cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Claudia Roth
Vizebresidänti vum Dytsche Bundesdag (2013-2021)
Au fir di 19. Wahlperiod isch si am 24. Oktober 2017 wider zur Vizebresidänti vum Dytsche Bundesdag gwehlt wore. Am 26. Oktober 2021 isch si nomol gwehlt worem isch aber mit em Ruef zur Kulturstaatsminischteri us em Amt uusgschide.
Kulturstaatsminischteri (syt 2021)
Am 25. Novämber 2021 isch si vom Bundesvorstand vu dr Griene as Staatsminischteri fir Kultur un Medie im Kabinett Scholz nominiert wore, des Amt het si no am 8. Dezämber 2021 aadrätte.
Ehrige
Anne 2002 isch d Claudia Roth vum Schwule Netzwerk NRW mit dr „Kompassnodle“ uuszaichnet wore.
Fir ihri Detigkait as Beufdraiti fir Mänscherächtsbolitik un Humanitäri Hilf isch d Claudia Roth am 30. Juni 2004 zum Ritter vu dr franzesische Ehrelegion ernännt wore.
Film
Anne 2011 het si ne churzi Roll im tirkische Film „Entelköy Efeköy'e Karşı“, dytsch „Entelköy gegen Efeköy“ gspiilt. Im Film spiilt si sich sälber un isch si fir ca. 6 Minute z sääne.
1946
uf d Wält chuu
Datum nit bekannt:
Bergerac
Bergerac (okzitanisch Brageirac oder Brajairac) isch e Stadt in dr franzöösische Region Akwitanie. Si het Iiwooner (Stand ) und isch noch Périgueux die zwäitgrössti Stadt im Departemänt Dordogne. D Stadt isch Sitz vo dr Underprefektur (frz. Sous-préfecture) vom Arrondissement Bergerac, wo us vierzää Kantöön bestoot. Bergerac isch dr Hauptort (frz.: chef-lieu) vo de Kantöön Bergerac-1 und Bergerac-2.
Carabietta
Carabietta (bis 1959 offiziäll Carabbietta, lombardisch Carabieta) isch bis zum 31. März 2012 e ehemolegi politischi Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz gsii. Si hed zum Chrais (circolo) Carona im Bezirk Lugano ghert.
Bergerac
Es stönde zwar e baar Statue vom Schriftsteller Cyrano de Bergerac in dr Stadt, aber si het äigetlig überhaupt nüt mit däm Autor z due, wo vom Edmond Rostand im Theaterstück Cyrano de Bergerac verewigt worde isch.
Carabietta
Geografi
S Dorf Carabietta lyt am Luganersee, am eschtlige Staad vum Arm vu Agno.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Carabietta ghert zum Comasco-Lecchese.
Brighton
Brighton [] isch e Stadt an dr Küste vom Ermelkanal in dr Groofschaft East Sussex und bildet zämme mit dr Stadt Hove nääbedraa sit 1997 d Unitary Authority Brighton and Hove. Im Joor 2001 het Brighton and Hove dr Status von ere City überchoo. Im Gegesatz zu de historische Cities häi die sogenannte Millennium-Cities wie Brighton & Hove nid alli köönigliche City-Briwilegie, wie zum Bischbil e Bischofssitz. Brighton het öbbe 156'000 Iiwooner.
Balzheim
Balze (dt. Balzheim) ischt a Gmoe em Alb-Done-Kreis en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 36,3 % Landwirtschaftsfleche, 52,1 % Wald, 10,9 % Sidlongsfleche ond 0,7 % sonschticher Fleche.
Gschicht
Balze ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1087.
Verwaltong
Balze hot sich mit dr Stadt Diedehõẽ ond dr Gmoe Illerriede zom Gmoedverwaltongsverband „Diedehõẽ“ mit Sitz en Diedehõẽ zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Günter Herrmann.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Balze ghert zom Schwäbisch.
Utrechter Te Deum und Jubilate
S Utrechter Te Deum und Jubilate isch e gäistligs Chorwärk vom Georg Friedrich Händel. Er het s für d Fiir vom Friide vo Utrecht gschriibe, wo 1713 em Spanische Erbfolgchrieg en Änd gmacht het. Sini Teggstgrundlaage si s Te Deum und e Jubilate (Psalm 100) uf Änglisch. Dr Händel het sich drbii an früenere Wärk e Vorbild gnoo. Die offizielli Erstuffüerig vom Wärk isch am 13. Juli 1713 gsi im ene Gottesdienst in dr St Paul's Cathedral z London.
Eggersriet
Eggersriet isch e Gmaind im Kanton Sanggale i dr Schwiiz.
Geografii
S Dorf liit am Südhang vom Rorschacherberg a de Strecke zwüsched Sanggale und Hääde und bstoht us de Wiiler Dorf, Wise, Egg und Grueb.
D Nochbergmainde sind Sanggale, Underegge, Rorschacherberg, Lutzeberg, Hääde, Grueb, Reechtobel und Spiicher.
Gschicht
S Dorf isch ane 1260 s erscht Mol erwäänt worde.
Siebenbrünnen
D Siebe Brunne sind eini vo de Kwelle vo der Simme, wo e Näbefluss vo dr Aare im Bärner Oberland isch. Si ligge oben a dr Alp Rezlibärg i dr Gmeind Lengg.
D Kwelle liit inere Felswand vo de Flueschofbärge. S Wasser sammlet sech im Wildstrubel-Massiiv und under em Plaine-Morte-Gletscher und chunt bimene Felsspalt use. Do verdeilt es sech uf es baar Wasserfäll grad näbenander. Öpe hundert Meter wyter unde flüsst s Wasser i dä Bach, wo vom Flueseeli obenabe chunt.
Harrow School
D Harrow School ghöört zu de bekanntiste änglische Public Schools für Buebe und isch au äifach as "Harrow" bekannt. Si het hüte öbbe 800 Schüeler und lit im Nord-Weste vo London.
Eschweiler (Unterelsass)
Eschwiller (frz. Eschwiller, dt. Eschweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Eschwiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 718 àls Ascovillare.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Eschwiller ìsch. Eschwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Eschwiller ghert zem Rhinfrankisch.
Topikalisierung
D Topikalisierig (vo griech. τόπος/tópos „Blatz“, „Ort“) oder au Vorfäldbsetzig oder änglisch dislocation bezäichnet in dr allgemäine Sproochwüsseschaft e Beweegig uf dr Ebeni vom Satz, wo d Gliider vom Satz, vor allem Nominal- bzw. Preposizionalfraase, us iirer Grundstellig im Satz an e Posizioon innerhalb vom Satz verschoobe wärde, wo diskurspragmatisch uusghoobe isch, das häisst entschäidend für d Bedütig vom ganze Satz isch.
D Topikalisierig cha drfür iigsetzt wärde, ass e bestimmte Däil von ere Ussaag zerst vorchunnt und eso as Thema bzw. Topik uuseghoobe wird.
In vile Sprooche (z. B. Änglisch oder Dütsch) isch d Topikalisierig en obligatorische Brozäss. Im ummarkierte Fall, das häisst wenn nüt äxtra uuseghoobe wird, stoot mäistens s Subjekt vom Satz am Aafang:
Wemm mä aber d Bedütig vom ene andere Satzdäil will uuseheebe, denn wird dä anstatt vom Subjekt an dr Aafang vom Satz verschoobe:
oder
Istitut Ladin Micurà de Rü
S Istitut Ladin Micurà de Rü isch noch em ladinische Sprochwisseschaftler Micurà de Rü (Nikolaus Bacher) gnännt un vil Johr vum ladinische Sprochwisseschaftler Lois Craffonara gleitet wore.
