cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kondensator (Elektrotechnik)
Es git Aaordnige, wo die kapazitivi Kopplig vo zwäi Elektrode unerwünscht isch. Sonige Kapazitääte säit mä parasitär oder begläitend und si ghööre nid zu de Kondensatore, zum Bischbil Aktore wie piezoelektrischi Wandler, elektrostatischi Lutsprächer, Ablänkblatte und Bauelimänt vo dr Elektrooptik. Dr Ufbau von ene isch zwar äänlig, aber mä will ummiddelbar von ene nume ass es elektrischs Fäld erzügt wird. Sonigi Aktore chönne Äigekapazitääte im Nanofarad-Beriich ham wo mäistens nid erwünscht si.
Wie e Kondänser funkzioniert
Wenn en elektrische Stroom dur e Kondänser duurefliesst, denn laadet sich äini vo de Elektroode positiv, die anderi negativ uf. Eso wird d Laadig gspiicheret. Zwüsche de bäide Elektroode vom Kondänser fliesst dr Stroom as Verschiebigsstroom, und mit em änderet sich die elektrischi Fäldsterki. E witere Stroomfluss entgege dr Spannig, wo sich ufbaut, vergröösseret die inneri Energii vom Kondänser. Wird dr Kondänser vo dr Stromkwelle drennt und es git käi läitendi Verbindig zwüsche de bäide Elektroode, so bliibe d Energii und d Laadige erhalte und d Spannig konstant. Wird d Richdig vom Stroom umkeert, denn fliesst d Energii ab und d Spannig sinkt wider.
D Beziejige zwüsche de verschiidene Mässwärt si in dene zwäi Formle usdruckt: und Q isch drbii d Laadig (in Coulomb, C, oder Amperesekunde, As), C d Kapazitäät (in Farad, F) und U d Spannig (in Volt, V); d Energii isch mit Arbet W (in Joule, J) bezäichnet zum sä vo dr Fäldsterki E z underschäide.
Mundartforum
De Verein mundartforum (1938 bis 1990 Bund Schwyzertütsch, 1990 bis 2018 Verein Schweizerdeutsch, churz VSD) isch de Tachverband vo de tüütschschwyzer Dialäktveräin, verglychbar mit de Muettersproch-Gsellschaft änet em Rhy.
Ziil
De Veräin wott d tüütschschwyzer Dialäkt pfläge, wil si di algemäin Umgangsspraach i de tüütsche Schwyz sind. Luut de Statuute wott er ganz bsunders
S mundartforum würkt daadeby as Tachverband und Netzwäärch für all Gruppierige, wo am Tialäkt intressiert sind.
Er lueget, wie’s um d Dialäktkultur staat, wo i de Literatuur und au i den elektroonische Meedie und i der Schwyzer Musig en guete Platz hät.
Gschicht
De Veräin isch am 15. Mai 1938 under em Name Bund Schwyzertütsch vom Adolf Guggebüel und em Eugen Dieth gründet worde. Ab 1990 hät er hoochtüütsch (!) Verein Schweizerdeutsch ghäisse, zum 80. Jubliläum 2018 hät er sich aber i mundartforum umtaufft.
Am 15. Määrz 2014 hett de Veräin amene usseroordelige Bott sölen uufglööst wäärde – ase hät s oordelig Bott z Olte am 16. November 2013 bschlosse gha. S Gält gaat uus, me hät vil für die schöön Zittig SchweizerDeutsch uusggää, und d Mitglider wäärded elter und elter, nöii gits chuum na. Gäge d Uufhebig isch aber de Voorstand vo de Gruppe Züri gsy, gnauso di mäischte Mitglider, wo as Bott cho sind.
Durs Jaar 2015 dure händ irer paar Lüüt glueged, was mer chönt wytermachen us em Veräin. Am Bott am 14. Novämber isch drum en nöie Vorstand gwäält worde. E nöii „Webplattform“ zum Dialäkt isch entstande – lueg da dezue: Mundartforum.
Es git e Samlig vo Mundartliteratur, wo de Veräin zämeträit hät; und er hät uf dr Website e Lischte vo Schriftsteller, wo Wärch im Dialäkt gschribe händ.
Am 15. Dezämber 2018 hät de Veräin Schwyzertüütsch, wo vor 80 Jaar entstanden isch, z Gryffesee sis Jubileeum under em Titel mundartforum 80 gfyret.
Veräin, wo dezueghööred oder dezueghöört händ
Der alt Bund Schwyzertütsch hät drei Regionalgruppe ghaa:
S nöi mundartforum isch offe für all Gruppe, wo sich mit Mundart abgänd. Mitglider sind luut de Homepage
I guetem Kontakt staat me mit
Grammatike und Wörterbüecher
De Bund Schwyzertütsch reschp. de Veräin Schwyzertüütsch hat (zum Täil intänsiv, zum Täil nu pro forma) d Gramatike und Wörterbücher bitröit, wo i de Sery Grammatiken und Wörterbücher des Schweizerdeutschen in allgemeinverständlicher Darstellung usechömed. Bis jetz sind das scho 15 Bänd, unter anderem vo Bade, Basel, Davos, Luzärn, Rhywald, Schafuuse, Simmetal, Uri, Zug und Züri.
Zytschrift
Sit 1948 git de Bund Schwyzertütsch reschp. Veräin Schwyzertüütsch reschp. s Mundartforum mee oder minder regelmäässig es Heftli use. De Name und Form sind nöd alewyl glych gsy. Vo 2009 bis 2013 isch s e Zytschrift mit em Name SchweizerDeutsch gsy; nachanen isch s Gält uusggange. Sit 2016 git s Mundartforum wider es Mittäiligsblatt use, und zwar under em alte Name Mundart.
Berg-Wintringen
Berg-Wintringen (frànzeesch Bérig-Vintrange) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Berg-Wintringen lijt sìdlich vun Saint-Avold uf re Heche zwìsche 233 un 295 m ìwer em Meeresspiejel. Züe dr Gmein ghere d zwei Ortschàfte Bérig (Berg) un Vintrange (Wintringen).
Gschìcht
Berg ìsch zem erschte Mol gnannt wore ànne 1412 àls Beryh (1447: Berge, 1455: Berg), Wintringen ànne 1354 àls Wintrange (1433: Vintringen, 1450: Wintringen).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Berg-Wintringen ghert zem Rhinfrankisch.
Emission
Dr Begriff Emission (v. lat.: emittere = ussende) meint
Lueg au: Elektroneemission (Deilliphysik)
Nordschwaben
Nordschwaben bezeichnet
Geografische Lage
Mit de geografische Koordinate (geografischi Breiti und geografischi Längi) laat sich d Laag vomene Punkt uf dr Erde beschriibe. D Erde wird debii in 360 Längegrad und 180 Breitegrad uufteilt.
Koordinatesyschtem
S Gradnetz vo dr Erde isch es dänkts Koordinatesyschtem uf dr Erdoberflächi mit sich rechtwinklig schniidende Länge- und Breitechreise; es dient zur geografische Ortsbeschtimmig. D Breitegrad werded debii vom Äquator uus zellt, d Pole lieged bi 90° Nord bzw. Süd, d Längegrad werded vomene willkürliche Nullmeridian nach Oschte und Weschte zellt bis 180°. D Festlegig vo de Winkel schtimmt nöd mit em in Mathematik und Physik übliche Chugelkoordinatesyschtem überii.
