cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hochschule Albstadt-Sigmaringen
Profil
Aktuäll bietet d Hochschuel an beede Standort insgsamt 20 grundständigi Studiegäng mit Bachelor- un Master-Abschliss aa, derzue git s vier onlinebasierti Studiegäng näb em Beruef. Insgsamt studiere rund 3.300 Studänte*ne z Albstadt oder z Semmerenga.
Näb em normale Studium bietet d Hochschuel au ne sognännt Kombi-Studium in dr Beraich Maschineböu, Material and Process Engineering, Wirtschaftsingenieurwäse, Tächnischi Informatik, IT Security un Bedribswirtschaft aa. In Kooperazion mit Unternäme us dr Region chenne Studänte*ne eso in nume vierehalb Johr e Uusbildig mit IHK-Abschluss un glychzytig e Hochschuelabschluss mache. Di praktisch Uusbildig findet in dr Uusbildigsphase un parallel zum Studium in dr vorläsigsfreie Zyt statt un im Rame vu Praxissemeschter un dr Bachelorarbet.
Dodriber uuse cha mer alli Studiegäng in ere indiwiduälle Dailzyt studiere.
Gschicht
Vorlaifer vu dr Hochschuel isch e Landfraueschuel z Semmerenga gsii, wu anne 1951 grindet woren isch. Us däre Schuel isch anne 1968 di Hecher Fachschuel fir Fraueberuef un Sozialpedagogik (Höhere Fachschule für Frauenberufe und Sozialpädagogik Sigmaringen) grindet wore, wu drei Johr speter Staatliche Ingenieurschule für Haushalts-, Ernährungs- und Bekleidungstechnik umgnännt woren isch.
Dr Aadrag vu dr Fachhochschuel zum Yyrichte vum Studiegang „Pharmatächnik“ isch dr Unternäme vu dr Pharmainduschtry unterstitzt wore, zum Wintersemeschter 1987/88 isch er an dr Fachhochschuel Semmerenga zum erschte Mol z Dytschland aabote wore. Zum Wintersemeschter 1988/89 het mer z Albstadt en zweete Standort ufgmacht, dodermit isch Fachhochschuel Albstadt-Semmerenga (Fachhochschule Albstadt-Sigmaringen) entstande. D Chlaidertächnik het mer dert aane glait. Anderi Studiegäng sin in dr Johr duf derzue chuu. Z Semmerenga isch mit dr Bedribswirtschaft (BWL) en neie Fachberaich yygrichtet wore. Im Zug vu dr Umstellige vum Diplom zue Bachelor un Master ab 2004 isch us dr Fachhochschuel Albstadt-Semmerenga schließli di hitig Hochschuel Albstadt-Semmerenga (Hochschule Albstadt-Sigmaringen) wore.
Beedi Standort hän e differänziert Studienaagebot uuse bildet: Z Albstadt isch 1989 zuesätzli dr Diplomstudiegang Tächnischi Informatik un churz druf Maschineböu entstande. 1995 isch dr Diplomstudiegang Wirtschaftsingenieurwäse derzue chuu. Anne 1999 sin us dr Tächnische Informatik di beede Diplomstudiegäng Wirtschaftsinformatik un Kommunikazions- un Softwaretächnik firigange. Ab Aafangs 2005 sin alli Studiegäng vu Diplom uf Bachelor umgstellt wore. Ai Johr speter isch mit Management and Information Systems e nei Masteraagebot chuu, druf e Master-Studiegang Systems Engineering. Zum Wintersemeschter 2014/2015 het am Standort Albstadt dr Bachelor-Studiegang Material and Process Engineering aagfange, ne Mischig us Verfahrestächnik un Wärchstoffwisseschaft. Syt em Wintersemeschter 2016/2017 bietet d Hochschuel au im Rame vum nei grindete Kumpetänzzäntrum Master Induschtry 4.0 e interdiszipliner Wahlfach- un Verdiefigsaagebot fir Masterstudänte*ne zum Thema Induschtry 4.0 aa. Mitmache dien do d Masterstudiegäng Maschineböu, Systems Engineering, Täxtil- un Chlaidermanagement un Wirtschaftsingenieurwäse.
Z Semmerenga isch 1998 dr Diplomstudiegang Bedribswirtschaft derzue chuu, im Summersemeschter 2000 dr Masterstudiegang Biomedical Engineering un im Wintersemeschter 2000/2001 dr Diplomstudiegang Facility Management. Glychzytig mit dr Umstellig z Albstadt isch au am Standort Semmerenga s bishärig Studienaagebot uf Bachelor umgstellt. Syterhär bietet d Hochschuel Albstadt-Semmerenga am Standort Semmerenga d Bachelorstudiegäng Bedribswirtschaft, Läbesmittel, Ernehrig un Hygiene, Pharmatächnik un Facility Management aa. Nei derzue chuu sin do syter 2008 Masterstudiegäng in Bedribswirtschaft un Management, Facility Design and Management (in dr Zwischezyt uusgwytet un umgnännt in Facility and Process Design) un Biomedical Sciences. Zum Wintersemeschter 2016/2017 het mer au mit em Bachelorstudiegang Energywirtschaft un Management aagfange.
Gebei
Z Albstadt sin d Studiegäng uf vier Gebei verdailt, wu noch bynander am Rand vu dr Altstadt vum Chärnort Ebenga lige, unter anderem e friejeri Täxtilfabrik. Dr Hochschuelstandort Semmerenga het dergege ne dytligi Campus-Struktur un lyt ufd ere Buckel usserhalb vu dr Stadt.
De Landkrais Semmerenga, Böudreger vum Hochschuelneiböu z Semmerenga, het vu dr Architäktechammere Bade-Wirttebärg 1995 d „Uuszaichnig fir Byschpilhaft Böue“ iberchuu. Mit em zweete Erwyterigsböu isch e klar strukturierte, hälle un funkzionale Böu Nord-Sid-Richtig mit ere Lengi vu 100 Meter entstande. Zuesätzli zum erschte un ober Stock git s au no ne Stock am Rai iber d Helfti vu dr Gsamtlengi. Dr Hauptzuegang fiert dur s jetzig Hauptgebei, dr sognännt erscht Erwyterigsböu us em Johr 1995. S schließt im, erhsctre un im obere Stock an dr Neiböu aa. Dr nerdlig Uusgang fiert uf dr Campus, dr sidlig Yygang zum Parkblatz.
Scho in dr Gsamtblanig fir d Fachhochschuel aafangs 1990er Johr het mer en zweete Aaböu vorgsää. Vu April 2007 bis Merz 2009 isch en Erwyterigsböu mit 1.980 Quadratmeter Nutzflechi böue wore. D Böucheschte sin bi dr Gnähmigung 2002 uf 7,5 Millione Euro decklet wore. Fir d Innenuusstattig het mer dr Hochschuel nomol e Million Euro gee. Böuherr isch s Land Bade-Wirttebärg gsii. D Blanig un d Durfierig het s Architäkturbiro Glück un Partner vu Stuegert gmacht. Am 8. April 2009 isch dr Neiböu in ere Fyr dur dr Minischterbresidänt Günther Oettinger fir d Fakultet Life Science ibergee wore.
