cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rossantilopen
D Rossantilope oder d Rossböck (Hippotragus) sy e Gattig us der Underfamilie vo de Antilope us der Familie vo de Hornträger. Si chöme nur z Afrika vor u es git drü Arte vone, woby eini dervo usgstorben isch.
Wölflingen bei Busendorf
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Rossantilopen
Merkmal
D Gattig Hippotragus zeichne sech dürdas us, dass beidi Gschlächter längi, chrummi Hörner hei. D Hörner sy voll usbilder meischtens 51 bis 102 cm läng. I Usnahmefäll chöi sy ou bis zu 152 cm läng wärde. D Tier chöi es Gwicht vo 150 bis zu 300 kg erreiche. Si chöi e Chopf-Rumpf-Längi vo 1,88-2,67 m u e Schwanzlängi vo 37 bis 76 cm erreiche. D Schulterhöchi lit zwischem 1 bis 1,6 m, wobi d Männli öppr anderhalbmal länger u schwerer isch als ds Wybli. Generell isch d Farb bim Blaubock blöilech-grau, bi der Rössliantilope blass rötlech-bruun u bi der Rappeantilobe isch sy chegelebruun bis schwarz. D Ungersyte isch wyss. Di starchi ähnlechkeit zum Ross chunnt dür di starch usprägti u meischtens ufrächt stehendi Rüggemähne zstang.
Wölflingen bei Busendorf
Verwàltung
vun Welfling ìsch. Welfling ghert zem Kommünàlverbànd.
Rossantilopen
Verbreitig u Läbesruum
D Rossantilope chunnt i vilne Läbesrüüm vor woby d Rössliantikope eher im offene Grasland u d Rappeantilope eher i der bewaldete Landschaft underwägs isch. D Verbreitig erstreckt sech über ds zäntrale u öschtleche Afrika bis nach Südafrika. Der Blaubock het i der Kapregion vo Afrikanische Kontinänt gläbt, är isch aber um ds Jahr 1800 usgstorbe.
Wölflingen bei Busendorf
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Welfling ghert zem Moselfrankisch.
Rossantilopen
Systematik
D Gattung Hippotragus umfasst drei Arte:
Landtagswahl in Liechtenstein 2021
D Landdagswahl z Liechtestaa 2021 isch am 7. Februar 2021 gsii. Gwehlt wore sin di 25 Abgordnete vum Landdag vum Firschtedum Liechtestaa.
Wahlsischtem
Gwählt wore isch in zwee Wahlkrais, s Oberland 15 stellt Abgordneti, s Unterland 10 Abgordneti. S het e Speerklausel vu 8 % gee. E jedi/r Wehler/i het eso vyl Kandidate/ne chenne wehle, wie sy/ire Wahlkrais Abgordneti stellt.
Graureiher
Uussie
De Raigel isch e groosse Vogel mit lange Bai und eme lange wiisse Hals. Sini Obersiite und Flögel sind grau. Bim Flüüge zücht er de Hals ii. Er werd 84 bis 102 cm grooss.
Lebeswiis
De Raigel lebt i de Nööchi vo flache Gwässer. Er brüetet i Kolonie i de Wipfel vo hööche Bömm. S Wiibli lait im Märze vier oder fööf Aier. Di Junge fönd noch anderthalb Mönet aa flüüge. De Raigel wartet biwegigsloos i flachem Wasser oder uf emene Feld und stecht denn blitzschnell zue. Ase fangte er Fisch, Frösche, Wüürmer, Müüs aber au groossi Insekte.
Mythologii
De Raigel isch de hailigi Vogel vom griechische Meergott Poseidon. I de Woorsegerai het er as e guets Vorzaiche ggolte.
Voimhaut
Voimhaut (Patois Wémhaut, ditsch 1915-18 Wainwalz, 1940-44 Weintal) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Voimhaut lijt rund 22 Kilometer eschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 221 un 302 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Voimhaut ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1316 àls Waimwalz.
Ìm Johr 1552 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Voimhaut ìsch. Voimhaut ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Voimhaut ghert zem Lorrain.
Sulz (Vorarlberg)
Sulz (amtlich Sulz) ischt a Gmuand im Bezirk Fealkirch (Region Rhiital) z Vorarlberg, Öschtriich.
Geografi
Sulz lit uf 495 Meter Höhe. Vom Gmuandsgbiet siand im Johr 1996 66,1 % Landwirtschaftsfläch, 5,0 % Wald, 13,6 % Sidlungsfläche und 15,3 % sunschtige Fläche gsi. D Nochburgmuanda vo Sulz siand Röthis, Zwischenwasser und Rankweil.
Gschicht
Sulz ischt zum erschte Mol gnennt worra im Johr um 850 als Sulles.
Verwaltig
Dr Bürgermoaschter vo Sulz ischt dr Karl Wutschitz.
Dialekt
Dr Dialekt vo Sulz khört zum Bodeseealemannisch.
Ligsdorf
Lìgschderf (frz. Ligsdorf, dt. Ligsdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Linsdorf
Lìnschderf (frz. Linsdorf, dt. Linsdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Lìnschderf ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1299 àls Lüllistorff.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Lìnschderf ìsch. Lìnschderf ghert zem Kommünàlverbànd.
Wiedehopf
De Widhapf (Upupa epops; alemanischi Näme) isch e Zugvogel, wo staarch gföördet isch. I Mitteleuropa isch er vo Mitti März bis Endi September aaztreffe.
Linsdorf
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Lìnschderf ghert zem Hochàlemànnisch.
Vorgeschichte von Oberschwaben
Obrschwoba isch scho reachd friah a Flecka gwea, mo d Leid gfalla hod. S Weddr ond Tembradura warad au genschdig. Zom Bleiba hod ma Höhla gfonda, odr ma hod se emma See sichre Bleiba baua kenna. Drom fendad ma scho Schbura mo dene vo Neandertal gleich kommad
Wiedehopf
Uussie
De Widhapf het e rostbruune Körper und Chopf. Sin lange Schnabel isch liecht geg abe poge. Uf em Chopf het er e Federhuube mit schwarze Spitze, won er uufrichte cha, aber i de Regle geg hindere lueget. D Flügel und de Schwanz sind schwarz-wiis gstraifflet. De Wedhapf werd 25 bis 29 cm grooss, sini Spannwiiti bitrait 44 bis 48 cm und er wögt 55 bis 80 Gramm.
Vorgeschichte von Oberschwaben
Friahgschichdlichs
D Friahgschichd kaa ma ned aus Urkunda ond Biachr säha. Ma fendad Schbura moischdens wemma baud ond drbei en Erd graba muaß odr wemma Bodaschäds abbaud. En Buacha war des dr Torf.
Wiedehopf
Verbraitig
De Widhapf isch früener wiit verbraitet gsi aber denn bsunders im Flachland verschwunde. Er chunnt no i Alpetäler bis vor, vor alem im Wallis, Tessin und Bündnerland.
Vorgeschichte von Oberschwaben
Schbura
Em Neolithikum (Schbäde Schdoizeid) isch au scho Flachs aabaud worra.
Wiedehopf
Lebeswiis
De Widhapf mag bsunders Wingert und Bommert, aber au Veewaide mit Buschwerch. Sis Nest baut er i hoole Bömm, Erdlöcher oder au i Muurhöölene. Er fresst Laarfe und Insekte und mag au bsunders Eggescheere. Siin Gsang isch tüüff und waich.