Bis Aafang vom 20. Jahrhundert sind i verschiedene Länder verschiedeni Nullmeridiane gebrüüchlich gsii (biischpiilswiis Ferro und Paris), hützutaag wird dr Meridian vo Greenwich (Schternwarte in London) international verwendet.
Bi dr gnaue Ortsbeschtimmig muess beachtet werde, dass geographischi Koordinate underschiedlichi Bezugsyschtem haa chönnd. Das am hüüfigschte gnutzti Bezugsyschtem isch s WGS84. Je nach Zweck werded au anderi Referenzellipsoide, e Chugle oder ds Geoid verwendet.
Charte
Will d Chartografe in früehere Jahrhunderte di viile regionale Abwiichige vo dr Erdoberflächi vom ideale Ellipsoid dur das uusgliche händ, dass si im betreffende Gebiet s Koordinatensyschtem „verschobe“ händ, sind Dutzendi vo geodätische Syschtem entschtande (Bezugssyschtem für Charte). Mit dr Entwicklig vo dr Satellitenavigation hät es weltwiit einheitlichs Syschtem müesse gschaffe werde (lueg bi WGS84).
In Land- oder Seecharte, wo fascht immer uf früehere Syschteme beruehed, chönnt e Aagaab imene falsche Bezugssyschtem (öppe s Iiträge vonere GPS-Position) en Fehler vo etliche Hundert Meter verursache, wenn s Referenzellipsoid (au Chartedatum, Bezugssyschtem) vo dr Aagaab nöd s gliiche isch wie das vo dr Charte. Wert chönnd natürlich vo eim Syschtem zumene andere umgrechnet werde.
Luftfahrt und Nautik
Gnaueri Positionsaagaabe sind i dr Luftfahrt und Nautik erforderlich. Deet wird di geografischi Breiti und Längi uf Bogeminute gnau aageeh, z. B. Zugschpitze Lat = 47° 25' N, Lon = 10° 59' E oder Oscht.
Eselsbrugg
Demit Breiti und Längi nöd verwechslet werded, isch folgends Bild nützlich: Mer schtelli sich d Erde als en dicke (= breite) Maa vor. Dr Äquator isch siini breitischti Schtell, ein Breitegrad.
natürlichi, astronomischi, ellipsoidischi, geodätischi Koordinate
Di natürliche Koordinate (astronomischi Breiti φ und astronomischi Längi λ) chönnd dur astronomischi Ortsbeschtimmig ermittlet werde. Si beziehnd sich uf di tatsächlichi Lotrichtig am Messpunkt. Di Ellipsoidische Koordinate (B, L - au geodätischi Koordinate gnännt) beziehnd sich aber uf d Normalerichtig vom verwendete Referenzellipsoid. D Differenz vo Lotrichtig und Ellipsoidnormale isch üblicherwiis chliiner als 10" und wird als Lotabwiichig bezeichnet. I dr Regle verlaufed weder Lotrichtig no Ellipsoidnormale dur de Erdmittelpunkt.
Bi gringe Gnauigkeitsaaschprüche z. B. bi Chartedarschtellige i sehr chliine Massschtäbe wird dr Erdkörper zur Vereifachig dur e Chugle aagnäheret. I dem Fall entschpreched geographischi Breiti und Längi a sphärische Koordinate. Nur dänn isch d Breiti vo de Winkel im Erdmittelpunkt zwüsched em Äquator und em gsuechte Punkt.
Grand Prix Ouest France
Syt 2005 isch s Deil vu dr nej yygfierte UCI ProTour, ere Serie vu dr wichtigschte Radränne vum Johr. Vu 1992 bis 1998 isch dr Grand Prix Ouest-France Deil vum Coupe de France gsi, ere Serie vu franzesische Eindagesränne.
Rekordsiiger sin Philippe Bono, Armand Audaire, Emile Guérinel, Jean Gainche, Fernand Picot, Jean Jourden, Jacques Bossis un Gilbert Duclos-Lassalle, wu s Ränne alli je zweimol gwunne hän. Dr einzig Siiger us dr Schwyz isch dr Rolf Järmann, wu 1995 gwunne het. Dytschi Siiger het s no keini gee. 2007 het dr Elsässer Thomas Voeckler gwunne.
Strecki
S 217,25 Kilometer lang Rännen mit Start un Ziel in dr bretonische Gmei Plouay im Département Morbihan wird uf eme 19,75 Kilometer lange Rundkurs, em Circuit Jean-Yves Perron, uusdrait, wu d Fahrer elfmol mien fahre. Dää Rundkurs isch ab 2006 um 5,6 Kilometer verlengeret wore, zum dr Kurs selektiver z mache. Syterhär mien d Fahrer drej statt dervor zwee Aastiig je Rundi uffe: dr Stich vu Kérihuel (Lengi: 2,3 km; Gäächi: 8 %), z Lezot (1,3 km; 7 %) un z Ty Marrec (1,0 km; 7 %).
Iole
D Iole isch d Töchter vom König Eurytos vo Oichalia und vo de Antiope.
Wo d Iole is Hürootsalter choo isch, het ere Vatter, de Eurytos, versproche, si a sebem as Frau gee, won en und sini Söö im Bogeschüsse öbertreffi. Wo de Herakles gwune hett, hett er sich gwaigeret, em d Iole z gee, well de nämmli früenner sini aigni Frau Megara zsäme mit de Chind ermordet ghaa hett. De Herakles hett sich aber grächt. Zerst hett er de Iphitos, e Brüeder vo de Iole, vo de Burgmuure vo Tiryns abegschupft und spööter hett er Oichalia eroberet und de Eurytos und ali sini Söö töödt und d Iole graubt. D Deianeira aber, d Frau vom Herakles, isch iifersüchtig wore und hett eres Laid em Kentaur Nessos gchlagt und de seb hett ere e Gwand ggee und gmaint, de Herakles söli da alegge und denn weri er d Iole vergesse. Aber de Nessos het e vergiftets Chlaid ggee und wo de Herakles da aglait hett isch er wegem Gift gstorbe. D Iole hett denn de Hyllos ghüroote, de ältist Soo vom Herakles und vo de Deianeira. D Chind vo dem Paar sind de Kleodaios und d Euaichme.
Les Hauts-Geneveys
Les Hauts-Geneveys (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf un en ehmolegi bolitischi Gmai im Kanton Nöueburg, wo zur Gmai Val-de-Ruz ghört.
Geografi
Les Hauts-Geneveys lyt am Tête-de-Ran (1'422 m) un uf dr Südsyte vom Vue des Alpes. Dr Bann umfasst 48 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 45 Prozänt Wald un 6 Prozänt Sidligsflechi.
D Nochbergmaine vu Les Hauts-Geneveys sin Boudevilliers, Fontaines, Fontainemelon un La Sagne gsii.
Gschicht
Les Hauts-Geneveys isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1342 as Geneveis sus Fontannes, 1599 Haultz Geneveys.
Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.
Zum 1. Jänner 2013 het Les Hauts-Geneveys mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Montmollin, Le Pâquier, Savagnier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 8,3 Prozänt gläge.
