cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Catherine Repond
Lääbe
D Catherine Repond, gnännt La Catillon, isch e Doochter vum Sulpice-Noë un dr Catherine (dr Nooname waißt mer nit) gsii un het mit ire boode Schweschtere im Doorf Villarvolard gwoont. Si het vum Bättle gläbt un het ab un zue Wulle us em proteschtantische Bärn gspunne, was mer in dr kadoolische Regioon missdröuisch aagluegt het. Wu Grücht iber aageebligi Häxerei d Rundi gmacht hän, het dr Vogt Beat-Nicolas vu Montenach e Untersuechig aagfange, go d Wooret vu dr Uussaage briefe.
Im April 1731 het dr Montenach di 68-jeerig Catillon zum eerschte Mool befrogt. Vor allem het er noch eme Uursprung vun ere Verletzig am linke Fueß gfrogt, wun ere d Zääche gfäält hän. Si het gsait, ass ere zwee Manne un e Frau die abghaue heebe, wu si in ere Schyyre z Gibloux ibernaachtet ghaa het. Die Uussaag het dr Vogt an ebis gmaant, wu e Zytlang voorhäär gsii isch: Uf dr Jagd het er e Fugs aagschosse ghaa un s Dier am Bai verletzt. Drotz ere lengere Suechi isch dr Fugs nit gfunde woore. Doodrus het dr Vogt gschlosse, ass d Catillon d Fähigkait mueß haa, ass si iri Gstalt cha wandle un ass si wäge däm däär Fugs in ere mänschlige Gstalt mueß syy. Am 20. Mai isch d Catherine Repond im Gfängnis vum Schloss Corbières inhaftiert woore, wu dr Vogt residiert het, go deert uf ire Brozäss waarte.
D Yywooner hän ere voorgwoorfe, ass si nit zue dr Hailige Mäss gieng un ass si mit ire Häxechinscht s Vii chrank mache diei un s Chees mache diei verhindere. Dr Dood vun eme Chind isch ere aaglaschtet woore; s het e Roos aaglängt ghaa, wu s vu dr Aagchlagte iiberchuu het. Am 4. Juuni het s nomool e Befroogig gee, wu d Catillon di nämlig Uussaag gmacht het wie im April. Dr Vogt het versuecht, si in Wiidersprich z verwigle, un wun em des nit glunge isch, het er si foltere loo, go d „Wooret“ ans Liecht bringe. Unter dr Folter het d Catherine Repond alles gsait, was mer vun ere het welle heere un het gstande ne Häx z syy. Si isch zum Dood veruurdailt un uf Frybùùrg brocht woore. Deert isch si nomool gfolteret woore, si het ire „Gständnis“ bsteetigt. Am 15. Septämber 1731 isch si verwoorgt un iri Lyych uf em Schyterhufe verbrännt woore.
Rote Liste und Artenverzeichnis der Großschmetterlinge Baden-Württembergs
In dr Publikation Rooti Lischt un Aarteverzaichnis vu dr Großschmätterling z Baade-Wiirtebäärg sin anne 2004 1170 fir s Biet vu Baade-Wiirtebäärg noogwisene Schmätterlingsaarte ufgfiert.
Legänd:
Vorbergzone (Oberrheingraben)
Vorbärgzone wird d Biellandschaft vor dr Randgebirg vu dr Oberrhynische Diefebeni gnännt, bsundersch vor em Schwarzwald, dr Vogese un em Pfälzerwald. Di dertige Vorbärg sin Randscholle, wu bim Absinke vum Grabebruch an dr Flanke vu dr Gebirg hange blibe sin. Uf ihne sin Schichte vum Deckgebirg erhalte, wu uf dr benochberte hechere Scholle zmaischt schoi abdrait sin. Si sin vylmol mit ere Lessschicht deckt un biete gueti Voruussetzige zum Buure. Zum Byschpel wird in dr Vorbärgzone z Bade, im Elsass un dr Pfalz intensive Obst- un Räbböu bedribe.
Madame Sans Gêne
Madame Sans Gêne ischt a franzeesisch-italienisch-schbanischer Schbiilfilm us-em Jôhr 1961 vom franzeesischa Regisseur Christian-Jaque, wo d Lebensgschicht vo dr elsässischa Wäschere ond schbätra Herzogin vo Danzig, Catherine Hübscher, zom Inhalt hôt, es mit dr Wôhret abr et so ganz gnau nemmt. S Drehbuach stammt vom Regisseur ond viir weitre Autora (lueg dô drzua d Infobox) ond beruaht uff-em gleichnamiga Theaterstick vom Victorien Sardou ond em Émile Moreau, wo 1893 z Paris zom erschda Môl uff d Bihne komma ischt. Z Deitschland hôt der Film zom erschda Môl am 23. Merz 1962 da Weag ens Kino gfonda.
