die brobiert het vom Rhiidaal us ins Appezällerland vorzrucke.
Dr Bund ob em See und dr erst Friidensschluss
Uf Bedriibe vo de Schwyzer hai d Appezäller druf dr Bund ob em See gege d «Fürstegwalt» gründet und si in die aagränzende Regione iigfalle und hai se usgraubt. Im Süde si si über s Toggeburg in d Linthebeni zoge, im Weste bis in Thurgau und im Oste bis uf Vorarlbärg und s Tirol. Währed zwei Johr hai d Appezäller under de Fürste Schrecke verbreitet und Begeisterig und Freiheitshoffnige under Buure und Landlüt gweckt. Am 13. Januar 1408 si si aber bi Bregänz von ere Armee vom schwöbische Ritterbund Sankt Jörgenschild und de Bischöf vo Augsburg und Konstanz gschlage worde. Das het ene dr Ruef kostet, unbesiigbar z si. Si hai sich in ihr Stammland zruggzoge, dr Bund ob em See isch zsämmebroche und dr dütsch König Ruprecht het en im Konstanzer Schiidsspruch vom 4. April 1408 ufglöst. Drbii het er au d Fordrige vom Abt vo Sanggalle gege d Appezäller bestätigt. 1410 isch s schliesslig zum Friidensschluss cho.
Dr Neuusbruch vom Chrieg
Appezäll het sich aber wiiterhi gweigeret, d Abgoobe z leiste, wo si im Abt vo Sanggalle gschuldet hai. Am 24. Novämber 1411 hai d Appezäller en umbefristete Verdrag mit de Eidgenössische Ort - mit Usnahm vo Bärn abgschlosse, zum ihri Position z sterke, und hai sich under dene ihri Schutzherrschaft gstellt. E Schiidsspruch vo de Eidgenosse zwüsche Appezäll und dr Abtei Sanggalle het 1421 d Rächt vo dr Abtei uf die gforderete Abgoobe us grund- und liibherrlige Rächt verchliineret uf e Johresabgoob vo 100 Pfund Silber, dr Ehrschatz und uf e verchliinereti Riichsstüür. Die niideri Grichtsbarkeit isch hingege de Appezäller zuegsproche worde. Die hai dr Spruch aber nid akzeptiert, so dass zerst d Riichsacht gege se verhängt worden isch und denn 1426 dr Abt Heinrich vo Mansfeld dr Bann und s Interdikt as üssersti Sanktionsmassnahme über Appezäll usgsproche het. Dr Riichsdaag vo Frankfurt het wäge däm am 22. Novämber 1427 dr Schwäbisch Stedtebund und dr süddütschi Adel ufgforderet, im Name vo dr Chille und vom Riich dr Kampf gege d Appezäller ufzneh. Druf isch dr Groof Friedrich VII. vo Toggeburg, understützt vom Ritterbund St. Jörgeschild, 1428 gege d Appezäller zoge und het se am 2. Dezämber 1428 im Gfächt bi dr Letzi bi Hueb in dr Nöchi vo Herisau gschlage.
Friidensschluss
Appezäll het sich denn de eidgenössische Schiidsprüch underworfe und d Abgoobepflicht gegenüber em Chloster Sanggalle anerkennt, so dass am 26. Juli 1429 z Konstanz dr Friide ändlig wider hergstellt gsi isch. D Appezäller hai zwar d Abgoobe, wo si drgege kämpft hai, deilwiis wider müesse leiste, aber Appezäll het sich as eigeständigs Staatswäse gegenüber dr Abtei behauptet und het sis Bündnis mit de Eidgenosse witergfüehrt. As Entschädigung het Appezäll em Chloster 1000 Pfund Pfennig müesse zahle.
Öllingen
Ellenge (dt. Öllingen) ischt a Gmoe em Alb-Done-Kreis en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 70,8 % Landwirtschaftsfleche, 21,5 % Wald, 7,2 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Ellenge gheret koene weiter Ortsdoel.
Gschicht
Ellenge ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1143.
Verwaltong
Ellenge hot sich mit dr Stadt Langenao ond dr Gmoede Aalde, Aoschtelfenge, Bääreschtadt, Balledorf, Beerschlenge, Broedenge, Hoolzkirch, Nääreschtett, Nẽẽschtett, Rammenge, Setzenge ond Weideschtett zom Gmoedverwaltongsverband „Langenao“ mit Sitz en Langenao zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Georg Göggelmann.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Ellenge ghert zom Schwäbisch.
Maggi (Begriffsklärung)
Maggi bizaichnet
Maggi isch de Familiname vo merere Persone:
Burg Scharfenstein
D Burg Scharfestei isch e Burgruine uf ere imposante Felsegruppe im hintere Minschterdal bim Ortsdeil Oberminschterdal vu dr Gmei Minschterdal im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg.
D Hecheburg isch im 13. Johrhundert ufböue wore, anne 1267 as „castrum Scharphenstein“ e erscht Mol gnännt wore un, derwylscht si im Bsitz vu dr Herre vu Staufe gsi isch, im Johr 1346 vu Truppe vu Fryybeg gschlisse wore. D Burg isch speter Bsitz vum Chloschter St. Trudpert gsi.
Di ehmolig Burgaalag isch uf drej Felse gläge mit ere Hauptburg im Oschte. Uf em weschtlige Felse sin no Räscht vun eme quadratische Durm erhalte.
Baschar al-Assad
Dr Baschar Hafiz al-Assad (* 11. Septämber 1965 z Damaskus) isch e süürische Politiker und Bresidänt vo Süürie. D Herrschaftsform vo siner Familie über Süürie beschriibe Politikwüsseschaftler as Diktatur.