Religion
53 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 20 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,3 %, CVP 5,2 %, FDP 34,2 %, Grüeni 11,6 %, PdA 1,4 %, SP 19,5 %, SVP 22,2 %.
Wirtschaft
Es isch es Puuredorf, und sid em 19. Joorhundert het’s au chly Uureninduschtry.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 983 Yywohner 93,3 Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 2,6 Prozänt Dytsch, 0,9 Prozänt Italienisch un 3,1 Prozänt anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.
Fußball-Weltmeisterschaft 1958
Spiilort
D Spiil vu dr Wältmaischterschaft sin in zwelf Stadie in zwelf schwedische Stedt uusdrait wore:
Qualifikation
Die 16 Mannschafte hän si fir d WM WM 1958 qualifiziert:
Androkles (Sohn des Phintas)
De Androkles († 746 v. Chr.) isch e Soo vom messenische König Phintas usem Gschlecht vo de Aipytide. Er isch nochem Tood vo sim Vatter zäme mit sim Brüeder Antiochos König wore.
Wie de Pausanias gschribe hett, ischs ane 746 v. Chr. zo Spanige mit Sparta choo, wo d Usliferig vom Olympiasiiger Polychares verlangte hend, well de us Raach för si Soo meriri Spartaner ermordet hett. Bi de Volksversammlig vo de Messenier hett de Androkles för d Uusliferig plädiert, sii Brüder Antiochos aber degege. Di zwoo Partaie sind anenand groote und de Androkles isch debii töödt wore. Sini Töchter isch denn mitem Grooschind uf Sparta gfloche. Wege demm hend em Androkles sini Noofaare noch de messenische Niderlaag am Grooss Grabe vo de Spartaner Länderaie öbercho.
D Historizität vo de literarisch uusgschmückte Ereignis werd vo de Forschig kritisch biwertet und d Jooresaagoobe bim Pausanias wered as faltsch aglueget, und söttet öppe 40 Joor spööter agesetzt were.
Velicht isch de Androkles identisch mitem messenische Olympiasiiger Androklos, wo i de dritt Olympiade 768 v. Chr. de Stadionlauf gwune hett.
Rippolingen
Ripplinge isch e Ortsdeil vo Bad Säckinge im Landchreis Waldshüet. Es isch 1972 ygmeindet worre und vorher e selbständigi Gmeind gsi. De Ort bstoht uss 91 Gwanne und litt oberhalb vo Obersäckinge.
Di erschti urkundligi Erwähnig goht uff s Johr 1372 zruck; de Ort hät sällemols scho „Rippolingen“ gheiße und isch lang vorher scho vo Alemanne bsydelt gsi. 1372 hät de Brüederhof Ripplinge verchauft, hät aber witerhy dürfe d'Grichtsbarkeit usiebe. D Bure vo Ripplinge hän in Masse Hafer broduziert, wie mer an de Zinsabgabe seh cha. Im Ort isch de „München Hof“ (Mönchehof) gstande, wo d'Verwaltig dinne asässig gsi isch.
Im Johr 1448 isch de Ort an de Stift Säckinge übergange. 1477 isch er vo de Äbtissin komblätt an de Jakob vo Schönau witerverchauft worre, 1628 isch es an Ott-Öschge cho. Nochdem sälli Linie usgstorbe gsi isch, hät Ripplinge zu von Schönau-Wehr ghört.
Im 19. Johrhundert hän vyli Ywohner agfange in Fabrike schaffe. Bis ins 20. Johrhundert yne isch au Band-, Lyne- und Baumwullwäberei bedrybe worre.
De Erscht Wältchrieg hät sechs Ywohner vo Ripplinge s Läbe chostet; drei sin vermisst worre.
De Ripplinger Ortschaftsroot bstoht uss sechs Sitz (vier devo CDU und zwei Bündnis 90/Grieni) und me Ortschaftsroot, im Thomas Gehr.
Gustav Schwab
Dr Gustav Benjamin Schwab, wia-nr mit-em ganza Nâma ghoißa hôt, (* 19. Juni 1792 z Stuegert, wo-nr am 4. Novembr 1850 au gschdôrba ischt) ischt a deitscher Schriftsteller, Lyriker, evangelischr Pfarrer ond Gymnasialprofessr gwäa, wo zor Schwäbischa Dichtrschual ond zom Seracher Dichterkreis zehlt.
Aus seim Leaba
Dr Guschdav Schwab kommt am 19. Juni 1792 z Stuegert uff d Welt. Sei Vaddr isch dr Geheime Hofrat ond Professr an dr Hoha Karlsschual Johann Christoph Schwab ond sei Muadr d Friederike Schwab geborena Rapp, d Dochtr vo-ma Kaufmôô. Nôch-em Abi studiirt dr Schwab ab 1809 an dr Uni Diibenga zwoi Jôhr Filologii ond Filosofii ond hendrher noh Theologii am Evangelischa Stift. Z Diibenga lernt’r da Justinus Kerner ond da Ludwig Uhland kenna ond freindet sich mit-en ôô. Wia-nr mit seim Studiom ferdich ischt, macht’r 1815 a langa Bildongsreis durch an Haufa deitsche Lendr. Dô drbei kommt’r ondr andrem z Weimar mit-em Johann Wolfgang von Goethe, z Berlin mit-em E. T. A. Hoffmann ond em Adalbert von Chamisso ond en Kassel schliaßlich mit de Briadr Grimm zamma.
Gega End vom Jôhr 1817 kriagt dr Schwab a Stell als Gymnasialprofessr en seira Hoimetstadt. S Jôhr druff heiradet’r d Sophie Gmelin. Dui brengt em Lauf dr Zeit drei Buaba ond zwoi Mädla uff d Welt. Zamma mit-em Adalbert von Chamisso geit dr Schwab vo 1833 bis 1837 da Deitscha Musenalmanach raus. 1837 wuud dr Schwab Pfarrer z Gomarenga bei Diibenga am Fuaß vo dr Schwäbischa Alb. Deet schreibt’r seine Sagen des klassischen Altertums ond a Biogra ibr da Friedrich Schiller. Zwoi Jôhr druff ondrnemmt’r en seim Urlaub a Reis durch d Schweiz. Wiidr zwoi Jôhr schbätr macht’r mit seim Freind Uhland a Rheinreis. 1842 schliaßlich wuud’r Dekan en Stuegert.
Am 4. Novembr 1850 schliaßt dr Schwab em Altr vo 58 Jôhr en seira Hoimatstadt seine Auga fir emmr. Sei ledschda Ruha fendet’r uff-em Stuegerter Hobbalau-Friidhof. S Grab vo-nem kô-mr, wia mr rechts uff-em Bildle siht, heit noh ôôgucka.
Ehronga
Em Jôhr 1847 hôt d Uni Diibenga em Schwab da Ehradoktr vo dr Theologii vorliha. Nôch seim Ableaba send en viil Gmoinda – et bloß em Schwôbaland – Strôßa ond Bauwerk nôch deam Môô benannt wôrra, zom Beischbiil d „Gustav-Schwab-Grundschule“ z Berlin en dr Stuegerter Strôß 35.
S Gustav-Schwab-Museom
Dr Gschichts- ond Altertumsvorei vo Gomarenga, wo dr Schwab vo 1837 bis 1841 als Pfarrer gwirkt hôt – betreibt seit 1998 en zwoi Zemmer vom Gomarenger Schloss a Gustav-Schwab-Museom.
