cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Korrespondenzprinzip
Au in dr Kwantemechanik, wo vo 1925 aa entstande isch, het mä s Korrespondänzbrinzip brucht, zum e heuristischi Methode z beschriibe, und kwantemechanischi Operatore und iiri Verduschrelazioone mit dene vo dr klassische Mechanik z verbinde.
In dr Wüsseschaftstheorii verstoot mä under em Korrespondänzbrinzip d Beziejig vo verschiidene Theorie im gliiche Fenomeen beriich, mäistens von ere eltere und ere nöijere. Es goot um s grundlegende Konzept von ere Hoerarchii vo de Theorie und iirer Entwigglig in de Naturwüsseschafte. Au in andere Wüsseschafte wie dr Kristallografii reedet mä in däm Sinn vo Korrespondänzbrinzipie.
Oberroth
Oberroat (amtlich Oberroth) ischt a Gmoed em Landkroes Nei-Ulm en Bayern.
Geografi
Oberroat leit em Dal vo dr Roth, 25 km nerdlich vo Memmenga ond 35 km sideschtlich vo Ulm. Vo dr Gmarkong send 64 % Landwirtschaftsfleche, 24,5 % Wald, 9,8 % Sidlongsfleche ond 1,6 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Oberroat ghert au no dr Weiler Schalkshofen.
Gschicht
Oberroat ischt zom erschte Mol gnennt worda om 780 als Rota.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 0,1 % gleäge.
Religion
93,5 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 5,1 % evangelisch.
Verwaltong
Oberroat hot mit em Markt Buach ond dr Gmoed Unterroat a Verwaltongsgmoeschaft vereibart. Dr Birgermoeschter vo Oberroat ischt dr Willibold Graf.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Oberroat ghert zom Schwäbisch.
Landvogt
Landvogt stoht för:
Landvogt isch de Familiename vo däne Persone:
Lueg au:
Oscar Klein
De Oscar Klein (* 5. Januar 1930 in Graz, Österrich; † 12. Dezember 2006 in Plüderhausen, Dütschland) Oldtime- und Mainstream-Jazz-Musiker gsii, wo us Österrich gstammt isch. Er isch vorallem mit de Trumpetä bekannt worde, het aber au Gitarre, Klarinettä und Schnurregigä gschpielt. Überzügend wie chum en zweite europäische Jazztrumpetär hed er s’traditionellä Uusdrucksschpektrum vo däm Inschtrumänt beherrscht. Als Gitarrischt hed er mit viel Iflüss vom Eddie Condon, em Freddie Green oder au em Toots Thielemans en eigene Stil ufbaue.
Läbe
Wäge de jüdische Herkunft vo dä Familie Klein hed die während em zweite Weltchrieg us Österrich müesse flüchte. De jungi Oscar Klein isch ab 1943 imene chline italienische Bergdörfli vom Dorflehrer uf dä Mandoline unterichtet worde. Ab 1944 hed er a de Basler Kunschgwerbschuel d’Usbildig zum Grafiker gmacht. I däre Ziit hed er im Hot Club Basel sini Liebi zum Jazz entdeckt. Bald drufabe hed er als Gitarrischt bi de „Freetwarmers“ unter de Leitig vom Trumpetär Freddie Höhn und em Klarinettischt Otto Flückiger sini erschte Erfahrige als Gitarrischt gemacht.
1948 hed de Oscar Klein in Florenz e Stell als Zeichigs- und Handarbeitslehrer aträtte und glichziitig versucht, glichgsinnti Musiker z’finde. Für die planti „Original Florence New Orleans Band“ hed allerdings na en Trumpetär gfehlt. So isch de Klein also unverhoft zu sim zweite Inschtrument cho.
De Oscar Klein hed Endi vo de 50er-Jahre Jazzsängerin Miriam Klein ghürate und mit ihre z Basel e Familie gründet. Eis vo de insgesamt vier Kind isch de 1961 geboreni David Klein, wo sich sälber als Musiker und Komponischt en Name gmacht hed.
Ab Endi 1959 isch de Oscar Klein für mehreri Jahr Mitglid vo de bekannte niderländische Formation Dutch Swing College Band gsi. Nach em Ustritt us däre Band isch er ab 1963 vor allem mit eigene Bands unterwägs gsi und hed det au als Bandschef fungiert. Z’erscht im Trio mit sinere Frau Miriam und em Multiinschtrumentalischt Isla Eckinger, spöter dänn vor allem mit „Oscar Klein’s Jazzshow“. Nebädher hed er mit verschidene Gaschtsolischte, wie em Albert Nicolas, em Joe Turner, em Cottie Williams und em Joe Venuti, zäme gschaffed und sich so internationali Anerkännig agworbe. Sit 1973 hed er under em eigene Name diversi Langschpilplatte produziert, isch glichziitig aber au wider vermehrt mit de „Tremble Kids“ und bis zum Tod vom Fatty George 1982 mit däm ufträtte. 1981 hed er d’Formation „Big Four“, e italienisch-schwiizerischi Gruppe im Chicago-Stil is Läbe grüeft. I de 90er-Jahre isch er regelmässig mit sine „Euroean Dixieland All Stars“ und mit de „European All Stars“, wo au de Charly Antolini und d’Barbara Dennerlein däzue ghört hend, ufträtet. Er hed au mitem Sohn vom italienische Faschischt "Duce", mitem Romano Mussolini zäme gschaffed.
Im Schwiizer Fernseh hed er als Moderator vo de Sendig „History Of Jazz“ gwürkt. Witer hed er langi Jahr erzieherischi Konzert i Schuele gäh, zerscht gmeinsam mit em Jerry Ricks, schpäter mitem Thomas Moeckel. Ziitläbends hed er nachem Grunsatz gläbt, dass es Jazzkonzert sowohl musikalisch hochstehend als au unterhaltend si chan. Er isch dänn au nöd nur eine vo de bedütenschte europäische Jazzmusiker gsi, sondern au en hervorragende Entertainer mit humoristische Asage und sinere legendäre Kapitänsmütze als optisches Markezeiche.
De Oscar Klein hed witerhin mit folgende Musiker Ufnahme gmacht: Lionel Hampton, Roy Eldridge, Earl Hines, Bud Freeman, Wild Bill Davison, Peanuts Hucko, Sammy Price, Ralph Sutton, Emil Mangelsdorff, Dexter Gordon, Slide Hampton, Wallace Bishop, Fritz Pauer, Lino Patruno, Jan Jankeje, Ludwig Stimmler, Hans Rettenbacher, Henri Chaix, Jimmy Woode, Gus Backus und Michael Pewny.
Total hed er meh als 50 CDs und über 130 LPs ufgnoh.
Userdem hed er Gitarre unterichtet und hed zäme mitäme Schüeler „Pickin’ The Blues“ veröffentlicht, es Lehrbuech für Finger-Stil Gitarre und däzue au e LP usebracht.
Priise und Uszeichnige
Am 19. Oktober 2005 hed er d’Ehrenmedaille vo de Bundeshauptschtadt Wien in Silber übercho. I sinere österrichische Heimat isch im zuedem de Bruefstitel „Professor“ verliehe worde.
Preußen (Begriffsklärung)
Preussen oder Preußen mäint:
Preussen nenned sich di Aaghörige vo Studänteverbindige mit em Name Borussia, wo sich Preusse verbunde fühled
Preussen isch dr Name vo däne Schiff:
Georg (Heiliger)
Dr heilig Georg (* im 3. Joorhundert; † 23. April um 303) isch e chrischtleche Heilige, wo – wies d Legände vezellt – under em röömische Kaiser Diokletian i dr Provinz Palästina als Märtürer gstorbe isch.
