cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Schaulager
Es isch as offnigs Laagerhuus konzipiert mit optimale rüümlige und klimatische Bedingige für zum Kunstwärk uf z bewaare. Vom Konzäpt här isch s e Mischig vom ene öffentlige Museum, eme Kunstlaager und eme Kunstforschigsinstidut.
D Sammlig vo dr Emanuel Hoffmann-Stifdig, wo s Härz vom Schaulaager bildet, isch 1933 vo dr Maja Hoffmann-Stehlin, dr spöötere Maja Sacher (1898–1989), begründet worde.
Ustellige
S Schaulaager macht jeedes Joor e baar Möönet lang e Sonderusstellig für s bräite Publikum.
Usstellige bis jetz: Francis Alÿs. «The Sign Painting Project (1993–97): A Revision»
École pour l'informatique et les nouvelles technologies
D École pour l'informatique et les nouvelles technologies esch e Technischi Hochschuel (informatif) vu Le Kremlin-Bicêtre, Bordeaux, Rennes, Marseille, Lille, Lyon, Montpellier, Nancy, Nantes, Nice, Strossburi, Toulouse, Saint-André (Réunion) (Frànkrich). Si isch Mitgliid vo der IONIS Education Group.
Dr Campus
D EPITECH lit zmidzt in dr sogenannte Campus Paritalie uf em Campus IONIS Education Group.
Gedankenlyrik
Weblingg
Gedichtesammlung Gedankenlyrik
Michelle Bachelet
D Michelle Bachelet (* 29. Septämber 1951 z Santiago, Chile) isch e chilenischi Bolitikeri. Si isch vom 11. März 2006 bis 11. März 2010 Bresidäntin vo Chile gsi. Spööter isch si Undergeneralsekretärin vo de Veräinte Nazione gsi as gschäftsfüerendi Diräktere (Executive Director) vo dr UN-Fraue-Organisazion UN Women. Am 15. Dezämber 2013 isch si mit 62,2 Brozänt vo de Stimme e zwäits Mol zur Bresidäntin gweelt worde.
Lääbe
D Michelle Bachelet isch d Dochder vom Luftwaffegeneral Alberto Bachelet, wo bim Putsch 1973 im Bresidänt Salvador Allende dröi bliibe isch und vom Pinochet-Reschim gfange gno und gfolteret worde isch. E Joor druf isch er am ene Herzinfarkt gstorbe. D Michelle und iiri Mueter si über Australie in d DDR gflüchdet. Dört het si an dr Humboldt-Universidäät z Berlin Medizin studiert. 1979 isch si uf Chile zrugg und isch Mitgliid vo dr Sozialistische Bardei worde.
D Bachelet het drei Chinder. Si schwätzt Spanisch, Dütsch, Änglisch, Franzöösisch, Portugiisisch und e chli Russisch.
Prévocourt
Prévocourt (ditsch 1915–18 un 1940–44 Probsthofen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Prévocourt lijt àn dr frànzeesche Nied ìm Saulnois sìdeschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 228 un 360 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Prévocourt ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1484 àls Provocort.
Verwàltung
vun Prévocourt ìsch. Prévocourt ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Prévocourt ghert zem Lorrain.
Kohlberg (Württemberg)
Geografi
Kohlberg leit am Albtrauf uf 357 bis 673 Meter Heh, nördlech vom Jusi. Nochbergmoede send Friggehouse, Neiffe, Metzenge ond Grafeberg.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 10,5 % Landwirtschaftsfleche, 4,3 % Wald, 3,7 % Sidlongsfleche ond 0,1 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Kohlberg gheret koene weitere Ortsdoel.
Gschicht
Kohlberg ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1102.
Verwaltong
Kohlberg hot mit dr Stadt Neiffe ond dr Gmoe Kohlberg a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Rainer Taigelr.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Kohlberg ghert zom Schwäbisch.
Hessigheim
Hesge (amtlich Hessigheim) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Hesge leit am rechte Ufer vom Necker. D Nochbergmoede vo Hesge send Mundelsheim, Besigheim, Gemmrigheim ond Ingersheim.
Sherlock Holmes und die Kehrwoche des Todes
Sherlock Holmes und die Kehrwoche des Todes ischt a schwäbischa Kriminal-Komeede en zwoi Uffziig vom rheilendischa Autor ond Schornalischda Tobias Bungter, ens Schwäbische ibrsetzt vo dr Stuegerter Schauschbiilere, Reschisseurin ond Autorin Stefanie Stroebele. S erschde Môl uff d Bihne komma isch des Werk am 12. März 2015 en dr Komödie im Marquardt z Stuegert. Des Theaderstick schbiilt em Jôhr 1890, zom weitaus greeschda Doil en dr wirdabergischa Hauptstadt ond am Ôfang zo-ma kloina Doil z London. A Uffihrong (d Paus et mitgrechnet) dauret ogfähr a Stond ond zwanzg Menudda.
Hessigheim
Gmoendsgliderong
Zua Hesge gheret koene weitere Ortsdoel.
Sherlock Holmes und die Kehrwoche des Todes
Handlong
Dui Stuegerter Hausbesitzere Eberle ischt ganz vorzweiflet: Jeda Woch wuud oiner vo ihre Mieder ens Jenseits beferdret, ond zwar emmer dr sell, wo grad drbei ischt, de schwäbisch Kehrwoch zo macha. Om dean vorzwickda Fall uffklära zo kenna, siht-se bloß noh oin Ausweag: Se reist nôch London ond suacht deet en dr Baker Street 221 b da berihmdeschda Dedektiv vo dr Welt auf – da Sherlock Holmes. Dr sell helt des Weible zerscht fir a irischa Terrorischdin, fendet aber so nôch ond nôch Gfalla an dera ihre Schilderonga. Drom fehrt’r au glei mit-ra zruck nôch Stuegert. Selbvorstendlich ischt au em Holmes sei beschder Freind mit vo dr Partii – dr Dr. Watson.
Hessigheim
Gschicht
Hesge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 774 em Lorscher Codex.
Verwaltong
Hesge hot sich mit dr Stadt Beesge ond dr Gmoede Fraededaal, Gemmrige, Lechge, Mõndelse ond Waale zom Gmoedverwaltongsverband Beesge zammagschlossa.
Dr Schuldes vo Hesge ischt dr Günther Pilz.
Sherlock Holmes und die Kehrwoche des Todes
Handlong
Nôchdem fascht jeder vo de Hausbewohner amôl vordächdigt wôrra ischt, dr Merder zo sei, wuud dr Fall schließlich gleest: dr Professor Moriarty vorbirgt sich en dr Mask vom Zeidongsvorkaifer. Mit dr Hilf vom Sherlock Holmes schafft’s dr Polizeikommissar Holzapfel, wo en dr Zwischazeit em Trebbahaus vom Mietshaus eitroffa ischt, dean Kerle zo vorhafda ond feschtzonemma. Aber em ledschda Moment glengt’s em Moriarty, selle zwoi zo entkomma. Dr Holmes abr jagt-em glei hendrher ond vorfolgt-en durch da ondrirdischa Stuegerter Hauptbôhof, wo der Vorbrecher mit-ra Lokomodiv fliha kôô.
