cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Astrid Lindgren
Beruefslääben in dr 1920er un 1930er Johr, Mueterschaft
Am e Dag het dr Schefredakteer vu dr Ortszytig „Vimmerby Tidning“ dr junge Frau aabote, ass si as Volonteeri bi dr Zytig cha schaffe. D Astrid het des Aagebot sofort aagnuu. All Dag isch si derno mit em Faaraad vu Näs in di noch Chlaistadt gfahre un het s Schurnalischtehandwärch vu Grund uf glehrt. Si het mieße rescherschiere, Korräktur lääse un Churzbricht schrybe. Um die Zyt, mit achtzeh Johr, isch si schwanger wore. Dr Vater vu ihrem Chind, dr Aigedimer un Schefredakteer vu dr Zytig, het si nit welle hyrote. D Astrid Ericsson isch fescht entschlosse gsii, elai fir sich un ihre Chind z sorge. Si het Näs verloo un isch uf Stockholm zoge. Dert het si ne Lehr as Sekreteeri gmacht un het Unterstitzig bi dr Aawälti Eva Andén gfunde, wu si fir d Rächt vu junge Fraue yygsetzt het. Am 4. Dezämber 1926 het si ihre Suhn Lars (gnännt Lasse, gstorbe 1986) häälinge z Kopenhagen uf d Wält brocht. Dur d Vermittlig vum Rigshospitalet z Kopenhagen, em ainzige skandinavische Chrankehuus, wu kani offiziälle Möldige iber Geburte wytergee het, isch er zerscht z Kopenhagen bi re Bfläägefamilie unterchuu. Ihri verzwyyflet Yyfielig in dr chlai, verlosse Suhn sei fir d Astrid Ericsson e glych wichtigi Schryb-Inschpirazion wore wie di aige glickli Chindhait, het ihri Fryndin un Biografi Margareta Strömstedt gmaint.
Anne 1927 het d Astrid Ericsson as Noofolgeri vu dr speter as Schauspileri un Sängeri seli bekannte Zarah Leander z Stockholm in dr schwedische Buechhandelszäntral („Svenska Bokhandelscentralen“) ihri erscht Stellig aadrätte. 1928 isch si Sekreteeri im „Cheniglige Automobil-Club“ („Motormännens Riksförbund“) wore, wu ihre spetere Mann Sture Lindgren as Biroolaiter gschafft het.
Privats in dr 1930er Johr
Anne 1930 isch em Lasse sy Bfläägemueter chrank wore, dodruf het d Astrid Ericsson ihn zue sich uf Stockholm gholt. Im negschte Friejohr het si ne zue ihre Eltere uf Näs brocht un sii un dr Sture Lindgren hän bschlosse, ass si hyrote. Mit ihm un ihrem Suhn isch di jung Sekreteeri in dr Vulcanusgatan im Vasaviertel (Vasastaden) z Stockholm zoge. Am 21. Mai 1934 isch ihri Dochter Karin uf d Wält chuu, wu mer speter unter em Name Karin Nyman as Ibersetzeri gchännt het.
Beruefslääbe 1937 bis 1945
Vu 1937 ab het d Lindgren as Schtenografi fir dr schwedisch Brofässer fir Kriminalischtik Harry Söderman gschafft un ab 1940 in dr Abdailig fir Briefzänsur vum schwedische Nochrichtedienscht. Am 1. Septämber 1939 – em Dag, wu mit em dytsche Iberfall uf Pole dr Zweet Wältchrieg aagfange het – het si aafange „Chriegsdagbiecher“ schrybe. Ihri ghaim Arbet bim Nochrichtedienscht bis zum Chriegsänd het er diefi Yyblick in dr Chriegseraignis uf dr ganze Wält gee.
Schriftstelleri un Lektori
Anne 1933 het d Astrid Lindgren zwoo Wyhnäächtsgschiichte vereffetligt – anonym in Stockholms Tidningen d Gschiicht „Jultomtens underbara bildradio“ un unter ihrem Name in Landsbygdens Jul d Gschiicht „Johans äventyr på julafton“. In dr negschte Johr het si all Johr ai bis zwoo Chuurzgschiichte in Zytschrifte publiziert. Erscht Mitti vu dr 1940er Johr het si d Astrid Lindgren sterker dr Schriftstellerei zuegwändet. Des isch aber ender zuefellig gschääne, uspringli het si nit vorghaa Schriftstelleri z gee.
Fir ihri Doochter Karin het d Astrid Lindgren d Gschiichte iber d Pippi Långstrump (Pippi Langstrumpf) erfunde. Des isch ab em Winter Winter 1941 gschää, wu d Doochter chrank im Bett gläägen isch un si dr Name Pippi Långstrump uusdänkt ghaa het. S Manuskript isch e Geburtsdagsgschänk fir d Karin gsii.
Im Merz 1944 het d Lindgren e Duurschlag bim schwedische Verlagshuus Albert Bonniers Förlag yygee. D Gschiicht iber di fräch Seemannsdochter Pippi Langstrumpf isch aber abglähnt wore. 1944 het si au bi me Wettbewärb vum Verlag Rabén & Sjögren mitgmacht. S Bryysuusschryybe fir s bescht Maidlibuech isch mit dr Forderig verbunde gsii, dr Täxt soll d Liebe zue Familie un Haim un s Verantwortigsgfiel fir s ander Gschlächt ferdere. D Astrid Lindgren het „Britt-Mari lättar sitt hjärta“ (Britt-Mari erleichtert ihr Herz) gschribe un dermit dr zweet Blatz im Wettbewärb gwunne. Di 15-jehrig Hauptperson vum Buech duet ihr Härz lychter mache in Form vu me Briefroman. Si isch sälbschtständig un unabhängig – au un grad gegeniber em andere Gschlächt.
Vum erschte Erfolg gfliglet, het d Bryysdregeri im Johr druf s Manuskript vu Pippi Langstrumpf, wu si nomol driber gschafft het, bi „Rabén & Sjögren“ ygee un het desmol dr erscht Bryys gwunne. Di allererscht Pippi-Zaichnig stammt vu dr Autori persenlig. Im nämlige Johr het dr Verleger Hans Rabén d Lindgren halbdags as Lektori yygstellt. Si het d Chinderbuechabdailig ufböue un het im Verlag bis zue ihre Pänsionierig anne 1970 gschafft. Syterhär het ihre Dagesablauf eso uusgsää, ass si dermorge frie, no im Bett, an ihre aigene Biecher gschribe het. Churz vor ais am Midaag isch si in dr Verlag chuu un het persenlig un am Delifon gschwätzt mit „Autore, Lektore, Guetachter, Ibersetzer, Illuschtratore, Korrektore, Setzer un Buechhändler“. Zobe het si derhaim no Manuskript, wu yygee wore sin, un uusländischi Neierschynige gläse.
Di erscht schwedisch Pippi-Langstrumpf-Uusgab isch vu dr dänische Chinschtleri Ingrid Vang Nyman illuschtriert wore. Im Spotjohr 1949 isch s Astrid Lindgrens Debütwärch au z Dytschland erschine, wu d Schriftstelleri dr Hamburger Verleger Friedrich Oetinger chänneglehrt ghaa het. Bis hite cheme di dytsche Uusgabe vu Wärch im Friedrich Oetinger Verlag uuse. Illuschtriert woren isch di erscht dytsch Pippi Langstrumpf vum Walter Scharnweber. S uukonvänzionäll Verhalte vu dr Pippi Langstrumpf het dr junge Läser un Läserne gfalle: Wie kai anderi Figur stoht des rothoorig Maidli fir dr Lindgrensche Typus vum aktive, sälbschtbewusste, sälbschtbstimmte, kreative un gwitzte Chind. Elai scho dr Pippi Langstrumpf ihre Hees cha as Parody uf d Stereotyp vum domolige Maidli- oder Backfischbuech interpretiert wäre. D Pippi Langstrump isch s Buech vu dr Lindgren, wu di grescht Verbraitig gfunde het, s isch in iber 70 Sproche ibersetzt wore. Anne 2018 isch in dr Edition Tintenfaß e elsässischi Ibersetzig vu dr Pippi Langstrumpf uusechuu, ibersetzt vum Adrien Fernique.