Gschicht
Sid der Eroberig vo Jerusalem bim erschte Chrüüzzug isch dr heilig Georg als Schutzpatron vo de obeländische Ridder vereert worde. Dr Georg zellt zu de Vierzää Nothälfer, und er isch dr Schutzpatron vo Länder, vo Stedt, vo adlige Familene und vo Ridderorde. Dr Vorname «Georg» isch z Europa sid em Middelalter immer sehr beliebt gsi.
Sys Symbol isch s Georgschrüüz, es roots Chrüüz uf wyssem Hindergrund. Er wird au gärn als Ridder im Kampf mid emene Traache abbildet. E Relikwie vom Heilige wird sid em Joor 896 im Georgschloschter uf dr Rychenau ufbewaart. S Chloschter Sant George im Schwarzwald isch under em Yfluss vo dr Rychenau im 11. Joorhundert entstande. Dr Fyrtig vom heilige Georg isch dr 23. April.
Mündung (Gewässer)
As Mündig bezäichnet mä d Zueflussstell vom ene Fliessgwässer in en anders Gwässer.
Merkmol
E Hufe Mündige, wo no in iirem natürlige Zuestand si, si äinzigartigi Biotop (z. B. d Rhônemündig in Südfrankriich), wil sich die ökologische Bedingige rasch ändere, wemm mä nume e chli flussuf oder flussab goot. D Tämpratuur in ere Mündigsregion in unsere Bräite lit mäistens bi 20 °C oder mee. Bin ere Mündig ins Meer mische sich Salz- und Süesswasser, was nume weenig Lääbewääse guet verdrääge.
Mündig mit Flussdelta
Es isch mööglig, ass e Fluss e Flussdelta bildet; mä underschäidet die Deltaforme oder Arte:
Mündig ooni Flussdelta
Wenn e Fluss in en anders Gwässer mündet, ooni ass er e Delta bildet, chann er diräkt iimünde oder en Estuar (e Mündigsdrichder) bilde.
Jaberg
Jaaberg (amtlech Jaberg) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Jaaberg ligt am linke Stade vor Aare. D Gmeindsflächi bsteit us 52,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 22,7 % Waud, 19,5 % Sidligsflächi u 5,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Wichtrech, Chise, Uttige u Chiuterf.
Gschicht
Jaaberg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1259 aus Jagberc (1273 Jageberc, 1299 Jagberg). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,3 % gläge.
Religion
75,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 13,2 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,6 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 235 Ywohner 97,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,9 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Jaaberg ghört zum Hochalemannisch.
Baden (Land)
Bade isch e frieners Land im Südweste vu Ditschland, wo i Bade-Wirtteberg uffgange isch. D Name wird hüt no hüfig für d Region bruucht, wo früehner s Land Bade bildet het.
Geographii
D badische Hauptlandschafte sind d Oberrhii-Ebene und de Schwarzwald. Im Norde erstreckt sich s Ländle am Main bis a d Tauber, im Süde und Weschte bis an Rhii. Im Süde bildet de Rhii d Gränze zu de Schwiiz und im Weste gege s Elsass und d Pfalz. Im Norde gränzt Bade a Hesse und Bayere, im Oste a Wirtteberg. Im Süde isch d Oschtgrenz vormals zum Firschtebergische. S Fürschtetum Firschteberg ond no weitere Gebiat am weschtlicha Bodesee bis zom Linzgau na sind no im 19. Jahrhondert ins badische aigliidert worre. Seitdem isch en Zipfl vum Hohezollern is Badische nai gange.
Landschafte
gordnet vu Norde noch Süde
Städt
D Hauptstadt isch bis zum Zweite Weltkrieg Karlsrueh gsi. Denooch isch Friiburg Hauptstadt vu (Süd-)Bade gsi. Karlsrueh isch hit Sitz vum ditsche Bundesverfassungsgricht.
Großstädt uf badischem Gebiit sind (vu Nord noch Süd): Mannem, Heidelberg, Karlsrueh, Pforzheim und Friiburg im Briisgau.
Vor- und Friehgschicht
De elteste Nochwiis vu Mensche z Bade isch de Unterkiefer vu Mauer im Rhein-Neckar-Kreis, wo vu me Urmensch vor 621.000 bis 474.000 Johr stammt. Der hoßt deshalb wisseschaftlich Homo heidelbergensis. Us de Iiszit giits Fund vum Petersfels bi Enge im Hegau, wo vor so 15.000 Johr d Leit Rentier gjagt hond. Bekannt sind d Pfahlbaute am Bodesee us de Jungstoezit und de Bronzezit. Di erst Bevelkerung wo me mit Name kennt, sind d Kelte gsi wo no vil Grabhigel hinterlo hond. Di späte Kelte hond große befestigte Siedlunge baue, z. B. uf em Minsterberg vu Briisach. I de nerdlichere Gegende vu Bade sind scho im 1. Johrhundert v. Chr. Germane iigwanderet. Fast s ganze heitige Bade bis uf s Taubertal isch no aber mit de Zit reemisch wore. Z Badewiiler ka me no guet erhaltene Ruine vu me reemische Bad sähe und im ganze Land findet me no reemische Guetsheef und Strooße. Um 260 hond sich d Reemer wieder uf d Rhiigränze zruckziihe mese. Elbgermanische Gruppe hond s frei worene Land noch und noch bsetzt und hond sich do zu de Alamanne zsammegschlosse.
Um 500 n. Chr. hond d Franke de Nordtoel vu Bade eroberet und später au de Rest vu Alemannie i s fränkisch Riich iibezoge. Us em ostfränkische Riich isch no später s Heilige Remische Riich, also grob gseit Ditschland, rusgkumme.
Mittelalter und Barock
Bade hot sin Name vu de gliichnamige Stadt (heit Bade-Bade, wo uf d reemisch Bäderstadt Aquae zruckgoht. Seit 1112 nennt sich de Markgraf Hermann II. us em Zähringer-Gschläeht noch sinere Burg dert Markgraf vu Bade. Sine Ländereie sind v. a. im Ufgau und Kraichgau glege. Später sind Herrschafte im hitige Markgräflerland dezuegkumme. Vu 1535-1771 sind di badische Länder uf zwo Famili-Linie uftoelt gsi: Bade-Durlach (evangelisch) mit Pforzheim-Durlach und em Markgräflerland, und Bade-Bade mit em Ufgau und em mittlere Schwarzwald. Im Johr 1771 isch d katholisch Linie usgstorbe und Bade-Durlach hot ire Bsitz ibernumme.
Lueg au
Herodot
Dr Herodot vo Halikarnassos isch ä altgriechische Gschichtsschriiber, Geograf und Ethnolog gsi.
Biografie
Dr Herodot isch öbbe um 490 vor dr Ziitwändi z Halikarnassos in Karie, wo in Chliiasie gsi isch, uf d Wält cho. Er het deilgnoh am än Ufschdand gege dr Tyrann Lygdamis, wo nid glungen isch und isch druf nach Samos gflüchtet. Won er het döfe heimgoh, het er mitghulfe dr Lygdamis z schdürze. Er het Reise dur s südweschdlige Asie und Nordafrika gmacht, het um 447 z Athen gläbt, won er mit em Perikles und em Sophokles Fründ gsi isch und isch im Jhr 444 nach Thurii in Italie gange won er öbbe um 425 begrabe worden isch.