Zitat
Kaum hôt dr Sherlock Holmes d Frau Eberle uffgfordret, ehn selber als nächschda Putzer en da Kehrwochaplôô uffzonemma, dô kriegt’r au scho zor Antwort: „Wisset Se, was des bedeidet, an Kehrwochaplôô omzostella? Was kommt nôh als nächschdes? Mädla, wo Hosa traget? S Wahlrecht fir Fraua? A Minischderpräsident grääa wia a Laubfrosch? Noi, Mischder Holmes, a Kehrwochaplôô ischt ebbes, wo mr sich druff vorlassa kôô. Dô wird nix gendret oder gschdricha. Dr Kehrwochaplôô isch’s, wo Stuegert em Ennerschda zammahelt!”
Hessigheim
Dialekt
Dr Dialekt vo Hesge ghert zom Schwäbisch. Hesge ischt a Aufnahmeort vom Sprochatlas vo Nord-Bade-Wirttebärg gwea.
Marcel Schwander
Dr Marcel Schwander (* 30. Dezember 1929 z Netstal (Kantoon Glaarus); † 13. Juni 2010 z Clarens VD (Kantoon Wattland) isch e Schwiizer Schurnalischd u literaarische Übersetzer gsii.
Dr Schwander hed Bolitik ar Uni Bärn u z Paris schdudiert u hed 1956 dr Dokdertitel berchoo. Är hed vili Büecher über d Romandie u iri Mendalidäat gschribe. Drzue isch er Ziitigsredakder gsi, u Weschdschwiiz–Korreschbondänt für e Dagesaazeiger. Vo 1960 bis 1968 isch er no im Bieler Schdatraat gsi, u e Ziit lang im Bärner Grossrat.
Dr Schwander hed verschidnigi Briise gwunne:
Marga Vogel
D Marga Vogel (* 15. Mai 1892 z Schopfe; † 5. Oktober 1968 uf dr Richenau) isch e dytschi Haimetdichteri gsii. Mer chännt si wäge ihre alemannische Gedicht, wu churz vor ihrem Dod in eme Biechli publiziert wore sin.
Lääbe
No dr Schuel het si z Wiesbaden e Lehr as Chindergärtneri gmacht un het derno z Ängland gschafft. Im Erschte Wältchrieg het si as Rot-Chryz-Schweschter gschafft. Noch em Chrieg het si z Griecheland e Chinderchrais glaitet. Vu 1928 bis 1951 isch si schließlig Oberi vum Chraisaltershaim z Rhywyler gsii, unterbroche vum Zweete Wältchrieg, wu si wider bim Rote Chryz gschafft het,
Dimitrios
Dr Dimitrios vo Thessaloniki esch en griechische Märtyrer usem 3 bzw. 4 Johrhundert ond eine vo de wechtigste Heilige i de Ostchele. Dorom esch de Vorname Dimitri in Griecheland, Russland uf em ganze Balkan und Zypere sehr populär.
Sin Namestag isch de 26. Oktober in der ortodoxe Chele und de 9. Aprel in de katholische Chele.
Churzforme
Bulgarisch: Dimitar, Mitko Griechisch: Dimi, Dimis, Dimitri, Dimitris, Dimitrios, Dimitrakis, Mimis, Mitros, Jim, Jimmys, Takis, Tsimakos Rossisch: Dima, Dimon, Dimotschka, Dimitsch, Mitja, Dimulja, Dimka, Dimas Serbisch: Dimitrije, Mitar Slowenisch: Mitja Ukrainisch: Dmytro, Myt`ko Rumänisch: Dumitru
Richard von Weizsäcker
Dr Richard Karl Freiherr von Weizsäcker (* 15. April 1920 z Stuttgart; † 31. Januar 2015 z Berlin) isch e dütsche Politiker (CDU) gsi. Er isch vo 1981 bis 1984 dr Regierend Bürgermäister vo Berlin und vo 1984 bis 1994 dr säggsti Bundesbresidänt vo dr Bundesrepublik Dütschland gsi.
Dr Weizsäcker het vor allem im Usland vil Anerkennig mit sinere Reed vom 8. Mai 1985 überchoo, won er din dr 8. Mai 1945 as „Daag vo dr Befreijig vom menscheverachtende Süsteem vo dr nazionalsozialistische Gwaltherrschaft“ bezäichnet het. Er het sich drfür iigsetzt, ass Ost und West vorsichdig wurde zämmewaggse und het in sinere Reed zur Widerveräinigung am 3. Oktober 1990 gsäit: „Sich zu vereinen, heißt teilen lernen.“
Alte Kanzlei Riehen
Gschicht
Sini Aafang gönge in s 17. Joorhundert zrugg. S Gmäindihuus het zämme mit dr Dorfkiirche, em Klösterli und em Meierhof zur alte Riechener Kiircheburg ghöört. Noch dr Kantonsdäilig 1833 het Rieche e Bezirksamt brucht, und dorum het mä in de Joor 1834-1837 am Blatz vom alte Geböid und vom Wachhuus noch de Blään vom Baasler Archidekt Melchior Berri e nöis Bezirks- und Gmäindihuus baut. Wil d Bevölkerig immer mee gwaggse isch, het mä s 1889 und no äinisch 1916-1918 müesse umbaue und vergröössere. 1961 si d Gmäindibehörde vo dr Baaselstrooss an d Wettstäistrooss züüglet. Druf häi sich e baar Riechener Veräin in dr Alte Kanzlei iigrichdet. Mä het sich lengeri Zit überläit, was mä mit em Geböid chönn mache bis mä s renowiert und im Herbst 1983 wider de Riechener Veräin überloo het.
Franz Xaver Wagner
Der Franz Xaver Wagner, wo am 28. Februar 1805 z Lauffeburg uf d Wält cho und am zääte Jänner 1879 gstorben isch, isch e Schwiizer Jurischt, Dichter und Politiker gsi.
Nach em Studium z Fryburg und z Tübinge, dört näben andere au bim Ludwig Uhland, isch er 1832 Sekretäär vo der aargauische Regierig woorde. Und er isch au der Sekretär vom aargauische katholische Chileroot gsi.
Sid synere Zyt z Tübinge het er under em Psöidonüm Wagner von Laufenburg Gedicht gschribe. Es sind chürzeri Väärs und au lengeri Ballaade. Sys Stück Der Laufengeiger isch wytume bekant woorde. Em Wagner syni Gedicht het men in divärse Zytschrifte chönne lääse, öpen i den «Alpenrosen».
Harry S. Truman
Dr Harry Truman (* 8. Mai 1884, † 26. Dezämber 1972) isch ab 1945 Präsident von de USA gsii.
Dr Truman isch bii de Demokrate gsii. 1944 isch er Vizepresidänt gsii, und biim Tod vom Franklin D. Roosevelt 1945 isch er Presidänt worde. Er het s Potsdamer Abkomme unterschriibe und churz drufabe dr Befähl zum Atombombe-Abwurf uuf Hiroshima gäh. Schpöter het er dr Fair Deal verkündet. Siis Ziil isch Schtärkig von dr weschtliche Wält und Herschtellig vom ene globale militärische Gliichgwicht mit dr Sowjetunion gsii. Bi de Wahle im 1952 isch er nüme aaträte und drum im Januar 1953 us em Amt gschide.
