cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zahl
Zaale si abstrakti, mathematischi Objekt – Objekt vom Dänke –, wo sich historisch us Vorstellige vo dr Gröössi entwigglet häi. Mit ere Mässig bringt mä en Aspäkt von ere Beobachdig, wo als Gröössi verstande wird, mit ere Zaal in Verbindig, zum Bischbil bim Zele. D Zaale spiile dorum für die empirische Wüsseschafte e zentrali Rolle.
Hochwald SO
Bevölkerig
De Uusländeraateil isch 2010 bi 9 % gläge.
Zahl
In dr Mathematik, wo d Zaale und iiri Struktur formal undersuecht, umfasst dr Begriff seer verschiidenartigi Konzept. Die häi sich as Verallgemäinerige entwigglet vo intuitive Zaalekonzept, wo s scho gee het, sodass män sä au as Zaale cha bezäichne, au wenn si zum Däil wenig Bezug zu de Konzept häi, wo ursprünglig mit Mässige verbunde gsi si. Mänggi vo deene Konzept si in dr Mathematik von grundleegender Bedütig und wärde in fast alle Däilgebiet verwändet.
Hochwald SO
Religion
24,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 48,1 % römisch-katholisch.
Zahl
S Konzept vo de natürlige Zaale goot in d Urgschicht zrugg. Mä brucht sä zum Zele und si häi e grundlegendi Bedütig. Vo öbbe 2000 v. d. Z. aa häi d Egüpter und d Babylonier mit Bruchzahle (razionale Zaale) grächnet. Z Indie het sich im 7. Jhd. n. d. Z. e Verständnis vom Null entwigglet und vo de negative Zaale. Irrazionali Zaale wie \sqrt{2} oder \sqrt{5} si in dr Blüetezit vom Islam iigfüert worde.
Hochwald SO
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,3 %, CVP 19,8 %, EDU 0,3 %, EVP 1,5 %, FDP 15,8 %. GLP 6,1 %, GP 15,1 %, SP 16,3 %, SVP 19,4 %, Suschtigi 3,3 %.
Zahl
D Idee vo de imaginäre Zaale, wo mä mit ere die reelle Zaale spööter zu de bedütende komplexe Zaale erwiteret het, goot in die öiropäischi Rönessans zrugg. Dr Begriff vo dr reelle Zaal het mä aber erst im 19. Joorhundert richdig chönne klääre. Am Ändi vom 19. Joorhundert het mä zum erste Mol au unändlige Gröössene e prezise Sinn as Zaale chönne gee, und mä het au zum erste Mol die natürlige Zaale axiomatisch definiert. Wo mä am Aafang vom 20. Joorhundert die modärne Grundlaage vo dr Mathematik erschaffe het, häi au die bedütendste Zaalebegriff e vollständig formali Definizion und Bedütig überchoo.
Hochwald SO
Politik
Gmeindspresidänt isch dr Urs Hubler (Stand 2012).
Thomas Fritz
Dr Thomas Fritz (* 15. Àwrìl 1979) ìsch plätzlig bekànnt worra wial da junga Stroßburger dr Racing Club de Strasbourg (d Füeßbàllmànnschàft vu Stroßburri) kàuift hàt.
Ìm Juli 2011 ìsch dr Züestànd vum Racing Club de Strasbourg sehr latz gsìì. Si Präsidant, dr Jafar Hilali, hàt dr Club versüecht z'verkàuifa, àwer mehrera Glagaheita sìn züe nit kumma. Àm 11. Juli 2011 hàr dr Thomas Fritz d Füeßbàllmànnschaft àm Jafar Hilali fer ei symboliker Euro àbkàuift. Dia Nèikheita ìsch fer àlla a rìesiga Ìwerràschung gsìì, meischtens wial dr Thomas Fritz vorhar totàl unbekànnt gsìì ìsch. Ar ìsch a Ìnformàtik-Ìngenieur, wo bis jetzt nit direkt z'düe ghàà hàt mìt dr Walt vum Füeßbàll.
Zahl
Vom Begriff vo dr Zaal muess mä Zaalzäiche (au as Ziffere bezäichnet), Zaalschrifte, Zaalwörter (Numeral) und Nummer abgränze.
Jakob I. (Baden)
Dr Markgrof Jakob I. vu Bade (* 15. März 1407 z Hachberg; † 13. Oktober 1453 z Mühlburg) het vu 1431 bis 1453 d Markgrofschaft Bade regiert.
Thomas Fritz
Ìn da Media hàt'r expliziart àss'r dr Racing uf sim eigena Nàmma kàuift hàt, àss'r d Veràntwortung uf sìch nìmmt, un àss'r dàs àlles màcht wial'r zitter sinera Kìndheit a Fan vum Racing ìsch un ar dat jetzt a Tràuim zum Lawa riafa.
Hochwald SO
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 1124 Iiwohner 97,6 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 0,5 % Französisch, 0,5 % Italienisch un 1,4 % angeri Sproche.
Jakob I. (Baden)
Lääbe
In junge Johr isch er Verwalter vu dr Bsitzige z Hohenberg, bis er im Alter vu 24 Johr d Regierig vu Bade ibernuu het. Är isch e strytbare Ritter un e sparsame Landesvater gsii, un d Firschte hän en ghärn as Schlichter ghaa. Beedi Chaiser – dr Siegmund un dr Friedrich III. –, wun er drunter dient het, hän en arg gschätzt.
Hochwald SO
Sproch un Dialäkt
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Hobel ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.
Jakob I. (Baden)
Lääbe
Wu syni Schweschter Agnes im Stryt um d Erbfolg, wäg ere Friegeburt dur e vorehligi unebebirtigi Bezieig mit eme badische Adlige, gflichtet isch, het dr Markgrof Aasprich z Schleswig verlore. Är het si dodriber eso gergeret, ass d Agnes ire Lääbe lang z Ebersteinburg yygsperrt het. Dr Vorfall isch in d Gschicht as "Zwillingssturz vu Gottorf" yygange.
Wu 1437 dr Sponheimer Verdrag in Chraft drätten isch, het er Bsitzige an dr Mosel kriegt. Fir 30.000 Gulde het er 1442, vu dr Noofahre vum Walter vu Geroldseck, d Helfti vu dr Herrschaft Lohr un Mahlberg gchauft.
Eh un Chinder
Är het am 25. Juli 1422 d Katharina vu Lothringe ghyrote. Us däre Verbindig sin die Chinder firigange: un
Charles-Henri Favrod
Dr Charles-Henri Favrod (* 21. April 1927 z Montreux; † 15.Jänner 2017 z Morges) isch e Schwyzer Schurnalischt, Autor, Fotohischtoriker, Kurator un Sammler gsii.
Lääbe
Noch em Literaturstudium an dr Universitet Lausanne mit eme Lizenziatsabschluss in Gschicht het dr Charles-Henri Favrod as Schurnalischt un Reporter fir d Dageszytig La Gazette gschafft, au fir dären ihri Wuchebylag Gazette littéraire. Är het fir Radio Suisse Romande gschafft, in rund zeh Johr lang dur Asien un Afrika sidli vu dr Sahara graist, isch Laiter vu mehrere literarische Raie gsii un het e Huffe Biecher gschribe, dodrunter au sonigi zue dr Gschicht vu dr Fotografy. Zäme mit dr Rosellina Burri-Bischof, em Manuel Gasser un andere het er anne 1971 zue dr Grindigsmitglider vu dr Schwyzerische Stiftig fir d Fotografy z Züri ghert un isch vu 1983 bis 1986 Bresidänt vun ere gsii.