Dr Oetinger het d Pippi Langstrumpf in dr Bundesrepublik Dytschland uusegee, drotz ass es Buech um die Zyt sogar z Schwede no stark umstritte gsii un vorhär vu fimf dytsche Verlag abglähnt woren isch. Wel er speter au alli andere Wäärch vu dr Lindgren verlait het, isch sy Verlag zum Wägberaiter vu skandinavischer Chinderliteratur in dr Bundesrepublik Dytschland wore. Sy Dochter Silke Weitendorf het ime Interview gsait, as Reaktion uf s Erschyyne vu Pippi Langstrumpf uf em dytsche Määrt heeb s Loob un Kritik gee. Zem Byschpel heebe Rezensänte gschriibe, Pippi sei nit „normal“ un e schläächt Vorbild fir Chinder.
D Lischt vu dr Verfilmige vu ihre Biecher umfasst zwische 1947 un 2007 sibzg Titel. D Lindgren het aber alliwyl d Kuntroll un d Vermäärtigsräächt iber d Film bhalte.
Dod
D Astrid Lindgren isch an dr Folge vun ere Virusinfäkzion im Alter vu 94 Johr in ihre Stockholmer Wohnig Dalagatan 46 gstorbe, wu si iber 60 Johr lang gläbt ghaa het. Bi dr Gedänkfyyr am 8. Merz 2002 in dr Stockholmer Storkyrkan hän näb em Chenigshuus un em Premierminischter hunderdöuserti Mänsche uf dr Stroß dailgnuu. Hinter ihrem Sarg, wu uf eme Katafalk glägen isch, sin e Maidli un e wyss Ross gange. Ihri letscht Rue het si z Vimmerby im sidschwedische Småland gfunde. Über ihre Wirke het d Astrid Lindgren gschribe:
Küchlin-Theater
S Kiechli isch e historischs Theater und Kino an dr Stäinevorstadt 55 z Baasel. S Theater stoot hüte under Dänggmolschutz.
S Pathé Küchlin
S hütige Kiechli isch e Kinokomplex mit elf Sääl für 118 bis 556 Zueschauer. Jeede Saal het sis äigene Fuajee. Dr historisch Saal 1 het 556 Blätz und e bsundrigi VIP Abdäilig für 44 Gest.
Gschicht
S Theater isch as Küchlin's Varieté Theater 1912 vom Architekduurbüro Widmer, Erlacher u. Calini im Jugendstil baut worde. Es isch e Pionierwärk vo dr Iisebetontechnik mit ere bemerkenswärte Harmonii vo dr Gstaltig und dr Konstrukzioon. Dr Entwurf vo dr Fassade und em Saal mit dr wärtvolle Innenusstattig, won en usgezäichneti Akustik ghaa het, stammt vom Max Laeuger, s Fries an dr Fassade vom Karl Albiker. S Theater het d Form vom ene Huefiise ghaa mit zwäi Räng und ursprünglig 1500 Blätz. Bi dr Büüni het s au Ställ und Rampe für chliini und groossi Dier ghaa.
Vo 1912 aa häi im Kiechli s ganze Joor duure Röwüüä mit internazionale Artiste, Varietéstar und kinematografischi Vorfüerige stattgfunde. Drnääbe si au Schauspiil, Opere, Operette und Ballet ufgfüert worde. Scho 1914 isch dört s "Drummeli", die groossi Vorveraastaltig vo dr Basler Fasnacht abghalte worde, und bis 1993 dehäi gsi.
1918 het dr Bsitzer, dr Lörracher Karl Küchlin finanzielli Schwiirigkäite überchoo und er het us sim Undernääme en Akziegsellschaft gmacht und s Theater verpachtet.
1950 isch s Kiechli zum Kino mit 1230 Blätz umbaut worde und het noo di noo sini Funkzioon as Theater ufgee. 1983 isch e zwäite, chliine Kinosaal mit 186 Blätz drzue choo. 2005 het mä afo säggs Multiplexkinorüüm iibaue und im Novämber 2006 isch s Kiechli wider ufdoo worde.
Dr Händel mit em Dänggmolschutz
Dr Kanton Basel-Stadt het d Fassade vom Kiechli und dr groossi Saal 2002/2003 under Dänggmolschutz gstellt. Dr Bsitzer het sich doodrgeege gweert und isch bis vor s Bundesgricht gange. Das het aber festgstellt, ass s Theater e bemerkenswärte Bau in dr Stäinevorstadt sig und as Varietétheater äins vo de eltiste in dr Schwiz, wo s hüte no gäb. Au d Innenusstattig häig e groossi Bedütig wäge dr Art und Wiis, wie s klassische Rangtheater ufgriffe und dr aaspruchsvolli Jugendstildekor em Spiilzwäck vom Geböid aabasst worde sig.
Bürserberg
Büürscherbearg (amtlich Bürserberg) ischt a Gmuand im Bezirk Bludaz (Region Brandnertal) z Vorarlberg, Öschtriich.
Geografi
Büürscherbearg lit uf 871 Meter Höhe am Iigang vom Brandnertal. Vom Gmuandsgbiet siand im Johr 1996 25,1 % Landwirtschaftsfläch, 46,0 % Wald, 21,8 % Alpa, 0,8 % Sidlungsfläche und 6,3 % sunschtige Fläche gsi.
Gschicht
1347 hond si 12 Walserfamilie im Tal Vallavier niderglau.
Verwaltig
Dr Bürgermoaschter vo Büürscherbearg ischt dr Fridolin Plaickner.
Iiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Dialekt
Dr Dialekt vo Büürscherbearg khört zum Walserdütsch.
Siersthal
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Siirschel ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1356 àls Sigersthal (1544: Sitelstat, Sigelstat, Sigestal, Seierstal, 1594: Sigersstal, 1681: Syersdhal. 18. Jh.: Siristhall, 1751: Sirstal, 1756: Sirysthal, 1763: Sirsthal, 1762: Sigestal, Sierstal, 1771: Siersthal).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Holbach ìsch vun dr Grofe vun Zweibrücken-Bitsch àm Ànfàng vum 16. Johrhundert àls Glàshìtte grìndet worre. Ànne 1585 ìsch sa uf Münzthal verleit worre, sa hàt dert dr Grundstään gebìldt fìr d Krischtàllglàsprodüktion, wie hìte no bsteht. Ìm Drissgjehrije Kriej ìsch d Glàshìtte z Holbach gànz gschlìsse worre.
D Kàpall Notre-Dame-de-Fatima uf em Wasenberg bi Holbach ìsch zitter ànne 1949 zem Wàllfàhrtszìl worre.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Siirschel ghert zem Rhinfrankisch.
Endo Anaconda
Dr Endo Anaconda (aigetli Andreas Flückiger; * 6. Septämber 1955 z Bùùrdlef; † 1. Februar 2022 ) isch e Schwyzer Singer-Songwriter un Schriftsteller gsii. S Pseudonim Endo het er gwehlt, wel Ändu, e bärndütschi Churzform vu Andreas, usserhalb vum Bärndütsch nit iberall verstande woren isch. Mer en vor allem as Sänger vu dr Bärner Dialäkt-Band Stiller Has gchännt.