Vorgeschichte von Oberschwaben
Schbura
Schbura vo dr Keramik geid s em Neolithikum (Schbäde Schdoizeid)
Oizlne Schbura
D Gegend isch scho vorgschichdlich besiedld gwä. Dr Fädersee, isch fir d urgeschichtlich Archäologie zemle wichdig. En dera Regioo fended ma Schbura vom Paläolithikum 11.000 bis 8.000 v. Chr. bis zur Eisazeid.
Wiedehopf
Aberglobe
De Wedhapf gelt as e stinkige dreckige Vogel und werd drom au Dreckhannesvogel gnennt. Scho i de Antiki und au i de Bible het er as e unraine Vogel ggolte. Siin Ruef isch as e Omen för e guets Wiijoor aagluegt wore und me het globt, as er sich in en Happech verwandle chönn. Di alte Ägypter hend en vereert, well er för sini alte Eltere soorge tüeg.
Vorgeschichte von Oberschwaben
Oizlne Schbura
S hod paläolithische Lagerbläds ond bei Aichbühl Reschd vo Dörfr. Em Olzreuter Ried hod ma sogar Rädr gfunda, mo oogfähr 2.900 Joohr ald send.
En Aichbühl, Ahwiesen, Wildes Ried ond Beim Henauhof hods Schbura vo 4.200 bis 4.000 v. Chr.
S Lonedal, d Heuneburg, d Horgener Kultur (Züri)
Amergonga
<references group= "A" />
Vrahovice
Vrahovice (uff Dytsch: Wrahowitz) isch en Ort z Tschechie. Er hätt ca. 3400 Iwohner.
Geographii
Vrahovice befindet sich uf dr lingge Site vom Flüssli Romže in dr Obermährische Sänki (Hornomoravský úval). Im Süde vom Dorf fliesst d Romže in d Hloučela und häisst vo denn aa Valová. Am nördlige Rand vom Ort goot d Baanstrecki Prostějov - Olomouc duure und e Kilometer westlig d Schnällstrooss R46.
Nochberort si Olšany u Prostějova und Hablov im Norde, Dubany, Vrbátky und Štětovice im Nordoste, Kraličky und Hrdibořice im Oste, Čechůvky und Kralice na Hané im Südoste, Bedihošť im Süde, Prostějov im Südweste und Držovice im Nordweste.
HD-Soldat Läppli
Dr HD-Soldat Läppli (HD stoht für Hilfsdienst) isch e Figur vom Schwiizer Schauspiiler Alfred Rasser. Es git au e Film mit däm Ditel us em Johr 1959.
Entstehig
Dr Rasser het sich d Figur vom guetmüetige, aber gränzelos dollpatschige Soldat Theophil Läppli 1945 usdänggt. Dr Name Läppli isch wohrschiinlig vom schwiizerütsche Lappi abgleitet, was öbbe Duuble bedütet.
Es git e Hufe Szene wo belege, ass im Rasser si Läppli vom Jaroslav Hašek sim brave Soldat Schwejk inspiriert gsi isch. D Grundbedingige si aber ganz andersch: Dr bravi Soldat Schwejk wird vo dr östriichisch-ungarische Obrigkeit, wo ihn won e Tschech und einfache Mensch isch, nume as Kanonefueter betrachtet, zwunge im e mörderische Chrieg z diene; dr Hilfsdienstsoldat Läppli drgege nimmt nume d Uswüchs vom Milidärdienst ufs Chorn, und für ihn stoht d Schwiiz as neutrali Staat, won er für en Dienst leistet, überhaupt nid zur Diskussion. Dr Schwejk handlet as schiinbar Schwachsinnige, wo schlau d Milidärbürokratii usnützt und sich vo Amt us Idiotii loot lo beschiinige; er wird eso zum ene unabhängige Antiheld, wo sich jeder Ideologisierig entzieht.
Beschriibig
Typisch für e Läppli isch si hochi, nasali Stimm und dr markanti baseldütschi Dialäkt, wo vom ene Sproochfehler no versterkt wird. D Gschichte spiile meistens während em Zweite Wältchrieg, wo d Schwiiz nume näbebii betroffe het. As Hilfsdienst-Soldat dräit dr Läppli aber kei Waffe (im Film HD-Soldat Läppli dräit er allerdings e Karabiner), isch wiit ewäg vo jedere Front und wird nume für eifachi Ufgoobe igsetzt (wie zum Bischbil s Butze vom Kasärneblatz).
Dr Läppli meint alles immer guet. Sogar für die milidärische Vorgsetzte, wo im Zügs umeschreie und ihn für jede vo sine vile Fähler bestroofe, het er immer Verständnis und Mitgfüehl – was die natürlig no meh verruckt macht. Drzue chunnt, ass kei Befähl so exakt cha si, ass en dr Läppli nid falsch chönnt verstoh.
Verfilmige
Dr riisigi Erfolg uf de Schwiizer Theaterbühne het zu drei Verfilmige gfüehrt.
Roland Rasser
Noch em Dod vom Alfred Rasser isch d Figur vo sim Sohn Roland Rasser uf dr Theaterbühni witergfüehrt worde.
Boris
Boris isch e Vorname fir Manne. Eso haiße z. B. die Lyt:
Victor
Victor isch e Vorname fir Manne. Eso haiße z. B. die Lyt:
Lueg au:
Elektrisches Feld
Mathematisch isch s elektrische Fäld s Wektorfäld vo dr elektrische Fäldsterki; es ordnet jedem Punkt im Ruum e Wektor für d Richdig und d Gröössi vo dr elektrische Fäldsterki zue.
Elektrischi Fälder wärde vo elektrische Laadige verursacht und vo Ändrige vo magnetische Fälder über d Zit. D Äigeschafte vom elektrische Fäld wärde zämme mit de Äigeschafte vom magnetische Fäld in de Maxwell-Gliichige beschriibe.
ETH
D'Abchürzig ETH bezeichnet
S Wort Eth bezeichnet
Schattenmorelle
D Schattemorelle (wüsseschaftliche Name: Prunus cerasus ssp. acida) isch en Art Suurkirsi. Si ghört in d Familie vo de Rosegwächs (Rosaceae) un isch di am meischte aapflanzti Sorte mit hoche Erträg. De Bomm isch recht aaspruchslos und trait vil Frücht. Bschribe worde isch si s erscht Mol im Joor 1598. Me sait, dr Name käm vom Château de Moreille z Frankriich.
D Frucht isch mittelgross, glänzig, dunkelrot, au s Fruchtflaisch isch rot un recht saftig. Si het e feine süürliche Gschmagg un wird gärn zue Gomfi odr zue Kompott gmacht.
Sulzberg (Vorarlberg)
Sùlzbearg (amtlich Sulzberg) ischt a Gmuand im Bezirk Breagaz (Region Breagazerwald) z Vorarlberg, Öschtriich.
Geografi
Sùlzbearg lit uf em Rugge vom 1041 hoche glichnamige Bearg, im Norde vom Breagazerwald. Vom Gmuandsgbiet siand im Johr 1996 64,8 % Landwirtschaftsfläch, 31,3 % Wald, 0,8 % Sidlungsfläche und 3,2 % sunschtige Fläche gsi. D Nochburgmuanda vo Sùlzbearg siand Oberreute und Oberstaufen.
Gschicht
Sùlzbearg ischt zum erschte Mol gnennt worra im Johr 1249 als Sulzeberg (um 1400 uff dem Sultzberg).