Hesingen (Begriffsklärung)
Hesingen isch dr Name vu däne Ortschafte:
Oberschlesien (Begriffsklärung)
Oberschlesien stoht für
Hüningen (Begriffsklärung)
Hüningen isch dr Name vu däne Ortschafte:
Walter Ulbricht
Er isch 1928 Mitgliid vom Rychstag vo dr Weimarer Republik worde. Nach dr Machtergriifig vom Hitler 1933 isch er nach Prag, und 1938, wiider uuf dr Flucht vor de Nazis, in d Sowjetunion emigriert. 1946 isch er Mitbegründer von dr SED gsii und dört schtellverträtende Sekretär worde. 1949 bis 60 isch er schtellverträtende Minischterpräsidänt vom Land gsii, und 1960 bis 1973 schliesslich Schtaatsrat-Vorsitzende, das heisst Schtaatschef von dr DDR. Dr Ulbricht isch di triibendi Chraft bim Bau vo dr Berliner Muur 1961 gsii.
D Pressekonferänz vom 15. Juni 1961
Am 15. Juni 1961 het der Walter Ulbricht e Pressekonferänz gä. Nach der Usag vom Rainer Holbe isch es bi dere Pressekonferänz um d Versorgigslag i der DDR gange. D Annamari Doherr wo der Reiner Holbe a die Pressekonferänz mit gno het, het du im Walter Ulbrich e Frag gstellt.
Doherr: "I möchti e Zuesatzfrag stelle. Doherr, Frankfurter Rundschou. Herr Vorsetzende, bedütet d Bildig vo nere freie Stadt Ihrer Meinig na, das d Staatsgränze am Brandeburger Tor ufboue wird? U syt Dir entschlosse, däre Tatsach mit allne Konsequänze Rächnig z trage?"
Zwöi Mönet nach dere besagte Pressekonferänz isch z Berlin am 13. Ouguscht 1961 d Muur boue worden u der Satz Niemer heig d Absicht e Muur z boue isch als Staatslüüg i d Gschicht yganbe.
Huningue (Begriffsklärung)
Huningue stoht fir:
Wiesendangen
Wisedange (amtlich Wiesendangen) isch e politischi Gmäind im Bezirk Wintertuur im Kanton Züri, Schwiiz.
Name
S Wappe zäigt es Stäibocksghörn.
Geografi
Wisedange liit nordöschtlich vo de Stadt Wintertuur. Zue de Gmäind ghööred au na d Ussewachte Attike (Attikon), Buech (Buch), Mènzegrüüt (Menzengrüt) und Bärtschike. S Piet vo de Gmäind (vor de Fusion mit Bärtschike) hät 53,1 % landwirtschaftlichi Flèchi, 25,1 % Wald, 12,9 % Sidligsflechi, 8,7 % Vercheersflechi und 0,1 % Gwässerflechi umfasst.
Gschicht
Wisedange isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 804 als Wisuntwangas. Uf de 1. Januar 2014 händ Bärtschike und Wisedange zur Gmäind Wisedange fusioniert.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 (vo Wisedange, ohne Bärtschike) De Uusländeraatäil liit bi 8 % (Stand 2011).
Religion
54,0% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 23,9% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,9 %, CVP 9,2 %, EDU 2,7 %, EVP 6,2 %, FDP 13,6 %. GLP 10,5 %, GP 7,0 %, SP 12,0 %, SVP 33,0 %, Suschtigi 1,8 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,8 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Wisedange ghört zue de Winterthurer Mundarte.
Bielersee
Dr Bielersee (fr. Lac de Bienne) isch zäme mit dem Murtesee u dem Nöiäburgersee eine vo de drü grosse Jurasee ir Schwyz. Dr See isch 15 km lang u max. 4,1 km breit. Syni Flächi betreit 39,3 km², die maximali Tiefi isch 74 m. Dr Inhaut isch rund 1,12 km³. By Normauwasserstand isch dr Seespiegu uf 429 m ü. M..
Dr Bielersee het es Ynzugsgebiet vo 8'305 km². Dr mittleri Abfluss isch by 244 m³/s. Die theoretischi Ufenthautszyt vom Wasser im See betreit nume 58 Tag.
Dr bedütendschti Uferort vom Bielersee isch d Stadt Biel/Bienne. Da sech dr Bielersee uf dr Sprachgränze zu dütsch u französisch befindet, hei verschiedeni Ortschafte rund ume See ou zwöisprachigi Näme. Nied aui sy no im Gebruuch.
Di wichtigscht Attraktion vom Bielersee isch d Sankt-Petersinsle by Erlach, wo sech unger angerem dr Jean-Jacques Rousseau es paar Woche uufghaute het.
Antonius der Grosse
Wie n er gläbt het
Dr Antonius isch als Buuresoon imene Dorf bi dr antike Stadt Herakleopolis ufgwachse. Woner öpe zwänzg Joor alt gsi isch, sind em Vatter und Mueter gstorbe. Do het er d Schwöschter ine Gmeinschaft vo junge Fraue ggää und isch ganz elei wägg vo de Hüüser go läbe, e Zyt lang inere alte Grabchammere und derno imene lääre Milidärlager i dr Wüeschti.
Was er für d Gschicht vo dr chrischtleche Chile too het
Es isch e Zyt gsi vo schwäre Chrischteverfolgige im Römische Rych. Dr Antonius het d Äinsidler i sym Piet zu grössere Gruppe zämegfüert. Das isch dr Afang gsi vom Mönchswääse i dr chrischtleche Chile, und drumm het men em Eremit dr Zuename dr Gross ggää. Öpe zwänzg Joor spöter het dr Pachomios, au z Ägypte, drmit wytergmacht und richtegi Chlööschter ufbout.
Vom Antonius sind es bar Brief überliferet, won er verschidene Lüüt gschickt het und won er drinn chrischtlechi Läbensregle behandlet.
Wie-n-en bi de Chrischte als Heilige gilt
Es het vilne Lüüt Ydruck gmacht, wie sech dr Äinsidler schynts einisch gäge dr Tüüfel gweert het, was er für Wunder too het und wie-n er bi es bar chranke Lüüt die Dämone, wo in se ynegfahre sind, wider verjagt het.
Niemer het gnau gwüsst, wo dr Antonius beärdiget worden isch. Erscht ane 561 het me sys Grab wider gfunde und d Gebei uf Alexandria und spööter uf Konstantinopel procht. E Ritter us em Obeland heig öpe ane 1070 em Antonius syni Relikwie vo Byzanz zrugg uf Frankrych mitggnoo, und so sige si is Chlooschter Saint Antoine bi Grenoble choo.
D Mönch vom Antoniuschloster z Ägypte, wo s hütt no git, sind anderer Meinig. Für sii isch dr Lyb vom Heilige Antonius em Grosse immer no dört, wo n er im 4. Joorhundert beärdiget worden isch.
Dr Antonius gilt bi de Chrischte als Schutzpatron vo de Puure und au vom Vee, denn psunders au vo de Sauhirte und derzue vo de Metzger. Er wörd drum mängisch au as «Sauetoni» oder «Säulitoni» bezeichnet. Uff de Bilder isch dr Antonius hüffig z gseh als Lehrer mit ere Schriftrolle oder emene Buech, und uf andere het er als Attribut es Glöggli und e Stäcke, wo d Form vomene «T» het, beides zum Zeiche vo sym Läbe; und bin em isch mängisch au no e Sau.