Weblink
Websyte
Heuwaageplatz
D Haiwoog isch e Blatz im Birsigdaal in dr Schwizer Stadt Baasel. Dr Birsig isch sit langem iidoolt und e groosse Däil vom Verkeer dört goot hützudags über e Wiaduggt über em Blatz.
Dr Naame
D Haiwoog het iire Naame von ere groosse Stroossewoog bechoo, wo 1901 vom Barfi dört uf e Blatz verläit worde isch und wo d Rossfuerwärk häi müesse druf uufe faare zum sä z wääge. Näbe dr Woog isch s Haiwooghyysli gstande und 1959, wo s d Woog scho lang nüme gee het, isch s abbroche worde, wil s zwar «gschmaggvoll sig, aber überflüssig».
Gschicht
Drad dusse vor dr Stadtmuure bim Stäinedoor, wo hüte dr Parkblatz vom Baasler Zolli isch, hets en offnigs Gländ ghaa, wo in dr Nöizit Hiirichdige stattgfunde häi und denn Kopfabheini ghäisse het, die letschti z Baasel überhaupt isch dört am 4. August 1819 usgfüert worde. Bis zum 16. Juni 1861 isch säll Areal e milidäärische Exerzierblatz gsi. Denn het mä e Durnblatz iigrichdet für e Durnveräin.
Wo mä 1866 s Stäinedoor und d Stadtmuure abbroche het und dr Stadtgraabe ufgfüllt het, isch uf em Blatz, wo dört entstande isch, bis 1885 e Söimäärt gsi.
Bis dass mä im Joor 1900 e Dramlinie über d Haiwoog zum Morgartering baut het, isch d Ändhaltstell vo dr Birsigdaallinie, em Läimedaaler, no in dr Stäinedoorstrooss gsi, und denn isch si uf d Haiwoog khoo mit eme Stazioonsgeböid und e Joor druf ere Güeterremiise.
Dr underi Lauf vom Birsig isch bis 1900 ganz iidoolt gsi und 1953 isch dr Bach vo dr Haiwoog bachab au under dr Ärde verschwunde.
Vo 1966 bis 1970 isch s Wiaduggt as Däil vom «City-Ring» für e Stroosseverkeer baut worde und 2009/2010 isch s renowiert worde.
Dramlinie
Über e Blatz gönge e baar Dramlinie: S Säggsi-Dram verbindet dr Barfi mit dr Holbäistrooss, s Zääni und s Sibzääni dr Zolli mit em Barfi, und s Sächzääni und s E11 gönge vom Barfi zur Määrthalle.
Zahlwort
S Zaalwort, au Numerale (lat., Plural: Numeralia oder Numeralie), wird in dr Sproochwüsseschaft mänggisch as äigeni Wortart aagluegt.
Grundzaalwörter
Zu de Zaalwörter ghööre d Grundzaalwörter (au Kardinalzaale oder Kardinalia), wo, wie iire Naame loot lo vermuete, die grundlegende Zaalwörter si.
Ordnigszaalwörter
Mit Hilf vo de Ordnigszaalwörter (Ordinalzaale, Ordinalia) cha mä Räijefolge ufstelle.
Widerholigszaalwörter
Bi de Widerholigszaalwörter underschäidet mä zwüsche bestimmte und umbestimmte:
Vervilfältigungszaalwörter
S gliiche gältet für d Vervilfältigungszaalwörter (Multiplikativa):
Distributivzaalwörter
D Zaalwörter vom Distributiv wärde im Dütsche nit as e Wort bildet, sondern mit jee umschriibe:
Gattigszaale
D Gattigszaale beschriibe e bestimmti Zaal vo verschiidene Arte und wärde uf Dütsch mit -läi bildet:
Sammelzaale
Mit Sammelzaale (Kollektivzaale) macht mä us däm, wo zämmeghört e (Kollektivum):
D Sammelzaal bäidi isch e Räst vom ene westgermanische Dual und wird im Allgemäine wie en Adjektiv dekliniert: Sammelzaale bildet mä im Allgemäine mit z und -t:
Bruchzaale
Bruchzaale bestöön us eme Zeler und eme Nenner. Dr Zeler isch e Kardinalzaal. Dr Nenner wird mit em Suffix -el von ere Ordinalzaal abgläitet.
Umbestimmti Zaalwörter
Umbestimmti Zaalwörter gäbe käi Uskumft über die konkreti Zaal sondern vermiddle e Gfüül für d Gröössi vo dr Mängi.
Zaalwörter as Substantiv
Zaalwörter chönne zu Substantiv wärde, und wärde noch de dütsche Rächtschriibreegle denn (und nume denn) grooss gschriibe.
Córdoba
Córdoba isch de Name vo folgende Ort und Gebiet:
historisch:
Córdoba isch de Name oder Familiename vo folgende Persone:
Córdoba stoht au för:
Richard Boyle, 3. Earl of Burlington
Dr '''Richard Boyle, 3. Earl of Burlington und 4. Earl of Cork''', PC (* 25. April 1694 in Yorkshire; † 15. Dezämber 1753) isch e britische Aadlige und Archidekt gsi. Er isch äine vo de wichdigste Iniziatoore vom änglische Palladianismus gsi.
Lääbe und Wärk
Dr Boyle het im Alter vo zääni si Ditel und groossi Ländereie in Yorkshire und Irland gerbt. Er het drei Grand Tour gmacht, 1714, 1719 und 1726. Er isch uf em öiropäische Kontinänt umegräist und vor allem in Italie. Dört isch er mit dr italiänische Archidektuur in Berüerig choo. D Archidektuur vo dr römische Antike het en kuum intressiert, aber wie sä dr Scamozzi und bsundrigs dr Andrea Palladio interbretiert häi, scho.
Sis erste Brojekt isch 1719 s äigene Woonhuus in Piccadilly gsi, s Burlington House, wo zerst dr James Gibbs dra gschafft het. Wo dr Boyle aber vom Kontinänt zruggchoo isch, het er en entloo und sälber zämme mit em schottische Archidekt Colen Campbell und em Innenarchidekt William Kent am Umbau vom Huus gschafft. Der Hoof vom Burlington House gältet as die ersti Umsetzig vom Nöi-Palladianismus im Veräinigte Köönigriich.
Vor allem mit em William Kent het er lang zämmegschafft: si häi 1726-29 Chiswick House entworfe, e chliini Villa, wo die oktogonali Form vom Palladio sinere Villa Rotonda bi Vicenza (1550 baut) ufgrift. Schloofzimmer oder e Chuchi git s im Chiswick House nit. Es isch nume brucht worde, zum im Burlington si Architekturbibliothek und Sammlig ufbewaare. Dr Garte goot vor allem uf e William Kent und Charles Bridgeman zrugg. Er gältet as s früeste Bischbil für die moolerischi Noochformig von ere antike Landschaft und isch eso e Vorlöifer vom änglische Landschaftsgarde.
In de früeje 1730er Joor het sich dr Palladianismus as dr vorherrschendi Stiil für Landsitz und öffentligi Geböid duuregsetzt.