Baden (Land)
s Großherzogtum
E relativ freiheitliche Verfassung, domols di modernst z ganz Ditschland, isch 1818 erlasse wore. Liberalismus und Demokratiibewegung sind i de badische Effentlichkeit und im Landtag stark vertrete gsi. Wäge däm isch au z Bade 1848 d Revolution losbroche. Aagfange hot s 1847 mit ere Volksversammlung z Offeburg, wo me Prässefreiheit, e Volksarmee, e gsamtditsches Parlament und soziale Grechtigkait gforderet hot. D Revolution hot sich no 1848 uf ganz Ditschland usgwiitet. Zwä Versuech vum Friedrich Hecker und em Gustav Struve, d Monarchii z Bade zum stirze, sind 1848 vu de Armee gstoppt wore. Erst 1849, wo s neie gsamtditsche Parlament i de Paulskirche z Frankfurt gscheiteret isch und d Firste d Revolution aagfange hond zum bekämpfe, isch z Bade d Armee uf d Siite vum Ufstand gwegslet. De Großherzog isch gflohe und e vorleifige Regierung usgruefe wore. Preißische Truppe hond d Revolution z Bade nidergschlage. Di letste badische Truppe, wo i de Festung Rastatt belageret wore sind, hond sich am End ergäe mese. Vil Revolutionär sind i d Schwiiz und gi Amerika gflichtet. Bis 1851 isch Bade no vu preißische Truppe bsetzt gsi.
Herodot
Si Ruef
In dr Antike scho het men em uf dr einte Siite dr Titel vom "Vatter vo dr Gschichtsschriibig" gä, und uf dr andere het menen bezichdiget Gschichte z verzelle und Liege z verbreite.
Baden (Land)
s Großherzogtum
Trotzdem isch d Politik unterm Großherzog Friedrich I. relativ liberal blibe. Wirtschaftliche Gsetz hond d Industrialisierung gferderet: Gwerbefreiheit, Usbau vum Iisebaahnetz, Rhiikorrektion (Usbau vum Rhii als Wasserstrooß). Denebe hots au birgerliche Verbesserunge ggäe: Allgemeins Wahlräeht, Emanzipation vu de Jude.
Herodot
Si Ruef
Hützudag git s Glehrti wo dänke, ass er mögligerwiis überhaupt keini Reise gmacht het und siine Büecher as Schdubeglehrte noch Bricht vo andere gschriibe het.
Baden (Land)
s Großherzogtum
Im preißisch-esterriichische Krieg 1866 isch Bade uf de Siite vu Esterriich gstande, 1870/71 aber mit Preiße und andere ditsche Staate gege Frankriich 1870/71 zoge und i s neie ditsche Kaiserriich iitrete.
Lueg au: Großherzogtum Bade
Herodot
Wärk
Alles was vo siine Büecher übrigbliiben isch, isch siis Wärk vo nün Bänd über d Gschicht, Kultur und Geografii vo dr bekannte antike Wält. Es beschriibt under anderem d Chrieg vo de Grieche gege d Perser im 6. und 5. Johrhundert und in dr Euterpe d Geografii und Kultur vom alte Ägypte.
Baden (Land)
20. Johrhundert
I de Nazizit (1933-45) isch s Land gliichgschaltet wore, hot also si Oegeständigkeit verlore und isch eme Riichsstatthalter unterstellt wore.
Herodot
Quelle
Band 8, S.277
Baden (Land)
20. Johrhundert
Lueg au: Republik Bade
Lender nach em zweite Weltkrieg
Lueg au: Land Bade
Noch em Zwote Weltkrieg isch Südbade mit Südwirtteberg und Hohezollere franzesische Bsatzungszoone wore. Nordbade isch amerikanisch bsetzt gsi. Us de Bsatzungszoone hond sich di neie Länder Wirtteberg-Bade, (Süd-)Bade und Wirtteberg-Hohezollere bildet. Die Länder sind no 1949 Grindungsmitgliider vu de Bundesrepublik Ditschland wore.
Z'ammeschluss zom Südweststaat
S het na scho fria Planunge gea zum die zsammegwirflete Länder nej z ordne. D Regierung vu (Süd-)Bade hot debei gforderet, das me s alte Land Bade widerherstellt. Di andere Länder hond en Zsammeschluss zu me große Südweststaat welle. Vu de Leit i de alte badische Gränze hot e Mehrheit Bade widerherstelle welle. I de boide wirttebergische Länder isch d Mehrheit und z Nordbade e knappe Mehrheit fir de Südweststaat gsi. D Abstimmung isch no noch dene vier Bezirk uszehlt wore. Wel drei Bezirk fir de Zsammeschluss gsi sind und bloß Südbade deitlich degege, sind 1952 alle zsamme zum Land Bade-Wirtteberg vereint wore. Erst 1956 hot s Bundesverfassungsgricht beschlosse, das de Volkswille vu de Badener iberspilt wore sei. S Gricht hot aber 1969 d Landesregierung numol uffordere mese, das se d Badener endlich numol abstimme lo muss. D Abstimmung het dann im gesammte Gebiet vom friaerner Bade stattgfunde (net noo i Südbade). Zurr Wahl isch d Beibehaltung vom Status quo und als Alternative d Schaffung vom a Land Bade gstande. 18 Johr noch em Zusammeschluss hond 1970 denn rund 82% vo de Badener (85% im Norde, 79% em Süde) fir Bade-Wirtteberg gstimmt.
Nejordnung vo de Regierungsbezirk
Bis i d 70er Johr hond d Regierungsbezirk Karlsrueh und Friiburg no de Gränze vu Nord- und Südbade entsproche, und au d Kreisgränze sind de alte Landesgränze gfolgt. Zum 1. Januar 1973 isch d Kreisreform vu Bade-Wirtteberg in Kraft trete, wo s Land nei iitoelt hot. So sind heit die alte Grenze zwische Bade und Wirtteberg nimme politisch sichtbar.
Bade heit
Zwar isch s alte Land Bade heit politisch nimme uf de Landkart zum finde, aber s giit no en Huufe Verai und Verbänd wo no heit d badische Zsammegherigkeit erhalte hond. So folgt d Iitoelung vu de Sparkasse, de Justiz, de evangelische Kirche und em katholische Bistum Friiburg immer no de alte Gränze. S Gliiche gilt fir de Badische Sportbund und de badische Wii.
Ehingen (Schwaben)
Eegna (amtlich Ehingen) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.
Baden (Land)
Bade heit
S giit e paar Verai, wo badische Interessen vertreted, z. B.
Ehingen (Schwaben)
Geografi
Eegna leit rond 30 Kilometer nerdlich vo Augschburg, eme Seitedal vo dr Schmutter.
Vo dr Gmarkong send 73,4 % Landwirtschaftsfleche, 13,8 % Wald, 11,8 % Sidlongsfleche ond 1,0 % sonschtige Fleche.
Baden (Land)
Bade heit
Au usserhalb vu Bade giits Badener, wo ire Identität pflege wend. Badener-Verai gitts z München, des isch de Badener Verein München e. V. vum 10. Februar 1894, und z Hamburg, des isch de Verein der Badener von Hamburg und Umgebung e. V. vum 15. Oktober 1913.
Sprooch
Der Dialekt wo me normalerwiis Badisch nennt, umfasst de südfränkische Dialekt, wo um Karlsrueh, Pforzheim und Rastatt gschwätzt wird, und de alemannische Dialekt z Südbade.