Dr Assad het im Joor 2000 as Noochfolger vo sim Vater Hafiz al-Assad d Ämter vom Generalsekretär vo dr Baath-Bardei und vom Staatsbresidänt vo Süürie übernoo. In de Waale vo 2000 und 2007 het er offiziel mee as 97 % vo de Stimme überchoo. Gegekandidate het s käini gee. Won er an d Macht cho isch, häi en vili Staate as e potenzielle Reformer aaglueg. Aber im Joor 2011 häi die Veräinigte Staate und die Öiropäischi Union si Ruckdritt gforderet, wil er milidäärisch gege Demonstrante vom Arabische Früelig in Süürie vorgange isch. D Underdruckig het 2011 zum Usbruch vom Bürgerchrieg in Süürie biidräit. Au d Meerhäit vo dr Arabische Liga het en 2012 zum Ruckdritt ufgforderet. Mit „Waale“ 2014 und  2021 het er si Herschaft bis hüte „legitimisiert“.
Im Dezämber 2013 het die Hoochi Kommissarin vo de Veräinte Nazioone für Menscherächt dr Assad aaklagt, ass er Chriegsverbräche autorisiert häig. Är het im Joor 2016 d Vorwürf vo Chriegsverbräche zrugggwiise und die milidäärische Intervenzioone von e baar Staate im süürische Bürgerchrieg kritisiert, wil die, wien er behauptet het, s Ziil häige, iin z stürze. Under em Assad sinere Herschaft si süstematischi Entfüerige, Mord und Folter dur d Armee und dr süürisch Ghäimdienst beläit.
Scharfenstein (Begriffsklärung)
Scharfenstein isch dr Name vu däne Bärg:
Scharfenstein isch dr Name vu däne Burge:
Klaus-Dieter Reichert
Dr Klaus-Dieter Reichert (* 20. Merz 1945 z Radolfzell) isch e dytsche Lehrer un Schriftsteller.
Lääbe
No dr Volksschuel het dr Reichert Mechaniker glehrt un derno as Naaimaschinenmechaniker un as Mechaniker fir Dateverarbaitigsmaschine gschafft. Är het iber dr Zweet Bidligwääg di Mittler Ryfi un s Fachabitur gmacht un derno vu 1974 bis 1977 an dr PH Reidlenga uf Lehramt mit Sport un Dytsch studiert. Vu 1978 bis 2005 het er as Lehrer, speter au as Konräkter un schließli as Räkter an dr Grund- und Hauptschule Steinenbronn unterrichtet. Anne 2005 isch er pänsioniert wore.
Ab 1973 het dr Reichert aafange schrybe, ab 1975 au im Dialäkt. Är schrybt Lyrik, Prosa, Dialogstuck un Churzgschichte uf Hochdytsch un uf Alemannisch. Anne 1981 het er er Uuswahl vu syne alemannische Gedicht unter em Titel „Wit it?“ publiziert, 1993 het er e zweet Buech („wunderfitz un alefanz“) vereffetligt. Fir dr „Mundart-Struwwelpeter“, wu dr Walter Sauer anne 1996 uusegee het, het dr Reichert e Ibersetzig ins Bodeseealemannisch bydrait. Derzue het er Bydreg in verschidene Anthologie un Zytschrifte publiziert.
Dr Reichert isch Mitglid im VS Bade-Wirttebäärg, in dr Muettersproch-Gsellschaft, im Verain schwäbische mund.art e. V. un in dr Mundartgesellschaft Württemberg e. V. In dr Mundartgesellschaft isch er ab Redaktionsmitglid vu dr Verainszytschrif schwädds un ab 1987 2. Vorsitzer gsii. Derzue engaschiert er si im Arbetskrais „Mundart in der Schule“ un macht Mundart-Schrybwärchstätte.
Anne 1993 het er bim Dialäktwettbewärb „Mundart-Nachwuchswettbewerb von 9−99 Jahren“ vu dr Muettersproch-Gsellschaft dr erscht Bryys gwunne.
Dr Reichert läbt z Steinenbronn. Mit syre mittlerwyli verstorbene Frau isch er emol mit em Fahrrad di ganz Panamerica-Route vu Alaska bis Panama gfahre. Anne 2017 isch er mit em Velo in 38 Däg vu Steinenbronn bis uf Moskau gfahre.
Wäärch
Derzue Bydreg in verschidene Anthologie un Zytschrifte.
Ymir
De Ymir, identisch mit em Aurgelmir, isch in de nordische Mythologi s äldist Läbewese.
Die erste Götter Odin, Vili un Ve hän ihn umbrocht un us sine Körperdaile d Welt baut: Us sinem Flaisch isch d Erde worre, us em Bluet s Meer, us de Zähn Stai un Felse, us sinem Hoor d Baim, us sine Augenbraue Midgard un us sinem Schädel de Himmel. S Flaisch isch aber mädig worre un wo d Götter da bemerkt hen, hen si d Made gnoo un d Zwerge drus gmacht. Die vir Eckpunkt vum Himmel werre sit dem vu de Zwerge Nordri, Sudri, Austri un Vestri gstützt.
Zwüschet em Ymir und em indische Totegott Yama und em iranische Urkönig Yima bistönt Äänlichkait, wo uf e gmainsame indoeuropäische Uursprung hidüütet.
Corippo
Corippo (lombardisch Corip) isch en Ort in dr Gmai Verzasca im Kanton Tessin, Schwyz. Bis 2020 isch er sälber e Gmai gsi.
Geografi
Corippo lyt am Weschthang vum Verzascadal am nerdlige Stade vum Stausee Lago di Vogorno.
Gschicht
Corippo isch zum erschte Mol anne 1224 as Culipo gnännt wore und 1374 as Quorippo.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Corippo ghert zum Ticinese.
Goldene Bulle von Karl IV.
[[Datei:Goldene Bulle Handschrift.jpg|mini|E Site us ere Handschrift vo dr Goldige Bulle, wo 1400 vom König Wenzel in Ufdraag gee worde isch.
Linggs: Dr Kaiser in ere blaue Tunika; dr Künstler het nääben em säggs Kurfürste zäichnet, wil dr Kaiser sälber as Köönig vo Böömen äine vo de siibe Kurfürste gsi isch.