Im Rame vu „Chunscht am Böu“ het s in un am Hochschuelneiböu z Semmerenga verschideni Chunschtobjäkt, dodrunter zwai Bilder vum Chinschtler Johannes Rave („Ohne Titel“, 1993), zwai Bilder vu dr Chinschtleri Barbara Ehrmann („Gedankenmaschine I“ un „Gedankenmaschine II“, 1993), d Collage „Studie zu einem Konzept“ (1994), fimf Radierige vum Wolfram Ullrich („Islands“, 1992) un zwoo Blaschtike vum Romain Fink („Zwei Gitter (Rot + Grün)“, 1994).
Studienaagebot
D Schwärpinkt vu dr Fachhochschuel ligen uf vier Biet:
D Hochschuel Albstadt-Semmerenga bietet näbe Bachelor- un Masterstudiegäng au ne kooperativi Promozion mit uusgwehlte Uniwersiteten aa.
Bachelorstudiegäng
Fakultet Engineering
Fakultet Business Science and Management
Fakultet Life Sciences
Fakultet Informatik
Masterstudiegäng
Fakultet Engineering
Fakultet Business Science and Management
Fakultet Life Sciences
Fakultet Informatik
Aagwändti Forschig
S Inschtitut fir Aagwändti Forschig (IAF) isch an dr Hochschuel Albstadt-Semmerenga di zäntral Koordinierigsstell vu dr Hochschuelforschig. S ferdert di teamorientiert Zämenarbet un d Forschig in dr drei Forschigsschwärpinkt vu dr Hochschuel:
Uusgläseni Partnerhochschuele
D Hochschuel Albstadt-Semmerenga het Uusduschveryybarige mit Partnerhochschuele wältwyt, unter anderem mit däne:
Donzdorf
Dõnzdorf (dt. Donzdorf) ischt a Stadt em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Dõnzdorf leit em a Seitedal vom Filsdal auf 334 bis 749 Meter Heh, rond 12 km vo dr Kroesstadt Geppenge.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 52,4 % Landwirtschaftsfleche, 32,4 % Wald, 13,8 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Dõnzdorf gheret d Stadtdoel Dõnzdorf, Reichebach ond Wenzenge.
Gschicht
Dõnzdorf ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275.
Verwaltong
Dõnzdorf hot sich mit dr Stedt Louterstoe ond Siesse ond dr Gmoe Gẽẽnge zom Gmoeverwaltongsverband Mittlers Fils-Loutertal mit Sitz en Dõnzdorf zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Martin Stölzle.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Deggingen
Deggenge (dt. Deggingen) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Zypern
Zypere (gr.: Κύπρος, Kýpros; türk.: Kıbrıs; korm. Kipru) isch e Insle im öschtliche Mittelmeer. Politisch isch es d Republik Zypere, wo völcherrächtlich fascht diä ganzi Insle tuet umfassä, faktisch aber nur dä grösserä Südteil behärrscht. Dä chlineri Norde bildät s “stabilisierte De-facto-Reschim” Türkischi Republik Nordzypere, wo vo fascht allne Schtaate vo dä Wält nöd anerchännt wird. Zwei britischi Militärbasä unterschtönd als Überblibsel vo dä Kolonialziit em Vereinigte Chönigriich.
Deggingen
Geografi
Deggenge leit em oberen Filsdal am Albtrauf an dr Schwäbische Alb.
Zypern
Geografie
Mit ere Flächi vo ca. 9.251 km² isch Zypere na Sizilie und Sardinie diä drittgröschti Insle im Mittelmeer. Si isch vo Weschte gägen Oschte 230 km läng und vo Norde gäge Süde öppe 95 km breit. Der griechischi Teil het ca. 5.384 km², der türkischi Teil ca. 3.355 km², die britischi Militärbase «Akrotiri» und «Dekelia» ca. 255 km² und d Pufferzoni macht ca. 4 Prozänt vo der Flechi us.
Deggingen
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 51,2 % Landwirtschaftsfleche, 35,4 % Wald, 11,5 % Sidlongsfleche ond 1,9 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Deggenge gheret d Gmoedsdoel Deggenge ond Reichebach.
Gschicht
Deggenge ischt zom erschte Mol gnennt worde em 12. Jh.
Verwaltong
Dr Schuldes ischt dr Karl Josef Weber.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Zypern
Geografie
Diä Entfärnig zu dä Südchüschte vom türkische Feschtland betrajt 68 km, zu dä Oschtchüschte vo där griechische Insle Rhodos 394 km und zum griechische Feschtland ca. 830 km, zu dä Weschtchüschte vo Syrie ca. 95 km, nach Ägypte ca. 325 km. Zypere ghört zu Asie und bildet kulturell d Schnittschtell zwüsche dä Kontinänte Asie, Afrika und Europa.
Zwe Bärgzüg verlaufed quer dur d'Insle: Diä zue dä Chüschte hi abfallendä, schroffi Chetti vom Pentadaktylos (Beşparmak) im Nordoschte und diä vulkanische, waldriche Troodos-Bärge im südliche Landesinnerä, mit em Olympos(1.952 m) als höchschti Erhäbig. Die 671 km lange Chüschte bütet teilwis usdehnti Sand- und Chisschtränd und schteil abfallendi Felschüschte mit chlinä Buchte.
Zypere hät es mediterrans Chlima mit dütli kontinäntaler Prägig. Diä südlichi Lag füert zu höchere Temperature als im nördliche Mittelmeeruum, und vo dä levantinischä Chüste wähe oft heissi Wüeschtewind übers Meer. S Mittelmeer bi Zypere hät diä höchschtä Wassertemperature im gsamte Ruum. Im Februar wärde öppe 17 °C, im Augusscht gäge 28 °C erreicht.
Flora und Fauna
Alläpo-Chiefere, Pipinä, Platane, Zederä und Äiche wachsed i dä Troodos-Bärge – em „Schwarzwald“ vo Zypere. Diä flach abfallendä Ränder vom Troodos sind bewachsä mit Öpfel-, Birä-, Pfirsi-, Mandlä- und Nussbäum sowiä mit Wiifälder. Im Übrige wird s Bild vo dä Insle vo Zypressä, Olivebäum und Johannisbrotbäum prägt.
Oransche- und Gräpfrüithain härrsche i dä Umgäbig vo Lemesos und Güzelyurt vor. S "Land vo dä rote Ärde" im Südoschte gilt als Gmüesgarte vo Zypere mit Härdöpfel, Oberschine, Tomate, Gurke, Bölle und andere Arte. Figä und Granatöpfel wachse im Norweschtä. Im Südweschtä, by Pafos, git's bedütendi Wiigärte und uusgedehnti Bananeplantasche.