Um Mannem und Heidelberg wird Kurpfälzisch gschwätzt, en pfälzische Dialekt wo it als Badisch bezeichnet wird. Im Badische Werterbuech isch der Dialekt genauso dinne wi s Ostfränkische, wo im badische Nordoste (a Main und Tauber) gschwätzt wird.
Kultur
Als Markenzeichen vu de badische Volkstrachte gilt de Bollehuet, wo aber z'erst us Guetach im Schwarzwald kunnt. S Kartespil Cego oder Zego isch no i de erste Hälfte vum 20. Johrhundert z Bade s liebste Kartespil gsi, usserhalb vu Bade giit s des praktisch gar it. D wichtigst Zit im Johr isch d Fasnet, wo vum Schmutzige Dunstig bis zum Äschermikde daueret. Und sogar denooch goohts no wiiter, im Südschwarzwald fangt am Dunstig noch em Äschermikde d Buurefaasned aa, wo traditionell mit eme Schiibefüüer je noch Oort bis zu vier Tääg später ufheert.
Ehingen (Schwaben)
Gschicht
Eegna ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1126.
Baden (Land)
Kultur
Wel s Ländle so nooh a Frankriich leit, gilt s badische Esse fir leichter wie i andere ditsche Regione. S giit do au en Huufe Restaurants mit Stern. Gern nimmt me Spargel und Wii, aber au Sauerkraut, z. B. mit Scheifele.
Wichtige Schriftsteller
Ehingen (Schwaben)
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,5 % gleäge.
Baden (Land)
Kultur
Erfinder:
Ehingen (Schwaben)
Religion
88,7 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 8 % evangelisch.
Baden (Land)
Staatchef
Markgroofe, Kurfirste und Großherzeg vu Bade vu 1738 bis zum End vum Erste Weltkrieg 1918:
Ehingen (Schwaben)
Verwaltong
Eegna hot mit dr Gmoede Abemdsoofe, Kialedaal, Nordedorf, Öllge ond Wöschtedorf a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Baden (Land)
Staatsminister 1871–1918
Staatsminister und dodemit Regierungschefs vum Großherzogtum sind gsi:
Ehingen (Schwaben)
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Eegna ischt dr Franz Schlögel.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986:
Dialäkt
Dr Dialekt vo Eegna ghert zom Schwäbisch.
Methodik
Methodik (us griech. méta ‚aane‘ und hodós ‚dr Wääg‘) si in dr Wüsseschaftstheorii alli wüsseschaftlige „Wääg“, wo zum ene Ziil füere. As Däildisziplin von ere Fachwüsseschaft isch d Methodik au d Leer vo de Methode, wo in dere Wüsseschaft aagwändet wärde.
Abgränzig zur Methodologii
Methodik isch nid s gliiche wie Methodokogii, wo d Reflexion über d Methode vom ene Fachgebiet isch. In de wichdigste Fremdsprooche cha mä dä Underschiid aber nid mache, und doorum chunnt s au im Dütsch immer wider zu Verwäggslige vo de Begriff und zu Unklaarhäite.
Urbanbrunnen
Dr Urbanbrunne isch e middelalterlige Brunne am Bluemerain näben em Huus Nummere 24 in dr Baasler Altstadt. Dr Brunne stoot sit 1915 under Dänggmolschutz.
Gschicht
Dr Brunne isch 1448 bim Huus "zum Lauffeburg" baut worde und het dr Naame vom Häilige Urban überchoo. Weele Urban gmäint isch, wäiss mä nid. Am Aafang vom 16. Joorhundert het mä d Statue zum erste Mol usgwäggslet. Dr hütig Brunnedroog isch us em Joor 1874, wo dr alt achteggig Staidroog het müesse usgwäggslet warde, und d Statue vom Urban oobe uf em Brunnestock isch e Kopii vo 1911. S Originaal isch im Historische Museum. Wo mä 1938 im Bluemerain Ornig gmacht het, het mä dr Brunne e chli verschoobe. 1953 isch dr Urban mit ere Kopii vom Carl Gutknecht usgwäggslet worde.
Dr Urban
Dr Urban isch dr Schutzpatron vo de Winzer und z Baasel vo dr Zumft zu Rääblüt. Au hüte no häi si e Statue von em in iirer Stuube. D Wiilüt häi sit 1500 e Daarstellig vom Urban uf iirem Banner. Bis um 1830 häi d Lüt jeedes Joor am 25. Mai, das isch dr Urbansdaag, d Tiara vom Häilige mit Blueme gschmüggt und iim e veieletti Stola aazooge. Mä het no Ärm an d Statue aagmacht, so dass er zwäi Gleeser Wii het chönne heebe, äins mit Rootwii in dr rächte, und äins mit Wisswii in dr lingge Hand. 1952 häi d Zümft zu Wiilüt und zu Rääblüt dä Bruuch widerbeläbt. Sithäär schmücke d Zumftbrüeder dr Urban wider an sim Naamensdaag, mache aber käini Ärm me draa.
Schabbat
Dr Schabbat oder Schabbos (hebr. שבת ), jiddisch Schabbes, draditionell z Europa Sabbat, isch dr letst Dag vo dr jüdische Wuche und dr wöchentlig Ruhedag. S Wort chunnt vo hebr. שבת ‘sitze’.
Im Judedum
Wie dr Schabbat entstande isch, isch unbekannt. Noch dr Bible (2. Mos. 20, 10f.) isch dr Schabbat ä stränge Ruhedag, wo jedi Arbet—usser dr Rettig vo Läbe odr dr Vermiidig vo Liide—verbote isch. So muess mä zum Bispil d Chüeh mälche, wil si sust wurde an ihre übervolle Uter liide. Wil aber d Arbet verbote isch, muess es as ä Wärk um Gottes Wille usgfüehrt wärde, das heisst, es daf kei Verdienst drbi si. Die rabbinisch Dradition het genaui Regle festgleit, wo die ganzi Ziit erneueret und de Bedingige, wo sich verändere, abasst wärde. As Arbet zele au chliini Sache, wie s Azünde vo Füür. Vo do isch festgleit worde, ass au s Azünde vom Strom verbote isch. Religiösi Jude, wo doch nit uf elektrischs Liecht am Schabbat wei verzichte odr in Hochhüüser wei d Lift bruuche, hai technischi Lösige für sonigi Broblem gfunde, wie automatischs Azünde und Uslösche vom Liechd. Au s Reise isch verbote uf Grund vo 2. Mos. 16, 29. Noch dr Mischna daf mä sech bis zu 2000 Elle vo dehei empfärne.
Dr Schabbat isch ä wichdige Fiirdig, wo in dr Familie begange wird. Am Fritig wird bis zum Iigang vom Schabbat alles vorbereitet. S Ässe wird kocht und im Ofe glo, ass es nit chalt wird. D Familie versammlet sich am Fritigoobe und zündet grad bevor die drei erste Stärn ufgöön, wo dr Afang vom Schabbat verkünde, d Schabbatcherze aa. Dr Kiddusch, dr Säge, wird gsait über emä Glas Wii. In dr Synagoge wird än Abschnitt us dr Thora vorgläse, d Sidra, wo d Parasche (hebr. פרשה, parascha) von erä bestimmte Wuche isch, und d Haftara (hebr. הפתרה, 'Abschluss' ), än Abschnitt us de Prophete.