Schwefeldioxid
Schwäfeldioxid, SO2, isch e farbloses, giftigs Gas, wo e stechige un süre Gschmack het. Es entstoht vor allem bi dr Verbrennig vu schwäfelhaltige fossile Brennstoffe wie Chohle oder Erdölprodukte, wo bis zue 4 Prozent Schwäfel enthalde. Dodur duet's in erheblichem Mass zuer weltwitte Luftverschmutzig bitrage, es isch ei Bestanddeil vum Süre Räge, wobi sich s'Schwäfeldioxid mit Wasser zue Schwäfeliger Süri (H2SO3) umsetzt. Um säll z'verhindere git's verschideni Verfahre zuer Rauchgasentschwäfelig. D'Schwäfeldioxidbelastig vu dr Luft isch dorum in Dytschland drastisch zruckgange, aber bispilwiis in China noch immer extrem hoch.
Flüssigs Schwäfeldioxid leest zahlriichi Stoffe un het sich doher als wertvolls Lösigsmiddel etabliert.
Es isch s'Anhydrid vu dr schwäflige Süri H2SO3.
In dr Läbensmiddelindustri findet Schwäfeldioxid under dr Bezeichnig E 220 als Konservierigsmiddel un Antioxidationsmiddel Verwendig, vor allem fer Druchefrüchte, Herdepfelgrichte, Fruchtsäfte, Schlegg un Wi. Es dient au zuer Herstellig vu Thionylchlorid SOCl2. Ferner isch Schwäfeldioxid e wichtigs Edukt zuer Herstellig vu Schwäfeltrioxid, um aschliessend konzentrierti Schwäfelsüri z. B. mit em Kontaktverfahre herzstelle.
Herstellig
Schwäfeldioxid wird oft hergstellt dur Verbrennig vu Schwäfel an dr Luft
Schwäfelwasserstoff su Rohöl cha ebefalls verbrennt werre:
Sulfide wie Iisepyrite un Sphalerite (Zinkblende) chänne au verwendet werre:
Wenn anhydriertes CaSO4, mit flüssigem Koks und Sand bi dr Zementherstellig erhitzt wird, entstoht CaSiO3 un Schwäfeldioxid isch e Näbeprodukt
Toxizität
E Schwäfeldioxidkonzentration, wo yberem MAK-Wert lit, cha bim Mensch zue Chopfschmerze, Ybelkeit un Bnummeheit füehre. In höchere Konzentratione schädigt s'Gas starch d'Bronchie un d'Lunge oder sogar d'Nucleinsüre, d'Träger vu dr Erbeigeschafte.
Dschahrom
Dschahrom isch e Stadt im südlige Däil vom Iran. D Stadt lit 190 km südöschtli vo Schiras. Bi dr Volkszellig vo 2016 het s Stedtli 141'634 Iiwooner ghaa.
D Stadt wird zum erschte Mol gnännt im uf mittelpersisch verfasste Versroman Kārnāmak-i Artaxšer-i Pāpākān us de Sassanideziit.
I de Stadt het s drei Universitete:
Androkles (Androkleide)
De Androkles (, † 682 v. Chr.) isch e Noofaar vom messenische König Androkles usem Gschlecht vo de Aipytide gsii, wo im 8. Joorhundert v. Chr. glebt hett.
De Androkles isch zäme mitem Phintas i de Schlacht am Grooss Grabe umchoo, wo nochem Pausanias ane 682 v. Chr. d Spartaner d Messenier bisigt hend.
D Historizität vo de literarisch uusgschmückte Ereignis werd vo de Forschig kritisch biwertet und d Jooresaagoobe bim Pausanias wered as faltsch aglueget, und söttet öppe vierzg Joor spööter agesetzt were.
Sunna
Mit Sunna cha gmäint si
Saint-Martin-des-Champs (Finistère)
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Saint-Martin-des-Champs lyt am Atlantik, 68 km vu Quimper un 52 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 113 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Sainte-Sève im Weschte, Taulé im Norde, Morlaix im Oschte, Plourin-lès-Morlaix im Sidoschte, Pleyber-Christ im Side un Sainte-Sève im Sidweschte.
Gschicht
Saint-Martin-des-Champs isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1128 as ''Eccl. sancti Martini de Mont Relaxo (1445 paroisse de Saint-Martin, 1709 Paroisse de Saint Martin'').
Verwaltig
vu Saint-Martin-des-Champs isch. Saint-Martin-des-Champs ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Saint-Martin-des-Champs ghert zem Bretonisch.
Legau
Legau isch a Markt em Landkroes Onderallgai en Bayern.
Geografi
Legau leit an dr Iller, rond 15 km sidlich vo Memmenga en dr Region Donau-Iller en Mittelschwoba. Vo dr Gmarkong send 75,3 % Landwirtschaftsfleche, 14,3 % Wald, 7,1 % Sidlongsfleche ond 3,3 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Legau ghered d Derfer Bettrichs, Engelharz, Greiters, Hofstatt, Kaltbronn, Maria Steinbach, Oberlandholz, Oberwitzenberg ond Straß ond d Weiler ond Gheft Aicher, Aigholz, Ampo, Außerlandholz, Benger, Benggen, Bihls, Bronnenmahd, Bummlers, Ehrensberg, Entenmoos, Felben, Fluhmühle, Graben, Greut, Grub, Haibel, Haid, Hohmanns, Holztheis, Hub, Hummels, Katzenmoos, Kraivogels, Kur, Lausers, Lausers am Moos, Lehenbühl, Lenzmühle, Loch, Maien, Mannschwenden, Mair, Metzger, Moos, Neidegg, Neumühle, Oberau, Oberwaldegg, Oberwies, Roßschenkels, Sack, Streichers, Strimo, Unterau, Unterlandholz, Unterwaldegg, Unterwitzenberg, Voglers, Weno, Willburger, Witzigmann.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,8 % gleage.
Religion
92,9 % vo dr Eiwohner send em Jaur 1987 remisch-katholisch gwea, 4,9 % evangelisch.
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Legau isch dr Franz Abele.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Landeskommissärbezirk
Vu 1864 bis zue dr Abschaffig 1945 het s vier Landeskommissärbezirk z Baade gee: Konschtanz, Fryburg, Kallsruh und Mannem. Dr Landeskommissärbezirk sin Landeskommissär vorgstande. D Ufgabe vu dr Landeskommissär sin in dr Vollzugsverordnung zum Gesetze über die Organisation der Inneren Verwaltung; insbesondere die Einrichtung und Zuständigkeit der Behörden und das Verfahren betreffend vum 12. Juli 1864 feschtglait wore.
S Gsetz vum 5. Oktober 1863 un d Verornig vum 12. Juli 1864 sin zum 1. Oktober 1864 in Chraft drätte. Di erschte Landeskommissär sin vum Großherzog Friedrich I. am 11. Juli 1864 ernännt wore, un au dr Ruum, wu si zueständig gsii sin, isch doderby feschtglait wore.
Berlingen (Lothringen)
Berlingen (frànzeesch Berling) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Berlingen lijt rund 16 Kilometer nordeschtlich vun Sarrebourg àn dr Granz zem Elsàss uf re Heche zwìsche 220 un 308 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Berlingen ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 830 àls Bercilinga.