Litratuur
Hanno-Walter Kruft: Geschichte der Architekturtheorie. Münche 1985, S. 269
Fremdingen
Fremda (amtlich Fremdingen) ischt a Gmoed em Landkroes Donau-Rias en Bayern.
(20) Massalia
D'Massalia beweggt sich ime Abstand vu 2,0638 (Perihel) bis 2,7540 (Aphel) astronomische Eiheite in 3,739 Johre um d'Sunne. D'Bahn isch 0,7066° gege d'Ekliptik gneigt, d'Bahnexzentrizität betrait 0,1433.
Ninive
Ninive isch d Hauptschdadt vom Neuassyrische Riich gsi.
Gschicht
Ninive isch uf em lingge Ufer vom Tigris gläge, gegenüber vom hütige Mosul. Es isch us Inschrifte siit em dritte Johrduusig vor dr Ziitwändi bekannt, het aber politisch ä chliini Rolle gschbilt bis es währed em Neuassyrische Riich zur Hauptschdadt vo Assyrie worden isch. Underem König Sanherib (705-681) isch es eini vo de wichdigschde Schdedt im Middlere Oschde gsi, mit erä dobblete Schdadtmuure, emä achzig Kilometer lange Wasserkanal und brächtige Baläscht. Dr Assurbanipal (669-626) het se no meh uusbaut. Aber scho churz druf, im Johr 612 vor dr Ziitwändi, isch Ninive vo de Meder und de Babylonier zerschdört worde.
(20) Massalia
Mit eme middlere Durmesser vu 145 Kilometer ghört d'Massalia zue dr grössere Asteroide vum Hauptgürtel. Si besitzt e relativ helli silikatrichi Oberflächi mit ere Albedo vu 0,21.
Fremdingen
Gmoendsgliderong
Zua Fremda gheret d Pfarrderfer Fremdingen, Hausen, Hochaltingen ond Schopflohe, d Kirchderfer Herblingen ond Seglohe, d Derfer Bühlingen ond Enslingen, d Weiler Raustetten, Eitersberg ond Hochstadt ond d Gheft Grünhof, Nonnenbergmühle (Jonasmühle), Oppersberg ond Uttenstetten.
(20) Massalia
D'Massalia rotiert in öppe 8 Stunde um die eige Ax.
Fremdingen
Gschicht
Am End vom 12. Jh. wird zom erschte Mol en Gotefrit de Frometingen gnennt.
Ninive
Gschicht
Anne 628 isch’s bi Ninive zun ere Schlacht zwüsche de Byzantiner und de Perser choo.
Fremdingen
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 0,9 % gleäge.
Ninive
Uusgrabige
Änglischi Archäologe hai Ninive siit dr Middi vom 19. Johrhundert usgrabt. D Schdadt het d Form vom enä unregelmässige Vieregg gha. Uf zwei Hügel näbem Fluss si Tämpel baut gsi und d Paläscht vom Sanherib und em Assurbanipal, wo berüehmt si wägen ihre Relief.
Fremdingen
Religion
91 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 8,1 % evangelisch.
Ninive
Quelle
, Band 13, S.140
Fremdingen
Verwaltong
Fremda ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.
Dr Birgermoeschter vo Fremda ischt dr Frank Merkt.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Fremda ghert zom Schwäbisch.
Ilanz/Glion
Ilanz/Glion isch e politischi Gmaind i da Region Surselva im Bündnerland.
Geografii
S Gebiet vo Ilanz/Glion liit uf beide Syte vom Vorderrhii und goot vom Planggehorn im Süüde, usgangs vom Valsertaal, bis zur Gränze zum Kanton Glarus im Norde. De högschti Punkt vo de Gmaind isch de Bündner Vorab, uf obe.
Bi Luven isch bis 2018 die hööchschti Danne vo der Schwiiz gstande: d «La Panera».
Gschicht
Di hütig Gmaind mit em dütsche und rätoromanische Doppelname Ilanz/Glion isch per 1. Januar 2014 us de ehemolige Gmainde Castrisch, Duvin, Ilanz (rätoromanisch: Glion), Ladir, Luven, Pitasch, Riein, Ruschein, Schnaus, Sevgein, Pigniu, Rueun und Siat entstande.
De Ort Ilanz isch es historisches Städtli, hät sit 1289 s Stadträcht und gilt als «erschti Stadt am Rhii».
Poschiavo
Poschiavo (im lombardische Ortsdialekt Pus’ciav, RMS undefined/) isch e Gmaind im Südoschte vom Bündnerland.
Geografii
D Gmaind lyt i dr Bündner Region Bernyna. Si bildet zäme mid dr Gmaind Brusio d Daalschaft Puschlaaf (uf iteliäänisch: Val Poschiavo). S obere Puschlaaf isch es längs Daal mit es baar Sytedääler, wo vom Bärgmassyv vom Bernyna mit em Piz Palü (3901 m ü. M.) und vom Passübergang vo dr Forcola di Livigno abe chöme. Dur das Daal abe flüsst dr Bärgbach Poschiavino, wo unden a dr Forcola di Livigno afoot, bi San Carlo dr Sytebach Cavagliasch ufnimt, den de Varunaschbach und de Bach us em Ursédaal und no vil anderi churzi und steili Bäch vo beide Bärghäng, bis er unden a Tirano i d Adda mündet. Im grosse Gmaindgebiet hets ganz vil Seeè. Uf em Bernynaplatoo lyt dr Lago Bianco; unden am Dorf Poschiavo isch dr Puschlaafersee, dr gröscht See im Daal. Im Sytedaal zum Val Violapass lyt zäme mid vil andere Seeè dr Saoseosee, wo als eine vo de schönschte Seeè nid nur vom Bündnerland, sondern vo de ganzen Alpen aagluegt wird. Noch derby isch s Bärghuus Rifugio Saoseo vom SAC.
Am Piz Palü, am Piz Cambrena, em Piz Varuna und uf dr Oschtsyte vom Dorf am Piz Paradisin het Poschiavo uf sym Gebiet es bar Gletscher.
S Dorf Poschiavo isch öpe 15 Kilometer südlech vom Berninapass. Üer dèè Pass goot d Strooss us em Engadin vo dr Gmaind Pontresina hèèr bis uf Itaalie zu dr Stadt Tirano im Veltlin.
Im Gmaindgebiet sind im Daal unde d Sidlige Borgo – dis isch s Dorfzäntrum vo Poschiavo sälber –, Cologna, Pisciadel, San Carlo, Somaino, Lareit, Pedemonte, Angeli Custodi, Raviscé, Percosta, Cadera, Vederscion, Permunt, Sant’Antonio, Campiglione, Li Curt, La Rasiga, Prada, Annunziata, Le Prese, Madreda, Cantone, Pagnoncini und Miralago.
D Gmeind- und Landesgränze lauft im Weschte und im Oschte über d Bärggipfel und d Gräät, zimli gnau dr Wasserscheidi no. D Nochbergmainde vo Poschiavo sind i dr Schwiiz: nördlech vom Bernynapass Pontresina und wyter unden im Daal Brusio, und ännet dr Landesgränze – im Weschte und im Oschte vom Daal – i dr iteliänische Provinz Sondrio d Gmainde Livigno, Valdidentro, Grosio, Grosotto, Chiuro und Lanzada.