Verwaltig
Dr Bürgermoaschter vo Sùlzbearg ischt dr Helmut Blank.
Iiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Dialekt
Dr Dialekt vo Sùlzbearg khört zum Bodeseealemannisch.
Persönlichkeita
Söhn und Töchtr:
Lüt mit nam Bezug zum Ort:
Lutter (Oberelsass)
Lütter (frz. Lutter, dt. Lutter) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Lütter ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1207 àls Lutro.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Lütter ìsch. Lütter ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Lütter ghert zem Hochàlemànnisch.
Mörnach
Märnà (frz. Mœrnach, dt. Mörnach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Märnà ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1230 àls Muornache.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Märnà ìsch. Märnà ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Märnà ghert zem Hochàlemànnisch.
Paul Gugelmann
Dr Paul Gugelmann (* 19. Mai 1929 z Schönewerd; † 14. Merz 2022 z Gretzebach) isch e Schwyzer Chinschtler gsii, wu mer vor allem dur syni „poetische Maschine“ chännt. E Großdail vu däne Maschine gheren ere Stiftig un mer cha si im Paul-Gugelmann-Museum z Schönewerd aaluege. Dernäbe het dr Gugelmann zmaischt im Ufdrag verschideni mobili Skulpture gschaffe, wu mer im effetlige Ruum an verschiden Ort vu dr Schwyz cha bschaue.
Lääbe un Wäärch
Dr Paul Gugelmann isch as fimft vu sibe Chinder uf d Wält chuu. Är isch in ere aifache Arbaiterfamilie ufgwagse, wu in ere Wohnig im Chryzgang vu dr Stiftschilche Schönewerd gläbt het. Wie vyl Schönenwerder het er in dr Bally Schuefabrike gschafft, zerscht in dr Wärbeabdailig as Grafiker, speter as Schuedesigner. Anne 1951 isch er uf Paris zoge, wun er e Kreationsstudio fir sy Firma ufböue un glaitet het. Är het d Erika Huber ghyrote, mit ire het er e Dochter un e Suhn ghaa. Sy Frau isch 2003 gstorbe. In syre Freizyt het er zaichnet un modelliert.
Sy erschti Maschine, Piano vu 1963, het er us Bronzedail zämeböue, wun er uf eme Pariser Flohmärt gchauft ghaa het, un het si mit ere Spiilzyg-Dampfmaschine aadribe. No het er anderi Skulpture gmacht, wu aafangs mit Dampfmaschine un hite mit Prässluft aadribe wäre.. Speter het er mit Eläktromotor, Handdriller un Fäderwärch as Aadrib fir siyni Maschine gschafft. Derwylscht di frieje Maschine us dr 1960er-Johr musikalischi Theme un au sonigi Titel ghaa hän, het dr Gugelmann in syne Arbete ab dr 1970er-Johr gsellschaftligi, ethischi un bolitischi Theme ufgrife.
Anne 1969 isch dr Gugelmann retuurchuu in d Schwyz. Bi Uusstellige im In- un Uusland isch er as Chinschtler bekannt wore, het aber alsfurt bis zue syre Pänsionierig 1992 bi dr Bally Schuefabrike gschafft. Syni Maschine cha mer nit chaufe un ghere syt 1994 zum Dail ere Stiftig, wu s Paul-Gugelmann-Museum z Schönenwerd bedrybt, zum Dail hän si ihm privat ghert. Dr Gugelmann het zletscht z Gretzebach gläbt. Är isch am 14. Merz 2022 im Alter vu 92 Johr gstorbe.
Ingenbohl
Ingäbohl (amtlich Ingenbohl) isch e politischi Gmeind im Bezirk Schwyz vum Kanton Schwyz i de Schwyz.
Geografi
Ingäbohl liit am Vierwaldstättersee. Nachbargmeinde sind Gersau, Lauerz, Schwyz u Morschach. Zue de Gmeind ghööred d Ortschafte Ingäbohl u Brunne u d Sidlige Unterschönebuech, Wylen u Schränggige. Vu de Gmeindflechi sind 31,0 % landwirtschaftlichi Flechi, 49,1 % Wald, 16,1 % Sidligsflechi u 3,8 % suschtigi Flechi.
Gschicht
Ingäbohl isch zum eerschte Maal gnennt worde im Jaar 1387 als uff Ingenbol.
Iiwoner
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 19,2 % gläge.
Thüringen (Vorarlberg)
Türrig (amtlich Thüringen) ischt a Gmuand im Bezirk Bludaz (Region Walgau) z Vorarlberg, Öschtriich.
Ingenbohl
Religion
77,7 % vu de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 8,8 % evangelisch-reformiert.
Spraach u Tieläkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vu de 7482 Iiwoner 88,9 % Tüütsch als Hauptspraach aaggää u 11,1 % anderi Spraache.
École polytechnique fédérale de Lausanne
D` École polytechnique fédérale de Lausanne isch d` Eidgenössischi Technischi Hochschuel vo Losànn, churz EPFL. Si lyt in Eclubens ir Nöchi vo Losànn im Kanton Wâdt.
Thüringen (Vorarlberg)
Gschicht
Türrig ischt zum erschte Mol gnennt worra im Johr 842 als "Turingos cum ecclesia".
Verwaltig
Dr Bürgermoaschter vo Türrig ischt dr Harald Witwer.
École polytechnique fédérale de Lausanne
D EPFL ghört zu de eidgenössische technische Hochschuele (ETH), wo au d ETH Züri und vier Forschigsastalte (PSI, WSL, Empa und Eawag) drzue ghöre.
Thüringen (Vorarlberg)
Dialekt
Dr Dialekt vo Türrig khört zum Bodeseealemannisch.
Timothy Pilsbury
Dr Timothy Pilsbury (* 12. Àwril 1789 z’ Newburyport, Massachusetts; † 23. Novamber 1858 z’ Henderson, Texas) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker gsìì. Ar hàt vu 1845 bis 1849 dr Bundesschtààt Texas ìm Repräsantàntahüs vu da Verainigta Schtààta vertratta.
si Lawa un sina Kàrriar
Dr Thimothy Pilsbury ìsch ìn sinera Haimet ìn d’ äffentliga Schüala gànga. Nohhar ìsch’r fìr äbb zwai Johra Lààda-n-Àgschtällter gsìì. Dernoh ìsch’r Seemànn worra. Wahrem Britisch-Àmerikànischer Kriag vu 1812 ìsch’r dr Kumadànt vu’ma Kàperschìff gsìì. Schpeeter hàt’r z’ Eastport glabt, ìm näija Bundesstààt Maine. Ar ìsch Àbgordneter gsìì ìm Repräsantàntahüs vum Maine vu 1825 bis 1826, un dernoh Mìtglìed vum Regiarungsrot vu dam Bundesschtààt vu 1827 bis 1836. Ànna 1836 hàt’r sìch àls Kàndidàt fìr dr àmerikànischa Kongress ufgschtällt, àwer ar ìsch nìt gwählt worra.
Nohhar hàt dr Pilsbury s’ Maine fàraloh. Ar hàt ìn Ohio un uf New Orleans gwàndelt, un schpeeter uf Brazoria ìn dr Republik Texas. Ar ìsch ànna 1840 un 1841 Àbgordneter gsìì ìm Repräsantàntahüs vu dara Republik, un ànna 1842 Mìtglìed vum texanischa Senàt. Schliasslig ìsch’r Rìchter gsìì vum Gerìchtsbeziark vu sinera näija Haimetstàdt. Ìm Brazoria County ìsch’r àui Nàchlàssrìchter gsìì. Ànna 1845 ìsch’r nochamol Mìtglìed vum Senàt vu dr Republik Texas gsìì.
