cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chapel Royal
Ursprünglig het dr Begriff nume äi Däil vom Hofstaat vo dr Britische Monarchii bezäichnet. D Chapel Royal het Gäistligi, Muusiker und Sänger umfasst, wo zueständig gsi si für s Duurefüere vo de religiööse Akt am Hoof vom Monarch. Im Lauf vo de Joorhundert isch dr Begriff Chapel Royal denn au für d Geböid brucht worde, wo die jewiilige Herrscher as Kapälle oder Gebätsruum brucht häi. Dr Dekan vo dr Chapel Royal wird vo dr Köönigin persönlig ernennt. Sit 1995 isch s dr Bischof vo London Richard Chartres.
Tim Berners-Lee
Dr Sir Timothy John Berners-Lee, OM, KBE, FRS (* 8. Juni 1955 z London) isch e britische Physiker un Informatiker. Är isch dr Erfinder vu dr HTML (Hypertext Markup Language) un dr Begrinder vum World Wide Web. Hite stoht er em „World Wide Web Consortium“ (W3C) vor, isch Brofässor am Massachusetts Institute of Technology (MIT) un het syt 2004 e Lehrstuel an dr Universitet Southampton.
Erschti Johr
Dr Tim Berners-Lee isch dr Suhn vum Conway Berners-Lee un dr Mary Lee Woods, eme Mathematiker-Ehbaar, wu dr Manchester Mark I mitentwicklet het. Scho in syre Juged het er sich mit Computer bscheftigt. Noch em Abschluss an dr Emanuel School z Battersea het er an dr University of Oxford z Ängland Physik studiert, wun er 1976 am Queens College abgschlosse het. Är isch derno fir zwai Johr bi dr Plessey Telecommunications Ltd (Poole, UK) gsii un isch anne 1978 zue D.G Nash Ltd (Ferndown, UK) gwächslet, wun er as Software-Entwickler gschafft het. In syre Zyt as berotende Ingenieur het er vu Juni bis Dezämber 1980 syy erschte Kontakt zum Europäische Chärnforschigszäntrum CERN ghaa. 1981 bis 1984 isch er Diräktor vu Image Computer Systems z Bournemouth gsii, isch aber 1984 wider zum CERN zruckchuu.
Dr Berners-Lee un s World Wide Web
Ai Broblem am CERN isch gsii, dass e Dail vu dr Laboratorie uf franzesischem Biet sin un a ander Dail uf em Biet vu dr Schwyz. In dr zwoo Länder het s e unterschidligi Netzwärch-Infrastruktur gee, wu dr Uusdusch vu Informatione schwäre gmacht het, zum Dail au uumegli. Anne 1989 het dr Berners-Lee syym Arbetgeber CERN e Brojäkt vorgschlaa, wu uf em Brinzip vum Hypertext dr wältwyt Uusdusch un d Aktualisierig vu Informatione zwische Wisseschaftler hätt sotte aifacher mache. Är het des Brojäkt verwirkligt un het doderzue d Sytebschrybigssproch HTML, s Transferprotokoll HTTP, d URL (dr Name isch aber erscht speter ufchuu), dr erscht Browser „WorldWideWeb“ un dr erscht Webserver „CERN httpd“ unter em Bedribssyschtem NeXTStep entwicklet. Des isch dr Ursprung vum World Wide Web gsii.
Dr Berners-Lee het di erscht Websyte erstellt,  http://info.cern.ch . Die Websyte git s hite no, vum urspringlige Inhalt git s aber nume no ne Kopi vu anne 1992. Si erklert unter anderem,
Urspringlig isch des au di erscht aifach Suechmaschin gsii, wel dr Berners-Lee au no no andri Websyte ußer syre aigene gluegt het.
D Grundidee vum World Wide Web sin verglychswys aifach z verstoh. Dr Berners-Lee het si aber in ere Art un Wys mitenander verchnipft, wu d Megligkait bis hite nonig ganz uusgschepft sin.
Anne 1994 het dr Berners-Lee s World Wide Web Consortium (W3C) am Massachusetts Institute of Technology grindet. Wichtig fir d Entwicklig vum World Wide Web isch gsii, dass er syy Idee un technische Umsetzige frei wytergee un nit badäntiert ghaa het. Au uf d Maxime vum World Wide Web Consortium, nume badäntfreji Standard z verabschide, het er e starke Yyfluss ghaa.
In syym Buech Weaving the Web (dytsch: Der Web-Report, 1999) wird z. B. des betont:
Em Berners-Lee syy Vorstellig vu dr Zuechumft vum Internet isch s semantisch Web.
Aktuäll
Zurzyt läbt dr Berners-Lee mit syre Frau Nancy un syne Chinder Alice un Ben z Lexington, Massachusetts, USA. Är isch syter anne 1999 dr Inhaber vum 3Com-Founders-Lehrstuel am Laboratory for Computer Science vum MIT. Derzue stohgt er em World Wide Web Consortium vor, em vu ihm grindete uffige Forum fir Unternämme un Organisatione, wu di wyter Entwicklig vum WWW beglaitet.
Fir 2010 isch s World Wide Web fir dr Fridesnnobelbryys vorgschlaa wore. Wel nume Institutionen mit persenlige Represäntante derfe uuszaichnet wäre, isch dr Tim Berners-Lee zämmew mit em Larry Roberts un em Vint Cerf vorgschlaa wore.
Io
Io (altgriechisch: Ἰώ) bezeichnet
D'Abchürzig IO bzw. I/O stoht fer Input un Output (Igab un Usgab) un bezeichnet
Talent
Talent chan eini vo däne Bedütige ha:
Persone:
witers:
Saanenmöser
Saanenmöser chan folgendes bedüte:
Primitivismus (Kunst)
Dr Begriff Primitivismus isch zum erste Mol z Frankriich im 19. Johrhundert as kunsthistorische Begriff bruucht worde. Er bezeichnet en Imitation vom Primitiven, wobii mä under de „Primitiven“ zerst emol d Italiäner und d Flame vom 14. und 15. Johrhundert verstande het.
Im Webster vo 1934 isch dr Begriff erwiiteret und beschriibe as dr Glaube an d Überlägeheit vom primitive Läbe, e Rückkehr zur Natur.
S Wärk vom Paul Gauguin zellt as dr Usgangspunkt vom Primitivismus. Am Aafang vom 20. Johrhundert si d Fauviste vo indigene Stil beiiflusst worde, aber es isch 1907 s Bild vom Picasso Les Demoiselles d'Avignon gsi, won en allgemeins Inträssi an dr indigene Kunst gweggt het. Anderi Künstler vo dr Avantgarde wie dr Paul Klee, dr Joan Miró oder dr Alexander Calder hai Motive vo de Naturvölker as Metaphere für d Chreft vo dr Natur bruucht.
Zunft zu Schuhmachern
E. E. Zunft zu Schuemacher isch en öffentlig-rächtligi Korporation der Stadt Basel und eine der zahlreichen Basler Handwerkerzünfte. in dr Stadt Basel und äini vo fuffzää Basler Handwärkerzümft. Historisch isch si e Veräinigung vo de Schuemacher gsi. Hüt isch si offe für alli Bruefsständ. E langi Zit isch si mit dr Zumft zu Gäärber as sogenannti Dobbelzumft verbunde gsi. D Zumftstuube isch im Huus "Zum Fälkli" am Stapfelbärg 4.
Früener isch s Zumfthuus an dr Freie Strooss gsi. Es isch 1896 abbroche worde. Dr FC Basel isch 1893 im Lokal vo dr Zumft zu Schuemacher gründet worde.
