cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rumänien
Vù de Volchsdemokrati bìs hǜt
Im Johr 2014 isch de rumäniedütsch Politiker Klaus Johannis zùm Staatsbräsidänt gwählt worre.
Völuspa
Form und Inhalt
D Völuspá isch ä Rahmegschicht. D Sehere Völva verzellt d Gschicht vo dr Wält und de Götter und beschriibt au d Zuekumft und s Ändi vo dr hütige Wält, d Ragnarök.
Rumänien
Bevölcherig
Rumäne mache mìt 88 Brozänt de gröscht Deil vù de Iiwohner uss, gfolgt vù de Ungare, wùù hauptsächlig z Sììbebürge ùn ìm Banat läbe ùn 8 Brozänt ussmache. Di friejeri düttschi Bevölcherig (Sììbebürger Sachse, Banater ùn Sathmarer Schwobe) isch ab 1977 und denn bsunders 1991 zùm gröschte Deil ussgwandert ùn ihr Aadeil isch allewiil no rùcklöifig. E nänneswärte Aadeil hän usserdèm Roma, Ukrainer, Serbe, Kroate, Rùsse, Bulgare ùn Türke.
Völuspa
Form und Inhalt
D Gschicht foht a wie d Völva vo dä „Söhn vo Heimdallr“, dä Mensche, verlangt, ass si ruehig siige und dr Odin frogt, öb si söll die alti Gschicht verzelle und ass si sich an d Riise chönn erinnere wo sä ufzooge haige. Si foht aa mit dr Schöpfigsgschicht, wie am Afang vo dr Ziit alles leer gsi isch, bis d Söhn vom Burr, em Vater vom Odin, d Ärde uus em Wasser glüpft hai. Den hai d Ase Ornig im Kosmos gmacht, hai d Sunne, dr Mond und d Schdärne an ihri Blätz do und so si Dag und Nacht entschdande. Denn hai im erschte goldige Ziitalter d Ase Wärkzüg gmacht und Tämpel baut. Wo aber drei Riisefraue vo Jötunheimar cho si, isch s goldige Ziitalter am Ändi gsi. D Ase hai denn Zwärge gmacht, under dene si sie schderkschde dr Mótsognir und dr Durinn gsi.
Rumänien
Bevölcherig
De Grooßdeil vù de Iiwohner bezeichnet sich als rumänisch-orthodox (87 %), denäbe hän Katholike (5 %), Griechisch-Orthodoxi (3,5 %) ùn Pfingschtler (1 %) de gröscht Aadeil.
Di durchschnìttligi Bevölcherigsdichti lìt bi 93,7 Iiwohner broo Quadratkilometer. Vù de ǜber 21,4 Mìllione Iiwohner läbe di meiste ìn de Voorkarpate ùn ìn de Ùmgèèbig vù de Hauptstadt Bukarest, di gringsti Bevölcherigsdichti herrscht ìm Donaudelta ùn ìn de West- ùn Sǜǜdkarpate; 55 Brozänt Iiwohner läbe ìn Städt. Obwohl s Bevölcherigswachsdùùm zwüschem Zweite Wältchrieg ùn de Wändi Änd vù de 80er-Johr hooch gsìì isch (1989: Geburterote 1,6 %, Sterberote 1,07 % ), sinkt hǜt d'Bevölcherig broo Johr ùm 0,3 Brozänt, bsunders bi Söigling isch d'Sterberote mìt 2,4 Brozänt hooch.
Völuspa
Form und Inhalt
(Vo do a chunnt im Teggscht ä langi Liischte vo Zwärge, welere mä Dvergatal sait, dr Katalog vo de Zwärge, wo fascht ä Zähtel vom ganze Gedicht uusmacht. Die Liischte wird mänggisch usglo hützudag.)
Rumänien
Verwaltigsglidrig
Rumänie isch in 41 Kreis („judeţ“, Pl.: „judeţe“) unterdeilt, derzue chunnt d Hauptstadt Bukarest.
Völuspa
Form und Inhalt
Noch dr Erschaffig vo de Zwärge si dr erscht Ma und die erschti Frau erschaffe worde. Denn beschriibt d Völva dr Wältbaum, dr Yggdrasill, und wiso s zum erschde Chrieg cho isch zwüsche de Ase und de Wane, än anderi Grubbe vo Götter, wo dr Njord, dr Vater vo de Vane, dr Freyr, und d Freyja drzueghört hai.
Rumänien
Wirtschaft
De erscht Sektor bschäftigt z Rumänie rund 16 Brozänt vù de Erwärbsdätige, de zweit 40 ùn de drìtt 44 Brozänt. D'Landwirtschaft ùmfasst voor allem d'Haltig vù Nùtzdier, de Fischfang wie au de Aabau vù Gmies, Weize, Obscht ùn Wii. De Industrisektor isch momentan ì'me-ne Wandel, noochdèm langi Zitt Maschììnebau, Metallurgi, Chemi ùn Ölindustri bedüttendi Branche gsìì sìn; es wird nooch aaspruchsvollere Brodukt gsträbt, zùdèm wachst d'Bedüttig vù de Automobilindustri.
IS-Funktion
D IS-Gliichig oder IS-Hypothese isch en ökonomischi Hypothese vom John Maynard Keynes, wo poschtuliert, dass in ere marktwirtschftliche Volkswirtschaft immer es gsamtwirtschaftlichs Gliichgwicht zwischem Geldbetrag vom Schpare (im Sinn vo laufende Schpariilage) und em Geldbetrag vom Inveschtiere (ebefalls laufend) beschtaht. Und das unbhängig von dr konjunkturelle Situation, wo sich die Volkswirtschaft im Ziitpunkt X befindet, also auch bii allfälliger Unterbeschäftigung.
Völuspa
Form und Inhalt
D Völva denn sait im Odin, ass si ä baar vo siine Gheimnis kenni, wien er siis Aug gä haig für zum Wüsse z übercho. Denn verzellt si d Gschicht vom Balder, wo dr schönscht und beliebtischt vo alle Götter gsi isch, und wien er umcho isch wäge dr Hinderlischt vom Loki. Noch däm het si dr Undergang vom Himmel und vo dr Ärde vorusgsait, wie Füür alles verbrennt und Wasser alles loot lo versuffe, wie d Götter ihre Schiggsäl, de Ragnarök, underligge, ass si müesse kämpfe und ass vili von enä wurde umcho, under ihne au dr Odin sälber, aber au wie schliesslig a neui Wält wird erschdoh, wo dr Balder wider wird läbe und alles z wachse mache.
IS-Funktion
Die These het viil Kritik hervorgruefe:
Die wisseschaftliche Anhänger vom Keynes händ z. B. entgegegsetzt, Volksiikomme und Bruttoinlandsprodukt siige ceteris paribus gliich, was sich auch in Form vo Konsum + Schpare = Konsum + Inveschtiere uusdrücke lassi. Woruus folge würdi: Schpare = Inveschtiere.
De Schtriit um d Richtigkeit vo dere These isch sehr schwer uufzlöse, will en Volkswirtschaft mit ihrne Kreisläuf als Ganzes es enorm komplexes Konschtrukt isch, wo en empirisch schlüssigi Analyse fascht verunmöglicht - me isch immer uuf Modell-Annahme angwiise.