Z Israel
Dr Schabbat isch für d Jude dr gsetzlig wöchentlig Ruhedag und staatligi und vili öffentligi Iirichtige si gschlosse. Im Verchehr fahre d Autibus und d Züg nit, und d Fluglinie El-Al undernimmt keini Flüg. Dr Binneverchehr am Schabbat isch privat und in religiöse Siidlige und Stadtquartier ganz verbote. Wo religiösi Jude in dr Nöchi vo Durchfahrtstrosse läbe, düen sich mänggisch religiösi Rowdy zsämmerotte, wo Stei uf Auti gheije. Sonigi Broblem wärde im allgemeine nit glöst, ass mä d Friidensbrächer wurd verfolge und vor Gricht stelle, sondern mä baut Umwäg und Muure, alles Lösige wo die Sekuläre, wo die meiste Stüüre zahle, verergere.
Kultur- und Sportverastaltige finde hüfig am Schabbat statt, und die Religiöse chönne nit deilnäh. Aber au die, wo nit wurde go luege, si bös, wil si das as Entheiligung vom Schabbat aluege.
In de letste Johr isch au z Israel die kapitalistischi Iichaufkultur ufcho, wo d Lüt es as ä Vergnüegig aaluege, am Schabbat in Iichaufszentrum zum Shopping. Es git Gmeinde und Regionalverwaltigunge, wo brobiere das mit Gwärbbestimmige z verhindere und die Chaufhüüser vo Inspäkter lön lo schliesse. Aber au d Buesse, wo die Undernähme müesse zahle, halte si nume sälte ab, am Schabbat ufzmache.
Im Christedum
Sit s Christedum dr Sunndig as Ruhe- und Fiirdig igfüehrt het, git s nume no chliini Sekte wie d Seventh-Day-Babtists und d Adventiste, wo dr Samstig as Sabbat heilige. Si wärde under em Name Sabbatarier zsämmegfasst.
Weggis
Wäggis (amtlech Weggis) isch e politischi Gmeind im Wahlkreis Luzärn-Land im Kanton Luzärn, Schwiiz.
Geografi
Wäggis liid am Vierwaldstättersee am Südweschtfuess vo dr Rigi. Zue dr Gmeind ghöred d Quartier Unterdorf, Oberdorf, Hinterdorf, Rain, Laugneri, Baumen, Dörfli, Tischital ond Rigiblick, dr Ortsteil Hertenstein ond d Wiiler Riedsort, Bannholz, Bodenberg und Sentiberg. Vo dr Gmeindsflechi sind 46,1 % Landwirtschaftlechi Flechi, 38,9 % Wald, 14 % Sidligsflechi und 1,1 % süschtigi Flechi. Nachbergmeinde vo Wäggis sind Chüsnacht und Greppe im Norde, Arth im Kanton Schwyz im Nordoschte und Vetznau im Oschte ond Südoschte.
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 22,3 % gläge.
Religion
60 % vo de Iiwooner sind im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii, 16,7 % evangelisch-reformiert.
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2015 het s das Ergebnis gää: BDP 2,1%, CVP 17,4% , FDP 25,3% , GLP 6,0% , GP 5,8% , SP 9,0% , SVP 29,3%, Süschtigi 5,0%.
Dr Gmeindspräsident vo Wäggis isch dr Roger Dähler (Stand Februar 2017).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2 % gläge.
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo de 3616 Iiwohner 84,9 % Dütsch als Hauptsprach aagää, 1,2 % Französisch, 0,6 % Italienisch ond 13,3 % anderi Sprache.
Z Wäggis redt me scho s höchschtalemannisch Schwyzerisch.
Tuttlingen
Duttlinga (amtlich Tuttlingen) ischt d Kroesstadt em Landkroes Duttlinga en Bade-Wirttebärg ond a Große Kroesstadt. En dr Gschicht vo Wirtebärg isch dia Stadt ibr Jahrhondrt dr suidlichst Aussaboschta vo Wirtebärg gsei.
Geografi
Duttlinga leit em an dr Obered Doene im gleichnamige Naturpark, am Fuaß vum Honberg. Nochbergmoede send Mihla, Friddinga, Neihousa ob Eck, Emminga-Liptinga, Immadinga, Dalla, Seidinga-Oberflacht, Wurmlinga.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 21,6 % Landwirtschaftsfleche, 61,7 % Wald, 15 % Sidlongsfleche ond 1,6 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Duttlinga gheret d Stadtdoel Eßlinga, Mehringa (mit dr gleichnamige Stadt, dr Sidlong Vorstadt, dr Hef Brunnerhof ond Engelberthof ond em Wohnblatz Lindenhof), Nendinga (mit em gleichnamige Dorf, em Weiler Altental ond dr Hef Neumühle ond Ziegelhütte) ond Duttlinga (mit dr gleichnamige Stadt, dr Sidlong Koppenland, dr Weiler Äußerer Talhof, Innerer Talhof ond Ludwigstal ond dr Hef Aichhalder Hof, Bleiche, Gallertalhof, Lohhof, Maiental, Papiermühle, Wenigsbronner Hof ond Württemberger Hof).
Gschicht
Duttlinga ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 797.
1803 isch Duttlinga abbrent. Seit 1830 hent d Duttlenger mit em Hontes, ema Vulkanberg wo bei Singa leit, a Gebiet zmidscht im Badischa verwalte dirfe. Erscht am 1. Januar 1969 isch es an Singa verschenkt worre.
Em Zug vo der Verwaltongsreform 1973 isch Duttlinga mitem ganze Laadkroes vom Regierungspräsidium Sidwirtteberg an des en Freiburg (vormols Suidbade) komme, was nit iberall uf Begoeschterong gschtossa ischt.
Verwaltong
Duttlinga ghert zue koener Verwaltongsgmoeschaft.
Dialekt
Dr Dialekt vo Duttlinga ghert zom Schwäbisch, dr Dialekt vo dr Stadtdoel Möhringen ond Eßlingen zom Bodeseealemannisch.
Magdalenenkapelle (Remiremont)
D’ Magdalenakàpall (frànzeesch chapelle de la Madeleine) ìsch a ehamààliga reemisch-kàthoolischa Läpralàzaräätskàpall z’ Remiremont ìm Vogeesa-Département ìm Lothrìnga. Sa hàt ùnter’m Pàtrozinium vù dr Maria Magdalena gschtànda ùn schteht sitter 1991 àls frànzeesch histoorisch Dankmol ùnter Dankmolschutz.
wù ’s ìsch
D’ Magdalenakàpall lìegt bii Route de Bussang süüdäschtlig vum Schtàdtkarn vu Remiremont, grààd àn dr Granz züa Saint-Étienne-lès-Remiremont. Sa schteht àm Place Alix-Le-Clerc, wo noh dr iihaimischa kàthoolischa Seeliga-n-Alix Le Clerc bnännt ìsch. Vor àn dr Kàpall ìsch a Pàrkplàtz.
Gschìcht
Ìm 8. Joohrhundert hàt dr hl. Romaric, dr zwaita-n-Àbt vù Remiremont, a pààr läprakrànka Maidla ìn a Zälla bii dr Àbtai verainzelnt. Ar hàt ìhna verboota, zamma mìt da Àbtinna z’ laawa.
Ìm Mìttelàlter ìsch d’ Magdalenakàppal s’ Hàuiptgebäi vu’ma Lepralàzaräät gsìì. Bàuia worra-n-ìsch sa gmaasig em Drìtta Làterànkonzil (1178). Sa ìsch ànna 1645 zärschteert worra ùn ìsch vù dr Antoinette Maillot, dr Wìtwa vùm Adam de la Madelaine, wìeder ùffbàuia worra. S’ hìttiga Gebäi schtàmmt vùm 17. un 18. Joohrhundert. Àls Schutzpatroona hàt maa d’ Maria vù Magdala gwählt, wial sa a Sìnnbìld vù dr Ainsààmkait gsìì-n-ìsch. Tràdizionäll ìsch sa d’ Schutzpàtroona vù da Sailer gsìì —daa Berüaf hann d’ Läprakrànka-n-oft üüsiawt. D’ Magdalenakàpall vù Remiremont ìsch s’ ainziga Lepralàzaräätsgebäi üss dr zwaita Läpraversöichung ìm Lothrìnga, wo ’s noch hìtt gìtt.
