cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konjunktion
Ydeilig noch Funktion
Mer ka Präpositione noch Gebruch in verschydeni Klasse ydeile. Sí verbinde zwei Hauptsätz, zwei Næbesätz oder zwei Satzglyder mitenand. Bíspyl: und, oder, aber Sælli Konjunktione verbinde e Hauptsatz mit me Næbesatz. Bíspyl: während, wyl, dass, nochdèm, ob Sí sin im Alemannische sæltener in Gebruch wie im Hochdytsche. De erscht Deil stoht vor de erschte Elemænt, wo verbunde wird, de zweit zwüsche de Beide. Bíspyl: weder - no, entweder - odder, nit numme - sondern au Uff d Infinitivkonjunktione folgt immer e Verb im Infinitiv (Grundform). Abhängig vom Dialækt, oft au vo de Konjunktion, wird im Alemannische e "z" vor s Verb bzw. hinder d Vorsilbe ygfiegt, oder s wird e zum vor s Verb gstellt: Myr fahre uff Konschtanz zum öbber bsüeche / um öbber z bsüeche. Aber: Myr fahre uff Konschtanz, anstatt öbber z bsüeche (nit: anstatt zum ...) Bíspyl: um z/zum, anstatt z Dodezüe ghöre numme d Konjunktione als und wie. Oft wird e Verglych dargstellt: Öbber wie ich Ich lüeg des als Beleidigung a.
Ydeilig noch Bedytig
Mer ka Konjunktione aber au noch de Bedytig ydeile. Deno ergænn sich dí folgende Gruppe: S wird e Areihig oder Uffzällig úßdruckt. Bíspyl: weder - no, und Sælli Konjunktione drucke e Gegesatz úß. Bíspyl: aber, allerdings Mithilf vo denne Konjunktione wird úßdruckt, dass es zwei Mögligkeite git. Bíspyl: entweder - odder, nit numme - sondern au S wird e Erklärig aghänkt. Bíspyl: des heißt Dí kausale Konjunktione drucke e Grund úß. Bíspyl: denn, wyl, sodass Mit denne Konjunktione macht mer e Yrumig. Bíspyl: obwohl, wenn au Mer druckt e Verglych úß. Dodezüe ghört numme d Konjunktion wie. D Konjunktion bezieht sich uff de Ort. Bíspyl: wo, wo - her Sælli Wörter drucke Umständ, Mittel und Art und Wís úß. Bíspyl: wie wenn (hochdt. als ob), indèm, als, wie S wird d Zít zum Úßdruck brocht. Bíspyl: während, wo, bis
Lüeg au
Alemannische Satzbau, Relativsatz
Kiesen
Chise (amtlech Kiesen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Chise isch es Dorf ar Mündig vo Chisen u Rotache i d Aare. D Gmeindsflächi bsteit us 52,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 27,8 % Waud, 16,8 % Sidligsflächi u 2,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Wichtrech, Opplige, Heemberg, Uttige u Jaaberg.
Gschicht
Chise isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1236 aus Chisun (1250 Chison, 1253 Kison, 1305 Kyson, 1313 Kisen).
Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,3 % gläge.
Religion
79,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 11,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,2 %, CVP 2,5 %, EVP 4,8 %, FDP 6,6 %. GLP 6,8 %, GP 5,9 %, SP 13,0 %, SVP 27,9 %, Suschtigi 11,3 %.
Gmeindspresidäntin vo Chise isch d Elsa Meyer (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,9 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Chise ghört zum Hochalemannisch.
Tiere
Tier sind noch em härkömmliche Verständnis Läbewese, wo iri Energie nöd dur Photosynthese gwünend und Surstoff zum schnufe bruched. Anstatt ere Photosynthese ernäred sich Tier vo andere pflanzliche und/oder tierische Organisme. Di meischte Tier sind ortsbeweglich und mit Sinnesorgan usgstattet. D'Naturwüsseschaft vo de Tier isch d'Zoologie. Systematisch spiled d'Tier i irer Gsamtheit hüt kei Role, meischtäns wird i dä Taxonomie mit em „Rich vo dä Tier“ d'Gruppe vo dä vilzällige Tier (lat. Metazoa) gmeint.
Taxonomie
Dä Begriff Tier (lat. animal) isch bereits im Altertum prägt gsi, de anerkannti wüsseschaftlichi Begriff vom ene Tierrich stammt allerdings vom Carl vo Linné us em Johr 1758. Taxonomisch wärded Tier hüfig als es Riich innerhalb vo de Domäne Eukaryote beschribe und de Pflanze sowi de Pilz gägänüber gschtellt. D'Zälle vo de Tier händ im Gägäsatz zu Pilz und Pflanze kei Zellwand, si sind nur vonere Membran umgä. Hüt sind als Tier nur di Vilzälligä Tier (Metazoa) gmeint.
Traditionell wärded i diä Gruppä vilzelligi Tier und ä ganzi Reie vo tierische Einzeller, d'Protozoa, gstellt. I dä phylogenetischä Systematik isch diä Zämäfassig nöd haltbar, wil d'Protozoa nöd ä insich gschlosseni, monophyletischi Gruppe darsteled, sondern gmeinsam mit verschidenä, traditionell als Algä bezeichnete und zu dä Pflanze gstellte, Einzellergruppe mehreri, nöd nöcher verwanti Gsellschaftsgruppe bildet.
Vilzelligi Tier
Di mit dä vilzellige Tier am nöchschtä verwanti Gruppe sind d'Chragegeisseltierli (Choanoflagellata), wo mit dä Choanozye vo dä Schwämm (Porifera), ämene Zelltyp innerhalb vo Strudelchammere, identisch sind. Näch verwant sind zudäm d'Pilz, wo traditionell zu dä Pflanze grächnet wore sind (aber es eiges Riich bildet). Tier (i därä Definition) und Pilz sowi d'Chragegeisseltierli und einigi witeri Gruppe vo einzellige Organisme zuäme wärded hüt als Opisthokonta i d'Eukaryote igordnet.
Eizelligi Tier
Di ehemals zu dä Tier igordnete eizellige Tier (Protozoa) sind ere Reie vo verschidene Taxa innerhalb vo dä Eukaryote entstammt. Es handlet sich bi ine um ali einzellige Organisme, wo en Zellchärn, aber kei Chloroplaschte, bsitzed und sich somit heterotroph ernähred.
Näbäd dä bereits gnännte Opisthokonta, wo näbäd dä vilzellige Tier und Pilz au einzelligi Forme beinhaltet, findet sich Einzeller oni Chloroplaschtä au i dä Amoebozoa, dä Rhizaria und dä Excavata, wärend d' Archaeplastida und d' Chromalveolata fascht usschliesslich photosynthetisch aktivi Einzeller enthaltäd.
Philosophischi Trännig zwüsched em Mänsch und andere Tier
Naturwüsseschaftlich gse isch au dä Mensch äs Tier. Aber umgangssprochlich und sogar philosophisch umfasst dä Begriff Tier i fasch allne Sproche nöd dä Mensch, sondern wirt hüfig als explizits Antonym (Gägeteil) verwändet. Mit em Verhältnis vom Mensch zu andere Tier befasst sich die Philosophisch Anthropologii bzw. d'Anthrozoologii.