Rumänien
Wirtschaft
1989 hät di nöii Regierig versüecht ghaa, z Rumänie e Marktwirtschaft ùfzbaue, was sich abber wäge de bolitisch instabile Laag ùn de schwache Wirtschaft ìn d'Längi zoge hät. Erscht 2004 hät d'EU-Kommìssion em Land d'Marktwirtschaft bstätigt. Broblem vù derre Marktwirtschaft sìn allewiil no Korruption, Armüet (e Viertel vù de Rumäne isch under de Armüetsgränze) ùn di schlächti Infrastruktur.
Ìm Johr 2009 hät d'Wältwirtschafskrise Rumänie schwäär droffe. Noochdèm s Wirtschaftswachsdùùm 2008 bi 7,1 Brozänt gläge isch, wird fǜr 2009 e Negativwachsdùùm vù 8,5 % brognostiziert. D'Inflationsrote vù 6,3 Brozänt ìm Johr 2008 soll 2009 ùf 4,3 ùn 2010 ùf 3,1 Brozänt gsänkt werre.
D'Usslandsinvestitione sìn 2008 ùm 24,4 Brozänt gstììge, 2009 abber ùm fast d'Hälfti zrùckgange. De Aastììg ìn de vergangene Johr isch ùf d'Reforme vùm Tariceanu sinner Regierig (gwählt 2004) zrùckzfiehre, wùù e Stüürsatz vù 16 Brozänt ùf s Iikomme vù Arbetnämmer wie au Undernämme etabliert hät, wie au ùf d'Brivatisierig.
Tourismùs ùn Sehenswürdigkeite
D'Stränd am Schwarze Meer mìt ere Längi vù rund 70 Kilometer sìn s beliebtest Touristeziil. Bekannti Badeort sìn Mamaia, Eforie-Nord, Techirghiol, Eforie-Süd, Costinesti, Neptun-Olimp, Jupiter, Venus-Aurora, Saturn ùn Mangalia. Näbe de Möögligkeite zùm Schwìmme ùn Wassersport dribe gìt's au Thermalquelle wie de Techirghiol-See, ìn e baar vù de obige Badeort sìn au Heilbäder z finde.
Näbem Badetourismùs chönne au hisdorisch indressanti Städt ùn Ussgrabigsstette bsüecht werre. S Hinderland ùn s Donaudelta sìn fǜr Naturfründ indressant, wiil si sälteni Arte bärge ùn s Donaudelta e Rastblatz vù vile Zùùgvogelarte isch.
Fǜr e Winderurlaub chönne d'Karpatezone ìn Froog chùù, d'Saison duurt vùm Dezämber bìs zùm Abrìl. Bekannti Ferieort sìn under anderem Sinaia, Busteni, Predeal (belüüchteti Piste), Semenic ùn Paltinis. Ìn de Ùmgèèbig vù Apuseni, Mehedinti ùn Bihor cha mer zùdèm Höhle bsichtige.
Fǜr de Winder- wie au fǜr de Badeùrlaub isch Dranssilvanie/Sììbebürge genauso geignet. D'Heilbäder sìn schù vù de Römer gnùtzt worre. Sälli Region isch au d'Heimet vùm Dracula ùn sinni Burg bietet e Usssicht ǜber di au sunscht bliebti Landschaft. Zù de älteste Städt ghöre Sighisoara, Brasov ùn Sibiu; di letschti isch 2007 Kulturhauptstadt vù Europa gsìì ùn hät sinni lange Draditione bsunders güet erhalte. D'Bukowina bietet näbe indressante Wandmoleräie an Chirchewänd insgsamt 48 Chlööster, e Grooßdeil devùù nooch em Sììg ǜber d'Türke ìm Lauf vùm 14. ùn 15. Johrhundert baut.
Deno isch d'Hauptstadt Bukarest e lohneswärts Ziil fǜr Touriste; näbem Hisdorische Museùm ùn em Nationale Chunschtmuseùm bietet si e breits Spekdrùm an architektonische Wärch ùn Musee. Di ǜber 500 Johr alti Stadt cha au als Blattform fǜr Ussflǜǜg ìn s an See riich Ùmland diene.
Sementina
Sementina isch es Dorf in dr politische Gmai Bellinzona im Kanton Tessin in dr Schwyz.
Gschicht
Sementina isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1230 as Somentina.
D Gmai Sementina het uf dr 2. April 2017 mit elf anderne Gmaine zu Bellinzona fusioniert un dodrmit in Chrais Bellinzona gwechslet. Si het friejer zum Chrais (circolo) Ticino ghert, wo weg seller Fusion ufglest wore isch.
Verwaltig
Dr letscht Burgermaischter (Sindaco) vu Sementina isch dr Riccardo Calastri gsi.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Sementina ghert zum Ticinese.
Bethonvilliers
Bethonvilliers ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Bethonvilliers ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1295.
Verwàltung
vun Bethonvilliers ìsch. Bethonvilliers ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Bethonvilliers ghert zem Franc-Comtois.
Leissigen
Leissige (amtlech Leissigen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Leissige ligt am linke Stade vom Tuunersee u geit ufe bis zum Morgebärghorn (2249 m). D Gmeindsflächi bsteit us 33 % langwirtschaftlecher Flächi, 48,6 % Waud, 5,6 % Sidligsflächi u 12,8 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Tärlige, Saxeten, Äschi u Chrattige.
Gschicht
Leissige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1285 aus Lensengne, 1290 Lenxingen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,8 % gläge.
Religion
77,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 9,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,3 %, CVP 1,3 %, EVP 5,5 %, FDP 9,1 %. GLP 7,0 %, GP 5,9 %, SP 14,0 %, SVP 30,3 %, Suschtigi 5,6 %.
Gmeindspresidänt vo Leissige isch dr Daniel Steffen (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,6 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Leissige ghört zum Höchstalemannisch.
Kybernetik
D Kybernetik isch d Lehr vo de Regeligsvorgäng in technische oder gsellschaftlich-wirtschaftliche Syschtem. S Grundprinzip devo isch 1948 vom amerikanische Mathematiker Norbert Wiener entwicklet worde, wo sich an biologische Organisme orientiert het. S grundsätzliche Ablaufschema vom ene Regelkreis isch folgendes: IST-Messig -> SOLL-IST-Vergliich -> Rückkopplig uuf en SOLL-Wert. Technischs Bischpiil: en Apparat oder Anlag. Es Bischpiil uus der Betriebswirtschaftslehr: d Bewirtschaftig vom ene permanent schwankende Warelager-Beschtand vom ene Induschtrie- oder Handels-Unternehme.
Literatur
Hans Ulrich: Die Unternehmung als produktives soziales System
Hugo Pratt
Dr Hugo Pratt (eigetlech Ugo Eugenio Prat, * 15. Juni 1927 z Rimini; † 20. Augschte 1995 z Lausanne) isch en iteliänische Comic-Zaichner und -Täggschter gsi. Sy beriemtischti Figur isch dr Corto Maltese. Am Hugo Pratt sy Zaichnigsschtil isch vo amerikanische Maischter wi em Milton Caniff beyflusst worde; är hed aber scho bald zu sym ganz aigetümlige Duktus gfunde. Är isch bekannt worde für syni poetische Obetüür-Comics.
s Läbe
Dr Pratt isch z Rimini gebore. Sy Vatter isch e Bruefssoldaat gsi, und im Joor 1937 isch är mit synere Familie noch Etiopie zoge. 1941 isch dr Vatter wärend em Zwäite Wältchrieg im Kampf gege britischi Druppe ums Läbe koo. Dr Hugo Pratt isch interniert worde und hed vo de Wachsoldate Comics kauft.