Lääbe
Dr Endo Anaconda isch as Suhn vun ere eschtrychische Mueter vu Kärnten un eme Schyzer Vater uf d Wält chuu. Ase chlai isch er zerscht z Biu ufgwagse. As Fimfjehrige het er sy Vater verlore, e Bolizischt, wu där bi me Autouufall verunglickt isch. Mit zwelf Johr isch er in e Internat uf Klagenfurt gschickt wore; speter isch sy Familie au dert anne zoge. Z Wien het er e Lehr gmacht as Siibdrucker.
In dr frieje 1980er-Johr isch dr Endo Anaconda in d Schwyz retuurchuu un het in verschidene Bärner Musikgruppe gspiilt, unter anderem bi Caduta Massi un dr Alpinisten. Anne 1989 het er zäme mit em Balts Nill d Band Stiller Has grindet un het mit ihm zäme di erscht MC mit em Titel Stiller Has uusebrocht. Ab 2002 isch d Banbd as Trio ufdrätte mit em Gitarrischt René «Schifer» Schafer, wu bis dert as Gaschtmusiker mitgmacht ghaa het, ab 2005 het si d Zämesetzig vu dr Band e baarmol gänderet. Insgsamt het Stiller Has elf Studioalbe un drei Live-Albe vereffetligt.
Dr Endo Anaconda het regelmäßig Kolumne in dr Bärner Zytig unter em Pseudonym Bärbeisser un fir d Coopzytig gschribe. Anne 2005 isch en Uuswahl vu syne Bärbeisser-Kolumne unter em Titel Sofareisen im Ammann Verlag uusechuu; dodermit isch er fascht e halb Johr lang uf Blatz 1 vu dr Schwyzer Buechbestsellerlischt gsii. Ab 2007 het er au fir s Magazin Faces gschribe. Dr Anaconda het drei Chinder mit drei Fraue ghaa, isch syter 2018 Wuchenufenthalter z Erlischbach gsii un het sunscht in dr Ämmetaler Gmai Trub gläbt.
Em Endo Anaconda sy erscht Bihnestuck «Auspacken» isch am 6. Merz 2010 am Luzerner Theater urufgfiert wore.
Bolitischi Haltig un bolitisch Engaschmänt
Au bolitisch isch dr Endo Anaconda aktiv gsii. Är het si unter andere fir d Initiative Grundeinkommen engaschiert.
Hallische Händel-Ausgabe
Die Hallische Händel-Usgoob (HHA) isch e Historisch-Kritischi Gsamtusgoob vo de Wärk vom Komponist Georg Friedrich Händel (1685–1759), wo alli Kwelle, wo mä het chönne finde in Betracht ziet. Si isch für d Forschig wie au für d Braxis dänggt. Si wird vo dr Georg-Friedrich-Händel-Gesellschaft e. V. Halle (Saale) uusegee und erschiint sit 1955 im Bärenreiter-Verlag.
D Usgoob isch in fümf Serie iidält und enthaltet dütschi und änglischi Fassige.
Zimt
Dr Zimmed isch es Gwürz, womme us dr tröchnete innere Rinde vom Zimmedbaum macht.
Sin Name isch vom middelhochdütsche zinemīn abgleitet, und das chunt als Leenwort vom latynische cinnamum oder cinnamomum, wo em griechische κιννάμωμον und em semitische kinnámōmon entspricht. Im Änglische heisst das Gwürz no fasch wie i de antike Sprooche cinnamon. Uf Rätoromanisch seit me nem chanella und uf Französisch canelle; das Wort chunt vom latynische canna, wo uf Düütsch «Rööre» bedütet.
Zimmed wird scho lang als Gwürz und als Häilmiddel pruucht; z Ägüpte het me drmit au Liiche ybalsamiert. Dr Herodot und dr Hippokrates schrybe vo dere Pflanze. Im Middelalter und dr früene Nöizyt isch dr Zimmed eis vo de tüürschte Gwürz gsi.
Me gwünnt dr Zimmed vom ächte Ceylon-Zimmedbaum Cinnamomum verum oder vo dr Zimmedkassie Cinnamomum cassia, und drnäbe git’s z Asie au no dr indonesisch Zimmed Cinnamomum burmannii und dr vietnamesisch Zimmed Cinnamomum loureiroi und anderi Arte.
D Rinde, wo me vom Baum löst und tröchnet, chunt als Zimmedstange und wemme se tuet maale als Bulver ufe Ladetisch. Us Zwiig und Bletter vom Zimmedbaum macht me Zimmedööl. D Substanze vo däm Ööl gänd em Gwürz dr Guu.
Es Guetzli, wo me im alemannische Gebiet gärn het, isch dr Zimmedstärn.
Sauser
Unter Suser verstoot me e Truube-Moscht, wo grad het afo gääre. Im Prinzip gälte alli Zwyschestuefe vom Truubemoscht bis zum duregoorene Wy als Suser. Es git en us wysse und roote Truube.
Härstellig
Dr Truubemoscht foht durch die natürlig enthaltene oder au zuegsetzte Hefe rächt schnäll noch dr Prässig afo gääre. Dodrby wärde die verschiedene Zugger zu Alkohol und Kohlesüüri umgwandlet. Dä Prozäss isch stark temperaturabhängig, je kieler desto langsamer got är vor sich. Ab eme Alkoholghalt vo öbbe 4% kunnt är in Verkauf. Aber ebbe: er gäärt denn no wyter, bis dr ganzi Zugger abbaut isch. Me kha dr Prozäss während dr Gäärig dur Pasteurisierig stoppe und so dr Suser au in verschlossene Fläsche z. B. in Grossverteiler aabiete. Sunscht mien d'Fläsche unverschlosse transportiert wärde, wyl s'si sunscht verjage dät.
Kulinarischs
Suser schmeggt dur die enthalteni Kohlesüüri rächt sprützig, am Aafang no siess, mit zuenähmeder Gäärig ender süürlicher. Er isch typischerwys trieb, das het är den enthaltene Hefeschwäbstoff z'verdangge.
Suser wird gärn zu deftige Spyse drungge, so z. B. zunere Ziibelewaie, zu Späck, zu Nüss etc.
Fraunhofer-Institut für Solare Energiesysteme
S Fraunhofer-Inschtitut fir Solari Energysischtem ISE (dt. Fraunhofer-Institut für Solare Energiesysteme ISE, churz au „Fraunhofer ISE“) isch e Yyrichtig vu dr Fraunhofer-Gsellschaft z Fryburg. D Aktiwitete vum Inschtitut ligen in dr aagwändte Forschig un Entwicklig in dr Fächer Ingenieurwisseschaft un Naturwissenschaft uf em Biet vu dr Solartächnik un dr Photovoltaik. S Fraunhofer ISE Labor- un Servicecenter Gelsenkirchen isch e Ussestandort vum Inschtitut, wu zue dr Härstrellig vu Solarzälle forscht.
S Inschtitut wird syt em Jänner 2017 vum Hans-Martin Henning un em Andreas Bett glaitet. Vorgänger as Inschtitutslaiter sin vu 2006 bis 2016 dr Eicke R. Weber, vu 1993 bis 2005 dr Joachim Luther un vu 1981 bis 1993 dr Inschtitutsgrinder Adolf Goetzberger gsii. Mit iber 1100 Mitarbaiter isch s Fraunhofer ISE s grescht Solarforschigsinschtitut z Europa. S Budget lyt bi 83,5 Mio. Euro.