Handlong
En de Revoluzioos-Wirra vo 1792 vrschafft sich z Paris a Grubbe vo franzeesische Patriooda mit äller Gwalt a freia Ondrkunft em Haus vo dr Catherine Hübscher, ara jonga Wäschere us-em Elsass. Obwohl dr Ôfihrer vo sellem Heifle, dr Sergeant Lefèbvre, a Mords-Stoffl ischt, wo außer Romkrakeela scheints et viil glernt hôt, isch d Hübschere begeischtret vo deam Kerle.
Am Dag druff dreffet em keeniglicha Palascht, wo am friha Môrga erobret ond uff-em Dach d Fahna vo dr Revoluzioo ghisst wôrra ischt, d Hübschere ond dr Lefèbvre wiidr uffnandr. Weil älle grad weaga dera glongena Revoluzioo en Hochstemmong send, fallet sich dia zwoi en d Ärm ond stellet fescht, dass-se sich ganz arg meeget. Drom wellet-se au ihr weitres Leaba nemme ussnander ganga. Was dia zwoi abr et ahnet ischt, dass nomôl a Persoo exischdiirt, wo ihrn Lebensweag ganz entscheidend beeiflussa wuud: dr Napoléon Bonaparte. Weil dr Lefèbvre oiner vo seine treieschde Helfer ischt, steigt’r bald zom Hauptmôô auf. En dera Eigaschaft ischt’r abr kaum amôl drhoim bei seim Weib. Ama scheena Dag hôt-se a ganz bsonders Vrlanga nôch ihrem Francoise. Drom macht-se sich auf, ehn uff-em Schlachtfeld zo suacha. Wia-sen schliaßlich gfonda hôt, muaß-se feschtstella, dass dia moralische Sidda bei dr Armee zemlich vrwahrlost send. Ihr Môô abr kô-se beruhiga. En-ra abgleagena Schuier „vrsehnt“-se sich wiidr mit-em. Weil abr emmer noh Kriag ischt, werret-se en ihrem Vrsteck vo de Eschtreicher entdeckt ond zom Dod vrurteilt. Dia zwoi kennet aber fliha ond schaffet’s, dô drbei noh a Munitionslager en d Luft zo schbrenga.
Bald wuud dr Napoléon Kaiser vo de Franzosa. Zom Dank fir seine treie Denscht ernennt’r da Lefèbvre zom Herzog vo Danzig. Des hôt zor Folge, dass sei Frau automadisch au dean Titl fihra därf. Wia nô au noh ihr Môô Kenich vo Weschtfala werra soll, platzt de Schweschtra vom Napoleon dr Kraga. Se fanget ôô, gega dui Aufsteigere zo intrigiira ond schboddet ibr ihr Herkonft als Wäschere. Abr dô kommet-se bei dr Hübschere an de Falsch nô. De sell geit’s-en mit de gleiche Waffa zruck: Wo kommt denn dui Familie Bonaparte her? Send dia Familia-Ôgheerige villeicht ebbes Bessrs? – S geit an handfeschda Skandal! Dô druff geit dr Napoléon em Lefèbvre da denschtlicha Befehl, sich vo seim Weib scheida zo lassa. Dui abr denkt et drô, sich uff so ebbes eizolau. Perseenlich eilt-se zom Kaiser ond sait-em ihr Moinong, ond dees et grad mit-ra leisa Stemm! So nôch ond nôch wuud des Gschbräch zwischa deane zwoi freindlicher. Se schwätzet vo de alde Zeida, vo dr Hübschere ihrem Wäsche-Lada, vo de Schlachda vo dr Armee ond vo a baar Belanglosichkeida. So vrgôht d Zeit. Irgendwann daucht dr Madame ihr Môô auf, om uff da weschtfälischa Thron zo vrzichda, damit’r sich vo seira Catherine et trenna muaß. Ond so a edla Haldong lôôt au da Napoléon et kalt. Uff oimôl vrlangt’r koi Scheidong meh. Zom Donnerwedder nomôl: Dui Hübschere, wo vom Volk bloß d „Madame Sans Gêne“ ghoißa wuud, dees ischt a Weib!
Litradur ond Quell
S Programm zom Film (Illustrierte Film-Bühne, Vereinigte Verlagsgesellschaften Franke & Co. KG, München, Nr. 6060)
Institut für donauschwäbische Geschichte und Landeskunde
S Inschtitut fir donauschwebischi Gschicht un Landeskund (dt. Institut für donauschwäbische Geschichte und Landeskunde, IDGL) isch e Forschigsinschtitut vum Land Bade-Wirttebärg. S isch am 1. Juli 1987 grindet wore un het sy Sitz z Dibenga. S isch diräkt em bade-wirttäbergische Inneminischterium noogornet un ghert nit zue dr Universitet Dibenga.