Är isch in ere Gruppe vo Zaichner und Täggschter gsi, zäme mit em Alberto Ongaro und em Mario Faustinelli. Ir Magazyn Asso di Picche isch ab 1945 erschine.
Johannes Rau
Dr Johannes Rau (* 16. Jänner 1931 z Wuppertal; † 27. Jänner 2006 z Berlin) isch e dytsche Bolitiker (SPD) gsii. Är isch vu 1999 bis 2004 dr acht Bundesbresidänt vu dr Bundesrepublik Dytschland gsii.
Vorhär isch er Kommunal-, Landes- un Bundesbolitiker gsii. Vu 1969 bis 1970 isch er Oberburgermaischter vu dr Stadt Wuppertal gsii, vu 1977 bis 1998 Landesvorsitzer vu dr SPD z Nordrhy-Weschtfale un vu 1978 bis 1998 dr sechst Minischterbresidänt vum Land Nordrhy-Weschtfale. Bi dr Bundesdagswahl 1987 isch er Chanzlerkandidat vu dr SPD gsii. Noch em Ruggdritt vum Björn Engholm het er kommissarisch dr Vorsitz vu dr SPD-Bundesbartei gfiert.
Dr Johannes Rau isch syt em 9. Augschte 1982 ghyrote gsii mit dr Christina Delius (* 1956), ere Änkeldochter vum friejere Bundesbresidänt Gustav Heinemann. Us dr Eh sin drei Chinder firigange, d Anna Christina (* 19. Dezember 1983), dr Philip Immanuel (* 28. Januar 1985) un d Laura Helene (* 10. November 1986).
Santiago de Chile
Santiago de Chile, offiziell und churz Santiago isch d Hauptschadt vo Chile und ligt in de Santiago Region an de Oschküschte.
S Stadtgebiet isch Däil vo dr Hauptstadtregion (Región Metropolitana), wo näbe dr Browinz Santiago no fümf anderi Browinze umfasst. Im stedtische Siidligsgebiet (área urbana) lääbe 5'392'395 Lüt, in dr ganze Región Metropolitana si s 6'061'185 (Volkszelig 2002). Öbbe 40 Brozänt vo alle Chilene lääbe in dr Hauptstadt oder in iirer diräkte Umgääbig.
Santiago häisst äigentlig nume d Gmäind, wo s Stadtzentrum und s Regierigsviertel umfasst. Do lääbe 200'792 Lüt (Volkszelig 2002). D Agglomerazion Santiago umfasst hingege sogar Stedt und Gmäinde in andere Browinze, wie Puente Alto oder San Bernardo.
D Stadt isch ooni Froog s politische Zentrum vo Chile, au wenn s chilenische Parlamänt, dr Congreso Nacional (Nazionalkongräss), z Valparaíso dagt. Santiago isch e wichdige Vercheerschnotepunkt und s bedütendste Wirtschafts- und Kulturzentrum vo Chile mit e Hufe Uniwersidääte, Hoochschuele, Museum und Baudänkmööler. Die bedütendste Undernääme z Chile häi iire Sitz z Santiago, grad so wie e Hufe usländischi Depandanse. D Hauptstadt isch au s Mediezentrum vom Land.
Zusmarshausen
Zomerhouse (amtlich Zusmarshausen) ischt e Märt im Landkroes Augschburg z Bayern.
Geografi
Zomerhouse leit an dr Zusam weschtlich vom Rothsee, 23 Kilometer weschtlich vo Augschburg.
Vo dr Gmarkong send 34,1 % Landwirtschaftsfleche, 53,8 % Wald, 10,5 % Sidlongsfleche ond 1,6 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Zomerhouse gheret dr Hauptort Zomerhouse, d Pfarrderfer Gabelbach, Steinekirch, Wollbach ond Wörleschwang, d Kirchderfer Friedensdorf, Gabelbachergreut ond Streitheim, s Dorf Vallried, d Weilern Kleinried ond Wolfsberg ond d Hef Lüftenberg, Rücklenmühle, Salenbach ond Weilerhof.
Gschicht
Zomerhouse ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 892.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,4 % gleäge.
Religion
83,7 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 10,7 % evangelisch.
Verwaltong
Zomerhouse ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.
Dr Birgermoeschter vo Zomerhouse ischt dr Bernhard Uhl.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986:
Dialäkt
Dr Dialekt vo Zomerhouse ghert zom Schwäbisch.
Lechaschau
Lechaschau ischt a Gmoand im Bezirk Raete im Tirol, Eeschtraich.
Geografi
Lechaschau likt im Kessel vo Reide, uf dr linke Seid vom Lech. D Nochbergmoanda sin Ehenbichl, Höfen (Tirol)Höfen, Pflach, Reutte und Wängle.
Gschicht
Lechaschau ischt zum erschte Mol gnennt worda 1152–1167 als saltus in Aschaw.
Aiwohner
Vo dr 1937 Aiwohner sin im Johr 2001 288 Ausländer gweacha.
Sproch und Dialekt
Bai dr Volkszellung 2001 hond vo 1937 Aiwohner 1654 Daitsch als Umgangsproch aagea, 213 Daitsch und andere Sproche und 70 nur andere Sproche.
Dr Dialekt vo Lechaschau ghert zum Schwäbisch.
Neulliac
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Neulliac lyt 55 km vu Vannes un 51 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 54 m un 147 m iber Normalnull.
Gschicht
Neulliac isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1082 as Nuiliac (1245: Neveliac, 1368: Niguyllyac, 1373: Neueliac, 1373: Neuyliac, 1406: Neuiliac).
Verwaltig
vu Neulliac isch. Neulliac ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Neulliac ghert zum Bretonisch.
Mellac
Mellac (bretonisch Mellag) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Mellac lyt 41 km vu Quimper un 87 km vu Brest uf ere Hechi zwische 12 m un 101 m iber Normalnull.
Gschicht
Mellac isch zum erschte Mol gnännt wore im 12. Jh. as Mellac (1262 Mellac, 1516 Mellac, 1536 Mellac).
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Mellac ghert zem Bretonisch.
Melanie Mettler
D Melanie Nicole Mettler (* 3. Dezämber 1977, haimetberächtigt z Wichtrach) isch e Schyzer Bolitikeri (glp). Syter anne 2019 isch si Mitgliid vum Schwyzer Nazionaalroot.
Uusbildig un Beruef
Si schafft as Co-Gechäftslaiteri vun eme Informazioonsportaal fr Aarbetgeeber zur Berueflige Integrazioon. Siibe Joor lang isch si Dozänti un Berooteri am World Trade Institute gsii, eme interdisziplineere Foorschigs- un Uus- un Wyterbildigsinschtitut vu dr Universiteet Bärn im Beraich Wälthandelsregulierig. As Berooteri fir Soziaali Innovazioon het si d Plattform Soziale Innovation Bern Accelerator (SIBA) mitgrindet un isch hite däre iri Co-Bresidänti. Si isch derzue au Mitgrinderi vum Crowdfunding-Projäkt Sunraising, wu Community-Solaar-Aalaage in Stadtbärner Quartier finanziert. Si isch Co-Bresidänti vum Bärner Kultuurzäntrum Dampfzentrale un Voorstandsmitgliid vu dr iiberbarteilige Verainigung Neue Helvetische Gesellschaft.