Gschicht
S Inschtitut isch anne 1981 grindet wore un isch s erscht usseruniwersiter Solarforschigsinschtitut z Europa gsii. S ISE scih vum Adolf Goetzberger grindet wore, wu s Inschtitut vu 1981 bis 1993 glaitet het. Di frieje Schwärpinkt sin gsii: dr Fluoreszänzkolläkter, di Transparänt Wermidämmig un erschti Schritt in Richtig vu dr hocheffiziänte Silicium- un III-V-Solarzällen, Dinnschichtzälle un au Solarsilicium.
Scho 1983 isch d Entwicklig vum erschte vollelektronische ISE-Wägselrichter zum Yysatz in autonome Photovoltaikaalage glunge mit eme Wirkigsgrad, wu s bis dert nit gee het. Anne 1986 isch s erscht Serieprodukt mit eme Fluoreszänzkolläkter fir d Energyversorgig entstande. Im Rame vum PV-Chlaigerätprogramm sin in Zämenarbet mit dr mittelständische Induschtry e Hufe anderi erfolgrychi Produkt entstande. Mit dr Inbedribnahm vum Rainruumlabor 1989 het d Härstellig vu hocheffiziänte Solarzälle aagfange. Vum ISE entwickleti seläktivi Solarabsorberschichte fir thermischi Solarkolläkter gehn 1998 in di induschtriäll Fertigung.
Im Jänner 2014 het s Inschtitut Zayed-Future-Energy-Prize 2014 in dr Kategory NGO kriegt, wu vum Emirat Abu Dhabi uusgschribe woren isch. Dr Bryys isch mit 1,5 Millione US-Dollar dotiert.
Forschung und Entwicklung
Mit dr Forschig vum Fraunhofer ISE schafft mer di tächnische Voruussetzige fir e effiziänti un umwältfryndligi Energyversorgig, in Induschtrylände un au in Schwelle- un Entwickligsländer. Doderzue entwicklet s Inschtitut Materialie, Kumpenänt, Sischtem un Verfahre un bscheftigt si, näbe dr Grundlageforschig mit dr Entwicklig vu Produziionstächnike un Prototyp un mit dr Uusfierig vu Demonschtrazionsaalage un em Bedrib vu Teschtzäntre.
D Gschäftsfälder vum Inschtitut spiegle d Arbetschwärpinkt, wu do im Iberblick bschribe sin:
Serviceberaich
Zurzyt het s Fraunhofer ISE vier akkreditierti Teschtyyrichtige:
And eri Serviceeyyichtige:
Kooperazione
S Inschtitut isch Grindigsmitglid un Gschäftsstell vu dr „Fraunhofer-Allianz Energie“. In däre Allianz bindle 16 Fraunhofer-Inschtitut iri Kumpetänze in Energytächnologie un -forschig, ass mer Induschtry un Energywirtschaft Forschigs- un Entwickligsarbete us aire Hand cha aabiete.
S Inschtitut isch au in e Netz vu nazionale un internazionale Kooperazione yybunde, s isch u. a. Mitglid dvum ForschungsVerbunds Sonnenenergie (FVS) un dr European Renewable Energy Centers Agency (EUREC).
Personal, Infraschtruktur un Finanzierig
Am Inschtitut schaffe 1.163 Lyt. Dodrunter sin unter anderem 124 Doktorande*ne, 115 Diplomande*ne, 20 Gaschtwisseschaftler*ne, 33 Praktikante*ne un 250 wisseschaftlgi Hilfschreft (Stand 31. Dezämber 2016).
Iber 27.000 m² Biro, Labor, Wärchstätt un sunschtigi Ryym git s fir d Forschigs- un Entwickligsarbete.
Dr Bedribshuushalt isch im Gschäftsjohr 2016 bi 72,9 Millione Euro gläge. Rund 84 % vum Bedreibshuushalt sin Erdreg us dr Ufdragsforschig vu dr Wirtschaft gsii, di andere Mittel sin us effetlige un sunschtige Erdreg chuu. S Inschtitut het 2016 Inweschtizione in Hechi vu 8,2 Millione Euro gmacht.
Dalaas
Talòòs (amtlich Dalaas) ischt a Gmuand im Bezirk Bludaz (Region Klostertal) z Vorarlberg, Öschtriich.
Gschicht
Talòòs ischt zum erschte Mol gnennt worra im Johr 1303 als Zu Talaus.
Verwaltig
Dr Bürgermoaschter vo Talòòs ischt dr Christian Gantner.
Iiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Dialekt
Dr Dialekt vo Talòòs khört zum Bodeseealemannisch.
Friedrich Chrysander
Friedrich Chrysander (* 8. Juli 1826 z Lübtheen; † 3. Septämber 1901 z Bergedorf bi Hamburg) isch e dütsche Muusigwüsseschaftler und e Herusgääber vo de Wärk vom Georg Friedrich Händel gsi.
Lääbe
Dr Friedrich Chrysander het Filosofii an dr Uniwersidäät Rostock studiert, denn het er im Usland, under anderm z Ängland gläbt. Er isch zrugg uf Dütschland zurückgekehrt, het z Laueburg gläbt und z Vellahn in Meckleburg. Vo 1866 aa het er z Bergedorf bi Hamburg gwoont.
Zämme mit em Historiker Georg Gervinus het dr Chrysander 1856 die Dütschi Händel-Gsellschaft gründet zum alli Wärk vom Georg Friedrich Händel uusezgee. D Gsellschaft het sich scho noch vier Jooren ufglööst, und denn het dr Chrysander d Arbet an dr Gsamtusgoob meer oder weeniger elläi gmacht.
Er isch vo von 1868 bis 1871 und no äinisch vo 1875 bis 1882 Redaktöör vo dr Allgemeine musikalische Zeitung gsi und und isch e Pionier vo dr Muusigkritik gsi. 1885 het dr Friedrich Chrysander mit em Philipp Spitta und em Guido Adler d Vierteljahrsschrift für Musikwissenschaft gründet.
Philipp Brucker
Dr Philipp Brucker (* 2. Septämber 1924 z Lohr; † 23. Juli 2013 au dert) isch e ditscher Journalischd, e alemannischer Dichter un Schriftschteller, und e ehemoliger Owerburigemeischter von dr Schdad Lohr gsi.
Friedrich Chrysander
Lääbe
E Hufe vo de historische Studie vom Chrysander si au in de Jahrbücher für Musikwissenschaft und in der Vierteljahrsschrift für Musikwissenschaft erschiine.
Philipp Brucker
Läwe
Uffgwachse isch dr Philipp Brucker am Lohrer Schlossplaz. Är het noch fimf jingere Gschwischter ghet. Vum Februar 1943 an isch er als 18-Jähriger im Kriäg (un au in dr Waffe-SS) gsin. Kurz vorem End vum Kriäg ischer abghaue un het sich z Lohr de Franzose gschtdelld, wo ne bis im Auguschd 1948 inteniert hän. Vun 1949 an bis 1954 het er in Freiburg Germanischdig, Gschichde und Kunschdgschichde schtudiert, un het no bim Walter Rehm de Dokter gmacht. Siwe Johr, vun 1954 bis 1961, het er in de Redaktion vun de Lohrer Zitung gschafft. 1961 isch er zuem Owerburigemeischter vun Lohr gwähld wore. 20 Johr lang ischer Burigemeischter gsin, 1981 het er sich pensioniere lehn. Är het z'Lohr gläbt un isch dert am 23. Juli 2013 g'schdorbe.
Leonor Fini
D Leonor Fini, (* 30. August 1908 z Buenos Aires; † 18. Januar 1996 z Bariis) isch en argentinischi surrealistischi Moolere gsi.