Anne 1985 het em dr Kanton Waadt dr Ufdrag gee, s Museum fir Fotografy z Lausanne z laite. Unter em Name Musée de l’Elysée isch s wältberiemt wore. Dr Charles-Henri Favrod isch Diräkter vun eme blibe bis 1996. Är het s Museum verloo, go im Ufdrag vum Fratelli Alinari s Museo Nazionale Alinari della Fotografia z Floränz z grinde, wu anne 2006 ufgmacht woren isch. Dr Fotohischtoriker Favrod het as ain vu dr wichtigschte Vermittler vu dr Fotokultur in dr Schwyz gulte.
Thomas Voeckler
Dr Thomas Voeckler (* 22. Juni 1979 z Schíllige, Elsass) isch en ehmolige franzesische Radrännfahrer. Är het as Spezialischt fir Uusryssversuech un e offensivi Fahrwyys gulkte. Hite fahrt er fir s Team Europcar.
Karriere
Di erschte Läbesjohr isch dr Voeckler z Herzum ufgwagse as Suhn vun eme Psychiater un ere Anästhesistin. Drotz ass syy Eltere Elsässer sin, het är kai Elsässisch glehrt. Wun er sibe gsii isch, isch syy Familie uf Martinique uusgwanderet. Är sälber isch mit 17 Johr ellei uf Frankrych zruckgchehrt. Syy Vater, e passionierte Hobby-Sägler, giltet syt em Oktober 1992 noch ere Sägelfahrt as verscholle. Är het em Thomas Voeckler zum 13. Geburtsdag s erscht Fahrrad gschänkt.
Dr Thomas Voeckler het syy Profidebüt anne 2000 gee bim franzesische Bonjour-Team, wun er bis 2002 derfir gfahren isch. Derno het er Verdrag bim Noofolger-Team Brioches La Boulangère iberchuu. anne 2003 het er s erscht Mol bi dr Tour de France mitgmacht un isch dert uf dr 117. Blatz in dr Gsamtwärtig chuu. 2004 isch dr Voeckler z Pont-de-Fousse (Département Hautes-Alpes) Franzesische Maischter im Stroßeränne wore.
Bi dr negschte Tour de France anne 2004 het dr Voeckler in dr 5. Etappe vu Amiens uf Chartres s Geel Lybli vum Gsamtfierende ibernuu. In ere fimfchepfige Uusryssergruppe isch s em Voeckler glunge, em bis dert fierende Lance Armstrong 12 Minute 33 Sekunde abznee. Noo dr 15. Etappe het er s Geel Lybli wider an dr Lance Armstrong mieße abgee, het aber s Wyss Lybli vum beschte Jungprofi bhalte, des aber nume bis zue dr vorletschte Etappe, em Ainzelzytfahre bi Besançon. Dert het er s an dr Russ Wladimir Karpets verlore. Ainewäg hän e d Franzose as Nationalheld gfyyrt un hän dur syy Kampfgaischt e neie Liebling gfunde.
Bi dr Tour de France 2011 het dr Voeckler uf dr 9. Etappe vu Issoire uf Saint-Flour s Geel Lybli ibernuu, ai Johr speter het er s Bärgklassemänt gwunne.
No dr Tour de France 2017 het er ufghert mit em Profiradpsort.
Erfolg
2003
2006
2007
2008
Team
Dr Thomas Voeckler het sy ganz Profizyt bim glyche Radpsportteam verbrocht, wu aber im Lauf vu dr Johr mit dr Hauptsponsore au ne baar Mol dr Name gwächselt het:
Jakob II. von Baden
Dr Jakob vu Bade (* 6. Juni 1471 uf Burg Hochebade/Bade-Bade; † 27. April 1511 z Köln) isch e badische Brinz, (Titular-)Markgrof vu Bade un ab 1503 as '''Jakob II. vu Bade''' Erzbischof un Churfirscht vu Trier gsii.
Oberwinterthur
Oberwinterthur – me seit au äifach "Oberi" – isch en Stadtchreis vode Stadt Winterthur (Winti), wo 1922 igmeindet worde isch. Er bildet de Chreis 2.
Gschicht
Oberwinterthur lit im Nordoste vode Stadt Winterthur uffem Chilehügel – wahrschinlich em Ort vode früeste Besiedlig vom Stadtgebiet. Mer nimmt ah, dass sich scho am Endi vode Iiszit Mensche nidergla hend.
Dr Ortsname wiised uff e alemannischi Besiedlig vor em sibte Jahrhundert hii.
De Chilehügel hets Zentrum vode römische Sidlig "Vitudurum" bildet. Überreste uss dere Ziit findet mer na hüt im Gebiet rund um die reformiert Chile St. Arbogast – einere vode wichtigste archäologische Fundstelle im Kanton Züri. Öppe um 400 hend d Römer die Siedlig zrugglah.
Bis zur Industrialisierig sind in Oberi vor allem Wiibau, Ackerbau und Vihzucht wichtig gsi. Später sind wichtigi Firme, under anderem d Sulzer, nach Oberi cho. Mit em Bahnaschluss isch de Standort wiiter begünstigt worde.
Bis ane 1922 isch Oberi e sälbständigi Gmeind gsi, wo au Ricketwil, Hegi, Reutlinge, Stadel und Zinzike dezue ghört händ. Das sind hüt ales Ort vo dr Stadt Winterthur.
Kultur
Jedes Jahr am letschte Wuchenänd vode Summerferie findet im alte Dorfchern s "Oberifäscht" statt. Verschiedni Verein uss Oberi stelled Verchaufsständ uff, näbed Schüssbude gits e chlinneri Achterbahn, en Autoscooter und es Chinderkarussell. Dr Alass isch chliner als s Albanifäscht, wo wenigi Wuche vorher stattfindet.
In Oberi ischs bestbsuechti Museum vode Stadt, s Technorama, ofiziell Swiss Science Center Technorama. Det findet mer verschideni Usstellige zu wüsseschaftliche Theme, wo sowohl für Chind als au für Erwachseni interessant sind. Speziell für Chind gits es Versuechslabor, womer diversi Experimänt sälber chan durefüere.
Au Oberi sälber isch kulturgschichtlich gseh spannend: de Dorfchern het alti Fachwärkhüser und Chopfsteipflaster. Verschideni römischi Usgrabige chamer under freiem Himmel besichtige, zum Bispiil ein vode wichtigste Brunne im Wohnquartier über de Chile. Usserdem gits z Oberi mehreri schöni Brunne.
Die reformiert Chile St. Arbogast isch 843 innerhalb vom ehemalige Römerkastell baut worde. De Patron St. Arbogast isch allerdings ersch im 14. Jahrhundert beleit. Wahrschinlich isch sie früener uss Holz baut gsi. Im Innere vode Chile chamer en alte Taufstei und vor allem Zeichnige ade Wänd gseh. Die sind während de Reformation wägem Bildersturm übermalt worde, aber mer hets grössteteils chöne widerherstelle.
Läbe in Oberi
Mitem öffentliche Verchehr oder au z Fuess erreicht mer de Hauptbahnhof vo Winterthur in öppe ere Viertelstund. D Nächi zum Wald und zum Eulachpark sind fürd Freiziitgstaltig wichtig.