Nohdam àss s’ Texas àls Bundesschtààt vu dr Union ààgnumma worra ìsch, hàt ma dr Pilsbury àls àmerikànischer Represantànt gwählt ìm zwaita Wàhlbeziark vum Texas. Ìm Repräsantàntahüs ìsch’r àb em 30. März 1846 gsassa. Ar ìsch aimol wìdergwählt worra un hàt ìm Kongress bis àm 3. März 1849 känna bliiwa. Ìn dara Zitt hàt dr mexikànisch-àmerikànischer Krieg stàttgfunda. Ànna 1848 ìsch dr Pilsbury nìt gwählt worra. Noh-n-em And vu sinera Àmtszitt ìm Kongress ìsch’r üs dr Politik z’rucktratta. Ar ìsch àm 23. Novamber 1858 z’ Henderson gstorwa. Ar ìsch àui doo beardigt worra.
Nawa dr Politik ìsch dr Pilsbury Fräimürer gsìì.
Viktor
Viktor isch e Vorname fir Manne. Eso haiße z. B. die Lyt:
Lueg au:
Haubentaucher
De Tüchel ode Hubetaucher (Podiceps cristatus; alemanischi Näme) isch e Wasservogel, wo i Mitteleuropa s ganzi Joor döre vorchunnt. Er brüetet nöd so hüüffig bi üüs und di maiste Tüchel sind Wintergäst vo de Nordsee und vo de Ostsee.
Uussie
De Tüchel isch e bruune Vogel mit eme lange wiisse Hals und eme lange Schnabel. Ufem Chopf het er im Summer e spitzige Federhube. Im Winter isch er eener echli blass.
Lebeswiis
De Tüchel lebt i verschidnige Standgwässer, wie grösseri Waier und Seeje, aber au uf gröössere Flüss mit eme Schilfgürtel. Er baut im Schilf e Schwimmnest. Wiibli und Mandli findet sich imene komplizierte Balztanz und lööset sich all drai Stunde bim Brüete ab. Di Junge hocket hüüffig ufem Rugge vo de Eltere. Tüchel chönd 40 Meter tüüff tauche und 50 Sekunder under Wasser bliibe. Si fresset öppe 200 Gramm Fisch im Taag.
Witikon
Witike (amtl. Witikon) isch es Schtadtviertel vo dr Schtadt Züri. Es lyt im Chräis 7 und isch s öschtlichste Quartier vo de Schtadt. Es het 9'503 Ywohner.
Die erst Ufzäichnig isch die: Dur d Uftäilig bim Chilezähnt vo de Chilegmäinde Sankt Peter und Grossmöischter isch Witike scho am 28. April 946 erwähnt worde als Vuitinchova. Dä alemannisch Name laht erchennä, das das Dörfli im 7. Jaarhundert gründet worde isch.
Vorher händ, de archeologische Usgrabige na, warschindli au d Kellte und d Römer i dem Gebiet gwohnt.
Bietlenheim
Bietle (frz. Bietlenheim, dt. Bietlenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Bietle lijt àn dr Zorn.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Bietle ìsch. Bietle ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Bietle ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Bernolsheim
Banze (frz. Bernolsheim, dt. Bernolsheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Banze lijt zeh Kilometer sìdweschtlich vun Hàwenàu un 20 Kilometer nerdlich vun Stroßburi. D Nochbergmeine sìn Wàhle ìm Norde, Rottelse ìm Oschte, Bröömt ìm Sìdoschte un Krütwiller ìm Sìde.
Gschìcht
Banze ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 921 àls Berneshaim.
Verwàltung
vun Banze ìsch. Banze ghert zem Kommünàlverbànd.
Volmeringen
Wolmeringen (lothrìngisch; frànzeesch Volmerange-lès-Boulay, ditsch Volmeringen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Bernolsheim
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Banze ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Volmeringen
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Wolmeringen lijt rund 35 Kilometer eschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 200 un 305 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Wolmeringen ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 12. Jh. àls Wolmerenges (1186 Wormerengis, 1307 Walmerange).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Wolmeringen ìsch. Wolmeringen ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Wolmeringen ghert zem Moselfrankisch.
Ruedi Walter
Dr Ruedi Walter (* 10. Dezämber 1916 z Soledurn; † 16. Juni 1990 z Basel) isch e Schwizer Volksschauspiiler und Kabarettist gsi.
Er isch wohrschinlig dr bekanntist und beliebtist Schwizer Volksschauspiiler und Kabarettist gsi und het Erfolg uf dr Theaterbühni, im Radio, im Kino und im Färnseh gha, wo er in komödiantische wie au in ärnste Rolle brilliert het.
«Ein Volksschauspieler zu sein ist eine grosse Ehre für mich. Das bedeutet mir wahnsinnig viel» het dr Ruedi Walter im ene Interview churz vor siim Dod gsait, «Ein Volksschauspieler ist ein Schauspieler, der dem Volk gehört. Einer, den das Volk akzeptiert als einen der seinen.»
Näb em Heinrich Gretler, em Alfred Rasser, em Emil Hegetschweiler und em Max Haufler het er zue de fümf grosse Volksschauspiiler vo de Schwiz ghört.
Läbe
Won er jung gsi isch, het dr Walter bim Teegrossist Twining gschafft, denn bi Maggi, isch uf Paris gange, denn uf London, won er mit Tee ghandlet het. Wo dr Wältchrieg usbroche isch, isch dr Walter 1939 in d Schwiz zrugggange, wo er zerst emol si Militärdienst het müesse leiste.
Währed de Chriegsjohr isch er zum erste Mol uf de Bühnebrätter gstande: im Basler Stadttheater, bi dr Soldatebühni Bäredatze und im Cabaret Kaktus. Noch em Chrieg het sich dr Walter em Cabaret Cornichon aagschlosse. Die antifaschistischi Chliibühni het aber ihri beste Zite scho hinder sich gha. D Stück, won er dört gspiilt het, si rasch vergässe worde, drfür het er e Bekanntschaft gmacht, wo sis witere Wirke brägt het: d Margrit Rainer, won er mit ere e langjöhrigi künstlerischi Partnerschaft iigangen isch.
Noch zwei Johr mit em Cornichon hai sich die beide sälbständig gmacht, und hai denn währed Johrzähnte as kongeniali Bühnepartner in vile Ufdritt brilliert. Dr Walter und d Rainer si au dank ihre Radioprogramm Spalebärg 77a und Bis Ehrsams zum schwarze Kaffi in de 1950er beliebt gsi. Wo d Margrit Rainer 1982 blötzlig gstorben isch, het dr Walter in mehrere Schwizer Film und Färnsehproduktione und sogar im Schwizer Nationalzirkus Knie witer gspiilt.
