cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Metallurgie
S Wort „Metallurgii“ setzt sich zämme us em altgriechische μέταλλον métallon für en Abbaustett und ourgos für ‚dä, wo e Däätigkäit usüebt‘. E Metallurg schafft also in Abbaustett und mit däm, wo abbaut wird. Dr Begriff vom latiinische Wort metallum isch änger und bedütet nume „Metall“.
Zitdaafele
In dr Daafele undedraa isch d Entwigglig vo dr Metallurgii vom Neolithikum bis zum Aafang vo dr Modärne beschriibe. D Zitaagoobe für Kulturverändrige si für Europa, Asien und Afrika nit immer die gliiche. S Ändi vom Mesolithikum (öbbe 5500 v. d. Z.) und dr Aafang vom Neolithikum (ab 8000, noch andere Aagoobe ab 5500 bis 2000 v. d. Z.) überschniide sich. Die jüngeri Datierig goot mit de Keramikkulture (Schnuer- und Bandkeramik, Gloggebächer, wo mit metallischem Schmuck gfüllt si, as Graabbigoobe) no vil lenger as dr Aafang vo dr Chupferzit, wo uf öbbe 5000 v. d. Z. datiert isch, und d Früefaase vo dr Bronsezit, wo as Chupferstäizit bezäichnet wird.
Senegal
Dr Senegal (franzesisch République du Sénégal []) isch e Staat z Weschtafrika. Är goht vu dr Uuslaifer vu dr Sahara im Norde, wu s Land an Mauretanie gränzt, bis zum tropische Fychtwald im Side, wu d Nochbere Guinea un Guinea-Bissau sin, un vu dr chiele Atlantikkischten im Weschte in di haiß Sahel-Region an dr Gränze zue Mali. Di sidlige Landesdail, d Casamance, wäre dur dr Chlaistaat Gambia abdrännt.
Geografy
Dr Senegal lyt im usserschte Weschte vu Afrika im Ibergang vu dr Sahelzone zue dr Drope. S eschtli Nochberland isch Mali. Im Norde gränzt dr Senegal mit em Gränzfluss Senegal an Mauretanien un im Siden an Ginea un Ginea-Bissau. S Staatsbiet vum Senegal umschließt s Nochberland Gambia fascht vollständig.
Altenmünster
Altemẽẽschter (amtlich Altenmünster) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.
Senegal
Landschaftsbild
D hegscht Hebig vum Land het kai Name un isch 581 Meter hoch. D Kischte isch 531 Kilometer lang. D Landschaft bstoht us Eben, wu zue dr Gebirgsuuslaifer im Sidoschte langsam aastyge. Im Side vum Land, bi Vélingara, lyt dr Vélingara-Krater. Dr weschtligscht Punkt vu Kontinentalafrika isch s Kap Verde im Senegal.
Altenmünster
Geografi
Altemẽẽschter leit en dr Region Augschburg.
Senegal
Gwässer
Dr grescht See vum Land isch dr flach Lac de Guiers mit ere Nord-Sid-Uusdehnig vu 80 km un ere Oscht-Wescht-Uusdehnig vu bis zue 12 km. In dr Rägezyt cha si dr See wyt in Richtig Siden in dr Ferlo uusdehne. Dr Lac de Guiers het fir d Drinkwasserversorgig vu dr Region wie au vu Dakar e hochi Bedytig. Dr Salzsee Lac Retba in dr Nechi vu Dakar isch beriemt wäg sye rosa Verfärbig dur Cyanobakterie. Är isch wichig fir d Salzgwinnig un dr Turismus. D UNESCO het en zum Wälterb erklert.
Altenmünster
Geografi
Vo dr Gmarkong send 43,8 % Landwirtschaftsfleche, 44,3 % Wald, 10,7 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschtige Fleche.
Senegal
Gwässer
Di rund 500 km lang Atlantikkischte vum Senegal isch bregt dur s Uffenanderdräffe vum chiele Kanarestrom, em warmen Equatorialstrom un chaltem Ufdribswasser. Dr Kanarestrom dominiert in dr Druckezyt zwische Dezämber un April. D Wassertämperatur vum Kanarestrom, wu unter 20 °C lyt, un s chalt Ufdribswasser mache di senegalesisch Kischte im Winterhalbjohr zuen ere Chaltwasserkischte. In dr Rägezyt zwische Juni un Novämber dominiert dergege dr Equatorialstrom mit Wassertämperature vu 27-28 °C. D Kombination vu nehrstoffrychem Diefewasser un dr hoche Produktion vu Phytoplankton im Oberflechewasser fiert zue große Fischvorchuu; dr johreszytli Wächsel vu dr Wassertämperatur fiert zuen ere großruumige Migration vu dr Fischarte, so z. B. vum Thunfisch.
Altenmünster
Gmoendsgliderong
Zua Altemẽẽschter gheret Pfarrderfer Altemẽẽschter, Baiershofen, Hegnenbach, Violau ond Zusamzell, d Kirchderfer Eppishofen, Hennhofen, Neumünster ond Unterschöneberg ond d Hef Aspachhof, Lüftenberg, Stuhlenmühle ond Weldishof.
Senegal
Klima
S Klima vum Senegal isch karakterisiert dur en uusbregte Wächsel zwische druckenem Nord-Oscht-Passat un dr fychte Luftmasse vum weschtafrikanische Monsun un em dodermit verbundene markante Wächsel zwische Drucke- un Rägezyt.
In dr Summermonet vu April bis Oktober lyt s Land in dr Yyflusszone vum weschtafrikanische Monsun, wu in Richtig Norde vordringt. Dää bringt em Side vum Senegal hochi Niderschleg, derwylscht er im Norde nume zue chlaine Rägegiss fiert. In dr Wintermonet zwische Oktober un April dringt druckeni, kontinäntali Luft vu Nordoschten in Richtig Side vor. S waait dr Harmattan, e druckene Wind, wu dailwys Staub mitbringt. An dr Kischte het s glychzytig fycht-chieli Passatwind.
Altenmünster
Gschicht
Altemẽẽschter ischt em 9. Johrhondert em Bsitz vom Kloschter Ellwang gwea ond 1262 an s Kloschter Oberschönenfeld komme.
Senegal
Klima
Di jehrli Niderschlagsmängi variiert vu 1.500 Millimeter im Side bis unter 350 Millimeter im Norden un Nordoschte. D Niderschlagsmängi änderet si aber vu Johr zue Johr, s Absinke vu dr durschnittlige Johresniderschleg zwische 1968 un 1973 het zum Byschpel zuen ere langjehrige Deeri gfiert. Churzi Deerine in dr Rägezyt chennen au großi Uusfäll bi dr Ärn bringe.
D Tämperature lige zwische 22 un 27 °C im Winter an dr Kischte un iber 40 °C am Änd vu dr Druckezyt im Landesinnere. Schwiel Wätter het s nume churzi Zyt im Merz un April.
Altenmünster
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,9 % gleäge.
Senegal
Klima
Wächsel zwische Fycht- un Druckephase het s in dr letschte 20.000 Johr all Ritt gee. Langi Zyt isch nit klar gsii, eb dr Rugggang vu dr Niderschleg in dr letschte 50 Johr dur dr Mänsch verursacht isch oder nit. Di langsam Verwieschtig vum Land het aber verheerendi Uuswirkige uf d Natur, dr Mänsch un d Wirtschaft.
Altenmünster
Religion
91,5 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 5,6 % evangelisch.