Bolitik
As eerscht bolitisch Amt het d Melanie Mettler vu 2010 bis 2013 dr Mittelböu in dr Philosophisch-historische Fakulteet vu dr Universiteet Bärn verdrätte. 2013 isch si in d Bärner Stadtroot (Legislativi) gweelt woore, wu si verschiideni barlamentaarischi Funkzioone ibernuu het: Unter anderem isch si vu 2013 bis 2015 Mitgliid vu dr Agglomerazioonskummissioon gsii, 2014 het si as däre iri Bresidänti gamtet. Vu 2016 bis 2017 isch si Mitgliid vu dr Kummissioon fir Blaanig, Vercheer un Stadtgrien gsii. Vu 2013 bis 2019 het si d Frakzioon vu dr Grienliberaale un Junge Grienliebraale im Bärner Stadtroot bresidiert (bis Ändi 2016 zäme mit em Peter Amman). Iiri bolitische Schwäärpinkt sin d Stadtentwicklig, Vercheer un d Energywänd. Anne 2016 isch si im Amt as Bärner Stadtreeti (Legislativi) bsteetigt woore, derzue het si erfolgloos fir dr Bärner Gmairoot (Exekutive) kandidiert. Bi dr Nazionaalrootswaale 2019 isch d Melanie Mettler in Nazionaalroot gweelt woore. Deert isch si Mitgliid in dr Kummissioon fir soziaali Sicherhait un Gsundhait.
Privaats
D Melanie Mettler läbt in dr Stadt Bärn.
Verkehrsbetrieb der Landschaft Davos
Streckanetz
Ds Davoser Linineanetz bstaht us sina Liniea, welli über d gsamta Landschaft Davos erstreckt:
Durchmässerlinia 1
D Linia 1 stellt de Rückgrat vum Davoser Ortsbusnetz dar und durchzieat d Landschaft Davos vum Norda in Süda.
Si geit vum Cherplatz vu dr Haltastell Laret Landhaus, wo im Norda vu dr Gmaind bim Wiler Laret isch, über d Prättigauerstrass uf d Passhöchi Wolfgang und vu det us verbi a der Hochgebirgsklinik und am Davosersee noche. Abam Bahnhof Dorf folgt d Strecki der Promenada verbi a der Talstation vu der Parsennbahn witers uf Davos Platz, wo über Kongresszentrum, Sportzentrum und de Talstation vu der Schatzalpbahn der Postplatz und de Davoser Spital erreicht werdend. Nacher verlaht d Linia ds Zentrum vu Davos, um em Landwassertal in Süda z folga und über de Wiler Frauakirch, d Mühli und de Bahnhof Glaris mit da Talstation vu der Rinerhornbahn de südlich Endpunkt ds Glaris Ortolfi z erreicha.
D Linia 1 verchert im Winter tagsuber im 15-Minuta-Takt zwüscha Glaris und Wolfgang. Jeda zweit Kurs fahrt ab Wolfgang witer bis uf Laret, dadurch ergits uf dem churza Teilstuck an 30-Minuta-Takt. In Tagesrandlag werdend zudem beidi Ussaabschnitt Glaris – Spital und Davos Dorf – Laret sukzessiv witer usdünnt. So ab 19:00 bis Mitternacht verchert nur no ai Kurs pro Stund in d nördlicha und südlicha Ussafraktiona.
Im Summer verchrebd all halb Stund Kursa zwüscha Glaris und Laret, wo zwüscha Spital und Bahnhof Dorf uf en 15-Minutea-Takt verdichtet werdend. Im Spatvercher werdend d Ussafraktiona wie im Winter stündlich erschlossa.
Ergänzend zu d Bussen vur VBD wird regulär au je ai Umlauf vu der Kessler AG und vo Postauto Graubünda bediant.
D Fahrzit für d Gsamtstrecki betrait in Richtig Norda ca. 34 und in Richtig Süda rund 32 Minuta.
Rundkursline 3 und 4
D Linie 3 und 4 bilda sich ergänzendi Rundkursa im Zentrum vu Davos.
Linia 3 füahrt vum am Rand vum Flüelatal ligand Haltestell Stilli über de Bahnhof Dorf und d Promenada zum Postplatz und witer zum Bahnhof Platz, wo sich au d Talstation vu der Jakobshornbahn befind, um de über d Talstrass wider zurüg zum Bahnhof Dorf z cho.
Linia 4 verchert uf der gleicha Strecki in entgägegsetzt Richtig: Si fang am Bahnhof Dorf a, geit der Talstrass nah zum Bahnhof Platz, vu det über de Postplatz, d Promenada und nomol verbi am Bahnhof Dorf für zur Endhaltestell Stilli z cho. Uf de Promenada und Talstrass fahra d Büs vu der Linia 4 dezue entgega vu der uf beida Strasse gältend Einbahnregelig im Gegavercher.
D Rundkurslinie verchera zu da Hauptvercherszita im Winter im 15-Minuta-Takt. In Tagesrandlag wird da Abschnitt uf da Talstrass und zwüscha Bahnhof Dorf und Stilli nu no eismol pro Stund und Richtig bediant.
D durchschnittlicha Fahrzita sind ab Stilli und gega de Uhrzeigersinn (Linia 3) 25 Minuta und im Uhrzeigersinn und bis Stilli (Linia 4) 24 Minuta.
D Fahrzüg wechsla ade Endpünkt Stilli und Bahnhof Dorf für d Rückfahrt vo der einta Linia zur andera, im Summer wändat jeda zweit Kurs schu bim Bahnhof Platz.
Sertig (Linia 8)
D Linia 8 füahrt vum Bahnhof Davos Platz zum Spital, witer uf Clavadel, wo überam Taligang zum Sertigtal ligt, bis zhinderst ins Sertigtal uf Sertig Sand.
Di Linia wird vu Postauto Graubünda bediant und verchert ds ganza Jahr stündlich, obwohl einzelni Fahrta ab Bahnhof Platz nu bis zuma Cherplatz an der Höhenklinik Clavadel und zrüg verchera. Für d Gsamtstrecki brucht der Bus normalerwus 25 Minuta berg- und 27 Minuta talwärts.
Monstai (Linia 10)
Au uf diser Linia chunts es Postauto zum Isatz, wo dia Strecki im Stundatakt bediant. D Fahrzit ligt 12 Minuta bergwärts und 11 Minuta talwärts.
Dischma (Linia 12 und 13)
D Linia 12 erschliasst usgehend vum Bahnhof Dorf da hindera Dischmatal. Über Teufi ussa geit d Strecki de befestiga Strass bis Dürrboda na.
Äs vercherend jeda Tag füf Kursa ussschlieasslich ider Summersaison. D Fahrta werdend mit Fahrzüg vu der Kessler AG duragfüahrt. D Fahrzit ligt bi 30 Minuta.
D Linia 13 verbindt de Bahnhof Dorf entlag vu der Dischmastrass mit da Höf und Wiler vum undera Dischmatal und endat ds Teufi.
Zwüscha Bahnhof und Sägewerk Duchli vercherend d Büs ds ganza Jahr halbstündlich, witer bis uf Teufi jedi Stund. D Fahrt durat circa 12 Minuta.