Dr Walter isch vor allem uf dr Bühni ufdrätte. Öbbe 500 Figure het er gspiilt. Er het in jeder Rolle überzügt, öb as Büürli Heiri in dr Chliine Niiderdorfopere oder as Estragon in Warte uf de Godot. Si Ruef as Volksschauspiiler het er nit zletscht wäge sine Rolle in de Zürcher Musicals vom Werner Wollenberger, Hans Gmür, Max Rüeger, Karl Suter (Text), Hans Moeckel und Paul Burkhard (Kompositione) überchoo: Näbe dr Chliine Niiderdorf-Opere si das Stück wie Eusi chlii Stadt, Golden Girl, Bibi Balu usw. gsi. Zum Schauspiil-Ensemble vo dene Musicals hai näben em Ruedi Walter und dr Margrit Rainer au d Ines Torelli, dr Inigo Gallo, d Edi Huber, dr Vincenzo Biagi, dr Jörg Schneider, dr Paul Bühlmann und anderi ghört.
Dietrich Buxtehude
Dr Dietrich Buxtehude oder Dieterich Buxtehude (* öbbe 1637 woorschinlig z Helsingborg; † 9. Mai 1707 z Lübeck) isch e dänisch-dütsche Organist und Komponist im Barock gsi.
Lääbe
Im Dieterich Buxtehude (sprich: []) si Vater isch 1641 Organist an dr St. Olaichille z Helsingør, wo dr Dieterich woorschinlig uf d Latiinschuel gangen isch. 1657 isch er Organist z Helsingborg, 1660 bis 1668 z Helsingør. Am 11. April 1668 isch er dr Noochfolger vom Franz Tunder an dr Mariechille z Lübeck worde und het im Tunder si jüngsti Dochder Anna Margaretha ghürootet. Er het witer gmacht mit de Oobemuusike, wo si Schwiigervater mit ene aagfange het.
Ruedi Walter
Läbe
Dr Ruedi Walter isch mit dr Schauspiilere Irène Camarius verhürotet gsi, wo zsämme mit ihrem Maa in vile Bühnestück ufdrätten isch. Er het zwei Chinder gha.
Dietrich Buxtehude
Lääbe
1705 isch dr Johann Sebastian Bach uf Lübeck gange, zum vom Buxtehude z leere. Zwäi Joor druf isch dr Buxtehude gstorbe. Er isch dr berüemtisti Verdräter vo dr Norddütsche Orgleschuel.
Ruedi Walter
Filmografii
Kinofilm
Dietrich Buxtehude
Wärk
Dr Buxtehude het e Hufe Wärk komponiert, bi de wältlige vor allem Triosonate und Klavierwärk.
Ruedi Walter
Filmografii
Färnseh
Dietrich Buxtehude
Wärk
As gäistligi Muusig het er vili Wärk für d Orgle gschriibe, es git sonigi undern ä wo käi liturgische Charakter häi, sondern e konzertante. Anderi cha mä as Vor- oder Noochspiil bim Gottesdienst uffüere wie au an Konzärt.
Mee Wärk as für d Orgle het dr Buxtehude für Sänger gschriibe. D «Oobemuusike», wo äänlig wie Oratorium si stöön am Aafang vo dr Gschicht vo de gäistlige und öffentlige Konzärt z Dütschland, und Kantate, wo s denn Bruuch gsi isch ass si in Gottesdienst ufgfüert wärde, si e groosse Däil vo sim Schaffe gsi. Oobemusike het s z Lübeck bis 1810 gee und mä het 1926 wider mit ene aagfange.
Im Dieterich Buxtehude sini Wärk si im Buxtehude-Wärk-Verzäichnis (BuxWV) katalogisiert.
135 Vokalwärk (BuxWV 1–135): 89 Wärk für Orgle (BuxWV 136–225): 26 Wärk für Cembalo (BuxWV 226–251): 24 Wärk für Striicher und Basso continuo (BuxWV 252–275)
Innerthal
Geografi
Innertaal liit im hintere Wägital. 0 Vu de Gmeindflechi sind 34,9 % landwirtschaftlichi Flechi, 34,1 % Wald, 0,4 % Sidligsflechi u 30,6 % suschtigi Flechi.
Gschicht
Innertaal isch zum eerschte Maal gnennt worde im Jaar 1259 als Wegental
Landkreis Rottweil
Dr Landchrais Rautweil (verhochdytscht Rottweil) isch e Landchrais z Baade-Wiirdebäärg ùn bschdood us ehemals Wiirdebärgische, Baadische ùn Hohezollerische Oordschafde. Är ghèèrd zue dr Region Schwaarzwald-Baar-Heubärg im Regierigsbezirk Fryybeg. D'Kraisstadt isch Rautweil.
Bauer (Familienname)
Bauer isch e Familiename, wu abglaitet isch vum hochdytsche Wort fir Buur. Eso haiße z. B. die Lyt:
Innerthal
Iiwoner
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 2,0 % gläge.
Religion
93,4 % vu de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 4,8 % evangelisch-reformiert.
Landkreis Rottweil
Geographische Lag
Dä Landkrais gränzd im Norde an dr Landchrais Frèideschdad, im Oschde an dr Zolerealbchrais, im Siide an dr Landchrais Duttlinge ùn an dr Schwaarzwald-Baar-Chrais ùn isch Weschde an dr Ortenauchrais.
Innerthal
Spraach u Tieläkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vu de 167 Iiwoner 97,0 % Tüütsch als Hauptspraach aaggää u 3,0 % anderi Spraache.
Landkreis Rottweil
Schded ùn Gmaine
Zem Landchrais Rautweil ghèère 6 Schded ùn 15 Gmaine.
Innerthal
Spraach u Tieläkt
De Tieläkt vu Innertaal ghöört zum Höuchschtalemannisch.
Maag (Begriffsklärung)
Maag chna folgendes bedüte:
Maag isch de Familiename vo folgende Persone:
Maag isch de Name vo folgende Underneme:
Habicht
De Happech oder au Hüennerwai (Accipiter gentilis; alemanischi Näme) isch e Raubvogel, wo i Mitteleuropa dor s ganze Joor döre vorchunnt. I de Alpe isch er bis zonere Hööchi vo 2200 müM verbraitet. Er isch recht schüüch und und selte i de Nööchi vo Sidlige aaztreffe. De Happech gsiet äänlich uus wie de Sperber isch aber gröösser.
Uussie
De Happech isch e graubruune Vogel, wo a de Undersiite liecht gstraifflet isch. Sin lange Schwanz und sini braite Flögel sind dunkel und eener bloilich. Jungi Happech sind mee rootbruu und hend a de Undersiite wiisslichi Straiffli. S Mandli oder de Terzel isch mit öppe 50 cm vill chlinner as Wiibli, wo öppe 60 cm groos werd. D Spannwiiti isch öppe 95 cm bzw. 110 cm. Happech chönd öber e Kilo schwer were.
Lebeswiis
De Happech lebt i uufglockrete Wälder mit vill Altholz und baut uf Bömm inere Hööchi zwöschet 10 und 16 Meter e groosses Nest us grüene Äst. Happechpäärli bliibet anenand för s ganz Lebe troi und si bruucht eri Nester au meriri Joor. Happech sind gschickti wendigi Flüüger. Si hocket anere guete Stell und schüüset zunderainisch uf s Opfer loos. Zu de Büüti ghööret chliini Vögel, aber au Chraie, Orlihään und Hüenner und au Süüger wie Müüs, Aichörnli und Hase.
Bsundrigs
De Happech werd för d Jagd abgrichtet.
Thaddäus Troll
Dr Thaddäus Troll – mit-em richdiga Nama hôt’r Hans Bayer ghoißa – (* 18. Merz 1914 z Stuegert-Cannstatt, wo-nr am 5. Juli 1980 au gschdôrba ischt), ischt a deitscher Schriftsteller ond Journalischt gwäa, wo ondr andrem au an Haufa Werk em schwäbischa Dialekt vorfasst hôt.