Senegal
Bevölkerig
D Bevölkerig zehlt öbbe zwölf Millione Mensche, drvo si 58 % unter 20 Johr alt. S Bevölkerigswachstum beträit jöhrlig 2,7 %. D Bevölkerigszahl het sich in de letschte 20 Johr mehr as verdopplet. Zu de öbbe 20 ethnische Gruppe zele: d Wolof (33 %), d Serer (20 %), d Fulbe, d Diola, d Toucouleurs, d Mandinka und d Soninké. Im südwestlige Teil vo Senegal, dr Casamance, wo zwüsche Gambia und Guinea lit, bilde d Diola die stärksti Bevölkerigsgruppe.
Altenmünster
Verwaltong
Altemẽẽschter ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.
Senegal
Bevölkerig
Öbbe 65 % vo der Bevölkerig si Analphabete (unter de Fraue 74 %). Sit 2003 isch s Schuelsystem reformiert.
Dr überwiegend Teil bilde die sunnitische Muslim mit 94 %. D Christe, wo meistens römisch-katholische si, mache öbbe 5 % us. Die durchschnittligi Läbenserwartig beträit 55 Johr bi de Manne und 58 Johr bi de Fraue (2004).
Dr Groossteil vo der Bevölkerig läbt an der Westküste; dört vor allem im Gebiet vo der Hauptstadt Dakar. 51 % vo der Bevölkerig läben in ehnder ländlige Gegende.
Altenmünster
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986:
Senegal
Bevölkerig
Hunderttuusigi vo Senegalese läbe im Uusland, vor allem z Frankriich, wo sie zsämme mit andere muslimische Schwarzafrikaner wichtige Verträter vom des Islam z Frankriich si.
Altenmünster
Dialäkt
Dr Dialekt vo Altemẽẽschter ghert zom Schwäbisch.
Senegal
Volksgruppe
S wichtigscht Volk vum Senegal sin d Wolof. Si hän zwisch em 15. un em 19. Johrhundert mehreri feudalistischi Chengdimer grindet, wu d Spure dervu bis hite in dr Gsellschaft vum Land sichtbar sin. In dr Kolonialzyt sin di maischte Bewohner vu dr Kolonialstedt Wolof gsii, au d Beamte sin vylmol us däre Volksgruppe chuu. Drotz ass simit dr Franzose zämegschafft hän, hän si ihri aige Kultur chene erhalte. D Wolof sin zum greschte Dail Muslim.
D Lebu sin e chlai Volk mit rund 50.000 Mänsche, wu dr Wolof noch stehn. Si lääben an dr Kischte vu Kap-Verde, wu si fischen un gartnere. Au sii sin Muslim un ghere zum greschte Dail zue dr Layène-Bruederschaft.
D Serer sin e Buurevolk im Zäntrum un Weschte vum Senegal. Si hän dr Islam erscht seli spot ibernuu un hän d Ibernahm vu franzesiche Kulturelemänt abglähnt. Ainewäg git s hit e Minderhait vu katholische Serer, wu zum Byschpel dr friejer Bresidänt Léopold Sédar Senghor derzue ghert het.
Au d Toucouleur sin Buure. Si siidle in dr Region am Senegal-Fluss. Si sinscho im 12. Johrhundert islamisiert woren un hän speter bi dr Uusbraitig vum Islam in dr Landesdail sidlig vun ene e wichtigi Roll gspiilt. D Toucouleur lääbe zäme mit dr Fulbe, wu nomadisch oder halbnomadisch lääbe, un Vii halte. E Hufe Fulbe lääbe mittlerwyli aber au as Handwärcher oder Händler in dr Stedt.
D Mandinka, Bambara un Soninke sin Ethnie, wu starki Verbindige iber d Gränze hän, vor allem z Mali.
D Maure hän friejer as Wyysi un Sufi-Schaich e hochi Stellig in dr senegalesische Gsellschaft ghaa, wu si aber mittlerwyli verlore hän. Hit lääbe si as Viihiirten oder Gmischtwarehändler in dr Stedt. D Pogrom vu 1989 hän zwar e Hufe Maure derzue zwunge, s Land z verloo, di alte Strukture sin aber mittlerwyli wider fascht ganz härgstellt.
Di libanesisch Minderhait läbt vor allem as Händler, Transporteur un Importeur.
Bis zue dr Kolonisierig vu Weschtafrika sin au Méti yyflussrych gsii. Si sin d Noofahre vu europäische Händler un däne ihri afrikanische Fraue un hän zwische Europa un Afrika vermittlet.
Mit dr Kolonisierig sin Franzosen in s Land chuu, au hite no git s Döuserti im Land, vylmol Fachlyt oder Entwickligshälfer.
Sprooche
Im Senegal wäre, wie in dr meeschte Staate z Afrika, e großi Zahl vu Sproche gschwätzt. Di wichtigscht Sproch isch Wolof, wu au as Zwootsprchwyt verbraitet isch un im Senegal un au z Gambia e Lingua Franca darstellt. S modärn Wolof in dr Stedt het e Huffe franzesisihi Lähn werter un wird in dr Pop- un Rapmusik bruucht. S draditionäll Wolof vu dr Griot-Musik wird nume no uf em Land bruucht.
Amtssproch isch Franzesisch. Dr Senegal isch ais vu dr Grindigsmitglider vu dr Francophony gsii. Di modärn Literatur, Printmedien un s Kino sin fascht uusschließlig uf Franzesisch un au im effetlige Bildigssischtem wird Franzesisch bruucht..
SIL International fiert insgsamt 38 Sproche uf, wu im Sengal gschwätzt wäre : Niger-Kongo-Sproche sin Balanta-Ganja (96.000 Sprächer), Bayot (19.000), Gusilay (18.000), Bandial (13.000), Kerak (15.000), Ejamat (2.230), Jola-Fonyi (340.000), Jola-Kasa (45.100), Mlomp (6.200), Karon (9.600), Kuwaataay (7.200), Mandjak (121.000), Mankanya (34.000), Saafi-Saafi (200.000), Laalaa (14.000), Palor (12.000), Ndut (43.000), Noon (32.900), Bainouk-Samik (1.850), Bainouk-Gunyaamolo (30.000), Kobiana (500), Wamey (21.000), Ménik (2.500), Badyara (2.100), Oniyan (15.000), Pular (150.000), Pulaar (3.450.000), Wolof (5.210.000), Serer-Sine (1.380.000), Maninkakan, Western (1.300.000), Mandinka (669.000), Xasonga (10.000), Jalunga (10.000), Soninke (281.000).
Religion
Senegal isch en islamisch dominiert Land: Zwische 90 % un 94 % vu dr Bewohner vum Land sin sunnitischi Muslim. Vorherrsche duet do vor allem d Rächtsschuel vu dr Malikite. Drotz ass dr Staat no dr Verfassig laizistisch isch un andere Religione gegeniber e großi Akzeptänz herrsch, spiile religies Wirdedreger im bolitische Lääbe ne großi Roll.
D Islamisierig vum Senegal het vum Maghreb uus zwisch em 9. un 11. Johrhundert im Norde vum Land aagfange. Zwisch em 13. un 16. Johrhundert het e si unter dr Wolof-Arischtokraty uusbraitet, isch aber wyter d Religion vun ere Minderhait blibe. Uf sy hitigen Yyfluss isch dr Islam erscht im 18. un 19. Johrhundert chuu, wun er si as antikoloniali Bewegig het chene profilieren un e große Zuelauf iberchuu het.