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Berlingen ìsch. Berlingen ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Berlingen ghert zem Rhinfrankisch.
Place de l'Europe (Mülhausen)
Zwesche 1966 und 2007 hat's z Milhüsa en Place de l'Europe gà.
Urspringlig sin an dàm Ort (wo ma "Dantscha" gnennt hat) Fawreka gse. En da Johra 1960 esch die induschtrieli Aktivitàt schu lang ume gsi un d Stadt het en Umbau plant: in dara Zit het ma Milhüsa zumene ultra-moderne Zentrum umbaue. Ma hat oi a Symbol vu Europa un dr Freinschaft zwescha de Lànder welle ha. Dr "Tour de l'Europe" werd vum François Spoerry emen beriemte Architekt boit. Vor dàm Turm isch a viereckiger Platz: dr "Place de l'Europe". Uf dr andra Sitta vum Platz sen Gschàfter; derbi ech a großer "inno", dr erschta Supermarkt vum Owerelsass. En dr Necha gebt's oï de "Boulevard de l'Europe".
Dr Platz werd am 7. Mai 1966 vum Alain Poher igweiht.
S And vum Place de l'Europe
Leider sen die schena Wappa net eifach zum in Stand halte gsi. Met der Zit wara sa drackig und gehn kapüt. A großa Renovierung kàm züe diir. Em Wenter esch vel Mol Glatiis. Derzue, d Umgebung vum Platz lauft net güet: d Gschàfter drum umma macha züe, d schena Zit vum Platz esch umma.
Rapperswil BE
Rapperswiu (amtlech Rapperswil) isch e Ywohnergmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Rapperswiu ligt uf em glychnamige Plateau. Vor Gmeindsflächi si 62,9 % landwirtschaftlech gnutzte Bode, 28,7 % Waud, 8,2 % Sidligsflächi u 0,1 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Schüne, Bangerte, Züzwiu u Deisswiu im Oschte, Münchebuchsi u Schüpfe im Süde, Grossaffoutere im Weschte, Wängi im Norden u Messe im Nordoschte.
Gschicht
Rapperswiu isch im Jahr 1241 aus Raverswiler, Ruppoldsried 1279 aus Ruopolsriet zum erschte Maau gnennt worde.
Zum 1. Jänner 2013 isch die früecherigi Nachburgmeind Ruppoldsried uf Rapperswiu iigmeindet worde. Bis zum 31. Dezämber 2009 hei die beide Gmeinde zum Bezirk Aarberg ghört.
Wotan
De Wuotan oder Odin isch de germanischi Hoptgott gsii. Noch im isch de Mittwoch (holländisch: Woensdag; englisch Wednesday) binennt.
Rapperswil BE
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateeu isch 2010 bi 4,1 % gläge.
Wotan
Kontinent
De Wodan isch de germanischi Gott, wo am maiste i früemittelalterlich Quele gnennt werd und isch de Hoptgott gsii, wo vo allne germanische Stämm verehrt worden isch, wie de langobardischi Glehrti Paulus Diaconus schribt. Er isch mitem römische Gott Mercurius glichgsetzt worde. I de Lebesgschicht vom Hailige Columban stoot, as er bi de Alemane Bieropfer öbercho het. De Gott werd au uf de Runespange vo Nordedorf erwähnt: ᚹᛟᛞᚨᚾ Wôdan, zäme mitem Donnergott Wîgi-Þonar. Vermuetli isch de Gott ufem Brakteat vo Daxlande (Karlsrue; 6.Jh.) dargstellt. Nochde Becheerig zum Christetum hets no Mane gee, wo Wôtan, Wuotan oder Woatan ghaisse hend. En alemannischi Glosse lutet zudem: Wôtan, tyrannus, herus malus („Wotan: Tyrann, schlechte Herr“). Da isch e typischi "Interpretatio christiana", wo de ehemooligi Hoptgott as schlechte Gwaltherrscher darstellt. Viles dütet druf hii, as die vile Michalesberge z Bade-Würteberg früenner "Wodansberge" gsii sind. So werd de Michaelsberg östlich vo Cleebrunn im Volksmund Gudinsberg gnennt.
Rapperswil BE
Religion
81 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Max-Planck-Institut für Verhaltensbiologie
S Max-Planck-Inschtitut fir Verhaltesbiology (dt. Max-Planck-Institut für Verhaltensbiologie, ängl. Max Planck Institute of Animal Behavior) isch e Forschigsyyrichtig unter dr Dregerschaft vu dr Max-Planck-Gsellschaft (MPG) un isch anne 2019 grindet wore. S Inschtitut forscht in Projäkt uf em Biet vu dr Verhaltesbiology un au dr Evolutionsbiology un dr Ekology.
Wotan
Kontinent
D Langobarde hend e Saag gchennt, wo vom Paulus Diaconus öberliferet woren isch. I dere Saag hend d Wandale de Wodan oder Gwodan um Siig aagruefe, d Winniler aber hend dem sini Frau Frea aabete. Die het ire Maa öberlistet und de het drum ade Winniler de Siig und de Name Langobarde ggee. Im zwaite Merseburger Zauberspruch isch de Uuodan en gschickte Zauberer, wo e verletzts Ross hailt. I dem Spruch weret ono anderi Götter gnennt, so d Friia, d Volla, de Phol, d Sunna und d Sinthgunt. Au d Sachse hend de Gott verehrt, und hend bide Becheerig em Uuoden müese abschwöre.
Max-Planck-Institut für Verhaltensbiologie
Gschicht
D Aafäng vum hitige Inschtitut am Bodesee geen uf Bsträbige zum Schutz un zur Iberwachig vu wilde Vegel zruck. Aafangs 20. Johrhundert het mer zum Arteschutz aafange Vegel z beringe. Zwische 1946 un 2011 het d Vogelwarte Radolfzell ire Sitz im Wasserschloss Megginge ghaa. D Vogelwarte isch 1959 in s Max-Planck-Inschtitut fir Verhaltesphysiology yyglideret wore. Im Zug vun ere Umorganisation isch si zerscht e sälbschtständigi Forschigsstell fir Ornithology innerhalb vu dr Max-Planck-Gsellschaft wore, un derno vu 2004 bis Juni 2019 e Ussestell vum Max-Planck-Inschtitut fir Ornithology. Wu sy Hauptsiotz z Bayern het. Bis hite isch aii vu dr drei z Dytschland aktive Zäntrale fir Diermarkierig (friejer: „Beringungszentrale“) z Radolfzell.
Rapperswil BE
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2019 het s das Ergebnis ggää: BDP 12,2 %, CVP 1,1 %, EVP 3,2 %, FDP 7.0 %. GLP 7,8 %, GP 9,4 %, SP 11,3 %, SVP 42,2 %,.
Wotan
Kontinent
E Fälschig und drum kai Zügnis för d Verehrig vo dem Gott sind die baide Runeinschrifte vo Kärlich und vo Arguel.
Max-Planck-Institut für Verhaltensbiologie
Gschicht
Ab Juli 2019 isch s umgnännt Inschtitut fir Verhaltesbiology e sälbschtständigi Organisation innerhalb vu dr MPG gsii. Sy Sitz het s z Radolfzell un am Campus vu dr Universitet Konschtanz.