Kendheit, Jugend ond Zwoider Weltkriag
Dr Hans Bayer kommt am 18. Merz 1914 em Stuegerter Stadtdoil Cannstatt als Soh vo-ma selbstendiga Soifasiader uff d Welt. Deet wechst’r au auf ond gôht en d Schuel. 1932 legt’r am Johannes-Kepler-Gimnasiom sei Abidur ab. Nôch-ra kurza Volondärszeit bei dr Cannstatter Zeitung studiirt’r an de Universideeda en de Städt Diibenga, Mincha, Halle (Saale) ond Leipzig Germanischdik, Kunschtgeschichde, Litradurwissaschaft sowia Theader- ond Zeidongswissaschaft. An dr Uni Leipzig promoviirt’r 1938 zom Dr. phil.. Sei Dokdr-Arbet hôt da Titl Presse- und Nachrichtenwesen der im Weltkrieg kriegsgefangenen Deutschen. Noh em gleicha Jôhr wuud’r Soldat ond als Mitgliid vo-ra Propaganda-Trubbe zom Eisatz an d Oschtfront gschickt. En dera Funkzioo vorfasst’r 1941 au a baar Tekscht zo antisemidische Bildreportascha us-em Warschauer Getto. Ondr dr Ibrschrift Getreu bis zum letzten Atemzug themadisiirt’r em Merz 1943 em scheefärberischa NS-Propagandastil d Vrnichdong vo dr 6. Deitscha Armee en Stalingrad.
Nôchkriagszeit
Beim Hans Bayer seim Zwangsaufenthalt em Interniirongslager Putlos em Jôhr 1945 ibrnemmt der Môô d Leidong vom Lagertheader ond geit a Lagerzeidong raus. Nôch seira Entlassong wuud’r 1947 Mitarbeider vom Nôchrichdamagazin DER SPIEGEL. Fir des Magazin ischt’r als Korreschpondent aus Stuegert ond als Theader-Kridiker fir da siddeitscha Raum, fir d Schweiz ond fir Eschreich tädich. Durch seine viile Reisa ond seine guade Fremdschbrôchakenntnis wuud dr Bayer au bald fir da nui entstandena Bundesnôchrichdadenscht (BND) entressant. Fir de sell Organisazioo schafft’r neabaher a Zeitlang als Informant. Zamma mit-em Kabaredischda Werner Finck geit’r en dr friha Nôchkriagszeit au dui satirischa Zeitschrift Das Wespennest raus. Dr Erfolg vo deam Bläddle ischt abr kloi, sodass-es bald wiidr eigschdellt wuud. Mit-em Werner Finck grendet’r au da Vorei Radikale Mitte als polidischa Parodii-Pardei, om dr Phrasa-Drescherei vo de Polidiker da Schbiagel vorzohalda ond da hehera Bleedsenn zo pfleaga. Em Dezember 1950 duat sich dr Bayer mit de Theader- ond Vorlagsleit Georg Böse, Ernst Glaeser, Walter Erich Schäfer ond Fritz Ludwig Schneider ond sonscht noh a baar Manna zamma zo dr litrarischa Ronde Tisch der Dreizehn.
Wia us-em Hans Bayer dr Thaddäus Troll wuud
Neaba de oba erwehnde Tädichkeida schafft dr Hans Bayer seit 1948 au emmer meh als freier Schriftsteller. Fir dui belledrischdischa Seit vo seim Werk wehlt’r s Pseudonym Thaddäus Troll, om so – nôch seim oigena Bekenntnis – en Biacherschrenk, wo alphabedisch sordiirt send, lenks neabem Kurt Tucholsky zo standa. En sellem seira sadiirischa Tradizioo ischt’r au bis 1953 firs Disseldorfer Kabaredd Kom(m)ödchen als Tekschder tädich.
Polidische Aktivideeda
Obwohl dr Bayer/Troll bei koira Pardei Mitgliid ischt, betädicht’r sich au als polidisch aktiver Autor. So setzt’r sich 1969 en Form vo-ra privada Briaf-Akzioo fir d Wahl vom Gustav Heinemann zom Bundespräsidenda ei. Zamma mit seine Schriftsteller-Kollega Günter Grass, Heinrich Böll ond-em Klaus Staeck ondrstitzt’r de sozialdemokradisch Wehler-Iniziative. 1974 kriaget dia drei oisilbige Schriftsteller Böll, Grass ond Troll a Eiladong zo-ra Ausschbrôch vor dr SPD-Bundestagsfrakzioo. Dui Vrôschdaldong wuud vo dr Frankfurter Rundschau so ôôkindicht: „Eine Dichterlesung wird es nicht werden.“ Wia bei seine boide Kollega fallet au beim Thaddäus Troll a baar obequeme Sätz, zom Beischbiil: „Provozieren Sie die Opposition, die zur Zeit nur von der Schwäche der Regierung lebt … Haben Sie den Mut zu einer klaren Absage an den Staatskapitalismus, den Mut zum Widerstand gegen die Pressionen der internationalen Konzerne, den Mut zum Widerspruch gegen die Panikmacher, aber auch den Mut zur klaren Abgrenzung gegen die vom Modergeruch sozialistischen Aberglaubens umdünsteten Systemveränderer … Ihr Wähler erwartet von Ihnen eine Abkehr von der Mauschelei um Ämter als Sinekuren für ausgediente Funktionäre. Nicht das Parteibuch sollte als Fahrkarte zu Amt und Würden dienen. Die SPD kann sich erlauben, an den richtigen Platz den besten Fachmann zu setzen, auch wenn der kein Parteibuch hat.“
Mitwirkong en vrschiidene Gremia
1959 wuud dr Bayer/Troll vom siddeitscha Schriftsteller-Vrband en da Rundfunkrat vom Siddeitscha Rundfunk (SDR) entsandt. Vo 1970 bis 1979 ischt’r sogar dr stellvortredende Vorsitzende vo sellem Gremium ond henrher Vorsitzender vom Fernsehausschuss ond Mitgliid en dr ARD ihrem Programmbeirat. Sei wichdigschda Aufgab isch dô drbei, d Bericksichdigong vo Programm em Dialekt zo ondrstitza ond drfir zo sorga, dass au gnuag Programm-Uffträg an Nôchwuchsautora vorgeba werret.
Vo 1968 bis 1977 isch dr Bayer/Troll dr erschde Vorsitzende vom bada-wirdabergischa Schriftsteller-Vorband. Wia en dera Zeit dr Gesamtverband deutscher Schriftsteller (VS)  grendet wuud, sorgt’r drfir, dass dr bada-wirdabergische Vorband deet au Mitgliad wird. 1970 wuud der Môô zom stellvortredenda Vorsitzenda vom VS-Bundesvorstand gwehlt. Uff sei Iniziative wuud noh em gleicha Jôhr nôch-em Böllscha Moddo Einigkeit der Einzelgänger dr deitsche Schriftstellerkongress z Stuegert abghalda. Uff indrnazionaler Ebene wuud dr Bayer/Troll 1975 ens Präsidiom vom P.E.N.-Zentrum ond drei Jôhr schbäder zom Vizepräsidenda vo dera Organisazioo gwehlt.