Rächts: Dr Kölner Erzbischof as Kurfürst.]]
Die Goldigi Bulle vo 1356 isch s wichdigste vo de „Grundgsetz“ vom Häilige Römische Riich. Si het festgläit, wie dr römisch-dütsche Köönig vo de Kurfürste gweelt wird und het bis zum Ändi vom Alte Riich 1806 gulte.
Collina d’Oro
Collina d’Oro (lombardisch Colina d'Or) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Paradiso im Bezirk Lugano.
Goldene Bulle von Karl IV.
Die erste 23 Kapitel si bekannt as s Nürnbärger Gsetzbuech. Si si z Nürnbärg verfasst und am 10. Januar 1356 uf em Nürnbärger Hoofdaag verkündet worde. D Kapitel 24 bis 31 wärde as s Metzer Gsetzbuech bezäichnet und si am 25. Dezämber 1356 uf em Metzer Hofdaag z Metz bekannt gmacht worde.
Collina d’Oro
Geografi
Collina d’Oro lyt am Luganersee. Zue dr Gmai ghere d Fraktione Agra, Bigogno, Carabietta, Arasio, Pian Roncate, Gentilino, Viglio, Montagnola, Certenago, Al Guasto, Cadepiano un Scairolo. Nochbergmaine sin Agno, Caslano, Grancia, Lugano, Magliaso, Muzzano un Sorengo.
Goldene Bulle von Karl IV.
Die Goldigi Bulle isch s wichdigste Verfassigsdokumänt vom middelalterlige Riich. Im Joor 2013 isch si zum Wältdokumänterb erklärt worde, mit de entsprächende Verpflichdige für Dütschland und Ööstriich.
Collina d’Oro
Gschicht
Collina d’Oro isch entstande im April 2004 dur d Fusion vu dr bishärige Gmaine Agra, Gentilino un Montagnola. Uf de 1. April 2012 isch au no Carabietta dezuechoo.
Goldene Bulle von Karl IV.
D Bulle het under anderem alli Bündniss mit dr Usnaam vo Landfriidensbünd verbote und au s Pfoolbürgerdum (d. h. Bürger von ere Stadt, wo zwar s Stadträcht ghaa häi, aber dusse vor dr Stadt gwoont häi). Si het d Immunidäät und d Brivileegie vo de Kurfürste greeglet und wie dä Ditel vererbt wurd. E Kurfürst het s Münzrächt, s Zollrächt, s umbeschränkte Rächt Rächtzpräche und d Pflicht, d Juude gege Schutzgäld z beschütze (Juuderegaal).
Collina d’Oro
Gschicht
Gentilino isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1210 as Gentarino, Montagnola anne 1226 as Montegnola, Bigogno anne 1270 as Bigonio. Carabietta isch anne 1335 as Carabio un 1375 as La Carabieta zum erschte Mol gnännt wore.
Verwaltig
D Burgermaischteri (Sindaco) vu Collina d’Oro isch d Sabrina Romelli Riva.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Collina d’Oro ghert zum Comasco-Lecchese.
Kultur
Vu 1919 bis zue syym Dod anne 1962 het dr Hermann Hesse z Montagnola gläbt. Am 2. Juli 1997, em 120. Geburtstag vun em, isch s Museum Hermann Hesse ufgmacht wore.
Au dr Charles Eugene Lancelot Brown, dr Gunter Böhmer, dr Max Horkheimer, dr Georg Meistermann, dr Friedrich Pollock un dr Hans Purrmann hän zytwys z Montagnola gläbt. Syt 2006 het d Stiftig Fondazione Ursula e Gunter Böhmer, Gentilino ihre Sitz in dr Casa Albisetti im Ortsdail Barca.
Uf em Chilchhof z Gentilino vis-à-vis vu dr Chilche S. Abbondio lige d Greber vum Hugo Ball un syre Frau Emmy Ball-Hennings, vu dr Ursula un em Gunter Böhmer, vum Hermann un dr Ninon Hesse un au s Familiegrab vum Bruno Walter.
Calan
Calan (bretonisch Kalann) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Calan lyt 48 km vu Vannes un 15 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 57 m un 114 m iber Normalnull.
Gschicht
Calan isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1387 as Cazlan (1514: Calzan, 1516: Cozlan).
Verwaltig
vu Calan isch. Calan ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Calan ghert zum Bretonisch.
Charles de Gaulle
Dr Charles André Joseph Marie de Gaulle (* 22. Novämber 1890 z Lille, Nord; † 9. Novämber 1970 z Colombey-les-Deux-Églises, Haute-Marne) isch e franzöösische General und Staatsmaa gsi. Im Zwäite Wältchrieg isch er dr Füerer vom Freie Frankriich gsi, wo gege die dütschi Bsatzig kämpft het. Denn isch er vo 1944 bis 1946 dr Schef vo dr Brovisorische Regierig vo dr Franzöösische Republik gsi. Wäärend em Algeriechrieg het er 1958 e Regierig bildet und e Verfassigsreform duuregsetzt, und eso die Fümfti Republik gründet. Vom Januar 1959 bis April 1969 isch er Bresidänt gsi, het zämme mit em dütsche Bundeskanzler Konrad Adenauer dr Grundstäi für die dütsch-franzöösischi Versöönig und für d Entwigglig vo dr Öiropäische Wirtschaftsgmäinschaft gläit, Frankriich en unabhängigi nukleari Macht (force de frappe) verschafft und Algerie d Unabhängikäit gee. Die politischi Ideologii vom Gaullismus, wo uf iin zruggoot, het bis hüte Iifluss uf die franzöösischi Politik.