Orbe
Orbe isch de Name vo däne geografische Objekt:
Saanen (Begriffsklärung)
Saanen, wo Alemannisch as Saane uusgsproche wört, chan folgendi Bedütig ha:
Lueg au:
Ouverture
En Uwertüüre (vo französisch ouverture „Eröffnig“) isch en instrumentaali Komposizioon, wo zur Eröffnig vo Büünewärk (Opere, Ballett oder Danz-Suite, Schauspiil), gröössere Vokaalwärk (Kantate, Oratorium) oder allgemäin as Ufdakt vom ene Konzärtbrogramm gspiilt wird.
Gschicht
Sit em Ändi vom 16. Joorhundert git s Beleeg für instrumentaali Iiläitige zu Danz- und Theaterveraastaltige. Si häi ganz underschidligi Nääme gha: Toccata, Sonata, Sinfonia. Mänggisch häi si nume us ere churze Fanfare bestande. Vom 17. Joorhundert aa häi sich Stück us zwäi Setz mit underschidligem Tempo afo duuresetze. Mänggisch het mä non e dritte Satz draaghänggt. Im franzöösische Sproochgebiet het men e vilmol Entrée, im italiänische Sinfonia gsäit. Erst um öbbe 1800 het sich d Bezäichnig Ouverture duuregsetzt, im Italiänische isch d Bezäichnig sinfonia für Uwertüüre üüblig bliibe.
D Gschicht vo dr Uwertüüre hängt mit dr Sonate und dr Sinfonii zämme, was iire formaal Ufbau betrifft. Im 18. Joorhundert häi die Franzöösische und die Italiänische Uwertüüre as Tüpe vorgherrscht. Mit dr Entwickligsgschicht vo dr Italiänische Uwertüüre hänge s Concerto grosso und d Sinfonii zämme.
E Wärk vo deere Gattig vom Johann Sebastian Bach isch s Erste Brandeburgische Konzärt in sinere Früeform, also ooni dr dritt Satz, wo spööter drzuechoo isch. Dr Bach het die vier Wärk vo deere Gattig äifach mit em Ditel vom Iigangssatz, „Ouverture“, bezäichnet ooni dr ganze Komposizioon e Ditel z gee. Dorum bezäichnet mä sini Orchestersuite (und anderi Suite us em Spootbarock) hüte au vilmol as „Uwertüüre“.
Gege 1800 isch d Drennig in Franzöösischi und Italiänischi Uwertüüre ufgee worde, und d Uwertüüre häi äntwääder e Sonaatesatzform oder si us Theme vo dr Opere, wo si iiläite, zämmegstellt, sodass fast wie Brogrammmuusig chönne si. Sit em Ändi vom 19. Joorhundert het mä die lengere Uwertüüre vilmol mit eme churze Vorspiil ersetzt.
Plattdüütsch Woort vun’t Johr
S plattdytsch Wort vum Johr (niderdt. Plattdüütsch Woort vun’t Johr) wird syter anne 1995 uusgwehlt. In de erschte Johr het des dr Landesheimatverband Meckleburg-Vorpommern zäme mit em Fritz-Reuter-Literaturmuseum z Stavenhagen gmacht, syt dr Landesheimatverband 2012 bankrott gangen isch, macht s Literaturmuseum ellai wyter.
Bekannt gee wird s plattdytsch Wort vum Johr als bi dr Fritz-Reuter-Feschtschpiil. Anne 2010 het s zum plattdytsche Wort vum Johr insgsamt 123 Vorschleg gee vu 86 Yysänder.
S git drej Kategorie:
Noville VD
Noville (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Aigle im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Noville lyt uf eme Buckel am rächte Stade vum Rottu. Zue dr Gmai ghere s glychnamig Dorf un dr Crebelley. D Gmaiflechi umfasst 42,5 % landwirtschaftligi Flechi, 37,1 % Wald, 7,8 % Sidligsflechi un 12,6 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Noville isch zum erschte Mol gnännt wore anne 903 as Nova villa (1162/1173 Nouila).
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 14,4 % gläge.
Religion
59,4 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 26 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,4 %, CVP 1,4 %, FDP 14,2 %, GLP 3,0 %, GP 6,1 %, SP 23,2 %, SVP 39,5 %, Sunschtigi 0,4 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,2 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 647 Yywohner 89,5 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,9 % Dytsch, 2,6 % Italienisch un 3 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Woerdz
Woerdz isch es Festival für Spoken Word, wo jewyle z Luzärn über t Büüni goot.
Es heisst ofiziel Woerdz – Das erste internationale Spoken Word Festival.
s Festival
Für s Festival, wo i de Joor 2014, 2016 und 2018 organisiert worden isch, het am Afang dr Verein Barfood Poetry gsorgt. Sid 2012 isch dr nöi Verein woerdz drfür verantwortlech; sid 2013 git’s au e Festivalleitig, do drfür isch d Kulturmanagerin Aline Pleth angaschiert.
Am Woerdz trätte bekanti Persoone vo dr Spoken Word-Szene und au nöji Künschtler uuf. S Festival organisiert Büneprogramm, git Wärchufträäg und es macht Workshop. Und so tuet s hälfe, ass sech die Kunschtform cha wyter entwickle.
I de Programm sind Poetry Slam, Luutpoesy, Lyrik und au musikalischi Lääsige, und es git no anderi, nöji Forme vo dr Sprochkunscht.
Dr Hauptspiilort isch s nöie Luzärner Kulturhuus Südpol näbe dr Allmänd, a dr Arsenalstrooss z Chriens, wo anne 2008 uftoo het.
Woerdz 2018
Vom 17. bis zum 21. Oktober 2018 findt s Woerdz-Festival zum dritte Mol statt. Am 17. Oktober stoot 20 Joor Poetry Slam i dr Schwiiz uf em Programm; d Show wird vo de Hazel Brugger gleitet. Wärend em Festival wird dr Wetkampf U 18 Dichterwettstryyt duregfüert, wo für Schuelklasse isch. Und es wärde vo drüü Künschtlerduo Stück vortreit, won dank eme Wärkuuftraag zum Thema Zukunft der Sprache – Sprache der Zukunft entstande sind. Im Neubad z Luzärn git’s es Spoken Word für Chind ab 6 Joor.
Zibelemärit
Der Zibelemärit isch ds Volksfescht, wo z Bärn am vierte Mänti im Novämber gfyret wird.
Der Märit
Scho am Aabe dervor wärden ir Altstadt Ständ ufbbout. Der Märit vat sehr früech am Morge scho aa, u für ne Zibelezopf z übercho mues me früech gnue dört sy. Es wärde nid nume Zibelen aabbotte, sondern o alles mügleche Kunschthandwärch.
Ds Volksfescht
Vom Morge bis spät ir Nacht geit ds Volksfescht. Es wird vil Konfetti gworfe. Zum Ässe git's näb em normale Volksfeschtässe o der Zibelechueche. Wil bi de Konfettischlachte näbe de Konfetti o Plastikhämmerli ygsetzt wärde, u wil's das unter Jugendtleche zimli ruuch cha wärde, isch ds Volksfescht vom Zibelemärit bi vilne nümm beliebt, wo z Bärn sy ufgwachse (im Unterschid zum eigentleche Märit, aber für dä mues men äbe früe ufstah).
Gschicht
Es isch unklar, wie der Zibelemärit isch entstande. Aagäblich sölle Murtner vom Vischtelacherbärg de Bärner nachmene Stadtbrand ghulffe ha, so das si derfür mitmene spezielle Märit sy belohnt worde.
Ottilie Wildermuth
D Ottilie Wildermuth, geb. Rooschüz (* 22. Februar 1817 z Roddaburg am Neggr; † 12. Juli 1877 en Diibenga) isch a deitscha Schriftstellere gwäa.