E Bsunderhait vum senegalesischen Islam isch, ass fascht jede Glaibige Mitglid vun ere Bruederschaft (Tariqa) isch. Die Bewegige, wu vu karismatische Dänker vum Sufismus grindet wore sin un vu vun eme Kalif gfiert wäre, bstimme s gsellschaftli Lääbe vum Land in vyl Punkt. Di yyflussrychschte Orde sin
S Chrischtedum isch scho mit dr erschte portugiesische Entdecker in dr Senegal chuu. Di chrischtli Gmainschaft isch vu do ab in dr Hauptsach us dr portugiesische Lançados un däne ihre Noochuu, dr Métis bstande. Di franzesisch Mission het si vor allem uf di nonig isalimisrte Velker bscränkt go dr sozial Friide nit z stere. Wäge däm findet mer hite vor allem unter dr Serer un dr Diola im Side vum Land Chrischte. Im Allgmaine isch s Verhältnis zwische Chrischten un Muslim im Senegal vu gegesytigem Reschpäkt bregt.
Draditionälli afrikanischi Religione git s no im usserschte Side vum Land. Statischtike gän in dr Regle dr Aadail vu däne Glaubesformen unter dr Senegalese mit 1 % aa. Spure vum Animismus un vum Gaischterglaube git s aber, unabhängig vu dr Religionszuegherigkait, no im ganze Land.
Vorgschicht
D Vorgschicht vum Land isch no wenig erforscht. Archäologisch Fund uf dr Halbinsle Kap Verde un vum obere Senegal-Dal bewysen, ass dr hitig Senegal scho im Acheuléen besidlet woren isch, Us em Neolithikum un dr Yysezyt sin Megalithe, Higelgreber un Muschelinsle an dr Kischte erhalte. Di mindlig iberliferet Gschicht vu dr Wolof un Serer schrybt die eme Volk zue mit Name Soose. Fescht stoht, ass di domolig Bevelkerig in Derfer gläbt het, buurt un Vii ghalte het un au gfischt het.
Um 500 n. Chr. sin vu Nordoschte här d Wolof un d Serer, wu zue dr Sudanidevelker gheren, in s Biet vum hitige Senegal yygwanderet. Im 9. Johrhundert hän si sudanischi Tukulor im Dal vum Senegalfluss nidergloo.
Di weschtafrikanische Chenigrych
D Yyfierig vu dr Yysebearbaitig het au soziali Umwälzige mit si brocht. In däre ihre Folg sin Staaten entstande. Dr erscht historisch belait Staat uf em Biet vum hitige Senegal isch Takrur gsii. Är ischum di nämlig Zyt entstande wie di eschtli glägene Gao un Ghana. S weschtsudanisch Ghana-Rych het um 900 sy Herrschaftsberaich vum obere Niger bis in s Mindigsbiet vum Senegal uusdehnt. Takrur isch aber unabhängig blibe.
Um 1050 hän d Almoraviden im hitige Mauretanie religies motivierti Fäldzig aagfange. Si hän e Rych gschaffe, wu vu Spanie bis an dr Sidrand vu dr Sahara gangen isch. Eb Takrur Dail vu däm Rych woren isch, isch nit sicher. Dr Yyfluss vu dr Almoravide het aber d Verbindige zu, Islam sterker gmacht. Dr erscht Chenig vu Takrur, wu zum Islam konvertiert isch, isch dr War Jaabi gsii. Im 11. Johrhundert het dr Nidergang vum Ghana-Rych yygsetzt- Aagriff vu Berbervelker, unter anderem d Almoravide, hän s Rych gschwecht. Anne 1240 isch s vum Rych Mali eroberet wore, wu au d Herrschaft iber di chlainere Chenigrych im Senegal ibernuu het. Mit em Machtverfall vum Mali-Rych sin die Wolof-Staate im 14. un 15. Johrhundert zum erschte Mol unabhängig wore.
Im 13. Johrhundert isch im untere Senegal-Delta dr Staat Jolof entstande. Dää Staat isch dytli sterker zäntralisiert gsii wie Takrur un het schnäll in Richtig Siden expandiert. D Vorherrschaft in dr Region isch aber speter an s Malirych verlore gange. Takrur un Jolof sin Mali tributpflichtig wore, d Casamance un s hitig Gambia sin as Provinzediräkt Dail vum Mali-Rych wore. Si hän em Rych Kischtehandel megli gmacht un villich au Erkundigsfahrten uf em Ozean. S Mali-Rych het dr Hegschtpunkt vu syre Macht im 14. Johrhundert ghaa. Speter hän si si weschtlige Dail vum Mandinka-Rych im Staat Gabu formiert, derwylscht Jolof nerdli vum Gambia-Fluss umabhängig bliben isch.
Anne 1444 isch s erscht portugiesisch Schiff an d Kischte vum hitige Senegal chuu. D Portugiese sin vor allem Handel mit afrikanischem Gold inträssiert, ohni ass d Araber as Zwishehändler ufdrätte sin. In dr Johrhundert dernoo isch dr Handel vu Lançados, Noochuu vu portugiesische Seefahrer un afrikanische Fraue, bedribe wore. Gmaine vu Lançados het s an e Huffe Ort gee an dr afrikanische Kischte lang, Kolonie sin des aber nit gsii. Am Änd vum 15. Johrhundert het s e starki Migration vu Tukulor in Norde gee, wu dr Staat Takrur ändgiltig gschlisse hän, un zum Ussenandergheie vu Jolof in mehreri Chenigrych gfiert het, nämli Waalo, Cayor, Baol, Sine un Saloum. Die Staate sin slli inschtabil gsii. Adlige, Chenig un Aagherigi vu dr Chrieger-Kaschte vum alte Mali-Rych hän um Yyfluss kämpft.
Kolonialzyt
D Franzose hän vor allem z Saint Louis un z Gorée Kolonien yygrichtet ghaa, wu formäll Gouverneur vu dr Handelskompanie unterstellt gsii sin. D Umständ hän aber verhinderet, ass adminischtrativi Strukturen ufböue wore sin. Di aigetli Macht in däne Zäntren isch doderdur langsam vu Méti ibernuu wore, wu dr Handel mit em Hinterland kontrolliert hän. D Méti hän si gwaigeret, s Verbot vu dr Sklaverei umzsetze, wu in dr Folg vu dr franzesische Revolution erloo woren isch; offizizäll isch des erscht 1848 gschääne. D Méti hän au neii Handelsaktiviteten entwicklet, zum Byschpel dr Gummi- un speter massiv dr Ärdnussexport.
Di neie Emanzipationsbewegige sin dur di beede Wältchrieg, wu senegalesischi Druppen uf franzesischer Syte yygsetzt wore sin, no versterkt wore. Straik un Revolte hän d Kolonialmacht derzue zwunge, im Johr 1956 allne erwachsene Burgen vu dr Kolony s Wahlrächt z gee. Dr Bolitiker, wu d Gegesätz vu dr Mänsche in dr europäisch orientierte Stedt un dr religies-konservative Landbevelkerig am beschte het chenne veraine, isch dr Léopold Sédar Senghor gsiiu´. Är het s gschafft, e Koalition z bilde, wu d Sozialischte vum Lamine Guèye bis zum Kalif vum Muridiyya-Orden, em Falilou Mbacké, verbunde het. Wu anne 1960 d AOF ufglest woren isch, hän si e Huffe bolitischi Fierer dr Verfall vu Weschtafrika in chlaini Nationalstaaten abglähnt. Konsequänterwys isch s Land am 20. Juni 1960 unabhängig wore zäme mit em hitige Mali as Mali-Federation. Scho zwee Monet speter hän si dr Senghor un dr Modibo Keita aber vertstritten un beedi Staate sin drännti Wäg gange. Dr Senghor isch derno am 5. Septämber 1960 zum erschte Bresidänt vum Land gwehlt wore.