Gschicht
Dr Name Poschiavo chunt vom latynische Uusdruk «post clavem» här. S erschte mol chunt er in ere Urkunde vo 824 vor. Dr Name bedütet wörtlech «hinder em Schlüssel» oder au «hinder em Rigel», und i däm Fall isch demit gmäint: «oben am Ängpass vom Daal».
Im Middelalter het s Gebiet em Bischof vo Chuur ghört, bis es ane 1350 zu Mailand choo isch. 1406 het sech Poschiavo vo dere lombardische Stadt glöst und isch 1408 em Gottshuuspund byträtte.
Ane 1547 het dr Dolfino Landolfi z Poschiavo di erschti Trukerei vom Bünderland ygrichtet.
Am Afang vom 20. Joorhundert isch d Bernynabaan is Daal choo, wo im Gebiet vo Poschiavo grad nüün Stazioone het: die bim Bernynahoschpyz, d Stazion uf dr Alp Grüm, wo für Bärgtuure im Palügebiet guet isch, d Chrüzigsstazioon vo Cavaglia, d Haltstelle Cadera und Privilasco, de Baanhof vo Poschiavo und wyter unden no d Haltstelle Li Curt und Le Prese, und de no Miralago am Ändi vom Puschlaafersee.
Spraach
D Mundart vo Poschiavo ghört wie die i de anderi Bündner Süddääler zu de alpynlombardische Tieläkt. Me seit dere Mundart s Pus’ciavin.
Architektur
Poschiavo het en schööne Dorfchärn, alti Hüüsergruppe im ganze Daal und wärtvolli einzelni Gebäud. Drum isch s Dorf mid bsundere Hüüser i de Infäntaar vo hischtorische Bouwärch ufgfüert.
Euphrat
Dr Eufrat ([],, , kurdisch Firat, türkisch Fırat) isch dr grösst Strom in Vorderasie. Zämme mit sim Zwillingsfluss Tigris bildet dr Eufrat, wo s Iizugsgebiet von em 765.831 km² umfasst, s Zwäistromland.
Micurà de Rü
Dr Micurà de Rü (alias Nikolaus Bacher; * 4. Dezämber 1789 z Rü, St. Kassian, Abtei (Südtirol); † 29. März 1847 z Wilten) isch e ladinische Sprochwisseschaftler gsi.
Euphrat
Dr Flusslauf
Dr Eufrat het e Lengi vo 2736 km. Mit sim lengste Kwellfluss, em Murat, het er e Lengi vo 3380 km. Dr anderi Kwuellfluss isch dr Karasu („Schwarzes Wasser“). Die bäide Kwellflüss häi iiri Kwelle in dr Türkei im Innere Taurusgebirg und fliesse zimlig parallel gege Weste. Si bilde bi dr Keban-Daalsperri (675 km²; 31 km³) dr Eufrat. Denn fliesst dr Strom dur d Karakaya-Daalsperri (268 km²; 9,58 km³), dr Atatürk-Stausee (817 km²; 48,7 km³) und d Eufrat-Staustuefe Birecik (1,2 km³). Dr Oberlauf vom Fluss markiert die historischi Gränze zwüsche Chläiasie und Mesopotamie. Denn fliesst er dur Sürie, dur e Assad-Stausee bi dr Tabqa-Daalsperri und dur en Irak mit dr Haditha-Daalsperri (500 km²; 6,4 km³) in südöstliger Richdig. Dört veräinigt er sich mit em Tigris zum Schatt al-Arab, wo in dr Persisch Golf mündet.
Micurà de Rü
Dr Micurà de Rü isch as jingschte Suhn vun ere vierchepfige Bärgburefamilie uf d Wält chuu. No dr Volksschuel z St. Kassian un em Gymnasium z Brixen het er Filosofii un Theologii studiert, unter anderem z Innschbruck, z Trient un z Salzburg. Am 28. Augschte 1814 isch er z Salzburg zem Prieschter gweiht wore. Syyni erschte Prieschterjohr het er in verschidene Pfarreie z Eschtryych verbrocht. Är het e baar Johr as Fäldkaplan gschafft un as Erzieher in eme Militärbuebe-Erziehigsinschtitut z Mailand. E churzi Zytlang het dr Micurà de Rü au as Lektor fir Italienisch an dr Universitet Innschbruck gschafft.
Euphrat
Dr Flusslauf
Dr Wasserstand vom Eufrat isch im Septämber am diefste und stigt bis zum Mai uf si Höggststand. Bi dr Schneeschmelzi chönne am Oberlauf in dr Türkei Früeligshoochwasser ufdräte. Dr Eufrat get scho zu Zite vo de mesopotamische Hochkulture e groossi Rolle für d Wasserversorgig vom Land gspiilt. Gliichzitig het er in dr antike Zit e wichdigi Verkeersverbindig bildet. Abschnitt mit Stromschnelle wie bi dr Flussängi Zalabiya|al-Khanuqa in Zentralsürie, wo s schweer gmacht häi drüber äwägg z choo, so dorum vo strategischer Bedütig gsi. Dört si dorum Festige baut worde.
Micurà de Rü
Näb em Prieschteramt het syy bsunder Inträssi aber syyre Muetersproch gulte, em Ladinisch. Anne 1833 het er as erschter e ladinischi Grammatik verfasst mit em Titel Versuch einer deütsch-ladinischen Sprachlehre – Erstmalige Planung einer gesamtdolomitenladinischen Schriftsprache. D Grundidee vu däre Grammatik isch d Bildig vun ere gmeinsame Schriftsproch fir alli Ladiner gsi. In Erinnerig an dr Micurà de Rü isch s Ladinisch Kulturinschtitut z St. Martin in Thurn noch em gnännt wore.
Euphrat
Dr Flusslauf
Dr Fluss, wo mit Flooss uf vile vo sine groosse und chliine Nääbeflüss schiffbar isch, cha uf ere Lengi vo 720 Kilometer mit chliine Boot befaare wärde. Au wenn dr Wasserpegel dur Schlöise hööcher wird, cha d Diefi vom Wasser wääred dr Drochezit zwüsche Dezämber und Merz uf nume 60 Santimeter sinke. Wo dr Eufrat in wite Abschnitt dur unfruchtbari und drocheni Wüstesteppe fliesst, wird er as Flussoase für e Bewässerigsfäldbau u. a. mit Bauelle und Geträid verwändet. Für daas wärde stellewiis Kanäl abgläitet. Zum Energii gwünne und zum s Bewässere vo Fälder het mä sit de 1970er Joor meereri Stauaalaage baut. Sit em Bau vo de Dämm im obere Abschnitt vom Fluss chönnt Türkei s Wasser vom Eufrat kontrolliere und doorum het s schon e baar Usenandersetzige zwüsche dr Türkei, Sürie und em Irak gee. Wo dr 630 Kwadratkilometer groossi Assad-Stausee z Sürie aagläit worde isch, het sich s Brobleem vo dr Wasserversorgig für e Irak no mee verscherft. 1985 isch dr Thartharkanal, wo dr Eufrat mit em Tigris verbindet, fertigbaut worde. Wil in de letschte Joorzäänt immer mee Wasser us em Fluss gnoo worde isch, het sich s Daal vom Eufrat noch Aagoobe vo de Veräinte Nazione stark veränderet. Noch offizielle Aagoobe si öbbe 90 Brozänt vo dr Region zu Schaade cho dur daas, wo d Mensche gmacht häi. S Marschland vo Mesopotamie isch hüte fast vollständig usdröchnet.