Anne 2008 isch dr Martin Wikelski Diräkter am Max-Planck-Inschtitut fir Ornitholog wore. Im Oktober 2014 isch dr britisch Biolog Iain Couzin as zweete Diräkter derzue chuu. Im Juli 2019 isch au d Margaret Crofoot zur Diräkteri ernännt wore.
Rapperswil BE
Politik
Gmeindspresidäntin vo Rapperswiu isch d Christine Jakob (Stang 2021).
Wotan
Kontinent
Im Volksglobe lebt de Wodan witer as s Wüetihöö, s Wuetas oder Muetiseel und äänlich. En dr Gegend om Ehgna (Ehingen/Donau) hoisst ma’n da Muetes ond sait von de Rauhnächt (25. Dezember bis 6. Januar), dass do „s Muetes Heer omgoht“.
Rapperswil BE
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,9 % gläge.
Wotan
England
Au bide früene Angelsachse isch de Wōden de mächtigsti Gott gsii und me het em för Siig und Maneschraft gopferet. Im Nüüchrüttersege (Nine Herbs Charm) erschiint er als mächtige Zauberer, wo mit„Glanzstäb“ e gföörchigi Schlange besigt. Au er isch mitem Mercurius glichgsetzt worde und noch em isch de Mittwuch binennt (ae. wōdnesdæg). Vor allem tritt er aber abem 9. Jh. as Stammvatter ide Genealogiie vode angelsächsische Königshüser uuf, vo Kent, Wessex, Essex, East Anglia, Mercia, Bernicia und Deira.
Nordgermaane
I de Edda isch de Odin (aisl. Óðinn) de Herscher öber d Ase. Er het echt vill Näme ghaa. E paar vo dene sind au bide Westgermane bekannt gsii, wie Gautr und Jörmunr. Die wichtigste Söö vom Odin sind de Thor, de Baldr, de Heimdallr und de Bragi. De Odin werd vo zwee Rappe, em Huginn und Muninn, und zwee Wölf, em Geri und Freki, biglaitet.
Rapperswil BE
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1990 Ywohner 95,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,4 % Französisch u 0,4 % Italienisch.
Dr bärndütsch Dialäkt vo Rapperswiu ghört zum Hochalemannisch.
Eichberg
Eichberg isch de Nam vo däne Gmainde:
Max-Planck-Institut für Verhaltensbiologie
Gschicht
Im Rame vum universitere Forschigsberaich Kollektiv Verhalte (Center für the Advanced Study of Collective Behaviour) schafft s Inschtitut äng mit dr Universitet Konschtanz zäme. Di drei Diräkter*ne hän an dr Universitet Brofässure.
Zylsetzig un Organisation
As Laitsatz vu syre Arbet stoht uf dr Websyte vum Inschtitut:
S Inschtitut wird syt Juli 2019 vu drei Diräkter*ne glaitet.
Icarus-Initiative
D Abchrizig Icarus stoht fir International Cooperation for Animal Research Using Space (alemannisch: Internationali Zämenarbet fir Direforschig unter Aawändig vu Wältruumtächnik) un isch au ne ironischi Aaspilig uf di mythologisch Gstalt Ikarus. Wie mer e global Beobachtigsischtem fir d Dierwält un d Umwält cha bruuche, het dr Martin Wikelski zäme mit andere Forscher*ne 2007 in eme Ufsatz dargstellt. In syre Zyt as Assischtänzbrofässer an dr Princeton University in dr USA het dr Wikelski zerscht mit dr NASA welle zämeschaffe go di modärnscht Satellitetächnology fir s Tracking un dodermit d Forschig am Dierverhalte un fir dr Arteschutz bruuche. Noch ere Absag vu dr NASA isch s em Wikelski anne 2012 glunge, ne Zämenarbet mit dr Dytsche Wältraumorganisation (DLR) z veryybare, un dodermit di erschte Zyl vu dr ICARUS-Initiative z realisiere, nämli globali Zugrute vu dr verschidene Dierarte vum Satellit uus chenne z folge.
Aafangs 2018 isch dur dr Transport vu dr doderfir bruuchte Computerhardware an di International Ruumstation (ISS) d Voruussetzige gschaffe wore, go Date iber Dierbewegige vu dr ISS uf d Ärd z iberdrage. Im Merz 2020 isch d Teschtphase vum Projäkt aagchindet wore.
International Max Planck Research School
Dur e Kooperation zwisch em Inschtitut, em MPI Inschtitut fir Ornithology un em Fachberaich Biology an dr Universitet Konschtanz chenne Studänte*ne us aller Wält zue me Thema uf em Biet vum Dierverhalte forsche un promoviere.
MaxCine
Mit sym Zäntrum fir Kommunikation un Uusdusch bietet s Inschtitut dr braite Effetligkait Zuegang zue wisseschaftlige Information dur Fierige, Veraastaltige im Vordreg.
Movebank un Movebank Data Repository
S Zyl vu Movebank isch, Date iber Dierbewegige z archiviere un zuegängli z mache, fir Fachlyt, Naturschutzorganisatione un Regierige un au fir d Effetligkait. Aafangs 2020 sin iber 7.600 Studie zue rund 1.000 Taxa gspycheret gsii.
In dr Movebank Data Repository wird d Langzytarchivierig vu däne Date vum Communication, Information, Media Centre of the University of Konstanz durgfiert.
Animal Tracker App
Dr Animal Tracker isch e Open-Source Mobile App, wu vum Max-Planck-Inschtitut fir Ornithology mitentwicklet woren isch. Är brucht d Date, wu vu Movebank gsammlet wore sin. Di 2014 gstartet App cha vu inträssierte Laie uf em aigene Smartphone inschtalliert wäre, go dr Bewegige vu Dier in dr freie Wildbahn in dr aigene Gegenig un rund um d Wält z folge.
Publikatione
S Inschtitut duet aktuälli Bricht iber syni Aktivitete im Johrbuech vu dr Max-Planck-Gsellschaft vereffetlige. Syter 2008 hän Forscher*ne vum Inschtitut iber 700 wisseschaftligi Ufsätz vereffetligt.
Eichberg
Eichberg isch de Nam vo däne Ortschafte z Dütschland:
Eichberg isch de Name vo däne Ortschafte z Öschtriich:
Eichberg isch de dütsch Name vo däne Ort z Italie:
Eichberg isch de ehemolig dütsch Name vo mehrere Ort z Pole:
Eichberg isch de Name vo verschidene Bärg und Erhebige:
Eichberg isch au de Name
Eichberg isch de Familiename vo däne Persone:
Lueg au:
Rüedi-Kelch
De Rüedi-Kelch isch en vergoldeter Abigmahlskelch us de Ziit um 1640, wo em Pfarrer Hans Heinrich Rüedi ghört het. Er isch sit em 2008 im Bsitz vo de Chilegmeind Böze im Aargau.