Aus ihrem Leaba
D Ottilie Rooschütz isch am 22. Februar 1817 z Roddaburg am Neggr uf d Welt komma. Ihre Eltra send dr Kriminalrat ond schbätre Obramtsrichtr Gottlob Christian Rooschütz (1785 bis 1847) vo Marbach am Neggr ond deam sei Frau Leonore geborene Scholl (1796 bis 1874) gwäa. Scho en jonge Johr isch des Mädle arg neigiirig gwäa, hot sich fir älles Megliche entressiirt ond oigene Gschichtla ond Gedicht gschriiba. Wia se 26 Johr alt gwäa ischt, hot se da Filologa Wilhelm David Wildermuth (1807 bis 1885) gheiradet, wo zäa Johr ältr gwäa ischt wia sui selbr. Dr sell isch a lengra Zeit Hofmoischtr en Frankreich ond England gwäa, ond wia-nr en sei Hoimet zruckkomma ischt, hot’r sein Wohnsitz z Diibenga gnomma ond isch deet am Lyzeom Professr fir neiere Schbrôôcha worra. S hot et lang dauret, bis d Ottilie mit ma Haufa Fraua e dera Universidätsstadt a nähera Bekanntschaft gmacht hot. Drom hot se bald a Frauakränzle grindet, wo 34 Johr lang – bis-se s Zeitliche gsegnet hot – bestanda hot. Zom Freindeskreis vo deam jonga Ehepaar hend vom Ôfang ôô dr Diibengr Universidätsprofessr ond Dichtr Ludwig Uhland ond sei Frau, d Familie vom Dichtr Karl Mayer ond sonscht noh a baar Uni-Professora gheert, wo ma heit nemme kennt. An lengra Briafwexl hot se mit-em Justinus Kerner gfihrt, wo nôch ihrem Ableaba als Buach rausgäa worra ischt. (Gugg bei dr Litradurôôgab.) Weil d Ottilie so a graußa viilseidiga Bildong gnossa hot, isch-se e dr Lag gwäa, sich au firs Schaffa vo ihrem Môô zo entressiira ond-en dô drbei zo ondrstitza. Wia der hot au sui selbr Ondrricht en Englisch gäa.
Zwischa 1844 bis 1856 hot d Ottilie Wildermuth fenf Kendr uf d Welt brocht. Dô drvo hend abr bloß drei ibrleabt: ihre Dechtrla Agnes ond Adlheid ond dr Bua Hermann.
Em Johr 1870 hot se a Zeitschrift fir Kendr grindet, wo da Nama Jugendgarten kriagt hot. Dui ischt nôch ihrem Daud vo ihre Dechtra Agnes Willms ond Adelheid Wildermuth weidrgfihrt worra. Am 12. Juli 1877, em Altr vo 60 Johr, hot d Ottilie Wildermuth a Schlägle troffa, wo noh am gleicha Dag zo ihrem Daud gfihrt hot. De letscht Ruah hot se uf-em Diibenger Stadtfriidhof gfonda. A Denkmal fir-se kô-ma uf dr Diibengr Neggrinsl ôôgugga.
Burkina Faso
Burkina Faso ([]; alem.: „Land vo de Ufrächte“, dytschi Uussproch: [], franzesischi: []) isch e Staat z Weschtafrika, wu im Innere vum Nigerboge lyt un an Mali, Niger, Benin, Togo, Ghana un d Elfebaikischte gränzt. Di ehmolig franzesisch Kolony Obervolta (franzesisch Haute-Volta, noch em Fluss Volta) isch am 5. Augschte 1960 unter däm Name unabhängig wore. Noch ere Phase vu bolitischer Instabilitet mit zahlryche Putsch isch s anne 1983 zur Revolution vum panafrikanistisch-sozialistisch orientierte Thomas Sankara chuu. Unter syre Bresidäntschaft isch dr Name vum Land 4. Augschte 1984 in Burkina Faso („Land vu dr ehrewärte Mänsche“ oder „Land vo de Ufrächte“) gänderte wore. Administrativi un kulturälli Hauptstadt vum Land mit 16.751.455 Yywohner (Zensus 2011) isch d zäntral gläge Millionestadt Ouagadougou.
Dr Binneschtaat lit in de Savanne vom sudanische Hochplateau und het im Norde Deil am Sahel. Burkina Faso ghört zu de ärmschte Länder uf dr Wält, zeichnet sich aber dur ä gwüssi Schtabilität und die kulturelli Vilfalt vo siine Ethnie, wo friidlig zsämmeläbe, us. D Mossi si öbbe d Hälfti vo der Bevölkerig. Rägelosi Periode, wo mit groosser Hüfikeit widrchömme, verursache mänggisch groossi Not bi dr Bevölkerig, wo hauptsächlig vom Buure läbt.
Dr Präsident isch vu 1987 bis 2014 dr Blaise Compaoré gsi, wu s Land syt eme Putsch gege dr Thomas Sankara semiautoritär regiert un stabili Verhältnis fir uusländischi Inveschtitione gschaffe ghaa het.
Burkina Faso organisiert under anderem s panafrikanische Filmfestival FESPACO us, wo alli zwei Johr stattfindet.
Etymologii
Der Name Burkina Faso isch zweischbrööchig; Burkina isch Moré und bedütet öbbe „dr Unbeschtächlig, dr Integer, dr Ufrichtig“. Faso schtammt us dr Schbrooche Dioula und heisst „Vaterland“ (fà: „Vater“, só: „Haus, Dorf'“). Burkina Faso bedütet aso wörtlig „s Vaterland vo de ufrichtige Mensche“. D Bewohner vo Burkina Faso nenne sich Burkinabè, wobii das Wort nit flektiert wird. D Pluraländig -bè isch us dr dritte Hauptschbrooch vom Land, em Fulfulde (d Schbrooche vo de Fulbe), gnoh. Im amtlige dütsche Schbroochgebruch isch d Iiwohnerbezeichnig Burkiner vorgschriibe; Kritiker säge, ass eso der Wunsch vo de Burkiner, ass mä au in Fremdschbrooche ihri Eigebezeichnig wurd bruuche, übergange wurd. Burkinabe wird mänggisch as Synonym in nitoffizielle Teggschd bruucht.
Lag
Burkina Faso isch e Binnestaat im Innere vu Weschtafrika mit 274.200 km² Flechi, wu 400 km² dervu Gwässer sin. S lyt sidli vum Nigerboge un dr Sahara un dailt si syni 3.193 km lang Landgränze mit sechs Nochberstaate: im Nordweschten un Norde mit Mali (1.000 km Lengi), im Oschte mit Niger (628 km) un im Sidoschte Benin (306 km) un Togo (126 km). An Burkina Faso gränze derzue no Ghana (549 km) im Siden un d Elfebaikischte (584 km) im Sidweschte. De grescht Dail vum Land lyt in dr Großlandschaft Sudan, derzue het Burkina Faso im Norden Aadail am Sahel.
Relief
Rund drei Viertel vum Land sin bregt vun ere Rumpfflechi, wu zum nidere Mittelabschnitt vu dr Oberguineaschwelle ghert. S handlet si um e flachwälligi Hochebeni, wu ne durschnittligi Hechi het vu 250–350 iber NN un wu Dail vun eme präkambrische Sockel us Granit un Gneis isch, wu vor rund 2–3 Milliarde Johren entstanden isch. Eppe 32 % (70.778 km²) vu dr Landesflechi ghere zum Zäntralplatoo (no syne Bewohner au Mossiplatoo gnännt). D Landschaft vum Platoo isch in dr Hauptsach flach mit verainzlete Biel, Sanke, Chäpf, Inselbärg un freie Granitstai, wu dr Erosion widerstanden hän. E Sandstaidafelland bregt dr Sidwescht vu Burkina Faso, wu mit em Tena Kourou, em hechschte Bärg vum Land, uf e Hechi vu 749 m chunnt. Des Massiv, wu in dr Hauptsach d Form vun eme monotone Hochplatoo ufwyst, het e durschnittligi Hechi vu 450 bis 500 m, goht zue dr mit Sedimänt deckte Sockel gääch aabe un bildet doet dr Hechezug Chaîne de Banfora. Die Chette goht bin ere durschnittlige Hechi vu 150 m in Nordoscht-Sidwescht-Richtig. Im Sidoschte lige d Chaîne de Gobnangou, e Massiv, wu villicht 100 m iber s Zäntralplatoo ufferagt. Quartäri Formatione het s vor allem in Form vu Altdine im Norde vum Land, wu uf e Hechi vu bis zue 20 m un e Lengi vu 10–20 km chemme. 40 % vu dr Flechine nerdli vu Markoye sin vi Dine deckt. Dr diefscht Punkt vum Land lyt im Flussdal vum Oti mit 125 m.