Regionen des Kantons Neuenburg
D Regioone vom Kanton Nöieburg sind sid em 1. Jänner 2018 die einzige politische Deili, wo dr Kanton Nöieburg sälber, über de Gmeinde, no het.
Leonor Fini
Vili vo iire Gmäld handle vo erootische Fantasie und vom Dood. Iir Wärk het scho zu iire Läbzite hoochi internazionaali Beachdig gfunde. Noch iirem Dood isch si dur en Usstellig in dr „Galerie de Minsky“ z Bariis geert worde.
Regionen des Kantons Neuenburg
Vorhär het dr Kanton au no sächs Bezirk gha, wo mit dere Verwalltigsreform am 31. Dezämber 2017 ufghört hend z bestoo. I dr Volchsabstimig vom 24. Septämber 2017 hend d Nöieburger und d Nöieburgerinne die Reform agnoo.
Leonor Fini
D Leonor Fini isch d Gusiine vom Dschäsmusiker und Mooler Oscar De Mejo, em Maa vo dr Alida Valli, gsi.
Regionen des Kantons Neuenburg
Mit de vier Regioone luegt dr Kanton derzue, ass bi de Waale e bassendi Zaal vo Lüüt us de verschidene Kantonsdeili gwäält wärde. Süsch hend die Gebiet gar kei Funkzioon i dr Kantonsverwaltig.
D Regioone heisse:
Nekrose
Gift, Bakterie, Näärstoff- und Suurstoffmangel, Radioaktiwidäät und e Hufe anders chönne under Umständ zum Zälldood füere. S Gwääb näbedra reagiert mit ere Entzündig. Dur die Entzündigsreakzion wärde Frässzälle (Makrofaage) aaglockt und die schütte entzündligi Botestoff wie dr Tumornekrosefaktor (TNF) us. Wäge däm entstoot denn im Beriich vo dr Nekrose au en Apoptose. Die cha farmakologisch blockiert wärde, und das cha au zur Therapii vo Nekrose iigsetzt wärde. Je noch dr Gwääbart häilt d Nekrose, wenn d Zälle noochwaggse, komplett ab wie zum Bischbil bi de Darmzälle noch ere Wirusinfekzion, oder dr nekrotisch Däil vom Gwääb wird dur e Narbe vo Bindgwääb ersetzt wie zum Bischbil bi dr Härzmuskle noch eme Härzinfarkt, was si Funkzion iischränkt. D Entzündigsreakzion cha au Gwääbstammzäll zum Vermeere bringe, und us dene entstöön denn wider die entsprächende Gwääbzälle.
Coco Chanel
D Coco Chanel, äigentlig Gabrielle Bonheur Chasnel, (* 19. August 1883 z Saumur, Pays de la Loire; † 10. Januar 1971 z Bariis) isch e franzöösischi Modädisäinere und Gründere vom Chanel-Modäimperium gsi. Si isch äini vo de wichdigste Persöönlikäite in dr Gschicht vo dr Modä im 20. Joorhundert gsi. Si het en usserordentlige Iifluss uf d Haute Couture ghaa. Dä isch so grooss gsi, ass si as äinzigi Persoon us deere Bruefsgrubbe vo dr US Zitschrift Time Magazine zu de 100 iiflussriichste Lüt vom 20. Joorhundert zelt worde isch.
1916 het si e funktionelli Daamemoode iigfüert mit Röck bis zu de Waade, emne Ooberdäil, wo lugg mit eme Gürtel zämmeghalte worde isch, und churz gschnittene Hoor. In de 1920er Joor het d Coco Chanel s „Chliine Schwarze“ kreiert. 1923 het si s Barfüm „Chanel Nº 5“ uusebrocht. Vo dr Middi vo de 1950er Joor aa isch iir Chanelgostüm mit eme lugge Jäggli, wo mäistens bordiert gsi isch, und eme usgstellte Rock wältbekannt worde.
Schwoben
Schwobe (frz. Schwoben, dt. Schwoben) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Schwobe lijt im Sundgöi àm Thàlbàch, me rachte Nawefluss vun dr Ìll.
Gschìcht
Schwobe ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 8. Jh. àls Suaben (1349 Swoben, 1460 Swaben).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Schwobe ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Rita Grießhaber
D Rita Grießhaber (* 27. Mai 1950 z Dirre) isch e dytschi Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene) un eemooligi Abgoorneti vum dytsche Bundesdaag. Vu 2003 bis 2012 isch si stellverdrättendi Laieriichteri am Verfassigsgriichtshoof fir s Land Baade-Wiirttebäärg gsii.
Uusbildig
D Grießhaber het an dr Uniwersiteete Universität TübingenDibenga un Berlin Diploompedagoogik studiert un het druf Bibliothekaari gleert.
Bolitik
Anne 1991 isch si Mitgliid vu dr Griene woore. In dr Joor 1989 bis 1994 isch si Stadtreeti z Fryburg gsii. Vu 1993 bis 1995 un wiider 1999 bis 2003 isch si Mitgliid im baade-wiirttebärgische Landesvorstand vu dr Griene gsii. Vu 1994 bis 2002 het si as Abgoorneti fir dr Schwaarzwald-Boor-Krais em Bundesdaag aagheert. Syter anne 1998 isch si Mitgliid im Uuswäärtigen Uusschuss un in dr Barlemäntaarische Versammlig vu dr OSZE gsii. Iri Schwäärpinkt sin di Verainte Nazioone, di uuswäärtig Kultuurbolitik un Länder wie d USA, dr Iran un dr Maghreb gsii.
Verfassigsgriichtshoof fir s Land Baade-Wiirttebäärg
Am 25. Juuni 2003 het dr Landdaag vu Baade-Wiirtebäärg d Rita Grießhaber zum Mitgliid am Verfassigsgriichtshoof vum Land Baade-Wiirttebäärg gweelt. Si isch mit 86 vu 93 Stimme fir 9 Joor gweelt woore un het zue dr stellverdrättende Mitrgliider ooni Befähigung zum Riichteramt gheert.
Privaats
D Grießhaber isch ghyroote un het e Suun.
Samoa
Geographii
Samoa lit im südwestlige Pazifik nordöstlig vo Fidschi. Die grösste Insle si Savai'i (1.708 km²) und Upolu (1.118 km²) mit dr Hauptstadt Apia und em internationale Flughafe. Drzue chömme die bewohnte Insle Manono, Apolima und sächs Insle, wo bis uf e chliini Ferienaalag uf Namua unbewohnt si.
Klima
S Klima isch dropisch-ozeanisch mit ere Droche- und ere Rägezit (Novämber bis April). Es weiht e beständige Südost-Passat. D Tämpratur schwankt vo 20 °C bis 30 °C und bedräit im Durchschnitt 27 °C. Die jöhrligi Niiderschlagsmängi isch 2.870 mm, drvo ellei 1.900 mm vom Oktober bis zum Merz. Au wenn Samoa nid in dr Hauptiifallslinie vo de Hurrikan lit, wird s doch gelägentlig vo schwere Stürm droffe.
Bevölkerig
D Bevölkerig vo Samoa setzt sich us öbbe 92,5 % Samoaner, 7 % Euronesier (wo samoanischi und europäischi Vorfahre hai) und 0,5 % Europäer zsämme (gschetzt). Öbbe 5.000 Usländer läbe z Samoa (Stand öbbe 2004). Brozentuell si das nid meh as zur Kolonialzit. Denn het s in Dütsch-Samoa uf öbbe 24.000 Samoaner öbbe 300 Dütschi und öbbe 300 anderi Usländer gee.