Im Früelig bedeckt en Bluemeteppich d Insle. Nöd wäniger als 1.800 Blüeteflanze blüed, vor allem Anemonä, Narzissä, Gladiolä, Iris, Goldwurz, Tulpä und Klatschmohn. Au 44 Arte vo Orchideä chömmed vor. Im Härbscht, mit dä erschtä Rägefäll, schprüssed under anderem Truubehiiazintä, Wiänachtsschtärn und Hahnefuess. Bougainvillea blüeht s ganzi Jahr.
Zypere isch i dä Antiki mit Wälder bewachse gsi, hüt sind nur no öppe 17 % vo dä Insle (im wäsentliche im Troodos-Bärgzug und im Beşparmak) vo Wald bedeckt. Iigriff vom Mänsche, Gäisse und hüfigi Waldbränd händ dezu bitreit, d Waldflechi z verchlinerä. Hüt versuecht mä, d Wälder dur Nüübepflanzungig z vergrössere. S Überläbe vo dä nüe pflanztä Bäum wird dur dä Wassermangel erschwärt. Einigi främdi Arte sind iigfüehrt worde (verschiedeni Tannearte, Akazie, Fichte, Eukalyptus).
Fossiliä und archäologischi Fünd beleged, dass uf Zypere bis i d Nachiisiit e verzwergti Fauna hauptsächchli us Nilpfärd und Elefante gläbt hät, wo allerdings bereits im Neolithikum usgschtorbe isch. Söi, Rinder, Gäisse, Damhirschä, Wildschof, Füchs und Wildchatze sind vo dä erschtä Buure mitbracht worde. D Schaf händ sich verwildert und händ uf dä Halbinsle Akamas gläbt. Diä äbefalls iigfüehrte Rinder sind nachere relativ churzer Zitt verschwunde und sind erscht im Endneolithikum wieder vorcho. Hüt gits uf Zypere nur no s Wildschof, fälschlicherwis Mufflon gnännt.
Bevölkerig
Es git öppe 730.000 griechischi Zyprer (2006), wo rund 77 % vo dä Bevölkerig usmached. Diä Zahl vo dä türkische Zyprer betreit öppe 220.000 (2006). E Minderheit bildet die guet 4000 christliche Maronite. Vo dene redet öppe 1300 en eigne arabische Dialekt. Vor de türkische Invasion hend die i de Geged vom Dorf Kormakiti glebt, hüt wonet die meiste i de grosse Städt.
Sulzmatt
Sulzmàtt (frz. Soultzmatt, dt. Sulzmatt) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Züe dr Gmein ghere d Willer Wintzfelden, Thannwiller, Dietenthal, Langenfurch, Mengenstein un Ziegellofen. Nochbergmeine sìn Waschthàlte, Osebàch un Orschwihr.
Gschìcht
Sulzmàtt ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1044 àls Sulzmata, 1191: Sulzemata, 1246: Sulzmaten, 1441: Sultznat, 1577: Sultzmath, 1627: ad acidulas Sultzmatensis.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Sulzmàtt ìsch. Sulzmàtt ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Sulzmàtt ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Dekonstruktivismus
Dr Dekonstruktivismus bedüütet:
Theo Klaus
Dr Theo Klaus (* 31. Jänner 1935 z Bischeffinge) isch e dytsche Buur, Beamte un Dialäktautor.
Lääbe
Dr Klaus isch z Bischeffinge ufgwagse un wohnt bis hit in sym Elterehuus. No dr Volksschuel z Bischeffinge isch er uf d Buureschuel z Rotwiil gange. No dr Schuel het er e landwirtschaftli Lohnunternäme grindet (Maaidrescher, Härdepfelvollärner). Anne 1960 isch er Gmaindsrächner vu Bischeffinge wore, het aber allno uf em Hof vu dr Eltere buurt un d Rääbe gmacht. Vu 1981 bis zue dr Pänsionierig anne 1998 isch er Hauptamtslaiter vu dr Stadt Vogtsburg gsii, wu Bischeffinge syt dr Verwaltigsreform derzue ghert.
Dr Klaus schrybt Gedicht, Gschichte un au Lieder sym Kaiserstieler Alemannisch. Anne 1996 het er mit „Bischoffingen. Unser Dorf in alter Zeit“ e Bildband mit alte Bilder vu sym Haimetdorf uusegee. Doodin het er au e baar aigeni Gedicht uf Alemannisch vereffetligt. Wel er gmerkt het, ass die Gedicht guet aachuu sin, het er 2002 mit „He dü liebi Zit“ sy zwoot Buech uusegee, e alemannische Gedichtband. Är het langi Johr e alemannischi Kolumne im Regio-Magazin gschribe. Anne 2011 het er e CD mit 30 Gschichte, Gedicht un Lieder uusegee, wun er sälber druf vorgläse un gsunge het. Iber sy Lääbe het e anne 2021 unter em Titel „Krieg und Frieden“ en autobiografische Churzroman vereffetligt.
Är isch ghyrote un het e Dochter.
Logopädie
Dr Begriff Logopedii (von altgriechisch λόγος lógos „Wort“ und παιδεύειν paideuein „erzieh“; wörtlig also „Sproocherziejig“) isch 1913 zum erste Mol brucht worde und 1924 het en dr Wiener Mediziner Emil Fröschels as Begriff für die medizinischi Sproochhäilkund iigfüert. Hüte mäint Logopedii d Fachdisziplin, wo sich mit Brobleem bi dr Sprooch, bim Schwätze, mit dr Stimm, bim Schlucke oder Loose abgit. D Logopedii beschäfdigt sich mit Prevenzioon, Berootig, Diagnostik, Therapii und Rehabilitazioon, und dr Leer und Forschig uf de Gebiet vo dr Stimm (Stimmstörige und Stimmtherapii), vom Schwätze (Sprächstörig und Sprächtherapii), dr Sprooch (Sproochstörig und Sproochtherapii) und vom Schlucke (Schluckstörig und Schlucktherapii).
D Behandlig
Je noch em Brobleem wärde d Artikulazioon, dr Wortschatz, s Sproochverständnis, d Läistige im Schriibe, Lääse und Rächne, und d Funkzioone vom Otem, vo dr Stimm oder vom Schlucke testet. Zämme mit em ärztligen Befund bilde d Resultaat vo dere Diagnose d Grundlaag für weli Behandligsmethode aagwändet wärde. Gmäinsam mit em Paziänt und / oder sine Bezugspersone wärde d Ziil vo dr Therapii festgläit. D Behandlig bestot us spezifische Üebige, Gsprööch über Fortschritt bi dr Behandlig und ere Aaläitig zum sälbstständige Üebe.
Weblingg
Arbäitgääberverbänd Dütschland
Brufsverbänd Dütschland
Bruefsverband Ööstriich
Bruefsverbänd und Usbildigsblätz in dr Schwiz
Rudolf Schwarzenbach
De Rudolf Schwarzenbach, uf Züritüütsch Ruedi Schwaarzebach (* 1937) isch en pänsionierte Zürcher Kantonsschuel leerer und emeritierte Titulaarprofässer a der Uniwèrsitèèt Züri. Er hät e paar gwichtige Sache zum Schwyzertüütsch gschriben und useggèè.