Gwässer
D Wasserlaif z Burkina Faso cha mer drei Beckine zueordne. Vu dänen isch s Voltabecki mit ere Flechi vu 120.000 km² s wichtigscht, s umfasst d Beckine vum Mouhoun (Schwarze Volta), vum Nakambé (Wysse Volta) un vum Pendjari. Im Norde vu Ghana nimmt dr Mouhoun s Wasser vu dr gnännte Nääbefliss un vum Nazinon (Rote Volta) uf. Mit 18.000 km² Flechi isch s Becki vum Comoé, wu dr Lauf vun eme dur Stromschnälle un Wasserfell (zem Byschpel dr Cascades de Karfiguéla) unterbroche wird, dytli chlainer. Zum 72.000 km² große Entwässerigssischtem vum Nigerbecki zelle di chlaine tämporäre Wasserlaif, wu em Niger im Norde vu Burkina Faso vu rächt s här zuefließe (unter anderem Béli, Gorouol un Sirba).
E Huffe vu dr zahlryche chlaine See un abflusslose Weier, dodrunter Ramsar-Schutzbiet Mare d’Oursi, liige saisonabhängig drucke. Si stelle wichtigi Wasserreservoir fir Mänsch un Vii dar. Di beede greschte natyrlige See vu Burkina Faso, dr Bamsee un dr Demsee, liige rund 100 km nerdli vu Ouagadougou. Zahlrychi Fliss sin zue See gstaut wore, zem Byschpel liigen im Sidoschte dr Kompienga- un im Side dr Bagré-Stausee, wu beedi je ne Spycherchraftwärch aadryybe. Im Nordweschte isch dr Sourou gstaut wore, derwylscht dr Ziga-Stausee syt Juli 2004 di weschtli glääge Hauptstadt mit Wasser versorgt.
Joseph Deiss
De Joseph Deiss (* 18. Januar 1946 z Friburg), Bürger vo Zeihe und Barberêche, isch en Schwiizer Politiker (CVP).
Burkina Faso
Klima
Burkina Faso het e tropisch Wächselklima, wu primär beyyflusst wird vu dr Wächselwirkig vum weschtafrikanische Monsun un em Passatwind Harmattan, wu dr Regione vum Land en unterschidli langi, aber uusbregti Yydailig in Drucke- un Räägezyt bringt.
Joseph Deiss
Bruef und Familie
Nach em Schuelbsuech in Friburg hät de Joseph Deiss Wirtschafts- und Sozialwüsseschafte gschtudiert und isch 1973 promoviert. Vo 1973 aa hät er Volkswirtschaftslehr a dr Universität Freiburg doziert. Er hät einigi Ziit mit Forschigsarbete am King’s College vo dr Universität Cambridge verbracht.
Burkina Faso
Klima
Vu Nord no Sid het s Land Aadail an dr unterschidlige Vegetationszone vum Sahel un em Sudan. Zue dr Sahelzone gheren eppe 25 % vu dr Landesflechi, wu vu Drickini bregt sin. D Niderschlage chenne do uf unter 300 mm im Johr gheie, d Räägezyt goht zum Dail chirzer wie zwee Monet. D Helfti vum Land unterliigen em Sudan-Sahel-Klima, wu ne Räägezytduur vu vier bis fimf Monet karakteristisch isch. Eppe sechs Monet goht d Räägezyt in dr sim Side glägene Sudan-Zone. Do sin Niderschleg vu bis zue 1300 mm im Johr kai Sältehait. D Durschnittstämperature liige zwische 25 °C un 30 °C. Di niderscht je gmässe Tämperatur isch 5 °C gsii, anne 1971 bi Bobo-Dioulasso un 1975 z Markoye. Dert isch mit 46 °C au di hegscht je gmässe Tämperatur vum Land ufzaichnet wore. Merz un April sin di haißeschte Monet, Jänner un Dezämber di cheltschte. In dr Räägezyt streme warmfychti Wind us Sidwescht iber s Land, derwylscht im Winter dr druckehaiß Harmattan Sand un Staub us dr Sahara in Richtig Sidwescht wait. In dr vergangene 35 Johr hän klimatischi Veränderige chenne feschtgstellt wäre, unter anderem e Sinke vu dr Niderschlagswärt un e Aastiig vu dr Tämperature. Extremi Klimaerschynige wie großi Drickine un Inerschwämmige hän in dr vergangene Johrzehnt au zuegnuu.
Joseph Deiss
Bruef und Familie
1983 isch de Deiss usserordentliche Professor worde, 1984 hät er en Ruef als ordentliche Professor für Volkswirtschaftslehr und Wirtschaftspolitik a dr Universität Freiburg überchoo. I de Jahre 1996 bis 1998 isch er Dekan vo dere Fakultät für Wirtschafts- und Sozialwüsseschafte gsii. Während siinere Ziit a dr Universität isch er dezue Verwaltigsratspräsident vo dr Schumacher AG z Schmitte und Vorsitzende vo dr Raiffiisebank in Courtepin gsii.
Burkina Faso
Vegetation
Z Burkina Faso chännt mer 2067 Arte vu hechere Bflanze, dr grescht Aadail dodraa hän Sießgreeser un Schmätterlingsblietler. Zahlrychi Wildbflanze wäre as Raustoff, Viifueter, Nahrig oder Medizin gnutzt. Bsundersch wichtigi Nutzbaim sinzem Byschpel Karitébaum, Afrikanische Affebrotbaum (Baobab) un Néré, aber au Anabaum, Niembaum, Ethiopischi Palmyrapalme un Tamarindebaum. Im Zug vu Nutzigsänderigen un Klimawandel verschiebt si s Areal vun e Huffe sahelische Arte no Side.
Binningen
Binnige (offiziell Hochdütsch: Binningen) isch e politischi Gmeind im Bezirk Arlese im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz.
Burkina Faso
Vegetation
Burkina Faso umfasst drei phytogeografischi Zone, wu zum sudanosambesische Savannegirtel zelle: Sahel im Norde, Sudan im Zäntrum un Sudan-Guinea im Side. D Unterschaidig basiert unter anderem uf dr nidrigere Niderschleg (weniger wie 600 mm Niderschlagsmängi pro Johr) un dr lengere Druckezyt im Norde. In dr Sahelzone herrsche Dornehirschtsavanne vor – zum Dail mit Digerbuschvegetation, wu ne Form vu dr Aabassig an d Drickini darstellt. Baim wachse zmaischt verainzelt, zum Dail zue Hain gruppiert. Arte, wu vorherrsche, sin Verek-Akazie, Duftig Akazie, Wischtedattel, Indischi Jujube un dr fir dr Sahel karakteristisch Afrikanisch Affebrotbaum (Baobab).
Joseph Deiss
Politik
Siini politischi Karriere hät de Joseph Deiss 1981 als Abgordnete im Grosse Rat vom Kanton Friburg aagfange, won er 1991 schliesslich präsidiert hät. Vo 1982 bis 1996 isch er dezue Gmeindspräsident vo Barberêche gsii.
