cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
April
Dr April isch dr vierti Monet vom Jahr im Gregorianische Kalender. Im römische Kalender isch dr April uurschprünglich dr zweiti Monet gsii.
Widen
Wiide (amtlech Widen) isch e Gmeind im Bezirk Brämgarte im Schwiizer Kanton Aargau. S Dorf ligt am Mutschällepass.
April
Er hät alewiil 30 Tääg. Dr April fangt mit em gliiche Wuchetag wie dr Juli und i Schaltjahre wie dr Januar aa.
Widen
Geografii
S Dorfzäntrum ligt uf ere chliine Hochäbeni zwüsche em Mutschellepass im Süde un em sanft abfallende Südhang vom Haseberg im Norde. Dr Haseberg isch dr südlechst Hoger vom Heitersbärg-Höhezug, wo sich bis nach Bade erstreckt. Wiide isch mit de Nachbergmeinde Berike, Rüadistätte-Fredlisbërg un Zufike zämegwachse.
D Nachbergmeinde sind Bellike im Norde, Bergdietike im Nordoschte, Rüadistätte-Fredlisbërg im Oschte, Berike im Südoschte, Zufike im Süde un Eggewil im Weschte.
April
Näme
Dr Name bezieht sich vermuetlich uf d Chnoschpe, wo im Früehlig uufgönd, und chunnt vom latiinische aperire «uufmache» her. Dr alti tüütschi Name isch Ostermond (vom Karl em Grosse im 8. Jahrhundert iigfüehrt), wil Oschtere meischt im April liit. Anderi, hütte chuum meh pruuchti Bezeichnige sind Wandelmonet oder au Launing.
Volchskundlichs
Sit em 16. Jahrhundert isch z Europa dr Bruuch beleit, am 1. April en Aprilscherz z mache: Mer «schickt» siini Mitmänsche mit eme meh oder weniger derbe Scherz oder ere Lüügegschicht «in April».
Dr Saag naa isch dr Luzifer am 1. April us em Himmel verstosse worde.
Vil zum Bruuchtum und vil Sprüch und Wätterregle findt mer im Schwyzerische Idiotikon – lueg deet im Artikel Aprillen.
S Aprilewätter schtaht bildlich für wechselhafts Wetter, au wänns in andere Mönet schtattfindet.
Luxemburg im Ersten Weltkrieg
Luxeburi ésch ém Erscht Waltkriej vum Ditsche Rich fr de gànze Zit vum Kriej bsetzt wore. Wie Belgie, wo nooch`m Schlieffen-Plan zem Durichmàrsch nooch Frànkrich gnutzt wore-n-ésch, ésch`s nooch de namligi Vrträj e neitràles Lànd gsin. De Bsetzung het de Dischtanz vum klein Ländel vun Ditschlànd un´s Gfiehl én dr Bevellikerung vun-e souverän Nation arich vrstärikt.
Dr Erscht Waltkriej exischtiert én de kollektive Memoire vun de Luxeburjr fàscht nit, un öi d'Luxeburjr Historiographie het sich bis jetz wénich mét'm Thema beschäftegt.
Situation vor'm Kriejsànfang
Dur de Bitrett vun Luxeburi àn dr Ditschr Zollverein (1842) ésch`s zue e engi Verflechtung vum wirtschaftlich Lewe zwésche`m Grossherzogtum un de ditsch Noochbersterritorie kumme. 1872 ésch e Teil vun de Luxeburjr Isebàhn én ditsch Händ kumme. De Uffschwung vun dr Iseninduschtrie ésch dur ditscht Kàpital (z. B. d'Gelsenkirchener Bergwerk AG) wii öi dur ditsch Arbeitr (iwwer d'Hällft vun de Üsländr déi 1910 zu Lëtzebuerg gelieft hunn, han de ditsch Nationalität ghet) ermeeglicht wore.
Ornela Vorpsi
D Ornela Vorpsi (albanischi Ussprooch ; * am 3. Augùscht 1968 z Tirana, Albanie) isch e albanischi Künschtleri ùn Schriftstelleri, wo vor allem ùff Italienisch ùn Französisch schryybt. Si isch 1968 z Tirana ùff d Wält cho ùn het aa dr Kùnschtakademi vo Tirana studiert. Mit zweiezwenzig Joor isch si 1991 ins Ussland. Bis 1997 het si z Mailand gläbt, wo si aa dr Accademia de Bella Arti di Brera studiert het, ùn ab 1997 z Paris, wo si aa dr Université Paris VIII ihre Abschlùss gmacht het. Ihr erschter Roman isch “Das ewige Leben der Albaner” (it. Il paese dove non si muore mai, frz. Le pays où l'on ne meurt jamais), wo 2004 erschiine isch. Si isch usserdäm als Fotografi, Mooleri ùn Videokünschtleri dätig. Si läbt z Paris, isch mit eme Italiener verhürootet, ùn het mit em e Dochter.
Werch
Dr Ornela Vorpsi ihri erschti Arbete sin visueli Kùnscht, z. B di fotografischi Monografi “Nothing Obvious” (2001). Usserdäm het si diversi Chùrzgschichte ùff Französisch ùn Italienisch gschriibe.
In „Das ewige Leben der Albaner“ verzäält d Ornela Vorpsi d Chindheit vo dr Ormira, emene Maidli, wo derwyylscht em Kommunismùs ùffwaggst. Ihr Vater isch als politischer Gfangener im Lager, ùn näbe ihrer Lehreri, wo ihr de Sozialismùs bsùnders ybläue wott, mache ihr au di patriarchalische Traditione vo ihrem Land z schaffe: '' Ein hübsches Mädchen ist eine Hure, ein hässliches – die Ärmste! – ist keine.'' S Buech isch halber autobiografisch, ùn viiles het d Ornela Vorpsi wohl sälber erläbt: “Ich han eifach welle s Alldaagsläbe vo öberem zeige, wo im totalitäre Statt vùm Enver Hoxha gläbt het. Literatur isch z Albanie bis vor chùrzem nùmme vo dänne Mänsche gschriibe worde, wo vo dr Partei gschützt worde sin. Die Mänsche, wo verùrteilt worde sin, hen kei Stimm gha im Land, ùn zue derre Sorte vo Mänsche han ich ghört”
Am Änd vùm Buech goot d Ormira schliessli mit ihrer Muetter nooch Italie. Do ersch wird ihne wie viilene Albaner ihri Armut bewùsst ùn si werde dur des praktisch ersch stärblich: ''“Sie wollen nichts mehr wissen vom gelobten Land. Sie haben begriffen, dass sie dort sterblich sind, aber sterben wollen sie nicht.“ ''
In Albanie sälber isch des Buech allerdings bis jetz no nit erschiine. Si sait dodezue: “S isch s einzigi Land, wonni nit erlaub, dass myni Biecher erschiine. I bin no nit bereit, dr öffentliche Meinig vo Albanie gägenüberzträtte.”
2007 isch e wytere Roman erschiine »La mano che non mordi« (d Hand wo du nit byssesch) wo im frienere Jugoslawie spiilt, ùn im glyche Joor drùff no wyteri Werch wie Tessons roses 2007 ùn Vert venin. In de Joor drùff sin no wyteri Werch gfolgt, 2012 de französischsproochigi Roman Ci-gît l'amour fou ùn ùff Italienisch Fuorimondo. 2014 isch en wytere französischsproochige Roman gfolgt, Tu convoiteras ùn 2015 de italienischsproochigi Roman Viaggio intorno alla madre.
Usszeichnige
D Ornela Vorpsi het unter andrem de italienische Literaturprys Grinzane Cavour, Premio Viareggio, Premio Elio Vittorini,  Premio città di Vigevano ùn dr französische  Prix méditerranéen des Lycéens erhalte.