Logopädie
Weblingg
Usbildig
Rudolf Schwarzenbach
sys Läben und Schaffe
Der Schwaarzebach hät z Züri und z Kiel Gèrmanischtik und Volchskund gstudiert. Syni Dissertazioon, won er bim Ruedolf Hotzeköherli gschribe hät, isch s über 500 Syte tick Grundlaagewèèrch ''Die Stellung der Mundart in der deutschsprachigen Schweiz. Studien zum Sprachgebrauch der Gegenwart'' gsy (truckt 1969). Es isch e Gsamtschau über Schwyzertüütsch und Schrifttüütsch überhaupt, über die rüümlich und gsellschaftlich Gliderig vom Schwyzertüütsch, über s Mundaartverständnis und d Mundaartpflääg sit em 19. Jarhundert, über d Mundaart i de Chile, i der öffetliche Reed, i der Armee, i de Präss, de Literatuur, uf de Büüni, im Film und am Raadio und über d Mundaart i de Schuel. Me hät das Buech doozmaal bräit zur Gchäntnis gnaa und sogaar i de Tagespräss begäischteret drüber prichtet, so öppen i de Basler Naachrichte, im Landbot (vom Arthur Puur) und im Sunntigsblatt, und de Kurt Meyer hät i de Schwyzer Monetsheft drüber gschribe.
Drufaben hät er as Tüütschleerer a de Kantonsschuel Züri-Oberland z Wetzike gschaffet; 1978 hät em de Kantoon de Profässooretitel ggèè. Vo 1989 bis 2000 – won er sich voorzytig hät la pänsioniere laa – isch er deet au Räkter gsy.
1983 isch er nach synere Habilitierig a der Uniwèrsitèèt Züri Privaatdozänt für tüütschi Spraachwüsseschaft (bsunders für die vo de Schwyz) woorde. 1989 oder 1990 hät er vo der Uni de Profässooretitel überchoo. A der Uni hät er under anderem amene Forschigsprojäkt mitgschaffet, wo s öffetlich Reden i de tüütsche Schwyz nööcher aaglueget hät. Vo 1993 bis 2004 isch er au de Bresidänt vo de Läitende Komissioon vom Fonogrammarchiv vo der Uniwèrsitèèt Züri gsy.
Er hät au a Uusbildigskürs für d Lüüt am Radio und Fernsee DRS mitgwürkt.
Zäme mit synere Frau wont de Schwaarzebach sit langem z Mäile; uufgwachsen isch er uf der änere Syte vom Zürisee, nämli z Wätischwyl. Sys Häimetoort isch Rüeschtlike – wo au am Zürisee lyt.
Publikazioone (Uuswaal)
As Usegäber:
Kanton Sarrebourg
Dr Kànton Sarrebourg ìsch e Kànton ìm Arrondissement Sarrebourg ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge. Zem Kànton ghere sitt 2015 46 Gmeine. Dr Hàuiptort ìsch Sarrebourg (Saarburg).
Berstett
Barstett (frz. Berstett, dt. Berstett) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Barstett lijt ìm Kocherschbari, re Làndschàft im Unterelsàss, rund 15 km nordweschtlich vun Stroßburi. D Nochbergmeine sìn Pfetze, Olse un Eckbersche.
Gschìcht
D hiti Gmein ìsch entstànde ànne 1972 durich d Füsion vun dr Gmeine Berstett, Gimbrett, Ritwiller un Rümersche. Barstett ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 884 àls Bardestat.
Berrweiler
Barrwiller (frz. Berrwiller, dt. Berrweiler) ìsch a frànzeescha Gmeind ìm Owerelsàss ìn der Region Grand Est (bis 2015 Region Elsàss). D Gmeinda gheert zum un zem Arrondissement.
Gschìcht
Barrwiller ìsch zum erschta Mol gnannt wurra ànna 796 àls Baronewillare (1230 Berwilre).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Berstett
Verwàltung
vun Barstett ìsch. Barstett ghert zem Kommünàlverbànd.
Berrweiler
Verwàltung
vu Barrwiller ìsch. Barrwiller gheert zum Kommünàlverbànd.
Berstett
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Barstett ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Westhalten
Waschthàlte (frz. Westhalten, dt. Westhalten) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dieter Eppler
Dr Dieter Eppler – mit-em volla Nama hot’r Heinz Dieter Eppler ghoißa – (uf d Welt komma am 11. Februar 1927 z Stuegert, wo-nr am 12. April 2008 au gstorba ischt), ischt a deitscher Theater- ond Filmschauschbiiler gwäa, wo em schbädra Alter au hin- ond wiidr mit Rolla em schwäbischa Dialekt eigsetzt worra ischt, z. B. en dr Fernsehserie Der König von Bärenbach. Manchmôl hot’r au selbr Reschii gfihrt.
Westhalten
Verwàltung
vun Waschthàlte ìsch. Waschthàlte ghert zem Kommünàlverbànd.
Dieter Eppler
Aus seim Leaba
Sei erschda Bihnaerfahrong hot dr Dieter Eppler am Stuegerter Opernhaus gmacht, wo-nr em Kendrchor mitgsonga ond Stadischdarolla ibrnomma hot. Sei Wonsch ischt emmr gwäa, schbätr amôl beruaflich mit-em Theater vrbonda zo sei. Drom hot’r noch-em Abi Schauschbiilondricht gnomma. Om dean zahla zkennet, hot’r neabaher uf-em Bau gschafft ond sich als Schnapsvorkaifr betädigt. Em Johr 1947 isch’r zom erschda Môl z Heidaheim ond en Sigmarenga uf de Bihna gstanda. Dô drnôch ischt’r drei Johr lang mit Wanderbihna durch d Lande tinglet, bis’r schliaßlich vom Wirdabergischa Staatstheater en Stuegert fir siiba Johr an Vrtrag kriagt hot. Seine Rolla send deet dr Tempelherr em Lessing seim Schauschbiil Nathan der Weise, dr Hartmann em Zuckmayer seim Drama Des Teufels General ond dr Hyppolytos em Jean Racine seira Trageede Phädra gwäa.
Westhalten
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Waschthàlte ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Dieter Eppler
Aus seim Leaba
Em Dieter Eppler seine weitre Staziona send am Badischa Staatstheater z Karlsruha, an dr „Komeede em Marquardt“ z Stuegert ond am Deitscha Schauschbiilhaus en Hamburg gwäa. Deet hot’r da Walpo em Shaw seira Komeede Der Arzt am Scheideweg gschbiilt. Nô hot’s en ans Theater „Die Kleine Freiheit“ en Mincha vrschlaga, gfolgt vom Kammertheater Karlsruha, vom Theater Bada-Bada ond vo dr „Kleina Komeede“ z Mincha, wo-nr zamma mit dr Sonja Ziemann em Shaw seim Kalifornischa Roulette uf dr Bihne gstanda ischt.