Binningen
Geographii
Binnige lit im Leimedal uf 292 m ü.M. und isch die letzti Gmeind am Fluss Birsig, bevor dä z Basel in Rhii fliesst. Sini Nachbergmeinde si im Süde Bottmige, im Südweste Oberwil, im Weste Allschwil und im Norde und Oste d Stadt Basel. Binnige het en änge Kontakt zur Stadt und isch beliebt as Wohngegend. D Flechi vom Gmeindigebiet bedreit 4.43 km², drvo si 68% Siedlige, 23% Landwirtschaftszone und 9% Wald.
Burkina Faso
Vegetation
D Sudanzone, gchännzaichnet dur Niderschleg im Beraich zwische 600 mm un 1000 mm pro Johr, isch wie dr Sahel vu Akazie un Dorngwächs bregt, unterschaidet si aber unter anderem dur anderi Arte wie Néré, Karitébaum un vor allem Fligelsomegwächs as dominierend Elemänt vu dr sudanesische Savanne. D Baumdichti nimmt zue im Side zues un bildet verainzelt Hain, Wälder un an dr Fliss lang Galerywälder. In dr dichtbsidlete Gegnige vum Zäntralplatoo dominiere dur mänschligen Yyfluss degradierti Savannelandschafte. D Chrutschicht bstoht no Arte un Abundanz zuen eme große Dail us Greeser, doderby nimmt dr Aadail vu hoche un uusduurede Arte no Side zue.
Joseph Deiss
Politik
1991 isch de Deiss in Nationalrat gwählt worde und hät dem bis zu siinere Wahl in Bundesrat im Jahr 1999 aaghört. Vo 1995 bis 1996 isch er Vizepräsident vo dr ussenpolitische Kommission gsii. Vo 1993 bis 1996 hät de Joseph Deiss dezue als Priisüberwacher vo dr Schwiiz gamtet. Aaschlüüssend isch er bis 1998 Präsident vo dr Kommission für d Totalrevision vo dr Bundesverfassung gsii.
Binningen
Wappe
Uf eme silbrige Grund isch e schwarze Pfahl mit drei silbrige Stärn
Tomas Tranströmer
Dr Tomas Gösta Tranströmer [] (* 15. April 1931 z Stockholm; † 26. Merz 2015 ) isch e schwedische Lyriker gsi. 2011 het er dr Nobelbriis für Litratuur überchoo. Si Gsamtwärk umfasst zwölf Gedichtbänd mit eme Gsamtwolume vo weniger as 500 Site. Äins vo de Kennzäiche vo sinere Lürik isch e so groossi Verdichdig vo Sproochbilder wie mööglig.
Rittergasse (Basel)
D Riddergass isch e middelalterligi Strooss in dr Altstadt vo Baasel. Si goot vom Münsterblatz aabe bis zum Dalbe-Graabe, wo bis 1878 dr Dalbeschwibbooge, äins vo de Door in dr Innere Stadtmuure, gstande isch, au wo s scho sit Joorhunderte kä Funkzioon me ghaa het.
Binningen
Wappe
S Gmeindiwappe goht uf s Familiewappe vo dr Basler Familie «vo Binnige», wo vo 1292 bis 1300 bezügt isch, zrugg. Es isch im Jahr 1921 vo dr Gmeind überno worde.
Zihl
D Zyl, wo uf Französisch Thièle oder Thielle heisst, isch e Näbefluss vo der Aare.
Rue de la Somme (Mülhausen)
D’ Kìrchhoofschtrooss (offiziäll ìm zwaischproochiga Schtroossaschìld Kirchhofstross; uff Frànzeesch rue de la Somme) ìsch a Schtrooss z’ Mìlhüüsa. Sa verbìndet d’ Wìldamànnsgass mìt dr Metzerschtrooss.
wu sa lììgt
D’ Kìrchhoofschtrooss fàngt àn dr Wìldamànnsgass, fàscht geega-n-ìwwer Uff dr Sinnà, grààd biim Näikwàrtiar Plàtz. Sa làuift ìn Rìchtung Nord-Nordoscht uff äbba 235 Määter bis àn d’ Metzerschtrooss. Bis àn dr Kriizung mìt Àm Bollwark düet àui dr Mìlhüüser Tràm uff dr Schtrooss fààhra (Linia 1, 3 un Tram-Train).
Zihl
Si foot i der Ebeni öschtlech vo der Stadt Orbe im Kanton Waadt aa; dört chöme der Fluss Orbe und der Talent zäme, und vo do a heisst s Gwässer ebe Zyl.
Rittergasse (Basel)
Dr Naame
Dr Naame vo dr Gass isch vo de Dütschridder choo, wo dört iire Woonsitz ghaa häi. 1268 häi d Ridder im Heinrich em Brootmäister si Hoof abkauft und 1280 uf däm Areal iiri Kapälle baut. 1286 häi si denn vom Gottfriid vo Eptige und vo dr Sofia vo Kaiserstuel dr Ridderhoof grad näben em Cuonos-Door, wo män em spööter Dalbeschwibbooge gsäit het, gschänggt überchoo.
Zihl
D Orbe-Ebeni isch «melioriert» worde, und sider isch d Zyl numeno e Kanal, wo schnurgrad dur s Land louft und nume grad bim Flugplatz vo Ifferte en liechte Rank macht; i der Stadt Ifferte goot der Kanal im Norde vo der Altstadt dure und chunt mit es baar Ränk nach ere Lengi vo nüün Kilometer zum Nöieburgersee. Näbedra laufe no der Oschtkanal und der Weschtkanal und der Bach Le Mujon us der Ebeni zum See übere.
Zum Flusslouf vo der Zyl zelt eigentlech au no der Wääg vom Nöieburgersee näbe La Tène dure in Bielersee und unden a dämm d Strecki vom Bielersee bi Nidau bis a d Aaren abe. Hüt seit me dene Gwässerabschnidd nümme eifach Zyl, wil si bi de beide Juragwässerkorrekzioone starch uusbaggeret und deils verleit worde sind; es sind jetz druus zwee Kanääl worde, der Zylkanaal oben am Bielersee und der Nidau-Büüre-Kanaal vo däm See uf Büüren abe; und näbe dene loufe deils no d Flussbett vo der alte Zyl über s Land. Bi Cressier isch der alt Louf Vieille Thielle es schöns und rychs Naturschutzpiet, und der Bode näbedra heisst jetz entre les deux Thielles.
Rittergasse (Basel)
D Gass im Alterdum
S Drassee vo dr Gass isch aber vil elter as s Middelalter. Scho in dr Iisezit het s e Strooss ge, wo die hütigi Freiji Strooss mit dr Riddergass verbunde het und äins vo de Door vom Oppidum isch bi dr Durnhalle an dr Riddergass 5 gsi. Au in dr Römerzit isch die spööteri Riddergass e zentrali Verkeersaadere gsi. An dr Riddergass 16 isch dört e Huus gstande, wo im spoote 2. Joorhundert n. d. Z. baut worde isch und in äim vo sine Rüüm e ghäizte Boode (hypokaustum) ghaa het.
Binningen
Gschicht
Zwüschen em 11. und em 14. Johrhundert daucht dr Name vo dr Gmeind in verschiidene Variante uf, z. B. as «Binnengin» oder as «Biningin». Im Johr 2004 het Binnige die eltisti Nennig vom Ortsname in ere Urkund us em Johr 1004 mit eme grosse Fest under em Motto: "Botz 1000" gfiirt.
Bevölkerig
33% vo dr Bevölkerig si reformiert und 27% römisch-katholisch. Dr Usländeradeil bedrait 20.4%.