De Kelch
De Kelch isch us Silber gfertiget, vergoldet u öpper 18 ½ Zentimeter hoch u wiigt e chli me wi 200 g. Im Kelch isch en Inschrift iigraviirt: IOH: HENRICUS. RUEDI. PASTOR. ECCL: ELFING. & DENSPURANAE. Uf Alemannisch heisst des öpper: Johann Heinrich Rüedi, Pfarrer vo de Chilene z Elfige u Däischbere. Wil de Hans Heinrich Rüedi im 1636 z Elfige sis Amt aaträte het un im 1642 Däischbere abtrännt worde-n-isch, muess de Kelch im Verlauf vo dene 6 Johr in de Bsitz vom Pfarrer Rüedi cho si. Hergschtellt worde isch er, wi e Graviirig am Fuess vom Kelch zeigt, z Zug. S isch e Marke vo Zug u s Monogramm PK igschtemplet. Wer mit PK gmeint isch, isch ned gsischeret, do git’s numme vermuetige, aber i de Chileschätz vo Staihuuse un Muätital hets Turmmonschtranze vom gliiche Künschtler, wobi di vo Muätital us em Johr 1639 isch.
De Wäg vom Kelch zruck uf Böze
De Hans Heinrich Rüedi isch us de Brugger Unterschicht cho u het eigentlich keis Geld gha, womit er sich so en tüüre Kelch hätti chönne leischte. Wi er glichwohl in de Besitz vo dem Kelch cho isch, isch bisher ned ussezfinde gsi. Au d Frog, wi en Kelch z Zug, also eme katholische Ort, für en Pfarrer im reformiirte Bärner Aargau het chönne hergschtellt werde, isch bis jetzt es Geheimnis blibe. Überhaupt isch de Wäg vom Kelch i de letschte 350 Johr witgehend im Dunkle. Im Frühjohr 2007 isch er eme Kunschthändler z Züri ufgfalle un er het sich wege de eidütige Graviirig an d Chilegmeind Böze, wo au Effige u Elfige drzue ghöre, gwendet u zum Kauf aabote. Nach eme Spendeufruf hets d Chilegmeind vermöge, de Kelch z kaufe. Site m 2008 isch er im Bsitz vo de Chilegmeind.
Remiremont
Remiremont (ìm lokààla vogeesischa Dialäkt: ; hochdiitsch Romberg, friahjer àui Rümbersberg odd’r saltaner Reimersberg un Rumberg) ìsch a frànzeescha Gmain ìm Vogesa-Département ìn dr Region Grand Est —bis 2015 ìm Lothrìnga. Sa lìegt äbb 400 Meter ìwwer’m Meer, ìm wäschtliga vogesischa Vorlànd un grààd àm Ààfàng vum Mìttelgebìrg. Sa ìsch dr Hàuiptort vu’ma Bàllungsràuim vun äbb 31,000 Iiwoohner, wo noh Épinal un Saint-Dié-des-Vosges dr drittgreeschta vum Département ìsch. Sa ìsch àui noh Épinal s’ zwaitgreeschta Verwàltungszäntrum vum Département. Drzüa ìsch Remiremont dr Hàuiptort (chef-lieu) vum nàmmensgliicha Kàntoon. Ànna 2019 hàt d’ Schtàdt 7,691 Iiwoohner ghàà.
D’ Schtàdt Remiremont nännt maa-n-oft uff Frànzeesch La Belle des Vosges („d’ Scheena vu da Vogesa“), dänn sa hàt a riicha Gschìcht un Àrkitäcktüür, wo vun ìhra ehamààliga Àbtai schtàmmt. Mehrera Joohrhunderta làng ìsch Remiremont a kìrchliga Fìrschtaschtàdt vum Hailiga Reemischa Raich gsìì, unter’m Nàmma Rümersberg.
Geogràfii
Remiremont lìegt ìm Südoschta vum Département Vosges ìn dr Làndschàft Lothrìnga, a pààr Kilomeeter neerdlig vu dr Granz mìt dr Region Bourgogne-Franche-Comté —bis 2015 mìt dr Fräigràfschàft Burgund. D’ Schtàdt lìegt àn dr Kritzung vum vogeesischa Mìttelgebìrg un vu dr Vôge-Ewana, wo sìch uff baida Sitta vu dr Granz zwìscha Lothrìnga un dr Fräigràfschàft Burgund ärschträckt.
Remiremont befìndet sìch grààd vor’m Iifàhrt vum Regionààla Nàtüürpàrk Ballons des Vosges, àwwer ìsch nìt Tail drvu.
Dr Gmaindabooda vu Remiremont ìsch 18.00 km² grooss un lìegt zwìscha 379 un 766 Meter ìwwer’m Meer, mìt’ma Durchschnìttsheecha vu 400 m ìm Schtàdtzäntrum. S’ süüdliga un wäschtliga Schtàdtgebiat ìsch heecher un maischt bewàldert. So ärschträckt sìch dr Gmaindawàld vu Remiremont vu da Barga Parmont, Tête des Ânes un Bambois àm Wäschta bis àm Corroy àm Oschta un àm Sapenois àm Süüda. Ìm neerdliga Tail vum Schtàdtgebiat sìnn vor àllem Gebäijer.
Remiremont lìegt biim Ort, wu dr Fluss Moselotte ìn d’ Mosel iimìndet. D’ Gmain lìegt àlso uff’m Flussgebiat vum vogesischa Mosel, wo Tail vum süüdliga-n-Àbflussgebiat vu dr Mosel ìsch. D’ Mosel bìldet d’ nerdliga Granz vum Gmaindabooda vu Remiremont; uff dr àndra Sitta-n-ìsch d’ Gmain Saint-Étienne-lès-Remiremont. Baida Gmainda sìnn dur d’ Brucka Le Prieur verbunda, wo d’ Mosel ìwwerkwert. Uff’m heecha Gebiat vu Remiremont sìnn d’ Kwalla vum Bàch Ruisseau du Fouchot, wo àn dr Granz zwìscha Remiremont un Saint-Étienne-lès-Remiremont ìn d’ Mosel iimìndet.
D’ Schtàdt Remiremont lìegt àm süüdliga Rànd vum Lothrìngischa Furcha un gheert àlso zem frànzeescha Tail vum Rhiinischa Megalopole.
Grààd neerdlig vu Remiremont fàngt d’ Nàzionààlschtrooss RN 66 àà, wo durs Elsàss uff Bàsel fàhrt. Dara Schtrooss folgt bis uff Mìlhüüsa d’ Öiropàschtrooss 512. Vu Remiremont fàhrt ma 27 km làng bis Épinal, 30 km bis Gerdsee, 61 km bis Dànn ìm Owerelsàss un 32 km bis Luxeuil-les-Bains ìn dr Fräigràfschàft Burgund. Schnüargrààd lìegt Remiremont äbb 100 km südwäschtlig vu dr Regionààlhàuiptschtàdt Schtroossburi.
Dr Bàllungsràuim vu Remiremont zehlt äbb 32,000 Iiwohner un d’ nochberliga Gmain vu Saint-Nabord, Saint-Étienne-lès-Remiremont, Dommartin-lès-Remiremont, Vecoux, Éloyes, Saint-Amé, Girmont-Val-d'Ajol, Bellefontaine, Cleurie, Rupt-sur-Moselle, Le Syndicat un Vagney. d’ drìttgreeschta Bàllungsràuim ìm Vogesa-Département. Z’ Remiremont fìndet maa d’ maischta vu da äffentliga Verwàltung ìm südliga Vogesa; d’ Schtàdt ìsch àlso s’ zwaita Verwàltungszäntrum vum Département.