In Oberi gits verschiedeni Schuelhüser: 13 Chindergärte, 12 Primarschuele und 3 Oberstufeschuelhüser. Zum Teil sind mehreri Schuelstufe i eim Gebäude, so gits z Oberi im ganze 20 Schuelhüser. D Kantonsschule "Rycheberg" und "Im Lee" lieged grad ade Gränze vo Oberi.
An öffentliche Verchehr isch Oberi relativ guet agschlosse. Die verschiedene Bahnhöf werdet vode wichtigste Linie agfahre, under anderem vode S12 uff Züri. De Stadtbus Winterthur fahrt mit de Linie 1, 5 und 10 uff Oberi sälber, d Linie 14 und 15 fahred uff Hegi. Oberi het e eigeni Autobahnussfahrt (A1) und Hauptstrasse, under anderem uss Frauefäld, füered is Stadtzäntrum.
In Oberi gits en Huffe Iichaufsmöglichkeite und im Dorfchern hets chlinneri Lädeli: en Claro-Lade, en Kiosk und es Kafi. Durs Jahr verteilt findet verschideni gsellschaftlichi Aläss statt, zum Bispiil e Erst-August-Fiir oders "Oberi Sounds Good", es Jazzfestival. Die reformiert und die katholisch Chile planed au en Huffe Aläss, zum Teil au zäme.
Hofstetten-Flüh
Hufstette-Flüe (amtlich Hofstetten-Flüh, bis 1985 Hofstetten SO) isch e Iiwohnergmain im Bezirk Dorneck im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Geografi
Hufstette-Flüe liit in ere soledurnische Exklave im hintere Laimedal. D Gmain bstoht us dr Ortstdail Hufstette uf 462 m ü. M. un Flüe uf 379 m ü. M. D Gmaindsflächi bstoht us 41,9 % langwirtschaftlichi Flächi, 44,4 % Wald un 13,7 % Sidligsflächi.
Nochbergmaine si di soledurnische Metzerle-Mariestai, Bättwyl un Witterschwyl, di basellandschaftliche Ettige un Blaue un s französisch Laime.
Gschicht
Hufstette isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1194 als Huhostetten.
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraadail isch 2010 bi 14,1 % gläge.
Religion
29,2 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 41,9 % römisch-katholisch.
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,6 %, CVP 19,0 %, EDU 0,6 %, EVP 1,0 %, FDP 16,8 %. GLP 5,9 %, GP 9,6 %, SP 16,3 %, SVP 22,6 %, Suschtigi 3,6 %.
Gmaindspresidäntin isch d Barbara Hofer (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch im Johr 2011 bi 1,8 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Hufstette-Flüe ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.
Saint-Yvi
Saint-Yvi (bretonisch Sant-Ivi) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Saint-Yvi lyt am Jet, 14 km vu Quimper un 62 km vu Brest uf ere Hechi zwische 26 m un 161 m iber Normalnull.
Gschicht
Saint-Yvi isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1536 as Sainct Yvy (1630 Saint Duy).
Verwaltig
vu Saint-Yvi isch. Saint-Yvi ghert zum Kommunalverband.
Fußball-Weltmeisterschaft 1950
D Ändrundi vu dr Fueßball-Wältmaischterschaft 1950 vu dr Manne isch d viert Uusdragig vu dr Fueßball-Wältmaischterschaft gsii, em wichtigschte Turnier fir Fueßball-Nationalmannschafte, un het vum 24. Juni bis zum 16. Juli 1950 z Brasilie stattgfunde. Wältmaischter isch zum zwaite Mol Uruguay wore, wu im letschte Spiil vu dr Finalrundi gege Brasilie gwunne het.
Spiilort
D Spiil vu dr Wältmaischterschaft sin in sechs Stadie in sechs brasilianische Stedt uusdrait wore:
Qualifikation
Die Mannschafte hän si fir d WM WM 1950 qualifiziert:
* uf Start verzichtet
Gruppe 3
Indie het si vor em Wettbewärb zruggzoge.
Gruppe 4
Schottland un d Tirkei hän si vor em Wettbewärb zruggzoge.
Gerhard Jung
Dr Gerhard Anton Jung (* 10. Augschte 1926 z Zäll im Wisedal; † 25. April 1998 z Lörrach-Stette) isch e dytsche Dialäktdichter un -liedermacher gsi. Er isch bsundersch im Schwarzwald fir syyni Gedicht bekannt un isch hite no beliebt.
Läbe
Dr Gerhard Jung isch im Wisedal ufgwagse. Syy Vater, Karl Jung, isch e Dierarzt vu Franke gsi, syy Mueter, Hermine, Huusfrau. Dr Jung het drej Gschwischter gha. Är isch z Zäll uf d Volksschuel gange un z Schopfe uf s Gymnasium. Vu 1946 bis zue syyre Pensionierig 1981 isch er bi dr Boscht gsi. As Oberamtmann het d Uusbildig vum mittlere un ghobene Boschtdienscht zue syyne Ufgabe ghert. Unter dr vile Lehrbuebe het er het er vil Mänsche gfunde, wu ne nit nume as Lehrer un Uusbilder gsäh hän, nei, au as Frynd un Vorbild.
Seracher Dichterkreis
Als Seracher Dichderkreis bezoichnet mr a Vorsammlong vo ibrwigend schwäbische Dichter, wo a Zeitlang emmer môl wiider em Schlessle vo dr Ortschaft Serach (heitzodag a Stadtdoil vo Esslenga am Necker) zammakomma send.
Gerhard Jung
Läbe
Dr Jung het frejberueflig as Heimetdichter gschafft. Derzue isch er in vile Verein Mitglid vum Vorstand gsi un au Motor un Rotgeber. No syyre Pensionierig het er sich ganz syyre große Lyydeschaft gwidmet, em Schryybe. Wel er stark vu dr Chriegsjohr bregt gsi isch, hän d Theme Fride un Versehnig zue dr Schwärpinkt vu syyne Text zellt. Eis vu syne bekannteschte Wärch isch s Buech "Bettmümpfeli", wu bis zue sibte Uflag scho 35000 Exemplar dervu verchauft wore sin. Bim Dichte isch bim Jung alliwyl im Vordergrund, "dr Mänsche ne Heimet schaffe" z chenne.
Seracher Dichterkreis
Wer hôt sich z Serach troffa?
D Mitglieder vom Seracher Dichterkreis send hauptsächlich de folgende schwäbische Schbätromandiker gwäa: dr Graf Alexander von Württemberg, sozusaga dr Kopf vo sellra Grubbe, dr Weinsberger Justinus Kerner, wo als Oberhaupt vo dr Schwäbischa Dichderschuel gilt, dr Stuegerder Gustav Schwab, dr Diibenger Ludwig Uhland ond dr Reitlenger Hermann Kurz. Der Personakreis ischt also zo-ma graußa Doil idendisch mit dr Schwäbischa Dichderschuel. Drom kô-mr da Seeracher Kreis en gewisser Weis au als a Zweigstell vo da sellem bezoichna. Schbäder hôt sich au noh dr Nikolaus Lenau ôôgschlossa, wo aber koi Schwôb gwäa ischt ond liderarisch au et als Romandiker gildet.
Gerhard Jung
Läbe
Dr Jung het 60 chleineri un mittleri Dialäktstuck gschribe, wu im Archiv für alemannische Mundartspiele Denzlingen ufbewahrt wäre. Vil Stuck het er fir d Hotzewälder Freilichtbühne Klausenhof e. V. z Herrischried schribe. Dr Gerhard Jung het mit syyre Frau Klara geb. Wuchner, zwe Sihn, Karlheinz un Markus Manfred Jung un e Dochter, Sabine Maria Ging, gha. Dr Markus Manfred Jung isch hit e erfolgryyche Dialäktschriftsteller.