Am middlere und undere Eufrat befinde sich d Ruinehügel vo Stedt, won emol bedütend gsi si, wie Emar, Tuttul, Terqa und Mari z Sürie; Uruk, Ur und Babylon im Irak. Modärni Stedt si am middlere Lauf Ar-Raqqa und Deir-ez-Zor z Sürie; Haditha, Karbala und Nadschaf lige im Irak. Im Süde vom Irak lääbe d Marsch-Araber.
Gschichte
D Genesis verzelt, ass sich s Paradiis zwüsche de Flüss Pischon, Gichon, Chidekel und Eufrat befindet.
Noch eme mesopotamische Müthos si d Kwelle vom Eufrat und vom Tigris in de Auge vo dr Urgöttin Tiamat, wo dr Marduk dötet und us ere dr Himmel und d Ärde gformt het.
Dr Naame Eufrat
S Wort Eufrat isch die griechischi Wersioon vom altpersische Wort Ufrat. Uf Hebräisch und Aramäisch häisst er Prâth/Froth, uf Armenisch:Եփրատ Yeṗrat, uf Arabisch Al-Furat الفرات, uf kurdisch Firat oder Ferat und uf alt-Assyrisch Pu-rat-tu. Dr sumerischi Herrscher Gudea het em Fluss Buranun gsäit.
Die altpersischi Form Ufrat, wo die mäiste andere Bezäichnige von ere abgläitet worde si, stammt vom zämmegsetzte Begriff Huperethuua ab, was „guet zum überkwere“ bedütet. S Wort Hu häisst „guet“ und Peretu „Furt“.
Kalach
Kalach, assyrisch Kalchu, siit em 19. Johrhundert noch dr Ziitwändi Nimrud, isch än antiki Schdadt in Mesopotamie gsi, wo näbem Tigris glägen isch, 30 Kilometer südöschtlig vo Mosul.
Quelle
, Band 10, S.7
Ortsgemeinde
Dr Begriff Ortsgmaind stoot för e bestimmti Form von ere Gmaind. Me kännt en z Dütschland im Bundesland Rhiland-Pfalz, z Öschtriich und i de Schwiz. Er werd aber öberall e chli andersch bruucht.
Schwiz
I de Schwiz chann de Begriff je noch Kanton a anderi Bedütig ha:
Gondiswil
Gummiswiu (amtlech Gondiswil) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Gummiswiu. D Gmeindsflächi bsteit us 68,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 24,9 % Waud, 6 % Sidligsflächi u 0,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Huttu, Ousu, Madiswiu, Reisiswiu, Mäuchnou, Grossdietwil, Fischbach, Zell u Ufhuuse.
Gschicht
Gummiswiu isch zum erschte Mal gnennt worde um d Mitti vom 9. Jh. aus Cundolteswilare. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarwange ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2 % gläge.
Religion
88,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,9 %, CVP 1,2 %, EVP 4,5 %, FDP 5,7 %. GLP 3,4 %, GP 2,3 %, SP 8,3 %, SVP 48,3 %, Suschtigi 8,4 %.
Gmeindspresidänt vo Gummiswiu isch dr Andreas Nyfeler (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,4 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 734 Ywohner 97,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,1 % Französisch.
Dr Dialäkt vo Gummiswiu ghört zum Hochalemannisch.
Berghülen
Beeghiile (dt. Berghülen) ischt a Gmoe em Alb-Done-Kreis en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 66,9 % Landwirtschaftsfleche, 22 % Wald, 10,6 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Beeghiile gheret d Ortsdoel Beeghiile, Bihlehause (Bühlenhausen) ond Dräffesbua (Treffensbuch).
Gschicht
Beeghiile ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1100.
Verwaltong
Beeghiile hot mit dr Stadt Blaobeire a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Bernd Mangold.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Beeghiile ghert zom Schwäbisch.
Chaldene (Mond)
D'Chaldene (Jupitermond XXI) isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
D'Chaldene isch am 26. November 2000 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández un Eugene A. Magnier entdeckt worre un het zuenächst die vorläufig Bezaichnig S/2000 J 10 erhalde.
Daift worre isch der Mond uf d'Chaldene, ere Gliebte vum Zeus us de grichische Mythologi.
Bahndate
D'Chaldene umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.100.000 km in 723 Däg, 16 Stund un 48 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2590 uf. Mit ere Naigig vu 165,191° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu ihre Bahnaigeschafte wird d'Chaldene de Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Carme, zuegordnet.
Physikalischi Date
D'Chaldene het ä middlere Durmesser vu etwa 3,8 km. Ihri Dichte under de Annahm vum ä Ufbau us silikatischem Gstai uf 2,6 g/cm3 gschätzt. Chaldene wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneliecht werre reflektiert. Ihri schinbar Helligkait betrait 22,5m.
Gnesen
Gnesen (polnisch Gniezno) esch e Stadt in Pole, Woiwodschaft Großpole. Es esch berüemt förs historisch Stattzentrum.
Gschicht
Gniezno isch eini vo de älteschte Schtädt vo Pole, die erschte Iiwohner sind Steiziitmänsche gsi. Die erschti Erwähnig in ere Urchund isch am Endi vom 10. Jahrhundert gsi, wo d'Chrischtianisierig vo Pole schoo gschtartet hät.
Mittelalter
Es git syt em 8. Jahrhundert e Burg. Ab em 9. Jahrhundert isch d'Schtadt s politischi Zäntrum vom Schtaat vo de Piaschte gsi. Im Jahr 1000 hät da de Bolesław I. Chrobry de Chaiser Otto III. troffe, und dän isch do s ältischti polnische Erzbischtum gründet worde. 1025 isch de Bolesław I. Chrobry de erschti Chönig von Pole worde. I de Jahre 1238/39 hät Gnesen d' Schtadträcht überchoo. Bis is Jahr 1320 isch s en Chrönigsort vo de polnische Chönige gsi.
Gnesen isch langi Ziit s chulturelli Zäntrum vo Pole gsi. Für Pole isch d'Schtadt es Zeiche für d'Afäng vo sim Schtaatswese.
Nüüziit
Nach em Wiener Kongress hät Gnesen zum Chreis Gnesen i de preussische Provinz Pose, Regierigssbezirk Bromberg ghört. Mit dr Implementierig vom Versailler Vertrag am 20. Januar 1920 isch Gnesen wider en Teil vo Pole worde. Nach em Überfall uf Pole vo de Dütsche isch Gnesen am 11. September 1939 erobert und is Dütsche Riich integriert worde.
Im Januar 1945 isch d'Schtadt vo de Rote Armee bsetzt worde und ghört sit denn wider zu Pole.
Dom vo Gnesen
De Dom isch scho 965 aagfange worde; d'Iiweihig hät 1064 und 1097 schtattgfunde. Uusstattig: Von ere europäische Bedütig isch bischpilwiis die zweiflüglig Türe us Bronze, wo i de 2. Hälfti vom 12. Jahrhundert buue worde isch. Die Türe isch a Ort und Schtell gosse worde. Die 18 Reliefs uf em einte Flügel zeige Szene us em Läbe vom heilige Adalbert. De zweit Türflügel hät s'Thema vo de Chrischtianisierig vo de heidnische Pruzze.