Freie Frankriich
Am 18. Juni 1940 het dr General de Gaulle vo London d Franzose wo no hei welle kämpfe zu sich gruefe. Dr ganzi Krieg het er in England verbracht, mit sinne Soldate, befor er wider nach Frankriich cho isch, mit den Amerikaner, wäre d Operation Neptune, em 6. Juni 1944. Am 26. August 1944, isch er wider uf d Champs Elysées gloffe.
Bresidänt
Nächer isch er Bresidänt fo Frankriich worde, und het, mit em Gaullismus, di füfti Republik gründet, in 1958. Nach em Referendum vo 1969 won er verlore het, isch er zruggträtte und churz druuf gstorbe.
Skathi
Skathi bezaichnet:
Eberhard Karls Universität Tübingen
D Eberhard Karls Universitet z Dibenga zeeld zo de eldesde Universideda vo Deidschland. Grinded wårda isch se anna 1477 uff Bedreiba vom Gråf Eberhard im Bart und draed dor Nãma vom wirddabärgischa Herzog Karl Eugen. Seid-em Sommorsemesdor 2012 isch-se en siba Fakuldeda mid ogfär dreisich Studia-Aerichdonga uffdåeld. Därzeid (2017) send äbbes ibor 28.000 Sdudenda aegschriiba.
Vo Dibenga håesd-s landlaefich emm-a Bõnmot: „Dibenga håd koe Universided, Dibenga isch a Universided.“ S Sdråßabild en dor Kärnsdadd vo Dibenga, ogfär 35 Kilometer sidlich vo Sduagord, isch brägd vo de Sdudenda, dia må fasd a Driddl vo de Gesamd-Aewonor ausmached. Viile sdudendische Grubba bereichored s Sdaddlaäba ond sorged fir a viilseidichs kuldurälls Programm.
Schwäbisch en Dibenga
Ao wenn viil Sdudenda in Dibenga läabed, kā-mor iborraschend viil Schwäbisch haera. Selbsd d middlora Generazio vo de Aewonor schwäzzd a guads Schwäbisch. Dees kā-mor beim Aekaofa no en viil Gschäfdor haera. En dor Germanistik an dor Universided geid-s abor scho seid langem koene Bemihonga en Richdong Schwäbisch, obwool Dibenga middla em zendralschwäbischa Gebiid leid.
Älle schwäbische Sacha send ausglagored (gwäa, muas-mor jezzd saga) en d „Arbeitsstelle Sprache in Südwestdeutschland“ am „Ludwig-Uhland-Institut“. S Haus vo demm Institut isch laedor Midde März 2017 durch Brandsdifdong vomm-a illegala Hausbewonor schwär beschädichd wårda ond muaß vollsdendich aagrissa wärda. Dia 2000 Dialäggduffnāma vom Arno-Ruoff-Archiv mid Tonbendor aus de 1950-or Jår hend enorm glidda ondor Ruaß ond Leschwassor, an de 10.000 Bildor aus de 1930-or Jår send so guad woa vorbrendd, viile Biachor ond zaallose Ondorlaga vo dor Dialäggd-Sbezial-Bibliothek send meglichorweis fir emmor virlaora. Was där Schada fir d Dialäggdforschong en Dibenga ond ganz Bada-Wirddabärg bedeided, kã-mor emm Momend blos vormuada. Dor Laedor vo demm Institut, dor Professor Hubert Klausmann, hoffd abor, dass no meglichsd viil gredded wärda kā.
Universitätsgrindig im 15. Johrhundert
E Schlisselroll bi dr Grindig isch dr Mechthild vu dr Pfalz, dr Mueter vum Eberhard un Erzherzogi vu Eschtryych zuechuu. D Mechthild, wu syt 1463 in dr Nechi glägene Rauteburg residiert gha het, het d Verlegig vum Stift Sinderlfinga uf Dibenga veraalasst, dr greschte un wichtigschte Stadt vum sidwirttebärgische Landesdeil zue sällere Zyt. Wu des 1476 vum Papscht Sixtus IV. gnähmigt woren sich, het s Stift zum Uusgangspunkt vu noo ehrgyzigere Plän chenne wäre. D Mechthild, wu scho bi dr Grindig vu dr Fryybeger Universitet e wichtigi Roll gspilt gha het, het ihre Suhn Eberhard fir s Projäkt vun ere Universitetsgrindig z Dibenga chenne gwinne. E große Aadeil an dr Grindig het au dr Vertröute vum Eberhard, dr Johannes Nauclerus, gha, wu dr erscht Rektor un speter langjehrige Kanzler vu dr Universitet woren isch. Dr Wahlspruch „Attempto!“ (latynisch fir „Ich wag’s!“) vum Universitetsgrinder Eberhard isch bis hite s Motto vu dr Universitet.
Wu am 11. März 1477 e Universitetsgrindig effetlig bekanntgee woren isch, het in ere churze Zyt zwei großi Fachwärchgebej (Münzgasse 22–26) in dr Nechi vum Neckar ufböue, ass dr Vorläsigsbedrib scho im Oktober 1477 het chenne aafange. Dr wyter Ufbäu vu dr Universitet isch in dr negschte Johr schnäll bedribe wore, un scho anne 1482 sin alli Universitetsböute fertiggstellt gsi. Wäge däm isch e Verlegig vu dr Universitet uf Stuegert nimmi in Frog chuu, wu Stuetgert 1482 im Zug vu dr wirttebärgische Widervereinigung (Mensinger Vertrag) di nej Landeshauptstadt un d Residenz vum Eberhard woren isch.
Haut
Dr Ufbau vo dr Hut
Die üsseri Hut bestoot im Wääsentlige us drei Schichte: dr Epidermis (Oberhut), dr Dermis (Lääderhut, lat. Corium) und dr Subcutis (Underhut).