Flügelhorn
S Flügelhorn isch s Sopraninschtrumènt uss dè Blèchblõsinschtrumèntèfamilliè vo dè Bügelhörner. I dè Bauform un dè Stimmung isch s Flügelhorn mit dè Drumbeetè voglychbar, allerdings wycht s vo sellèrè in punkto Rohr-Grundform un dè Mensur sowiè m Mundschtugg ab. S Flügelhorn hèt è witgehend konisches Rohr (Trp.: zǜlindrisch), è witti Mensur (Trp.: èngi Mensur) un è düèfs Kesselmundschtugg (Trp.: flachè, orthogonalè Kesselboddè). S wörd in B (sèltè in C) notyrt.
Urschprung un Gschichtè
S Flügelhorn hèt sin Urschprung bi dè Signalhörner. S isch öppè glychzitig mit dè Drumbeetè mit Ventyl uusgschtattet worrè (èrschtè Beleg: kgl. bayrischs Privileg für è chromatischs Flügelhorn für dè Michael Saurle d. Ä. Münchè 1832). Dört devor hèt s es 1810 vom Joseph Halliday erfundene Klappèhorn gää. Schu im 18. Johrhundert hèt dè Uusdrugg „Flügelhorn“ è Inschtrumänt vum Flügelmeischter benamst, wo d Fungtion ghaa hèt, mit sinè Signaal diè voschidenè Flügel von èrè Jagdgsellschaft koordinyrè hèt müèsè. Glychzitig isch es woll au i dè Marschkompaniè vum Milidär als Signalinschtrumènt vowendet worrè. Dõdurch isch es denn au zuè dè Vowendig i dè Milidär- un Marschkapèllè chò, wo s am linkè Flügel vor dè Bass-Flügelhörner (Tenorhörner) uffgschtellt worrè isch. Zämmè mit dè Alt-, Tenorhörner un dè Baridöner sorgt s Inschtrumènt i dè Milidärorcheschter für mee Klangbreiti. Hüt wörd s sowoll i dè Blõsorcheschter als melodyfüürendes Inschtrumènt wiè au im Jazz (solistisch un i Big Band-Formationè) un voeinzelt au i dè Kunschtmusig (z. B. bi Igor Strawinsky un èm Ralph Vaughan Williams) ygsetzt. S Flügelhorn isch au scho für d Kammermusig im 19. Johrhundert bruucht worrè. I dè Blõsorcheschter wörd für diè traditionèlli Literadur (Marsch, Polka un Walzer), Jazz-Kompositionè un balladeartigi Stüggle ygsetzt. I dè Märsch eignet sich s Flügelhorn hauptsächlich für Motyv im Trio, welli fascht immer im Cantabile vordrait wörred, wofür sich dè Klang vum Flügelhorn uusgezeichnèt eignet. Voglychbars gildet für dè Ysatz in Polkas, wo meischtens au èn weichè, warme Klang gfrõgt isch.
Bsunderheitè
Durch diè konischi Mensur isch es schwiriger wiè bi dè Drumbeetè, èn Stimmzug yzbauè. S Flügelhorn wörd deshalb üblicherwys durch è voschièbbares, mit èrè Klèmmi fixyrts Stimmrohr dirèkt nôch èm Mundschtugg ersetzt. Allerdings isch es Flügelhorn eins vo dè wènige Blèchblõsinschtrumènt, wo asè gschtimmt wörd, well sini grösserè Brüèder, s Alt- un Tenorhorn sowiè dè Barydon è bis zu 100% längers Rohr hèn, wo sich è chürzerè, zǜlindrischè Abschnitt i dè Nôchi vom Mundrohr ybauè lòt. Dè Dòn vum Flügelhorn isch weicher wiè dè vo dè Drumbeetè, sèlli Dònfarb würd durch diè witti Mensur vum Schallbecher un durch d Form vum Mundschtuggkessel brägt. Mò unterscheidet zwǜschè m (trivial benamste) Jazz-Flügelhorn mit Ventyl un èm Flügelhorn in dütscher Bauart mit Drèèventyl (auch Konzèrtflügelhorn benamst), welles hauptsächlich für traditionèlli Blõsmusig vowendet wörd. Konzèrtflügelhörner git s i dè böhmischè (zimli wit) un dè mährischè (öppis èngerè) Mensur. Diè möhrischè Konzèrtflügelhörner wörrèd deilwys mit Drumbeetèmundschtüggle gschpillt, wa nèn schärferè Klang git. Sèll wörd i dè Braxis au vo Drumbeeter so gmacht, wo je nõch Stugg zwǜschè Drumbeetè un Flügelhörn hin- un hèrwechslèt, well für moderni Blõsmusigliteradur hauptsächlich Drumbeetè vowendet wörrèd. S so daufte Kuhlo-Flügelhorn isch fascht chreisrund bogè un hèt è zimli kurzes, wites Mundrohr un isch relatyv èng mensuryrt sowiè mit ènèm Stimmzug uusgschtattet. Mit èm chreisrundè Bogè wörrèd zuèsätzlichi Obberdöön vomidè, wo bi Übbergäng vo graadè un bogènè Rohrschtüggle immer entschtôn.
Baulichi Unterschyd git s bi Flügelhörner im Mundschtuggschaft-Mundroorberych:
Aumetz
Aumetz (lothrìngisch Aalmet, Armet, ditsch Aumetz) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Aumetz lijt uf hàlwem Waj zwìsche Thionville un Longwy ìn dr Neche vun dr Granz züe Luxeburi uf re Heche zwìsche 349 un 408 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Aumetz ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 636 àls Talmatio, 933: Almas.
Verwàltung
vun Aumetz ìsch. Aumetz ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Aumetz ghert zem Lorrain.
Karin Leonhard
Leben
D Leonhard het vu 1988 bis 1995 Chunschtgschicht, Neieri dytschi Literatur un Theaterwissenschaft an dr LMU Minche studiert. Iri Magischterarbet het si gschribe iber „Kunst als Erlösung. Kandinskys theosophisches Kunstkonzept“. Anne 2001 het si an dr LMU Minche promoviert mit ere Dissertation zum Thema „Das gemalte Zimmer. Zur Interieurmalerei Jan Vermeers“.
Vu 2011 bis 2014 het si as Senior Research Fellow am Max-Planck-Inschtitut fir Wisseschaftsgschicht z Berlin in dr Forschergruppe „Art and Knowledge in Pre-Modern Europe“ gforscht. 2012 bis 2013 het si ne Verdrättigsprofessur am Inschtitut fir Chunschtwisseschaft an dr Hochschuel fir Bildendi Chinscht z Braunschweig ghaa un 2013 isch si Brofässeri am Inschtitut fir Chunschtgschicht an dr Universitet Bonn gsii. 2015 het si dr Ruef an dr Lehrstuel fir Chunschtwisseschaft an dr Universitet Konschtanz aagnuu.
Forschigsschwärpinkt vu dr Leonhard sin Ruum- un Woornämigstheorie vu dr Frieje Neizyt, vor allem d Wisseschafts- un Woornämigsgschicht vum 17. Johrhundert. Dezue forscht si zue chisnschtlerische Tendänze vu dr frieje Abstraktion um 1900 un zue dr Chunschtgschicht vu sällere Zyt.
2007/08 isch si Grindigsmitglid vum „Arbeitskreis Niederländische Kunst-und Kulturgeschichte“ (ANKK) gsii. 2008 bis 2010 isch si Sprächeri vum Netzwärch fir Noowugsforscher*ne „Ad fontes! Neue Forschungen zu Bildkonzepten des niederländischen 17. Jahrhunderts“ gsii.