D'Verhaltensbiologii hät zeigt, dass höcher entwickleti Tier sich kompliziertere Verhaltensmuschter und Zeichesüschtem bediened als weniger hoch entwickleti. Au im abschtrackte Tänke zeiged sich näbet em Mensch einigi Tierarte zumindescht im Asatz fäig. Selbschterkänntnis findet mor bi Schimpanse und sogar bi Vögel (Elschtere). Ausser em Mensch sind allerdings kei Tierarte bekannt, wo i dä Lag sind, hochentwickleti Kulture füräzbringe. Die Kulturä unterscheidet sich bi dä Art Homo sapiens unterenand ganz wesentlich, sogar innerhalb biologisch änliche Läbäsrüm. Bi andere Tier hingägä sind gsellschaftlichi Schtrukturä (wie Grupperitual, Dominanz vomene Gschlächt et cetera) innerhalb vonere Art witgehend gliich. Wenn Unterschid überhaupt ufträted, sind diä dur Iflüss vom jewilige Läbesruum bedingt. Emotione sind aber bi Säugetier und Vögel zwifelsfrei beobachtbar, und Schmerzreaktione chönd au bi nidrigere Tier regischtriert wärde.
Dierer un de Mensch
De Mensch underscheidet je nooch em gegesitige Verhältnis:
Hailigi Dierer chänne lebendigi Manifestatione vu Diergötter si, wo bispilswiis im Alde Ägypte vielfach verehrt worre sin. Im Verlauf vu rituelle Handlige chänne Dierer au als Opfer diene.
Agnes Bernauer
D Agnes Bernauer (* um 1410 waarschyyns z Augschburg; † 12. Oktober 1435 bi Straubing) isch s Gspuusi un villicht au s eerscht Wyyb vum bayerische Herzog Albrecht III. gsii. Dur die nit standesgmääß Verbindig isch dr Albrecht in Stryt groote mit sym Vater Ernst. Wu dr Albrecht uf ere Jagd bi me Verwandte gsii isch, het dr alt Herzog d Agnes verhafte un am 12. Oktoober 1435 bi Straubing in dr Donau verdränke loo. Dr Albrecht isch drno zeerscht zum Herzog Ludwig uf Ingolstadt gange, het si aber no ne baar Moonet wider mit sym Vater uusgseent un im Novämber 1436 d Anna vu Braunschweig ghyroote, zum gfeerchtete Chrieg isch s nit chuu. Dr eerscht Gschiichtsschryyber, wu dr Herzog Albrecht un d Bernaueri gnännt ghaa het, isch ire Zytgnoss Andreas vu Regensburg in syre Chronica de principibus terrae Bavarorum gsii. S Lääbe un Stäärbe vu dr Agnes Bernauer isch in vyl literaarische Wäärch ufgschafft woore, vor allem chännt mer s Friedrich Hebbels glyychnamig Druurspiil „Agnes Bernauer“ un „Die Bernauerin“ vum Carl Orff. Alli vier Joor finde z Straubing un z Vohburg Agnes-Bernauer-Feschtspiil statt, wu d Gschiicht vu Laieschauspiiler*ne in Szeene gsetzt wird.
(588) Achilles
Dr (588) Achilles  isch e Asteroid us dr Gruppe vu dr Jupiter-Trojaner, er lauft also uf dr Bahn vum Jupiter um d'Sunne.
Achilles isch am 22. Februar 1906 vum Max Wolf als erster Trojaner entdeckt worre un isch nooch em grichische Held Achilles us dr Ilias benennt worre. Dr Namme vum Asteroid isch ursprünglich vum Johann Palisa, eme Fründ un Kolleg vum Max Wolf, vorgschlage worre. Dr Asteroid lauft im Jupiter uf dem sinere Bahn um 60° vorus (er befindet sich am L4-Punkt). Die voruslaufende Trojaner werre au als Griche bezeichnet und sin dorum (bis uf ei Usnahm) nooch dr grichische Helde us dr Ilias benennt. D'Bahn vum Achilles verlauft zwische 4,429 (Perihel) un 5,956 (Aphel) astronomische Eiheite un isch 10,3° gege d'Ekliptik gneigt. D'Bahnexzentrizität betrait 0,147. Si underschidet sich demit au dütlich vu dr Jupiterbahn.
Während dr Opposition erreicht dr Achilles e schinbari Helligkeit vu 16,6 mag. Er isch demit e usserst liechtschwachs Objekt am Nachthimmel.
Näbe siner gringe Grössi isch au im Achilles si gringi Albedo (Reflektionsvermöge) fer si gring Helligkeit verantwortlich. Er reflektiert numme 3,3 % vum uftreffende Liecht, isch also schwärzer as bispilswiis Asphalt. Si Oberflächi bestoht nooch Messige an dr Infrared Telescope Facility (IRTF) vu dr NASA wohrschins zue 20 bis 40 % us Pyroxen (verschideni Silikate). Fer die beobachtet Rotfärbig vum reflektierte Adeil dürft Iise verantwortlich si. Tholinandeile, also dur Ultraviolettliecht umgformti Methan- un Ethanbestanddeiler, yber 10 % uf dr Oberflächi hän dur Spektralanalyse usgschlosse were chänne. Ebeso isch d'Oberflächi arm an Chlorit (maximal 1 %).
Weblink
Orbitsimulation (Java Applet)
Küttigen
Chüddige (amtlich Küttigen) isch e Gmeind im Bezirk Aarau vom Kanton Aargau.
Geografii
Chüddige liit zwüsche dr Aare und em Jura grad näbe dr Kantonshouptstadt Aarau. Vo Chüddige us cha me übere Stafeleggpass oder über s Bänkerjoch is Fricktaal ggoo. Weschtlich vo der Strooss uffs Bänkerjoch iscdh d Wasserflue. A dr alte Strooss uf d Staffelegg isch d Schällebrugg.
D Nochbergmeinde vo Chüddige sind Oberhof, Däischbere, Taale, Büberstei, Aarau und Ärlischbach.
Im Riepel gseet me no en alte Steibruch für Gips und Alabaschter.
Gschicht
S Dorf isch s erschte Mol in ere gschichtleche Kwelle us em Joor 1036 erwäänt.
Usem Mittelalter isch d Chile Chiirchbärg.
Landwirtschaft
E regionali Bsunderheit isch d Gmüessorte Chüddiger Rüebli. D Wurzle vo däm Rüebli hät e hälli, nid en orangschi Farb. Die Sorte isch id Lischte vom Tradizionelle Erb vom Choche i dr Schwiiz ufgnoo worde.
Dr Chüddiger Dachöpfel isch en alti Öpfelsorte.
Sauber Motorsport
Sauber Motorsport isch e Schwizer Motorsport-Rennstall mit Sitz z Hinwil im Zürcher Oberland, wo vo 1982 bis 1991 in dr Gruppe C vo dr FIA-Sportwage-Wältmäisterschaft gstartet het und gegewärtig in dr Formle-1-Wältmäisterschaft angaschiert isch. Scho vo 1993 bis 2005 isch s Tiim bi dr Formle 1 drbii gsi. Am Ändi vo 2005 isch s vom Autihärsteller BMW meerhäitlig überno worde und het as Formle-1-Tiim under em Naame BMW Sauber F1 Team bestandet, bis sich BMW Ändi 2009 zrugzooge het. Denn isch s wider ganz in Bsitz vom Peter Sauber choo. S Tiim isch technisch und politisch äng mit dr Scuderia Ferrari verbunde. 2016 isch s Tiim vo de Schwizer Investmentgesellschaft Longbow Finance AG übernoh und 2018 an d Islero Investments AG übertraid worde. Dur e Partnerschaft mit em Fiat-Konzern treted sie aktuell unter em Sponsoring-Namen Alfa Romeo Racing Orlen und mit Ferrari-Motore in de Formel 1 a.
Wattweiler
Wàttwiller ìsch bekànnt fìr si Mineràlwàsser.