Fahrzüg
De VBD Davos het 2008 13 Bussa bsitzt, bis uf de MAN-Midibus sind alli vu Mercedes-Benz. Das sind im Einzelna d oba ufglisteta Fahrzüg. Si sind inda neua Garage vUm VBD Davos im Oberdorf abgstellt. Alli Fahrzüg sind Niderfluar-Büs, wo es Istiga a Haltastella liachter macht. D Glenkbüs werdend hauptsächli uf de Linie 1 und 7 igsetzt. D Liniabüs vur VBD, wo kai Vollwerbig traga, hei n wiss-gälbi Lackierih. En Bus trait en schwarzi Lackierig mit Vollwerbig für ds Casino Davos, en Waga isch wiss lackiert und trait Werbig für d Elektrizitätswerch Davos und en Waga wirbt für ds Rätia Center. D Standardbüs hei drei Türa, was es schnällers Istiga und Usstig vum Bus ermöglicht und dermit en chürzeri Standzit an de Haltastella het. D ds Davos igsetzta Glenkbüs hei vier Türe, zwei voram Glenk und zwei hinderam Glenk. Der 2006 bschafft Midibus isch der ainzig Bus vur VBD mit nu 2 Türa gsi. Er wird uf de Linia 13 zwüscha Davos Dorf und Durchli Sage beziehigswis Teufi igsetzt. Ab 2017 sind ds Davos nu no Mercedes-Benz Citaro mit Euro 6 und Euro 5 im Isatz.
Kessler Betriebe AG
D Kessler Betriebe AG fahrt im Uftrag vur VBD d Linia 12 und au Umlauf uf der Linia 1.
PostAuto
Ai Umlauf uf der Linia 1 wird vu PostAuto gefahra.
Speziells
Ab Juli 2008 sind alli Fahrzüg mit Defibrillatora ussgstattat.
Sit Summer 2009 giz in alla Büs es neus Kassasystem.
Wärandam alljährlicha ds Davos statt findenda World Economic Forum werdend d Fahrzüg vur VBD und sina Partner für d Dur vur Tagig grossflächig mit internationala Vollwerbige bechlebt.
Zenobia
D Septimia Zenobia, wo öppe anne 240 z Palmyra uf d Wält cho und öppe anne 273 z Rom gstorben isch, isch e Zyt lang d Königin vo Palmyra gsi und het au es paar Joor lang über s Land vo Anatolie bis uf Ägüpte regiert. Drum isch si eini vo de bekantischte Fraue vo dr Antike, und bi de alte Gschichtschryber wird iri Gschicht beschribe.
Ire Maa isch dr Septimius Odaenathus gsi. Si het en öppe anne 255 ghürootet. Em Odaenathus sini Uufgab isch es gsi, mit sim eigene Land innerhalb vom Römische Rych däm sini Oschtsyte z bewache.
Wo dr Septimius Odaenathus anne 267 umprocht worden isch, wäär däm und dr Zenobia ire chly Soon Vaballathus dr nöi Herrscher vo Palmyra worde; do het sini Muetter Zenobia für iin s Szepter übernoo. Si het ires Rych starch vergrösseret; under dr Herrschaft vo Palmyra sind gly ganz Arabie und Ägypte gsy. Die römische Kaiser Gallienus und Claudius Gothicus händ z Europa wäge vilne Komflikt alli Händ voll z tue gha und sind nit uf Syrie ggange.
Eerscht dr Kaiser Aurelian isch anne 272 mit dr römischen Armee in Nochi Oschte cho und het mit emene Chrieg der eigemächtige Herrschaft vo dr Zenobia es Änd gmacht. D Königin het uf Persie welle flüchte, isch aber i dr syrische Wüeschti vo de Röömer gfange gnoo worde. Wo me se uf Rom brocht het, isch si ums Läbe cho.
Lermoos
Lärmuus (amtlich Lermoos) ischt a Gmoand im Bezirk Raete im Tirol, Eeschtraich.
Geografi
Lärmuus likt am Weschtrand vom Lermooser Moos. D Nochbergmoanda sin Berwang, Biberwier, Bichlbach, Ehrwald, Garmisch-Partenkirchen, Heiterwang, Nassereith und Reutte.
Gschicht
Lärmuus ischt zum erschte Mol gnennt worda 1073–1078 als Larinmos.
Aiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Vo dr 1061 Aiwohner sin im Johr 2001 163 Ausländer gweacha.
Broyebezirk
Dr Broyebezirk (, Patois ) isch ain vu dr sibe Bezirk vum Kanton Frybùrg in dr Schwyz. Hauptort isch Estavayer.
Gmaine
Zum Saanebezirk ghere 19 Gmaine:
Stand: 1. Jänner 2017
Wahrheit
__KEIN_INHALTSVERZEICHNIS__
Dr Begriff Woored (vo dr indogermanische Wurzle (idg.) *wēr- „Verdraue, Dröiji, Zuestimmig“ ) het verschidnigi Bedütige, wie Überiistimmig mit dr Wirkligkäit, ere Datsach oder eme Sachverhalt, aber au ere Absicht oder eme bestimmte Sinn bzw. ere Uffassig, wo normativ als richdig gältet („Truism“ oder Gmäinblatz) oder de äigene Erkenntniss, Erfaarige und Überzüügige (au „Woorhaftigkäit“).
S Adjektiv „woor“ cha aber au ussääge, ass e Sach, e Handlig oder e Person ächt, richtig, räin oder authentisch isch, wemm mä sä am ene bestimmte Begriff misst („E woore Fründ“). In dr Umgangssprooch cha mä d „Woored“ abgränze vo dr Falschhäit, dr Luug, wo mä absichtlig öbbis säit, wo nid woor isch, und em Irrtum, wo öbbis felschlig für woor ghalte wird.
D Froog, was d Woored isch, ghöört zu de zentrale Brobleem vo dr Filosofii und dr Logik und die verschiidene Theorie häi underschidligi Antworte. Mä cha grob underschäide zwüsche de Frooge noch ere Definizioon vo dr Woored und noch eme Kriterium drfür, öb öbbis z Rächt für „woor“ ghalte wird. In bestimmte formale Semantike wärde Setz Wooredswärt zuegordnet, wo beschribe, öb si in bestimmte Konteggst erfüllt si. Dr Begriff vo dr Bewiisbarkäit, wo zum Bischbil für d Grundlaage vo dr Mathematik vo Bedütig isch, cha mä mänggisch mit sonige semantische Wooredsbegriff in Verbindig bringe, e Bewiis demonstriert denn d Woored.
Torch
Dr Torch (angl: Fackel, au Torchmann odr MC Torch), * 29. Septämber 1971 als Frederik Hahn, isch e dytsche Rapper und Grindigsmitglid vo Advanced Chemistry. Si Solo-CD haisst Blauer Samt.
Lebe
Ofongs vun de 1980er-Johr het sich de gebirtig Heidelberger de Hip-Hop-Kultur ogschlosse. 1985 het ne de Hip-Hop-Kinig Afrika Bambaata zuem ärschte «Zulu-Nation-Chapter» vun Dytschlond krent.
1987 het de Torch zomme mit m Toni L, m Linguist, m Gee-One un m DJ Mike MD d Heidelberger Band Advanced Chemistry grindet, wu sich wäg em kommerzielle Erfolg vun de Fantastische Vier zuem glaubwirdige Underground-Vertreter avanciert het. De Song «Fremd im eigenen Land» isch 1992 ihr ärschter Hit worre un het wegä MTV au usserhalb vun de dytsche Hip-Hop-Szene gressri Ufmerksomkeit bekumme.
1994/95 het de Torch fir ä Johr uf VIVA d ärscht dytschschprochig Rap-Sendung Freestyle moderiert. In därre Zyt isch au sin Label 360° grindet worre. Sin ärschts un bisher einzigs Solo-Album Blauer Samt het ’r im Johr 2000 vereffentlicht.
Torch isch einer vun de Ärschte gsi, wu sich dem Projekt Brothers Keepers ogschlosse het.