Forschigsschwärpunkt
S IDGL forscht zue dr Gschicht vu dr Bsidlig vu Oscht- un Sidoschteuropa dur Dytschi, vor allem dur Donauschwobe. Näbe sproch- un literaturwisseschaftlige Aasätz wäre au demografischi un ethnischi Froge untersuecht. E wichtig Thema isch au s Schicksal vu dr Flichtling un Verdribene, wu noch em Zweete Wältchrieg z Bade-Wirttebärg ufgnuu wore sin.
Vu 1987 bis 2004 isch dr Hans Gehl Laiter vum Forschigsberaich Donauschwebischi Dialektology un Volkskunde gsii un het do s Werterbuech vu dr donauschwebische Fachwortschätz uusegee. No syre Pensionierig 2004 het si dr Schwärpunkt vum Forschigsberaich in Richtig Literaturwissenschaft verschobe.
S Inschtitut het e aigeni Bibliothek mit iber 30000 Monografie un rund 500 Periodika. Derzue git s e aige Archiv. Näbe dr Forschig macht s IDGL au Lehrveraastaltige un git Publikatione uuse, unter anderem e aigeni Schrifteraie, d Schriftenreihe des Instituts für Donauschwäbische Geschichte und Landeskunde,.
Stellverdrättende Laiter isch dr Hischtoriker Mathias Beer.
Zäntrum fir dytschi Gschicht un Kultur z Sidoschteuropa
S IDGL isch au Sitz vum ‘‘Zentrums für deutsche Geschichte und Kultur in Südosteuropa’’ (churz: ZDGS). Des isch anne 2011 grindet wore, go d Forschig zue däm Thema sichtbarer mache. Bi dr Grindig mitgmacht hän näb em IDGL s Ludwig-Uhland-Inschtitut fir Empirischi Kulturwisseschaft (LUI) un s Inschtitut fir Oschteuropäischi Gschicht un Landeskund.
Bi dr Arbet steen kulturälli Diversitet, Komplexitet un Verflächtige im Vordergrund, wäge däm wäre au thematisch verwandti Forschigsrichtige ufgriffe, zem Byschpel di allgmain Migrationsforschig oder d Forschig zue dr Gschicht vu Sidoschteuropa.
Sprächer vum ZDGS isch au dr Hischtoriker Mathias Beer.
Georg Jakob Schneider
Dr Georg Jakob Schneider (* 18. Juni 1809 z Aistett; † 18. Dezämber 1883 z Badewyyler) isch e dytsche Architäkt gsii.
Lääbe un Wäärch
Dr Schneider isch e Suhn vum Johann Georg Schneider (1767-1852), eme Zimmermann, un däm syre Frau Ursula geb. Brandenberger (1771-1833) gsii. No dr Volksschuel het er au Zimmermann glehrt z Ämmedinge. Noch em Militeerdienst vu 1830 bis 1833 isch er uf s privat gfiert „architäktoonisch Zaicheninschtitut“ vum Christoph Arnold z Fryburg gange. Ab 1833 het er an dr Polytächnische Schuel Chaarlsrue bim Friedrich Eisenlohr Architäktuur studiert. Dää het em noch em Abschluss vum Stuudium d Böulaitig zum Neiböu vum Schloss Orteberg iberdrait. Derno het dr Schneider as Gwäärbhauptschuellehrer z Fryburg gschafft un het in däre Zyt e Hufe Blään vor allem fir Sinagooge un rebresäntatiivi Böute entwoorfe.
Dr Schneider, wu vyyl Blään fir Sinagooge in dr Ortenau entwoorfe het, het vyylmool neigootischi Foorme bruucht, zem Byschple bim Colombischlessli z Fryburg (1859–61), wu in änglisch-neigootischem Stiil ghalten isch. Au d Blään fir dr Böu vu dr Sinagoog z Kippene (1850/51) stamme vum Schneider. 1843 het er e Uusböu vu dr Sinagoog z Schmieheim blaant, 1853 e Umböu vu dr Sinagoog z Ruescht. Au d Sinagoog z Mille (1851/52) isch vum Schneider blaant woore, derzue au d Sinagoo z Ihringe (1861–63/64) un di Sinagoog z Fryburg, wu vu 1869 bis 1870 böue wooren isch. Dr Schneider het au Blään gliiferet fir e Umböu vum Schloss Langenstein, wu aber nit uusgfiert woore sin, un fir e Neiböu vum Schloss Gondelsheim, baidi hän em Carl Israel Vilhelm Graf Douglas gheert.