Stadtrecht
mini|D Stadträchtsurkunde vo Flensburg, 1284 S Stadträcht isch ursprünglig s Vorrächt (Stadtregaal) gsi, wo dr Kaiser oder dr Landesher gha het zum e Siidlig zur Stadt chönne erheebe. Es isch au dr Inbegriff vo de Rächtssetz, wo im beträffende Rächtsbezirk gültig gsi si. Im Geegesatz drzue isch s middelalterlige Landrächt mäistens vo dr Landesherrschaft festgläit worde. S Stadträcht isch kä äihäitligs „Stadtgsetz“, sondern bestoot us meerere Briwilegie (Stapelrächt, Zöll) und Äinzelrächt, wo s Määrträcht von ene mäistens s eltiste isch. Als Minderstadt si Ort bezäichnet worde, wo en iigschränkts Stadträcht häi.
Binningen
Kultur
Sit 1993 verastaltet dr Verein „Comitato - Arte & Cultura Binningen/Bottmingen“ d Kunstusstellig "Arte". Si findet jede Herbst statt und het sich von ere lokale zun ere Usstellig mit internationaler Bedeiligung und themenbezogene Sonderusstellige entwigglet.
Stadtrecht
S Stadträcht, wo im middelöiropääische Ruum üüblig isch, goot vermuetlig ursprünglig uf italiäänischi Vorbilder zrugg, wo iirersits an de Dradizioone vo dr Sälbstverwaltig vo de röömische Stedt usgrichdet gsi si. Hüte isch s „Stadträcht“ z Dütschland und z Öschterriich mit käine bsundrige Rächt me verbunde, und in dr Schwiiz gits es gaar nümme. „Stadt“ isch hüte also nume no e Wort und/oder e Bestanddäil vom Naame vo gwüsse Gmäinde.
Binningen
Sport
Sport wird in dr Gmeind ganz gross gschriibe. S Hallebad Spiigelfäld isch e Dräffpunggt für Jung und Alt und bietet näben em normale Schwümme zahlriichi anderi Sportmöglichkeite aa. Es git vili Verein für divärsi Sportarte. Dr SC Binnige isch wohrschiinlig dr bekanntist Schuttklub im Leimedal. Dr Handballclub HB Blau Boys Binningen ghört zsämme mit dn Partnerverein us Oberwil und Therwil zu de grösste Verein in dr Nordwestschwiiz. Under em Label HSG Leimedal si die interregionale Team ufgfüehrt. Au d Liichtathletik-Riige Binnige bietet qualitativ hochstehends Training a.
Zihl
Bi Thielle isch e Brugg für d Strooss vo Bärn uf Nöieburg und bi Epagnier en Ysebaanbrugg übere Zylkanal. Bi Cressier isch en Hafe für Frachtschiff am nöieburgische Ufer vo der Zyl. Em Fluss no git’s Fuess- und Fahrwääg.
Stadtrecht
Kwelle
Dr Ardikel «Stadtrecht» uf dr dütsche Wikipedia
Rittergasse (Basel)
D Gass im Middelalter
Um 1230 het mä d Stadtmuure baut, wo mä rä hüte die Inneri säit. Si het meereri Door ghaa, daas an dr Riddergass isch s Cuonos Door gsi. An säll Door erinneret hüte nume no dr Naame «By dem Kunos Thor» am Huus an dr Riddergass 33. Im 14. Joorhundert het mä witer usse e nöiji Stadtmuure baut und im Lauf vo dr Zit vor em Kunos Door e festi Brugg. Us em alte Stadtgraabe isch d Strooss Dalbegraabe worde, wo d Riddergass bim Cuonos Door in en iine gloffe isch.
Joseph Deiss
Politik
Am 11. März 1999 isch de Deiss als Nachfolger vom Flavio Cotti in Bundesrat gwählt worde. Er isch eine vo de drei offizielle Kandidate vo dr CVP gsii, nebed em Adalbert Durrer und em Remigio Ratti. Im sechste Wahlgang hät er sich schliesslich gege de inoffizielli Kandidat Peter Hess durgsetzt, mit 120 zu 119 Stimme.
Burkina Faso
Vegetation
In dr Sudan-Guinea-Zone sin Niderschleg iber 1000 mm pro Johr gängig. Zue dr Arte, wu s au in dr nerdlige Zone het, chunnt do unter anderem d Guineapfluume derzue. In dr Galerywäldern findet mer Arte wie di Braitblettrig Fyyge, dr Weschtafrikanisch Butterbaum, d Elpalme oder d Juckbohne. In dr Galerywälder drieje vor allem Bflanze, wu ne fycht-warm Klima bruuche.
Heinrich Campendonk
mini|Heinrich Campendonk Dr Heinrich Campendonk (* 3. Novämber 1889 z Krefeld; † 9. Mai 1957 z Amsterdam) isch e dütsch-holländische Mooler und Grafiker gsi. Er isch Brofässer an dr Kunstakademii z Düsseldorf gsi, isch 1934 uf Holland emigriert und het dört an dr Rijksakademie van beeldende kunsten Underricht gee.
Wärk
Im Campendonk siini Aarbede bewege sich im Beriich vom Kubismus, Futurismus, Expressionismus und vo dr stränge geometrische Formesprooch. Er het dr rhiinisch Expressionismus brägt.
Won er vo 1911 bis 1916 z Sindelsdorf und vo 1916 bis 1922 z Seeshaupt gsi isch, het dr Campendonk as einzigs Mitgliid vo dr Künstlergruppe «Arbeitsrates für Kunst» e baar mol Szene vo dr Bärgarbeiterstadt Penzbärg verarbeitet (z. B. „Penzberger Reiter“, „Barbarazeche“, „Vorstadtbauern“, „Hohes Bild mit Pferden“, „Bayerische Landschaft mit Fuhrwerk“ und wiiteri).
In dr hütige NS-Gedänkstett Villa Merländer in siiner Geburtsstadt Krefäld cha mä die beide einzige Wandgmäld vom Campendonk, wo erhalte si, „Katzen“ und „Harlekin“ aaluege. Die Bilder si während dr Zit vom Nationalsozialismus vom Eigedümer vom Huus, vom Richard Merländer, übermoolt worde, und ma het sä vergässe. Erst 1991 si d Bilder wider entdeckt worde, bis 1998 restauriert und im gliiche Johr dr Öffentlichkeit zuegänglig gmacht worde. Die beide Bilder si 1925 entstande und dr Campendonk het sä diräkt uf dr früschi, drocheni Verbutz vom neue Huus gmoolt. Es isch im in dere Zit finanziell nit sehr guet gange, wohrschiinlig wäge däm het er sonigi Ufdragsarbeite aagnoh. Das het sich au in siim Moolstil und vor allem in de Motiv, won er gwehlt het, niidergschlage. Dr Harlekin im einte Bild isch as freudlose, druurige Clown gmoolt. Mä vermuetet, ass dr Campendonk no vil meh vo sonige Bilder as Ufdragsarbeite uf d Wänd vo wohlhabende Kunstliebhaber gmoolt het, aber bis hüte si keini andere erhaltene Wandbilder vo dere Art vo ihm bekannt.
D Pfarrchille Maria Grün in Hamburg-Blankenese, wo vo 1929 bis 1930 baut worden isch, het er mit Glasfänster usgstattet.
In dr Christkönigschille vo Penzbärg befinde sich zwei wiiteri Glasfänster vom Campendonk. S „Passionsfänster“ isch 1937 im niiderländische Exil entstande as Biidrag im niiderländische Pavillon uf dr Wältusstellig z Baris, zur Zit, wo dr Campendonk vo de Nazi as „entartet“ bekämpft worden isch. Es het dört e Grand Prix überchoo. Z Penzbärg befindet sich e neuji Fassig in de Dimensione 55 x 155 cm. S „Jesaja“-Fänster vo 1954 isch ursprünglig Deil vom ene Entwurf für e riisigs Nordfänster im Kölner Dom gsi. Säll Fänster isch as e farbligs Probestück in de Mäss 349 x 106 cm entstande. Dr Campendonk het aber us gsundheitlige Gründ druf müesse verzichde, s ganze Fänster im Kölner Dom z mache. Underdess het dä Entwurf si ändgültig Blatz in dr Chille gfunde, wo 1951 gweiht worden isch.