Vu 2014 bis 2016 isch si Ehrekuratori vum Rijksmuseum, Amsterdam gsii,
Bezirk Reutte
Dr Bezirk Raete isch e Verwaltigsbezirk vum eschtryychische Bundesland Tirol. Är gränzt im Norde an Bayern (Landkrois Oberallgai, Landkrois Oschtallgai un Landkreis Garmisch-Partenkirchen), im Side an d Tiroler Bezirk Landeck un Imst un im Weschte an Vorarlberg (Bezirke Breagaz un Bluadaz). D Region nännt mer au Außerfern.
Geografii
Dr Bezirk umfasst s Lechtal, s Tannheimer Tal un s sognännt Zwischetore zwische Reutte un em Fernpass. Dr Bezirk het Aadeil an dr Lechtaler Alpe, am Wättersteigebirg, an dr Allgaier Alpe un dr Ammergauer Alpe. Wichtige Seä sin dr Plansee, dr Heiterwanger See, dr Haldesee, dr Urisee un dr Vilsalpsee.
Wirtschaft un Infrastruktur
D Wirtschaft vum Bezirk isch bregt vum Dienschtleischtigssektor un vum industriäll-gwärblige Sektor. Im Beraich vu dr Dienschtleischtig dominiert dr Turismus, vor allem in dr Gebiet Zugspitze, Tannheimer Tal, Plansee, Lechtal un Sytetäler. Greßeri Induschtriizäntre sin Reutte, Elbigenalp, Höfen un Vils, wichtigi Produktionsbetrib het s in dr Beraich Metallinduschtrii un Böugwärb.
Dr Bezirk bildet e gschlossene Arbetsmärt un het e verglyychswyys nidere Uus- un Yypändleraadeil us andere Regione.
Verwaltigsgliderig
Dr Bezirk Raete glideret sich in 37 Gmeine, dervu ei Stadt un ei Märtgmei. In Chlammere stehn d Yywohnerzahle vum 31. Dezämber 2008.
Lichtraumprofil
Als Lichtruumbrofyl wörd è definyrti Umgränzungslinniè benamst, wo meischtens für èn vertikalè Querschnitt von èm Faarwäg (byschpillswys vo dè Strõß odder nèm Baan-Gleis) bschtimmt wörd. Mit èm Lichtruumbrofyl wörd einersits dè „lichte Ruum“ vorgschribbè, wo uff èm Faarwäg vo Gegèschtänd bzw. Hindernis freizhaaltè isch, anderersits diènt s au als konschtruktyvi Vorgaab für d Ußèmaß vo dè Faarzüüg (s komplementäre Laddemaß bzw. Faarzüügumgränzungsbrofyl). Sèlli dürfèd im Querschnitt nit diè defininyrti Gränzlinniè übberschrittè, woby au brüggsichtigt wörrè mué, ob si bi bsunderer Längi vom Faarzüüg au in Kurvè no innerhalb vom Lichtruumbrofyl bliibèd.
Dè voantwortliche Vokeersdräger (z. B. è Baangsellschaft) odder è Behördi (z. B. s Ysèbaa-Bundesamt odder s Strõßèbauamt) bschtimmt für alli odder für uusgsuèchti Deil vom Vokeerswägenetz d Gschtalt un Maaß vom Lichtruumbrofyl.
S Lichtruumbrofyl wörd nit nu im ängè Zämmèhang mit dè Faarzüügmaß bschtimmt, sondern au mit Rüggsicht uff witteri Sicherheitsabschtänd z. B. für Diènscht- un Vosorgungswäg gegèübber elegtrischi Aalaagè sowiè eventuèll au dè freiè Sicht uff Signaal un wittero bedryblichi Bedürfnis.
Regèllichtruum
Dè Regèllichtruum odder s Umgränzungsbrofyl isch dè Blatz, wo alli angränzendè Bebauungè a dè Ysèbaagleis nõch mindeschtens frei lõ müèn, demit sich alli Faarzüüg gfòòrlos bewegè chönnèd. D Differänzè zwǜschè dè Umgränzungslinniè ergäbèd dè Sicherheitsabschtand.
Früèner hèt s uff allnè Baanhööf für d Kontrollè è Laddemaß (é Konschtruktion uss Flachiisè) gää, wo sich zuè dè Übberbrüèfung vo fèrtig bladènè Güèterwägè a s Gleis hèrrèschwènkè lòt un s Querschnittbrofyl vo dè Faarzüüg bzw. "Laddemaß", wo zuèglõ isch, ooni Zuèschlääg für dè Bogèlauf kontrollyrt wörrè hèt chönnè.
Diè voschiddènè Faarzüügbegränzungslinniè sin vom Internationalè Ysèbaavoband i dè UIC-Mèrkblätter 505-1, 505-4, 505-5, 505-6 un 506 feschtglaot. Z Dütschland lait d Ysèbaa-Bau- un Bedrybsorning (EBO) vobindlichi Vorschriftè fescht (Internationales Brofyl G1, Größeres nationales Brofyl G2) für dié yzhaltendè Höchè- un Breitèbeschränkungè bi regèlschpurigè Baanè.
Diè meischtè europäischè Regèlschpurbaanè, z. B. z Skandinaviè, Benelux-Länder, Frankrych, Italiè, Schwiz, Öschterrych, Ungarn, Polè, Tschechiè odder Grièchèland, hèn è äänliches Lichtruumbrofyl wiè diè dütschè Ysèbaanè. Innerhalb vo sellnè Länder chönnèd fascht alli Wägè, wo im UIC-Lichtruumbrofyl entschprèchèd, frei ygsetzt wörrè, wa bsundere dè Fèrn- un Güètervokeer erlychtèrè duèt.
Für chlyneri Lichtruumbrofyl sin z. B. Schmalschpurbaanè, Großbritanniè, Irland, Island (plaantes Baannetz) un Japan (Kapschpurnetz) bekannt. Durch dè Eurodunnel chömmèd zwar regelmäßig änglischi Güèterwagè nõch Mitteleuropa, èn Huufè Wägè, wo z Mitteleuropa baut worrè sin, chönnèd abber nit gu Ängland faarè, èmòl abgsää vo dè Hochgschwindigkeitsschtreggi, wo dè Eurodunnel mit London vobindè duèt (High Speed One).
Wartenberg-Ruinen
D Wartebärg-Ruine si d Überräst vo drei mittelalterlige Burge uf em Wartebärg bi Muttez im Kanton Baselland.
Lichtraumprofil
Regèllichtruum
Größeri Lichtruumbrofyl hèn z. B. Finnland, Russland, d Ukraine, Wyßrussland, Japan (nu Hochgschwindigkeitsnetz), Indiè, Pakischtan, Litauè, Kasachschtan, Kirgisiè, Usbekischtan, Tadschikischtan, Turkmenischtan, Afghanischtan (1520-mm-Spurschtreggè un s blaante indische Breitschpurnetz (nit abber s Normalschpurnetz), d USA, Kanada, s blaante Brunel-Breitschpurnetz (niè baut worrè) un Dreimeterschpurnetz (niè baut worrè). Uss Russland, Wyßrussland un dè Ukraine chömmèd zwar regèlmäßig Schnellzugwägè uff Dütschland; sèll sin abber spezièll für dè Ysatz uff Mitteleuropa bauti Wägè, wo im hysigè Lichtruumbrofyl entschprèchè düèn.
Wartenberg-Ruinen
Die drei Ruine
Die hinteri Burg isch öbbe 1296 as Lääche an d Herre vo Eptige-Madle cho, wo druf dr Name vo dr Burg bruucht hai. 1379 isch d Burg as Lääche an dr Petermann Sevogel cho und isch in de Händ vo de Sevogels bliibe, bis si an d Herre Herteschdei wiitervererbt worde isch. D Burg isch schbööter an d St. Georgschille z Rümlige gfalle. Im 16. Johrhundert het ere d Schdadt Basel die hinteri Burg abkauft.