Savagnier
Savagnier (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf im Kanton Nöieburg.
Seracher Dichterkreis
A bissle Gschicht
Em Jôhr 1828 hôt dr Graf Alexander von Württemberg em Oberamtsrichder Georgii sei Villa en Serach abkauft ond zo-ma scheena kloina Schlessle ausbaua lassa. Weil sich der Môô e-ma graußa Maß dr Dichtkonscht vorbonda gfihlt hôt, send oft dia oba erwehnde Manna Gäscht en sellem Schlessle gwäa. Bei ihre Zammakinft hend-se an rega Gedanka-Ausdausch pfleagt ond sich gegaseidich ihre neieschde Werk vorgleasa, om zo heera, was de andre dorzua moinet.
Savagnier
Früener isch Savagnier an eigeni Gmeind gsi. Si het zum ehemolige Bezirk Val-de-Ruz ghört. Zum 1. Jänner 2013 het si mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Le Pâquier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert.
Geografi
Savagnier lyt am Fluss Seyon und uf der Nordsyte vom Bärg Chaumont (1270 m).
Gerhard Jung
Läbe
E Hegschtpunkt in syym Schaffe isch aafangs vu dr 1970-er Johr gsi, wu dr Jung mit dr Johann-Peter-Hebel-Plakette dur d Gmei Huuse im Wisedal un em Johann-Peter-Hebel-Pryys vum Land Bade-Wirttebärg uuszeichnet woren isch.
Dr Heimtdichter, wu im Schwarzwald bis hite populär isch, isch anne 1998 z Lörrach im Kreis vu syyre Familie gstorbe.
Savagnier
Gschicht
Savagnier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1143 as Savaigner.
Gerhard Jung
Läbe
Dr Jung isch Ehremitglid vu dr Drachtegruppe Zäll im Wisedal (1971) gsi un vum Bund Heimat und Volksleben (1987), derzue Ehreburger vu dr Stadt Zäll im Wisedal (1986) vu dr Huuse im Wisedal (1997).
Savagnier
Gschicht
S Gmeindwappe zeigt en Löi, wo en Schilt mit em Nöieburger Wappe het.
Gerhard Jung
Uszeichnige
Am 12. Juli 1998 isch dr Blatz vu dr Herrischrieder Klausenhof in Gerhard Jung Platz umgnännt wore.
Savagnier
Gschicht
Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.
Roches BE
Roches (Franc-comtois [ɑ̃ rɔtʃ / e haːt rɔtʃ]) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.
Kabul
Kabul (Paschtu/Dari: ) isch d Hauptstadt vo Afghanistan. Si het öbbe 3,3 Millione Iiwooner (Schetzig 2012/13) und isch die grössti Stadt z Afghanistan und s ökonomische und kulturelle Zentrum vom Land.
Savagnier
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 22 Prozänt gläge.
Religion
44 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 27 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,1 %, CVP 3,3 %, FDP 29,7 %, Grüeni 13,9 %, PdA 0,3 %, SP 23,0 %, SVP 21,3 %.
Wirtschaft
Savagnier isch tradizionell es Puuredorf gsi. Im 20. Joorhundert isch es als wie meh es Wohndorf worde für Lüüt, wo usswärts schaffe.
Roches BE
Geografi
Roches isch es Dorf ar Birs ir Schlucht vo Moutier. D Gmeindsflächi bsteit us 24,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 71,4 % Waud, 3,8 % Sidligsflächi u 0,6 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Moutier, Belprahon u Grandval im Kanton Bärn u Rebeuvelier, Courrendlin, Vellerat u Châtillon im Kanton Jura.
Savagnier
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 903 Yywohner 87 Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,5 Prozänt Dytsch, 2,5 Prozänt Italienisch un 7 % anderi Sproche.
Kabul
Geographii
Die strategischi Bedütig vo dr Stadt chunnt drvo, ass si in dr Nööchi vom Khyber-Pass lit, won e wichdigi Verbindig isch zwüsche Afghanistan, Pakistan und Indie. D Stadt wird vom Fluss Kabul mit Wasser versorgt und het käi äignigs Kanalsüsteem.
Savagnier
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn. .
Roches BE
Gschicht
Roches isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1308 aus Roschers. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört, sider ghört Roches zum nöi gründete Verwautigschreis Bärner Jura.
Kabul
D Bevölkerig
Kabul mit sinere ethnische und sproochlige Vilfalt isch e Spiegel vom ganze Land, aber scho immer si die wo Persisch schwätze in dr Meerhäit gsi. Mä schetzt ass 45 % vo dr Bevölkerig Tadschike si, 25 % Hazara, 25 % Paschtune und dr Räst Usbeke, Turkmene, Paschai und anderi Minderhäite.
Sprooche
Kabul isch die bedütendsti persischsproochigi Stadt im Land. Dr Kabuler Dialäkt ( / Kābulī), en östlige Dialäkt vom Persische, isch d Standardsprooch in dr Politik, Bildig und in de Medie. Vili dänke, ass Kābulī s gliiche sig wie die persischi Schriftsprooch Dari, wo äini vo de bäide offizielle Landessprooche vo Afghanistan isch, aber das isch nid richdig.
Roches BE
Religion
52,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 31,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Leopold Karl Theodor Froebel
De Leopold Karl Theodor Froebel (* 31. Juli 1810 z Griesheim (Thüringe); † 3. März 1907 z Zöri) isch e Gartechünstler und Pflanzezüchter us Thüringe gsii, wo under anderem meriri wichtigi Pärk i de Stadt Zöri gstaltet het. Er het sinerzitt z Zöri di ersti Privatgärtnerai vo de Schwiiz uuftue.
Roches BE
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 2,6 %, CVP 10,4 %, EVP 5,1 %, FDP 1,8 %. GLP 0,4 %, GP 6,0 %, SP 15,4 %, SVP 39,7 %, Suschtigi 18,6 %.
Leopold Karl Theodor Froebel
Lebeslauf
De Theodor Froebel isch as vierte Bueb vom Pfarrer Johann Michael Christoph Froebel uf d Welt choo. Er hett sich scho as Bueb för d Pflanzezucht interessiert und hett den i de Potsdamer Zitt bim Peter Joseph Lenné i de königliche Gärte vo Sanssouci sini Uusbildig zom Landschaftsgärtner öberchoo.
Roches BE
Politik
Gmeindspresidänt vo Roches isch dr Yanick Christen (Stang 2013).
Sigmar Gabriel
Studium un Beruef
Am Ratsgymnasium Goslar het er anne 1979 s Abitur gmacht. Vu 1979 bis 1981 het dr Gabriel as Zytsoldat (SaZ 2) in ere Luftwafferadarainhait vu dr Bundeswehr z Goslar un z Faßberg dient (letschte Dienschtgrad Obergefreiter). Ab em Summersemeschter 1982 het dr Gabriel an dr Georg-August-Universität Göttingen Germanischtik, Bolitik un Soziologi studiert. Anne 1987 het er s erscht Staatsexame fir s Lehramt an Gymnasie (Sekundarstapfle II) absolviert. In syre Studiezyt het dr Gabriel näbehär as Nachtportier in eme Göttinger Hotel un bim Dytsche Gwerkschaftsbund (DGB) gschafft. Ab em Schueljohr 1987/88 isch dr Gabriel Studiereferendar am Christian-von-Dohm-Gymnasium z Goslar gsii. Sy Referendariat het er anne 1989 mit em zwaite Staatsexamen abgschlosse
Gerhard Jung
Uszeichnige
Zum fimfte Dodesdag vum Jung anne 2003 het d Stadt Zäll e Wettbewärb fir jungi Mundartautore gstiftet.