Zeitweilich hot dr Dieter Eppler au als Schbrecher beim dômôliga Siddeitscha Rondfonk gschafft. Em Johr 1956 schliaßlich isch’r fir da Film entdeckt worra. Dr erscht Stroifa, wo-nr mitgschbiilt hot, isch Dr Hexer nôch-ma Krimi vom Edgar Wallace gwäa. Em Lauf dr Zeit send 37 nazionale ond endrnazionale Produkzioona zammakomma. Am Ôfang send-em hauptsächlich Rolla ôbodda worra, wo-nr an Soldat em Zwoida Weltkriag hot schbiila kenna. Da graischda Erfolg hot’r dô drbei 1957 mit dr Titlroll em Film U 47 – Kapitänleutnant Prien ghet.
Ab-em Johr 1970 hot-mr da Dieter Eppler au oft em Fernseh ôgugga kenna. Er ischt oinr vo de erschde Schauschbiiler gwäa, wo an Tatort-Ermittler gschbiilt hend: da Kommissar Liersdahl beim Saarlendischa Rondfonk. Au en de Krimiseria Der Alte, Polizeiinspektion 1, Großstadtrevier ond Derrick hot’r efders Môl a Roll kriagt. En dr ZDF-Vorôbedserie Der Landarzt hot’r da Hugo Cornelsen gschbiilt.
Neaba seira schauschbiilerischa Arbet hot dr Dieter Eppler au en meh wia 40 Heerschbiil Reschii gfihrt. Sein Wohnsitz en Stuegert hot’r s ganz Leaba lang beibhalda. Er ischt au emmr bloß mit oira Frau vorheiradet gwäa, seit 1947 mit dr Magdalene Schnaitmann. Zamma hend-se fenf Kendr ghet. Wia sei Familie dr Presse mitteilt hot, isch dr Dieter Eppler em Altr vo 81 Johr durch da Dod am 12. April 2008 vo-ra langa schwera Kranket erleest worra.
Bollweiler
Bollwiller (frz. Bollwiller, dt. Bollweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Bollwiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 737 àls Baltovilare (1135 Bollunwilre).
Pierre Cormon
De Pierre Cormon (uf d Welt cho am 3. Septämber 1965 z Ambilly (Frankriich)) isch en Schwiizer Schriftsteller, wo Büecher uf Französisch und Änglisch veröffentlichet het, dodrunder Swiss Politics for Complete Beginners. ^
Bollweiler
Verwàltung
vun Bollwiller ìsch. Bollwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Bollwiller ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Burgdorf
D Stadt Bùùrdlef (amtlech hochdütsch Burgdorf, französisch Berthoud), ds sogenannte „Tor zum Ämmitau“, isch e Stadt u Ywonergmeind, ca. 20 Kilometer vor Stadt Bärn. Si het öppe 16’420 Ywoner (2019).
Gschicht
Bùùrdlef isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1236 aus in oppido Burchtorff. D Stadt isch vo de Zähringer ggründet worde. 1384 isch si zur Stadt Bärn choo, u syt 1803 isch si e Gmeind vom modärne Kanton Bärn.
Zue- u Abnahm syt 1850
Dr Ussländeraateil isch 2010 bi 12,9 % gläge.
Religion
67,5 % vo de Ywoner si evangelisch-reformiert, 13,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Sprach u Dialäkt
Z Bùùrdlef redt me Bärndütsch, u zwar ir nördleche Variante – me seit aso Sprooch und Johr, nid Spraach und Jahr wie wyter südlech. Das änderet sech aber vo Generation zu Generation. D Sproch ähnlet gäng wie meh am Bärndütsch vo Bärn
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 14,3 %, CVP 2,0 %, EVP 6,3 %, FDP 9,6 %, GLP 5,6 %, GP 11,5 %, SP 24,0 %, SVP 19,7 %, Suschtigi 7,0 %.
Gmeindspresidäntin vo Bùùrdlef isch dr Stefan Berger vor SP (Stang 2018).
Schloss
Ds Schloss Burgdorf isch ds Wahrzeiche vo Bùùrdlef, ou der Name chunnt vo dem Schloss. Gnöier gnoh isch es ender e Burg, aber es isch zu Zähringerszyte vor auem aus Schloss brucht worde. Im Schloss obe si drü verschidäni Musee, ds Gold museum, ds Vöukerchundemuseum, und ds Schlossmuseum. Vom Schloss us chame e Grossteil vo Bùùrdlef gseh.
Oberstadt
D Oberstadt (oder Autstadt) isch ufeme Hoger obe und het no richtig historischi Hüser. Ir Oberstadt si di meiste traditionelle Läde vo Bùùrdlef, wi unger angerem ds Chino Chrone, de Spilwarehändler Buchmann, de Mässermacher Chlötzli, ds Teegärtli und anderi. Ou di rächt moderni Stadtbibliothek, e Postfiliale (im Buchmann integriert) und d Stadt- und Ywohnerkontrolle si hie. I de letschte Johr isch d Oberstadt allerdings immer wie weniger beläbt, ds Zentrum vo Burgdorf het sech gäng meh richtig Ungerstadt verschobe. Di wirtschaftlechi Situation isch rächt schwirig, e paar Läde wi z. B. de Manor hei scho müesse zuetue.
Ungerstadt
D Ungerstadt isch hütt s Zentrum vo Bùùrdlef. Es git sehr vili verschideni Läde, z nenne si d Migros und de Denner im Neumarkt, und de Interdiscount, de Brodman und dr LIDL im Mergele. Da Ungerstadt d Oberstadt aus Stadtzentrum abglöst het, isch vermuetlech vor auem em Houptbahnhof u überhoupt dr bessere Verchehrslaag zuezschribe. Zudäm hei vili Banke dört ihri Filiale. Ou a Kultur und Unterhaltig fääuts nid, für Kunschtinteressierti gits ds Franz-Gertsch-Museum, und im Chino Rex, Chino Chrone und im Summer im Open-Air Chino chöme immer die nöischte Fiume.
Wirtschaft
Es git e paar grossi Firmenä z Bùùrdlef, wie unger angerem YpsoMed, Aebi, RONDO Burgdorf AG oder ESA.
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 3,3 % gläge.
Markthaue
D Markthaue isch es Verastaltigsort, wo unger angerem Ussteuige, Konzärt, Märite und angers stattfinge wie zum Byspiu ou ds Barfestival und ds Gymfest. Vor dr Markthalle isch aube ou no Vehmärit.