Uf Samoa läben 180.741 Iiwohner, drvo 93.724 Manne und 87.017 Fraue (alli Zahle: Volkszelig Nov. 2006), drvo si 41,4 % zwüsche 0 und 14 Johr alt, 53,6 %  sind zwüsche 15 und 64 und 5,0 % elter as 65. S Durchschnittsalter vo de Samoaner isch 20,8 Johr (Manne 21,0, Fraue 20,5 Johr). Lut Schetzige vo 2006 isch d Geburteroote 1,6 %, d T\Dodesroote 0,7 %, d Chinderstärblikeit (bis e Johr) 2,4 % vo de Läbiggeburte. Durchschnittlich bechunnt e Frau 4,2 Chinder. Drotzdäm nimmt d Bevölkerig vo Samoa jedes Johr um 0,2 % ab, wil 1,2 % vo dr Bevölkerig meh uswanderet, as es Iiwanderer git. E Hufe Samoaner läben im Usland, ellei z Neuseeland si s öbbe 130.000. D Iiwohner wärde durchschnittlig 71,9 Johr alt (Manne 69,0, Fraue 74,8). D Alphabetisierigsroote lit bi 98,7 % (2006).
Sprooche
Amtssprooche z Samoa si Samoanisch (e polynesischi Sprooch) und Änglisch.
Religion
Öbbe 98,4 % vo dr Bevölkerig si Christe. Vili draditionelli Vorstelligen wie dr Glaube an bösi Geister bestöhn immer no, si aber in die christligi Glaubenswält iibunde.
Raetia
Raetia (im Dütscha: Rätien, alemannisch: Räzie) isch a römische Provinz gsi, zwüschat am Lacus Raetiae Brigantinus (da Bodasee) und Aenus (da Inn), und isch sitm 4. Johrhundart toalt gsi in d Raetia prima im Süda und d Raetia secunda im Norda. Da Danuvius (d Donau) isch zwüscha Kelheim und Boiotro bi Passau Schtaatsgrenze vom Römischa Riich und gliichzitig Verteidigungslinie gegs d Germana gsi.
Eroberung vo Raetia durch d Römer
Der römische Kaiser Auguschtus hot 15 v. Chr. sine Adoptivsöhn Drusus und Tiberius losgschickt, dass se d Räter, wo als bsundrigs bluetrünschtig und aggressiv golta hond, unterwerfend. Als erschta hot der Drusus mit nam Heer da Brenner und da Reschenpass überquert und nördlich vo da Alpa in da Tridentiner Berg d Streitmacht vo da Räter gschlaga. Im glicha Johr hot sin Brüeder Tiberius, wo schpöter römischer Kaiser wora isch, s Gebiet im Weschta erobert und isch em Rhenus (Rhii) no zum Bodasee ku, wo d Vindeliker gsidlt hond. Däne hot er in ner Seeschlacht, wo d Römer oane vo da Bodaseeinsla als Basis gno hond, unterworfa.
Im Gegasatz zu Noricum isch Raetia unter großa Verluschte uf boadna Sita erobart wora – dr Drusus und dr Tiberius sind in Rom als Bezwinger vo Raetia mit Triumph gfiirat wora.
Raetia als römische Provinz und nochana
Vo 16 bis 14 v. Chr. hond d Römer s Gebiet zwüscha Graubünde, Voradelbärg, Nordtirol, Südbayre und Oberschwobe zur Provinz Raetia zämgfasst und an Schtatthalter igsetzt. Will unterm Mark Aurel (eppa 180 n. Chr.) a Legion in Raetia stationiert wora isch (Legio III Italica), hot vo döt aweg der Schtatthalter (legatus Augusti pro praetore) an Senator si hot müassa.
Im 4. Jahrhundert hot der Kaiser Dioklezian s Römische Rich neuorganisiert und dobi isch die Provinz Raetia in drü Töl uftoalt wora: der Süda isch zur Diözese Italia ku, da Rescht isch ufgschpalta wora in d Raetia prima (Curiensis) und d Raetia secunda (Vindelica). Dia zwoa Teilprovinza sind zäm oanam Dux (Militärgouverneur) unterschtellt und vo Schatthalter mit nidrigerem Rang (praesides) verwaltet wora mit Curia (Chur) und Augusta Vindelicorum (Augschburg) als Amtssitz.
In der nördlichera Raetia secunda hond d Archäologa zwoa Entwicklunge nachvollzieha künna: Zum oana sind vom Weschta hera zwoa große Wälla mit Allemanna zersch bis zur Iller und schpöter bis zum Lech igwandert und hond dia keltisch-römische Bevölkerung übern Fluß umme verdrängt. Zum andra moane Historiker und Archäologa, dass öschtlich vom Lech sich dia keltischa Vindeliker und d römische Bevölkerung mit Gruppena vo andra germanischa Schtämm vermischt und an neua germanischa Schtamm bildet hond, die Bajuware. Es git nämlich koa Azoacha, dass Bajuwara igwandert si söllen, wiil d Bevölkerung noch m Zämabruch vom Römischa Rich glich bliba isch. Damit isch der politische Ifluß vo da Römer zruckganga und glichzitig hot d romanische Schproch und Kultur d Bedeutung verlora. Trotzdem git‘s keltische und römische Begriff und Ortsnama, wo sich bis hüt ghebt hond.
Der Begriff „Rätie“ vom 18. Johrhundat bis hüt
Geographisch hot mer da Begriff „Räzie“ im ganza Mittelalter und nocher wider im 18. und 19. Joorhundart fürn Freistaat der drei Bünde verwendet. Wo der am 21. April 1799 als oaganer Kanton in d Helvetische Republik ufgno wora isch, hot er am Afang echt „Rätie“ ghoassa, ersch schpöter hot mer eam Graubünde gseet. Bis hüt seet mer für „graubündnerisch“ bzw. „-bündner“ ab und a no „rhätisch“ bzw. „rätisch“ – epper für dia Rhätische Bahn oder o no im Wort Rätoromane.
Städt in der Provinz Raetia
Dia wichtigschta Schtädt in der römischa Provinz Raetia sind gsi: Augusta Vindelicorum (Augschburg), Castra Batava (Passau), Castra Regina (Regeschburg), Parthanum (Partenkirche), Gamundia Romana (Schwäbisch Gmünd), Alae (Oole), Foetes (Fiesse), Cambodunum (Kempte im Allgai), Brigantium (Bregez), Arbor Felix (Arbe), Clunia (wohrschinli Fealdkirch oder Balzers), Curia (Chur).
Stroossa
D Römer hond in der Provinz grossi Milidärstroosse baut: eppa über de Julierpass in Graubünde. Me findt d Stroosse in der Peutinger-Tafle.
anderi Nama
Der Nama Riess (ahd. Riezi) für d Landschaft um Nördlinge umme kunt no vo Raetia.
Meißenheim
Missennä (dt. Meißenheim) isch e Gmai im undere Riäd wu zuem Ortenaugrais in Bade-Wirtteberig g'herd.
Geografi
Missennä lait in dr Owerrhinewene direkt am Rhin an dr Grenze zue Frankrich. Dr Bann bstoht us 58,6 % Landwirtschaftsflechi, 22,7 % Wald, 11,9 % Sidlungsflechi un 6,8 % sunschtiger Flechi.
Nochbergmaine sin Neiriäd im Norde, Friäsenä un d Stadt Lohr im Oschte, Schwaanai im Side un di elsässisch Gmai Geerschte im Weschte.
Katja Früh
D Katja Früh (* 3. Mai 1953 z Züri) isch e Schwyzer Schauspiileri, Reschiseeri un Dramaturgi.
Meißenheim
Gmaindsgliiderung
Zue Missennä ghert no dr Ortsdail Kirrzl (dt. 'Kürzell').