Matran
Matran (patois [a matrɑ̃]) isch a politischi Gmiin im Saanabezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Antonius der Grosse
Wie-n-en bi de Chrischte als Heilige gilt
Sid em Ändi vom Middelalter isch z Europa dr Franziskanermönch Antonius vo Padua gschnäll populäär worde; dä het i dr Volchsfrömmikeit nodisno dr elter Antonius vo Ägypte zimli verdrängt.
Dr Gedäntaag vom Heiligen isch dr 17. Jänner.
Matran
Geografi
Matran liit ùf, 5.5 km weschtsüdweschtlich va de Kantonshùùptstadt Fryybùrg ùber de untere Glâne. Va de Gmiinflechi si 51,9 % landwirtschaftlichi Flechi, 17,3 % Waud, 30,1 % Sidligsflechi ù 0,7 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Matran si Corminboeuf, Villars-sur-Glâne, Hauterive, Neyruz ù Avry.
Gschicht
Matran isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1138 aus Martrens en Nuithonie (1148 Martrans).
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 15,5 % gläge.
Religion
80,7 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 7,7 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 1261 Yywoner 87,5 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 7,5 % Tüütsch ù 5 % anderi Spraache.
Epfig
Apfig (frz. Epfig, dt. Epfig) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Apfig ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 762.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Apfig ìsch. Apfig ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Apfig ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Dwight D. Eisenhower
Dr Dwight David Eisenhower (* 14. Oktober 1890, † 29. März 1969) isch en amerikanische General und dr 34. US-Schtaatspresidänt gsii. Si populäri Übername isch Ike gsii.
Guido Bachmann
Dr Guido Bachmann (* 28. Januar 1940 z Lozärn; † 19. Oktober 2003 z St. Galle) isch e schwule Schwiizer Schrifdschdeller gsii. Är hed as freie Schrifdschdeller u Schouschbiler z St. Galle gwoont u hed meereri Briise für sis Wärch berchoo.
Dr Bachmaa hed am Konservatorium z Bärn Klawier u Schbrächtechnik glernt, u ar Uni Bärn hed er Musiggschichd u Teaterwüsseschafde schdudiert. S erschde Buech vo ihm, Gilgamesch, isch 1966 grad e Skandaal worde wäg sire prowokative Darschdellig vo mönschlecher Sexualidäät, u des hed zum „Burgdorfer Literatuurskandal“ gfüert, wo bis im Bärner Grossrat diskutiert worde n isch. 1990 het dr Bachmaa für sis Läbeswärch dr Literaturbriis vor Schdat Basel berchoo. 1997 hed er sis outobiografische Wärch i zwone Bänd mid em Titel lebenslänglich veröffendlechd, wo viu diskutiert worde n isch. Für Lebenslänglich hed er im gliiche Jaar dr Buechbriis vom Kantoon Bärn u 1998 dr Buechbriis vor Schdat Bärn berchoo. 2003 hed er namal der Buechbriis vom Kantoon Bärn berchoo, dasmal für Sommerweide.
Game of Thrones
Game of Thrones isch en amerikanischi Fantasy-Färnseeserii vom David Benioff und D. B. Weiss für e US-Kabelsänder HBO. D Serii isch vo de Kritiker seer globt worde und isch au kommerziell erfolgriich. Si basiert uf de Romään Das Lied von Eis und Feuer vom George R. R. Martin.
D Handlig findet in ere fiktive Wält statt und spiilt uf de Kontinänt Westeros, wo die Siibe Königriich si im Gebiet süüdlig vo dr „Muure“ und uf dr andere Site vo dr Muure im Norde, und Essos. In dere Wält isch d Lengi vo de Sümmer und Winter unvorhärseebar und variabel; e Jooreszit cha Joor oder sogar Joorzäänt lang si. Dr Kontinänt Westeros mit de Siiben Köönigriich het Äänlikäite mit em middelalterlige Öiropa.
D Handlig
D Gschicht spiilt am Ändi vom ene lange Summer und wird in drei Handligssträng witgehend parallel verzelt. In de Siibe Köönigriich baue sich noch em Dood vom Köönig zwüsche de mächtigste Aadelshüüser vom Riich Spannige uf, wo schliesslig zum offene Kampf um e Droon füere. Gliichzitig stoot dr Winter vor dr Düür und e fremdi Rasse im hoochi Norde vo Westeros bedrängt d Mensche, wo dört lääbe und die wäi über d Muure in Süüde choo. Dr dritti Handligsstrang spiilt uf em Kontinänt Essos. D Daenerys Targaryen gseet sich as die rächtvolli Erbin vo dr Königsfamilie, wo vor Joore gstürzt worde isch und blaant, wider an d Macht z choo. Die komplizierti Handlig umfasst e Hufe Figure und thematisiert under anderem Politik und Machtkämpf, Gsellschaftsverheltniss und Religion.
D Serii isch vom 17. April 2011 aa bi HBO gsändet worde, uf Dütsch vom 2. Novämber 2011 aa bi TNT Serie.
Knöringen
Knöringen isch dr Name vu däne Ortschafte:
Knöringen isch dr Name vu däne Persone:
Hagenthal
Hagenthal isch dr Name vu däne Ortschafte:
Walliser Alpen
D Walliser Alpe (au: Penninischi Alpe) si en Undergruppe vo de Westalpe. Si ligge im Kanton Wallis in dr Schwiiz und in de italiänische Regione Piemont und Aostatal. D Gebirgsgruppe erstreckt sich über s grosse Gebiet zwüschen em Rottudal im Norde und em Aostadal im Süde und vo Oste uf Weste zwüschen em Simplonpass und em Grosse Sankt Bärnhard. In dr Füehrerlitratur vom SAC si si us praktische Erwägige no usdehnter und zwar vom Griespass bim Nufebass im Oste bis zum L'Eau Noire und Trient im Weste.
Dr höchst Bärg in de Walliser Alpe isch mit ere Höchi vo d Dufourspitze im Monte-Rosa-Massiv.
Vierduusiger
In de Walliser Alpe git s 43 Vierduusiger, d Helfti vo alle Vierduusiger in de Alpe. Die anderi Helfti vo de Vierduusiger verdeilt sich uf fümf anderi Gebirgsgruppe vo de Alpe.
Landschafte vo nationaler schwiizerischer Bedütig
In de Walliser Alpe git s zur Zit sibe sonigi Landschafte:
Boulder
Boulder isch die viertgröschti Stadt im US-Bundesstaat Colorado, wo grad uf em Rand vo de Rocky Mountains lit. Es het öppe 150000 Iiwohner, vo dene händ öppe en Drittel öppis met de Colorado University z'tue, wo d'Hauptuni vo Colorado isch.
Geographie ond Klima
Boulder lit 1600m über em Meer, in em ene trockene Tal met 300 Sunnetag im Jahr.
Wirtschaft
D'Stadt läbt vil vo de Uni. Met 50000 Studente wird vil Gäld uusgäh. Usserdem isch Boulder au s Heim vom National Oceanic and Atmospheric Research Center ond vom National Center for Atmospheric Research. Darum gits viel Forschig ond vor allem viel uusbilditi Lüüt. S'Gschäft Celestial Seasonings chomt au uursprünglich us Boulder.