Am 27. Juli 1841 het dr Schneider d Christine Meier (* 1815) vu Aistett ghyroote, mit iire het er nyyn Chinder ghaa.
Jordanus Nemorarius
Dr Jordanus Nemorarius (au Jordanus de Nemore) isch e Mathematiker und Mechaniker im früeje 13. Joorhundert gsi.
Lääbe und Wärk
Wenn er uf d Wält cho und gstorbe isch, wäiss mä nit genau, nume ass er in dr erste Helfti vom 13. Joorhundert gschafft het. Im Katalog Biblionomia vom Richard de Fournival us Amiens us dr Zit vo 1246 bis 1260 si zwölf vo sine Wärk ufgfüert: Philotegni (De triangulis), De ratione ponderum, De ponderum proportione, De quadratura circuli, Practica (Algorismus), Practica de minutiis, Experimenta super algebra, Arithmetica, De numeris datis, Quedam experimenta super progressione numerorum, Liber de proportionibus, Suppletiones plane spere. Dr Jordanus het über Arithmetik, Algebra, Geometrii und Astronomii gschriibe und sini Wärk si bis ins 17. Joorhundert brucht worde. In sim Hauptwärk, em Liber de numeris datis, erkläärt er under anderem d Löösig vo kwadratische Gliichige mit ere Methode, wo äänlig isch wie die vom al-Khwarizmi, aber en allgemäineri Form het, wil do zum erste Mol Buechstabesümbol konkreti Zaale ersetze.
Au in dr Mechanik het er Bedütends gläistet. Er het as erste d Statik vo Gwicht uf ere schiefe Eebeni richdig beschriibe und au s Brinzip vo dr Virtuelle Arbit, won er über e Hebel gschriibe het.
FC Concordia Basel
Der Fuessballclub Concordia Basel isch e Fuessballveräin in dr Stadt Baasel und isch am 7. Juni 1907 gründet worde. Er wird as dr "chläi Brueder" vom FC Baasel bezäichnet, und d Lüt säägen em mäistens "Congeli".
Erfolg
Schwizer Göp:
Juugendabdäilig
Meereri ehemooligi Juniore vo de Congeli häi s im Schwizer Fuessball ganz uufe gschafft, so zum Bischbil dr Yann Sommer, dr Beg Ferati oder d Brüeder Murat und Hakan Yakin.
En ehemoolige Junior, dr Simone Grippo, isch 2008–2012 bi AC Chievo Verona in dr italiänische Serie A under Verdraag gstande.
Soos (Sparta)
De Soos isch e König vo Sparta gsii usem Huus vo de Proklide. Er isch nöd historisch.
De Soos isch de Soo vom Prokles und de Vatter vom Eurypon. Er hett gege d Arkader gchämpft und söll d Helote zo Sklaave gmacht ghaa haa.
Ciba AG
In iirem letschte Gschäftsjoor as en äigeständige Konzärn under em Dach vo dr Ciba Holding het d Undernäämensgrubbe 2007 öbbe 13'300 Mitarbäiter in 60 Betriib in 20 Länder und 22 Forschigszentrum in zwölf Länder gha. 2007 het dr Konzärn en Umsatz vo öbbe 6,523 Milliarde Schwizer Franke in de drei Gschäftsberiich Plastic Additives, Coating Effects und Water & Paper Treatment gha.
Gefecht bei Schindellegi
S Gfächt bi Schindellegi isch e milidäärischi Usenandersetzig wääred em Franzoseniifall gsi zwüschen em Land Schwyz und Frankriich. Si het am 2. Mai 1798 im Bezirk Höfe im Kanton Schwyz stattgfunde.
Dr Lauf vom Gfächt
Vor em Gfächt het dr Kommandant vo de Schwyzer Drubbe, dr Major Balthasar Bellmont, wo früener e Grossmajor in portugiisische Dienst gsi isch, s franzöösische Laager gsee und het zum Chriegsroot uf Rothethurm welle. Er isch nie zruggchoo, wil er underwägs vo sine äigene Lüt, won en as Verrööter und Feigling bezäichnet häi, umbrocht worde isch. Bin ere Undersuechig spööter isch behauptet worde, er häig e franzöösischi Uniform aaghaa und sig offesichtlig uf dr Flucht gsi.
Dr Hauptmä Franz Schilter het s Kommando übernoo. Er het das Attentat welle ghäim bhalte, wil er Angst gha het, ass d Moral vo de Drubbe wurd sinke. Dr Bellmont isch scho as „Verräther und Franzos“ verschroue worde. Dr Schilter sälber het im Gebiet vom Kampf e Chuugele droffe und er isch e baar Dääg druf gstorbe. Öb dä Schuss, won en im Rugge drofe het, us eme franzöösische oder eme schwyzerische Gweer cho isch, cha mä nüm uusefinde.