Lichtraumprofil
Regèllichtruum
Bis vor wènnigè Johr sin Großbrofylschlõfwägè uff einzelni Streggè bis nõch Bèrlin un zuè Zitè vo dè Stationyrung vo sowjetischè Truppè au bis Wünsdorf, Schwèrin, Dresdn un Erfurt chò. Sit é baar Johe vokeerèd schwedischi Wägè mit èm dört üblichè Lichtruumbrofyl im Nachtzug mit LÜ übber Sassnitz bis Berlin chò.
LÜ z Dütschland
È Sendung mit Laddemaßübberschrittung (LÜ-Sendung) isch è ußergwöönlichi Sendung im Ysèbaavokeer. È Sendung gildèt als ußergwöönlich, wenn si wègè dè üßèrè Abmessungè, Gwicht odder uffgrund vo dè Bschaffèheit nu unter bsunderè technischè odder bedryblichè Bedingungè befördert wörrè cha. Sendungè mit Laddemaßübberschritungè – churz au LÜ-Sendungè dauft – hèn è gmessèni halbi Breiti vo mee wiè 1575 mm abzüglich vo voschiddènè Zuèschläg un müèn von èrè technischè Fachchraft übberbrüèft wörrè.
Wartenberg-Ruinen
Die drei Ruine
Die vorderi und mittleri Burg si as Lääche vom Domschdift an d Groofe vo Frohburg cho und die hai se de Marschalk vo Basel und de Münch vo Müncheschdei zum Bruuche überlo. Wo 1306 s Gschlächt vo de Frohburger usgschdorben isch, si d Burge in Bsitz vo de öschdriichische Groofe vo Habsburg-Laufeburg cho, wo die beide Burge de Münch vo Müncheschdei as Lääche ge hai. 1518 het d Schdadt Basel d Herrschaft Müncheschdei und die zwei Burge uf em Wartebärg vo de Münch vo Müncheschdei kauft, nochdäm Öschdriich uf siini Rächt verzichtet het.
Im Johr 1356 si au die drei Burge uf em Wartebärg vom grosse Basler Ärdbebe beschädigt worde.
Lichtraumprofil
Ydeilung
Bi LÜ git s bsunderi Vofaarenswysè. Bi dè gröschtmöglichè Laddemaßübberschrittung Dora wörd z. B. s Gegègleis gschpèrrt un sin Chrützungè nit eifach so möglich. Diè voschiddènè LÜ wörrèd mit Buèchschtabbè benamst un bedütèd im Einzelnè:
Hauenstein-Ifenthal
Houeschtei-Yflete (amtlich Hauenstein-Ifenthal) isch e Ywohnergmeind vom Bezirk Gösge im Kanton Soledurn.
Wartenberg-Ruinen
Die vorderi Burg
Mä het d Burg vor dr Middi vom 15. Johrhundert ufge.
Lichtraumprofil
Berèchnung
S entschpricht im mittlerè Gleisabschtand, also gmessè ab dè Gleismitti vom eintè Gleis bis zuè dè Gleismitti vim nägschtè Gleis. 1750 mm isch diè reguläri halbi Breiti von èm Faarzüüg, wo uss 1575 mm, s Laddemaß vo dè DB AG, plus 75 mm für dè Zuèschlag für dè Uusschlag vom Faarzüüg bi Bogèfaart plus wittèrè 100 mm als Zuèschlag für Bedrybsunregelmäßigkeitè. È Regèlsendung, abber au d Lü-Sendung Anton hèt dèmnõch niè è halbi Breiti übber 1750 mm. Als LÜ-Berta benamst mò è Faarzüüg, wenn s è halbi Breiti zwǜschè 1750 mm un S/2 hèt. Zuè dè Gruppè Lü-Cäsar zellèd alli Faarzüüg mit èrè halbè Breiti vo S/2 bis S-1750 mm. Alles, was es Maß S-1750 mm übberschtygt, isch è LÜ-Dora.
Hauenstein-Ifenthal
Geografi
D Gmeind Houeschtei-Yflete bstoht us em Dorf Houeschtei, wo uf öpe 675 Meter über Meer uf ere Gländterrasse unter em Pass vom Undere Houeschtei lyt, und em Wyler Yflete uf öpe über em Tau vom Grabebach am Südhang vom Yfleterbärg.
Wartenberg-Ruinen
Die middleri Burg
Die Middleri Wartebärg lit uf em högschde Punkt vom Wartebärg. Dr Donjon isch wohrschiinlig öbbe im Johr 1200 baut worde, het ä Grundflechi vo 14,3 uf 13,2 Meter und d Dicki vo dr Muure isch im undere Deil 3 Meter. Zur Sicherig vom Donjon isch ä Grabe umenume us em Felse ghackt worde.
Hauenstein-Ifenthal
Geografi
S Gmeindareal het 51 Prozänt landwirtschaftlichi Flächi, 43 Prozänt Waud und 6 Prozänt Sidligsflächi.
Lichtraumprofil
Kennzeichnung
Alli ußergwöönlichè Sendungè, au LÜ-Sendungè, wörrèd spezièll kennzeichnet. Sèll bassyrt durch én blauè Zettl (Muschter U) im Zettlhaalter vom Wagè, èm Frachtbrièf wörd s passende Gegèschtugg, dè chlyne blaue Zettl, dèzuè duè, un i dè Wagèlischtè wörd i dè Spaltè 10 unter Bemerkungè „LÜ“ ydrait.
Wartenberg-Ruinen
Die middleri Burg
Dr Durm het vier Schdöck gha und dr urschprünglig Iigang isch 10 Meter über em Boode im vierte Schdock in dr Nordwand gsi. Der hütig Iigang im Parterre isch entschdande, wo mä in de Johr 1932 bis 1934 d Muure durbroche het. Wie dr ober Deil vom Donjon usgseh het, weiss mä nit, mä vermuetet aber, ass der Durm ä Wehrgang mit Zinne und wiiter inne ä Holzdach gha het.
Hauenstein-Ifenthal
Geografi
D Nochbergmeinde vo Houeschtei-Yflete si Wyse, Trimbach, Wange, Rickebach und Hägedorf im Kanton Soledurn und Eptige und Löifelfinge im Kanton Baselland.
Lichtraumprofil
Gschichte
Dè Regèllichtruum isch z Dütschland nõch dè Bedrybsordnung vo 1928 znägscht mit èrè statischè Bedrachtungswys berechnét worrè. S Bewegungsvohaaltè vo Faarzüüg isch durch pauschali Zuèschläg brüggsichtigt worrè. Mit dè Drittè EBO-Änderungsvoordnung vom Mai 1991 isch sèll Vofaarè durch è kinematischs Vofaarè ersetzt worrè. Dõdurch sött dè Lichtruum unter Brüggsichtigung von èrè Sicherheitsresèrvè optimal uusgnutzt wörrè. È großi Zaal vo Uusnaamegneemigungé hèn dõdemit wégkeiè chönnè. Als Chèrnschtugg vo dè kinematischè Sichtwys diènt diè im UIC-Mèrkblatt 505 feschtglaiti Bezugslinniè vo dè kinematischè Begränzungslinniè. Diè bis dörthy i dè EBO enthaalteni Faarzüügbegränzung I isch durch diè (breiteri) Bezugslinnié G1 ersetzt worrè, diè Faarzüügbegränzung II durch d Bezugslinniè G2. Diè bishèrigè Sitèrüüm AB un CD sin i dè Regèllichtuaum ybezogè un dõdemit dè Ruum, wo bi Neubautè freizhaaltè isch, uff èn Abschtand vo 2,50 m bis zuè dè Gleisachsé vogrößerèt worrè; für S-Baanè geltèd witterhy Sonderregelungè. S Brofyl G1 isch für Faarzüüg vom gränzübberschrittendè Vokeer vorgsää (im urschprünglichè Laddemaß PPI); für dié übbrigè Faarzüüg gildèt s Brofyl G2. Neu uffgnõ worrè isch witter d Möglichkeit, breiteri Faarzüüg in bsunderè Ysatzberych vom Fèrnschnèllvokeer sowiè im S-Baan-Vokeer zuèzlõ.