Diskografie
Usserdem u. a. vertrete uf folgende Longplayer
Literaturlesung
Karl Carstens
Läben un Beruef
Dr Carstens isch im Bremer Stadtdail Schwachhausen uf d Wält chuu as Suhn vum Carl Carstens, eme Oberlehrer un Studierot an dr Handelsschuel z Bremen, ewu churz vo dr Geburt vum Suhn im Erschte Wältchrieg gfallen isch. Noch em Abitur am Alte Gymnasium z Bremen anne 1933 het dr Carstens z Frankfurt am Main, z Greifswald, z Dijon, München, z Königsberg un z Hamburg Rächtswisseschaft studiert un s Studium 1936 mit em erschten un 1939 mit em zwaite juristische Staatsexamen abgschlosse. Anne 1938 het er zum Dr. jur. promoviert. Är isch Referendar am Landgricht Bremen wore. Vu 1939 bis 1945 isch er as Soldat bi dr Flakartillery im Zweete Wältchrieg gsii (1940 as Unteroffizier, 1941 Wachtmaischter vu dr Reserve, 1942 Leutnant).
Noch em Chrieg isch dr Carstens z Bremen as Rächtsaawalt zuegloo wore un het in dr Chanzlei Ahlers & Vogel aagfange. Vu Juni 1945 bis 1947 het er au fir dr Burgermaischter Theodor Spitta gschafft. 1948/1949 het er e Masters of Laws (LL.M.) an dr Yale-Universität z New Haven (Connecticut) gmacht.
Burg Berauerhorn
D Burg Berauerhorn, au Berauer Horn odder Berauer Hörnle, isch è abgangeni Höèburg uff èm hochè Horn vom Brändemer Bärg zwǜschè m Unterlauf vo dè Schwarza un èm Mittellauf vo dè Schlüècht bi Bèrau, èm Ortsdeil vo dè Gmeind Üülingè-Birchèdorf im Landchrais Waldshuèt (Baddè-Württèbärg). D Burg uff èm Berauerhorn isch nordwestlich vo dè Witznau un nördlich vo dè Schwarza-Mündung i d Schlüècht 90 m witer obbè am Bärg glegè.
Karl Carstens
Läben un Beruef
Vu 1949 bis 1954 isch er Rächtsberoter vum Bremer Senat un vum Bevollmächtigte vu Bremen bim Bund gsi. Ab 1950 het er e Lehrufdrag an dr Universitet z Köln ghaa, wun er si 1952 habilitiert het. Anne 1954 isch er derno in dr Uuswärtige Dienscht vu dr Bundesrepublik Dytschland yydrätte. Bis 1955 isch er Ständige Verdrätter vu dr Bundesrepublik bim Europarot z Stroßburi gsii un het derno im Uuswärtigen Amt z Bonn gschafft. Anne 1960 isch er zum Profässer fir Staats- un Velkerrächt an dr Universitet Köln beruefe wore. Vu 1970 bis 1972 het er s Forschigsinschtitut vu dr Dytsche Gsellschaft fir Uuswärtigi Bolitik z Bonn glaitet.
Burg Berauerhorn
Bi dè Burg hèt s sich um è großi dreiglydrigi Burgaalaag ghandlèt, wo vomuètlich vo dè Hèrrè vo Bèrau im 12. Johrhundert baut worrè isch. S handlèt sich um è großi dreiglydrigi Burgaalaag, vo dèrrè keini Rescht mee vorhandè sin.
Karl Carstens
Familie
Dr Carstens het anne 1944 d Veronica Prior ghyrote. D Veronica Carstens (1923–2012) isch speter Fachärzti fir Inneri Medizin wore. D Eh isch chinderlos blibe. S Ehbaar het 1982 d „Karl un Veronica Carstens-Stiftig“ grindet mit em Zyl Naturhailkunde un Homöopathy z ferdere.
Barteimitglidschafte
Dr Carstens isch syt 1934 Mitglid im Sturm 5/75 vu dr SA gsii. Vu 1940 bis 1945 isch er Mitglid vu dr NSDAP gsii.
Anne 1955 isch er Mitglid vu dr CDU wore.
Abgordnete
Dr Karl Carstens isch 1972 iber d Landeslischt Schleswig-Holstein un 1976 as diräkt gwehlte Abgordnete vum Wahlchrais Oschtholstein in dr Bundesdag yyzioge.
Effetligi Ämter
Vu Juli 1960 bis Dezämber 1966 isch er Staatssekretär im Uuswärtigen Amt gsii, in dr Zyt vu dr Große Koalition vu Dezämber 1966 bis 1968 Staatssekretär im Bundesminischterium vu dr Verdaidigung. Vu 1968 bis 1969 isch er as Staatssekretär Schef vum Bundeschanzleramt bim Bundeschanzler Kurt Georg Kiesinger.
Bi dr Wahl vum dytsche Bundesbresidänt het en d Bundesversammlig am 23. Mai 1979 zum 5. Bundesbresidänt vu dr Bundesrepublik Dytschland gwehlt.Em Carsten sy Kandidatur isch wäg syre friejere NSDAP-Mitglidschaft kritisiert wore. Är isch Noofolger vum Walter Scheel wore.
In syre Amtszyt het si dr Carstens gege Forderige vu dr Friidesbewegig noch ere aisytige Abrischtig un d Bezugnahm uf d Bärgpredig.
Wäge syre Vorlieb fir s Wandere isch dr Carstens as „Wanderbresidänt“ bekannt gsii. Är het die Wanderige gnutzt zum mit e Huffe andere Lyt schwätze, wu mit em gwanderet sin. Er nutzte diese Wanderungen zur Begegnung mit vielen Menschen, von denen er sich streckenweise begleiten ließ und mit denen er unterwegs einkehrte.
Us Altersgrind het er uf e zwootoi Kandidatur verzichtet un isch dodermit zum 30. Juni 1984 us em Amt gschide.
Pierre Teilhard de Chardin
Dr Pierre Teilhard de Chardin (* 1. Mai 1881 z Orcines bi Clermont-Ferrand; † 10. April 1955 z New York) isch en französische Paläontolog (er het verschteinerti Lebewese vo vergangene Erdziitalter schtudiert) und römisch-katholische Theolog gsii.
Schtudiert het er zerscht Geologie, Physik und Chemie und schpäter Theologii. In siinem Schaffe het er z. B. probiert, die chrischtlichi Lehr mit dr Evolutionstheorie zämezbringe. Er argumentiert: Nachdem Gott dr Urknall in Bewegig gsetzt ghaa heig, heigi während dr Gschicht vom Universum und dr Erde sowie dr nachfolgende Evolution dr Zuefall gherrscht. Mit Erschiine vom Mensch seigi denn Gott wieder in Erschiinig trete, mit «invention réfléchie».
D Kirche het em Teilhard siini Lehre verworfe, ihn aber nit uusgschlosse.
Literatur
P. Teilhard de Chardin: La place de l'homme dans la nature. 1956/1966.
Franz von Stuck
Vo 1895 aa isch dr Stuck Brofässer an dr Münchner Akademii gsi und het under anderem em Wassily Kandinsky, Paul Klee, Josef Hengge, Georges Kars, Paul Stollreither und Heinrich Strieffler Underricht gee. Er isch e Mitgliid vo dr International Society of Sculptors, Painters and Gravers worde, wo dr Whistler 1897 z London gründet het.