Wiiteri Glasfänster vom Campendonk befinde sich im Essener Münster, s Michaelsfänster und im Emporestock vom Westwärk. Er het au Fänster für die evangelischi Jesus-Christus-Chille in Köln-Kalk gmacht, für die katholischi Pfarrchille St. Matthäus z Vochem (Brühl) und St. Paulus z Düsseldorf.
1930 het dr Campendonk dr Glasfänsterzyklus in dr Krypta vo dr Bonner Münsterchille gmacht. In de Niiderlande befinde sich Glasfänster von em in öffentlige Gebäud, Banke und Chillene. Wiiteri Wärk vom Campendonk wärde im Clemens-Sels-Museum Neuss und im Dütsche Glasmoolerei-Museum Linnich ufbewahrt. Im Johr 1955 si Wärk vom Heinrich Campendonk uf dr documenta 1 z Kassel usgstellt worde.
Im Johre 2010 het d Stadt Penzbärg s Nochlass-Konvolut vom Künstler us 89 Wärk welle erwärbe und e neus Museum für se baue, am 17. Merz 2010 het dr Stadtroot aber beschlosse, d Sammlig nid z chaufe. Am 2. Juni 2010 isch bekannt gee worde, ass d Familie Mast (Jägermeisterlikör) dr Nochlass kauft haig und ihn für 15 Johr dr Stadt Penzbärg as Leihgoob wurd überloo.
Urnäsch
Uernäsch (amtlech Urnäsch) isch e iiwohnergmäänd em Kantoo Appezäll Osserode (früener Bezirk Henderland).
Burkina Faso
Umwält
Zue dr Naturschutzbiet z Burkina Faso zelle vier Nationalpark. Dr Nationalpark Arly lyt wie dr burkinisch Dail vum Nationalpark W im Sidoschte, dr Nationalpark Kaboré-Tambi im Siden un dr Nationalpark Deux Balés im Weschte vum Land. S git au ne UNESCO-Biosphärereservat Mare aux Hippopotames un e Ramsar-Schutzbiet Mare d’Oursi, derzue e Huffe réserves un forêts classés gnännti Schutzbiet.
Ruine Kirneck
D Ruine Kirneck, au Kirnegg, Kürneck, Kürnach, Salvest gnännt, isch e Burgruine zwische dr Stadt Villinge-Schwenninge un Unterkirnach im Schwarzwald-Boor-Chrais z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf eme Felse iber em Kirnachdal.
Urnäsch
Geografi
Uernäsch liit südlich vo de Waldstatt am glichnamige Fluss a de Baanlinie zwösched Herisau ond Appezäll. D Noochbergmäände sönd Waldstatt, Hundwil, Nesslau, Hemberg, Schönengrund ond Schwellbrunn. Vo de Gmäändsflechi sönd 53,9 % landwertschaftlechi Flechi, 41,1 % Wald, 3,4 % Sidligsflechi ond 1,7 % suschtigi Flechi.
Ruine Kirneck
Gschicht
Die chlei Hecheburg isch am Änd vum 12. Johrhundert vu dr Herre von Kirneck as Stammsitz böue wore, wu Minischtriali vu dr Zähringer un speter vu dr Grofe von Urach gsi sin, wu sich derno Grofe von Fürstenberg gnännt hän. Wyteri Bsitzer no dr Herre von Kirneck sin d Herre von Randegg un von Gomaringen gsi (1365–1372), d Herre von Neudeck (1365–1372) un s Chloschter Sanderge (1372–1383). Anne 1383 isch d Burg Kirneck an d Stadt Villinge verchauft wore.
Urnäsch
Gschicht
Uernäsch isch zom eerschte Mool gnamset worde em Joor 1344 als Urnäschen.
Ruine Kirneck
Gschicht
Im Johr 1810 isch si abbroche un as as Steibruch brucht wore.
Burkina Faso
Umwält
Dr Klimawandel, wu mer z Burkina Faso syt uugfehr 35 Johr cha beobachte un wu si in all nidrigere Niderschlagswärt un all hechere Tämperatur uusdruckt, un d Buschfyyr, wu vu dr Buure fir d Gwinnig vu Ackerland aagfacht wäre, d Abholzig vu dr Wälder un d Uushagerig vu dr Beede sin Grind fir e all greßeri Desertifikation, wu vum sahelische Norden uusgoht. Anne 1984 isch dr Plan national de lutte contre la désertification (PNLD) ufgstellt wore, wu dermit di no intakte Naturryym gschitzt, d Praxis vu dr Buschfyyr bekämpft, d Bodequalitet verbesseret un Widerufforschtigsprogramm organisiert wäre solle. Ellai in dr Johr 1996 bis 2000 sin zue däm Zwäck rund 23 Millione Baim gsetzt wore. Raini Eukalyptusplantasche macht mer hite nimi, wie no in dr 1960er-Johr fir di schnäll Gwinnig vu Fyyrholz.
Urnäsch
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraatääl isch 2010 bi 10,5 % gläge.
Burkina Faso
Umwält
Bi dr schwären Uuwätter, wu in dr Räägezyt 2007 in zahlryche weschtafrikanische Länder zue Iberfluetige gfiert hän, isch s au z Burkina Faso zue Schäde chuu. Eppe 9000 Hyyser sin zerstert un 28.000 Mänschen obdachlos wore, 51 Mänsche sin gstorbe. E Huffe Stroße un Brugge sin bschedigt wore. Dr Uusfall bi dr Ärne wird mit 13.268 Tonnen aagee.
Joseph Deiss
Politik
Nachdem siini Parteikollegin Ruth Metzler-Arnold am 10. Dezember 2003 nöd als Bundesrätin widergwählt worde isch, isch de Deiss a ihrer Schtelle zum Bundespräsident fürs Jahr 2004 gwählt worde – eis Jahr früehe als eigentlich vorgseeh. Sither isch er dr einzigi Vertreter vo dr CVP im Bundesrat gsii.
Rittergasse (Basel)
D Gass im Middelalter
An dr Riddergass häi im Middelalter e Hufe Meebesseri gläbt und das gseet mä hüte no an de herrschaftlige Geböid, wo dört stöön. Dr Bischof het si Hoof an dr Riddergass 1 gha, grad am Münster. Bi dr Kapälle im Hoof vom Dombrobst isch Gricht in de Fäll abghalte worde, wenn dr Hueber in Aagläägehäite vo de Dinghööf vo dr Brobstei käi Urdäil het chönne felle und dr Dombrobst het as oobere Grichtshoof gurdäilt. Au dr Edelchnächt Bitterlin vo Eptige het im 13. Joorhundert im Eptigerhoof an dr Gass gläbt. D Köönigin Agnes vo Ungarn (öbbe 1281 - 1364) het denn si Hoof kauft und em Kloster Köönigsfälde gschänggt. D Ramstäiner, wo Burgherre z Gilgebärg, z Zwinge und Laufe gsi si, häi im 14. und 15. Joorhundert in dr Stadt immer wider wichdigi gäistligi und wältligi Ämter gha, as Bürgermäister, Rootshere und Vögt und an iirem Hoof in dr Riddergass si hoochi Here z Gast gsi, wie dr Bapst Felix V. wääred em Baasler Konzil oder 1473 dr Maximilian, wo spööter sälber Kaiser worde isch, won er mit em Kaiser Friedrich III. z Baasel verbii cho isch.
Joseph Deiss
Politik
Am 27. April 2006 hät de Joseph Deiss siin Rücktritt uf de 31. Juli bekannt geeh. Am 14. Juni 2006 hät d Bundesversammlig d Doris Leuthard zur Nachfolgerin vom Bundesrat Joseph Deiss gwählt.