Gmina (Landgmeinde)
Zue de Landgmeinde Gniezno ghöred au noo folgendi Ortschafte:
Eyweiler
Äiwiller (frz. Eywiller, dt. Eyweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
1589 sìn z Äiwiller unter em Grof Adolf vun Nassau-Saarwerden Hugenotte àngsìdlet worre, wie üs dr Normandie un üs Lothringe gflìchtet sìn.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Äiwiller ìsch. Äiwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Äiwiller ghert zem Rhinfrankisch.
Rutesheim
Ruedemse (dt. Rutesheim) ischt a Stadt em Landkreis Beblenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 39,9 % Landwirtschaftsfleche, 33 % Wald, 26,4 % Sidlongsfleche ond 0,7 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Ruedemse gheret d Stadtdoel Perouse ond Rutesheim.
Arno-Ruoff-Archiv
S  Arno-Ruoff-Archiv z Diebenga isch a Sammlong vo Toobendr mid Schbroochaufnahma. S Archiv isch a Doil vo dr Eberhard Karls Universität Diebenga.
Rutesheim
Perouse
Perouse ischt zom 1. Jenner 1972 in d Stadt Ruedemse eigmoendet worde. thumb|2017 hot ma a Partnerschaft mit Perosa Argentina gmachd. Des Dorf ischt entstande am 13. Juni 1699 durch dr Zuezug vo 71 Waldenser-Familie, mo aus Frankreich verdribe worde send und mo vom Herzog Eberhard Ludwig vo Wirtteberg s Land aabotte kriegt hont. Si hont s Dorf no ihre ursprengliche Hoemetgmoed Perouse (heit Perosa Argentina) im Piemont gnennt.
Arno-Ruoff-Archiv
Gschichd
D Grondlag vo dem Archiv warad Aufnahma mo dr Arno Ruoff zsemma mid em Hermann Bausinger ond em Eberhard Zwirner. Aafangs vo de 1950er-Joor mid em domols neia Middl Tooband gmachd hod, om deidsche Mundarda ond Omgangschbrooch feschd z halda. Do draus hod se s „Tübinger Arbeitsstelle Sprache in Südwestdeutschland“, mo r au gfiehrd hod. Heid – noch em Dood vom Arno Ruoff isch es noch em ghoißa worra ond isch a Doil vom Archivs der Alltagskulturen des Ludwig-Uhland-Instituts für Empirische Kulturwissenschaft.
Rutesheim
Verwaltong
Dr Schuldes ischt dr Dieter Hofmann.
Arno-Ruoff-Archiv
Omfang
S Archiv hod meh als 2000 Aufnahma vo 500 Pläds zsemmadraga.
Heid
S Haus vom Inschdiduden dr der Diebengr Biesinger Straße isch em März 2017 aabrennd. Drbei isch au originals Archivmadrial vrlora ganga. D Aufnahma send abr scho digitalisiert gwä.
Rutesheim
Dialekt
Dr Dialekt vo Ruedemse ghert zom Schwäbisch.
Périgueux
Périgueux (okzitanisch: Peiregús) isch e Stadt in dr franzöösische Region Akwitanie. Si het Iiwooner (Stand ) und isch die grössti Stadt im Departemänt Dordogne. D Stadt isch Sitz vo dr Prefektur vom Departemänt. D Prefektur verwaltet au s Arrondissement Périgueux, wo us 18 Kantöön bestoot.
Dr Fluss Isle fliesst vo Oste gege Weste dur d Stadt.
Périgueux isch s gäistlige, administrative und kulturelle Zentrum vom Périgord. Es isch bekannt für Festiwal, si Chuchi und as Zentrum vom regionale Fremdevercheer.
Judenhass
Juudehass (au Juudefindligkäit, Juudefindschaft, oder Juudeverfolgig) bezäichnet e pauschali Abläänig vo de Juude und vom Juudedum. Das Fenomeen git s sit öbbe 2500 Joor und isch bsundrigs in dr Gschicht vo Öiropa vo groosser Bedütig gsi. Es goot vo Verlümdig, Diskriminierig und Underdrückig über lokali und regionali Usgränzig, Verfolgig und Verdriibig bis zum Genozid an öbbe säggs Millione öiropäische Juude im Holocaust in dr Zit vom Nazionalsozialismus.
Die verschiidene Forme: Antijudaismus, Antisemitismus, Antizionismus
Wenn d Motiv vo dr Findschaft vor allem religiöös si, reedet mä vo Antijudaismus. Wenn si nazionalistisch, sozialdarwinistisch oder rassistisch si, säit mä däm Antisemitismus, wie s d Antisemite sälber sit öbbe 1870 gmacht häi. Dä Begriff wird hüte vilmol as Ooberbegriff und Sünonüüm für alli Forme vom pauschale Juudehass brucht. D Antisemitismusforschig macht hüte en Underschiid zwüschen em Früeantisemitismus (vo öbbe 1800 bis 1879), em „modärne“, rassistische Antisemitismus (1879–1945) und em „sekundäre“ Antisemitismus noch 1945. Wo Charaktermerkmol, Ideä und gsellschaftligi Tendänze as „jüüdisch“ abgleent wärde, au wenn s dört kuum oder überhaupt käni Juude git, reedet mä vom „Antisemitismus ooni Juude“. Dr Abläänig vom Zionismus und vom Staat Israel säit mä Antizionismus. In däm het s vilmol antisemitischi Motiv und er wird vo gwüsse Grubbe brucht, zum iiri wirklige Beweeggründ z kaschiere. Im Bezug uf die islamischi und arabischi Wält reedet mä vom ene islamische oder arabische Antisemitismus.
'Begründige'
Im Underschiid zum allgemäine Fremdehass wird dr Hass uf d Juude mit Äigeschafte vo de Juude begründet, wo aagääblig unveränderlig si. D Juude sige „Find vo dr Menschhäit“ (Antike), „Gottesmörder“, „Brunnevergifter“, „Ritualmörder“, „Wuecherer“ (Middelalter und früeji Nöizit), „Parasite“, „Usbüter“, „Verschwörer“ und häimligi „Wältherrscher“ (öbbe vo 1789 aa) und häige alli mööglige negative Feelentwigglige und menschegmachti Katastroofe verursacht. Antijüüdischi Karikature äänele sich über d Joorhundert stark. Die Stereotüp wirke bis in d Gegewart witer und häi sich as ussergwöönlig stabil und aabassigsfähig erwiise. Sonigi Juudebilder gälte dorum au as e bsonders tüpischs und wirkigsmächdigs Bischbil „für wie Vorurdäil und die politischi Instrumentalisierig und d Findbilder, wo drus konstruiert wärde, bildet wärde“.
Pauschale Juudehass het bi alle verschiidene Begründige s Ziil, s Juudedum schlussändlig uszlösche. Mä het s zur überholte und „verworfene“ Religion erkläärt (christligs Middelalter), zum Opfer für en allgemäine humane „Fortschritt“ (Ufkläärig) oder zur Rasse, wo im „Rassekampf“ müess undergoo (NS-Zit).
Lugnez
Mit Lugnez meint mer:
Liste der Mitglieder der Badischen Ständeversammlung 1819
Die Lischt umfasst d Mitglider vu dr Ständeversammlig vum Großherzogdum Bade fir d Sessione vum Johr 1819.
Otto Heinrich Klingele
Lääben un Beruef
Dr Otto Heinrich Klingele isch z Dodtnau as Suhn vum Otto Klingele (1882–1954), eme Magaziner, un dr Maria Klingele geb. Fritz (1882–1957) uf d Wält chuu. Är het zwai Gschwischtrig ghaa, e Schweschter, Maria (verh. Brauner, 1916-2012) un e Brueder, Albert (1920-1943).