Wartenberg-Ruinen
Die middleri Burg
Im Lauf vom 15. Johrhundert isch d Burg ufgee worde und mä het se lo verfalle.
Sit 1955/1956 cha mä uf erä Schdäge mit 85 Schduefe uf d Burgterasse ufe go, wo uf erä Höchi vo 15 Meter isch.
Die hinteri Burg
Die Hinteri Wartebärg liit auf em südligschde Spore vom Wartebärg. Si isch uf drei Siite vom ene felsige Abhang und im Norde dur ä Halsgrabe gschützt. E langi Ringmuure isch um d Burg, wo im 13. Johrhundert baut worden isch, umegange. Im südlige Deil het s Überräschd vo Wohnzimmer, wo diräkt an dr hoche Ringmuure baut gsi si. Im Norde schtoht ä massive Runddurm mit erä 1,8 Meter dicke Muure und emä Durchmässer vo 6,2 m, wo hüt immer no nüün Meter hoch isch. 1901 isch dr Durm restauriert worde, mä het em es Holzdach ge und sitdäm bruucht men en as Ussichtsdurm.
Die Burg isch, wie die andere, au im Lauf vom 15. Johrhundert verlo worde.
Hauenstein-Ifenthal
Geografi
Under em Dorf dure isch s Ysebahndunäll vo dr Houeschteilinie.
Lichtraumprofil
Gschichte
Schu bi dè Entwurf vo dè EBO, wo im Mai 1967 worré isch, isch blaant gsi, è kinematischi Fahrzüügbegränzung yzfüürè. Sèlli Übberlegungè sin abber voworfè worrè, nõchdèm dié entschprèchendè Untersuchungè vo dè UIC no nit abgschlossè worrè sin. I d Èrschtfassung vo dè EBO sin dõhèr diè devor i dè BO feschtgschribbenè Abmessungè ebbèso übbernõ worrè wiè d Unterdeilung vom lichtè Ruum in Regèllichtruum, Sitèrüüm un Ruum für dè Durchgang vom Stròmabnämmer. Neu i d EBO vo 1967 uffgnõ worrè sin dõgegè Regelungè für Vochlynerungè vom Breitèmaß vom Regèllichtruum.
Hauenstein-Ifenthal
Gschicht
Houeschtei isch zum erschte Mou in ere Urkunde vom Johr 1260 erwähnt aus Horwen; ane 1353 isch es Howenstein gschribe worde. Yflete isch ane 1189 aus Ifental und 1201 aus Yffental und 1225 aus Ifendal ufgfüert.
Lichtraumprofil
U-Baanè
S Lichtruumbrofyl vo U-Baanè unterligèd eignè Standards un isch oft schmäler wiè bi Vollbaanè. Bsundere bi Dunnelschtreggè hǜlft è chlyners Lichtruumbrofyl d Yschparè vo Bauköschtè enorm. Èn Huufè vo U-Baanè, z. B. d Röörèbaan vo dè London Underground, hèn è chraisförmigs Lichtruumbrofyl, well sèll zimli eifach mit Dunnelboormaschinnè hèrgschtellt wörrè cha.
Hauenstein-Ifenthal
Gschicht
Dr Ortsname Houeschtei chunt drvo, ass me im Middelalter für d Passstrooss dure Chäppelifelse südlech vom Dorf Horwe e töife Yschnitt useghoue het. Öpis glychs het me wyter äne bi Langebrugg und Waldeburg gmacht, wo dr Pass vom Obere Houeschtei isch. (Lueg do drzue bi Haueschteipass)
Lichtraumprofil
Glychschtròm-S-Baanè
S-Baanè, wo mit Glychschtròm bedribbè wörrèd, git s z Bèrlin un Hamburch, sèlli hèn è chlyners Lichtruumbrofyl. Dè Bèrliner Nord-Süd-S-Baan-Dunnel hèt wegè è baar chrützendè U-Baan-Streggè un Flussunterfaarungè è ygeschränkts Sonder-Lichtruumbrofyl mit èrè Höchi vo 3,83 m übber Schinnèobberchantè un èrè Breiti vo 3,43 m. Dè S-Bahn-Lichtruum für Neubautè hèt z Hamburch è Höchi vo 3,787 m übber Schinnèobberchantè un è Breiti vo 3,80 m.
Hauenstein-Ifenthal
Gschicht
Im Mittelalter het d Adelsfamilie vo der Herre vo Yflete i dr Region e rächti Bedütig gha.
Lichtraumprofil
Glychschtròm-S-Baanè
Erwittert sin d Lichtruumbrofyl in beidè Fäll im Berych vo dè Stròmschinnè un Stròmabnämmer, zuèsätzlichi Yschränkungè bschtôn im Berych vo dè Baanschteigchantè. Ußerhalb vo dè innerschtädtischè Dunnelaalaagè wörd dè Regèllichtruum zämmè mit dé Erwitterungè für d Stròmschinnè freighaaltè. Dõdemit sin diè meischté Abschnitt mit üblichè Baumaschinnè erreich- un ußerdèmm für Umleitungè bruuchbar.
Archimedisches Prinzip
S archimedische Brinzip isch vor mee as 2000 Joor vom griechische Gleerte Archimedes formuliert worde. Es goot eso:
Dr statisch Ufdriib vom ene Körper im ene Medium isch genauso grooss wie d Gwichtschraft wo s Medium het, wo vom Körper verdrängt wird. S archimedische Brinzip gältet in alle Fluide, d. h. in Flüssikäite und Gaas. Schiff verdränge Wasser und bechömme eso Ufdriib. Wil die middleri Dichdi vom ene Schiff chliiner isch as d Dichdi vo Wasser, schwümmt s Schiff oobe druf. Au Ballöön und Luftschiff nütze die Äigeschaft zum Fliege us. Mä füllt sä mit eme Gaas, wo d Dichdi von em chliiner isch as d Dichdi vo dr Luft drum ume. Die Gaas (z. B. Helium oder Wasserstoff), wo bi Luftschiff und vile Ballöön iigsetzt wärde, si vo Natur us weniger dicht as Luft, in Häissluftballöön wird d Luft im Balloon mit Hilf vo Gasbrenner warmt gmacht und iiri Dichdi nimmt ab.
Lichtraumprofil
Strõßèvokeer
Allerdings isch s Lichtruumbrofyl sèlber nit i dè Gsetztegscht z findè un wörd uss dè Vokeerssicherungspflicht un dè Faarzüüghöchè hèrgleitet.
Innerhalb vom Lichtruumbrofyl isch nur dè allgemeine Gebruuch vo dè Strõße möglich, sèll heißt, dass dò nu dè haltende un dè flǜßènde Vokeer zuèglõ sin. Allè wittère Gebruuch (Strõßècafé, Baugrüscht, Vokaufswägè, Musizyrè u. a.) gildèt dõhèr als Sondergebruuch un bruuchèd è Gnèmigung, wo i dè Regèl bi dè Stadt odder Gmeind beaadrait worrè isch.
Au Deile vo Hüser dürfèd nit i s Lichtruumbrofyl ièragè. S git wènnig Uusnaamé bi Erker u. a., wo im jewyls geltèndè Bebauungsblaan odder Sondergebruuchssatzung vozeichnèt sin.