Katja Früh
Lääbe
D Katja Früh isch e Dochter vum Schwyzer Reschiseer Kurt Früh un dr Wiener Schauspiileri Eva Langraf, d Schauspiileri Jessica Früh isch iri Schweschter. D Katja Früh isch uf d Zürcher Chunschtgwäärbeschuel gange un het dert anne 1969 dr Abschluss gmacht. Vu 1970 bis 1972 isch Si Bihnebild- un Reschyasssischtänti am Theater am Nöimèèrt Züri unter anderem bim Horst Zankl, em Gerhard Rühm un em Claus Bremer gsii. Vu 1972 bis 1975 het si ne Schauspiiluusbildig am Max-Reinhardt-Seminar z Berlin gmacht.
Meißenheim
Gschicht
Missennä isch zum erschte Mol gnännt worre anne 1267. Als Lääche vum Bischtum Stroßburi het s dr Herre vun Geroldseck ghert, im 14. Johrhundert isch s an d Herre vun Hattstadt kumme. 1464 het dr Stroßburger Burger Bernhard Wurmser s Dorf Missennä kauft. Bis 1805 isch s im Bsitz vun sinere Familie bliwe, no isch s zum Kurfirschtedum Bade kumme.
Verwaltung
Missennä het mit dr Gmai Schwanai e Verwaltungsgmainschaft verinbart. Dr Burgermaischter vun Missennä isch dr Alexander Schröder.
Katja Früh
Lääbe
Ab 1975 war sie unter anderem in Hannover, Wuppertal und ihrer Heimatstadt Zürich engagiert.
Uluru
De Uluru (Pitjantjatjara: Uluṟu) [] isch en Inselbärg i de zentralaustralische Wüesti, wo sich ungfähr 350 m über sys Umland erhebt. Früehner isch er au under sym änglische Kolonialname Ayers Rock bekannt gsi.
Katja Früh
Lääbe
Ab 1975 het si Engaschmänt an dr Stedtische Bihne Wuppertal un am Staatstheater Hannover ghaa, un in dr Schwyz unter anderem am Schauspiilhuus Züri un am Theater am Nöimèèrt Züri. Ab 1978 het si am Zürcher Schauspiilhuus sälber inszeniert.
Meißenheim
Gmairot
Ergebnis vun dr Kommunalwahl vum 26. Mai 2019:
Dialäkt
Dr Dialäkt vun Missennä ghert zum Owerrhinalemannisch.
Sillegny
Sillegny (ditsch 1915–18 un 1940–44 Sillningen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Uluru
Ufgrund vo synere spirituelle Bedüütig für d Traumzyt-Erzählig isch er für lokale Aborigines, d Anangu, als Heilige Bärg. Wil er als eis vo de bekannteste Wahrzeiche vo Australie jedes Jahr hunderttusigi Bsuecher aazieht, gits en Interässekonflikt zwüsched de Anangu und Touriste. D Aborigines hend deby es Verbot vo Bärgbestygige duregsetzt. Es gilted syt em 26. Oktober 2019.
Katja Früh
Lääbe
Vu 1978 bis 1982 het si bim Schwyzer Radio DRS e Uusbildig zur Heerspiildramaturgi un -reschiseeri gmacht. 1980 isch si Reschiseeri un Dramaturgi bi Schwyzer Radio DRS wore.
Sillegny
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Uluru
De indigeni Name Uluru isch bis i d 1990er Jahr usschliesslich vo de Aborigines bruucht worde. Bis zu dem Zytpunkt isch bi de europäischstämmige Australier und usserhalb vo Australie d Bezeichnig Ayers Rock üeblich gsi.
Alemannen
D Alemanne oder Alamanne (ahd. Alaman) sin e antiki un friemittelalterligi Stammesgruppe us em germanische Kulturchreis gsi.
Alemannischi Bevelkerigsgruppe cha mer dur archäologischi Quälle idäntifiziere, wie Begräbnissitte, un au dur historischi (schriftligi) Zyygnis. Noch dr Velkerwanderig hän si vor allem ihri Sidligs- un Herrschaftsbiete, d Alemannia, vor allem im hitige Sidweschtdytschland, im Elsass, im öschterrichischa Vorarlberg, im Förschtatum Liachtaschtaa un in dr Schwyz gha, wu si vilmol zämme mit galloremische un rätische Bevelkerigsgruppe gläbt hän. Zwische em 6. un 9. Johrhundert isch d Alemannia bolitisch un kulturäll im Oschtfrankerryych ufgange.
Sillegny
Geogràfi
Sillegny lijt ìm Dàl vun dr Seille, rund 15 km sìdlich vun Metz uf re Heche zwìsche 172 un 237 m ìwer em Meeresspiejel.
Alemannen
D Sprooch vo de Alemanne ghert zuem Weschtgermanisch.
Katja Früh
Lääbe
Si het unter anderem mit dr Schauspiiler Otto Sander un Peter Fitz un zytgnessische Autore zämegschafft. Im Chäller vum Schauspiilhuus Züri het si 1982 S’süess Gheimnis vum Martin Suter in dr Raie D’Familie Chäller inszeniert, 1990 Vogelchopf vum Albert Wendt in ere aigene Dialäktfassig, 1994 s Chindermusical Die drü Dicke vum Jurij Olesa in ere aigene Dialäktfassig, 1995 Die wilde Sophie vum Patrick Frey, e Uruffierig noch em Chinderbuech vum Lukas Hartmann, 1996 dr Gspänschterkrimi Wyss wie Schnee vum Patrick Frey un 1998 d Uruffierig vu Best of Physiker vum Frey.
Wanderlei Silva
Wanderlei Silva (* 3. Juli 1976 in Curitiba, Brasilie als Wanderlei César da Silva) isch e professionelle Mixed Martial Arts-Kämpfer us Brasilie und läbt sit 2007 in Las Vegas, Nevada. Sini Stärkene liege hauptsächlich im Standkampf. Si Stil isch prägt durch Technike us em Thai-Boxe/Muay Thai, jedoch bsitzt er au de Schwarzgurt im Brazilian Jiu-Jitsu. Er gilt als eine vo de beschte Kämpfr in dr Gwichtsklass bis 93 kg. Er trainiert untr anderen zämme mit MMA-Grössene wie de Mauricio „Shogun“ Rua und de Murilo „Ninja“ Rua in dr „Chute Boxe Academy“ z Curitiba (Brasilie). Zu sine Errungeschafte ghöre 18 Sieg in dr Folg bi Pride FC. De Silva het de Wältmeischtrtitel vom prestigeriiche MMA-Verband „Pride“ im Halbschwergwicht ghalte un isch dr Gwünner vom Pride FC Light-Heavyweight Grand Prix 2003.
Sillegny
Gschìcht
Sillegny ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne ìm 11. Johrhundert àls Soleignie (1162: Solignei, 1226: Sulingni, Sulincium, 1228 Sollengny, 1246: Sulignei).
Wanderlei Silva
Dr Erscht, wos gschafft het em Silva si Siigeszug zbrämse, isch dr K1-Grand Prix Champion Mark Hunt (am Silveschtr 2004). De Schwergwichtlr Hunt het 30 kg meh als de Silva gwoge un de Kampf knapp nach Punkte (2:1 Entscheidig) gwunne.
Sillegny
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Sillegny ìsch. Sillegny ghert zem Kommünàlverbànd.
Katja Früh
Lääbe
Au bim Kabarett Götterspass het si e baar Johr lang Reschy gfiert, unter anderem 1992 Die grosse Schwamendinger Oberdorfoper, 1995 Dreamboat Schwamiland.