Liste der Mitglieder der Badischen Ständeversammlung 1819
In däre Zyt isch dr 1. Badische Landdag vum 22. April bis zum 28. Juli 1819 in 31 Sitzige vu dr Erschte Chammere un 42 Sitzige vu dr Zwoote Chammere zämechuu un isch no verdagt wore uf d Sitzigsperiod vum Johr 1820.
Otto Heinrich Klingele
Lääben un Beruef
Vu 1924 bis 1932 isch dr Klingele z Dodtnau uf d Volksschuel gange. In syre Jugend isch d Klingele au bi dr Pfadfinder gsii. Ab 1932 isch er uf d Handelsschuel z Zäll gange un het dert e chaufmännischi Lehr gmacht. No dr Gsellebriefig het er z Dodtnau bi dr Textilwärch gschafft. Anne 1938 isch er zum Arbetsdienscht yygruefe wore. Im Chrieg isch er as Soldat z Belgie, z Frankrych, z Polen un z Russland gsii, anne 1944 isch er verwundet wore un derno bis zum Änd vum Chrieg in d Genesungskompanie Konstanz chuu.
Liste der Mitglieder der Badischen Ständeversammlung 1819
Bresidium vu dr Erschte Chammere
Bresidänt: Markgraf Wilhelm von Baden
Otto Heinrich Klingele
Lääben un Beruef
Noch em Chrieg het er as Ghilf uf em Buurehof vun eme Chriegskamraad z Schollach (hit zue Iisebach) gschafft. Anne 1947 isch er wider uf Dodtnau retuur un het dert as Textilchaufmann gschafft.
Liste der Mitglieder der Badischen Ständeversammlung 1819
Bresidium vu dr Erschte Chammere
Vizebresidänt: Fürst Karl Egon zu Fürstenberg
Bresidium vu dr Zwoote Chammere
Bresidänt: Johann Bernhard Siegel
Assur
Assur isch die eltischti Hauptschdadt vo Assyrie gsi, es isch uf em rächte Ufer vom Tigris gläge, und het nochwiislig scho in dr Middi vom dritte Johrduusig exischdiert. Es isch bis ins 9. Johrhundert vor dr Ziitwändi die wichtigschti Schdadt vo de Assyrer gsi. Im Neuassyrische Riich hai Kalach (Nimrud), Dur Scharrukin und denn Ninive si hischdorischi Rolle übernoh. Assur het aber si Wichtikeit nid ganz verlore, wil s Zäntrum vom Assurkult in dr Schdadt bliiben isch und au d König wiiterhii dört begrabe worde si. Im Johr 614 BCE isch d Schdadt vo de Meder under em Kyaxares II. zerschdört worde.
Liste der Mitglieder der Badischen Ständeversammlung 1819
Bresidium vu dr Zwoote Chammere
Vizebresidänte: Josef Karl Kern, Christian Friedrich Walz
Assur
Im 1. Johrhundert vor dr Ziitwändi isch Assur widr ufbaut worde und isch es Verwältigszäntrum vo de Parther gsi. Aber scho drei Johrhundert schböter isch d Schdadt vom Sassanidekönig Schapur I. widr zerschdört worde.
Es letschts Mol isch dr Ort im 12. und 13. Johrhundert under de Zangide vo Mossul bewohnt gsi, und het au ä ziitlang zum mongolische Riich vo de Ilchane ghört. Denn isch s aber verfalle und nüm besiidlet worde.
Dr Schdadtgott vo Assur und Nationalgott vo de alte Assyrier isch dr Gott Assur gsi. Under de Parther het er Assor gheisse.
D Ruine si in de Johr vor em erschte Wältchrieg (1904-1913) zum Deil uusgrabt worde vo de dütsche Archäologe Robert Koldewey (1855-1925), Walter Andrae (1875-1956) und andere. Erscht in de Johr 2001 und 2002 het mä widr afo Uusgrabige mache.
Assur ghört siit 2003 zum Wältkulturerb vo dr UNESCO.
Otto Heinrich Klingele
Lääben un Beruef
Ab 1954 het er e Huffe Studie- un Forschigsraisen unternuu, vor allem in dr Oriänt: uf Israel, dur Arabie, s Nildal uffezues bis Khartum, z Mesopotamie, dur Finnland un Lappland bis zum Yysmeer un uf Sardinie.
Är het sy Beruef as Textilchaufmann ufgee un isch Schriftsteller un freie Mitarbaiter bi verschidene Rundfunk- un Färnsehsänder wore: 1955–1977 bim Siddytsche Rundfunk im Haimet un Chilchefunk, ab 1971 au fir s Färnsehprogramm vum Siddytsche Rundfunk. Vu 1958 bis 1966 isch er freie Mitarbaiter bim Sidweschtfunk (Chilchefunk un Literatur) un vu 1973 bis 1987 bim Eschtrychische Rundfunk (Landesstudio Vorarlberg, zytwys au bim Landesstudio Tirol). Derzue het er Vordreg ghalte in dr Volks- un Erwachsenebildig, zem Byschple bi dr Landjugend oder bi dr Landfraue.
Bi me Vordrag het er d Sidtiroleri Waltraut Fuchs (* 1928) chänneglehrt, wun er anne 1958 z Meran ghyrote het. Si hän zämme ne Dochter ghaa, Uta (* 1959). Sidtirol isch em Klingele ne zwooti Haimet wore, syter ass er ghyrote gsii isch, isch er pändlet zwische Dodtnau un Bozen. Anne 1986 isch er uf dr Gfellhof z Schollach zoge, wun er au 1995 gstorben isch.
Literarisch Schaffe
Iber syni Raise het er scho in dr 1950er Johr Bricht gschribe, wun er im „Feuerreiter“ (Köln) un im „Konradsblatt“ (Charlsrue) vereffetligt het. In syne Radio- un Färnseesändige het er des thematisiert, was en au in sym perseenlige Lääbe bscheftigt het: färni Länder un främdi Kulture, vor allem sonigi us em Oriänt, un dernäbe allmol au sy Schwarzwälder Haimet un s alemannisch Volk un „dessen Sprache, Geschichte und Land von den Vogesen bis zum Arlberg“. In vylne vu syne Haimetbiecher het er zwische hochdytsche Passasche au Verzellige un Gedicht uf Alemannisch yygstrait, zem Byschpel in „Bethlehem in den schwarzen Wäldern“ vu 1970, ere Sammlig vu Wynäächtsgschichte un -gedicht mit ere alemanische Iberdragig vu dr Chindhaitsgschicht vum Jesus no dr Evangelie vum Lukas un em Matthäus, oder in „S’ Wuedîs-Heer“ vu 1985. Dr Klingele het au s ganz Nei un Dail vum Alte Teschtamänt uf Alemannisch ibersetzt, s Manuskript isch aber nie publiziert wore.
Ächti Raisebiecher het er erscht ab 1963 gschribe, unter anderem „Seit wann trägt dich der Nil, Feluke?“ (iber Ägypte, 1963) oder„Der Wind weht, wo er will“ (iber syni Raise in s Hailig Land, 1965).