Wasserschtrõß
Bi Wasserschtrõßè hèt s Lichtruumbrofyl è trapezförmigi Kontur, maßgäblich für d Höchi isch dè senkrächti Abschtand zwǜschè m Wasserschpygel (bi högschtem Wasserschtand) un dè niddrigschtè Begränzung von èm Bauwärch, wo drübber wäg gòt. Dõdezuè chömmèd Zuèschläg für Schwall un Windschtau.
S sogenennte Gfòrèlichtruumbrofyl nõch Vorgabè vo dè Wasserschtrõßè- un Schifffaartsvowaltung brüggsichtigt fäälmanövryrti Wasserfaarzüüg un vohinderèt Schäddè durch s Aadätschè vo Bauwärch odder Strandè am Ufer.
Achterbaan
Au bi Achterbaanè wörd s Brinzyp vom Lichtruumbrofyl vowendet. Im Gegèsatz zuè dè Ysèbaan isch dõ s Lichtruumbrofyl allerdings dǜnamisch, well s Objèkt, wo sich bewegt, sich au quer zuè dè Hauptbewegungsrichtung bewegè duèt. Meischtens wörrèd alli theoretischè Bewegungè vom Faargascht wôrènd dè Faart im Lichtruumbrofyl berüggsichtigt. Normalerwys sin sèll d Berych übber un näbbè m Achterbaanwägele, wo dè Passagyr mit sinè Arm un Händ hèrrè langè cha. Nõch èm Bau von èrè Achterbaan wörd d Streggi hüüfig mit èrè Lichtruumschablonè uusgmessè, um Kollisionè mit Gelände odder anderè Streggèabschnitt z vomydè.
Allerdings cha s Lichtruumbrofyl bi nèrè Achterbaanfaart alli Eventualitätè abdeggè cha un s in diversè Baanè durchuus möglich isch, byschpillswys a s Grüèzüügs wôrènd dè Faart hèrrè z langè. Uus sèbbèm Grund isch s i dè Nutzungsbedingungè von èrè Baan meischtens vobotè, d Ärm un/odder Bei uss èm Wagè z streggè.
Hauenstein-Ifenthal
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 7,7 Prozänt gläge.
Religion
23,8 Prozänt vo dr Ywooner si im Johr 2000 refermiert gsii, 59,2 Prozänt römisch-katolisch.
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,5 %, CVP 29,3 %, EDU 0,0 %, EVP 1,2 %, FDP 14,5 %. GLP 7,0 %, Grüeni 8,9 %, SP 14,2 %, SVP 19,0 %, Suschtigi 2,3 %.
Wirtschaft
Ufem Spittelbärg isch s Gäneral-Wille-Huus.
Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszählig 2000 hei vo dr 265 Iiwohner 98,5 Prozänt Dütsch aus Hauptsproch aagää und 1,5 Prozänt angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Houeschtei-Yflete ghört zu de Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.
Gesang
Mit Gsang (au: Singe) beäichnet mä, was dr Mensch macht, wenn er mit sinere Stimm Muusig macht. Woorschinlig isch s die eltisti und ursprüngligsti musikalischi Usdrucksform vom Mensch.
Bim Gsang wie bim Schwätze wärde s Zwärchfäll, d Lunge, d Stimmlippe und dr Vokaltrakt brucht, aber bim Singe si s Doonspektrum, die dünamische Underschiid und d Underschiid in dr Doonhööchi gröösser. S Singe het au e rhüthmischi Struktur, wo mee oder weniger genau definiert isch, und vilmol wärde brezis definierti Doonhööchene im Raame von ere Skala oder Räije iigsetzt.
Für d Muusig het dr Gsang e hervorragendi Bedütig, wil er s mööglig macht, uf dr äinte Site Würter in e musikalischi Linie iizbinde und uf dr andere dur die indiwiduelli Äigenart vo dr menschlige Stimm seelischi und emozionali Inhalt au nonverbal ummiddelbar zum Usdruck z bringe.
Numerische Mathematik
Die Numerischi Mathematik, churz Numerik, beschäftigt sich as Däilgebite vo dr Mathematik mit dr Konstrukzioon und Analüüse vo Algorithme für kontinuierligi mathematischi Brobleem. D Hauptaawändig isch die approximativi Berächnig vo Löösige mit Hilf vo Kompiuter.
Überblick
D Gründ wiso mä sonigi Algorithme aawändet:
Es git zwäi Arte vo Verfaare: E diräkts Verfaare, wo noch ere ändlige Zit bin ere unändlige Gnauigkäit bim Rächne die exakti Löösig vom ene Brobleem liiferet, und e Nööcherigsverfaare, wo nume Approximatione liiferet. E diräkts Verfaare isch zum Bischbil s gaußsche Eliminazionsverfaare, wo d Löösig vom ene lineare Gliichigssüsteem liiferet. Zu de Nööcherigsverfaare ghööre under anderem d Kwadraturformle, wo dr Wärt vom ene Integral approximativ usrächne, oder au s Newton-Verfaare, wo iterativ besseri Approximazioone an e Nullstell von ere Funkzion liiferet.
Wil mä bi Aawändige Löösige brucht wo nume ändlig genau si, macht en iterativs Verfaare mänggisch mee Sinn, au wenn e diräkts Verfaare existiert, wenn s iterative in weeniger Zit e Löösig liiferet, wo exakt gnueg isch.
Mä vergliicht die verschidnige Verfaare noch däm, wievil Zit si bruuche und wie stabil und robust si si. Mänggisch git s im Geegesatz zu räin numerische Verfaare au seminumerischi Verfaare, wo besser gäignet si zum bestimmti Brobleemklasse z lööse as unspezialisierti numerischi Löösige.
Däilgebiet
Däilgebiet vo dr Numerik si under anderem:
Freiburg-Marathon
De Friburg-Marathon isch e Marathon un Halbmarathon, wu z Friburg als im Merz oder April as ain vu dr große ditsche Friejohrs-Marathon stattfindet. De Lauf isch anne 2004 vu de runabout sportmarketing GmbH vu Minche in s Lebe gruefe wore un isch anne 2006 bi de Zahle vu de Lit, wu bis zum End glofe sin, uf em 10. Blatz unter de ditsche Marathonveraastaltunge glege. Sit 2007 git s au ne Wettbewerb fir Unternemme us de Region: di Sidbadische Firmemaischterschafte, wu allmeh Lit vu Unternemme mitlaufe.
D Strecki fiert uf eme Rundkurs in zwo Halbmarathonrundene dur Friburg. Start un Ziil sin im Messegländ. Einzigartig sin di 42 Musikband uf 21 Kilometer, wu d Veraastaltung defir bekannt isch. Zerscht goht s iber d Berliner Allee uf de link Stade vu de Draiseme, deno iber d Haselemer Stroß, d Eschholzstroß un iber d Wiwilí-Bruck in d Altstadt. Vu dert goht s in d Oberau, wu ne Schlupf an de Draiseme drillt wird, un iber Neiburg, Herdere un Zähringe zum Uusgangspunkt vu de Strecki.
Entwicklung vu de Finisherzahle
In Klammere sin d Veränderunge gegeniwer em Vorjohr aagee.
Sigerlischt
Zitaagobe in Stund. Firighebt sin d Streckerekord
Alpsegen
De Betruef oder Alpsege isch e Gibet, wo i de Alpe för de Schutz vo de Älpler und vom Vech jede Obed vomene Senn gsunge werd. Er isch hüt no i de Schwiiz, im Liechtestainische, im Vorarlbergische und im Allgoi feste Bistandtail vo de Sennetradition, bsunders i katholische Piet.