D Franzoose häi am 2. Mai mit 2000 Maa die schwyzerische Stellige bi Schindellegi aagriffe und si gege die schwache schwyzerische Vorboste vorgruckt. D Plänkler häi dr Aagriff aagfange und dr Kampf isch lääbhaft worde. Zmidzt im Kampf isch d Noochricht cho, ass dr Kommandant vo de Schwyzer dood sig und die si jetz ooni Füerig doogstande und häi brobiert, sich mit Rüefe und Winke z organisiere. Das isch ganz guet gange und si häi d Franzoose nodinoo bis gege Wollerau zruggdrängt. Das het de füererloose Schwyzer Drubbe nöije Muet gee.
Noch eme zwäistündige Füürgfächt isch dr Landeshauptmä Reding uf sim Ross choo und het de Drubbe befoole, sich zruggzzieh, wo die scho dönkt häi, ass si d Gegner uf Züüri chönnte zruggdriibe. Scho wider het s Schrei vo Verroot gee, und dr Reding het Glück gha, ass er nid s gliiche Schocksaal gha het wie dr Bellmont, dr Schilter oder dr Generalmajor Erlach im Chrieg vo Bärn gege Frankriich. Es isch em mit Müe glunge, d Drubbe z beruige, so dass er ene het chönne verzelle, dass dr Pater Marianus Herzog, wo dr Befääl über d Äisiidler Drubbe am Etzelbass gha het, wien e Feigling gflüchdet sig und Äisiidel ooni Kampf de Franzoose überloo häig, und dasa au die schwache Hüfe uf em Jostebärg vor dr Übermacht sich häi afo zruggzie. Dorum isch d Schwyzer Druppe in Gfoor gstande, ass si abgschnitte oder sogar iikesslet wurd. D Drubbe si denn iiverstande gsi, sich zruggzzie.
Dr Reding het dr Rückzug beschlönigt und het drei Kompanie zur Deckig zruggloo und iine befoole, d Sihlbrugg z zerstööre und sich denn in d Wälder bi Rothethurm zruggzzieh. Die häi daas gmacht, aber wäge däm het s Schwyzer Drubbe gee, wo uf dr andere Site vo dr Sihl bliibe si. E Hufe von ene häi in iirer Panik brobier, dur e Fluss uf die anderi Site z cho und öbbe 30 Maa si verdrunke.
D Folge
D Äisiidler häige dr Etzelbass ooni Kampf ufgee, wil iine d Schwyzer d Offizier und d Kanone, wo si ene versproche häi, nit gschickt häige. Dr Pater Marian het müesse flüchte und isch zerst non e baar Dääg in de Euthaler Bärg bliibe. Wo denn e Briis vo 200 Louis d’or uf si Chopf gsetzt wurde isch, isch er über e Rhii und het sich denn mäistens im Chloster St. Peter z Bludenz ufghalte.
D Schwyzer Drubbe häi sich uf Rothethurm zruggzooge, wo s am gliiche Daag no zum Gfächt choo isch.
Lorient Agglomération
D Lorient Agglomération (bretonisch An Oriant tolpad-kêrioù) isch e franzesische Kommunalverband im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch zum 1. Jänner 2014 grindet wore us dr Fusion vu dr Kommunalverbänd Communauté de communes de la région de Plouay un Communauté Cap l’Orient. Dr Verwaltigssitz isch z Lorient.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Eurypon
De Eurypon isch e König vo Sparta gsii usem Huus vo de Eurypontide. Er isch nöd historisch.
De Eurypon isch de Soo vom Soos und de Vatter vom Prytanis. Noch em isch sis Gschlecht noi Eurypontide statt Proklide gnennt wore. Er hett mit Arkadie Chrieg gfüert.
Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Stuttgart
Di Staatli Hoochschuel fir Musik un Daarstellendi Chunscht Stuegert (dt. Staatliche Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Stuttgart, churz HMDK) isch e staatligi Musikhoochschuel un Schauspiilschuel mit Sitz z Stuegert. Si zellt mit dr Grindig 1857 zue dr eltschte Musikhoochschuele z Dytschland.
Gschiicht
D Inschtituzioon isch 1857 as „Stuegerter Musikschuel“ (dt. „Stuttgarter Musikschule“) vum Sigmund Lebert, em Immanuel Faißt, em Wilhelm Speidel un em Ludwig Stark grindet, aber scho 1865 in „Konservatorium für Musik“ umgnännt woorre. Ab 1869 het si „Königliches Konservatorium für Musik“ un ab 1921 – no dr Yyfierig vu dr Republik – „Württembergische Hochschule für Musik“ ghaiße.