Eberhard Karls Universität Tübingen
Universitätsgrindig im 15. Johrhundert
Ihre hitige Name het d Universitet 1769 vum wirttebärgische Herzog Karl Eugen iberchuu, wu syy eigene Name zuegfiegt het zum Name vum Grinder, em Grof Eberhard im Bart. Är het sich sälber anne 1767 zum „Rector perpetuus“ installiert un het s Rektorenamt bis zue syym Dod 1793 wohrgnuu. Einewäg eht er mit dr Grindig vu dr „Hohe Carlsschuel“ z Stuegert eini vu dr greschte Exischtänzkrise vu dr Dibenger Universitet bejgfiert.
Jingeri Gschicht
Im Johr 1805 isch in dr Alte Burse, em 1478 böute elteschte hit no bruchte Gebej vu dr Universitet, s erscht Universitetsklinikum yygrichtet wore.
Zuesätzlig zue dr vier Grindigsfakultete isch 1817 e katholisch-theologischi un e staatswirtschaftligi Fakultet grindet wore. 1863 het d Eberhard-Karls-Universitet di erscht eigeständig naturwisseschaftligi Fakultet z Dytschland iberchuu. Mittlerwyyli het d Universitet 14 Fakultete. S Logo vu dr Universitet, wu vum HAP Grieshaber zum 500-jehrigen Universitetsjubiläums (1977) gstaltet woren isch, isch syt 1997 d Palme mit em Wahlspruch „Attempto!“, parallel doderzue het d „Eberhard-Karls-Universitet“ ihri Bindestrich abgleit. Im Johr 2005 isch d Universitet Initiatori un Mitgrinderi vu dr Hochschuelregion Dibenga-Hoheheim gsi.
Haut
Dr Ufbau vo dr Hut
D Epidermis und d Dermis bilde zämme d Cutis (oder Kutis).
Eberhard Karls Universität Tübingen
Zyt vum Nationalsozialismus
D Universität Dibenga het e fierendi Roll gspilt bi dr Bsträbige, d Politik vum Dritte Ryych „wisseschaftlig“ z legitimiere. Am Universitetsklinikum zmindescht 1158 Persone zwangssterilisiert wore.
Glyychstellig an dr Universitet
No dr Feschtschryybig vu dr Glyychstelligspolitik im Hochschuelramegsetz ischa 1986 di erscht Glyychstelligskommission vum Senats gwehlt wore, syt 1989 wäre Froge vu dr Glyychstellig vun ere Glyychstelligsbeufdraite verdrätte. Wie au an vile andere Universitete sin Fraue unter dr Lehrchräft unterrepräsentiert, derwylscht uf dr Verwaltigsebeni männligi Mitarbeiter chuum verdrätte sin.
Fakultete
Derwylscht di geischteswisseschaftlige Fakultete im Beraich vu dr Altstadt im Dal aagsidlet sin, lige di naturwisseschaftlige Inschtitut mit ere eigene Mensa uf dr Morgestell in nerdliger Richtig uf ere Aahechi, wu dä Gwanname drait. D Zahl vu dr Fakultete soll noch eme Bschluss vu dr Universitetsleitig bis zum Johr 2010 uf drej Chlei- un vier Großfakultete verchleineret wäre.
Universitätsbibliothek
D Universitetsbibliothek Dibenga (UB) isch vu dr Organisation här e Deil vum Informations-, Kommunikations- un Mediezäntrum (IKM). Si isch e effetligi wisseschaftligi Universalbibliothek, wu au fir di allgmein Bevelkerig z Verfiegig stoht. S erscht Mol urkundlig gnännt woren isch si anne 1499.
Universitätsklinikum
S Universitetsklinikum Dibenga (UKT) bstoht us 17 Klinike. Anne 1806 hän sich d Chirurgyy un d Geburtshilf vu dr Innere Medizin drännt, in dr „Alte Burse“ het s Hoschpital gee mit insgsamt 15 Bette. 1839 isch d Poliklinik, wu di Chranke vu dr Stadt Dibenga din behandlet wäre, e selbständigi Abdeilig im Hoschpital wore. 1846 sin di Inner Medizin un d Chirurgyy in ihre nej Universitetschankehuus umzoge (Silcherstraße, hite alti Hals-Nase-Ohreklinik, do het s u. a. d Sportmedizin din) um. 1890 isch di alt Fraueklinik entstande un 1927 di alt Chinderklinik.
D Nejböute vum UKT, wu syter anne 1989 entstande sin, stehn uf halber Hechi zwische Dal un Morgestell uf em Schnarrebärg. S UKT het au d Funktion un d Ufgabe vun eme Chreiskrankehuus fir dr Landchreis Dibenga.
Fremdprochezäntrum
S Fremdsprochezäntrum bietet dr Erwärb vu international akkreditierte Sprochzertifikat (UNIcert) fir Studänte vu allew Fakulteten aa.
Museum vu dr Universitet (MUT)
S Museum vu dr Universitet Dibenga MUT het syter anne 2006 d Ufgab, di singuläre Lehr-, Schau- un Chunschtsammlige vu dr Universitet us allene Fakultete sammligstächnisch, kuratorisch un organisatorisch z professionalisiere un in interdisziplinär aagleiten Uustellige dr breitere Effetligkeit wisseschaftsgschichtligi Yyblick z vermittle un au sälber wisseschaftsgschichtlig z forsche.
Weblink
Offizielle Internetufftritt vu dr Eberhard Karls Universität
1941
uf d Wält chuu
Datum nit bekannt
Münstertal
Münstertal chan folgendees bedüte:
Lueg au:
Goldene Bulle
Goldigi Bulle oder Goldbulle bezäichnet zerst emol s Metallsiigel (d Bulle) us Gold, wo middelalterligi Herrscher in bsundrige Fäll zur Beglaubigung vo Urkunde verwändet häi. Usserdäm wärde e baar verfassigsgschichtlig bedütendi Dokumänt wäge iirem Siigel us Gold eso bezäichnet:
Mundilfari
Mundilfari bezaichnet
26. Dezember
Dr '''26. Dezämber''' isch dr 360. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 361. in Schaltjohr), dodermit blybe no 5 Däg bis zum Änd vum Johr.