Roches BE
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,3 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 225 Ywohner 15,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 81,8 % Französisch u 1,3 % Italienisch.
Sigmar Gabriel
Studium un Beruef
Im Schueljohr 1989/90 het er in dr Erwachsenebildig as Beruefsschuellehrer bim Bildigswärch vu dr Nidersächsische Volkshochschuele (BNVHS GmbH) z Goslar gschafft.
Dr Gabriel isch Mitglid vum Netzwärch Atlantik-Brugg un im Kuratorium vu dr Stiftig „Schüler Helfen Leben“.
Kommunal- un Landesbolitik z Nidersachse (1987 bis 2005)
Sy bolitisch Karriere het in dr Kommunalbolitik vu syre Haimetstadt Goslar aagfange: Vu 1987 bis 1998 isch dr Gabriel Mitglid vum Chraisdag vum Landchrais Goslar un vu 1991 bis 1999 Rotsherr vu dr Stadt Goslar gsii. Vu 1990 bis 2005 isch er Mitglid vum Nidersächsische Landdag gsii. Vu 1997 bis 1998 isch er stellverdrättende Vorsitzer vu dr SPD-Landdagsfraktion gsii, vu 1998 bis 1999 un vu 2003 bis 2005 ihre Vorsitzer gsii. Vu 1999 bis 2005 het dr Gabriel em SPD-Barteivorstand aaghert.
Am 15. Dezämber 1999 het dr Gabriel s Amt vum Nidersächsische Minischterbresidänt ibernuu un isch dodermit dr dritt Regierigschef in aire Legislaturperiod gsii. Sy Vorgänger Gerhard Glogowski isch am 28. Oktober 1998 noch em Gerhard Schröder chuu, wu dää in s Amt vum Bundeschanzler gwächslet isch. Dr Glogowski isch churz derno mit Affärevorwirf konfrontiert woren un isch zruggdrätte. Bi dr Landdagswahl am 2. Februar 2003 het d SPD unter em Gabriel gege d CDU unter dr Fierig vum Christian Wulff mit 33,4 % (-14,5 Brozäntpinkt gegeniber 1998; CDU: 48,3 %, +12,4 Brozäntpinkt) verlore.
Leopold Karl Theodor Froebel
Lebeslauf
Ane 1834 isch er uf Zöri choo und het as Gärtner vo de Uni Zöri gschaffet. Die hett em de Uuftrag gee, de Botanischi Garte ufem Bollwech zur Chatz z gstalte. D Uni het em erlobt, as er selber Pflanze züchtet und die verchaufe taar. Er hett den spööter mitem Heinricht Würth di ersti Handelsgärtnerai vo de Schwiiz uuftue (Froebel & Würth). Nochdem siin Partner uusgwanderet isch, hett er 1841 z Riesbach sini aigni Gärtnerai uuftue (Froebel & Cie.).
Sigmar Gabriel
Kommunal- un Landesbolitik z Nidersachse (1987 bis 2005)
Vu 2003 bis 2005 isch dr Gabriel stellverdrättende Vorsitzer vum SPD-Landesverband Nidersachse gsii, vu 2003 bis 2009 Vorsitzer vum SPD-Bezirk Braunschweig. Derzu het dr Gabriel noch em Uusschyden us em Amt vum Minischterbresidänt vu 2003 bis 2005 s neigschaffe Amt vum Beufdraite fir Popkultur un Popdiskurs vu dr SPD (churz Popbeufdraite), was em in Aalähnig an dr Sänger Iggy Pop dr Spitzname Siggi Pop yybrocht ghaa het. Näbe syre Arbet as Fraktionsvorsitzer im Landdag het dr Gabriel in däre Zyt au bi dr Firma Communication Network Service GbR (CoNeS) as Beroter an eme Ufdrag vu dr Volkswagen AG zue dr europäische Induschtribolitik gschafft.
Leopold Karl Theodor Froebel
Lebeslauf
De Theodor Froebel het vili öffetlichi und privaati Uufträäg öberchoo, Pärk und Gärte z gsalte, vili dodevoo i de Stadt Zöri und doomolige Vorort. Er het debii druf glueget, as Gländ nöd grooss veränderet wooren isch und hett druff gachtet, as möglichst kai Symmetrie entstönd.
Sigmar Gabriel
SPD-Bundesdagsabgordnete (syt 2005)
Bi dr Bundesdagswahl 2005 isch dr Sigmar Gabriel zum erschte Mol bin ere Bundesdagswahl aadrätten un het s Diräktmandat im Wahlchrais Salzgitter – Wolfenbüttel mit 52,3 % vu dr Erschtstimme gwunne. Syterhär het er sy Diräktmandat zwaimol erfolgrych chenne verdaidige (2009 mit 44,9 %, 2013 mit 46,6 %).
Kabul
Religion
Wie im rästlige Afghanistan isch au z Kabul dr Islam die dominierendi Religion. Die mäiste Iiwooner vo dr Stadt si Sunnite, schiitischi Muslim si e bedütendi Minderhäit. Drüber us git s e gröösseri hinduistischi Gmäind. Früener het s in dr Stadt au zoroastrischi und jüüdischi Gmäinde gee, die si hüte aber vollständig verschwunde.
Leopold Karl Theodor Froebel
Lebeslauf
Er isch au en erfolgriiche Pflanzezüchter gsii, dezue ghööret au d Silberlinde i de Zörcher Baahofstros, wo jetz gfällt were sölet, wel die hüttige Zörcher Biamte numeno mageri Birchebömmli möget, wo nöd richtig wachse wönd, well sich us finanzielle Gründ halbe iibetoniert wered.
Sigmar Gabriel
Bundesumwältminischter (2005 bis 2009)
Vum 22. Novämber 2005 bis zum 27. Oktober 2009 isch dr Gabriel Bundesminischter fir Umwält, Naturschutz un Reaktorsicherhait gsii. In däre Funktion het er unter anderem s Verbot vu dr Gliebiire in dr EU aagstupft un duregsetzt.
SPD-Vorsitzer (2009 bis 2017)
Am 5. Oktober 2009 isch dr Gabriel vum SPD-Barteivorstand mit 77,7 % fir s Amt vum Bundesvorsitzer nominiert wore. Bi dr Wahl uf em SPD-Bundesbarteivag z Dresden am 13. Novämber 2009 het dr Gabriel 94,2 % vu dr Delegiertestimmen iberchuu. Uf em SPD-Barteidag im Dezämber 2011 isch dr Gabriel mit 91,6 % vu allne Delegiertestimme fir zwai Johr im Amt bstetigt wore. Dur s zwaitschlächtscht Ergebnis vu dr SPD bin ere Bundesdagswahl anne het dr Gabriel syni baide gueten Ergebnis nit chenne widerhole un het uf em ordelige Bundesbarteidag 2013 z Leipzig mit 83,6 % e mäßig Ergebnis iberchuu.
Vu 2009 bis 2012 isch dr Gabriel as Verdrätter vu dr SPD Vizebresidänt vu dr Sozialistische Internationale gsii.