Elite
Elite (urspr. vom latiinische electus, „usglääse“) bezäichnet soziologisch e Grubbierig (daatsächlig oder vermuetet) vo überdurchschnittlig kwalifizierte Persone (Funkzionselite, Läistigselite) oder die herrschende bzw. iiflussriiche Kräis (Machtelite, ökonomischi Elite) von ere Gsellschaft. Konkret bezieht sich dr Begriff mäistens uf Personekräis, wo nööcher definiert si, wie z. B. d Posizionselite oder d Bildigselite. Dr Elite gegenüber stoot d „Masse“ oder dr „Durchschnitt“ („Normalbürger“).
As Elitarismus bezäichnet mä d Ideologii vo Lüt wo dängge, ass si zun ere Elite wurde ghööre und sich entsprächend elitär benäme.
Carona TI
Carona isch e ehemolegi Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si het zum Chrais (circolo) Carona im Bezirk Lugano ghert.
Geografi
Carona lyt unterhalb vum Monte San Salvatore uf dr Halbinsle Ceresio, wu zwische Agno un Lugano in dr Luganersee uusegoht. Zue dr Gmai het au no dr Wyler Ciona ghert.
Gschicht
Carona isch zum erschte Mol gnännt wore anne 926 as Calauna, Ciona anne 1213. Sit em 14. April 2013 isch Carona e Quartier vo de politische Gmai Lugano.
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Carona isch dr Stefano Bernasconi gsi.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Carona ghert zum Comasco-Lecchese.
Sunschtigs
Z Carona het dr Hermann Hesse am 24. Juli 1919 syy zwooti Frau, d Ruth Wenger, chänneglehrt. In syre Verzellig Klingsors letzter Sommer spilt d Ort as „Kareno“ e zäntrali Roll.
Moskau
Moschkau isch d'Hauptstadt vo Russland; det läbed ca. 7 Prozänt vo allne Russä. Moskau hät öpä 10.5 Milionä Iwohner und lit uf äm europäischä Teil vo Russland.
Gschicht
Gründet im Johr 1147 vom Jurii Dolgoruki. Syt 1260 s Zentrum vom Fürschtetum Moskau, syt 1460 s Zentrum vo de Moskauer Rus. D Hauptschtadt vo Russland syt 1918.
Dä Napoleon isch uf sim grossä Russlandfäldzug bis nach Moskau cho, doch det isch keinä meh gsi (usserd äs paar Obdachlosi), sie sind alli is Hinterland gflohä, und händ s'Land, wos zrugglah händ, verbränt. Drumm sind d'Franzosä au zimmlich schnäll usghungered gsi. I närä Nacht händ dänn diä Obdachlosä dä Befehl übercho Moskau abä z'brännä und d'Franzosä z'vertribä, was au klapped hät.
Suschtigs
Uf Moskau isch s'Mare Moscoviense uf dr Rucksite vum Mo daift.
Mailand
Mailand, wo uf weschtlombardisch Milàn, im Oschtlombardische Milà, uf iteliänisch Milano und im südwalserische Töitschu Meilanh heisst, isch ä Stadt i de Poebni un die zweitgröschti Stadt vo Italie. Sie hätt rund 1,3 Millione Iiwohner un isch der Zäntraloort vo de Metropolitanstadt Mailand und vo de Region Lombardei.
Bedütig
Do chrüze sich d Verchehrswäg, wo vo Norde über d Alpe chöme und südwärts uf Rom laufe, und di oscht-weschtlige Verchehrswäg, wo die beide Küschte vo Norditalie mit de Stedt Genua und Venedig und d Näbezäntre vo dr Lombardei verbinde.
I dr Stadt isch sid der antike Zyt dr Sitz vom enä Erzbischof, es het ä staatlige, ä katholischi und ä Handelsuniversitet, ä Kunscht- und ä Musigakademie, äs Politechnikum, Fachschuele und wüsseschaftligi Inschdidut. S Theater vo Mailand, s Teatro alla Scala, isch eins vo de berüemtischte Schauspiilhüüser vo Europa.
Mailand isch die gröschdi Induschtriistadt vo Italie. Es git Textil- und Schuefabrigge, Elektro-, Metall-, Auti- und Läbensmiddelinduschtrii und grossi Druckereie. Mailand isch es grosses Modezäntrum, und es isch eini vo de wichtige Handelsstedt z Europa, und es gitt dört ä jöhrligi Muschdermäss, uf em gröschte Mässgländ vo Europa. Z Mailand isch au d Börse vo Italie.
Bi Mailand sind drüü grossi internationali Flugplätz; der gröscht dervo isch Mailand-Malpensa, wo aber i der Nochberprovinz Varese lyt. Anne 2018 sind dört fascht 25 Millioone Lüüt gfloge.
Gliderig
S Stadtbiet bstoot us nüün Bezirke:
Gebäud
Es baar wichtegi Gebäud si dr gotisch Dom (1386 agfange), die romanischi Chile Sant’ Ambrogio us em 12. Joorhundert, wo dr Name vom früechrischtleche Bischof Ambrosius het, d Chile Santa Maria delle Grazie, wo em Leonardo da Vinci sis Gmäld «Oobigmool» drin isch und wo zum UNESCO-Wälterb ghört, s Chloschter Chiaravalle, d Basilika vom häilige Laurenz, d Chile vom Sankt Mauritius, dr Palascht vom Erzbischof, s Gmeindhuus Palazzo della Ragione oder Broletto us em 13. Joorhundert, dr Palazzo Marino us em 16. Joorhundert, s Castello Sforzesco, wo d Burg vo de Herzög vo Mailand gsi isch, s Nazionalmuseeum für Naturwüssechaft und Technigg, dr Hauptbaanhof und d Ychaufsgass Galleria Vittorio Emanuele.
Gschicht
S ursprünglige Mailand isch d Hauptstadt vo de keltische Insubrer gsi. Si isch ane 222 vor dr Ziitwändi vo de Römer eroberet worde, wo dr Stadt Mediolanum gseit hai. Ane 286 isch si d Houptstadt vom Röömische Riich worde.
Sid em sächste Johrhundert isch Mediolanum im Rych vo de Langobarde gsi.
Im Middelalter het d Stadt d Unabhängigkeit vo siine Erzbischöf erkämpft. Si het dr lombardisch Stedtebund agfüehrt, wo gege d Staufer-Kaiser grichtet gsi isch. 1162 isch d Stadt vom Kaiser Barbarossa zerstört worde, fümf Johr spöter isch si wider ufbaut gsi. 1277 het d Familie vo de Visconti Mailand beherrscht, 1395 hai d Visconti dr Herzogstitel übercho und ä grosse Deil vo dr Lombardei eroberet. 1450 sin si vo dr Familie vo de Sforza abglöst worde. Am Afang vom 16. Johrhundert isch s Herzogtum Mailand in französischi Hand cho, und ane 1535 isch es an Spanie gfalle. Sit 1714 het s Öschdriich ghört, vo 1797 bis 1814 isch s wider französisch gsi, noch em Wiener Kongräss nomol öschdriichisch.
Sit 1859 ghört Mailand zue Italie. Währet em Zweite Wältchrieg isch d Stadt vo 1943 bis 1945 d Hauptstadt vo de radikalfaschistische Iteliänische Sozialrepublik gsi.
Provinz Córdoba
D Provinz Córdoba (spanisch Provincia de Córdoba) isch eini vo de acht Provinze i de autonome Region Andalusie z Südspanie. D Hoptstadt isch Córdoba.