Syt dr Unabhängigkait
No dr Unabhängigkait isch im Senegal e Regierigsmodäll yygfiert wore, wu arg Frankrych orientiert gsii isch: Bis hite isch dr Senegal e stark zäntralisierti Bresidialrepublik. Di drei Persenligkaite, wu s Land isch dr erschte Johr dominiert ghaa hän, sin dr Bresidänt Léopold Sédar Senghor, dr Barlemäntsbresidänt Lamine Guèye un de Bremierminischter Mamadou Dia gsii. Dr Dia het mit em umfangrych Reformprogramm in dr Wirtschaft un dr Bolitk aagange, isch aber scho 1962 verhaftet wore, wel em d Blanig vun eme Butsch vorgworfe woren isch.
No däre bolitische Krise isch 1963 e neii Verfassig aagnuu wore, di d Rächt vum Bresidänt gsterkt het.Glychzytig isch us em Senegal faktisch en Aibarteiestaat wore, 1965 isch nume no d Union Progressiste Sénégalaise (UPS) vum Bresidänt zuegloo gsii. Dr Senghor het allem e visionäri Kulturbolitik verfolgt, dr Staat het Feschtival, Studio un Musee finanziert. In dr glyche Zyt het s aber e Bryysverfall bim wichtigschte Exportguet vum Land gee, dr Ärdnuss, un e Serie vu Deerine het e wytere Rugggang vu dr Broduktion brocht. Dr Ruggang vu dr Staatsyynahme, wu doderur verursacht woren isch, het zue ärnschthafte soziale Spannige gfiert. Wäg dr Krise isch s aafangs 1970er Johr zue Massedemonschtration chuu, s bolitisch Sischtem isch dodruf wider schrittwys liberalisiert wore, 1974 isch d Oppositionsbartei Parti Démocratique Sénégalais (PDS) zuegloo wore. Bi dr erschte freie Wahle 1978 het d Regierigsbartei, wu si in Parti Socialiste Démocratique (psd) umgnännt ghaa het, iber 80 % vu dr Stimme gwunne. Di liberal PDS isch as Opposition in s Barlemänt yyzoge. Am 31. Dezämber 1980 het dr Senghor as erschte afrikanische Staatsschef sy Ruggdritt verchindet un het s Amt an dr Abdou Diouf ibergee, wu syt 1971 Minischterbresidänt gsii isch.
In dr Amtszyt vum Diouf het s bewaffneti Konflikt im Inneren wie im Ussere gee un e stetige wirtschaftligen Abstiig. D Umsetzig vu dr Reforme, wu vu dr Glaibiger vum Senegal verlangt wore sin, hän Brivatisierige brocht uns Änd vu Subväntione, was d Lääbeshaltigscheschte vu dr Mänsche het scharf aastyyge loo. 1981/82 het dr Senegal sy Armee uf Gambia gschickt go em Bresidänt Dawda Jawara gege ne Militerbutsch z hälfe. 1982 hän si dr Senegal un Gambia uf bolitischem, wirtschaftligem un kulturällem Biet zue dr Konfederation Senegambia zämmegschlosse, wu aber 1989 wider ussenanderbrochen isch. Anne 1982 isch dr Casamance-Konflikt uusbroche, mit dr Separatischtebewegig Mouvement des forces démocratiques de la Casamance an dr Spitz. Stryt um Waid- un Wassernutzigsrächt am Senegal-Fluss hän schließli 1989 zuen eme Gränzchrieg mit Mauretanie gfiert, wu 400 Dodesopfer gfordert un e Huffe Mänsche uf bode Syte us dr Region verdribe het. Noch eme Militärbutsch im benochberte Guinea-Bissau hän dr Senegal un Guinea im Juni 1998 Druppe gschickt. In dr 1980er un 1990er Johr hän alli Wahle zue starke innebolitische Spannige gfiert. No dr Abwärtig vum CFA-Franc sin im Jänner 1994 Uurueje uusbroche mit Dodesopfer z Dakar. D Folg sin Masseverhaftige un Brozäss gege Oppositionsbolitiker gsii.
Stedt
Di greschte Stedt sin (in Chlammere Yywohner mit Stand vum 1. Juli 2009):
Este (Familie)
D Este göön im Mannesstamm uf d Otbertiner (italiäänisch Obertenghi) zrugg, äins vo de eltiste italiäänische Aadelsgschlächter, sit 951 Markgraafe vo Ostligurie, vo öbbe 1000 aa Markgraafe vo Mailand, Tortona und Genua.
Die jüngeri Linie „Fulc-Este“ het vo 1240 bis 1597 Ferrara regiert und vo 1288 bis 1796 Modena, sit 1452 as Herzöög vo Modena. Aaghöörigi vo deere Familie si bedütendi Mezeen in dr Rönessansszit gsi. Die Linie isch 1803 usgstorbe und vo dr habsburgische Nääbelinie Ööstriich-Este beerbt.
Es isch dr Filosoof und Uniwersaalgleerti Gottfried Wilhelm Leibniz gsi, wo 1688 genealoogischi Stuudie im Ufdtraag vom Huus vo de Welfe gmacht het und dr gmäinsaam Ursprung vo de bäide Hüüser het chönne noochwiise und mit dr Hochzit vom Droonerb Rinaldo d’Este mit dr Brinzässin Charlotte Felicitas vo Hannover au e chliini ‚Wiiderveräinigung‘ vo de bäide Familiezwiig arrangschiert het.
Kwelle
Dr Ardikel «Este (Adelsgeschlecht)» uf dr dütsche Wikipedia
Barcelona
Barcelona (IPA: katal., span. , dytsch ) isch die zweitgröschti Stadt vo Spanie und glychzitig d Hauptstadt vo Katalonie. D Stadt litt im Nordoste vom Land am Mittelmeer. Mer bezeichnet d Ywohner vo de Stadt als Barceloneses.
Geografy
D Küste vo Barcelona lauft diagonal vo Nordoste noch Nordweste. D Stadt isch glydert in d Altstadt (Ciutat Vella) und die neuere Stadtdeil; zwüsche denne beide Deil litt d Plaça de Catalunya. Vom alte Hafe zu de Plaça fiehrt die briehmti Stroß La Rambla. Um si umme isch d Ciutat Vella, wo vyli alti Gebäude beherbergt, am östlige Deil vo de Stroß litt s Barri Gòtic.
Güeti Orientierigshilfe biete d Hügel Montjuïc und Tibidabo, wo 173 bzw. 508 Meter hoch sin und wo im Südweste bzw. Nordoste vo de Stadt lyge. Uff em Tibidabo litt de höchst Punkt vo Barcelona.
Nordöstlig vom Port Vell (alte Hafe) litt La Barcelonata, wo s Stränd und Füeßgängerwäg hät. Dört in de Nöchi isch au de Port Olímpic, wo de Olympische Spyl vo 1992 dient hät.
Gschicht
Lut Legände isch Barcelona vom Herkules vo Afrika vor 4000 Johr entstande. Erschti Spure sin aber vo de Römer uss em 1. Johrhundert v. Chr.
Under moslemischer Herrschaft hän Jude, Christe und Moslems frydlig in de Stadt gläbt; wo aber e christlichi Regierig ytroffe isch, hät mer d Moslems uss de Stadt usgschlosse und d Jude in Ghettos do oder sogar vertrybe.
Im 14. Johrhundert isch d Stadt scho e Grafestadt gsi. Ball isch es under katalonisch-aragonesischer Herrschaft züe me wichtige Handelszentrum worre und d Macht hät sich bis uff Albanie, Sizilie, Athen und anderi Gebiet usbreitet. Vyli Norme vo de Barcelonische Herrschaft sin vo andere Länder ybernoh worde. Uss derre Zit sin gotischi Bauwerk fürebrocht worre.