S End vom Liadle
Em zuanemenda Alder vrsterket sich dia Depressiona, wo dr Troll scho lang dronder leidet, emmer meh, sodass’r bald koin Ausweag meh siht, als freiwillig aus seim Leaba zo scheida. 66 Jôhr send deam Môô vorgennt gwäa. Sei ledschda Ruah fendet’r uff-em Steigfriidhof en Bad Cannstatt. Fir dui zo dr Beerdigong schdaddfendenda Trauerfeier hôt dr Troll hechschtpersenlich scho zo seine Leabzeida an Plôô gmacht: Dr Pfarrer soll sei Ôschbrôch meglichscht kurz halda ond dô drbei au da Nôchruaf vorleasa, wo dr Vorstorbene selber vorfasst hôt. Dô drnôch sollet d Vorfiilfäldigonga vom Nôchruaf an älle Trauergäscht vordeilt werra. Hendrher soll an Cannstatter Trollenger ausgschenkt werra. Der Wonsch wuud-em erfillt.
Familie
Dr Bayer/Troll isch zwoimôl vorheiradet gwäa. Aus dr Ehe mit seira erschda Frau, dr Journalischdin Elfriede Berger, isch dui Dochder Eva-Suzanne hervorganga, ond aus dr zwoida Ehe mit dr Journalischdin Susanne Ulrici hôt’r nomôl zwoi Dechtra ghet.
Bedeidong
Em Thaddäus Troll sei Werk bestôht aus Essays, Feuilletons, Glossa, Reise- ond Stedte-Biacher, Kendrbiacher, Romane, Satira, Sketsch, Gedicht em schwäbischa Dialekt, Heerschbiil, Fernsehschbiil ond Theaderstickla. Au a baar Bihnawerk vo andre Autora hôt’r nui bearbeidet, zom Beischbiil em Jacques Offenbach sei Operedde Pariser Leben (1952) ond Die Abenteuer des braven Soldaten Schwejk vom Jaroslav Hašek. Dr Diibenger Litradurprofessr Walter Jens hôt em Nôchwort zom Graußa Thaddäus-Troll-Leasebuach da Liderada Troll so gwirdicht: „Der als ‚gemüthafter Meister der Kleinkunst‘, als ‚einfallsreicher Feuilletonist‘ und ‚schwäbischer Poet‘ Abgetane (einen Schritt weiter, und wir sind beim Heimatdichter aus Stuttgart) war in Wahrheit ein Artist und poeta doctus, der - man lese den Essay ‚Gedichte machen‘ - seine Verse so gut wie die Prosa-Stücke mit hoher Bewusstheit (und großer Risiko-Bereitschaft) formulierte … Thaddäus Troll - das ist einer der letzten großen Impressionisten deutscher Sprache, ein Mann, der Worte, in immer neuem Umkreisen, zum Leuchten bringen kann, der mit Hilfe einer lyrisch-melodiösen Prosa Atmosphäre veranschaulicht, so, wie’s Tucholsky einmal konnte …“
Nôchwirkonga
D Stadt Stuegert hôt em Stadtdoil Bad Cannstatt an Platz nôch ihrem bekannda Soh benannt: Dr Thaddäus-Troll-Platz befendet sich en dr Nähe vo dr Wilhelmsbruck, wo ibr da Necker zor Wilhelma fihrt. Drzua noh stôht uff sellem Platz a Plaschdik vo dr Kinschtlere Elke Krämer, wo em Troll sein Entaklemmer zeigt. (Lueg s Bildle rechts.) Zom Ôdenka an da Thaddäus-Troll ischt em Jôhr 1980 dr Thaddäus-Troll-Preis gschaffa ond em Jôhr druff zom erschda Môl vorliha wôrra. Us-em Ôlass vom Troll seim 100. Geburtsdag em Merz 2014 hôt dr SWR en seim Dridda Programm an Dokumendarfilm ibr dean Môô mit-em Titl Heiter bis schwäbisch ausgschdrahlt. Au en andre Ortschafda em Schwôbalendle send Strôßa ond Weag nôch sellem Môô benannt wôrra, zom Beischbiil z Epfenga, z Aschbach ond z Wanga em Allgai.
Lachen SZ
Lache (amtlich Lachen) isch e politischi Gmeind im Bezirk March vum Kanton Schwyz i de Schwyz.
Geografi
Lache liit am obere Änd vum Obersee. Vu de Gmeindflechi sind 26,7 % landwirtschaftlichi Flechi, 5,8 % Wald, 62,1 % Sidligsflechi u 5,4 % suschtigi Flechi.
Gschicht
Lache isch zum eerschte Maal gnennt worde im Jaar 1217-22 als de Lachun.
Religion
66 % vu de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 15,7 % evangelisch-reformiert.
Spraach u Tieläkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vu de 6272 Iiwoner 84,9 % Tüütsch als Hauptspraach aaggää u 15,1 % anderi Spraache.
De Tieläkt vu Lache ghöört zum Höuchschtalemannisch.
Alfred Rasser
Dr Alfred Rasser (* 29. Mai 1907 z Basel; † 18. August 1977 z Basel; zerst Franzos, vo 1917 aa heimatberächtigt z Basel) isch e Schwiizer Kabarettist, Schauspiiler und Politiker gsi. Berüehmt isch er dur si Darstellig vom dappige Soldat HD Läppli worde.
Biografii
Dr Alfred Rasser isch mit drei Gschwüsterte z Basel ufgwachse. Si Vater isch e Muurer us em Elsass gsi und gstorbe, wo dr Alfred grad elfi gsi isch. Noch dr Schuel het er vo 1922 bis 1925 z Basel e Lehr as Spediteur gmacht.
1928 het er für e International Hilfsdienst Liechtestei gschafft, het denn im Tessin Hüehner züchdet und isch schliesslig uf d Schauspiilschuel vom Oskar Wälterlin im Basler Konservatorium gange. Zum die dreijöhrigi Uusbildig z finanziere, het er näbebii as Buechhalter gschafft. 1930 isch dr Rasser mit dr Schauspiilschuel fertg gsi und het en eigeni Theatergruppe gründet. Si Dätigkeit as Buechhalter het er ufgee und e Moolergschäft ufdo, won er fümf Johr lang gfüehrt het. 1934 isch dr ersti grossi Erfolg mit em Bühnestück John D: erobert die Welt vom Friedrich Wolf choo. Im Kabarett Resslirytti vom Exilruss Naoul Mithnik het er churz druf zum erste Mol si Theophil Läppli gspiilt, e Schwiizer Spiilart vom Hašek sim brave Soldat Josef Schwejk. Mit sim Spiil het er s Publikum und d Präss begeisteret. 1935 het er sich für fümf Johr em Cabaret Cornichon aagschlosse. 1943 het er si eigeni Bühni ufdoo, s Kabarett Kaktus, wo bis 1951 existiert het. 1954 isch er während dr Zit vom Chalte Chrieg mit andere Künstler und Politiker zum ene Bsuech in dr Volksrepublik China iiglade worde. Das het denn zu Repressalie gfüehrt: Er isch nüme engagier worde, abgschlosseni Verdräg si ufglöst worde, fast alli Theater si plötzlig für ihn zue gsi. S Filmgschäft isch si Rettig gsi und het schliesslig d Rehabilitierig brocht: 1954 isch wägen em Erfolg vo siiner Läppli-Figur e Verfilmig mit em Ditel Läppli am Zoll cho, denn d Film HD-Soldat Läppli (1959) und Demokrat Läppli (1961).