Am 19. Merz 2017 isch dr Martin Schulz zue sym Noofolger as SPD-Vorsitzer gwehlt wore.
Bundesminischter fir Wirtschaft un Energy
Ab em 17. Dezämber 2013 isch dr Sigmar Gabriel Bundesminischter fir Wirtschaft un Energy gsii. Derzue isch er syterhär au Vizechanzler vu dr Bundesrepublik Dytschland.
Bundesusseminischter
Am 27. Jänner 2017 isch dr Gabriel Bundesusseminischter as Noofolger vum Frank-Walter Steinmeier wore, wu sy Amt wäg dr Wahl zum Bundesbresidänt ufgee het. Mit dr Bildig vu dr neie Regierig im Merz 2018 is dr Gabriel us em Amt gschide.
Volkswagen
VW (Abkürzig für Volkswagen) isch d Stammmarke vo dr Volkswagen AG.
Gschicht
Volkswagen het wägen em Erfolg vom «Chääfer» dr nöi Trend zu sterkere und bekweemere Modäll in de 1960er und 1970er Joor verschloofe und dr «Golf» zämme mit em «Passat» häi d Marke grettet. Bäidi Autitüpe si e chli gröösser und nid ganz eso spartanisch wie dr «Chääfer» s gsi, das, wo d Kundschaft het welle. Für die, wo die nöije Tüpe z grooss gsi si, isch s Chliiauti «Polo» entwigglet worde, wo s jetz scho fümf Generazioone von em git.
Vo de 1990er aa het Volkswagen uf dr äinte Site mee und mee au Ooberklasseauti wie dr «Phaeton» und Sportfaarzüüg wie dr «Touareg» afo broduziere und uf dr andere Site spaarsami Chliinstauti wie dr «Lupo» und si Noochfolger, dr «Fox».
Bischdorf (Lothringen)
Bischtroff (lothrìngisch; frànzeesch Bistroff, ditsch Bischdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Bischtroff lijt rund 15 Kilometer sìdlìch vun Saint-Avold uf re Heche zwìsche 245 und 315 m ìwer em Meeresspiegel.
Gschìcht
Bischtroff ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 12. Jh. àls Bizzinsdorff (1368: Bistrof, 1450: Bistorf).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Bischtroff ìsch. Bischtroff ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Bischtroff ghert zem Rhinfrankisch.
Allgäu
As Allgai wird d Region im Siide vo Obrschwobe bezoichnet. Dazua ghert a Doil vum boirische Regiirungsbezirk Schwobe, sowia kloine Doil vu Baade-Wirtebearg, Vorarlberg und Tirol. As Allgai isch huit vor allem als Ferieregion bekannt.
E genaue Grenz fir s Allgai gibts nit. Dia hot im Lauf vo da Gschicht variart. Im 16. Johrhundert bispilswis is ganz Obrschwobe als Allgai bezoichnet wore. Da s Allgai touristisch en guate Name wore isch, isch in d lezde Johrzehnt Mindlhaim, Memminge und Werishofe wieder dazuagrechnet wore.
Allgmoi
Ma unterschiidet folgende Doilregiona:
In dr Region Allgai leabet uugfähr 560.000 Mensche.
Schdtädt und Gmoinde
Bekanndte Schdtädt und Gmoinde im Allgai sind:
Gwässer
Die greeschde Fliss sind d Iller und dr Lech; zwoi Neabefliss vu dr Donau. Dur s Weschdtallgai fließt d Arge, weele in de Bodesee mindet. Dr Alpsee bi Immeschdtadt und dr ufgschdtaute Forgesee zääled zue de bedidtendschdte See vu dr Region.
D zehn hegschte Gipfl
D hegschte Gipfl vo d Allgaier Alpe liege entwedr in Eschtrich odr an dr dytsch-eschtrichische Grenz.
Tuurismus
Roisebericht verwended geleagendlich die oft loobende Formuliirung „wie im Allgäu“. Si dtaucht z. B. bi Låndschaftsbeschriibunga vo Iislånd, Tschiile, Südamerika und Hesse, sowie zu viile åndere Geegende uf.
Muaddrsproch
D Muaddrsproch vum Allgai isch es Allgairisch, wo zum schwäbisch-alemannische Sprochberiich gheert und zimle näh mit m Vorarlbergische, em Liechteschdtoinische und em Schwäbische verwåndt isch.
Allgaier Kuche
D traditionelle Kuche im Allgai isch oifoch. An Haufa Gerichte sin als arme Leit Esse bzw. Restlesesse entstande. Gesse wore isch des, wo mer drhoim odr in dr Umgebig erwirtschaftet hod.
Vogeluhr
Vogeluur isch d Bizaichnig för d Zitt, wenn di verschidnige Vögel im Morge afönd singe. Do sich vili Vögel a de Dämmerig und am Liecht orientered, werd die Zitt relativ zom Suneuufgang aggee. Je noch Regioo und Avifauna änderet sich d Vogeluur.
Planetensystem
E Blanetesystem isch en Aasammlig vo masseriiche Körper, wo dur d Gravitationschraft bunde si und mindestens ei Zentralstärn umkreise. De grösste vo dene Körper sait mä au Blanete (solang in ihrem Innere kei Kärnfusionsprozäss ablaufe).
Entdeckig vo neue Blanetesystem
S bekanntiste Blanetesystem isch das vo dr Sunne, s Sunnesystem, wo bis 1992, wo die erste extrasolare Blanete entdeckt worde si, s einzige bekannte Blanetesystem gsi isch.
Bis zum Merz 2003 het mä im Umkreis vo 100 Parsec bi siibe Brozänt vo de Stärn Blanete entdeckt. Bis Ändi 2009 si 304 extrasolari System mit eim Blanet, 31 System mit zwei, 12 System mit drei, 2 System mit vier und 1 System mit fümf Exoblanet registriert worde. Im Johr 2010 isch e Blanetesystem um e Stärn HD 10180 entdeckt worde, wo mä het chönne bewiise von em, ass es mindestens fümf, wohrschiinlig aber sogar siibe Exoblanete het.
Lehnswesen
__KEIN_INHALTSVERZEICHNIS__
Sustigs
Im Baaseldytsche het mä früener emol eme Pächter «Läächemaa» (Lehnsmaa) gsaäit.
Hoplit
E Hoplit ( vo ὅπλον, hóplon "Chriegsgräät, schweeri Waffe, schweeri Rüstig, Schweerbewaffneti") isch e Soldaat in dr Hauptdrubbe vo de griechische Armeä in dr archaische und klassische Zit gsi. Usser de schweerbewaffnete Hoplite häi au die liichtbewaffnete Gymnete, d Schlöiderer, wo as Plänkler iigsetzt worde si, d Boogeschütze, d Peltaste, wo mä mit liichtbewaffnete modärne Jeeger cha vergliiche, und d Riter (Hippeis) mindestens sit em Übergang vom 5. zum 4. Joorhundert v. d. Z. e bedütendi Rolle gspiilt.