30. September
Dr '''30. Septämber''' isch dr 273. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 274. in Schaltjohr), dodermit blybe no 92 Däg bis zum Änd vum Johr.
Boulder
Kultur
Uuf de lebändige, verkehrsfreie Strass ide Altstadt hets Musikaante, Schauspieler, ond Künstler. Wiiters hets im Summer s'Shakespeare Festival a de Uni vo Colorado ond s'Colorado Music Festival im Chataqua Park. De Sport spilt au e wichtige Rolle für d'Stadt, da vil Olympia-Teilnehmer döt trainiered. D'Stadt isch au bekannt für s'Velofahre, Ränne, Wandere, Schneeschuelaufe, ond Schiifahre.
Gschicht
Bis im 19. Johrhundert händ verschiedeni nomadischi Indianerstämm mängisch i dem Gebiet gläbt. Im Jahr 1858 sind die erschte Europäer wägem Gold cho. Di erschti Schuel isch 1860 baut worde. Im Jahr 1871 isch d'Stadt Boulder gründet worde. 1873 hets die erschti Zugverbindig gäh und zwei Jahr spooter isch d'Uni iigweit worde.
D'Lokalwirtschaft isch vo Gold-, Silber-, und Choleabbau prägt gsi. De Bergbau isch bis 1940 wirtschaftlichi Hauptinahmequälle gsi. Spooter het d'Stadt uf nachhaltigi Industrie umgschwänkt.
Lyndon B. Johnson
Dr Lyndon B. Johnson (* 27. Auguscht 1908, † 22. Januar 1973) isch dr 36. Presidänt von de USA gsii.
Er isch als Demokrat vo 1961 bis 63 Vizepresidänt gsii. Denn isch er für dr ermordet John F. Kennedy Presidänt worde. Das Amt het er bis 1969 inne ghaa. Gschichtlich isch dä Texaner vor allem worde dur siini Bemüehige, dr Vietnamchrieg dur ne Verschärfig vor allem vo de Bombe-Angriff schnäller siegriich abzschliesse. En Politik, wo dur siin Nachfolger, dr Republikaner Richard Nixon, ebeso erfolglos fortgfüehrt worde isch.
Oberschlesien (Zeitung)
Oberschlesie isch e Ziitig mit em Theme Oberschlesie, wo hüt in Pole isch.
D Ziitig Oberschlesie chunnt jede Monet zweij mal in Dütschland und Pole use. De polnischi Verlagsort isch Góra Świętej Anny (Sankt Annaberg) in Oberschlesie. D Zittig hät Bilage und lokali Sitte für d verschidene Heimetchreis (biispielswis Kattowitz, Königshütte, Gleiwitz, Hindenburg OS, Bytom (Beuthen), Opole (Oppeln), Schwientochlowitz und Laurahütte.
Näbed em dütsche Oberschlesie gits au noo e polnischi Uusgab, wo sich syt em 2001 a polnischi Läser tuet wände. D Uuflag isch im Jahr 2005 12'200 Stuck gsi, devo 4'200 i Pole. I Dütschland gits d Ziitig numme über es Abo, i Pole chönd d Chunde au noo witers am Kiosk poschte.
Sergio Mattarella
Dr Sergio Mattarella (* 23. Juli 1941 z Palermo, Sizile) isch en italiänische Jurist und Politiker vom Partito Democratico.
Er isch am 31. Januar 2015 zum zwölfte Presidänt vu Italie gwählt worde und hät am 3. Februar 2015 de Amtsaid abglait. Vorhär isch er vo 1983 bis 2008 Mitglid vo de italienische Abgordnetechammer und e paarmol Minister gsii. Vo 2011 bis 2015 isch de Mattarella italiänische Verfassigsrichter gsi.
d Wahl zum Staatspräsident
De Matteo Renzi, Regierigschef und Chef vom Partito Democratico, hät de Sergio Mattarella als Nochfolger vom Giorgio Napolitano vorgschlage, wo Mitte Januar zruggträten isch. D Wahl vom Mattarella isch in ere gmainsame Sitzig vo de Abgordnetechammer und em Senat im vierte Wahlgang mit 665 vo 1009 Stimme zstand cho. Es hät mehreri Wahlgäng bruucht, wil am Aafang en Huufe Aahänger vom Silvio Berlusconi sinnere Partei Forza Italia lääri Stimmzädel abgee händ.
Allegra
Allegra (Ussprooch: ; oder adverbial bruucht: Allegramaing!) isch e rätoromanische Gruess, wo i de Engadiner Tielekt Vallader und Putèr bruucht werd, und zwoor zwösched em früene Vormittaag und em spöötere Nomitaag.
Allegra! bidüttet »Froi (di)!«. De Gruess isch e sproochlichs Unikum, wenigstens i de indoeuropäische Sprooche. I de Sproochwösseschaft werd da performativi Sproochhandlig gnennt, well de Wunsch vom sich froie wäred em Rede real werd.
Entstande isch de Gruess us em längere Cha Dieu ans allegra! »Mög Gott üüs erfroie!«
Lyrik
As Lyrik (griechisch λυρική (ποίησις) – d Dichdig wo zum Spiel vo der Lyra gehört) heisst me die dritti poetischi Gattig näbe der Epik und der Dramatik. Lyrische Wärk sait me au Gedicht.
Lyrik
Scho dr Aristoteles in siiner „Poetik“ het zwüsche Lyrik, Epik und Dramatik underschiide, allerdings wird der Begriff ‚Lyrik‘ erst sit em 18. Johrhundert als Gattigsuusdruck bruucht.
Anders als in der antike Literatur isch der Begriff hüte relativ unbestimmt und wird sit em 19. Jahrhundert hüfig (fälschlig) synonym mit em Wort ‚Poesie‘ (Dichtig) bruucht. Me cha aber säge, ass me under Lyrik e literarischi Hauptgattig verstoht, wo me au as singbari Dichtig cha bezeichne. Der Dichter as "lyrischs ICH" üsseret siini Gfüehl und Gedanke unmittelbar. D Beziehige zwüschen em Subjekt und dr Wirklichkeit wärde esthetisch sterker as bi de andere literarische Gattige verallgemeineret. D Lyrik isch stark sinnbildlig und rhythmisch, hüfig in Riim verfasst und mit Musig verbunde.
Gedicht
Mit Gedicht het me ursprünglig alles bezeichnet, wo me schriftlig abgefasst het. Au do isch im 18. Johrhundert dr Begriff genauer definiert worde: Sit denn wird er nume no für e poetisch Beriich bruucht. S Wort „Dichdig“ het aber im volkstümlige Gebruuch immer no öbbis vo siiner ursprünglige Bedütig.
En umfangriichs dichterischs Wärk, wo hüfig mehrdeilig oder as Zyklus agleit isch und lyrischi und epischi Elemänt ohni verbindligi metrischi Struktur het, wird as Langgedicht oder Poem bezeichnet.
Moiry
Moiry isch de Name vo folgende Ortschafte:
Sixtus I.
Dr Sixtus I. († um 125) (lat.-griechisch Xystus) isch vu ebbe 115 bis zue sym Dod Bischof vu Rom gsii un wird as Märtyrer gnännt.