Noch de Hochzit vo de Königin Isabel und em König Fernando hät sich Spanie mit Katalonie und Aragón zämmegschlosse. Do druff hy hät s Rych e wirtschaftlige und politische Nydergang erläbt, under anderem wyl noch de Eroberig vo Amerika de Handel im Mittelmeer zruckgange isch. Erscht im 18./19. Johrhundert hät sich d Lag widder verbessert. Züe de Zit vo de Industrialisierig hät z Barcelona de spanisch Anarchismus Ahänger gfunde.
Au de Modernismus hät im 19. Johrhundert Yzug ghalte. Zu derre Zit sin einzelni Stadtdeil umgstaltet worde und de Antoni Gaudí hät dörtmols bekannti modernistischi Bauwerk errichet. Si sin hütt no Touristeattraktione vo Barcelona.
25 Johr noch em Spanische Bürgerchrieg und de Diktatur hät sich Barcelona vo derre Zit widder erholt. Die Olympische Spyl 1992 hän e Verbesserig vo de Infrastruktur füregrüefe und hän Barcelona zu me "Olympische Dorf" gmacht.
Sproch
Wie i dr ganze Region Katalonie sin z Barcelona s Spanisch und s Kataloonisch di beede Amtssproche. Zwar sin z. B. Stroßeschilder oft zweisprochig, allerdings isch Kataloonische z. B. in Ämter witer verbreitet. Frömdi chönne sich au uff Spanisch güet verständige, oft au uff Änglisch und bi de ältere Lyt uff Französisch.
In de Miltärdiktatur vo 1939 bis 1975 isch s Kataloonische verbotte gsi. Es isch e gföördeti Minderhäitesprooch vo Spanie. Erscht 1979 hät mer s z Katalonie, 1983 au uff de Baleare und 1993 z Andorra anerkännt. Sit 1983 darf in de Schüele uff Kataloonisch underrichtet werde.
Di groossi Organisazioon Plataforma per la Llengua, wo sech vo Barcelona uus usbreitet het, wott d Situazioon und d Bedüütig vom Kataloonische steerche.
Golf von Guinea
De Golf vo Guinea isch e Teil vom Atlantischen Ozean, wo im Norde und Oste vo Westafrika begränzt wird.
Geografy
Im Norde und Oste gränzt de Golf vo Guinea a s Küsteland vo de Regione Oberguinea und Niderguinea und im Süde a s Angolabecki. Nach de Definition vo de International Hydrographic Organization wird de Golf dur s Kap Palmas z Liberia und s Kap Lopez z Gabun begränzt.
Im Golf vo Guinea ligged d Insle São Tomé und Príncipe, wo zäme de Staat São Tomé und Príncipe bildet, und d Insle Bioko und Annobón, wo zu Äquatorialguinea ghööred. Si sind dur e vulkanische Hot Spot entstande, wo au de Kamerunbärg uf em afrikanische Festland bildet het.
Im Golf vo Guinea chrüüzt de Äquator de Nullmeridian vo Greenwich.
Gschicht
Nach eme umstrittene griechische Bricht us em Altertum wird hüt aagnuu, dass bereits di punische Phönizier mit ere Expedition under em Hanno em Seefahrer ums Jahr 470 v. Chr. de Golf erreicht hend.
D Küste vo Oberguinea het vier Abschnitt, wo no Näme us de Kolonialzyt hend: D Pfäfferküste (hüt Liberia), d Elfebeiküste (hüt amtlich Côte d'Ivoire), d Goldküste (hüt Ghana) und d Sklaveküste (hüt Togo, Benin und de Westteil vo Nigeria). Die Namen zeiged aa, weli „Waare“ i welem Küstenabschnitt am hüfigste gehandlet und verlade worden isch.
Zwüsched 1884 und 1919 het s Dütsche Riich z Westafrika gha, wo am Golf vo Guinea gläge hend. Wyteri aagränzendi Kolonialgebiet hend zu Frankriich, zum Vereinigte Königriich, zu Portugal und zu Spanie ghöört.
Als Bucht vo Biafra isch bis 1973 de a Kamerun und s Nigerdelta z Nigeria aagränzendi innersti Teil vom Golf bezeichnet worde. Doch nach em Biafra-Chrieg hend di nigerianische Machthaber en Umbenännig i Bucht vo Bonny welle. E wytere Teil isch d Bucht vo Benin.
Piratery
I nüüerer Zyt het sich de Golf vo Guinea zumene Zentrum vo de Piratery entwicklet. Im Jahr 2019 hend 90 Prozänt vo allne wältwyt registrierte Entfüehrige uf See zur Erprässig vo Lösegäld i de Gwässer am Golf vo Guinea stattgfunde.
Annegret Kramp-Karrenbauer
D Annegret Kramp-Karrenbauer (geboreni Kramp; * 9. Augschte 1962 z Völklingen), vylmol au mit ihre Initiale AKK gnännt, isch e dytschi Bolitikeri vu dr CDU un syt em 7. Dezämber 2018 d Bundesvorsitzeri vu dr Bartei. Si isch vu Augschte 2011 bis Februar 2018 Minischterbresidänti vum Saarland gsii un vu Juni 2011 bis Oktober 2018 Landesvorsitzeri vu dr CDU Saar. Syt Novämber 2010 isch si Mitglid im CDU-Bundesbresidium. Vu Februar bis Dezember 2018 isch si Generalsektreteeri vu dr Bartei gsii. Am 10. Februar 2020 het si aagchindet, ass si im Lauf vum Johr dr Barteivorsitz abgit un uf d Chanzlerkandidatur verzichtet.
D Kramp-Karrenbauer isch vu 2000 bis 2011 Minischteri in dr Regierig vum Saarland unter em Minischterbresidänt Peter Müller (CDU) in verschidene Ressort (Inners, Bildig, Sozials) gsii. Vu Merz 1998 bis no dr Bundesdagswahl 1998 isch si Mitglid vum Dysche Bundesdag gsii, vu dr Landdagswahl im Saarland im Septämber 1999 bis zu Merz 2018 Abgordneti im Landdag vum Saarland.
Familie, Uusbildig un Beruef
D Annegret Kramp isch z Völklingen uf d Wält chuu un z Püttlingen mit fimf Gschwischter ufgwachse. Ihre Vater Hans isch Sonderschuellehrer gsii, ihre Mueter Else Huusfrau. Bis 1973 isch si uf d Viktoria-Grundschuel Püttlingen gange, ab 1973 uf s Marie-Luise-Kaschnitz-Gimnasium z Völklingen, wu si 1982 s Abitur gmacht het. Vu 1982 bis 1990 het si Bolitik- un Rächtswisseschafte an dr Universitete z Trier un z Saarbrücken studiert. S Studium het si anne 1990 mit em akademische Grad Magistra Artium in dr Fächer Bolitikwisseschaft un Effetli Rächt abgschlosse.
D Annegret Kramp-Karrenbauer isch remisch-kadolisch un syt 1984 mit em Bärgböuingenieur Helmut Karrenbauer ghyrote. S Eebaar Kramp-Karrenbauer het drei Chinder, zwee Sihn, Tobias (* 1988) un Julian (* 1998), un e Dochter, Laurien (* 1991) un läbt z Püttlingen.
Bolitischi Karriere in dr CDU (syt 1981)
D Kramp-Karrenbauer isch anne 1981 in d CDU yydrätte, wu si vu 1985 bis 1988 zum Landesvorstand vu dr Jungen Union Saar ghert het, unter anderem isch si stellverdrättendi JU-Landesvorsitzeri gsii. 1985 het si dr Vorsitz vum CDU-Stadtverband Püttlingen ibernuu.