D Usrüstig
E Hoplit het, wenn er s sich het chönne läiste, e Helm, e Brustpanzer und Bäischiine us Bronse aaghaa. Sis Schild isch us Holz und rund gsi, mit eme Durchmässer vom ene Meter und isch spööter mit Blääch us Bronse überzooge worde. Dr Hoplit het e Doru (Spiess) mit em Spitz us Stahl ghaa und e Schwärt für e Fall, wo dr Spiess verbroche isch. In dr Zit vo de Perserchrieg si d Spiess öbbe 2 Meter lang gsi, in dr hellenistische Zit bis zu 6 Meter und häi denn Sarissa ghäisse. D Schwärter si zerst churz und graad gsi, vom 4. Joorhundert aa het mä au schweeri Schwärter zum Haue brucht (κοπίς kopís, au μάχαιρα máchaira). Drzue het e Hoplit mänggisch non e Wurfspiess bi sich gha.
Ritterschaft
Dr Usdruck Ridderschaft (middelhochdütsch ritterscaft) het im Allgemäine z Dütschland dr niidrig Aadel bezäichnet. Zur Ridderschaft im ängere Sinn häi aber nume die us em niidrige Aadel ghöört, wo riddermässigi Bsitz (Riddergüeter) ghaa häi und as Däil vo de Landständ d Ridderschaft uf de Landdääg bildet häi.
Begriff
D Ridderschaft im allgemäine Sinn isch also e bsundrige Geburtsstand gsi näben em Bürger- und em Buurestand und si isch as niidrige Aadel vom Hoochaadel underschiide worde. Dr Hoochaadel het nit zur Ridderschaft ghöört.
Uf de Landdääg het sich dr Aadel, wo dört verdräte gsi isch, näbe de andere Landständ, de Prelaate und de Abgeordnete vo de Stedt, as d Ridderschaft bezäichnet. Die persönligi Landstandschaft vom e Aadlige het drvo abghängt, öb er e bestimmts Ritterguet bsässe het und öb er het chönne noochwiise, ass er meereri Generazioone vo aadlige Vorfaare (gwöönlig 16 aadligi Ururgroosseltere) het. Die landständische Familie si in ere Matrikel verzäichnet gsi, was drzue gfüert get, ass m# zwüschen eme immatrikulierte und eme nitimmatrikulierte Aadel underschiide het. Nume dr immatrikulierti Aadel het zur Ridderschaft ghöört.
S Wort „Ridder“ im Begriff „Ridderschaft“ muess mä grad wie in andere nöizitlige Bezäichnige wie „Ridderbund“ oder d Begriffsvermischig „Ridderorde“ relatiwiere. D „Ridderwürde“, also d Legitimazioon dur Schwärtläite oder Ridderschlaag isch käi Vorussetzig gsi, ass öbber zur Ridderschaft ghöört het. Doo isch d Standeskwalideet und nit die äigentligi Ridderwürde entschäidend gsi.
Ritterschaft in der Schwiiz
Do d Hochblüete vo de Ritterschaft im Hochmittelalter gsi isch, wo d Schwiiz zum Riich ghört hett, sii die dütsche Usfüehrige für doo witgehend gliich aawändbar. Z ergänze isch, dass de Ritter nebscht dr Burg au Grundherrschaft im Umland und allefalls teils wiiter wäg (alles zäme isch s Ritterguet gsii) zuegschtande isch, mitsamt de druff läbende Buurefamilie als erblechi Liibeigeni, wo ihre Nährstand gsi sii.
Gschicht
Militärisch gseh hett sech d Ritterschaft nach de Karolinger-Chriege gäge d Araber langsam uusebildet; me hett die erfolgriiche Kampfmethode vo dene, der Panzer-Ritter, afo noche ahme.
Mit em wirtschaftlech Uufstig vo de Städt und em politische vo de Landesfürschte ab anfangs vom Spätmittelalter isch der Abschtiig vo der Ritterschaft iträtte, wo sech wirtschaftlich und politisch nit hett chönne halte.
Z Meckleburg het s bis 1918 en Abdäilig im Landdaag mit dr Bezäichnig Ridderschaft gee, im Geegesatz zu dr Landschaft, wo vo de stedtische Verdräter bildet worden isch, wäärend sich d Ridderschaft us de Bsitzer vo de Riddergüeter zämmegsetzt het.
Z Hesse existiert bis hüte die Althessischi Ridderschaft, wo 1532 vom Landesfürst gründet worden isch, as eltisti Stifdig im Bundesland Hesse. Die Rhiinischi Ridderschaft existiert sit 1837 as Körperschaft vom öffentlige Rächt und em Naame Gnosseschaft vom Rhiinische Ridderbürtige Aadel, iire Sitz isch sit 1925 s Schloss Ehreshove an dr Agger.
Litratuur
Barbara Hammes: ''Ritterlicher Fürst und Ritterschaft. Konkurrierende Vergegenwärtigung ritterlich-höfischer Tradition im Umkreis südwestdeutscher Fürstenhöfe 1350-1450.'' Kohlhammer, Stuttgart 2011, ISBN 978-3-17-021796-6. (Veröffentlichungen der Kommission für geschichtliche Landeskunde in Baden-Württemberg Reihe B: Forschungen Bd. 185)
Rindal
S Rindl (amtlich Rindal) isch e Queertaal zo de Tuur im Ondertoggeborg, wo Floowiil mit Lütischborg verbindet. S isch abglege und recht ländlich mit chliine Wiiller. S Taal isch uuftailt zwösched de Gmainde Lütischborg, Jonschwil, Oberozwil und Floowiil. E Öberlandstrooss füert dör s Taal, e Nebetstroos goot ofen zom Chlooster Maggenau. E Postauto verbindet s Taal mit Floowil und Lütischborg.
I de letschte Chaltzitt vor 19500 Joor isch s Rindl en iisfraijs Piet gsii, zwöschet em Riigletscher, wo vo Nordoste sich bis uf Floowil und Bichwil anegschobe ghaa hett und em Tuurgletscher, wo vo Süüde heer bis uf Lütischborg und Bazed gangen isch. Schmelzwasser vom Riigletscher isch öber s Rindal geg Weste abgflosse und hett sich denn mitem Schmelzwasser vom Tuurgletscher vermischt. Da isch denn aber bi Wiil vo de Wiler-Zunge vom Riigletscher uufgstaut wore zom Wilersee. De hett sich öber Dussnang is Tööstal entwässeret. De Schmelzwasserfluss het dezue gfüert, ass s Rindl recht tüüf i d Landschaft iigschnitten isch. De Fluss isch denn versigt, nochdem d Glatt d Endmoräne bi Floowill dörebroche ghaa hett.
S Taal werd zerstmool ane 849 as Runtal innere sanggaller Uurchund gnennt. D Form Rindal erschiint zerstmool innere Uurchund usem Joor 1218. Im Mittelaalter het s Taal s Nidergricht Rindal bildet. Öberwacht wore isch de Tal im Süüde fo de Burg Landegg und im Noorde vo de Burg Wildberg und vo de Burg Eppeberg, wo zo Bichwil ghöört.
Onderrindl bistoot us drai Wiiller wo nöch binenand liged und ghöört ganz zo de Gmaind Lötischborg. Witter im Ooste litt de Wiiller Oberrindl und isch uuftailt zwösched de Gmainde Lütischborg, Jonschwiil und Oberozwil. Die Wiiler hend no fili aalti Holzhüser usem 18. und 19. Joorhundert, wo no im uursprünglich Zuestand sind. Östlich vo Oberrindl stoot ufeme Vorsprung s Chappeli Maria zom Trost, wo zo de politische Gmaind Oberozwiil ghöört, cherchgnössig aber zo Lütischborg. Da isch ane 1901 im noirenaissance-Stiil baut woren und im 17. Juli 1902 iigwiicht wore. 1977 isch s Chappeli renoviert wore. Im Oberrindl hett vo 1943 bis 1946 de Sales Hueber as Lehrer onderrichtet. Witter im Oste isch no de Wiiller Ramsau, wo zwoor zo Bichwil ghört, s goot aber nume e staile Fuessweg vo Ramsau öber de Eppeberg uf Bichwil.