Gschìcht
Wàttwiller ìsch scho ìm Neolithikum bewohnt gsì, un aui d'Reemer han do gsìdelt un zum erschta Mol d'Thermàlqualla benutzt. Wàttwiller wìrd ìm Johr 735 zum erschta Mol erwähnt, wu's der Gràf Eberhard ìm Kloschter Müarbàch gschankt hàt. Ìm Ort si dertmoliger Nàmma „Wattonvilare“ bedittet „Bürahof vum Watto“. Wàttwiller hàt noch bis zur Frànzeesche Révolution zum Fìrschtatum Müarbàch gheert. Frèhjer hàt's a Kloschter ga, wu 1336 zuma Dominikànerkloschter worra n ìsch.
Zamma mìt em Rascht vum Fìrschtatum Müarbàch ìsch Wàttwiller ìm Johr 1680 zu Frànkrich kumma. As hàt d'Stàdtracht ghà, bis ìm 19. Johrhundert d'Feschtung zersteert worra ìsch.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dur sina geogràphischa Neecha zur Schlàcht àm Hàrtmànnswillerkopf hàt Wàttwiller aui unterm Erschta Waltkriag glìtta un ìsch dernoh fàscht vollstandig kàpütt gsì.
Kriagsgräberstätta üss der Zitt vu da Schlacht um der Hàrtmànnswillerkopf sìn Nécropole nationale du Silberloch - Hartmannswillerkopf, Deutsche Kriegsgräberstätte Cernay un Kriegsgräberstätte Guebwiller.
Verwàltung
vun Wàttwiller ìsch. Wàttwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Wìrtschàft
Nawa der Produktion vu Mineràlwàsser (lüag lìnks dernawa!) un Sprudelwàsser (lüag rachts do unta!) hàt Wàttwiller a làndwìrtschaftliga Bragung; as wara vor àllem Rìnder ghàlta. Züadam wìrd Gedreida àbauie, Forschtwìrtschàft betrìwa un Wi hargsellt.
Scho zur Reemerzitt ìsch d'Qualla vu Wàttwiller gnutzt worra, wu sìch ìm Regionale Naturpark Ballons des Vosges befìndet. As hàt kei Kontàkt mìt àndra Gwässer rund uma, waga dam ìsch's frèi vu Nitràt, wenn's àn d'Owerflache kummt. Aui Nàtrium ìsch numma wenig drìnna, waga dam ìsch's vu der frànzeesche Académie nationale de Médecine àls gsundheitsferdernd ànerkännt. As hàt z Wàttwiller drèi Qualla, eina dervu lìt keina hundert Metter vum Ortszandrum awag. D'Àbfàssung vum Quallawàsser entsteht ìn a Pàrkàlàge zwìscha Ìwwerdorf un Wàld. Vu dara Stell wìrd s Wàsser dura 2 km lànga unterìrdischa Leitung mìt geniagend Fàll bis ìns Gebäi gfiahrt, wu d'ìndüschtriamassiga Flàschafìllung stàttfìndet. Do kà ma àlles – uff elsassisch - ìwwer dàs Wàttwillra Mineràlwàsser erfàhra.
Àndra Bohrunga sìn ìn da letschta Johra ìn der Neecha vu der geologischa Spàlta duragfiahrt worra, um (wàrm) Thermàlwàsser z'entdecka. Trotz Unerfolg, han dia Bohrunga känna feschtstella, dàss der unterìrdischa Wàsserspeicher gànz groß ìsch.
Pàrterschàfta
Pàrtnergmeinda ìsch zitter 1965 Wàsewiler, wu zitter der 1970er Johr e Ortsteil vu Ìhringa àm Kaiserstüahl ìn Südbàda ìsch.
Sankt Georgen (Freiburg)
Sant Jerge isch e Stadtdeil vu dr Stadt Friburg im Brisgau. Die us dr drei Dörfer Uffhuse, Wendlinge un Sant Jerge bildet Verbandsgmei Sant Jerge im Brisgau isch bis 1937 selbständig gsi. Sant Jerge wird im Süde vum zue Ebringe ghörige Schimberg un im Südoste vu dr Gmei Merzhuse, nooch Oschte vum neie Friburger Stadtdeil Vauban, wo bis Ende 2007 zue Sant Jerge ghert het, nooch Nordoste vum Stadtteil Hasle un nooch Nordweste vum Stadtdeil Riselfeld begrenzt. Im Weschte verlauft im Mooswald uf ere Linie zwische nem Eugen-Keidel-Thermalbad un dr Schlatthöfe d'Gemarkigsgrenze zur dr Tunibergstadtdeile Tienge un witer nördlich Obfige. Im Südweschte grenzt d'Gemarkig an d'Gmei Schallsched.
Küttiger Rüebli
Die Rüebli sind zimli gross. Iry Farb isch wyss.
Mohammed
Dr Mohammed (arabisch Muhammad محمد [muˈħamːad] ), öbbe 570-632 noch dr Ziitwändi, isch dr Stifter vom Islam gsi.
Küttiger Rüebli
Me het die alte Rüebli fasch verggässe gha, wo es baar Froue vom Landfroueverein vo Chüddige ane 1978 dermit agfange hend, se wider z pfläge.
Mohammed
Biografii
Dr Mohammed isch öbbe im Johr 570 z Mekka in Arabie uf d Wält cho–noch dr sunnitische Dradition am 25. April 571, noch dr schiitische fümf Dääg schböter. Er het zum Schdamm vo de Kuraisch ghört, wo groosses Aasehe gnosse het. Si Vadder isch no vor sinere Geburt gschdorbe und si Muetter, won er säggsi gsii isch. Er isch denn vo siner Groossfamilie ufzoge worde. Im Alter vo öbbe 25 het er d Witwe Chadidscha (öbbe 555-619) ghürotet, wo zum gliiche Schdamm ghört het und sehr vermögend gsi isch, und het as Kaufma z Mekka in guete Verhältnis gläbt.
Küttiger Rüebli
D Chüddiger Rüebli sind is Sortimänt vom Verein ProSpecieRara und id Lischte vom Tradizionelle Erb vom Choche i dr Schwiiz ufgnoo worde.
Mohammed
Quelle
Dtv-Lexikon, Band 12, S. 246; Band 6, S. 71; Band 8, S. 229.
Thilo Sarrazin
Dr Thilo Sarrazin (* 12. Februar 1945 z Gera) isch e dytsche Volkwirt, Autor un ehmolige Bolitiker (SPD). Vu 1975 bis 2010 het er im effetlige Dienscht gschafft. Är isch vu 2000 bis 2001 bi dr Dytsche Bahn AG bschäftigt gsi. Vu 2002 bis April 2009 isch er Finanzsenator im Berliner Senat gsi, un derno bis Septämber 2010 Mitgliid vum Vorstand vu dr Dytsche Bundesbank.
Läbe un Beruef
Ab 1975 het dr Sarrazin im effetlige Dienscht vum Bund gschafft, vu 1975 bis 1978 as Referänt im Bundesfinanzminischterium (1977 Abornig zum IWF uf Washington, D.C.), un derno bis 1981 as Referatsleiter im Bundesminischterium fir Arbet un Sozialornig, ab 1981 wider im Bundesfinanzminischterium. Ab Oktober 1981 isch er dert Biroleiter gsi un e änge Mitarbeiter vum Bundesfinanzminischter Hans Matthöfer, derfno vu däm syym Noofolger Manfred Lahnstein. Au noch em Änd vu dr sozialliberale Koalition im Oktober 1982 isch dr Sarrazin im Bundesfinanzminischterium blibe un isch dert Leiter vu mehrere Referat gsi, dodrunter 1989–1990 vum Referat „Innerdytschi Beziehige“, wu di dytsch Währigs-, Wirtschafts- un Sozialunion vorbereitet het. In däre Zyt as Referatsleiter bim Bundesfinanzminischterium isch er zytwyys au au fir dr Schineverchehr zueständig gsi.