Historisches Kaufhaus (Freiburg im Breisgau)
S Alt Chaufhuus, au Historischs Chaufhuus isch ais vu wiichtigschte histoorische Gebei z Fryburg. S stoot uf dr Siidsyte vum Minschterblatz, wu s mit syre roote Fassaade uusesticht.
Gschiicht
S eerscht kommunaal Chaufhuus as Böu vu dr stedtische Määrtverwaltig zum Waarenumschlaag un fir d Zollabwicklig z Fryburg isch im 14. Joorhundert in dr Schueschterstrooß böue woore, di eerscht Nännig isch vu 1378. Ab 1520 isch neerdli vu däm alte Chaufhuus s hitig Gebei zum Minschterblatz zues mit Blick uf s Fryburger Minschter böue woore. Dr Abschluss vu däm „Neie Chaufhuus“ wird uf 1532 datiert. Wär dr Architäkt vum Gebei gsii isch, waißt mer nit gnau, mer vermuetet, ass es e Böumaischter gsii isch, wu dertemool am Fryburger Minschter gschafft het, villicht dr Lienhart Müller vu Ettlinge.
S Chaufhuus isch speeter meefach umgstaltet woore. Anne 1550 isch e Balkon ergänzt woore, no dr Belaagerige vu dr Stadt 1714 un 1744 hän Chriegsschääde mieße repariert wääre, 1814 isch d Fassade vum Simon Göser nei aagmoolt woore. 1880/84 isch s Gebei, wie s dr Zytgschmack doodmol gsii isch, hischtorisierend umgstaltet un mit ere neie Dachgaube in dr Art vum Hôtel-Dieu vu Beaune versääne woore. 1924/25 sin d Änderige vu 1884 no Blään vum Stadtböudiräktor Karl Gruber wider ruggängig gmacht un s Chaufhuus in dr voorig Zuestand versetzt woore, 1987 bis 1991 un 2000 het s di letschte umfangryyche Renovierige gee.
Vu 1946 bis 1947 het im Gebei di Berootend Landesversammlig vu Baade daagt, vu 1947 bis 1951 het s Alt Chaufhuus as Barlemäntsgebei vum Landdaag vu Baade dient.
Bschryybig
S Gebei stoot mit dr Draufsyte zum Minschterblatz un fallt uf wäg sym Schmuck un syre dunkelroote Faarb. E hooch Dach mit zwai dur Schleppgaube gliftete Spyychergschoss wird vu Stäägegiibel yygfasst. Dur Effnige un Uusleeger an dr Weschtsyte het mer d Waar in d Spyycher chenne due. S Chaufhuus isch us dr Flucht vu dr Nääbegebei fiirigruckt. Im eerschte Stock het s e Laube mit vier Arkaade zum Minschterblatz zues un zwoo uf dr Syte, unter dääne Arkaade isch friejer Handel driibe woore. S Rippegwelb vu dr Laube schmicke Schlussstai mit Woobe. An dr Drännwand lang verlauft e Staibank. Dur e grooß Door chunnt mer in e Halle, wu zum Innehoof ufgoot. Zuesätzli fiert e chlaini Diire, wu mit Maaßwäärch yygraamt isch un wu s Woobe vu Fryburg un Eeschtryych draa het, in Hoof, wu nume zue bsunderer Aaloss uf isch. An dr Balkedecki siit mer no dr grooß Balke, wu d Stadtwoog dra ufghänkt gsii isch. Im Hoof het s e Duurn mit ere ufwändige spindelloose Schnäckestääge („Kaiserstiege“), wu uurspringli dr Hauptzuegang zum grooße Saal bildet ghaa het.
S gsamt Oobergschoss vum Gebei nimmt e Saal yy, wu s spootgootischi Vorhangboogefänschter zum Määrtblatz zues din het. Är wird vu zwee zierlige, polygonaale un mit faarbige Ziegel deckte Eerker an dr Gebeidecke flankiert. Au uf dr Syte zum Hoof zues het dr Saal grooßi Fänschter. D Front isch verziert mir habsburgischi Skulpture un Woobe, wu zwische 1530 un 1531 vum Hans Sixt von Staufen gmacht woore sin. D Skulture mit Baldachinchroone zwische dr Fänschter vu dr Voorderfront stelle dr Chaiser Maximilian I., sy Suun Cheenig Philipp dr Scheen un däm syni Siin, dr Reemisch Chaiser Karl V. un dr Reemisch Cheenig un speetere Chaiser Ferdinand I. dar. Unter dr Fänschter vu dr beede Eerker het s je fimf Woobefälder, wu vu dr Oordeschette vum Oorde vum Guldene Vlies umgee sin un an dr ussere Schreegsyte dr chaiserli Doppeladler un d Woobe vu dr Habsburgische Erbland zaige. Dr Drauf vu dr mit faarbige Ziegel deckte Eerker isch mit chlaine Bländwasserspeier verziert, d Entwässerig vum grooße Dach goot iber chupferni Wasserspeier, wu as Drachechepf gstaltet sin.
Bodman-Ludwigshafen
D Lage
Bodman-Ludwigshaffe liggt am weschtlichschte Punkt vum Iberlinger See. Bodman isch uf der Süd- und Ludwigshaffe uf de Nordseite vu sellem Seearm. D Gmeinde ghört geographisch zum Hegau. Zwische Bodmann und Ludwigshaffe liggt es Naturschutzgebiet „Großes Ried“, wo sich seltene Vöggel und Pflanze aagsiedelt hond.
Was no zu de Gmeinde ghört
D Gemeinde Bodman-Ludwigshaffe isch e Zsammefassung us de friehere Gemeinde Bodman und Ludwigshaffe am Bodesee. Dezu ghöret 15 Dörfer, Weiler, Baurehöf und Häuser.
Zur alte Gmeinde Bodman zählt es Dorf Bodman, de Weiler Bodman-Sommerhalde, d Höfe Bodewald, Mooshof und Rehmhof und d Häuser Fraueberg und Späth, Espasingerstroß.