Dr Stuck isch seer an Gsamtkunstwärk intressiert gsi. E Bischbil für das isch d Willa an dr Prinzregentenstraße z Boogehuuse us em Joor 1898, won er au d Möbel und Blastike drfür gmacht het.
Dr Stuck isch e Verdräter vom Münchner Juugedstiil gsi, aber au, oder sogar vor allem vom Symbolismus.
Gestein
As Gstäi bezäichnet mä e festi Veräinigung vo Mineral, Gstäibruchstück, Gleeser oder Rückständ vo Organisme, wo natürlig ufdräte und vilmol mikroskopisch heterogen si.
Geology
S Mischigsverheltnis vo dene Bestanddäil zuenander isch im Groosse und Ganze konstant, sodass e Gstäi drotz siner Zämmesetzig im Chliine äihäitlig wirkt, wemm mä s mit em blutte Aug aaluegt.
D Undersuechig vo dr Lithogenese (gr. lithos = Stäi, Fels, Gstäi), Petrogenese ( petros = Stäi) oder Gstäibildig isch s zentrale Gebiet vo dr Petrologii und Geologii, aber au vo dr Geofüsik und Geochemii.
Die mäiste Gstäi in dr Ärdchruste (und au uf de andere Planete) si Silikatgstäi (Hauptbestanddäil si Fäldspät und Kwarz), nume e chliine Brozäntsatz si Karbonat.
E gröössers Wolume vom ene bestimmte Gstäi, wo sich in dr Ärdchruste befindet oder im Gländ füürechunnt, wird mäistens as Gstäiformazioon bezäichnet.
Me underscheidet magmateschi Gschtei vo de Sedimänt und de metamorfe Gschtei.
Isabelle Pasquier-Eichenberger
D Isabelle Pasquier-Eichenberger (* 17. Meerz 1973 z Chêne-Bougeries; haimetberächtigt z Le Pâquier, z Faarwange un z Gämf) isch e Schwyzer Geografi un Bolitikeri (GPS). Syter anne 2019 isch si Mitgliid im Schwyzer Nazionaalroot.
Familie, Uusbildig un Beruef
D Isabelle Pasquier het vu 1993 bis 1997 an dr Universiteet Gämf Geografy studiert, derno vu 1999 bis 2002 Ekology un Umwältwisseschafte an dr Universitet Nöieburg un vu 2006 bis 2008 wider z Gämf Effetligi Verwaltig.
Vu 2004 bis 2007 het si bim Bundesamt fir Landwirtschaft gschafft as Mitgliid vum Uusschuss fir Landwirtschaft, im Root fir Agraarfoorschig un in dr Kummissioon fir Uursprungsbezaichnige un geograafischi Aagaabe gsii. Vu 2006 bis 2013 het bi dr landwirtschaftlge Berootigszäntrale AGRIDEA gschafft. Syter anne 2013 isch si Koordinatoori vu dr Alpe-Initiativ fir d Weschtschwyz.
D Isabelle Pasquier het zwoo Deechtere. Si läbt mi ire Familie z Carouge.
Bolitik
D Isabelle Pasquier isch fir d Legislatuurperiood 2018–2023 in Grooße Root vum Kantoon Gämf gweelt woore. As Kandidaati bi dr Nazionaalrootswaale 2019 isch si uf ire Lischt uf dr zweet Ersatzblatz chuu. Wu d Lisa Mazzone, wu uf dr nämlige Lischt gweelt gsii isch, am 10. Novämber 2019 im zweete Waalgang au no ne Sitz im Ständeroot gwunne het, un dr eerscht Ersatzkandidaat Pierre Eckert us perseenlige Grind uf s Mandaat verziichtet het, isch d Isabelle Pasquier in Nazionaalroot noogrugt. Si isch am 2. Dezämber 2019 as Nazionaalreeti veraidigt woore. Si isch Mitgliid vu dr Kummissioon fir Vercheer un Fäärnmäldwääse un vu dr Gschäftsbriefigskummissioon.
Bradley Cooper
Dr Bradley Charles Cooper (* 5. Jänner 1975 z Philadelphia, Pennsylvania) isch e US-amerikanische Schauspiler. Bekannt woren isch dr Cooper mit syre Roll im Film Hangover, wu s wäg em Erfolg au no zwoo Furtsetzige derzue gee het.
Biografi
Fir sy Hauptroll im Film Silver Linings noch em glychnamige Roman vum Matthew Quick isch er fir e Oscar as beschte Hauptdarsteller nominiert wore. Anne 2014 isch er fir American Hustle wider fir e Oscar nominiert wore as beschte Näbedarsteller un 2015 fir sy Roll in American Sniper nomol as beschte Hauptdarsteller.
Johanneskirche (Basel)
D Johanneskiirche (au Kwardiergmäind St. Johannes) isch e evangelisch-reformierti Kiirche in dr Stadt Baasel. Si befindet sich im Kannefäld-Kwardier im Santihanns. Im Joor 1996 isch si under Dänggmolschutz gstellt worde.
Im Joor 1936 häi dr Karl Egender und dr Ernst Friedrich Burckhardt as Gwünner vom ene Wettbewärb d Johanneskiirche afo baue, wo dennzumol hooch modärn gsi isch, mit em Gmäindidrakt und eme Pfarrhuus. Si isch noch em Apostel Johannes benennt worde. Dr Baukörper vom Kiirchedrakt isch lang und rächteggig und het e flachs Dach. Er orientiert sich zum Kannefäldblatz aane, lit aber hinde uf em Areal und so entstoot e Zesuur zwüschen em Kiirchehoof und em Woonkwardier, wo e chli witer unde lit.
D Archidektuur vo dr Johanneskiirche folgt de klaare Richtlinie, wo existiert häi zu sällere Zit. D Archidektuursprooch vo dr «Nöije Sachligkäit» brägt dr Bau mit Beton, sichtbare Staaldreeger und Glaasbaustäi. Bsundrigs stoot dr Gloggedurm uuse, wo mä vo drei Site cha in en iineluege, und er setzt as räin funktionals Elimänt dr entschäidendi Akzänt in dr Überbaujig. Im Innere demonstriere d Pfiffe co dr Orgle, dr Spiildisch vo dr Orgle, wo vorne stoot, und die schwarze Klappstüel dr innenarchidektonischi Zitgäist vo de 1930er Joor.
D Johanneskiirche mit em Gmäindidrakt, wo drzue ghöört, isch sit denn zuesätzlig zum kirchlige Betriib für alli mööglige Aaläss brucht worde.
Belle Époque
D Belle Époque [] (frz. für „schööni Epoche“) isch d Bezäichnig für d Zit vo öbbe 30 Joor am Ändi vom 19. und am Aafang vom 20. Joorhundert, hauptsächlig in Öiropa. Si isch nid genau definiert, aber vilmol mäint mä mit em Begriff d Zit vo 1884 (noch em Ändi vom Dütsch-franzöösische Chrieg vo 1870/71) bis zum Usbruch vom Erste Wältchrieg 1914. Für d Zit vor dr Joorhundertwändi isch au dr Begriff Fin de Siècle („Joorhundertändi“) im Bruuch. Es isch e lengeri Periode vo Friide in Öiropa gsi. In dere Zit häi sich d Wirtschaft und d Kultur in de öiropäische Kärnländer Groossbritannie, Frankriich, Dütschland, Ööstriich-Ungarn und Italie stargg entwigglet und dangg dr verbesserete Medizin und Hygiene isch au d Lääbeserwartig gwaggse. Innepolitisch si die sozialistische Bardeie ufchoo, wo d Inträsse vo dr Aarbäiterschaft, wo immer sterker under Drugg cho isch, verdäidigt häi.