1932 het dr Alfred Rasser d Adele Schnell ghürotet. Er het mit ere e Sohn, dr Roland Rasser, gha, wo spöter au Kabarettist worden isch. D Eh het bis 1945 ghebt, denn het er d Ninette Rossellat ghürotet und mit ihre drei Chinder gha. Näbe sim Sohn Roland Rasser schafft au däm si Dochter, d Caroline Rasser, as Schauspiilere und Kabarettistin.
Thurgau (Begriffsklärung)
Thurgau isch de Name vo däne Gebiet:
Thurgau isch de Name vo däne Schiff:
Thurgau isch en Namestail vo däne Persone:
Thurgau isch en Namestail vo däne Begriff:
Obacht:
Dürrenbach (Begriffsklärung)
Dürrenbach chan folgendes bedüte:
Wollmeringen
Wuelmeréngen (lothrìngisch; frànzeesch Volmerange-les-Mines, bìs 1920 Volmerange-lès-Œutrange, ditsch Wollmeringen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Wuelmeréngen lijt rund elf Kilometer nordweschtlich vun Thionville uf re Heche zwìsche 294 un 429 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Wuelmeréngen ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 980 als Valembregam villam  (1239: Garmerange, 1306: Warmerange, 1472: Wollmeringen).
Ìm Johr 1769 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Wuelmeréngen ìsch. Wuelmeréngen ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Wuelmeréngen ghert zem Moselfrankisch.
Heinzenberg
Heinzenberg bezaichnet folgendi geografische Objekt:
Heinzenberg  chann dodrüberuse bedüte:
Bezirk Aubonne
Dr District d'Aubonne (alem. Bezirk Aubonne) isch bis zum 31. Dezämber 2007 e Verwaltigsainhait vum Kanton Waadt in dr Schwyz gsii. Hauptort isch Aubonne gsii. Dr District isch in d Cercles (alem. Chrais) Ballens, Aubonne un Gimel ufdailt gsii. Zum District hän 17 Gmaine ghert, är isch 153.25 km² groß gsii un het Ändi 2006 12'000 Yywohner ghaa.
Manfred Krug
Dr Manfred Krug (* 8. Februar 1937 z Duisburg; † 21. Oktober 2016 z Berlin) isch e dytsche Schauspiiler, Sänger un Schriftsteller gsii.
Lääbe
Dr Manfred Krug isch s eltscht Chind vum Ingenieur Rudolf Krug un däm syre Frau Alma gsii. Dr Vater het zerscht bi Thyssen z Duisburg as Schmelzer im Stahlwärch gschafft. D Familie isch derno uf Hennigsdorf bi Berlin. D Chriegsjohr het dr Manfred zum Dail bi dr Großmueter z Duisburg verbrocht. Noch em Chrieg isch d Eh vu dr Eltere gschide wore, dr Manfred isch mit em Vater anne 1949 in d DDR zoge. Dr Manfred Krug het e Lehr um Stahlschmelzer im Stahl- un Walzwärch z Brandenburg an dr Havel gmacht. An dr Oobeschule het er s Abitur noogmacht un schießlig an dr Staatlige Schauspiilschuel Berlin e Studium aagfange, wun er aber bal het mieße abbräche. Vu 1955 bis 1957 isch er Noowuchsschauspiiler am Berliner Ensemble vum Bertolt Brecht gsii. E Zytlang het dr Krug z Berlin in dr Cantianstroß in ere Wohngmainschaft zäme gläbt mit em Schriftsteller Jurek Becker.
Ab 1957 isch Krug im Kino un Färnseh vu dr DDR ufdrätte. Anne 1960 het er im erfolgryche Film Fünf Patronenhülsen vum Frank Beyer mitgspiilt. Au im Film Spur der Steine vum Beyer het er e Roll ibernuu. Dr Film isch bal zänsiert wore un het erscht no dr Wändi wider chenne zaigt wäre. In dr DDR isch dr Manfred Krug au as Jazz-Sänger populär gsii.
Wel er Ändi 1976 e Protescht gege d Uusburgerig vum Wolf Biermann mit unterschribe het het er e Beruefsverbot iberchuu. Är het derno ne Aadrag uf Uusrais in dr Bundesrepublik gstellt, un het d DDR schließlig am 20. Juni 1977 chenne verloo.
Lippenblütlerartige
D Lippeblietlerartige (Lamiales) sin e Pflanzenornig, wu zue dr Decktsomer (Magnoliopsida) ghert.
Manfred Krug
Lääbe
Dr Krug het no syre Uusrais z Wescht-Berlin gläbt. In dr Bundesrepublik het er bal wider Rolle gfunde. Bekannt wore isch er unter anderem mit dr Chindersändig Sesamstraße un mit dr Roll vum Lkw-Fahrer Franz Meersdonk in dr Serie Auf Achse (1977 bis 1992). Seli populär wore isch er as Rächtsaawalt Robert Liebling in dr Färnsehserie Liebling Kreuzberg (1986 bis 1998), wu sy Frynd Jurek Becker dailwys d Dräibiecher derzue gschribe het, un as Kommissar Paul Stoever im Tatort (1984 bis 2001).
Lippenblütlerartige
Bschrybig
Di maischte sin chrutigi Pflanze, e Dail Taxa sin Baim un Hecke. S git au parasitischi un karnivori Taxa. Zmaischt sin d Laubbletter gegeständig, sälte stehn si wächselständig oder in Quirl.
Manfred Krug
Lääbe
Dr Manfred Krug isch syter anne 1963 mit dr Ottilie Krug ghyrote gsii. Us dr Eh sin drei Chinder firigange, derzue het er e nit-ehli Chind ghaa.
Lippenblütlerartige
Bschrybig
Di zmaischt zwittrige Bliete chenne vier- oder fimfzellig syy. Zmaischt het s nume zwai oder vier Staubbletter. E jedi Bliete hetz maischt zwai, sältener bis zue fimf Fruchtbletter. Zmaischt isch dr Fruchtchnopf dur falschi Schaidwänd in vier Chammere unterdailt, wu s je ai Somenaalag din het.
Sischtematik
D Lamiales sin innerhalb vu dr Euaschteride I d Schweschtergruppe zue dr Solanales. Si umfasse die Familie:
E veraifacht Kladogramm (no dr Angiosperm Phylogeny Group), wu aber no Uusicherhaite het, siht eso uus:
D Gesneriaceae sin schyns zue Calceolariaceae un d Phrymaceae zue dr Orobanchaceae un dr Paulowniaceae paraphyletisch.
Manfred Krug
Diskografy
Heerbiecher
Elster
De odre d Ägerst (Pica pica; alemanischi Näme) isch en aapassigsfääige Raabevogel wo i Mitteleuropa dor s ganze Joor dore vorchunnt. I de Alpe lebt er bis zonere Hööchi vo 2200 m ü.M. Uf de Alpesüüdsiite isch er seltniger.
Uussie
De Ägerst isch e schwarz-wiisse Vogel mit eme chräftige schwarze Schnabel und eme lange Schwanz. De Chopf, de Rugge und d Brust sind schwarz, au d Flögel sind schwarz, hend aber e wiisse Rand. D Schultere und de Buuch sind wiiss. Wiibli und Mandli gsiend gliich uus. De Ägerst werd 40 bis 51 cm gross, mitere Spannwiiti vo 52 bis 60 cm und eme Gwicht vo 200 bis 250 Gramm.