Àm 24. Janner 1946 ìsch d’ Schtätta-n-ùm d’ Kàpall àls Schutzgebiat (site inscrit) glischtet worra. Dur a Verordnung vùm 16. Jüüli 1991 ìsch d’ Kàpall ùffs frànzeescha Züasatzliga Verzaichniss vu da histoorischa Dankmooler iitrajt worra.
Bschriiwung vum Gebäi
Ìm Ìnnera-n-ìsch a Schtaikriiz vùm Joohr 1661 z’ fìnda. Dr ghàuijta-n-Àltàrùffsàtz hàt amol a Holzschtàtüüta vùm 18. Joohrhundert ghàà; maa hàt àwwer sìe vorsìchtshàlwer àwaggnumma. D’ Schtàtüüta Le Ravissement de sainte Magdeleine („d’ Glìcksaaligkait vù dr Magdalena“) zaigt d’ Magdalena mìt ìhra lànga blonda Hààra, wo vù viar Angel ìn dr Hìmmel düet ùffgnumma wara.
D’ bunta Fanschter üss’m 16. Joohrhundert schtànda-n-àls Objakter unter Dankmolschutz.
Nied (Fluss)
D Nied (im Ober- und Middellauf: Nied Française, dt: Franzöösischi Nied) isch e Fluss, wo dur die franzöösischi Region Lothringe und s dütsche Saarland fliesst.
Dr Lauf
D Kwelle vo dr Nied isch im Gebiet vo dr Gmäind Marthille, im Departemänt Moselle, het dört dr Naame Nied Française und fliesst im Groosse Ganze gege Nordweste. Östlig vo Metz biegt si uf Nordoste ab und chunnt uf Condé-Northen (dt.: Konden), wo vo rächts iire Schwösterfluss Nied Allemande (dt.: Dütschi Nied) iimündet. Vo doo aa isch iire Naame Nied und noch ere Lengi vo 97 Kilometer fliesst si zwüsche Guerstling und Niedaltdorf über d Staatsgränze zwüsche Frankriich und Dütschland. Denn goot s no 17 Kilometer uf dütschem Hohäitsgebiet und si mündet noch ere Gsamtlengi vo 114 Kilometer im Gebiet vo dr Gmäind Rehlingen-Siersburg as lingge Nääbefluss in d Saar.
Ort am Fluss
Frankriich:
Dütschland:
Turismus
S franzöösische Arrondissement Boulay-Moselle wird turistisch as s Niedland (Pays de Nied) vermarktet.
Sproochgränze
Zwüsche de bäide Schwösterflüss, dr dütsche und dr franzöösische Nied, goott d Sproochgränze zwüschen em moselfränkische „Platt“ und de franzöösische Dialäkt duure und eso au die dütsch-franzöösischi Sproochgränze.
Lanildut
Lanildut (bretonisch Lannildud) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Lanildut lyt am Atlantik, 71 km vu Quimper un 22 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 71 m iber Normalnull.
Gschicht
Lanildut isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1427 as Lanildut (1516 Lanildut, 1630 Lannildur).
Verwaltig
vu Lanildut isch. Lanildut ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Lanildut ghert zem Bretonisch.
Dutch Swing College Band
Dutch Swing College Band isch e niderländischi Formation im traditionelle Jazz.
Etziken
Etzike (amtlich Etziken) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Dutch Swing College Band
Gschicht
D'Band isch am 5. Mai 1945 (am Tag wo i de Niderland als Befreiigstag und Nationalfiiertig gilt) als Amateur-Combo vorwiegend vo Studänte gründet worde. Die erscht Bsetzig hed usem Peter Schilperoort (Klarinettä), em Frans Vink (Klavier), em Henny Frohwein (Kontrabass) und em Tonny Nüsser (Schlagzüüg) bestande. D’Combo, wo sich scho bald zum Oktett erwiiteret hed, hed i de Nachchriegsjahre e wichtige Pionierrolle gschpilt und vil Jugendlichi für die in Nordamerika entstandene und während de NS-Herrschaft in Europa underdrückte Jazzschtil wie Dixieland und Swing begeischteret.
Vil Jazzgrössene hend sich vo de Dutch Swing College Band, wo 1960 is Profilager gwechslet hend, begleite lah, bispiilswis de Bud Freeman, de Sidney Bechet, de Joe Venuti oder de Teddy Wilson. Im 1967 hed de Huub Janssen für die nächschte 25 Jahr de Part vom Schlagzüüger i de Band übernoh. D Dutch Swing College Band hed sich zumene weltwit bekannte Jazz-Ensemble entwicklet, wo uf allne foif Kontinent gschpilt hed. Die uffallendschti Eigeschaft vo de Band isch vo Afang a immer en eigene, dütlich erkennbare Stil gsi. Das isch dur das gwährleischtet worde, dass s’Oktett eigeni Interpretatione, Arrangements oder Kompositione gschpilt hed, statt Ufnahme vo amerikanische Musiker z’kopiere. De Musiker isch es glunge, ihres Publikum in erschter Linie mit interessante Jazz-Interpretationen z’fesslä.
Es git zahlriichi Ufnahme vo de Gruppe uf fascht allne Arte vo Tonträger. Zuedem hed d Band zahlriichi Mal im Fernseh und i Filmproduktione mitgwürkt. Nach em Frans Vink Jr. (1945–1946), Joop Schrier (1955–1960) und Peter Schilperoort (1946–1955 und 1960–1990) lit d’Leitig vo de Band jetzt bim Bob Kaper.
Die aktuell Bsetzig vo de Band (Stand 2014) isch de Keesjan Hoogeboom (Trumpetä und Gsang), de Bob Kaper (Klarinettä, Saxophon und Bandchef), de David Lukács (Klarinettä und Saxophon), de Maurits Woudenberg (Posuune), de Ton van Bergeijk (Gitarrä und Banjo), de Adrie Braat (Kontrabass) und de Anton Burger (Schlagzüüg).
Uszeichnige
Die Lischte hed kein Aspruch uf Vollständigkeit.
Etziken
Geografii
Etzike isch es Strossedorf ame Hang zwüsche dr Emme un em Önzberg, im südliche Soledurner Mittuland. D Gmeindsflächi umfasst 55,9 % langwirtschaftlichi Flächi, 32,2 % Waud, 11,5 % Sidligsflächi und 0,3 % suschtigi Flächi.
Nochbergmeine si Subige im Nordweschte, Bouke im Nordoschte, Hünike im Weschte, Horriwiu im Südweschte und Äschi im Südoschte. Über e spitze Punkt berüert Etzike ou d Gmeind Drei Hööf.
Gschicht
Etzike isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1252 aus Ezzinchon (1342 Ertzenkon).
Religion
36,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 50,7 % römisch-katholisch.
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,8 %, CVP 26,2 %, EDU 0,1 %, EVP 0,3 %, FDP 18,7 %. GLP 4,6 %, GP 4,1 %, SP 12,7 %, SVP 26,3 %, Suschtigi 2,3 %.
Gmeindspresidänt isch dr Bruno Meyer (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,0 % gläge.
Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 783 Iiwohner 96,4 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 0,6 % Italienisch u 2,2 % angeri Sproche.
Nicole Razavi
D Nicole Razavi (* 20. Mai 1965 z Hongkong) isch e dytschi Bolitikeri (CDU) un syt 2006 Mitglid vum Landdag vu Bade-Wirttebärg.
Etziken
Sproch u Dialäkt
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Etzike ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Nicole Razavi
Uusbildig un Beruef
D Razavi isch z Ebersbach an der Fils uf s Gimnasium gange un het dert anne 1984 s Abitur gmacht. No dr Schuel het si an dr Universitete Dibenga un Oxford Anglischtik, Bolitology un Sportwisseschaft studiert. Anne 1991 het si s erscht un 1993 s zwait Staatsexame abglait. Vu 1993 bis 1995 het si as Assessori un Studiereeti am Wirtschaftsgimnasium Stuttgart-Feuerbach gschafft un vu 1995 bis 2001 as Laiteri vu dr Preässe- un Marketingabdailig vu dr Nooverchehrsgsellschaft Bade-Wirttebärg mbH (NVBW). Ab 2001 het si bis 2004 as Persenligi Referänti vum Staatssekretär im Minischterium fir Umwält un Verchehr gschafft. Vu 2004 bis 2005 isch si Laiteri vum Minischterbiro gsii un derno bis April Birolaiteri vum Stefan Mappus, em Franktionsvorsitzer vu dr CDU-Landdagsfraktion.
Politik
Vu 1997 bis 2019 isch d Nicole Razavi Vorsitzeri vum CDU-Chraisverband Geppenga gsii, syt 2019 isch si Ehrevorsitzeri. Bi dr Kommunalwahl 2011 isch si in Chraisdag vum Landchrais Geppenga gwehlt wore.
Bi dr Landdagswahl 2006 het si im Wahlchrais Geislenga kandidert un isch iber e Dirkäktmandat in Landdag gwehlt wore. Au bi dr Landdagswale 2011 un 2016 het z Geislenga si wider s Diräktmandat gwunne.
Vu 2006 bis 2016 isch si Sprächeri vu ihre Fraktion fir Verchehr un Infrastruktur gsii. Syter 2016 isch si Barlemäntarischi Gschäftsfiereri un Stellverdrättendi Vorsitzeri vu dr CDU-Landdagsfraktion. Im Landdag isch si Mitglid im Bresidium, im Uusschuss fir Wisseschaft, Forschig un Chunscht, im Uusschuss fir Verchehr, im Uusschuss no Artikel 62 vu dr Verfassig (Notbarlemänt). Derzue isch si Stellverdrättend Mitglid im Uusschuss fir Inners, Digitalisierig un Migration, im Uusschuss fir Finanze un im Uusschuss fir Sozials un Integration.
Methodologie
D Methodologii (griechisch μεθοδολογία) isch d Leer vo de wüsseschaftlige Methode.
Si behandlet weli Methode für e bestimmti Art von ere Aawändig gäignet si und d Kriterie drfür, wiso mä e bestimmti Methode muess aawände oder wiso e Methode aagwändet wird und nit en anderi. Si kläärt Frooge zum Verständnis vom methodische Wääg.
Anneke Graner
D Anneke Graner (* 15. Oktober 1979 z Charlsrue as Anneke Hinse) isch e dytschi Bolitikeri (SPD). Vu 2013 bis 2016 isch si Mitglid vum Landdag vu Bade-Wirttebärg gsii.
Methodologie
D Methodologii isch also e Metawüsseschaft und e Däildisziplin vo dr Wüsseschaftstheorii. Im Geegesatz drzue bezäichnet Methodik s Wüsse vo de Methode, won e Braktiker oder e Wüsseschaftler het.
Anneke Graner
Uusbildig un Beruef
D Graner isch z Ettlinge uf s Eichendorff-Gimnasium gange. Noch em Abitur het si an dr Universitet Fryburg un Grenoble Jura studiert. Ihre het Referendariat het si z Offeburg absolviert. Ab 2008 het si bi dr Allianz-Versicherig gschafft. Syter 2016 schafft si as Referänti fir Dateschutz bim Landesdateschutzbeufdraite.
Methodologie
Uf Änglisch und Französisch macht mä dä Underschiid nit und vor allem s Änglische het en Iifluss druf, wie au im Dütsche sich d Gränze zwüsche de bäide Begriff verwüsche.
Hassan Saghir
Dr Hassan Saghir (* 15. Hornung 1980 z’ Mìlhüüsa, Owerelsàss) ìsch a elsassischer Füassbàllschpìeler, wo sitter 2020 àls Mìttelschtìrmer ìm Verain vu Riedsa schpìelt. Ar ìsch dàto Toorschìtzakeenig vu dr elsassischa Maischterschàft: sitter’m Ààfàng vu siinera Kàrriar ìm Joohr 1999 hàt’r mehr àss 400 Gool gschossa.
sii Laawa un Làuifbàhn
Ìm Hassan Saghir siina Fàmìlia schtàmmt üss dr Necha vu Khénifra, ìm Màrokko. Dr Saghir ìsch ìm Mìlhüüser Schtàdtviartel Burzwiller uffgwàcksa. Ìn d’ Schüal ìsch’r ìm Frànkriich un ìm Màrokko gànga. Wu-n-’r 15 Joohra àlt gsìì-n-ìsch, ìsch sii Vàtter gschtoorwa.
Àls Junior hàt dr Saghir z’äärscht ìm FC Red Star z’ Mìlhüüsa gschpìelt, so wia-n-ìm Màrokkàner-Verain vu Mìlhüüsa, ìm Verain vu Pfàscht, un vu 1996 bis 1999 z’ Sàuisa.
Obwohl ìhn mehrera frànzeescha un üüsslandischa Veraina uffnamma wälla han, ìsch dr Saghir ànna 2007 ìn dr Verain ASIM z’ Ìllzig gànga, wu-n-’r bis 2013 ìn dr Liga CFA 2 gschpìelt hàt. Ìm Joohr 2013 ìsch’r z’ Ballerschdorf z’ruckkumma, wu-n-’r bis 2018 blìewa-n-ìsch. Ànna 2018 hàt’r àui ìm Verain Timau Basel ìn dr Schwiiz gschpìelt. Ìm Joohr 2018/2019 hàt’r ìm Verain vu Burzwiller gschpìelt. Ìm folgenda Joohr hàt’r z’ Hììninga ìn dr 2. Regionààla Liga gschpìelt, vor äbb’r ànna 2020 uff Riedsa gànga ìsch. Doo hàt’r ìn dr 3. Regionààla Liga gschpìelt.
Dr Hassan Saghir bsìtzt d’ frànzeescha un d’ màrokkànischa Schtààtsààgheerikait. Ar schàfft àls Ìndüschtriilaiter ìn’ra Trànsportgsällschàft. Ar ìsch mìt dr Nassera Saghir verhiirotet un hàt dräi Seehn un zwai Techter.
Maurus Gerner-Beuerle
Dr Maurus Wilibald Gerner-Beuerle (* 28. Jänner 1903 z Huuse; † 10. Augschte 1982 z Bremen ) isch e dytsche evangelische Theolog, Bfaarer un langjehrige Domprediger am Bremer Dom gsii. Är het as wichtige Verdrätter vu dr Volkschilche noch em Zweete Wältchrieg gulte. Derzue het as Autor un Dichter Biecher gschribe, zum Dail au uf Alemannisch.