Mespaul
Mespaul (bretonisch Mespaol) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
Belle Époque
D Epoche isch vor allem für die oobere Gsellschaftsschichte schöön gsi, wenn au vili vo de ermere Lüt vom Ufschwung brofitiert häi.
Kunst und Kultur
Nöiji Idea häi d Kunst und Kultur revoluzioniert. In dr Bildende Kunst het dr Juugedstiil, dr Sümbolismus und denn dr Kubismus dr Impressionismus abglööst. Bischbil vo Verdräter vo dene Stiilrichdige si dr Impressionist Paul Cézanne, d Juugedstiilmooler Gustav Klimt, dr Sümbolist Franz von Stuck und dr Kubist Pablo Picasso.
Mespaul
Geografi
Mespaul lyt 70 km vu Quimper un 43 km vu Brest uf ere Hechi zwische 22 m un 93 m iber Normalnull.
Belle Époque
Kunst und Kultur
In dr Muusik het sich d Spootromantik über e Impressionismus zur atonale Muusig entwigglet (Gustav Mahler, Claude Debussy, Arnold Schönberg). In dr Litratuur si noch em Naturalismus dr Impressionismus, dr Symbolismus und schliesslig dr Expressionismus choo. (Émile Zola, Anton Tschechow, Henrik Ibsen, Gerhart Hauptmann, Rainer Maria Rilke);
Mespaul
Gschicht
Mespaul isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1426 as Mezpaul.
Belle Époque
Kunst und Kultur
In dr Archidektur het dr Historismus Aahänger an dr Juugedstiil und die Nöije Sachligkäit verloore, wie si z. B. dr Peter Behrens mit sinere Industriiarchidekdur representiert het.
Mespaul
Verwaltig
vu Mespaul isch. Mespaul ghert zum Kommunalverband.
Belle Époque
Revoluzione in de Wüsseschafte
Bsundrigs uf em Gebiet vo dr Füsik het men e Hufe nöiji Erkenntniss gmacht. Do muess mä d Entdeggig vo de Rönggestraale dur dr Röntgen 1895 und vom Radium 1898 dur s Eebaar Marie und Pierre Curie erwääne, d Kwantetheorii (1900) vom Max Planck und im Albert Einstein si Relatiwidäätstheorii (1905). 1911 het dr Ernest Rutherford us Streuversüech s Rutherford'sche Atommodäll abgläitet. Nume zwäi Joor spööter, het dr Niels Bohr si Atommodäll us däm vom Rutherford entwigglet. Die nöije Erkenntniss si in meerere Pünkt im Widerspruch zur klassische Füsik gstande, wo vom Isaac Newton (1643–1727) usgange isch.
Mit de verbesserete Mikroskop, wo vo dr Middi vom 19. Joorhundert entwigglet worde si, het mä Mikribiologii chönne bedriibe und dr bedütendi Bakteriolog Robert Koch het d Erreeger vo Tuberkulose und Cholera entdeggt.
Dank em Sigmund Freud, wo 1890 d Psüchoanalüüse begründet het, isch e nöiji (wüsseschaftligeri und razionaleri) Sichtwiis und Beriicherig in dr Medizin ufchoo.
Konstantin Iwanow
Dr Konstantin Wassiljewitsch Iwanow (tschuwaschisch Иванов Константин Васильевич; * z Slakbasch (tschuwaschisch: Слакпуç, russisch: Слакбаш) im domolige Gouvernement Ufa, hite im Chrais Belebei z Baschkortostan; †  z Slakbasch) isch e tschuwaschische Dichter un Grinder vu dr tschuwaschische Literatur gsii.
Lääbe un Wärch
As Suhn vun ere ryche Buurefamilie isch dr Konstantin Iwanow vu 1903 bis 1907 uf e Schuel fir tschuwaschischi Lehrer z Simbirsk gange. Wel er bi antizaristische Demonschtratione mitgmacht het, isch er vu dr Schuel uusgschlosse wore un uf Slakbasch retuurchuu. Anne 1909 het er s Examen zum Volkslehrer abglait.
Im Johr 1907 het er aagfange mit Ibertsetzige vu Lermontow, Tolstoi, Kolzow un Nekrasow vum Russische ins Tschuwaschisch.
Scho mit 18 Johr het er s Gedicht Narspi (1908 z Simbirsk rusgee) gschribe, wu ne bekannt macht het un wu in e baar Sproche ibersetzt wore isch un au s tschuwaschisch Romeo un Julia gnännt wird wird. Mer chännt au syni Gedicht Spotjohr, De Hungrige, Unseri Zyt, syni Ballade un s Drama Sklav vum Deifel.
Mit nit emol 25 Johr isch dr Konstantin Iwanow an Lungetuberkulose gstorbe.
Ehrige
Im Dorf Slakbasch isch e Museum zue Lääbe un Wärch vum Iwanow yygrichtet wore. S tschuwaschisch Akademytheater isch noch em gnännt wore un au ne Stroß z Tscheboksary.
Yggdrasill
Yggdrasil isch in da Nordischa Mythologie da Wältabom, an Abbild vom Kosmos
D’Ebana vo Yggdrasil
1. Himml
2. Erde
3. Unterwelt
Yggdrasil in da Edda
Yggdrasil hot drü Wurzla. D’erschte goht uf Jötunheim, s’Land vo da Riesa, wo da Mimir’s Brunna isch, dia zwote is näblige Niflheim bi da Quelle Hvergelmir, wo se vom Neid-Dracha Nidhöggr agnagat würd. Die dritt Wurzl goht uf Asgard. An Eichhörndle, Ratatöskr, kleattarat a dera Wurzl umma und vatreht böse Grüchte vom Adla ohne Nama bis abe zum Neid-Dracha. Näbs m’Neid-Dracha gits o no zwoa Schnlangana, Goin und Moin, wo a da Wurzla vo Yggdrasil umanagan. Aba ned bloss d’Wurzla, o d‘Knoschpena werend agfalla, und zwor vo da vier Hirscha Dain, Dwalin, Duneyr und Durathror.
Unta da Zweige vo Yggdrasil halten d’Götta Gericht. Und am Fuße vo Yggdrasil isch die Quelle vo da Urd, wo die drü Nornen sitzen, die Schicksalsgöttina Urd, Werdandi und Skuld. Sie weben s’Schicksal vo Götter und Menschena – Urd d’Vergangenheit, Werandi d’Gegenwart und Skuld d’Zukunft.
Wenn Yggdrasil afangt zum Welken oder zum Beben, kummt s’Ende vo da Welt, Ragnarök.
Hergiswil
Hergiswil isch de Name vo zwöi Gmeinde i de Schwiiz:
Liebe
Liebi (vo mhd. liebe, „Guets, Aagnähms, Wärts“) isch im ängere Sinn d Bezeichnig für die sterksti Zueneigig, won e Mensch cha für en andere Mensch, aber au zum e Dier u. a. m., empfinde. Die Zueneigig isch nid umbedingt gegesitig.
Semione
Geografi
Semione lyt im untere Valle di Blenio. Zue dr Gmai ghert au no d Fraktion Navone. Nochbergmaine sin Acquarossa, Blenio, Biasca, Pollegio, Bodio un Sobrio im Tessin un Hinterrhii, Mesocco un Rossa z Graubinde.
Gschicht
Semione isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1192 as Xamiono, 1343 Simionum.