Vu 1990 bis 1991 het dr Sarrazin fir d Treuhandaastalt gschafft, derno bis 1997 as Staatssekretär im Minischterium fir Finanze z Rheinland-Pfalz. Nocherdani isch er Vorsitzende vu dr Gschäftsfierig vu dr „Treuhandliegenschaftsgesellschaft“ (TLG) gsi.
Dr Sarrazin isch ghyrote mit dr Ursula Sarrazin, geb. Breit, un het zwee Sihn.
Dytschi Bahn AG
Zwisch em Friejohr 2000 un em Dezämber 2001 isch dr Sarrazin bi dr Dytsche Bahn bscheftigt gsi, dervu zerscht vier Monet as Leiter vu dr Konzärnrevision un derno, ab em 1. Septämber 2000, as Vorstandsmitglid vu dr DB Netz, zueständig fir Blanig un Inveschtitione. . Dr Sarrazin giltet as ein vu dr Entwickler vum Volksaktiemodäll vu dr Dytsche Bahn. Syy Verhältnis zum ehmolige Vorstandsvorsitzende vu dr Dytsche Bahn AG, em Hartmut Mehdorn, wird as Fyndschaft bschribe mit gegesytige Beleidigunge. Wun er im Jänner 2002 s Amt as Berliner Finanzsenator aadrätte het, isch em frischtlos gchindet wore, wel Näbedetigkeite no syym Arbetsverdrag mit dr DB nit erlaubt seje. Dr Sarrazin het gege die Chindigung dur drej Instanze uf Zahlig vun ere Abfindig gchlagt, was in dr letschte Inschtanz vum Bundesgrichtshof abgwise woren isch.
Berliner Senator fir Finanze
Dr Sarrazin isch im Jänner 2002 Senator fir Finanze z Berlin wore. Är het e strängi Spar- un Huushaltsbolitik yygfiert. 2007 isch s zem erschte Mol in dr Gschicht vum Land Berlin zuen eme Huushaltsiberschuss chuu (80 Mio €).
Dr Sarrazin het as Finanzsenator bis zue 46 Näbedetigkeite gha (unter anderem Mitglid vum Ufsichtsrot vu dr Berliner Verchehrsbedriib, dr Charité, dr Investitionsbank Berlin un dr Vivantes GmbH, Im Ramme vu dr Tempodrom-Affäre isch em vorgworfe wore, är heb Landesgälder regelwidrig vergee. D Staatsaawaltschaft het im Novämber 2004 Aachlag erhobe. S isch au no gege zwei anderi SPD- un zwei CDU-Bolitiker, drej Unternähmer un zwei Wirtschaftspriefer ermittlet wore. Gege Oberstaatsaawalt, wuermittlet het, het dr Sarrazin e Dienschtufsichtsbschwärde yygreicht. S Landgricht Berlin het s im Dezämber 2004 abglähnt, s Hauptverfahre aazfange, wel d Aachlag as nit schlissig aagsähne woren isch.
Mitglid vum Vorstand vu dr Dytsche Bundesbank
Zum 30. April 2009 het dr Sarrazin syy Amt as Senator ufgee un isch in dr Vorstand vu dr Bundesbank gwächslet. Vum 1. Mai bis zum 2. Septämber 2010 isch er zueständig gsi fir d Beraich Informationstechnologi, Risiko-Controlling un Revision. Unter bolitischem Druck het dr Vorstand vu r Dytsche Bundesbank am 2. Septämber 2010 dr Aadrag gstellt, ass dr Sarrazin as Vorstand abbruefe wird. Ihm isch au mit sofortiger Wirkig dr Gschäftsberaich entzoge wore.. Am 9. Septämber 2010 het d Bank bekannt gee, ass dr Sarrazin frejwillig us em Vorstand zruckdritt.
Allgmein
Dr Sarrazin het sich mit Uussage zue dr Berliner Sozial- un Bildigsbolitik dr Ruef vun eme Provokateur erworbe. Vorschleg zue Chirzige im sozialen Beraich sin vilmol vu Protescht begleitet gsi. Anne 2008 het er Vorschleg gamcht, wie ALG-II-Empfänger sich fir weniger wie vier Euro am Dag chennet ernähre, 2009 het er zum Umgang vu Arbetslose mit Energi gsait:. Räntenerhechige nännt er e „völlig unsinnige Maßnahme“, statt däm mießt d Bundesregierig d Burger druf vorbereite, ass Altersbezig „langfristig auf das Niveau einer Grundsicherung“ sinke dien.
Dr Sarrazin isch fir e reschtriktivi Yywanderigsbolitik mit Uusnahm vu Hochqualifizierte un dr Abböu vu Transferleischtige. Heftigi Reaktione hän em Sarrazin syy Uusage zue dr Wirtschafts- un Migrationsbolitik vu Berlin fiirigruefe, wu im Septämber 2009 in Lettre International publiziert wore sin. Dert het er großi Deil vu dr arabische un türkische Yywanderer nit integrationswillig un nit integrationsfähig gnännt. Wertli het unter anderem gsait:
Unterstitzt wore isch dr Sarrazin unter anderem vum Hans-Olaf Henkel, em Ralph Giordano, em Peter Sloterdijk, dr Sozialwisseschaftleri un Frauerächtleri Necla Kelek un em dytsche Altbundeschanzler Helmut Schmidt. Dr Michael Klonovsky vum Focus het kommentiert, dr Sarrazin heb s gwogt,.
Dr Sarrazin het speter gsait, syy Absicht sej s nit gsi, einzelni Volksgruppe z diskreditiere. Vilmeh heb er welle.
D Berliner SPD-Chreisschidskommission het dr Sarrazin vum Vorwurf vu dr Barteischädigung zerscht frejgsproche. E SPD-Chreisverband un e Ortsverein hän e Barteiornigsverfahre gege ihn bedribe wäge barteischädigendem Verhalte un Rassismus gege Uusländer. S Verfahre isch Mitti März 2010 mit eme Urdeil vu dr Berliner SPD-Landesschidskommission abgschlosse wore, d Aadrge gege dr Sarrazin sin abgwise wore. S zuegherig Guetachte vum Bolitikwisseschaftler Gideon Botsch vum Potsdamer Moses Mendelssohn Zentrum het dr Sarrazin scho im Vorfäld as nit dugli zruckgwise.
Dr Bundesbankbresidänt Axel Weber, wu scho em Sarrazin syy Ernännig zum Bundesbankvorstand abglähnt gha het, het am 30. Septämber 2009 e fermligi Dischtanzierig im Name vu dr Dytsche Bundesbank erwirkt. Dr Weber het dr Sarrazin zum Rucktritt ufgforderet. Wu dr Sarrazin des abglähnt het, het dr Vorstand vu dr Bank am 13. Oktober 2009 d Zueständigkeite vun eme gänderet un het em d Verantwortig fir dr Beraich Bargäld eso bschnitte, ass er nume no fir Risiko-Controlling un s Ressort Informationstechnologi zueständig bliben isch.