Biografischi Date von em sin nit iberliferet. Är giltet as Remer un wird zum erschte Mol in dr Papschtlischt vum Irenäus vu Lyon gnännt. Dr katholisch Gedänkdag vum Sixtus isch dr 3. April. Greßeri Verehrig as Hailige het scho frie dr Märtyrer Sixtus II. gnosse. Sy Name bedytet S(e)xtus = dr Sechst (lat..) bzw. Xystos = dr Glättet (griech.).
St. Antonius (Wildegg)
D Chile St. Antonius isch d Chile vo dr römisch-katolische Pfarrei Wildegg im Aargau. Si isch 1969 oben am Dorf Wildegg bout worde.
Gschicht
Sid dr Reformazion wird die alti Pfarrchile, wo grad näbedra bim Dorf Mörike stoot, für die refermiert Gmeind pruucht. Au die alti Dorfchile isch im Middelalter em heilige Antonius gweit gsi. Die alti Glogge vo dere Chile het d Inschrift: «st.Antonni.ora.pronobis.anno.dom.m.cccc», was uf düütsch heisst: ”Sankt Antoni bitt für öis; im Johr 1400“. Es isch eini vo de eltischte Glogge vom Aargau.
Die nöji katolischi Chile vo Wildegg het dr heilig Antonius vo Padua zum Schutzpatron. D Plään für die modärni Chile mid em ussergwöönleche Chupfermantel sind vom Zürcher Architekt Justus Dahinden. D Chilewei isch am 1. Novämber 1969 gsi. E grossi Orgele het d Chile erscht ane 2014 übercho.
Wärt
Die katolischi Pfarrchile St. Antonius gilt als guets Wärch vo dr modärne Schwiizer Architektur i dr Zyt nach em Zwöite Wältchrieg, si zelt zu Bouobjäkt mit nazionaler Bedütig, und si stoot im Infäntaar vo de schützenswärte Kulturgüeter vo dr Schwiiz.
Cécile Bähler
D Cécile Bähler (* 20. Mai 1981 z Aarbärg) isch e Schwiizer Fernsehmoderatorin.
Biographii
D Cécile Bähler isch im Bärner Seeland ufgwachse. Si isch d mittleri vo dreine Chind gsi. Na de Primarschuelziit isch si uf s Dütschi Gymnasium Biu un het d Schuel 2001 abgschlosse. Als 17 jährigi het d Cécile Bähler a de Schwiizer Usgab vom Elite Model Look teilgno. Dert isch si vom Musiksänder VIVA entdeckt worde. Si het dann z erscht emol als Moderatorin un als Redaktorin bi VIVA gschaffet. Im Härbst 2005 het si zum Schwiizer Fernsä gwechselt un schaffet mit ere 60-Prozent-Aastellig für SF Meteo. Denäbe duet si privati un öffentlichi Aaläss moderiere.
Gertweiler
Gertwiller (frz. Gertwiller, dt. Gertweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Gertwiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 718.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Gertwiller ìsch. Gertwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Gertwiller ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Reichstag (Deutsches Parlament)
De Reichstag als nationals dütsches Parlamänt het siit dr Gründig vom Norddütsche Bund 1867 exischtiert und isch bi dr Gründig vom Dütsche Riich für ganz Dütschland iigrichtet worde. 1933, bi dr Machtübernahm vo de Nazi, het de Reichstag siini politisch Macht verlore. Bis 1945 hets en no als Schiinparlamänt wiiterggää.
De Reichstag isch vo Anfang aa, im Gegesatz z. B. zum Landtag vo Preusse, wo s Zensuswahlrecht ghaa het, dur allgemeini, gliichi Wahle gwählt worde. Im Kaiserriich het er immer 397 männlichi Mitgliider ghaa, in dr Weimarer Republik het denn die Zahl es paar Mol gwächslet. Ab denn het au s Fraue-Wahlrächt exischtiert.
1. Oktober
Dr '''1. Oktober''' isch dr 274. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 275. in Schaltjohr), dodermit blybe no 91 Däg bis zum Änd vum Johr.
Josef Albicker
Dr Josef Albicker (* 16. Juni 1896 z Sumpfohre; † 30. Merz 1968 z Huuse) isch e dytsche Haimetdichter un Buur gsii. Mer chännt en au as „Florian Fromherz“ oder as „Bauer vom Wald“.
Lääbe
Dr Albicker isch e Suhn gsii vum Jakob Albicker (1858–1920), eme Buur, un syre Frau Theresia geb. Wägele (1861–1933).Är het no ne Brueder un zwoo Schweschtere ghaa. D Familie isch remisch-kadolisch gsii.
Är isch vu 1903 bis 1911 in sym Haimetdorf uf d Volksschuel gange un derno bis 1913 z Eschinge uf d Winterschuel. Im Erschte Wältchrieg het er si mit 19 freiwillig gmäldet un ab 1915 an dr Weschtfront Chriegsdienscht glaischtet. Am 27. Merz 1918 isch er schwär verwundet wore.
Anne 1921 het er d Amalie Engesser (1894–1961) vu Huuse ghyroten un het mit ere dr Hof vu dr Schwigereltere ibernuu. Si hän zäme drei Sihn un e Dochter ghaa. Bis zue sym Dod het er z Huuse buurt.
Scho in dr 1920er Johr het dr Albicker aafange schrybe. Är het Freiliecht- un Heerspiil gschribe, un Artikel un Gschichte fir Zytige, Zytschrifte un Kaländer. In syre Gedichtsammlig „Kriegsklänge“ vu 1915 het er syni Erfahrige an dr Front verschafft. Im Mittelpunkt vu syne Wärch isch vylmol d Wält vu dr Booremer Buure uf em Dorf gstande.
Wu d Nationalsozialischte d Macht ibernuu hän, het er mit em neie Sischtem simpatisiert. Vu sym bodeständige haimetverbundene Dänke isch s fir ihn nyt wyt gsii zue sällene ihre Bluet- un Bode-Idelogy. Är isch im Dritte Rych derno Ortsbuurefierer in syre Gmai wore. Im Rundfunk het er e Megligkait gsää, d Buure zuen ere sälbschbewusste Dailnahm an dr neie Gsellschaft z erzie. Är schrybt doderzue:
Noch em Zweete Wältchrieg isch drei Johr lang im e Lager interniert gsii. Drotz ass er speter yygstande het, „Goebbels manches Lied gesungen zu haben“, het er si uugrächt bhandlet gfielt, sy Vermege isch konfisziert wore. Vor allem wäge Misshandlige im Lager isch er seelisch broche haim chuu.
Wäärch
Derzu Bydreg in Zytige, z. B.im „Albbote“ un im „Schwarzwälder Bote“, in Zytschrift un in Kaländer.
Fack Ju Göhte
Fack ju Göhte (Fuck you, Goethe absichtlig falsch gschriibe) isch e dütschi Komödie vom Bora Dagtekin us em Joor 2013. Si het z Dütschland mee as siibe Millione Kinobesueche aazooge und isch z Dütschland dr erfolgriichsti Film in däm Joor gsi. In de Hauptrolle spiile dr Elyas M’Barek und d Karoline Herfurth, wäärend d Noochwuggsschauspiiler Max von der Groeben und Jella Haase Nääberolle bsetze. Dr Film isch vo dr Rat Pack Filmproduktion in Koprodukzioon mit Constantin Film broduziert worde.