Vu 1999 bis 2012 isch si Landesvorsitzeri vu dr Frauen-Union Saar gsii, un syt 2001 isch si aini vu fimf stellverdrättende Bundesvorsitzerne vu dr Frauen-Union.
Am 16. Novämber 2010 isch si bim CDU-Bundesbarteidag z Charlsrue mit 57,45 Brozänt in s CDU-Bundesbresidium ufgruckt. Am 4. Dezämber 2012 isch si uf em CDU-Bundesbarteidag z Hannover mit 83,86 Brozänt as Mitglid im CDU-Bundesbresidium bstetigt wore. Bim Bundesbarteidag am 9. Dezämber 2014 z Köln het si mit 85,16 Brozänt s bescht Ergebnis vu allne Bresidiumsmitglider iberchuu. Am 6. Dezämber 2016 isch si uf em CDU-Bundesbarteidag z Essen mit 85,24 Brozänt wider as Bresidiumsmitglid bstegtigt wore.
Am 28. Mai 2011 isch d Kramp-Karrenbauer mit eme Mee vu 97,02 % zur neie Vorsitzeri vu dr CDU Saar gwehlt wore. As erschti Frau in däm Amt het si Noofolg vum Peter Müller aadrätte, wu dää Verband vorhär 16 Johr lang gfiert ghaa het.
Am 26. Februar 2018 het e Sunderbarteidag vu dr CDU si in Noofolg vum Peter Tauber zur Generalsekreteeri vu dr CDU gwehlt. Mit eme Ergebnis vu 98,87 % het si di hegscht Zuestimmig kriegt, wu s je in dr Gschicht vu dr Bartei fir des Amt gee het. Am 7. Dezämber 2018 isch si as Noofolgeri vu dr Angela Merkel zur Barteivorsitzeri vu dr CDU gwehlt wore.
Kanton Quimperlé
Dr Kanton Quimperlé (breton. Kanton Kemperle, frz. Canton de Quimperlé) isch e Kanton im Arrondissement Quimper im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Quimperlé.
Annegret Kramp-Karrenbauer
Effetligi Ämter un Mandat
Syt Juli 2011 isch d Kramp-Karrenbauer Mitglid vu dr Konrad-Adenauer-Stiftig e. V. Im nämlige Johr isch d Kramp-Karrenbauer Schirmherri vu dr Jugedbewegig vu dr Talat-Alaiyan-Stiftig wore. Si isch Mitglid im Zäntralkomitee vu dr dytsche Kadolike (ZdK).
Kanton Quimperlé
Gmaine
Dr Kanton Quimperlé bstoht us elf Gmaine:
Annegret Kramp-Karrenbauer
Effetligi Ämter un Mandat
Vu 2011 bis 2014 isch d Kramp-Karrenbauer au Bevollmächtigti vu dr Bundesrepublik Dytschland fir kulturälle Aaglägehaite im Rame vum Verdrag iber di dytsch-franzesisch Zämenarbet gsii. E Schwärpunkt het si doderby uf di berueflig Bidig glait. Zem Byschpel sin zum erschte Mol dytsch-franzesischi Uusbildungsnäscht yygrichtet wore.
Kanton Quimperlé
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 hän die Gmaine zum Kanton ghert: Baye, Clohars-Carnoët, Mellac, Quimperlé (Hauptort) un Tréméven.
Annegret Kramp-Karrenbauer
Amtsibernahm vum Peter Müller
Am 22. Jänner 2011 het dr Peter Müller sy Rugzug vum Amt vum Minischterbresidänt un au vum CDU-Landesvorsitz aagchindet un isch as Richter zum Bundesverfassigsgricht gwächslet. Är het d Kramp-Karrenbauer as Noofolgeri fir baidi Ämter vorgschlaa. D Koalitionspartner FDP un Grieni hän Zuestimmig signalisiert. Am 2. Mai 2011 het si d Jamaika-Koalition druf gainigt, d Kramp-Karrenbauer bi re Sundersitzig vum Landdag am 10. Augschte 2011 zur Minischterbresidänti z wehle. D Kramp-Karrenbauer isch an däm Dag aber iberraschend im erschte Wahlgang gschyteret, wu si mit 25 vu insgsamt 51 Stimme zwoo weniger kriegt het, wie d Koalition Mandat im Landdag ghaa het. Dr SPD-Gegekandidat Heiko Maas het au 25 und dodermit zmindescht ai zuesätzligi Stimm us em Koalitionslager iberchuu. Ai Abgordnete het si enthalte. Erscht im zweete Wahlgang het d Kramp-Karrenbauer mit 26 Stimme s erforderli Mee iberchuu un isch dodermit zur erschte Minischterbresidänti vum Saarland gwehlt wore. Fir dr Maas sin wider 25 Stimme gsii. Wel dodermit wider zmindescht ai Abgordnete vu dr Koalitionsbarteie fir dr Gegekandidat gstimmt ghaa het, isch s zue gegesytige Verdächtigunge zwische FDP un CDU chuu. In dr neie saarländische Landesregierig het d Kramp-Karrenbauer as neii Minischterbresidänti in Personalunion au s Amt vu dr Juschtizminischteri ibernuu.
Bruch vu dr Jamaika-Koalition un Uflesig vum Landdag
Wu dr Horst Hinschberger un au sy Noofolger Christian Schmitt wäge barteiintärne Ussenandersetzige as Fraktionsvorsitzer vu dr FDP Saar zrugdrätte sin un dr Christian Kühn sy Kandidatur fir d Noofolg zrugzoge het, het d Kramp-Karrenbauer dr liberal Koalitionspartner scho im Dezämber 2011 gschulte un uffe gsait, ass des e Lascht fir d Landesregierig sei. Wu dr Vorsitz vu dr FDP-Landdagsfraktion wytersch vakant bliben isch, het d Kramp-Karrenbauer am 6. Jänner 2012 verchindet, ass d Jamaika-Koalition wäg em Stryt um s Personal in dr FDP ufglest wird. Ass si des am Dag vum alljehrlige Dreichenigsdräffe vu dr Liberale gmacht het, isch vun e Dail Bolitiker as Affront gege d FDP agsääne wore.
No Vorgspräch mit em SPD-Landesvorsitzer Heiko Maas het d CDU unter dr Kramp-Karrenbauer e Großi Koalition welle mache. Im Lauf vu dr schwarz-rote Sondierigsgspräch het d SPD vorzogeni Landdagswahle im Saarland parallel zue dr Bundesdagswahl 2013 ins Spiil brocht, was d CDU abglähnt het. An däre Frog sin d Gspräch am 19. Jänner 2012 gschlisse. D Kramp-Karrenbauer het derno ne vorzogeni Neiwahl vum Landdag. Dr saarländisch Landdag het si am 26. Jänner 2012 mit em erforderlige Zwaidrittelmee ufglest. Am 11. Februar 2012 isch d Kramp-Karrenbauer uf ere CDU-Landesdelegierteversammlig z Saarbrücken mit 98 Brozänt zue dr CDU-Spitzekandidati gwehlt wore.