Lääbe
Dr Maurus Wilibald Beuerle isch z Huuse im Wiisedal as Suhn vum evangelische Ortsbfaarer Oskar Beuerle un däm syre Frau Ella geboreni Kupfer, uf d Wält chuu. Ärisch z Huuse ufgwachse un no dr Volksschuel uf Oberrealschuel z Schopfe (hite Theodor-Heuss-Gimnasium) gange. Anne 1921 isch er vun ere Verwandte vu dr Mueter, dr Sophie Christina, geboreni Gerner un Witfrau vum Maurus Betz, adoptiert un het ab do dr Doppelname Gerner-Beuerle gfiert.
Noch em Abitur het er e Zyt lang as Muurer un Zimmermann gschafft. Ab 1923 het er an dr Universitete Heidelberg, Kiel, Dibenga un Marburg Theology studiert. Ai Semschter isch er as Uusduschstudänt z Finnland gsii. Noch em Abschluss vu sym Studiums isch er wäge ere Chranket im Sanatorium uf Tafaas in dr Schwyz gsii un het derno as Huuslehrer uf Schloss Elmau z Oberbayern gschafft. Dert het er sy speteri Erna Moritz (1905–2004) us em oldeburgische Nordenham chänneglehrt. Si het uf Schloss Elmau as Huusdochter gschafft. Syni Kandidatezyt het er z Haidelberch un sy Vikariat z Wertheim un z Charlsrue gmacht. Anne 1931 isch er in syre Haimetchilche – dr evangelische Chilche z Huuse, wu sy Vater dodmol no as Ortsbfaarer amtiert gaa het – ordiniert wore. Är het verschideni Bfaarstelle z Bade ibernuu un het vor allem as Diasporabfaarer z St. Bläsi gwirkt. Anne 1938 isch er mit syre Familie d Hansestadt Bremen zoge. Do isch er zerscht Pastor an dr Hohentorsgmai in dr Bremer Neustadt gsii. Anne 1946 isch er as Domprediger an dr Bremer Dom St. Petri gruefe wore un het des Amt bis zue syre Pänsionierig 1971 ghaa.
Näbe sym Beruef as Seelsorger un speter im Ruestand het dr Gerner-Beuerle Gedicht gschribe, näbe hochdytsche vor allem au Gedicht im alemannische Dialäkt vum Wiisedal. Derzue het er e baar Prosawäärch gschribe un het au religiees-wältaaschauligi Schrifte un Breedige uusegee. Är het si vor allem mit em „Verhältnis vu Naturwisseschaft un Religion“ ussenandergsetzt, e Hauptthema vu syne Breedige un Schrifte.
Dr Maurus Gerner-Beuerle het z Bremen „als Mitglied eines vielfarbigen Dompredigerkollegiums die Möglichkeit zu eigener theologischer Ausrichtung“ im Sinn vun ere „freiheitlichen kulturprotestantischen Theologie“ gnutzt. Är het as „bedeutender Bremer Domprediger“ gulte un ain vu dr „maßgeblichen Vertreter jener Volkskirche, die sich nach 1945 wieder etablierte“.
Dr Gerner-Beuerle isch ghyrote gsii mit dr Erna Moritz un het mit ihre mehreri Chinder ghaa. Är isch im e Familiegrab uf Riensberger Friidhof vergrabe.
Ehrige
Fir sy dichterisch Werk sich dr Gerner-Beuerle 1971 mit dr Johann-Peter-Hebel-Plakette uuszaichnet wore.
Novaggio
Novaggio (lombardisch Nuvasc) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Breno im Bezirk Lugano.
Eduard August Rübel
Dr Eduard August Rübel (* 18. Juli 1876 z Fluentere (hit e Quartier vu Züri); † 24. Juni 1960 z Züri; Buurger vu dr USA, ab 1899 haimetberäächtigt z Züri) isch e Schwyzer Vegetazioonskundler, Titulaarprofässer vu dr ETH Züri, Grinder vum «Geobotaanische Foorschigsinschtitut Rübel», Genealoog un Zürcher Kantoonsroot un Kommunaalbolitiker gsii. Sy offiziäll botaanisch Autoorechiirzel haißt „ Rübel “
Lääbe un Foorschig
Dr Eduard August Rübel isch s jingscht vu vier Chinder vum August Rübel (* 1827 z Elberfeld; † 1892 z Rigi), eme Chaufmann (Syydehandel), un sällem syre Frau Rosalie Rübel geb. Däniker (* 1838 z Rio de Janeiro; † 1896 z Züri) gsii. Sy Vater isch us ere alte Familie vu Elberfeld im Rhyyland gsii. As junge Mann isch er uf Amerika uusgwanderet, wun er z New York un z Philadelphia mit Syyde ghandlet het. As Gschäftsmann isch er au uf Züri chuu, wun er anne 1856 bi re Hochzyt di doodmool 17-jeerig Rosalie Däniker chännegleert het, wu us eme altzürcherische Gschläächt chuu isch. Zwai Joor speeter hän si ghyroote. Si hän zäme vier Chinder ghaa, zwoo Deechtere (Helene un Cécile) un zwee Siin (Alexander un Eduard). Wu s Handelshuus, wu dr August Rübel gschafft het, zämebrochen isch, het er si z Züri as Syydehändler sälbschtändig gmacht, derzue het er au Bankgschäft gmacht un si speeter an dr Maggifabrik z Kemptthal bedailigt.
Dr Eduard Rübel isch im Platanehof (au «Platanegüetli» gnännt) ufgwagse, eme Landsitz an dr Züribärgstraase 35 z Züri, wu dr Vater gchauft ghaa het. Wun er fimf Joor alt gsii isch, isch er bi me Uufall schwäär am Chnyy verletzt woore. S het drei Joor bruucht, bis des wider verhailt gsii, un im Alter het er wider Maläschte ghaa derwääge am Chnyy. Är isch uf d Beust-Schuel gange un uf s Stedtisch Gimnasium. Ai Joor isch er z Lausanne uf d Mittelschuel gange. Wun er sächzee gsii isch, 1892, isch dr Vater zmools gstorbe un vier Joor speeter, 1896, au d Mueter. Sy zee Johr eltere Brueder Alexander het s Gschäft ibernuu un isch sy Vormund wore, di 14 bzw. 13 Joor eltere Schweschtere hän dr Huushalt ibernuu. Die boode Schweschtere hän nie ghyroote.
Im Spootjoor 1895 het er am Polytächnikum Züri aafange Chemy studiere. Ass er Chemy as Fach gnuu het, isch wellewääg im Zämehang gstande mit dr Inträsse vum Vater an dr Maggi-Gsellschaft. Är isch aber vyylsytig inträssiert gsii un het as Freifächer Voorlääsige in Botaanik bim Carl Schroeter un Geology bim Albert Heim gheert. Do het er au e Hufe botaanischi un geoloogischi Exkursioone mitgmacht un het eso di ganz Schwyz chännegleert. Anne 1899 het er Stuudium mit em Diploomexaame abgschlosse. Im nämlige Joor het er si z Züri yybuurgere loo un nooderhand au Militeerdienscht glaischtet, wun er s bis zum Offizier brocht het. Är het e Dokteraarbet aagfange im Beraich organischi Chemy un anne 1901 bim Robert Gnehm, syt 1894 Brofässer fir tächnischi Chemy am Polytächnikum, mit dr Aarbet Über Derivate des p-Tolyl-Naphtylamins zum Dr. phil. promoviert.
Novaggio
Gschicht
Novaggio isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1244 as Novagio.