D Uruffüerig het am 29. Oktober 2013 z Münche stattgfunde. In d Kino isch dr Film am 7. Novämber 2013 choo.
Johann Joachim Quantz
Lääbe
Im Quantz si Vater isch drHiefschmiid Andreas Quantz Oberscheede gsi. Noch em Dood vo de Eltere häi sich Unggle Justus Quantz, wo dr Stadtmusikus z Merseburg gsi isch, und dr Maa vo sinere Gusiine, dr Organist Johann Friedrich Kiesewetter um si Usbildig kümmeret. 1714 isch dr Quantz Stadtpfifer z Pirna worde und er het drfüür Giige, Oboe, Drumbeete, Zink, Waldhorn, Posuune, Blockflöte, Fagott, Violoncello, Gambe und Kontrabass gleert spiile. 1716 het er e Stell in dr Stadtkapälle vo Dresde (Oboe und Flöte) überchoo. Noch zwäi Joor isch er Oboist in dr Polnische Kapälle vom August II. worde.
1717 het er z Wien studiert, im Joor druf z Dresde Querflöte gleert und het afo komponiere. 1724 bis 1726 het er e Studieräis uf Italie gmacht und z Neapel dr Alessandro Scarlatti kennegleert. Er isch e Fründ vom Kastrat Farinelli worde und isch uf Venedig zum sin musikalische Vorbild Vivaldi zuzloose. Vo 1726 bis 1727 isch er z Bariis und z London. Dört het em dr Händel vorgschlaage, in Ängland z bliibe. 1728 isch er Flötespiiler bi dr Kurfürstlig-Säggsische und Königlich-Polnische Kapälle z Dresde worden und het dr pröissisch Chronbrinz Friedrich kennegleert und däm afo Flötenunderricht gee. Däm si Vater het das aber bald verbote. 1737 het dr Quantz d Anna Rosina Carolina Schindler ghürootet. Wo dr Friedrich Köönig worde isch, het er dr Quantz 1741 zu sim Kammermusikus und Hofkomponist gmacht. Er het im Friedrich jeede Daag Underricht im Fläätespiile gee, het Huskonzärt organisiert und komponiert. Er het au sälber Flöte baut und 1752 s Flöte-Leerbuech Versuch einer Anweisung die Flöte traversière zu spielen gschriibe.
Er isch bis zu sim Dood an Hoof vom Friedrich bliibe.
Wärk
Dr Quantz het zum grösste Däil für d Querflöte gschriibe. Drunder si mee as 200 Flöte-Solosonate, öbbe 300 Flötekonzärt, 45 Triosonate und 9 Hornkonzärt.
Überliiferet si au Flöteduo, -terzett und -quartett und Lieder wie die Neue Kirchenmelodien … (Choralmelodie zu 22 Ode vom Gellert us em Joor 1760).
Litratuur
chronologisch
Bussurigios
De Bussurigios (Βουσσουριγίος) und de Bussumarius sind zwee Götter gsii, wo vo de Galater in Chliiasie und vo Kelte a de undere Donau vereert wore sind. Do baid mitem griechische Zeus oder em römische Iuppiter gliichgsetzt wore sind, dörftet si identisch sii.
Bussurigios
De Bussurigios werd i zwoo griechische Inschrifte erwäänt, wo im 3. Jh.n. Chr. z Galatie gstiftet wore sind. I dene werd er mitem Zeus gliichgsetzt. E dritti Inschrift stammt us Sibebürge und isch em IOM SOLI BVSSVRIGIO gwidmet. D Gliichsetzig mitem Jupiter Sol, e Form vom Mysteriegott Mithras, und au well die galatische Inschrifte vomene Priester vo de Grosse Muetter gstiftet wore sind, düütet druf hii, as es sich woll debi um en Mysteriekult ghandlet het.
Bussumarius
Usem sibebürgische Alba Iulia stammet o zwoo Inschrifte, wo em Bussumarius gwidmet wore sind. E dritti chunt vo Constanta. Au er isch mitem Jupiter gliichgsetzt wore. De Name taucht au uf pannonische Münze uf, as BVSSVMARVS oder BVSSV, da cha aber guet e Manename sii, do d Kelte mengisch noch Götter binamst sind, so Taranis oder Esus.
Name
Die zwaite Tail vo de Näme sind aidütig: Im Gallische bidütet maros »gross« und rigios isch e Ablaitig vo rix »König«. De erst Tail isch schwiriger. Die maiste Forscher nemet för bussu d Bedütig »Kuss, Lippe« aa (air. bus »Lippe«, alem. Bussi »Küssli«). De Gott wär aso entweder »Grosslippe« oder »Grosse Küsser« bzw. »Königlichi Lippe« und »Königliche Küsser«. Da isch nöd grad aifach z interpretiere. Aber de indisch Donnergott Indra haisst au je ainisch Suśpira oder Śiprin (RV 1,29,2; 2,12,6) »Guetlippige«. Gallisch bussu chan aber au »Penis« bidüte und denn wär am beste anen phallische Gott z denke. Im Raame vom ene Mysteriekult chönnt an Liebhaber vo de Grosse Muetter dekt werde, wobi denn all Namedüütige passe chönet.
Schifffahrtsgesellschaft des Vierwaldstättersees
D Schifffahrtsgesellschaft des Vierwaldstättersees (SGV) isch e schwiizerisch konzessionierts Unterneme, wo d Schifffahrt uf em Vierwaldstättersee bitribt und isch en Aktiegsellschaft mit Sitz z Lozern.
d Flotte
Im ganze het d Gsellschaft 20 Schiff: 5 nostalgischi Schufelraaddampfer und 15 moderni Salonmotorschiff:
d Statione rund um de See
Offizielli Schifffahrtsstatione:
Arbeitstagung zur alemannischen Dialektologie
Bi dene wüsseschaftliche Tagige, wo all drüü Joor im ene Oort vo dr Alemannia stattfinde, bespräche Fachlüüt vo dr Linguistik Sache vo der alemannische Sprooch – oder vom Weschtoberdüütsche, wie men au seit – und psunders die regionale Underschiid zwüsche de verschidene Dialäkt im alemannische Sproochruum. Es goot um alli mögleche Gsichtspünkt vo der modärne Dialäktology, öppe um d Sproochgeografy und der Sproochkontakt, um d Sproochgschicht und d Sprochveränderig und trum wie me d Sprooch im Alltag pruucht, um d Grammatik und d Syntax vo de Dialäkt, und um d Methode vo der Lexikografy und d Entwicklig vo de alemannische Grosswörterbüecher. D Tagigsteilnämer chömen ame zur Hauptsach us em oberdütsche Ruum vo Tüütschland, der Schwiiz, Öschtrych und Frankrych, und mängmol au no vo wyter wägg und us anderne Länder, und sie stelle die aktuelli Forschig a de Universitäte und bi anderne Instituzioone vor und diskutiere d Arbetsergäbnis und nöji Frooge.
D Vorträäg vo de meischte vo dene wüsseschaftleche Verastaltige sind publiziert und gänd e guete Überblick über s Arbetsgebiet vo der regionale Dialäktology.