In dr Zyt vum Zweete Wältchrieg isch s Gebei vu dr „Staatlige Hoochschuel fir Musik“ schwäär gschlisse woore un dr Schuelbdriib isch ai Johr lang uf Drossenga uusglaageret woore, wu d Schuel mit dr Unterstitzig vu dr Fiirma Hohner bis 1946 unterchuu ich. No Johr vu dr provisoorische Unterbringig het mer anne 1955 ändli in e aagmässene Neiböu am Urbanplatz 2 chenne zie. Im Rame vum Böu vu dr sognännte „Kulturmyyle“ isch in dr 1980er Johr im Zämehang mit em Erwyterigsbäu vu dr Staatsgalery en andere Neiböu fir d Musikhoochschuel blaant woore. No dr Entwiirf vu dr britische Architäkt James Stirling un Michael Wilford isch eso ne boschtmodäärn Böuensemble vu internazionaalem Rang entstande, wu anne 2002 mit em zweete Böuabschnitt vu dr Musikhoochschuel, wu verschiideni Architäktuurbryys iiberchuu het, sy Abschluss un syyni architäktoonisch Abrundig gfunde het.
Anne 1942 isch e aigeni Schauspiilschuel grindet woore. Wäge het d Hoochschuel ab 1963 dr hitig Name „Staatliche Hochschule für Musik und Darstellende Kunst“ iiberchuu. Zum Beraich vu dr daarstellende Chinscht gheere näb dr Schauspiilschuel au ne draditzioonsryychi Oopereschuel, e Sprächchunscht, wu wyt iber d Gränze vum Land anerkänt isch un s 1983 grindet un in dr alte Bundesländer aimoolig Figuuretheater. Wel dr Hoochschuel s ufwändig reschtauriert Wilhelma Theater (böue 1837–1840) iberloo wooren isch, het si derzue syt 1987 e aige Lehrtheater.
Dr dradizionäll seli staark Beraich vu dr Chilchemusik isch unter em Diräkter Hermann Keller (1946–1952) wyter uusböue woore; mit insgsamt elf Oorgele zellt d Hoochschuel hite zue dr Musikhoochschuele z Dytschland, wu fir d Chilchemusik un s kunzertant Oorgelespiiel am beschten uusgstattet isch. D Hoochschuel, wu eender an dr klassische Musik orientiert isch, isch in dr 1960er un 1970er Johr au fir d Jazz ufgmacht woore. Dr Erwin Lehn, dr langjeerig Laiter vu dr SDR-Big Band, het au an dr Stuegerter Hoochschuel e aigeni Big Band grindet, wu aafangs nume us Studänte*ne vu dr klassische Fächer zämegsetzt gsii isch. Zeerscht 1986 isch mit em Bernd Konrad e Stuudiegang Jazz un Populaarmusik grindet woore.
Struktuur un Uusstattig
Fir kummerziälli Ufgaabe wie s Vermittle vu Chinschtler*ne, s Abwickle vu dr Wyterbildigsaagebot un dr Ticketsverchauf het s syt 2006 e aigen GmbH as Doochterunternäme. E 2010 grindete Career Service duet d Studänte*ne un d Absolwänte*ne unterstitze bim Iibergang vum Studium in Beruef.
Syt 1989 het s au ne Elektroonisch Stuudio, wu mer experimentälli Musik usserhalb vu d dradizionälle Musikinschtrumänt cha dermit uusschaffe un pedagoogisch-didaktisch vermittle. Fir hoochschuelaigeni Produkzioone un au fir Studänte*ne git s e Toonstuudio.
In dr Bibliotheek het s fascht 130.000 Meedie (Biecher, Note un Toondreeger), si deerf au bruucht wääre vu extäärne Nutzer*ne. Uusleene deeref au nume Hoochschuelaagheerigi.
D Musikhoochschuel het drei Kunzärtseel: dr Kunzertsaal im Duurm (500 Blätz), dr Chammermusiksaal (180 Blätz) un dr Orcheschterbrooberuum (99 Blätz). Mit rund 450 Veraastaltige im Johr un rund 85.000 Bsuecher*ne isch si ne wiichtige Kultuuraabieter in dr Regioon. Nomool rund 100 Kunzäärt- un Theaterveraastaltige wääre im Wilhelma Theater zaigt.
All Johr dien si rund 2.800 Inträssierti um di rund 100 freie Stuudieblätz bewäärbe.
Fakulteete un Inschtitut
D Hoochschuel isch in vier Fakulteete mit je zwai oder drei Inschtitut gliideret.