Solätte
D Solenität (vom latinische sollemnis „alljährlich gefeiert“) isch es traditionells Schuelfest, wo all Jahr stattfingt und me nume z Bùùrdlef und z Murte gchennt. Es git zwee grossi Umzüg düre Tag und e Feschtete am Oobe. De Morgeumzug geit dür d Altstadt bis zur reformierte Chile ufe, wos e Gottesdienst git und wo jede Erstklässler e prägti Gedänkmünze überchunt. Dr Namitagsumzug geit vor Altstadt uf d Schützematt, wo d Schüeler jewils Tänz vorfüere, Staffete renne oder säuber yschtudierte Reige uuffüere. Wichtig bi dene Umzüg isch aube, dass d Meitli wyssi Röckli und Bluemechränz träge und d Giele schwarzwyss agleit si. Agfüert wärde beedi Umzüg vo de Bùùrdlefer Kadette. Der Oobe ändet mit Schüelerkonzärt und eme allgemeine Volksfest ir Oberstadt.
Persone
Es git viu lokal und schwyzwyt bekannti Prominänz z Bùùrdlef:
Schwarzwald-Baar-Kreis
De Schwarzwald-Baar-Kreis isch e Landkreis z Bade-Württeberg. Er isch am 1. Januar 1973 durch e Zämmetschluss vu de Kreis Villinge und Eschinge, un e paar Ort us em Landkreis Rottweil, Tuttlinge un Hochschwarzwald gründet wore. Die beide Altkreis Villinge und Eschinge sind us gliichnamige Bezirk fürrigange, des sin die gliichä gsi wie s es schon im 19. Jahrhundert gäa hät, nochdem Bade älles übernoo hät. Die Grenze sin sitdem öfters gänderet worre. Am 1. Januar 1972 sin die badisch Schtadt Villinge und die württembergisch Schtadt Schwenninge zu re oänzige vereiniget worre.
Momentan läbet uf ere Flächi vo 1025 qkm eppe 210.000 Iiwohner in 20 Gmoande un 10 Schtädt. Es giit 2 große Kreischtädt: Villinge-Schwenninge (ca 82.000 Iiwohner) un Eschinge (ca. 20.000 Iiwohner). Die kleinschte Gmoand isch Gietebach.
De Schwarzwald-Baar-Kreis grenzt im Norde a de Landkreis Rootwiil, im Weschte a diä Landkreis Ämmedinge und Hochschwarzwald (Friiburg), im Südwäschte a de Landkreis Waldshuet, im Süde a de Schwiizer Kanton Schaffhuuse, und im Oschte a diä Landkreis Konschdanz un Tuttlinge.
Schded ùn Gmaine
Zem Schwaarzwald-Baar-Chrais ghèère 10 Schded ùn 10 Gmaine.
Feldkirch (Oberelsass)
Faldkìrech (frz. Feldkirch, dt. Feldkirch) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Faldkìrech ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 780 àls Felakirche.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Faldkìrech ìsch. Faldkìrech ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Faldkìrech ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Hubert Klausmann
De Hubert Klausmann (* 1955 z Frybeg) isch en tüütsche Gèrmanischt. Er isch a der Eberhard Karls Uniwèrsitèèt Tübinge usserplaanmèèssige Profässer für volchskundlichi Dialäktology und läitet deet d Aarbetsstell «Sprache in Südwestdeutschland» am «Ludwig-Uhland-Institut für Empirische Kulturwissenschaft».
sys Läbe
De Klausmann hät vo 1974 bis 1980 Romanischtik und Gèrmanischtik a der Albert-Ludwigs-Uniwèrsitèèt Frybeg und a der Uniwèrsitèèt Grenoble gstudiert. 1985 hät er z Frybeg mit der Aarbet Die Breisgauer Mundarten promowiert.
1980 und 1985 hät er s Leeramt gmacht. Drufaben isch er vo 1985 bis 2018 Leerer für Tüütsch und Französisch am Peutinger-Gymnaasium z Ellwang gsy.
Syni Fröid a de Spraachgeografy hät de Klausmann z Grenoble überchoo, won er es Wyli lang am Frankoprovänzaalische Spraachatlas mitgschaffet hät. Vo 1980 bis 2000 hät er dänn am Vorarlbèèrger Spraachatlas vom Eugen Gabriel mitgschaffet; deete händ en bsunders d Walser und di romaanische Reliktwöörter fasziniert.
2000 hät er si a der Uniwèrsitèèt Bayreuth mit der Aarbet Wortgeographie der Sprachlandschaften Vorarlbergs und Liechtensteins habilitiert. 2006 isch er deet zum usserplaanmèèssige Profässer für tüütschi Spraachwüsseschaft ernännt woorde. 2009 isch er uf Tübinge gwächselt und deet 2014 usserplaanmèèssige Profässer für volchskundlichi Dialäktology a der Uniwèrsitèèt Tübinge und deete wüsseschaftliche Läiter vo der Aarbetsstell «Sprache in Südwestdeutschland» am «Ludwig-Uhland-Institut für Empirische Kulturwissenschaft» woorde.
sys Schaffe
I sym Forschen und Leere gaats em Klausmann bsunders um südweschttüütschi Tialäktology, regionaali Standardspraach, spraachlichi Minderhäite z Europa, s Bruuche vo de Spraach, s Leere vo de Spraach, s Kritisiere vo de Spraach und d Familienamegeografy.
De Klausmann hät e ganzi Räie Projäkt gläitet, mir bringed daa en Uuswaal. I äim Projäkt (zäme mit em Bernhard Tschofen) isch s Materiaal für de Spraachatlas vo Nord-Bade-Würtebèèrg gsammlet woorde. Imenen andere Projäkt (zäme mit em Reinhard Johler) isch es um d Digitalisierig vom Arno-Ruoff-Archyv, dèm syne 2000 Interview, de Publikazioon vom Spraachatlas vo Nord-Bade-Würtebèèrg und um de Sprächende Spraachatlas vo Bade-Würtebèèrg ggange. Imene wytere Projäkt (wider zäme mit em Johler) isch s Theema «Sprachlicher und kultureller Wandel in Baden-Württemberg» gsy. Und i namaal eme Projäkt isch er de Dialäktkompetänz vo de Leerchreft und de Schüelerschaft a bade-würtebèèrgische Grundschuele naaeggange.
E wichtigs Aaliggen isch em aber au, sys Wüsse eme gröössere nödwüsseschaftliche Publikum wyterzgèè.
Publikazioone (Uuswaal)
As Usegäber:
Dingsheim
Dìngse (frz. Dingsheim, dt. Dingsheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Dìngse ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1059.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Dìngse ìsch. Dìngse ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Dìngse ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Hebelbund Müllheim
Dr Hebelbund Mille (dt. Hebelbund Müllheim, zmaischt nume Hebelbund gnännt), isch e dytschi literaarischi Gsellschaft un en Haimatverain mit Sitz z Mille im Maarkgreelferland gsii, wu as Schwäärpunkt s Lääbe un s Wäärch vum Johann Peter Hebel ghaa het.
Verainszwäck
Zwäck vum Verain isch d Eerig vum Johann Peter Hebel un d Pflääg vu syre Dichtig un Sprooch gsii. Mer het dr Haimetgedanke welle feerdere, dooderzue het au d Pflääg vum Bruuchduum un vu dr Maarkgreefler Draacht gheert. Derzue het mer no dr Woorzaiche us dr ängere Haimet gluegt, Haimetfescht organisiert, un s alemannisch Schriftdum an dr Schuele brocht.