Noh da Kriteria vum Nàzionàlìnschtitüüt fìr Schtàtistik un Wìrtschàftsplànung (INSEE) ìsch Remiremont a schtädtischa Gmain, dänn sa hàt a mìttlera odd’r hoocha Beväälkerungsdìcht. Sa ìsch d’ Zäntrààlschtàdt vu dr schtädtischa Sìedlungsainhait vu Remiremont, wo d’ Gmainda Dommartin-lès-Remiremont, Éloyes, Saint-Étienne-lès-Remiremont, Saint-Nabord, Vecoux un 21,550 Iiwohner hàt (Schtànd: 2017) iischliasst. Noh dr Dàtabànk Corine Land Cover (CLC) bschteht dr Gmaindabooda vu Remiremont üss 71,1 % Wàld- un Hàlbnàtüürgebiater, 16,6 % verschtädterta Lànd, 5,4 % Màtta, 4,2 % verschìedliga làndwìrtschàftliga Flächa, 2,3 % Ìndüschtrii- un Hàndelszoona un Verkehrsnätzwark, un 0,4 % Grüawa, Schuttàblààdaschtälla un Bàuischtälla.
Politik un Verwàltung
Sallamols ìsch Remiremont dr Hàuiptort vum Arrondissement Remiremont gsìì un gheert sitter’m 10. Septamber 1926 zem Arrondissement Épinal. D’ Schtàdt ìsch hìtt dr Hàuiptort vum Kàntoon Remiremont, wo d’ Gmainda Cleurie, Éloyes, Jarménil, Pouxeux, Raon-aux-Bois, Remiremont, Saint-Amé, Saint-Étienne-lès-Remiremont un Saint-Nabord iischliasst —dàs ìsch ìnsgsàmt 25,132 Iiwohner (Schtànd: 2019).
Remiremont ìsch Tail vum Kommünàlverbànd Communauté de communes de la Porte des Vosges Méridionales, wo-n-àm 1. Janner 2017 grìnda worra-n-ìsch. Dr Verbànd zeehlt zehn Gmainda un 29,357 Iiwoohner (Schtànd: 2018).
Wàhla-n-ärgebnissa
Àn dr frànzeescha Presidàntschàftswàhl vu 2017 ìsch z’ Remiremont ìm äärschta Wàhlgàng dr Emmanuel Macron (En Marche!) àm äärschta Plàtz ànakumma, mìt 24,8 Prozant vu da Schtìmma. Àm zwaita Wàhlgàng ìsch’r àui àm äärschta Plàtz gsìì, mìt 67,62 Prozant vu da Schtìmma geega d’ Marine Le Pen (FN), wo 32,38 Prozant vu da Schtìmma bikumma hàt. Àn dr zwaita Runda hann 5,18 Prozant vu da Wahler a laara Schtìmmzättel àbgaa.
Àn dr Presidàntschàftswàhl vu 2022 ìsch z’ Remiremont ìm äärschta Wàhlgàng nochamol dr Emmanuel Macron àm äärschta Plàtz gsìì, mìt 32,1 Prozant vu da Schtìmma. Àm zwaita Wàhlgàng hàt’r 60,78 Prozant vu da Schtìmma bikumma gega d’ Marine Le Pen, wo 39,22 Prozant vu da Schtìmma bikumma hàt. Àm zwaita Wàhlgàng hann 6,17 Prozant vu da Wahler a laara Schtìmmzättel àbgaa.
Kanton Lanester
Dr Kanton Lanester (franzesisch Canton de Lanester, bretonisch Kanton Lannarstêr) isch e Kanton im Arrondissement Lorient im franzesische Département Morbihan in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Lanester.
Gmaine
Zum Kanton ghere zwoo Gmaine:
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 het nume Lanester zum Kanton ghert.
Donar
De Donar oder Thor isch de Donnergott vo de Germane.
Name : ; aisl. Þórr; altengl. Þunor; altsächs. Thunaer; ahd. Donar. De Name ghört zu, vgl. lat. tonare. Vo dere Wurzle isch au de Name vom keltische Donnergott Taranis abglaitet. Nochem Donar isch de Dunschtig benennt.
Südgermane
De Donar isch de Donnergott bi de Alemane gsii. Er werd uf de Runespange vo Nordendorf gnennt als ᚹᛁᚷᛁᚦᛟᚾᚨᚱ Wîgi-Þonar ("Kampf-Donner" oder "Weihe-Donner"), zäme mitem Wuotan. Ganz interessant isch de alemanischi "Pariser Sege 1", en Zauberspruch gege Fallsucht. De Sege foot a mit de Wort: Donerdutigo dietewigo ("Donner Vertraute, Volks-Kämpfer / -Weiher"). De Vers isch e korrekti germanischi Langzile mit Endraim und Binneraim und möglicherwiis en alte haidnische Aaruef vom Donnergott. Im "St. Emmeraner-Sege" lutet de Spruch Doner dutiger diet mahtiger.
De Donnergott werd au bim langobardische Glehrte Paulus Diaconus gnennt. Imene latinische Gedicht öber en dänische König, schribt er, as de seb d Götter Waten und Thonar verert hegi. Da sind aber die althochdütsche und nöd die dänische Näme. D Sachse hend bide Christianisierig em Uuoden, Thunaer und Saxnote müese abschwöre. Bekannt isch d Gschicht vode "Donaraiche" (Quercus robur Iovis) bi Geismar, wo de Missionar Bonifatius gfällt het. Usem Holz vom gfällte Bomm isch e Kapelle för de St. Petrus baut worde. No hüt segemer, as de Petrus s Wetter machi, nume globemer nöme dra. As Personenname kenet mer althochdütsch Albthonar, Donarpreht, Donarad und altsächsisch Thunerulf.
England
De angelsächsisch Donnergott Þunor isch mitem römische Gott Jupiter glichgsetzt wore und e Stell imene alte Text, erwähnt sis "füürigi Bieli".
Bermeringen
Bermeringen (frànzeesch Bermering) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Bermeringen lijt ìm Saulnois, 10 Kilometer weschtlich vun Albestroff uf re Heche zwìsche 229 un 282 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Bermeringen ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 927 àls Vermeringa in pago Salminsi, ànne 1034 àls Bermeringe.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Bermeringen ìsch. Bermeringen ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Bermeringen ghert zem Rhinfrankisch.
Anneliese Graes
D Anneliese Graes (*5. Novämber 1930; † 1992 z Bottrop) isch e dütschi Kriminalhouptmeischtere gsi. Si isch dür ihri Vermittlerrolle bi der Geiselnahm vo der israelische Olympia Mannschaft z Münche 1972 bekannt worde.
Chindheit u Juged
D Anneliese Graes isch die eltischti Tochter vom Polizist Erich Graes u synere Frou Elisabeth Katharina Hubertine Unbehau gsi. Ihri jüngeri Schwöschter het Helga Graes (*25. Novämber 1936) gheisse. Si erläbt d Nazizit i ihrer Chindheit u Jugend. Nach em Zwöite Wältchrieg da isch d Graes e Teenager gratet ihre Vater i amerikanischi Gfangeschaft. Si geit tu zur Polizei wi scho ihre Vater.