Wahlsiig as CDU-Spitzekandidati bi dr Neiwahl
Drotz ass d Sundierigsgspräch vu CDU un SPD fählgschlaa sin, hän d Kramp-Karrenbauer un dr Heiko Maas aagchindet, ass si no dr vorzogene Wahl e Großi Koalition wän bilde, derno mit gchlerte bolitische Verhältnis. Wel si CDU und SPD in Umfroge ne Chopf-an-Chopf-Ränne (je 33–34 Brozänt) gliferet hän, het si s Inträssi uf s Abschnyde vu dr boode große Bartei bi dr Wahl grichtet, un wär vu derno in däm aavisierte Regierigsbindnis dr Minischterbresidänt stellt. Am Wahloobe vum 25. Merz 2012 isch s zuen ere Iberraschig chuu: D CDU vu dr Kramp-Karrenbauer het 35,2 Brozänt iberchuu un si im Verglych zue dr Landdagswahl 2009 sogar um 0,7 Pinkt verbesseret. D CDU isch iiber dr Umfrogezahle gläge, wu vu dr Mainigsforschigsinschtitut zletscht ermittlet wore sin, un het derzue d SPD dytli dischtanziert, wu nume uf 30,6 Brozänt chuu un dodermit schwecher gsii isch wie vu Umfroge vorhärgsait. Drotz ass dr Maas dr Fierigsaaspruch het mieße ufgee, ass er Minischterbresidänt in ere Große Koalition wird, het er gsait, ass er au as Juniorpartner in ere vu dr Kramp-Karrenbauer gfierte Landesregierig Verantwortig ibernimmt.
Wahlsiig 2017 un Furtfierig vu dr Große Koalition
Wel d Kramp-Karrenbauer im Aaschluss an ihri Wahl zur CDU-Generalsekreteeri im Februar 2018 ändgiltig in d Bundesbolitik gwächslet isch, het si ihre Rugdritt as Minischterbresidänti mit Wirkig zum 28. Februar 2018 um 23:59 Uhr verchindet. Ihre Noofolger as Minischterbresidänt im Saarland isch dr Tobias Hans wore. D Kramp-Karrenbauer het freiwillig uf s Ibergangsgäld verzichtet, wun ere im Saarland as ehmoligi Minischterbresidänti aigetli fir bis zue zwai Johr zuegstande hätt.
Generalsekreteeri vu dr CDU (2018)
Uf em Bundesbarteidag vu dr CDU am 26. Februar 2018 z Berlin isch si mit 98,87 Brozänt vu dr Stimme zur Generalsekreteeri vu dr Bartei gwehlt wore. Fir des Amt het si d CDU-Vorsitzeri Angela Merkel am 19. Februar 2018 nominiert ghaa. Wu si ihre Amt as Generalsekreteeri aadrätte het, het s Bresidium un dr Bundesvorstand vu dr CDU aistimmig ihre Vorschlag aagnuu, bis Dezämber 2020 e nei Grundsatzbrogramm fir d Bartei uuszschaffe. In eme erschte Schritt het d Kramp-Karrenbauer doderfir im Rame vun ere Zueloos-Tuur mit iber 40 Termin in 16 Wuche mit CDU-Mitglider us allne Landesverbänd dischpetiert iber d Froge un Aalige vu dr Barteibasis.
CDU-Bundesvorsitzeri (syt 2018)
Wu d CDU-Bundesvorsitzeri Angela Merkel am 29. Oktober 2018 aagchindet het, ass si bi dr Wahl zur Bundesvorsitzeri nimi wett aadrätte, het d Kramp-Karrenbauer wie au dr Jens Spahn un dr Friedrich Merz d Absicht aagchindet, fir d Noofolg vu dr Merkel an dr Spitz vu dr Bartei z kandidiere. Am 5. Novämber 2018 het dr Landesvorstand vu dr CDU Saar d Kramp-Karrenbauer aistimmig as sy Kandidati fir dr Bundesvorsitz bim Bundesbarteidag am 7. un 8. Dezämber 2018 nominiert. Dr Bundesvorstand vu dr Frauen-Union het si am Dag druf au vorgschlaa. D Kramp-Karrenbauer het aagchindet, ass si ihre bishärig Amt as Generalsekreteeri unabhängig vum Uusgang vu dr Abstimmig iber dr Bundesbarteivorsitz bim Barteidag abgit.
Bim Bundesbarteitag am 7. Dezämber 2018 z Hamburg het si d Kramp-Karrenbauer in dr Stichwahl mit em absolute Mee vu 517 vu 999 Stimme (51,75 %) gege dr Friedrich Merz duregsetzt, wu uf 482 Stimme (48,25 %) chuu isch. Scho im erschte Wahlgang isch si mit 450 Stimme vor em Merz (392) un em Spahn (157) in Fierig gläge.
Im Zämehang mit em Stryt um d Wahl vum FDP-Bolitiker Thomas Kemmerich zum Minischterbresidänt vu Diiringe mit Stimme vu CDU un AfD het d Kramp-Karrenbauer am 10. Februar 2020 aagchindet, ass si im Lauf vum Johr dr Barteivorsitz abgit un uf d Chanzlerkandidatur verzichtet.
Kanton Sulz
Dr Kànton Sulz ìsch bìs März 2015 e Untereinheit vum Arrondissement Wisseburi im Département Bas-Rhin ìm Elsàss z Frànkrich gsin.
Geogràfi
Dr Kànton hàt ìm Norde àn dr Kànton Wisseburi, ìm Nordoschte un Oschte àn dr Kànton Selz, ìm Side àn dr Kànton Hàwenau un dr Kànton Bìschwiller ìm Arrondissement Hàwenau un ìm Weschte àn dr Kànton Werth.
Gschìcht
Dr Kanton ìsch àm 4. März 1790, we z Frànkrich d Départements ingricht worre sìn, àls Teil vum domolige Dischtrikt Wisseburi grindet worre.
We àm 17. Februar 1800 d Arrondisements ingericht worre sìn, ìsch dr Kànton àls Teil vum Arrondissement Wisseburi nej züegschnitte worre.
Vun 1871 bìs 1919 hàt des Gebiet zem Kreis Wisseburi ghert.
Zitter em 28. Juni 1919 ìsch dr Kànton e Teil vum nej grindete Arrondissement Wisseburi.
Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wora.
Gmeine
D greschte Gmeine vum Kànton sìn (mìt dr Inwohnerzàhl ànne 1999) gsin:
Ìnsgsàmt hàt s ìm Kànton Sulz 19 Gmeine ghet:
Hochschule Ravensburg-Weingarten
D Hoochschuel Raveschburg-Waegaade (RWU) isch e staatligi Hoochschuel im oberschweebische Waegaade. D RWU het vier Fakulteete: Eläktrotächnik un Informaatik, Maschiineböu, Soziaali Aarbet, Gsundhait un Bflääg un Tächnology un Management. Si isch us dr staatlige Ingenieurschuel fir Maschiineböu z Raveschburg fiirigange. Bis Meerz 2005 het d Hoochschuel Fachhochschule Ravensburg-Weingarten ghaiße.
D Zaal vu dr yygschriibene Studänte*ne lyt bi 3.530 (Stand Wintersemeschter 2018/19). D Hoochschuel gheert zum Verbund Internazionaali Boodesse-Hoochschuel un isch Mitgliid vu dr Hoochschuelfederazioon SidWescht.
Stuudiegäng
Zum Wintersemeschter 2005/2006 sin d Stuudiegäng ganz uf Bachelor- un Masterabschliss umgstellt woore, d Diploomstuudiegäng sin ganz ufgee woore.
Masterstuudiegäng näb em Beruef
D Akademy fir Wisseschaftligi Wyterbildig Boodesee-Ooberschwoobe bietet as Bstanddail vu dr RWU näbe Seminaar un Leergäng zwee Masterstuudiegäng näb em Beruef aa:
Luzerndeutsch
mini|e Charte vom Kanton Luzärn Em Kantòn Lozäärn wäärde Öbergangsmondaarte zwöschet em ö̀schtliche ond em weschtliche Hoochalemannisch gschwätzt ond i de süüdliche Gebiet e betz Hööchschtalemannisch.
Me onderschèidet die Tialäkt:
S tipisch Lozäärntüütsch send luut em Ludwig Fischer die Mondaarte, wò e de Regioone Lozäärn, Sämpech ond Soorsi ond im Seetaal grèdt wäärde.