Zur alte Gmeinde Ludwigshaffe am Bodesee gehöret es Dorf Ludwigshaffe am Bodesee, d Höfe Blumhof, Bühlhof, Ober-Laubegg, Unter-Laubegg und Weierhof, s Haus und Gehöft Regentsweiler und d Häuser Laubegg-Forschthaus. Zum alte Bodman ghört au d friehere Ortschaft Weiler. Im Gebiet vu de alte Gmeinde Bodman liggt d Burgruine Altbodman.
Geschichte vu Bodman
D Karolinger hond d Pfalz ibbernomme, und so isch se zu enem wichtige Ort fir d Herrschaft über Alemannie worre. Vo de Pfalz uus hond au di beide fränkische Grafe Warin und Ruadhard Bfehle usteilt. Noch em Bluetgricht z Cannstatt hond se vo de Karolinger de Ufftrag ibbernomme, Alemannie noi z ordne. Di beide hond denn au de St. Otmar, de Apt vum Chloschter Sanggale, in de Pfalz ins Gfängnis eiglocht.
Us Uurkunde kaa mer erkenne, dass d Kaiser Ludwig de Fromme, Ludwig de Deutsche und Karl de Dicke Oschtere gern uf de Pfalz gfeiert hond. Weil im 10. Joorhundert de Burchard I. sich gege d fränkische Obermacht gwehrt hot und s alemannische Herzogtum noi ufflebe hot losse, isch selle Pfalz ufgäbe wore.
De Pfalz isch anno 1277 vum König Rudolf von Habsburg aan de Johann vu Bodman kumme, wo uf em Fraueberg ire Stammburg baut hond. Am 16. September 1307 isch de Blitz in d Burg gschlage. D ganz Familie mit em Gascht isch verbrennt. Blos de eijährig Johannes vo Bodman hot ibberlebt, weil en sine Amme inem Kübel usem Fenschter gworfe hot. Der hot denn d Burg Altbodman baue losse, wo 1332 fertig worre isch. Im Driisgjährige Krieg isch denn die Burg zerschtört worre. Im 18. Joorhundert hond d Grafe vo Bodman s Schloss Bodman baue losse, wo heut no stoot und vo de Familie Bodman bwohnt wird. De Park isch zum Teil fir s Publikum offe, doch wird au uff ere Wanderung um Bodman enum d Natur mit irer iberwältigende Schönheit offebar.
Wo de Nam Bodman herkummt
De Ort hot em Bodesee sin Name gäbe. S isch vill dribber sinniert worre, was de Nam bedeute soll und mer hot sich geinigt, dass seller Nam fir e landwirtschaftlich nutzbare Fläche (im Dativplural) brucht worre isch. De älteschte Beleeg isch vom Geograf vo Ravenna und hosst Rugium Bodungo. Im 9. Joorhundert wird Bodoma uusdrücklich „Königspfalz“ gnennt. De Name isch denn uf Potamus latinisiert worre. Selles isch e Aanleenig ans griechische Wort potamos fir „Fluss“. De Name „Bodesee“ wird s erschtmol anno 839 gnennt fir lacus Potamicus (ahd. Bodimsê ).
Gschichte vu Ludwigshaffe
Ludwigshaffe wird als Sernatingen 1145 s erschte Mol innere Urkund gnennt. Im Johr 1810 isch Sernatinge badisch worre. De neue Haffe isch 1826 vum Großherzog Ludwig uf de Nam Ludwigshaffe tauft worre. D Bwohner hond denn durchgsetzt, dass seller Nam e bissele später fir d ganze Gmeinde ibbernomme worre isch. Aan d alte Bedeutig vum Haffe erinneret no es lange, wuchtige Gebäude mit de Inschrift an de Haffeseit „Großherzogliches Badisches Hauptzollamt“ mit em badische Wappe.
Bodman-Ludwigshaffe in Bade-Wirtteberg
Mit de Kreisreform vu 1973 sind beide Orte vum Landkreis Stockach zum Landkreis Konschdanz kumme.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
D Wirtschaft und d Aabindung
In beide Teile vum Ort gitts Obschtanbau und Fremdeverkehr. E kleine Weinlag mit ener große Tradition isch der Königsweingarten in Bodman. Scho im Johr 884 isch det vum Kaiser Karl de Dicke zum erschte Mol in Deutschland d Spätburgunderrebe aagpflanzt worre.
Verkehr
Ludwigshaffe isch vum Schwerverkehr bfreit worre. De Verlauf vu de Bundesstraße B 31 fiehrt numme durch Ludwigshaffe, sondern isch etzet e Fortsetzung vu de Autobahn A 98 in Richtung Oschte. Durch Ludwigshaffe goht aber no d Verbindung Radolfzell - Ibberlinge. De Ortsteil Ludwigshaffe liggt aan de Bodenseegürtelbahn (Radolfzell - Lindau).
Bodman isch de einzige Ort am Bodesee, wo it annere Durchgangsstroß liggt. De Uferweg us Richtung Wallhause uf Bodman isch sogar fir d Radfahrer it zu bfahre und nur fir Wanderer ufm Bodesee-Rundwanderweg. Der Bodesee-Radweg us Richtung Konschdanz fiehrt ab Wallhausen ins Land nei ibber de Bodanrück, brührt nur Bodmann und goht von dett teilweise vum See weg, teilweise am See nach Ludwigshaffe.
D Kurslinie vu de Motorbootgesellschaft Bodman mbH goht vum Aafang April bis zum Oktober onnige Mol am Tag vu Bodman ibber Sipplinge und d Marieschlucht im Zickzack ibber de Ibberlinger See uf Ibberlinge.
E Buslinie bdient d Strecke Stahringe - Stockach und verbindet so Bodman und Ludwigshaffe. E andre Buslinie bdient d Strecke Ibberlinge - Stockach und goht somit ibber d Ortsteil Ludwigshaffe.