Art und Wiis
De Alpsege werd jede Oobig vomene Senn ufere chliine Aahöchi vo sinnere Alp gsunge. Debi bildet er mit de Händ e Trichter, oder er ninnt au e Milchtrichter as en Art Megaphon. De Sege werd viermoll gsunge, nämli je ainisch i di vier Himelsrichtige. De Alpsege isch e Sprechgsang mit chliine Tonunderschiid und erinneret mengisch au an gregorianisch Gsang. De Tegscht isch maist en altürmlichs Tütsch, wo mundartlich gfärbt isch. Jedes Piet stoot inere aigne Traditioo mit spezielle Themene.
Im Alpsege werd d Maria agrueffe, di hailigi Trinität und meriri Hailigi, wo för de Schutz vor wilde Tier, wie Bäär, Wolf oder Giir, vor Unwetter, Hagel und Sturm, vor Stürz und Staischlag bette wered, aber au för s Gidaie und Wachse vom Vech.
Gschicht
De Alpsege isch en orali Traditioo, wo bis i d Noizitt ine, nu wenig Niderschlag i schriftliche Quelle gfunde het. Er werd zerstmol ane 1565 vom Renwart Cysat i sim Gschichtswerch Collectanea Chronica gnennt. Noch der Reforamtioo isch er i verschidnige Piet verbotte wore, do er offesichtlich nöd em noie christliche Verständnis entsproche het. I de katholische Piet aber isch er bis hütt no as lebigs Bruuchttum und as e wichtige Bistandtail vo de Volksfrömmigkait blibe. Wenn de Alpsege entstande isch, do dröbe cha allerdings nu spekuliert were.
Burg Staufenberg (Schwarzwald)
D Burg Staufebärg, au Staufeburg oder Stauffebärg gnännt un hite as Wyyguet Schloss Staufenberg bekannt, isch e Burg uf ere 383 Meter hoche Felsnase nerdlig iber Staufebärg, eme Ortsdeil vu dr Gmei Durbach im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg.
Gschicht
Die Hecheburg isch im 11. Johrhundert böue wore. 1070 bis 1092 sin d Herre vu Staufebärg („Grafen von Stouffenberg“) gnännt wore, wu im Dienscht vu dr Herzeg vu Zährige gstande sin. Anne 1148 sin d Grofe vo Staufebärg uusgstorbe, derno isch d Burg Staufebärg vu dr Zähriger zuen ere mittelalterlige Feschtigsaalag uusböue wore. Wu anne 1218 d Zähriger sälber uusgstorbe sin, isch d Burg iber d Grofe vu Urach-Freiburg an d Ebersteiner chuu un schließli anne 1366 an d Markgrofe vu Bade. Zytwyys het d Burg Staufebärg as Ganerbeburg acht Familie as Wohnsitz dient.
Scho in dr Johre 1329 un 1350 isch d Burg gschlisse un derno wider ufböue wore. Im Dryssgjehrige Chrieg isch si wider bschedigt un anne 1689 vu franzesische „Marodeur“ uusgraubt wore. Dr Blan, d Burg in e franzesischi Feschtig umzböue, isch loo wore, wel s kei Drinkwasser uf dr Burg het. Anne 1693 het derno dr Markgrof Ludwig Wilhelm vu Bade-Bade d Burg zruckgchauft. Ab 1832 isch d Burg vu dr Markgrofe im Stil vu dr Romantik zum Schloss uusböue wore, si isch hite no im Privatbsitz vun ene as „Markgräfliche Badische Weinkellerei“.
Aalag
D Burgaalag isch 10 Meter hecher wie dr Halsgrabe, wu hit e Parkplatz isch. Im hintere, elteschte Deil vu dr Aalag mit em Palas het s Elemänt vum Bärgfrid. Iber d Burgschänki chunnt mer zue dr weschtlige Plattform, wu hite as Terasse dient.
Kang Sue-jin
Lääbe un Wirke
D Kang Sue-jin het as jung Maidli z Seoul koreanische Volksdanz glehrt. Erscht speter het si mit Ballettunterricht aagfange un isch anne 1982 uf Europa zue dr Marika Besobrasova an d Académie de Danse classique Princesse Grace z Monte Carlo gwägslet. Anne 1985 het si as erschti Asiatin dr Prix de Lausanne gwunne.
Am 1. Septämber 1986 isch d Kang im Alter vu 19 Johr s jingscht Mitglid vum Corps de ballet in dr Gschicht vum Stuegerter Ballett wore. Unter dr Marcia Haydée isch si 1994 zur Solischti und unter em Reid Anderson 1997 zur Erschten Solischti ufgstige.
Si het am 12. Jänner 2002 ire Manager Twinch Shokman ghyrote, en eemolige Dänzer.
Im Jänner 2013 het si ire Autobiografy uf Koreanisch vereffetligt. Im Dezämber 2013 isch si vum sidkoreanische Minischterium fir Kultur, Sport un Turismus zur Noofolgeri vu dr Choi Tae-ji fir d Johr 2014 bis 2016 as Diräkteri vum Korea National Ballet ernännt wore.
Primaballerina
Primaballerina isch dr Titel vu dr erschte (ital. prima) Solischti, dr erschte Dänzeri (ital. ballerina) vun ere Uffierig oder eme Ballettensemble. In dr Regle mueß e Primaballerina klassischi Rolle chenne danze.
D Manne haiße Maischterdänzer oder Primoballerino. Am Ballet de l'Opéra de Paris bruucht mer dr Uusdruck Première danseuse étoile bzw. Premier danseur étoile (männl.) – churz étoile.
Zollikofen
Zollikofe (amtlech Zollikofen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Zollikofe ligt ir Agglomeration Bärn ungefähr füf Kilometer nördlech vor Bundesstadt. D Gmeindsflächi bsteit us 46,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 12,4 % Waud, 39,7 % Sidligsflächi u 1,3 % süschtigi Flächi. Dr höchst Punkt vor Gmeind ligt of 594 m ü.M. (Meielewaud) u dr tiefst ligt of 490 m ü.M. (Richebach). D Nachburgmeinde si Münchebuchsi im Norde, Bärn im Süde, Ittige im Südoschte, Linech im Weschten u Bremgarte im Südweschte.
Gschicht
Zollikofe isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1257 aus Zollinchoven. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Bärn ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 18,4 % gläge.
Religion
60,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 20 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,3 %, CVP 3,9 %, EVP 3,6 %, FDP 11,8 %. GLP 5,6 %, GP 10,2 %, SP 20,1 %, SVP 23,2 %, Suschtigi 6,3 %.
Gmeindspresidänt vo Zollikofe isch dr Stefan Funk (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 3,2 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 9437 Ywohner 86,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 2,4 % Französisch u 2,8 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Zollikofe ghört zum Hochalemannisch.
Orvin
Geografi
Orvin ligt imene Sitetau vom Ungerlouf vor Schüss. D Gmeindsflächi bsteit us 36,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 58,6 % Waud, 4,3 % Sidligsflächi u 0,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Corgémont, Sonceboz-Sombeval, La Heutte, Péry, Vauffelin, Biel/Bienne, Evilard, Lamboing u Nods.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 9,1 % gläge.
Religion
70,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 13,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 4,9 %, CVP 1,4 %, EVP 2,1 %, FDP 7,5 %. GLP 1,3 %, GP 12,5 %, SP 24,1 %, SVP 35,9 %, Suschtigi 10,3 %.
Gmeindspresidäntin vo Orvin isch d Arlette Delémont (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1235 Ywohner 14,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 82,5 % Französisch u 0,5 % Italienisch.
Dr alt frankprovenzalisch Patois vo Orvin isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe.