Das Vaterunser
Das Vaterunser isch e Biächli, wu im Friähsummer 1941 vom Reinhold Schneider gschriibe un im Colmarer Alsatia-Verlag erschiine isch. S enthaltet verdeckti Gritik am Nationalsozialismus.
MediaWiki
MediaWiki isch e PHP-basierti Wiki-Engine, wu unter de GPL lizenziert isch un fir d Wikipedia entwickelt worre isch.
Zuem Spychere vun de Inhalt benutzt MediaWiki di relational Datebank MySQL, e experimentelle Support fir PostgreSQL het s ab dr Version 1.5 dinne.
Gschicht
MediaWiki isch us ere Wiki-Engine entschtonde, wu de dytsch Biolog Magnus Manske fir d Online-Enzyklopädy Wikipedia entwickelt ghet het. Dr Onforderunge vun de Wikipedia isch UseModWiki-Engine, wu dervor yygsetzt worre isch, nimmi gwachse gsi. Om 25. Jänner 2002 isch d erscht Version, dertemol Phase II gnennt, s erschtmol yygsetzt worre. Noch em Rewrite, houptsächlich durich dr Lee Daniel Crocker, isch im Juni 2002 e verbesserti Version vun de offiziell immer no nomelose Software uf de Wikipedia-Server inschtalliert worre. In de Folgejohr het sich d MediaWiki zue nem erfolgryche Open-Source-Projekt entwickelt, wu im Johr 2005 iber 60 Programmierer un Helfer bedeiligt gsi sin. Nebe de Wikipedia un ihre Wikimedia Foundation-Schweschterprojekt setze hit zahlriche Organisatione, Firme un Inschtitutione MediaWiki yy.
2004 isch mit GetWiki e MediaWiki-Fork entschtonde.
D MediaWiki git s syt em März 2009 au in ere vollständig lokalisierte alemannische Version.
Ménières
Ménières (patois [a məɲiːrə]) isch a politischi Gmiin im Broye im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Hedschra
D Hedschra, au Hidschra, (arabisch هجرة DMG: hiǧra, vo dr Wurzle هجر »verlo«) bezeichnet d Uswanderig vom Mohammed vo Mekka noch Medina am 16. Juli 622 noch dr Ziitwändi und markiert dr Afang vom Mondkaländer vo dr islamische Ziiträchnig. Au die iranisch Ziiträchnig fot mit der Hedschra a, aber ihri Johr si Sunnejohr, wie si au im gregorianische Kaländer verwändet wärde.
Das Vaterunser
Inhalt
Soldate un Zivilischte, wu versucht hän, unter däne Zitumständ mänschlig z bliibe, hän dur des un anderi Biächer vum Reinhold Schneider e Ruckestärkung bikumme.
Ménières
Geografi
Ménières liit ùf, 6 km südweschtlich va Payerne (Luftlinie) i de fryybùrgische Exklave Estavayer-le-Lac. Va de Gmiinflechi si 76,1 % landwirtschaftlichi Flechi, 15,6 % Waud, 7,8 % Sidligsflechi ù 0,5 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Ménières si Les Montets, Cugy ù Fétigny im Kanton Fryybùrg ù Valbroye im Kanton Waadt.
Gschicht
Ménières isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1142 aus Maineres (1228 Mennieres).
Das Vaterunser
Verbreitig
Im Innere vum Dritte Rich sin im Griäg scho alli grischtlige Verläg zuegmacht gsii, dr einzig, wu no legal publiziäre het kenne, isch dr Alsatia-Verlag z Colmer im Elsass gsii. Des isch meglig gsii, wel dr Verleger Joseph Rossé hochi Risike uf sich gnumme het un d Nazi an dr Nase rumgfiährt het. Zum Biispiil sin Statischtike un Verträg frisiärt wore; Kontrollfunktionär sin bstoche wore; im Rossé isch z guet kumme, ass er unter dr Franzose verfolgt wore isch.
Hedschra
Scho im Johr 615 si d Ahänger vom Mohammed in ere erste Hedschra us em heidnische Mekka ins christlige Äthiopie emigriert. Dr Mohammed isch 622 noch Medina zoge—die „eigentligi“ Hedschra.
Ménières
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 12,1 % gläge.
Das Vaterunser
Verbreitig
So het Das Vaterunser mehreri Üsgabe erläbt, do drunter e „Fäldüsgab“ – e gleiformatigi Üsgab, wu mer fascht hinter ere Hand het kenne versteckle un wu vum Heinrich Höfler, vum Leiter vu dr kirchlige Griägshilf z Friiburg i.B., syschtematisch in s Heer gleitet wore isch – noch Agabe vum Schneider mindschtens e halbi Million – fir diä Umständ un Zitte e irrsinnigi Zahl.
Hedschra
Z Mekka isch dr Mohammed verhasst gsi und verfolgt worde, z Medina isch er schnäll e gachtete Staatsma und Stifder von ere Religion worde. Dr Staat won er gründet het, het sech in churzer Ziit noch siim Dod zum ene islamische Grossriich entwicklet.
Ménières
Religion
79,1 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 12,1 % evangelisch-reformiert.
Das Vaterunser
Verbreitig
Bapierzuedeilige hän miäße vum Reichprapagandaminischterium gnämmigt wäre. Diä hoche Uflage, wu dr Verlag het kenne fir dr Schneider broduziäre, sin dur Liiferunge vum Berliner Freijnd vun Reinhold Schneider, vum Hans von Schweinichen, miigli gmacht wore; dä isch Bapiirhändler gsii un het s Bapiir unter schwiirige un illegale Umständ uf Colmer an dr Verlag bringe lo.
Ménières
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 297 Yywoner 94,3 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 4,7 % Tüütsch ù 1 % anderi Spraache.
Hedschra
D Bedütig vo dr Hedschra im Islam
D Hedschra het e zentrali Stellig im Islam. D Koranwüsseschaftler hai alli Sure vom Koran in „mekkanischi“ und „medinensischi“ Sure iideilt. Die Iideilig isch nit unumstritte, aber der Grossdeil vo dr Iideilig wird as sicher betrachtet. Die mekkanische Sure underscheide sech vo de medinensische u. a. in ihrer Lengi—alli lange Sure stamme us Medina—in dr Qualität—z Medina si meh braktischi Glaubensregle offebart worde—und deilwiis in ihrem Bezugspunkt, die politischi Lag z Medina oder z Mekka.
Das Vaterunser
Verbreitig
E witteri Üsgab isch 1944 z Paderborn in Blindeschrift entstande; noch em Griäg hets e Neijüsgab mit eme Nochwort vom Schneider gä. Si isch gwidmet „dem Andenken Joseph Rossés, des Christen zwischen den Fronten“.
Franz Georg Brustgi
D Franz Georg Brustgi (* 17. März 1903 z Ötlenga – heitzodag a Stadtdoil vo Kirche ondr Teck, † 2. Mai 1991 z Waldburg em Landkreis Raveschburg ) ischt a deitscher Pädagog ond Kommunalpolidiker gwäa, wo en seira Freizeit an Haufa Biacher ibr sei wirdabergischa Hoimet gschriiba ond franzeesischa Litradur ens Deitsche ibrsetzt hot. Vo de Werk ibr sei Hoimet send et grad wenich em schwäbischa Dialekt vorfasst worra, ond vor ällem us deam Grond dirft’r heit noh bekannt sei.