Gschiicht
Am 12. Mai 1948 isch z Mille ne Iniziatiivkrais bildet woore. Am 5. Juni 1948 isch dr Verain im histoorische Gaschthuus zur Alte Boscht z Mille grindet woore. Dr Presidänt vum Hebelbund Löörech, dr Richard Nutzinger, het dr Verein der Hebelfreunde Müllheim as Zwyygverain in Löörecher Hebelbund ufgnuu. As aigeständige Verain isch dr Hebelbund Mille eerscht am 15. Februar 1955 im Verainsregischter vum Amtsgriicht Mille yydrait woore.
De facto isch dr Verain scho anne 1998 ufgleest woore. Am 5. Augschte 2004 isch dr Hebelbund Mille derno au im Verainsregischter Fryburg, wu in dr Zwischezyt zueständig gsii isch, glescht woore. D Räächtsnoofolg het dr Markgräfler Museumsverein Müllheim e. V. aadrätte.
Aktiviteete
Näb dr literaarische Aktiviteete, wu mer in dr Zytschrift vum Verain cha noolääse, het dr Verain au handfescht bi dr Verscheenerig vum Stadtbild vu Mille (Instandsetzig vum Hebelpaark; Spändesammlig fir dr Määrtblatzbrunne) un dr Pflääg vu Woorzaiche im Umfäld vu dr Stadt engaschiert, zem Byschpel fir d Erhltig vu dr Wachhyysli vu dr Räbbammert in dr Rääbe, wu fir s Maarkgreeflerland typisch sin un fir d Bänk zum Uusrueje fir Wanderer. Mer het Haimet- un Draachtefescht organisiert un fir d Schuele Hebelfyyre mit Gediichtvoordreeg un Lieder uusgriichtet. In dr 1950er-Joor het mer au ne Gitarrengruppe un e Laiespiilgruppe ins Lääbe gruefe.
Au uf dr bolitische Eebeni isch dr Verain mänkmool aktiiv woore, eso 1955 im Zämehang mit dr scho doodmool blaante Ufleesig vum Landkrais Mille, wu as „Unfug“ un „Unrecht“ aabrangeret wooren isch.
Zytschrift „Die Markgrafschaft“
Im Septämber 1949 isch s eerscht Heft vu dr Moonetszytschrift Die Markgrafschaft mit em Untertitel Heimatpost der Hebelfreunde Müllheim i.B. uusechuu. D Redakzioon het dr Leopold Börsig ibernuu.
Ab 1949 het dr Verain d Moonetszytschrift ''Die Markgrafschaft. Beiträge aus Geschichte, Kultur und Wirtschaft des Markgräflerlandes. Monatszeitschrift des Hebelbundes'' uusegee, wu bis Mai 1968 uusechuu isch.
Vu Heft 12/1950 bis Heft 1/1955 isch d Zytschrift zäme mit em Hebelbund Löörech uusegee woore. Mer het d Zämenaarbet mit em Hebelbund Löörech im Jänner 1955 uf aire Syte ufgee wäg dr Verluscht vu dr Löörecher us em Heft, wu in dr Hauptsach vu Millemer Wäärbeyynaame finanziert wooren isch. Uf dr andre Syte het mer au driiber gstritte, wie mer s Eerb vum Hebel het solle pflääge. D Millemer hän dr Löörecher voorghalte, si deete „eine Art Hebel-Industrie“ ufböue welle. „Wir sehen nicht den mindesten Grund, denjenigen zu folgen, die auf den glatten Prachtstraßen eines zeremoniensüchtigen Prominentenkultes marschieren.“ Ainewääg sin au noocher no vyyl Byydreeg vum Richard Nutzinger vereffetligt woore, wu Bresidänt vum Löörecher Hebelbund gsii isch.
Wu anne 1968 dr Hebelbund Mille di aige Zytschrift Die Markgrafschaft nimi het chenne finanziere, isch dr Hebelbund Mitrusgeeber vu dr Zytschrift vum Gschiichtsverain Maarkgreeflerland Das Markgräflerland woore.
Alli Heft vu „Die Markgrafschaft“ git s syt Februar 2021 bi dr Uniwersiteetsbibliotheek Fryburg as Digitalisaat.
Uusglääseni Autoor*ne
In dr Zytschrift sin au Uussschnitt us dr Wäärch vu dääne Autoor*ne abdruckt woore:
Ebersbach an der Fils
Eäberschbach (dt. Ebersbach an der Fils) ischt a Stadt em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Eäberschbach leit weschtlich vom Nassachtal ond eschtlich vo dr Kloene Schweiz.
Gmoedsgliderong
Zue Eäberschbach gheret d Stadtdoel Benzwange, Eäberschbach, Roßwälde ond Weiler.
Gschicht
Eäberschbach ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1170.
Verwaltong
Eäberschbach hot mit dr Gmoe Schlierbach a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Eberhard Keller.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Drackenstein
Drackestõẽ (dt. Drackenstein) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Ebersbach an der Fils
Dialekt
Dr Dialekt vo Eäberschbach ghert zom Schwäbisch.
Sulz AG
Sulz isch e Gruppe vo Döörffer und en ehemoligi Gmeind im Aargau. Dr alt Gmeindbann ghört sit anne 2010 zu dr Stadt Lauffeburg.
Drackenstein
Geografi
Drackestõẽ leit am Hang vom Gosbachdal. Nochbergmoede send Ditzebach em Norde, Merklenge em Alb-Done-Kroes em Sidoschte, Haoschtadt em Sidweschte ond d Städt Wisestoeg ond Mihlhouse em Weschte.
Sulz AG
S Doorff Sulz lyt im Taal vom Sulzerbach, wo i de Bäärge vom öschtliche Jura a der Ampferehööchi afoot und bim Doorff Rhysulz in Rhy mündet. Im Taal sin d Döörffer und Wyyler Sulzerbäärg, Obersulz, Sulz (oder Mittelsulz), Bütz, Roos, Lediken und Rhysulz.
Bundesverfassungsgericht
Drotz ass es Entschaidige vu andre Gricht kuntrelliert, ghert s nit zum Inschtanzezug. S Bundesverfassigsgricht iberprieft nit, eb d Fachgricht s Fachrächt richtig aagwändet hän, s iberprieft nume, eb di droffe Entschaidig mit em Grundgsetz in Ainklang stoht. Chunnt s zum Ergebnis, ass d Entschaidig d Verfassig verletzt, no duet s si – un unter Umständ au d Entschaidige vu dr Vorinschtanze – uflupfen un verwyst d Aaglägehait fir e nomoligi Iberpriefig retuur an d Fachgricht ( Abs. 2 BVerfGG).
Sulz AG
Der Ortsname Sulze chunt s erschte Mol inneren Urkunden usem Joor 1260 voor. Im Sulzertaal woone chly mee weder tuusig Lüüt.
Es git z Sulz en speziellen, alte Bruuch: dr Pfingschtsprüzlig.