Im Juni 2010 het dr Sarrazin mit syyre These Widerspruch uusglest, ass dr gsamtdytsch Intelligenzdurschnitt dur Zuewanderig vu schlächt uusbildete Migranten sinke diej, wun ere bin ere Veraastaltig vu dr Arbeitschreis Schuel-Wirtschaft vu dr Unternähmerverbänd Südhesse uusgsait het. Em Sarrazin syy These sin vu dr Bundeschanzleri Angela Merkel un em SPD-Barteivorsitzende Sigmar Gabriel kritisiert wore, wun em dr Uusdritt us dr SPD noogleit het. Im Gspräch mit dr Süddeutsche Zeitung het dr Sarrazin yygruumt, är heb zue syyne Bhauptige keini gnaue Date vorlige un heb sällewääg e baar Zahle „schetze“ mieße: In eme Interview mit dr Zeit het dr Sarrazin bemerkt:
„Deutschland schafft sich ab“
In syym Ändi Augschte 2010 erschinene Buech Deutschland schafft sich ab versuecht dr Sarrazin no Meinig vum Spiegel, wu ne Kapitel vum Buches vorab vereffetligt het, syyni These „auf eine breitere statistische Basis zu stellen“. Die sin unter anderem vu dr FAZ as „biologistisches Panoptikum“ kritisiert wore. Mit syyre Uussage in eme Interview mit dr Welt am Sonntag het dr Sarrazin fascht iberall Widerspruch fiirigruefe. Dr Stephan Kramer, dr Generalsekretär vum Zentralrot vu dr Jude z Dytschland, het gsait: Dr Sarrazin het in dr Sändig „Beckmann“ erklärt, är heb sich uf dr Artikel „Abrahams Kinder“ im Tagesspiegel un e Bricht vu dr New York Times bezoge. In ere schriftlige Erklärig het er derzue d Zytschrifte „Nature“ un „American Journal of Human Genetics“ zitiert un beduurt, dur e uupräzisi Uusdruckswyys fir Irritatione un Missverständnis gsorgt z haa.
Dr Roland Koch het em Sarrazin syy These, gnännt. Wär glaubt, ass d Dr Wilhelm Heitmeyer het em Sarrazin vorgworfe, är bedient mit syyre Wortwahl „eindeutig ein rechtspopulistisches Potenzial“. Dr Vorstand vu dr SPD het am 30. Augschte 2010 e nej Barteiornigsverfahre yygleitet mit em Ziil vum eme Uusschluss, wel dr em Sarrazin syyni These „diametral den sozialdemokratischen Überzeugungen entgegen“ stiende un zem Deil e „Nähe zu nationalsozialistischen Theorien“ ufwyyse dieje.
Dr Verband Biologie, Biowissenschaften und Biomedizin in Deutschland het sich in ere Pressemitdeilig zue dr Buechvorstellig verwahrt. Dr Sarrazin heb. Syyni Uussage dieje uf eme Halbwisse berueje,. S sej dervu uuszgoh, ass.
Zuestimmig fir em Sarrazin syyni Hauptthese isch vum friejere Erschte Burgermeischter vu Hamburg, vum Klaus von Dohnanyi, in eme Gaschtbyydrag fir d Süddeutsche Zeitung chuu. Dr Dohnanyi het aagchindet, ass er dr Sarrazin im Fall vun eme Barteiuusschlussverfahre vu dr SPD-Schidskommission verdeidige wett.
Chloroplastida
D Chloroplastida sin e Gruppe vu photosynthetisch aktive Eukaryote, also Läbewäse mit Zällchärn. Zue ihne ghere d Grienalge un d flanze.
Merkmole
Di maischte Chloroplastida hän photosynthetisch aktivi Plaschtide mit Chlorophyll a un b, d Chloroplaschte. Uusnahme sin sonigi, wu sekundär d Fähigkait zur Photosynthese wider verlore hän. Doderzue zelle zem Byschpel di parasitisch Vogel-Neschtwurz oder di farblos Alge Polytoma. D Plaschtide stamme vun ere primäre Endosymbiose mit em Cyanobakterium. Vylmol het s in dr Plaschtide ne Pyrenoid din. D Chloroplastida hän zmaischt e Zällwand us Zällulose. D Cristae vu dr Mitochondrie sin flach. As Spycher-Chohlehydrat dient Sterchi. Mit Uusnahm vu dr Angiosperme hän d Zälle Zentriole.
Syschtematik
Innerhalb vu dr Chloroplastida git es zwoo großi Klade, wu stark vonenander drännt sin: d Chlorophyta un d Charophyta (wu au d Pflanze derzue ghere). D Chlorophyta un au vyl Verdrätter vu dr Charophyta wäre klassischerwys Grienalge gnännt. Wäge däm wird dr Uusdruck Grienalge nimi fir e aige Taxon brucht.
D Chloroplastida entspräche dr Viridiplantae Cavalier-Smith, 1981; dr Chlorobionta Jeffrey, 1982, emend. Lewis und McCourt, 2004; un dr den Chlorobiota Kendrick und Crane, 1997.
Flumenthal
Flumetau (amtlich Flumenthal) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Geografi
Flumetau isch es Huufedorf ar Aare im soledurn Mittuland. D Gmeindsflächi umfasst 49,2 % langwirtschaftlichi Flächi, 26,2 % Waud, 19,1 % Sidligsflächi u 5,5 % suschtigi Flächi.
Nochbergmeine si Deitige, Riedhouz u Hopperschte im Kanton Soledurn un Attiswiu u Wange im Kanton Bärn.
Gschicht
Flumetau isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1228 aus Blummenta (1285 Blomentana, 1312 Blumental, 1336 Flumendal, 1374 Flumental).
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch 2010 bi 8,4 % gläge.
Politik
Gmeindspresidänt isch dr Christoph Heiniger (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,5 % gläge.
Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1006 Iiwohner 95 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,2 % Französisch, 1 % Italienisch u 3,8 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Flumetau ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Dietmar Eisfeld
Dr Dietmar Eisfeld (* 5. Oktober 1929 z Gatersleben; † 4. Augschte 2016) isch e dytsche Dialäktautor un Liederkumpenischt gsii.
Lääbe
Är isch z Gatersleben im hitige Sachse-Anhalt uf d Wält chuu un dert im Harz mit siibe Gschwischter ufgwachse. No dr Schuel het er zerscht uf eme Landguet gschaft un derno in ere Gießerei. Är het aafange Gedicht schrybe, au regimekritischi, des het em in dr domolige DDR Brobläm brocht. Iber Oscht-Berlin isch er anne 1953 in Weschte gflichtet. Wel e Brueder vun em z Chränzech gschafft het, isch er an Hochrhy chuu un het si schließli z Wäär nidergloo. Är het aafangs uf em Böu gschafft, e Zytlang bi dr Firma Hummel z Wäär un derno 15 Johr lang as Chemywärcher in dr Schwyz
Zue sym 80. Geburtsdag het dr Ferderkrais Stadtmuseum Wäär mit Unterstitzig vu dr Stadt Wäär s Liederbuech „Im Wehratal bin ich geboren“ uusegee, wu s unter anderem 55 vu syne Lieder din het, aber au Lieder vu andere Wääremer.
Dr Eisfeld isch ghyrote gsii un het mit syre Frau Roswitha zwee Sihn ghaa.
Freiburger Konzil
S Friiburger Konzil, au Friiburger Greis, isch e Greis vu Akademiker un Bfarrer gsii, wu sich z Friiburg im Briisgaü geischtig vum Nationalsozialismus abgsetzt hän.