Juli
Dr Juli isch dr sibti Monet vom Jahr im Gregorianische Kalender. Er hät 31 Tääg und isch nach em römische Schtaatsmaa Julius Caesar benännt, uf ihn gaat d Kalenderreform vom Jahr 46 v. Chr. zrugg (lueg bi Römische Kalender, Julianische Kalender).
Dr alti düütschi Name isch Heuet oder Heuert oder au Heumonat gnännt, wil im Juli di erschti Heu-Mahd iibracht wird. Anderi alti Näme für de Juli sind Bären- oder Honigmonat.
Im römische Kalender, wo s Jahr mit em März aagfange hät, isch dr Juli uurschprünglich dr föifti Monet gsii und häe vor siinere Umbenännig im Jahr 44 v. Chr. (vom Konsul Marcus Antonius iibrachti Lex Antonia de mense Quintili "über de Monet Quintilis") de Name Quintilis zu lat. quintus "der fünfte". Im Jahr 153 v. Chr. isch dr Jahresbeginn allerdings um zwei Mönet vorverleit worde, so dass d Beziehig zwüsched Name und Zählig weggfalle isch.
Wänns uf e düütlich hörbari akustischi Underscheidbarkeit zum Monetsname Juni aachunnt, wird dr Juli umgangssprachlich mängisch au als "Julai" uusgschproche und umgkehrt dr Juni dänn als Juno.
Dr Juli fangt mit em gliiche Wuchetag wie dr April aa und in Schaltjahre auch wie dr Januar (Jänner).
Avricourt (Moselle)
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Avricourt lijt rund 20 Kilometer sìdweschtlich vun Sarrebourg àn dr Granz zem Département Meurthe-et-Moselle uf re Heche zwìsche 240 un 334 m ìwer em Meeresspiejel. Dr Bànn ìsch Deil vum Regionàle Nàtürpàrk Lothringe. Züe Avricourt ghert no dr Hof la Baronne (dt. Freunhof) ìm Bois de la Baronne (Freunholz).
Gschìcht
Avricourt hàt bìs 1871 mit dr Gmein Avricourt ìm Département Meurthe-et-Moselle ei Gmein bìldet. Noch em Ditsch-Frànzesische Kriej ìsch d Gmein deilt worre zwìsche Frànkrich un Ditschlànd. Wie Lothringe 1918 wìder àn Frànkrich kumme ìsch, sìn die beide Gmeine àwer drannt bliwe.
Verwàltung
vun Avricourt ìsch. Avricourt ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Avricourt ghert zem Lorrain.
Communauté de communes du Pays de Landivisiau
D Communauté de communes du Pays de Landivisiau (bretonisch Kumuniezh kumunioù Bro Landivizio) isch e franzesische Kommunalverband im Département Finistère in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch am 31. Dezämber 1993 grindet wore un bstoht us 19 Gmaine. Dr Verwaltigssitz isch z Landivisiau.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Gentoo Linux
Gentoo Linux isch e sehr guet dokumentierti Linux Distribution. S'sälber erchlärte Ziil vode Entwikler isches, am Benutzer Möglichkeite z'büüte.
Understützti Prozessore
Folgendi Prozesser-Familiene wärded understützt:
Handbuech
Für d'Benutzer staht uf villne Sprache es Installationshandbuech zur Verfüegig. Das füehrt vom boote vode Live-CD übers Partitioniere zum Installiere vom eigentliche System und wiitere Software. Mit Hilf vom Handbuech isches sehr eifach es Gentoo-Linux und diversi Software z'installiere und au zum sich Hindergrundwüsse übers GNU/Linux ahzeigne.
Kanton Gourin
Dr Kanton Gourin (franzesisch Canton de Gourin, bretonisch Kanton Govrein) isch e Kanton im Arrondissement Pontivy im franzesische Département Morbihan in dr Region Bretagne. Dr Hauptort isch Gourin.
Gmaine
Zum Kanton ghere 29 Gmaine:
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 hän die Gmaine zum Kanton ghert: Gourin (Hauptort), Langonnet, Plouray, Roudouallec un Le Saint.
Außerfern
Außerfern
Dr Name „Außerfern“ leitet sich wahrschyns ab vu ‚Außer dem Fern‘ (Fernpass). Außer- un Inner- sin im Tirolerisch vilmol bruchti Zuesätz zuen eme Dal un dodermit wird unterschide zwischen em Dalyygang un dr hintere Dalberaich, oder zwischen em Dalabschnitt vum Hauptort flussabezues un dr Gegnige bärgyynezues, oder eifach d Richtige durab un duruf. ‚Außerfern‘ meint also urspringlig villicht s Dal bis zue friejere Aastig zum Fernpass.
Gschicht
S Gebiet isch ab em 10. Johrhundert dr Via Claudia Augusta vu Alemanne bsidlet wore un isch am Änd vum 13. Johrhundert dur d Ryychseinigung dur dr Herzog Meinhard II. zue dr Grofschaft Tirol chuu. Di änge wirtschaftligen un kulturälle Beziehige zum Allgai sin aber bstoh blibe. S Außerfern isch zem Byschpel langi Zyt chilchlig em Bischtum Augschburg unterstellt gsi. Do hän au di guete Verchehrsverbindige in s Allgai un no Oberbayern derzue byydrait, derwylscht s in s Inndal mit em Fernpass nume ei wintersicheri Verbindig gee het.
D Region hite
Hit isch dr Begriff vor allem gnutzt as Regionalentwicklig Außerfern – d Region isch e Deil vu dr Europaregione Tirol-Südtirol-Trentino, EUREGIO via salina un Zugspitze-Wetterstein-Karwendel.
Dr Turismus isch e wichtigi Yynahmequälle, wel di ender magere un hoch glägene Bede schwär zum Wirtschafte sin. Dernäbe spile d Induschtrii un s Gwärbe e Roll vor allem im mittlere Lechdal un im Reuttener Becki.
Dr Naturpark Tiroler Lechtal mit em Lech as eim vu dr letschte Naturfliss z Europa, verbunde mit dr große Zahl vu sportlige Megligkeite bietet d Grundlag fir dr Turismus im Außerfern.
Hauptverbindig ins ibrig Tirol isch dr Fernpass. Mit Yysebahnstrechine isch s Biet iber d Außerfernbahn vu Dytschland här aagschlosse.
Mai
Dr Mai isch dr föifti Monet vom Jahr im Gregorianische Kalender.
Er hät 31 Tääg und isch nach dr Göttin Maia benännt. Nach andere Quelle leitet er sich vo Iupiter Maius ab, em Wachstum bringende Jupiter.
De Karl dr Grossi hät im 8. Jahrhundert de Name Wonnemond iigfüehrt, wo uf di warme Temperature und die wiedererwachti Vegetation hiiwiist. D Bezeichnig Blumenmond hät dr Mai wege dr Hauptblüeteziit vo de meischte Pflanzen überchoo. Dr Mai heisst au Weidemond, wil i dem Monet s Vieh uf d Weide bracht wird (im Gebirge: Alpuuftrieb). Nach alter Überlieferig dörf mer sich aber dr Wärmi erscht nach de so genannte Iisheilige vom 11. Mai bis zum 15. Mai sicher sii. Ungefähr sit em 13. Jh. wird dr Mai in Europa mit Maifiire, -umgäng und -ritte (z. B. Leonhardiritt, Georgiritt) gfiiret, in viile Gegende vo Düütschland und Öschterriich isch s Uufschtelle vo oft imposante Maibäum gwachses Bruuchtum. I dr Schwiiz kennt mer das nöd oder nur sehr sälte.
Im römische Kalender isch dr Mai uurschprünglich dr dritti Monet gsii. Im katholische Chilejahr isch dr Mai bsunders dr Verehrig vo dr Gottesmuetter Maria gwidmet (Maiandachte), drum wird er i dem Umfeld au als Marienmond bezeichnet.