Bundesverfassungsgericht
S Gricht het sy Sitz z Charlsrue un isch as Verfassigsorgan vun eme befridete Bezirk umgee. Gschitzt wird s vu dr Bundesbolizei. Dr bekannt Hauptböu im modärne Stil isch en Entwurf vum Architäkt Paul Baumgarten.
Drackenstein
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 65,2 % Landwirtschaftsfleche, 24,1 % Wald, 9 % Sidlongsfleche ond 1,8 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Drackestõẽ gheret s Dorf Oberdrackestõẽ, dr Weiler Onderdrackestõẽ ond s Gheft Kelleshof.
Gschicht
Drackestõẽ ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1137.
Verwaltong
Drackestõẽ hot sich mit dr Stadt Wisestoeg ond dr Gmoede Gruibenge, Haoschtadt ond Mihlhouse zom Gmoeverwaltongsverband Oberes Filstal mit Sitz en Wisestoeg zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Klaus-Dieter Apelt.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Drackestõẽ ghert zom Schwäbisch.
Dossenheim-Kochersberg
Gschìcht
Doosne ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1154.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Doosne ìsch. Doosne ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Doosne ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Dekonstruktivismus (Architektur)
Dr Dekonstruktivismus isch en Richtig vo dr Architektur vom spoote 20. und em Afang vom 21. Joorhundert.
Stylgschicht
D Architekturhistoriker luege s Huus, wo dr Frank Gehry öppe ane 1980 z Santa Monica bout het, als s erschte Gebäud vo däm Styl a. Ane 1988 isch die Aart vom Boue in ere grosse Uusstellig im Museum of Modern Art z Nöi York behandlet worde.
Bi dene Wärch bruucht dr Architekt bestimti geometrische Forme, won er anders als mes vo dr tradizionelle Architektur gwoont isch zämesetzt. Für d Funkzioon vo de Objäkt findt er so früschi Lösige, wo eim d Rüüm und s Liecht im Huus nöi lönd lo erläbe.
Architekte
Bekanti Architekte, wo s vonne mindeschtens en Deil dekonstruktivistischi Wärch git, sind öppe:
Hartmannsweiler
Hàrtmànnswiller (frz. Hartmannswiller, dt. Hartmannsweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Hàrtmànnswiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1187 àls Hadmanswilre.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Kriegsgräberstätte us de Zeit vu de Schlacht um de Hartmannswillerkopf im Erschte Weltkrieg sind Nécropole nationale du Silberloch - Hartmannswillerkopf, Deutsche Kriegsgräberstätte Cernay und Kriegsgräberstätte Guebwiller.
Verwàltung
vun Hàrtmànnswiller ìsch. Hàrtmànnswiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Fessenheim (Unterelsass)
Fassne (frz. Fessenheim-le-Bas, dt. Fessenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Fassne ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 768.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Fassne ìsch. Fassne ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Fassne ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Heimattage Baden-Württemberg
D Haimetdäg Bade-Wirttebärg (dt. Heimattage Baden-Württemberg) git s syter anne 1978 all Johr, si sin s offiziäll Landesfescht vu Bade-Wirttebärg.
Iberblick
D Haimetdäg wäre all Johr vun ere andere Stadt uusgrichtet. Die Stadt isch zäme mit em Landesuusschuss Haimetpfläg Bade-Wirttebärg (Landesausschuss Heimatpflege Baden-Württemberg) fir d Organisazion verantwortli.
Drait wird dr Landesuusschuss vu dr vier regionale Arbetskrais Haimetpfläg in dr Regierigsbezirk Fryburg, Kallsruh, Stuegert un Dibenga.
Im Rame vu dr Haimedäg git s verschideni kulturälli Veraastaltige. Hegschtpunkt isch en Umzug dur d Stadt, wu Drachteverain un Musikkapälle us allne Regione vum Land mitmache.
Di erschte Haimetdäg het s vum 4. bis 10. Septämber 1978 z Konstanz gee. Syterhär wird alle Johr am erschte Dag au d Haimetmedallie vum Land Bade-Wirttebärg an zeh Burger*ne vergee, wu si verdient gmacht hän um s Land Bade-Wirttebärg. Verantwortli fir d Vergab vu dr Haimetdäg isch s Staatsminischterium Bade-Wirttebärg un dr Landesuusschuss Haimetpfläg Bade-Wirttebärg.
Bishärigi Veraastaltige
Haimetdäg Bade-Wirttebärg het s bishär in däne Stedt gee:
Cernunnos
De Cernunnos isch e keltische Fruchtbarkaitsgott, wo miteme Hirschgwaih dargstellt werd.
Name
De Name isch nöd aihaitlich öberliferet. Ufem Nautedenkmol vo Paris (Pillier de Nautes; Nautæ Parisiaci) werd er [C]ERNVNNOS gnennt, währed e Metallplatte vo Steinsel-Rëlent (Luxeburg) em DEO CERVNICO gwidmet isch. E gallischi Inschrift i griechische Buechstabe us Montagnac (Hérault) nennt en KAPNOYNOY (Karnunos), doch cha de au en andere Gott maine. S werd agnoo, as de Name vo abglaitet isch (vgl. alem. Horn; lat. cornu). Möglicherwiis ghöört denn au de Name vom luwische Gott Runtiya dodezue.
Darstellig
De Cernunnos werd as e Maa, wo ufem Bode sitzt, dargstellt. Er het maistens ai Bai unterschlage (Schniidersitz), wa vode Cheltologe fälschlicherwiis as "Buddha-Haltig" bezaichnet worden isch. Us sinere Stirn wachst e Hirschgwai. Mengisch sind die Gwaih gschmückt mit je aim Torques, so ufem Nautedenkmol. Ufem Chessel vo Gundestrup und de Felszaichnig im Val Camonica trait er aber en Torques i de rechte Hand. Tier wonen biglaitet sind de Hirsch, de Muni und d Schlange. Well er au miteme Geldseggel dargstellt werd, chan er as Fruchtbarkaitsgott dütet werde. Vom ikonologische Typ her, chan er as Herr vo de Tier bezaichnet werde.
Möglicherwiis stellt au d Bronzestatue us Bouray (südlich vo Paris) de Cernunnos dar. Zwor isch de bartlosi Jüngling miteme enge Torques um de Hals ohni Gwaih dargstellt, aber sini unterschlagene Füess endet i Hirschhuf.
Die maiste vo de mee as 30 Darstelige vom Cernunnos stamet usem östliche Gallie.
Isenheim
Ìsene (frz. Issenheim, dt. Isenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Ìsene ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1135 àls Ysenheim.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Ìsene ìsch. Ìsene ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Ìsene ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Dürnau (Landkreis Göppingen)
Dirne (dt. Dürnau) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Dirne leit am Rand vo dr Schwäbische Alb. Nochbergmoede send Geppenge ond Haenenge in Norde, Gammelshouse em Oschte, Gruibenge em Side ond Bad Boll em Weschte.