Wichtigi Autoore, wò of Lozäärntüütsch gschrebe hènd, send der Jost Bernhard Häfliger, der Josef Felix Ineichen, der Josef Roos, der Theodor Bucher («Zyböri») ond der Alfred Leonz Gassmann. Vòm Walter Haas stammt e Gschecht vò der Lozäärner Mondaartliteratuur, ond der Ludwig Fischer hèt e Grammatik gschrebe.
Eisengasse (Basel)
D Iisegass isch e Strooss in dr Baasler Altstadt. Si goot vom Määrtblatz bis zur Middlere Brugg und isch e Fortsetzig vo dr Freije Strooss.
Dr Naame
Dr Naame chunnt vermuetlig vo de Schmiid und Schlosser, wo im Middelalter dört gwoont und gschafft häi. Uf jeede Fall isch si scho in ere Urkunde us em Joor 1190 as «Isingazza» erwäänt worde.
Gschicht
S Gebiet zwüschen em Fuess vom Münsterhüügel und em Birsig isch scho ums Joor 1000 besiidlet gsi. Lääderhandwärker und Schmiid, Chröömer und Duechhändler häi sich do uf em Wääg vom Määrtblatz zur Schiffländi niidergloo. Wo 1225 d Rhiibrugg baut worde isch, isch dr Standortvordäil no gröösser worde. Vor allem Bäize und Gasthüüser häi vo dr Laag an äinere vo de wichdigste Verkeersachse am Ooberrhii brofitiert, dr Felix Platter verzelt in sine Daagebüecher, ass es 1610 siibe von ene dört ghaa häig.
D Gass isch aber grüüslig äng gsi, und wo sich d Stadt im 19. Joorhundert stark het afo entwiggle, het mä ä Löösig für dr waggsendi Verkeer müesse finde. Wil zwäi Fuerwärk nid häi könne anenander verbiifaare, het mä immer nume in d Gass iine döfe, wenn nüt us dr andere Richdig entgeege koo isch. D Gass isch aber grumm und vom äinte Ändi ka mä s andere nid gsee. Wäge däm het mä in dr Middi vo dr Gass dr erst Baasler Verkeersbolizist ufgstellt, und dä het dr Verkeer reguliert. Lengerfristig isch das aber käi Löösig gsi und 1838 isch im Groosse Root e Kostevoraaschlaag vorgläit worde. So het mä denn 1839 zerst emol s Rhiidoor, wo no änger as d Gass gsi isch, abgrisse, denn het mä bi de Hüüser uf dr rächte Site vo dr Gass wemm mä zur Middlere Brugg aabe faart, d Fassaade gege hinde versetzt und eso d Gass uf nüünehalb Meter verbräiteret. E Däil vo de Hüüser si zämmegheit, wo d Fassaade abbroche worde isch und drei Hüüser uf dr andere Stroossesite het mä ganz nöi müesse baue. 250'000 Frangge hätt die nöi Gass mit Drottwar sötte koste, schliesslig isch si aber dobblet so düür koo.
Vitztum (Amt)
Vitztum, au Viztum, Vitzthum(-amt) oder Vizedom vo latiinisch Vicedominus) isch d Amtsbezäichnig vom ene Stellverdräter oder Statthalter vom Souverän (Landesherr) gsi, ursprünglig in gäistlige, spööter au in wältlige Fürstedümer. S Amt het sich im Lauf vo dr Zit zu däm vom ene landesfürstlige Beamte und sini Hauptufgoobe si gsi, s Finanzwäse z läite und richterligi Funkzioone woorznää. In de süd- und middeldütsche Gebiet het dr Vitztum spööter mäistens d Bezäichnig Oberamtmann überchoo. Z Frankriich het sich dr Vidame entwigglet.
Us em Begriff Vitztum isch au dr Naame vom thüringisch-säggsische Aadelsgschlächt vo deene vo Vitzthum, s Baasler Ministeriaalegschlächt Vitztum und au dr Naame Fitzthum.
Allgemäins
Vom 9. Joorhundert aa gits dr Vitztum under anderem z Itaalie und in dr spanische Mark. Im 11. Joorhundert kennt men en au in südlige und westlige dütsche Gau. Bsundrigs verbräitet si d Vicedomini an de Bischofschille.
Noch em Herzog het dr Vitztum as äine vo de erste Männer im Land gulte und isch über de vier wichdigste Hofämter gstande:
Kwelle
Dr Ardikel «Vitztum» uf dr dütsche Wikipedia
Mosogno
Mosogno isch es Dorf i de Gmai Onsernone im Kanton Tessin in dr Schwyz. Es ghert zum Chrais (circolo) Onsernone im Bezirk Locarno.
Geografi
Mosogno lyt im obere Onsernonedal. Zue dr Gmai hen d Fraktione Chiosso, Al Bairone un Mosogno-sotto ghert. Nochbergmaine sin bis am 9. April 2016 Centovalli, Isorno un Onsernone gsii.
Gschicht
Mosogno isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1277 as Mosogno, 1352 Muxognio.
Uf dr 10. April 2016 het Mosogno, Gresso, Isorno un Vergeletto zur noie Gmai Onsernone fusioniert.
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Mosogno isch dr Mario Ferrari gsii (Stand 2012).
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Mosogno ghert zum Ticinese.
Trostburg
D Troschtburg isch es Schloss uf em Gmeindsbann vo Töiffetu im Schwiizer Kanton Aargau. S Schloss ligt uf eme Felsvorsprung öppe 40 Meter über Dorf.
D Burg isch im 12. Johrhundert entschtande und taucht im 1241i s erschti Mol in ere Urkund uf. D Troschtburger sind zerscht Vasalle vo de Kyburger gsi, wo nach em Usschtärbe vo dere Familie im 1264i im Dienscht vo de Habsburger gschtande sind. Au d Troschtburger sind im Mannesschtamm usschtorbe und d Herre vo Rinach, wo ihri Schtammburg z Burg AG hei kha, hei 1346 d Troschtburg übernoh. D Rinacher hei sich es chlises Herrschaftsgebiet mit Dörfer ufbauet, wo si s Nidergricht gha hei. D hütige Gmeinde Töiffetu, Bonischwiu, Äsch, Haubu, Lüüpu und Zezbu hei do derzu ghört. Wo d Bärner im 1415 de Aargau eroberet hei, hei d Rinacher me und me an Bedütig verlore. Im 1486 hei dann d Hallwyler d Troschtburg kauft und im 1616i an d Schtadt Brugg wider verchauft. Wil es aber Bärn en Dorn im Aug gsi isch, dass Brugg sin Herrschaftsberiich usbauet het, hei si d Herrschaftsrächt übernoh und d Troschtburg an Privati verchauft. Au hüt isch s Schloss noch in Privatbsitz.
Code postal
Dr Code Postal isch die franzöösischi Bostläitzaal.
Sit 1972 bestoot dr Code us fümf Ziffere, wo die erste bäide von ene dr Ordnigszaal vom Departemänt entspräche usser uf Korsika, wo für bäidi Departemänt d Nummere 20 brucht wird. E Gmäind an ere Gränze vom ene Departemänt, wo si Bost von ere Boststell im Noochberdepartemänt überchunnt, het d Ordnigszaal vom Noochberdepartemänt. Chliini Dörfer häi mänggisch käi äigeni Bostläitzaal und bechömme die vo dr Boststell über, wo sä versorgt. Die erste bäide Ziffere für dr Code vom Milidäär si zwäi Nuller. Dr Code vo de Überseegebiet foot mit 971 bis 988 aa.