S Friiburger Konzil isch no dr Krischtallnacht vu grischtlige Friiburger Nationalekonome un Hischtoriker ins Läbe gruefe wore. S Ziil isch gsii, "sich iber d Megligkeite un Pflichte vu Chrischte zum Widerstand glar z wäre." S erscht Dräffe vu däm Greis isch in dr Wohnig vum Adolf Lampe gsii - dr Initiator un dr Virschidriiber. Speter het mer sich reihum droffe; Iiladige hets numme vu Müül zu Müül gä - mer het vermiide, Spüüre z hinterlo. Diä Sitzige sin meischtens mit eme Referat iigleitet wore, wu drno driber diskutiärt wore isch. S isch aber aü um Dagesfroge gange.
Am Afang isch dä Greis rein broteschtantisch gsii; speter het mer aü Katholike iiglade. Do isch drno iber Froge vum Natürrächt üs katholischer un evangelischer Sicht un iber d chrischtlig Ethik gredet wore.
Aber fir alli Teilnämmer, so schribt d Chistine Blumenberg-Lampe, seig d wichtigscht Frog diä noch em Rächt vu dr Chrischte zum Widerstand un s Broblem vum Tyrannemord gsii. "S isch arg un d Frog grunge wore, ebs nit Chrischtepflicht seig, uffe gege s Terrorregime ufzstoh un z versueche, s Volk wachzschittle, ohni Angscht vor dr Terrormethode vu dr Gestapo. Vu däm Gedänke isch mer aber abkumme, wel e Martyrium, wus villicht drzue kumme wär, sinnlos erschiine isch, wel im Volk küüm bekannt wore wär."
Dänkschrift Kirche un Welt
Im Friiburger Konzil soll aü e Dänkschrift enststande sii - aber wohl numme dur dr Kern vu däm Greis (Dietze, Ritter, Lampe), dänn verschiidini Mitgliider hän diä Schrift gar nit kännt. Dr Titel isch gsii: "Kirche und Welt. Eine notwendige Besinnung auf die Aufgaben des Christen und der Kirche in unserer Zeit." Diä Schrift isch vum Gerhard Ritter anne 1940 oder 41 formuliärt wore. Si isch heimlig verviilfältigt wore un innerhalb vu dr "Bekännende Kirch" im Oberbadische verdeilt wore. D Blumenberg-Lampe warnt aber drvor, d Verbreitig vu däre Schrift z iberschetze. "Kirche und Welt" fasst schiints d Diskussione innerhalb vum Konzil zämme. Si diäg sich fascht üsschliäßlig mit em Gehorsamsgebot (im Römerbriäf 13) üsenandersetze.
D Mitarbeiter un ihri Verfolgig
Wu dr Constantin Dietze un dr Adolf Lampe am 8. 9. 1944 verhaftet wore sin, isch s Friiburger Konzil nimmi zämmedrätte - üs licht vorstellbare Grind. Speter isch aü dr Gerhard Ritter feschtgnumme wore un wiä diä erschte zwee ins Berliner KZ kumme. Noch em Griäg hän diä drei Broffessore wider kenne zruckkehre; ab änds 46 oder afangs 47 isch s Friiburger Konzil fir e zitlang wider alli Monet zämmedrätte.
Zum Friiburger Konzil hän ghert
Näben em Clemens Bauer sin speter vu katholischer Sitte no drzue kumme dr Pater Constantin Noppel, dr Wendelinus Rauch (spetere Erzbischof z Friiburg) un dr Dr. Scherer vum Herder-Verlag.
Üs eme ängere Greis vum Friiburger Konzil rüs isch dr Friiburger Bonhoeffer-Kreis entstande (lueg dert).
Mutten
Mutten bezaichnet verschideni Ortschafte:
Freiheitsrechte
D Freihäitsrächt bilde näbe de Gliichhäits-, de Verfahrens- und de Sozialrächt e Kategorii vo de Grundrächt.
D Freihäitsrächt sölle im wäsentlige s Läbe, d Freihäit und s Äigedum vor staatlige Iigriff schütze.
Die erste Freihäitsrächt in Europa si 1525 im oberschwäbische Memminge vo dr Christlige Veräinigung mit de Zwölf Artikel und dr Bundesornig ufgschriibe worde.
Dütschland
Wichtigi Freihäitsrächt noch em dütsche Grundgsetz si:
Schranke
D Freihäitsrächt gälte aber nitt unbegränzt. Es dörfe im überwiegende öffentliche Interässe gwüssi Iischränkige vorgno wärde, wo müesse im Gesetz umschriibe sii. Z. B. chönne, falls unbedingt nötig, Entäignige vo Grundäigetum vorgnoo wärde, oder au weniger witgehende Iischränkige wie Zuetäilig in Bauzone und usserhalb dervo Bauverbot. Voll-Entäignige müesse aber in Rächtsstaate mäischtens voll entschädigt wärde (Bsp. Art. 26 Schwiizer Bundesverfassig). Im Nazi-Staat vom Adolf Hitler hingäge hetts zwar au Privatäigetum gää, das hett aber ohni Entschädigung dörfe entäignet wärde, wenn s "nit noch de Gsichtspünkt vom Volkswohl verwaltet wird".
Christina Stumpp
D Christina Daniela Stumpp  (* 16. Novämber 1987 z Baggena) isch e dytschi Bolitikeri (CDU) un syt 2021 Mitglid vum Dytsche Bundesdag.
Lääbe
D Stumpp isch uf eme Buurehof ufgwagse, wu hite ire Bureder wyterfiert.
Noch ere Lehr zu Verwaltigswirti im mittlere Verwaltigsdienscht 2006 un ere aijehrige Arbet in dr Stadtverwaltig Woeblenga het si 2008 d Fachhochschulryfi an dr Chaufmännische Schuel Baggena gmacht un no an dr Hochschuel fir effetligi Verwaltig un Finanze Ludisburg Styyrächt (Ghobene Dienscht Styyrverwaltig) studiert un e Bachelor of Laws (LL.B.) gmacht.
Vu 2011 bis Jänner 2021 het d Stumpp in verschidene Stelle as Sachbearbaiteri un Referänti gschafft, im bade-wirttebärgische Minischterium fir Finanze un Wirtschaft, im Minischterium fir Inners, Digitalisierig un Migration un im Minischterium fir Kultus, Juged un Sport. Vu Februar 2021 bis zue ire Wahl in Bundesdag isch si persenligi Referänti vum bade-wirttebärgische Landwirtschaftsminischter Peter Hauk gsii.
Le Drennec
Le Drennec (bretonisch An Dreneg) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
Childerich II.
Dr Childerich II. (* um 655; † Herbst 675, ermordet), isch e merowingische Frankekönig gsi, vo 662 bis 675 z Austrasie, vo 673 bis 675 im ganze Riich.
Le Drennec
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Childerich II.
Verwandtschaft
Dr Childerich isch dr jünger Sohn vom Frankekönig Chlodwig II. und dr Balthild gsi. Zwüschen em 18. Oktober und em 9. Dezember 662 het er d Bilchild, d Dochter vom König Sigibert III. ghürotet. Das het im Bischof Léger d'Autun, wo im Childerich si spirituelle Beroter gsi isch, nit gfalle. Er het 674 dr König kritisiert und dä het en im Chloster Luxeuil iigsperrt. Öbbe im Johr 670 hai si zwei Söhn, dr Dagobert und dr Chilperich II. gha.
Christina Stumpp
Bolitik
Am 16. Novämber 2021 het dr Friedrich Merz aagchindet, ass er si, wänn er zum Bundesvorsitzer vu dr CDU gwehlt wird, fir s nei Amt vu dr stellverdrättende Generalsekreteri wett vorschlaa.