Grundständigi Stuudiegäng (1. Zyklus)
Bachelorstuudiegäng
Boschtgraduälli Stuudiegäng (2. Zyklus)
Dr Masterstuudiegang umfasst vier Semeschter. Im Beraich Musik wääre 25 Stuudiefächer aabote. Zue dr bsundere Stuudienaagebot in dämeBraich zelle Jazz, Oopere (Ooperschuel), Kumpesizioon fir Computermusik un Oorgeleimprovisazioon.
Kooperazioone
Iiber d Kooperazioonsbrogramm vu dr Musikhoochschuel cha mer s Stuudium wyter fasse. Dooderzue zelle vor allem d RSO Orcheschterakademy (e Kooperazioon mit em Raadiosinfonyorcheschter Stuegert vum SWR), s Ooperestuudio (e Kooperazioon mit dr Staatsoopeer Stuegert) un s Schauspiilstuudio (e Kooperazioon mit em Schauspiil vu vier Staats- un Landestheater vu Baade-Wiirtebäärg). Die Kooperazioone diene vor allem derzue, dr Studänte*ne d Braxis nooch z bringe un si uf Bewäärbige um dr chimftig Aerbetsblatz vorzberaite.
Leonardo Fibonacci
Dr Leonardo da Pisa, au Fibonacci gnennt (* um 1180? z Pisa; † noch 1241? Pisa) isch e Rächemäister z Pisa gsi und gältet as dr bedütendst Mathematiker vom Middelalter. Hüte si vor allem d Fibonacci-Zaale bekannt, wo noch iim benennt si.
Lääbe
Mä wäiss weenig über s Lääbe vom Leonardo, s mäiste goot uf dr Widmigsbroloog vo sim Rächebuech Liber abbaci zrugg und uf e Dokumänt vo dr Kommune vo Siena.
Dr Leonardo isch in dr zwäite Helfti vom 12. Joorhundert z Pisa uf d Wält choo. S Vater isch dr Guglielmo Bonacci gsi und dr Leonardo het mindestens äi Brueder ghaa. Pisa het dr Vater woorschinlig 1192 in d Niiderlassig bo dr Pisaner Kaufmaschaft im algerische Bougie, em hütige Bejaia, gschiggt. Dr Leonardo het dört sini mathematische Grundlaage überchoo und mit de novem figurae indorum („nüün Ziffere vo de Inder“) gleert rächne. Das si unseri hütige (indo-arabische) Ziffere, wo die arabische Mathematiker z Bagdad sit dr zwäite Helfti vom 8. Joorhundert us Indie kennt häi. Im 12. Joorhundert häi si sich vo Spanie (Toledo) us dur latiinischi Übersetzige us de arabische Schrifte vom Al-Chwarizmi au im Weste no di noo verbräitet.
Gege s Ändi vom 12. Joorhundert isch er woorschinlig uf Konstantinopel gange.
Er het d „summa“ vo sine mathematische Kenntniss in sim Hauptwärk, em Liber abbaci ufgschriibe. Dr Ditel cha mit „Buech vo dr Rächekunst“ übersetzt wärde, wil ab(b)acus denn scho nümme no e Rächebrätt gmaint het sondern die allgemäini Bedütig „Rächekunst“ aagnoo het. Non e baar anderi Wärk vom Leonardo si erhalte: e Practica geometriae vo 1220 (1219?), wo sim Fründ und Leerer Dominicus gwidmet isch. Dr Cristoforo Gherardo di Dino het sä im 15. Joorhundert uf Italiänisch übersetzt. E Liber quadratorum vo 1225 (1224?) isch im Friedrich II. gwidmet und erwäänt, ass dr Friedrich schon e Buech vom Leonardo glääse häig und mä nimmt aa, ass das s Liber abbaci gsi isch. D Schrift Flos super solutionibus quarumdam questionum ad numerum et ad geometriam uel ad utrumque pertinentium het käi Datum und isch em Kardinal Raniero Capocci vo Viterbo gwidmet, und schliesslig isch no e Brief an e Magister Theodorus erhalte. Us de Schrifte vom Leonardo wäiss mä, ass er no zwäi wanderi Schrifte verfasst het, wo hüt nüm existiere, die äinti isch e chürzers Rächebuech gsi und die anderi e Kommentar zum zäänte Buech vo de Elimänt vom Euklid.
S Liber abbaci
S Liber abbaci legt dr Schwerpunggt mee uf d Theorii as uf d Braxis (magis ad theoricam spectat quam ad practicam). Dr Fibonacci het bsundrige Wärt druf gläit, nid nume d Löösige und d Reegle vorzfüere, sondern au mathematisch z bewiise. S Buech isch in 15 capitula iidäilt.
D Statue vom Leonardo Fibonacci
Z Pisa befindet sich im Chrüzgang vom historische Friidhoof Camposanto e Statue vom Leonardo Fibonacci mit dr Inschrift: A Leonardo Fibonacci Insigne Matematico Pisano del Secolo XII trägt. Es isch e Fantasiibordret, wil s us dr Zit vom Leonardo käini Abbildige von em git und käi Überliiferig wien er usgsee het.