Bodman-Ludwigshafen liggt am Bodesee-Radweg und am Bodesee-Rundwanderweg, wo unterschiedlich verlaufet und so d Natur erschließet. Onner usm Netz vu de Jakobsweg goht an Ludwigshaffe und Bodman vorbei.
Unternehme
In de Gemeinde hotts Bootswerfte, Obschtverwertunge, Gärtnereie und ville Gaststätte. Denn gitts no metallverarbeitende Btriebe, IT&Telekommunikation, Handel und Handwerk.
Musee
Im Rothuus vu Bodman isch e kleis Museum mit ville Gegeständ us de Steinzeit, wo gfunde worre sind.
Religione
D meischt Leut vu Bodman-Ludwigshaffe sind römisch-katholisch. Fir beide Ortsteile gitts je e katholische Kirch und e katholische Kapell. Aber au d evangelische und d neuapostolische Kirch gitts im Ort.
Städtepartnerschafte
Seit em 30. Juli 2000 bstoht e Freundschaftsabkumme zwische de friehere Gmeinde Schweta, etzet Stadt Mügeln, und de Gmeinde Bodman-Ludwigshaffe.
Olha Tratsch
D’ Olha Serhijiwna Tratsch (ukràinisch Ольга Сергіївна Трач, anglisch Olga Trach; * 15. Nowamber 1988 z’ Dnipropetrowsk, Ukràina) ìsch a ukràinischa Volleybàllschpìelera. Àls Mìttelblockera hàt sa vu 2014 bis 2020 fìr dr elsassischa Verain ASPTT Mulhouse gschpìelt. Drzüa ìsch sa Mìtglìed ìn dr ukràinischa Nàzionààlmànnschàft.
ìhra Kàrriar
Mìt 9 Joohra hàt d’ Tratsch fànga-n-àà Volleybàll schpìela. Àls Junioora hàt sa z’äärscht vu 2003 bis 2006 bii dr Akademia-Dnipro ìn ìhrer Haimetschtàdt gschpìelt, un drnooh biim Verain Ros Bila Tserkva bii Kiew vu 2006 bis 2007.
Ànna 2020 ìsch d’ Tratsch ìn dr süüdfrànzeescha Verain Pays d’Aix Venelles VB gànga ge schpìela. Mìt dam Verain ìsch sa ànna 2021/22 uff Plàtz 3 vu dr frànzeescha Maischterschàft ànakumma.
Sitter 2008 ìsch àui d’ Tratsch Mìtglìed ìn dr ukràinischa Nàzionààlmànnschàft. Ànna 2006 ìsch sa mìt dr Nàzionààlmànnschàft vu da U-20 uff Plàtz 3 vu dr Öiropäischa Maischterschàft ànakumma.
D’ Olha Tratsch ìsch d’ Schwaschter vu dr Volleybàllschpìelera Anastasija Tratsch.
Ghetto
As Ghetto (au Getto) wird en abgsonderets Woonviertel bezäichnet. Dr Begriff stammt us em Italiänische und bedütet Giesserei. Si hütigi Bedütig chunnt drvoo, ass die jüüdische Iiwooner vo Venedig 1595 nume uf em Gebiet vom "Geto Nuovo" (nöiji Gießerei) häi döfe woone, und vo doo isch dr Begriff spööter as Bezäichnig für en abdrennts Woongebiet übernoo worde. . Im Spootmiddelalter het mä d Juude zwunge, in Ghetto oder Juudegasse z lääbe, und die häi dört bis in d Nöizit gwoont, wo d Ghetto in Öiropa as Folg vo dr Franzöösische Revoluzioon und vom Liberalismus ufghoobe worde si.
Wääred em Zwäite Wältchrieg (1939–1945) häi d Nazi für deportierti Juude Ghetto im bsetzte Poole und dr annektierte Tschechoslowakei iigrichdet. Die Laager si Übergangsstazioone gsi uf em Wääg in d Vernichdigslaager.
In dr Umgangssprooch wärde hüte au Stadtviertel as Ghetto bezäichnet, wo in ene vor allem bestimmti ethnischi Grubbe (Segregazioon) oder soziali Randgrubbe lääbe. Überdräit wird er au ooni diräkte rüümlige Bezug im Diskurs um abgränzbari soziali Struktuure (Subkulture, Soziali Netzwärk) brucht.
Bodilis
Bodilis (bretonisch Bodiliz) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Bodilis lyt 60 km vu Quimper un 32 km vu Brest uf ere Hechi zwische 24 m un 119 m iber Normalnull.
Verwaltig
vu Bodilis isch. Bodilis ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Bodilis ghert zem Bretonisch.
Partnergmai
🇬🇧 Holbeton, Verainigts Chenigrych
Mackweiler
Màckwiller (frz. Mackwiller, dt. Mackweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Mackwiller ìsch. Màckwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Màckwiller ghert zem Rhinfrankisch.
Huisheim
Huisi (amtlich Huisheim) ischt a Gmoed em Landkroes Donau-Rias en Bayern.
Geografi
Huisi leit en dr Blanongsregion Augschburg, sidlich vom Angergraba, ema Zuafluss vo dr Wörnitz.
Vo dr Gmarkong send 63,9% Landwirtschaftsfleche, 24,4 % Wald, 9,9 % Sidlongsfleche ond 1,8 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Huisi gheret d Pfarrderfer Gosheim ond Huisheim, d Weiler Angermühle, Lommersheim ond Pflegermühle ond d Gheft Frühlingsmühle, Haunzenmühle, Herbermühle, Kriegsstatthof, Markhof, Mathesmühle, Mittelmühle, Schwalbmühle, Stadelmühle, Stoffelmühle ond Ziegelhof.
Gschicht
Em Johr 1197 wird zom erschte Mol en ra Urond en Marcuardus de Huiesheim gnennt.