De Joseph Deiss hät als farblose, aber au als sachkundige und uusgliichende Bundesrat gulte. Siin gröschte Erfolg als Usseminischter isch dr Biitritt vo dr Schweiz zur UNO gsii. Zletscht hät er sich für es Freihandelsabkomme mit de USA und e Übernaahm vom Cassis-de-Dijon-Prinzips vo dr EU iigsetzt.
Rittergasse (Basel)
D Gass im Middelalter
S Kloster Olsbärg het sit 1282 e Liigeschaft an dr Riddergass bsässe, dr Olsbärger Hoof, wo im Ärdbeebe vo 1356 stark beschädigt worde isch.
D Rotbärger häi scho sid mindestens 1334/38 an dr Riddergass e Häim gha, dr Hinderi Rotbärgerhoof wo as «domus dominorum de Raperg» bezügt isch. S Huus an dr Riddergass 25 het denn de Groofe vo Thierstäi ghöört. Dr Hans Ludman vo Rotbärg, wo bis 1410 Bürgermäister gsi isch und zum Chlüngel ume Oberstzumftmäister Peter zum Ange (gstorbe 1409) ghöört het, isch vo sine Geegner gstürzt und verdriibe worde. Won er 1416 us dr Verbannig zrugg choo isch, het er d Liigeschaft an der Riddergass 25 kauft. Dr Rotbärger Hoof isch zum Baasler Sitz vo dr Familie worde. D Sofia vo Rotbärg, wo dr Burkart Zibol ghürootet und schliesslig beerbt het, isch dört ufgwaggse. Si het 1460 dr nöi gründete Uniwersidäät d Liigeschaft am Rhiisprung 11 verkauft. Hüte isch dr Rotbärger Hoof s Domizil vo La Roche & Co Banquiers.
D Gass in dr Nöizit
D Ulrichskiirche isch 1886 abbroche worde. 1975 isch an iirem Blatz an dr Riddergass 5 e Schwümm- und Durnhalle baut worde, mit zwäi Durnhalle und ere underirdische Schwümmhalle. 2012 isch si saniert worde.
Bauwärk an dr Riddergass
D Huusnummere fönge am Aafang vo dr Gass am Münsterblatz aa. Die ungraade Nummere si uf dr Rhiisite.
Urnäsch
Religion
21 % vo de Iiwooner sönd em Joor 2000 römisch-katholisch gsii, 61 % evangelisch-reformiert.
Queen (Band)
D Muusig vo dr Gruppe isch stilistisch vilfältig gsi. Alli vier Bandmitgliider häi wääsentlig mitghulfe bim Schriibe vo de Songs. Zu iire bekanntiste Lieder ghööre «We Are the Champions», wo dr Freddie Mercury komponiert het, im Brian May si «We Will Rock You», im John Deacon si «Another One Bites the Dust» und «Radio Ga Ga» vom Roger Taylor. D Mercury-Komposition «Bohemian Rhapsody» isch 1975 und no äinisch 1991 wuchelang uf em Top vo de britische Singlecharts gsi.
D'Bänd het innert 16 Johr meh als 700 Konzärt gäh.
Burkina Faso
Bevelkerig
Vu dr Zahle här sin di sterkscht Ethnie d Mossi (40 %), wu d Vorfahre vun ene eppen im 15. Johrhundert us em Siden yygwandert gsii sin un sich im Lauf vu dr Zyt mit dr altyygsässene Bewohner, dodrunter dr Yonyoose, assimiliert hän. Des Gmisch us autochthone Gruppe (tẽng-biisi gnännt) un Eroberer (nakombse) het dur gmainsami Sproch, Grindigsmythe, Ritual un hierarchisch organisierte Machtstrukture ne ethnischi Identitet entwicklet mit em Moogo naaba as gaischtigem Oberhaupt un het hite ne bolitisch dominierendi Roll z Burkina Faso. Äng verwandt mit ene sin d Gulmancema, wu im Oschte lääbe 8 % der Bevölkerung). Noch em Grindigsmythos vu baide Velker stamme di jewylige Stammväter – dr Ouédraogo bi dr Mossi un dr Diaba Lompo bi dr Gulmancema – us dernämlige Familie. En anderi Bevelkerigsgruppe sin d Fulbe (5 %), wu in dr Hauptsach im Norde as sidle, as Viizucht-Nomade aber im ganze Land aazdräffe sin. Si stammen urspringlig us em Fouta Toro im hitige Senegal. Au nomadisch lääbe hoch im Norden, im Sahel, d Tuareg (7 %). Sprochlig äng mitenander verwandt sin d Bissa im side un d Sana im Nordweschte. Dr Sidweschte vum Land isch ethnisch weniger homogen: näbe Bobo (14 %), Senufo (9 %), Lobi (6 %) un Bwaba lääbe dert zahlrychi chlaineri ehtnischi Gruppe. Unter Uusdruck Gurunsi het mer friejer unter anderem d Kassena, d Nuna un d Lyéla zämmegfasst. Di draditionälle Schärzbeziehige (parenté à plaisanterie) zwische dr verschidene Gruppe liaschte ne wichtige Bydrag zum fridlige Zämmelääbe. Bstimmte Ethnie derfe si doderby no feschtglaite Regle gegesytig uze, zum Byschpel d Mossi un d Sanan oder d Fulbe un d Bobo.
Rund 3200 Franzose lääbe duurhaft z Burkina Faso, doderzue chemmen eppe 20.000, wu sich unter anderem im Ramme vu Projäkt vu dr Entwickligszämmearbet zytwys im Land ufhalte. Di wirtschaftli wichtig libanesisch Gmainschaft zellt uugfehr 600 Mitglider.
Sproche
No dr Unabhängigkeit isch d Sproch vu dr ehmolige Kolonialherre, Franzesisch, d ellainig Amtssproch blibe. Wel nume ne Minderhait vu dr Bevelkerig Franzesisch beherrscht, git s Alphabetisierigskurs fir diejenige, wu nie uf e Grundschuel gange sin, unter anderem in dr Nationalsproche Mòoré (dr Sproch vu dr Mossi), Dioula un Fulfulde (dr Sproch vu dr Fulbe). Dioula isch e wichtigi Verchehrs- un Handelssproch im sprochli heterogene Weschte vum Land. Au Arabisch het s Funktion as Handelssproch un wird unter anderem an Koranschuele glehrt.
Urnäsch
Politik
De Gmäändspresidänt vo Uernäsch isch de Peter Kürsteiner (Stand November 2017).
Burkina Faso
Sproche
SIL International fiert insgsamt 69 Sproche uf, wu z Burkina Faso gschwätzt wäre :
Urnäsch
Wertschaft
D Arbetslosigkäät isch em Joor 2011 bi 1,3 % gläge.
Abu Nuwas
Dr Abu Nuwas (arab. أبو نواس; Abū Nuwās, au الحسن بن هانئ الحكمي الدمشقي; al-Ḥasan b. Hāniʾ al-Ḥakamī ad-Dimašqī; * 757 z Ahwaz; † 815), giltet as erschte urbane Dichter vu dr arabische Literatur. In dr Swahili-Literatur wird syy Name fir e fiktivi Narregstalt brucht, wu dailwys di nämlige Gschichte zuegschribe wäre wie em türkische Nasreddin Hodscha oder em nordafrikanische Dschuha.
Urnäsch
Sprooch ond Dialekt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 2336 Iiwoner 93 % Düütsch als Hòuptsprooch aagèè, 0,1 % Franzöösisch, 1 % Italienisch ond 5,9 % anderi Sprooche.
De hochalemannisch Dialäkt vo Uernäsch ghöört zue de Oschtschwiizer Dialekt.