Wanderlei Silva
In Japan und Brasilie wird er wie e Pop-Star gfiirt un zahlt. Wie au zahlriichi anderi Profikämpfer verdient er durch Sponsore un Wärbevrträg Geld. Zuedäm betriibt er die eigeni Sportbekleidigs- un Modemarke Wand. Nachdäm er in Las Vegas bi Extreme Couture trainiert het, um sich uf sini UFC-Kämpf vorzbereite un ihm ds Training nid zintensiv gnueg gsi isch, het er e eigenes Gym in Las Vegas eröffnet.
Sillegny
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Sillegny ghert zem Lorrain.
Katja Früh
Lääbe
Derzue het d Früh as Heerspiilautori un -reschiseeri gschafft, z. B. 1991 Margrit, Lili und Ruth, 1991 bis 1998 Memo-Treff, as Bihnefassig 1995 unter dr Reschy vu dr Früh uf Gaschtspiilturnee). Von 1999 bis zue dr Absetzig vu dr Sändig 2006 isch si d Hauptautori vu dr SF DRS-Saipfeopere Lüthi und Blanc gsii, wu si sälber erfunde ghaa het.
Wanderlei Silva
Karriere nach Pride
Nach em Verkauf vo Pride FC an Zuffa un dr Uflösig vo Pride FC, het de Silva e Vrtrag bi de UFC untrschriibe. In dr UFC het er vorhär bereits dreimol kämpft. Dodefür isch de Silva nach Las Vegas, Nevada zoge. Sin erschte Kampf in däm neue Vrtrag het er durch e Punktentscheidig gege de Chuck Liddell bi dr UFC 79 vrlore. De Kampf isch als Kampf vom Abig uuszeichnet worde. Si zweite Kampf het bi dr UFC 84 gege de Keith Jardine stattgfunde, dä het er nach 36 Sekunde in der ersten Runde KO gschlage. De Wanderlei het für dä KO de Bonus "Knock Out of the Night Honors" bechoh. Em Silva si dritte Kampf isch bi de UFC 92 gege de Quinton Jackson gsi. Er het dä vrlore in dr erschte Rundi nach 3:21 Minute durch KO. Bi dr erschte Vranstaltig vo dr UFC in Dütschland, d' UFC 99 in Köln, het dr Wanderlei gege de Rich Franklin kämpft un verlore nach drei Runde nach Punktentscheidig. Dr Kampf het de 60.000$ Bonus für de Kampf vom Obe erhalte. In sim letschte Kampf isch dr Silva uf de Michael Bisping troffe un het dä Kampf nach Punkt gwunne. De Michael Bisping isch mit däm Ergäbnis nid iivrstande gsi, het em Wanderlei abr zue sim Siig gratuliert.
Katja Früh
Lääbe
Anne 1993 isch d Katja Früh fir ire Heerspiilschaffe mit em Radiobryys vu dr Zürcher Radiostiftig uuszaichnet wore.
D Katja Früh isch ghyrote un läbt mit irem Mann un dr gmainsame Chinder z Züri. E Dochter vun ere isch d Schauspiileri Lisa Maria Bärenbold.
Wanderlei Silva
Persönligs
De Wanderlei Silva het zwei Gschwüschtr, ei Schwöschter und en Bruedr. Er isch verhürotet und het mit sinere Frau zwei Kinder, e Tochter und e Sohn.
Titel un Anerkennige
Am 14. April 2000 het de Wanderlei Silva sini erschti Chance ka e begährte Mixed Martial Arts Gürtel z halten, het aber nach 5 Runde eistimmig (nach Punkt) gege de damalig UFC Light Heavyweight Champion Tito Ortiz vrlore. Fascht e Johr spötr het de Silva sich denn doch de begährti Pride-Middleweight-Championship-Gürtel könne um d'Hüfte schnalle, nachdäm er de Kazushi Sakuraba bi dr Pride 17 - Championship Chaos durch TKO besigt het. Dä Gürtel het dr Silva bis zum Februar 2007 drei Mol könne vrteidige un halte, bevor er en bi Pride - The Second Coming in dr Rundi 3 durch KO an de Dan Henderson verlore het.
Au het de Silva im Johr 2003 bi de Pride - Final Conflict 2003 de Pride Grand Prix gwunne und isch zum Nochfolgr vom Mark Coleman worde.
Alemannen
Name
Diä Volksmasse sin vu dr antike Gschichtsschriiber Alamanni gnännt wore, des latiinisch Lehnwort üs em Germanische kennt "alli Manne" beditte – gmeint isch do drmit, noch em Bruno Boesch, "Mänsche oder Männer alli zämme". Des isch hit e verbreiteti Dittig, wil scho de griechisch Historiker Agathias im 6. Johrhundert de Name als "zsammegspielts und vermischts Volk" ibersetzt hot. E anderi Dittig vu ala- isch "Voll-", "Ganz-", also "Vollmänsche" oder "Ganzmänsche" (Wolfgang Haubrich).
Wie d Sälbschtbezeichnig vu dr Alemanne gsi isch (und obs iberhaupt one ggäe hot) isch uusicher. De reemische Dichter Ausonius nennt i me Gedicht si Sklavin Bissula vu de Donauquelle e Suebin. Dees kännt e Indiz defir si, das de Name Suebe bi de Alemanne vorhande war. Des isch aber bis is 5. Johrhundert s onzig Aazeiche defir. No im 5. Johrhundert wered d Alemanne und d Suebe a de mittlere Donau, allewil als verschidene Stämm ufgfiehrt. Im Johr 470 solled se Verbindete gsi si. Zu dere Zit sind d Suebe i de Kämpf mit de Gote schwer gschlage wore, und 477 wered se s letst Mool as oegeständige Stamm gnennt. Etz wered aber grad us em dritte Viertel vum 5. Johrhundert bi de Alemanne all emool Funde gmacht, wo vu de mittlere Donau stamme kännted. Historiker und Archäologe nemmed drum aa, das zwische 470 und 480 Donausuebe sich de Alemanne aagschlosse hond und de alte Name vu de Suebe ibernumme hond. Erst sit em Aafang vum 6. Johrhundert wird denn de Name Suebe als Synonym zu Alemanne verwendet.
Vu dem Name uus isch i vil Nochbersprooche, zerscht uf Franzeesisch, de Name uf ganz Ditschland iberggange (frz. Allemagne = Ditschland). Im frie Mittelaalter hot de Name Suebe (ahd. Suâpa, > Schwoobe) de Alemannename ganz verdrängt, Alamanne (ahd. Alaman) isch numme e Wort vu dr Sproch vu dr Gebildete gsii. Erst i de Romantik im 19. Johrhundert hot de Johann Peter Hebel anne 1803 de Begriff im Titel un im Vorwort zu sinene "Allemannische Gedichte" wider bekannt gmacht un het do drmit e Art Grundstei fir e neij alemannisch Bewusstsii glegt.
Alemanne oder Alamanne
Vor allem Archäologe z Dütschland bezeichne d Alemanne vum 1. Johrdoisert nach Chrischtus as Alamanne mit a. Des lehnt sich a dr antik latinisch Begriff aa. Historiker und Schwiizer Wisseschaftler benutze durchwegs eher d Form Alemanne. Im 17. un 18. Johrhundert isch dr Begriff Alamanne zimli in Vergässeheit grote gsii. D Wortform mit e goht uf dr Johann Peter Hebel zurück.
d Germane vor em Limes
Frier isch me devu uusggange, das d Alemanne sich im Vorfeld vom Limes scho vor 250 zsammegschlosse hond und dänn d remische Grenzaalaage, de Limes, durchbroche, d Reemer vertribe und s Land bsetzt hond. D Forschung i de letste Johrzehnt isch zu andere Ergebnis gkumme.