Le Drennec
Geografi
D Nochbergmaine sin Loc Brevalaire im Nordweschte, Lanarvily im Norde, Plabennec im Weschte, Ploudaniel im Oschte un Kersaint-Plabennec im Side.
Childerich II.
Läbe
Noch em Dod vom Pippinid Childebertus adoptivus im Johr 662 isch dr Childerich II. zum König im Oste vom Merowingerriich (Austrasie) erhobe worde; allerdings isch er under dr Vormundschaft vo sinere Dante und spötere Schwiigermueter Chimnechild, dr Witwe vom Sigibert III. und vom Huusmeier Wulfoald gstande. Dr Wächsel isch friidlig vor sich gange, die Grosse im Riich hai villicht s Ändi vom Intermezzo vo de Pippinide begrüesst. Uf jede Fall was nochäne bassiert isch, d Schänkige und Verfüegige si rächt eideutig gege d Pippinide und d Arnulfinger grichdet gsi.
Le Drennec
Gschicht
Le Drennec isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1291 as Spinetum (1428 Le Dreanneuc, 1516 de Spineto, 1630 Audernec, 1654 Audernac lege An Dernac).
Christina Stumpp
Privats
D Stumpp isch syter 2014 ghyrote un het e Suhn (* 2020). Si isch evangelisch.
Le Drennec
Verwaltig
vu Le Drennec isch. Le Drennec ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Le Drennec ghert zem Bretonisch.
Childerich II.
Läbe
Wo si Brueder Chlothar III., dr König vo Neustrie, 673 gstorben isch, het die neustrischi Opposition dr Childerich anstatt si Brueder Theuderich III., wo vom Huusmeier Ebroin usgruefe worden isch, noch Neustrie iiglade. Dr Childerich het sich duregsetzt, dr Ebroin und dr Theuderich si ins Chloster verbannt worde, und s Riich isch no einisch für e churzi Ziit au faktisch vom ene Merowinger gregiert worde.
Doch scho churz druf, im Herbst 675, isch dr Childerich s Opfer vom ene Mordkomplott worde, zsämme mit siner schwangere Frau und siim Sohn Dagobert. Dr Grund isch dr Striit zwüsche dr neustrische und dr austrasische Partei am Königshof gsi, wo dr König dr Adlig Bodilo ungrächt het lo schlo. Em Childerich si zweit Sohn, dr Chilperich, wo denn öbbe fümfi gsi isch, het me wie s denn gang und gäb gsi isch, in e Chloster gsteggt, won er as „Brueder Daniel“ bekannt gsi isch, bis er 715 vo Gegner vo de Arnulfinger usegholt und as Marionette uf e Merowingerdron gsetzt worden isch.
Dr Childerich isch, wie au si Frau und dr chlii Dagobert in St. Germain-des-Prés z Paris begrabe worde.
Bannwald
Dr Begriff Bannwald bedütet allgemäin e Stück Wald, wo as Ganzes erhaltenswärt isch, oder e spezielli Form drvo.
Im dütschsproochige Ruum wird mit em Usdruck „Bannwald“ allgemäin e Schutzwald bezäichnet (Lawine-, Fälssturz-, Murgang- und Hochwasserschutz), oder e Waldgebiet, wo vom Natur- und Umwältschutz us gschützt oder e Erhooligsruum isch. Forstwirtschaftlig darf er immer no gnützt wärde und bi Schutzwälder isch das sogar usdrücklig erwünscht, bi Kärngebiet vo Naturschutzgebiet isch das aber verbote. S forstlige Sperrgebiet, e Stück Wald, wo nume für e Zit gsperrt isch, isch käi Bannwald. S Schwizer Waldgsetz vo 1874 brucht dr Begriff „Bannwald“ nid, sondern reedet vom Schutzwald.
I de Alpe findt me Bann- oder Schutzwälder vorallem under de Bärgwälder.
21. Januar
Dr '''21. Jänner''' isch dr 21. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 344 (in Schaltjohr 345) Däg bis zum Änd vum Johr.
Bann (Gebiet)
Bann isch d Bezäichnig für e Gebiet, wo din d Gebot von ere Obrikäit Gältig häi. Dr Begriff daucht in dr dütsche Sprooch sit em 10. Joorhundert uf. Es bezäichnet mäistens e Herrschaftsgebiet, March, Stadtgebiet oder Verwaltigsbezirk. In däm Zämmehang git s d Usdrück Bannwald, Wildbann und Bannmäile. Vor allem in dr Schwiz, z Südbade und im Elsass isch dr Begriff no aktuell und stoot dört für Gmäindigebiet.
In dr Stadt Basel het s no bis 1834 usserhalb vo de Stadtkwardier en undere Bann (gege Norde und Weste), en obere Bann (gege Süüde und Oste), dr Bläsibann (grad näbe em Bläsikwardier) und dr Riechebann usserhalb vo Rieche gee.
Dr Bannumgang
Dr Bannumgang het sini Ursprüng im Middelalter. Z Basel het män em Bannritt gsäit und scho 1493 gschriibe, ass d Gschäidheere, wo für d Marche verantwortlig gsi si, scho sit Urzite an dr Uffert e fiirligi Prozessioon um e Stadtbann wurde abhalte, und dass si nochhär in äim Joor im Huus vo de Räblüt und im neggste wider im Huus vo de Gärtner wurde iicheere für s Festmööli.
Großaitingen
Oitinga (amtlich Großaitingen) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.
Geografi
Vo dr Gmarkong send 48,7 % Landwirtschaftsfleche, 40,6 % Wald, 9,2 % Sidlongsfleche ond 1,5 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Oitinga gheret d Derfer Oitinga, Hardt, Reinhartshofen, d Weiler Eggerhof ond Gnadental ond d Kapelle Sankt Justina.
Gschicht
Oitinga ischt zom erscht Mol gnennt worda om 972/973.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 10,6 % gleäge.
Verwaltong
Oitinga hot mit dr Gmoede Kchloitenga ond Oppertshausa a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Oitinga ischt dr Erwin Goßner.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986:
Gescheid
S Gschäid isch e spootmiddelalterligi Behörde z Baasel und im Schwarzbuebeland gsi, wo für d March, d. h. d Gränzstäi, Grääbe, Muure und anderi Markierige vo de Gränze zwüsche de verschidnige Fälder und Fluer zueständig gsi isch. Usserhalb vom Stadtbann vo dr Stadt Baasel het men em Gschäid au Landsgschäid gsäit. Z Basel het s Gschäid bis in s 19. Joorhundert bestande.
S Gschäidsgricht
In dr Stadt Baasel het s im 15. Joorhundert drei Gschäid gee, e groosses und zwäi chliini. S groosse het im Dombrobst ghöört, und dä het dr Vorsitzer vom Gricht, dr Gschäidsmeyer, chönne ernenne. Dr Dombrobst het au d Stroofgälder iizooge, wo sis Gricht de Verurdäilte uferläit het. Das Rächt isch woorschiinlig vom Zäänterächt cho, wo dr Brobst im Bann vo Groossbaasel ghaa het. Dr Meyer het müesse Baasler Bürger und in dr Stadt woonhaft si. Er het d Schäidlüt, d. h. d Biisitzer, d Bammert, wo d Bolizeidiener vom Gricht gsi si, und d Hirte aagstellt. Er het si vor e Stadtschriiber brocht, wo dr Äid us em Stadtbuech vorglääse het. Dä häi si denn müesse schwööre.