Alfred Kleinknecht
Dr Alfred Kleinknecht (* 10. Sebdember 1911 z Moogschded, † 13. Auguscht 1944 en St. Sauveur de Carrouges em Departement Orne en Frankreich) ischt a deitscher Moler ond Zoichner gwäa, wo en seim kurza Leaba etliche Landschaftsbilder, Dorfoosichda, Bloama-Still-Leaba, Porträäs ond Aktzoichnonga gschaffa hot.
Aus seim Leaba
Dr Alfred Kleinknecht kommt ama Sonndich em Johr 1911em wirdabergischa Dorf Moogschded uff d Welt. Sei Vadder isch dr Mechaniker Gottlob Kleinknecht ond sei Mueder d Katharine geborene Ruthardt. Scho während seira Schuelzeit nemmt der Bua Ondrricht em Zoichna beim Moogschdeder Holzbildhauer Österle. Noch-em Schuelabschluss macht’r a Lehr zom Lithografa bei dr Stuegerter Druckerei ond Vrlagsostalt Chr. Belser AG ond bsuecht obneds noh Kurs an dr Kunschtgewerbeschuel ond an dr Staatlicha Kunschtakademii. Dui viirjähriga Lehrzeit schliaßt’r ab mit dr Not sehr gut. Trotzdem koo-nen sein Ausbildongsbetriib bloß a kurza Zeitlang als Lithografa-Ghilf bhalda. De nägscht Oostellong kriagt der jonge Moo bei de Grafische Kunscht-Oostalda Adolf Müller z Gebbenga. Aber au deet dauret’s et lang, ond dr Kleinknecht ischt wiider arbeitslos. Er legt sich aber et uff de faul Haut, sondern setzt em Wendersemeschder z Stuegert sei Studiom an dr Staatlicha Kunschtakademii fort. Em Sommer 1931 wandret’r an d Nordsee, em Sommer druff en da Schwarzwald ond ibr d Alpa bis noch Bozen. Sein Onderhalt bestreidet’r mit Gleagaheitsarbeida ond mit-em Vrkauf vo Zoichnonga.
Neabem Mola ond Zoichna ischt s Fuaßballspiila em Kleinknecht sei Leidaschaft. Weil’s aber en seira Hoimetgmoind koin entsprechenda Vorei meh geit – dr Moogschdedder Arbeidersportvorei ischt 1933 vo de Nazis vrbodda worra –, tridd’r em Nochbrdorf Maichenga en da dordiga Turnvorei ei. En sellem Vorei lernt’r au d Emma Wolff kenna, wo-nr späder zom Traualtar fihra koo.
Em Johr 1934 kriagt dr Kleinknecht a Stell als Technischer Zoichner beim Konstruktionsbiro vo dr Daimler-Benz AG, Werk Sendlfenga. Seine Hauptaufgaba bestandet em Ofertiga vo Offert-Zoichnonga fir entressirde Auftraggeaber ond Entwirf vo de neie Automobilmodell. Noch-em Feierobed bsuacht’r vorschidene Kurs em Mola ond Zoichna an dr Stuegerter Kunschtakademii.
Noch dr Heirat em Johr 1938 ziagt des jonge Ehepaar vo Moogschded noch Maichenga. Em Johr druff wuud dr Kleinknecht en d Reichskammer der Bildenden Künste uffgnomma. Des isch d Bedingong drfir, dass’r des notwendige Matrial, wo-nr zom Ausfihra vo seira Kunscht braucht, zom Beispiil Leiwand, Farba ond Bensl, ibrhaupt ooschaffa koo. En d Nazionalsozialischdischa Deitscha Arbeiterpardei (NSDAP) tridd der Moo aber et ei.
1942 hend dr Alfred Kleinknecht ond sei Emma Grond zom Feira: s Dechterle Inge kommt uff d Welt.
Obwohl dr Kleinknecht em Kriag als UK eigstuaft worra ischt, wuud’r em Dezember 1943 – er ischt jetzt 32 Johr alt – noh zor Wehrmacht eizoga. Grond do drfir dirft sei, dass der Moo et Mitgliid vo dr Pardei worra ischt. Noch-ra sechswechiga Schnellbleiche hoißt’s „Ab noch Frankreich!“. Glei em Johr druff kommt’r en de franzeesisch Kriagsgfangaschaft. Deet schliaßt’r am 13. Auguscht 1944 en dr Normandii seine Auga fir emmer, nochdem’r uff-ra Stroßakreizong vo-ma Schuss us-ma Mascheenagwehr tedlich vorletzt worra ischt. Grad amol 33 Johr send sellem Moo zom Leaba vorgennt gwäa.
A kloina Auswahl vo seine Werk
Uff a baar Bilder, wo em Dridda Reich entstanda send, siht mr leere Fahnastanga, was laut em Kleinknecht seira Dochder en dera Zeit ibrhaupt et iblich gwäa ischt. Drom enterprediirt se des als vorsichdiga Prodescht gega da Nazionalsozialismus.
Bichwil
Bichwil (, []) isch e Dorf im Ondertoggeborg und ghört zo de Gmaind Oberozwil. Zom Dorf ghööred no s Dörfli Riggetschwil und e paar Wiiller wie Bueche und Langenau und Ramsau im Rindl. Öber Bichwil isch de 826 Meeter hööchi Eppeberg.
Gschicht
Di ältiste archäologishe Fünd us Bichwil stames us de Röömmerzitt. Ufem Eppeberg isch e Münze vom röömische Chaiser Magnentius (350-353) gfunne wore. Drom werdvermeutet, as ufem Eppeberg i de Spootantiike e röömische Wachturn gstanden isch, wo zomene Fernmeldesysteem ghöört het.
Bichwil werd zerstmool innere Schenggigsuurchund vom Chlooster Sanggale gnennt. Deno hett am 2. Nofember 865 z Wintertuur de Witigouwo (uuitigouuo) siin Bsitz z Wiil und z Bichwil (pichilin uuilare) em Chlooster Sanggale vermacht, nemmli Hüser, Weeg, Ägger, Waide, Wald, Bäch und See. De Name Pichilinwilare bidüttet „Ghöft vom Pichilo“. Bichwil werd denn för e paarJoorhundert nöme gnennt, woll aber no mengisch Wiiller und Ghöft, wo hütt zo Bichwill ghööred. So nennt e sanggaller Uurchund usem Joor 882 Ramsau (Ramesua, verschrebe för Ramesaua) und Äsch (Ascaa). Im Spootmittelaalter isch s Gricht Bichwil under de Edle vo Eppeberg gstande. Nochdem die Famili veraarmet isch, isch da zo de Giele vo Glattburg choo. 1627 het denn d Famili Thurn und Taxis d Grichtsheerschaft öbernoo. 1798 isch mit de Gründig vom Kantoo Sanggale d Munizipalgmaind Bichwil iigrichtet wore, wo den 1803 zeme mit Niderglatt und Oberozwil zo de Gmaind Oberozwil zemegschlosse wore isch. Debii sind aber ali drai Gmainde witter aigestendigi Ortsgmainde blebe. 1981 isch imene Grossbrand d Sägi vo Bichwil ganz abebrennt.