Die chliinere Gschäid häi im Brobst vo Sankt Alban und dr Zumft zu Räblüt ghöört. Im Brobst vo dr Dalbe sini Befuegnis si uf d Lääche vom Dalbe-Chloster begränzt gsi. Was s Gschäid vo de Räblüt genau für Kompetänze gha het, isch unsicher. Mä wäiss ass d Zumft 1461 iir Rächt öffentlig het müesse verdäidige. Dr Händel mit em Dombrobst isch vor e Baasler Root cho und e Kommission het entschiide, ass die bäide Gschäid zämmgläit wurde und dass s Gschäid us em Meyer und zää Schäidlüt wurd bestoo, wo fümf vo dr Zumft zu Räblüt und die andere fümf us de übrige Zümft müesse ernennt wärde.
1491 isch s groosse Gschäid vo dr Stadt übernoo worde. Dr Root het sofort e nöije Meyer, dr Hans Baklin, und nöiji Schäidlüt ernennt. S Gremium het sich vo denn aa us sich sälber uuse ernöijeret.
Z Rieche het mä in de 1540er Joor jedes Joor zwäi allgemäini Marchdääg abghalte. Wenn öbber sust underem Joor vom Gschäid e Schiidspruch het welle, het er fümf Schilling müesse zaale und s Gricht het e bsundrige Marchdaag aagsetzt. Wenn s Gricht en Urdäil gfellt het, het s «Urdäilgäld» bar müesse zaalt wärde, sust isch äim e Stroofgäld vo fümf Schilling adroot worde.
Noch dr Gescheidsordnung der Stadt Basel vo 1770 isch dr Gschäidsmeyer vo dr Meerere Stadt, d. h. vom Groossbaasel, dä gsi, wo vo dr hööchere Zumft gsi isch. As Bresidänt vom Chlaibaasler Gschäid hingege het dr Schulthäiss fungiert. Bis 1831 het s Gschäid as Marchgricht bi Gränzstritigkäite entschiide, vo denn aa isch s Gschäid e Kommission gsi, wo für Marche und Fluer im Allgemäine zuestandig gsi isch. Es het sich, au in dr Stadt, as Bolizei um dr Friide kümmeret und bi Verstöss Stroofe verhängt. Es het noch de Gsetz grichdet, wo dr Baasler Root erloo het, und schwereri Verbräche si under d Grichtsbarkäit vo dr Stadt gfalle.
Missbrüüch si au registriert worde. So isch 1759 e Liste vo Feeler vom Gschäid z Wintersinge veröffentligt worde: es sige zum Bischbil vilmol nume zwäi statt, wie s Gsetz es verlangi, drei Gschäidslüt bim Setze vo Marchstäi drbii; dr Abstand zwüsche de Stäi sig vilmol vil z grooss; mä nääm immer wider irgend e Stäi, au wenn er vil z chlii und unschiinbar sig, so dass mä gar nid merki, ass das e March sig; d Stäi wurde so schlächt gsetzt, ass si liicht chönni ufglüpft und verschoobe wärde und schliesslig wurde die mäiste, wenn nid alli Landgschäid iiri Stäisetzige gar nid brotokolliere.
Dr Bannritt
Im 15. Joorhundert het s Gschäid an dr Uffaart e fiirlige Umgang vom Stadtbann gmacht, jedes Mol begläitet von e Hufe Lüt. Mä het drbii kontrolliert, ass d Gränzstäi nid verschoobe worde si. Da Bruuch isch scho im Joor 1493 alt gsi. In däm Joor het mä nämlig gschriibe, ass es noch «unerdänkligem Härkomme» und scho immer eso gsi sig, ass wenn dr Meyer und d Schäidlüt an dr Uffaart um e Bann wurde rite, si denn äi Joor im Huus vo de Räblüt und im neggste Joor wider im Huus vo de Gärtner wurde go ässe.
Au s Chläibaasler Eeregschäid het e Bannumgang gmacht und zwar am Georgsdaag (23. April). Drbii het s under anderem kontrolliert, ass d Landäigedümer alli Rupenäster vo de Böim aabegnoo häi. Bi Verstööss isch e Buess fellig worde.
Alemannia
Alemannia ka verschiidini Bedittunge ha.
Heiner Geißler
Dr Heinrichjosef Georg „Heiner“ Geißler (* 3. Merz 1930 z Oberndorf am Neckar; † 12. Septämber 2017 z Gleisweiler ) isch e dytsche Bolitiker (CDU) gsii.
Är isch vu 1982 bis 1985 Bundesminischter fir Juged, Familie un Gsundhait un vu 1977 bis 1989 Generalsekretär vu dr CDU gsii. Vor allem in syre Zyt as Generalsekretär isch dr Geißler vylmol ufgfalle dur polarisierendi, dailwys stark abwärtendi Uusage iber di bolitisch Linki. In dr letschte Johr vu sym Lääbe het sy Chehrig zue tendenziäll linke Positione, vor allem in dr Wirtschafts- un Sozialbolitik, fir Ufsää gsorgt, vor allem wun er anne 2007 dr globalisierigskritisch Organisation attac bydrätten isch.
Syter anne 1997 het dr Geißler regelmäßig in verschidene Tarifkonflikt vermittlet un isch meefach Schlichter gsii. In dr Johr 2010 un 2011 isch er Schlichter gsii im Konflikt um s Bahnhofsböuprojäkt Stuegert 21.
Lääben un Beruef
Ase Chind het dr Heiner Geißler e baar Johr lang z Duttlinge gläbt un het im Donaudal Chläädere glehrt. Är isch in dr Ändfaas vum Zweete Wältchrieg no zum Schanzdienscht yyzoge wore, ihm isch aber mit eme Schuelkamrad d Flucht haim glunge. Wel sin sym Wohnort Spoechenga dodmol kai Schuel gee het, wun er hätt chenne Abitur mache, isch er mit 16 Johr uf s Kolleg St. Bläsi im Schwarzwald chuu, wu vu dr Jesuite glaitet woren isch. S het as Eliteschuel gulte, isch aber mit Hilf vum Land Baden au fir Chinder us finanziäll schwechere Familie uffe gsii. Noch em Abitur 1949 isch er mit 19 Johr as Novize em Jesuitenorde bydrätte, het en aber no vier Johr wider verloo, voreb er d duurhaft d Ordesgelibd Armuet, Keischhait un Ghorsam hätt sotten ablege: „Mit 23 Jahren habe ich gemerkt, ich kann zwei – also mindestens eins – dieser Gelübde nicht halten. Die Armut war es nicht.“
Dr Geißler het Filosofy an dr Jesuite-Hochschuel fir Filosofy z Minche studiert un derno Rächtswisseschafte z Minche un z Dibenga. Z Dibenga isch er Mitglid vu dr kadolische Studänteverbindig Alamannia im Kartellverband wore. Sy juristisch Studium het er anne 1957 mit em erschte Staatsexamen abgschlosse, 1962 het er derno s zwait Staatsexame gmacht. Anne 1960 isch er mit dr Arbet ''Das Recht der Kriegsdienstverweigerung nach Art. 4 Abs. 3 des Grundgesetzes zum Dr. jur.'' promoviert wore. Är het derno 1962 zerscht as Richter am Amtsgricht Stuegert gschafft un vu 1962 bis 1965 as Regierigsrot Laiter vum Minischterbiro vum Arbets- un Sozialminischter vum Land Bade-Wirttebärg Josef Schüttler.
Dr Geißler isch ghyrote gsii un het drei Chinder ghaa. Är het ab 1980 z Gleisweiler gläbt un het sy Biro z Dahn ghaa. In sym Wohnort het er au aigeni Rääbe ghaa. Är isch am 12. Septämber 2017 z Gleisweiler gstorbe.