Iamos
De Iamos  isch i de griechische Mythologii e Woorseger gsii. Er isch de Stammvatter vo de Iamide.
Da Iamos isch e Soo vom Apollon und vo de Euadne und de Stammvatter vo de Iamide, wo z Olympia i de historische Ziitt e grüemti Woorsegerfamili gsii isch, aber o in anderne Orte, bsundrigs uf de Peloponnes.
D Muetter vom Iamos, d Euadne, isch d Töchter vom Poseidon und vo de Pitana, wo em spartanische Ortstail Pitana de Name ggee hett. Wo d Pitana vom Poseidon schwanger woren isch, hett si da ghaim bhalte und denn s Töchterli zom arkadische König Aipytos broocht. De hett d Euadne uufzoge. Wo die zonere junge Frau wooren isch, hett de Apollon sich i die verliebt und si isch schwanger wore und hett wie d Muetter d Schwangerschaft ghaim bhalte. Ufere Wees, vole mit Viööli hett si e Bueb uf d Welt broocht, und demm de Name Iamos gge, wege de Viööli (, íon, Plural: ἴα, ía „Viööli“). Zwoo Schlange hend s Büebli mit Biilihung uufzoge.
De Iamos isch denn as junge Burscht in Fluss Alpheios go bade und hett debii zom Poseidon und zom Apollon bettet und ase sini Bstimig erfaare. Er isch drufabe uf Olympia choo und dai e Woorseger woore und sini Noofaare sind grüemti Woorseger und Priester gsii.
Communauté d’agglomération de la Presqu’île de Guérande Atlantique
D Communauté d’agglomération de la Presqu’île de Guérande Atlantique (churz Cap Atlantique; bretonisch Kumuniezh tolpad-kêrioù Kab-Atlantel) isch e franzesische Kommunalverband in dr Département Loire-Atlantique in dr Region Pays de la Loire un Morbihan in dr Region Bretagne. Morbihan in dr Region Bretagne. Dr Gmaiverband isch am 30. Dezämber 2002 grindet wore. Dr Verwaltigssitz isch z La Baule-Escoublac.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Carli Tomaschett
Dr Carli Tomaschett, wo am 10. Februar 1958 uf d Wält cho isch un z Chur woont, isch e Bündner Romanischt und Lexikograaf.
sys Lääben und Schaffe
Er isch vo Truns i dr Surselva. Sy Vatter het Lorenz Tomaschett gheisse und vo 1918 bis 2015 gläbt, d Muetter isch d Tresa geb. Spescha (1923–2013) gsi. Als Chind het er deheime und i dr Dorfschuel immer s Oberländer Romanisch gredt. Er isch de uf Disentis id Chlooschterschuel, won er derzue au Schwiizerdüütsch gleert het. Spöter het er a der Uni Fryburg die rätoromanischi Sprooch, Filology und Literatur studiert und anne 1991 s Dokterexame gmacht. I synere Dissertazioon het er d Fluernääme vo dr Gmeind Truns behandlet.
Ab anne 1985 het dr Tomaschett teilzytlich als Hilfschraft und vo 1991 aa mit emene volle Pänsum als Redakter bim bünderromanische Wörterbuech Dicziunari Rumantsch Grischun gschaffet, dozmol bim Felix Giger, wo au en Oberländer isch und wo vo 1989 bis 2003 dr DRG-Scheffredakter gsi isch; und dr Tomaschett isch de im Joor 2004, wo dr Giger nume no als Redakter wytergmacht het, däm sy Nochfolger as Scheffredakter woorde. Für das grosse Sproochprojäkt het er sälber e Räie Wörter sproochwüsseschaftlich agluegt, iiri Wortgschicht und Sachkund beschribe und drus e Zylete chlyneri und teils au ganz groossi Artikel gschribe; vo iim sind öppe d Bytreeg zu de Wörter Madüranza (das isch uf dütsch: ryff wärde), Magia (= Magy), Magistrat (für Gricht, Richter, Grichtsbeamte), Manchi (dr Tüüfel), Marchà (= Stadt), metter (= hiitue, ablegge usw.).
Der Spiegel
Der Spiegel esch äs dütschäs Nachrechtäjournal, wo vom Spiegel-Verlag z`Hamburg oseggää ond wältwit vertrebä werd. Dä Spiegäl het diä höchscht Uflag vo allnä Nachrechtäjournal, no gröser wie diä vom Stern odär Focus.
Carli Tomaschett
sys Lääben und Schaffe
Sid 2010 het me bi dr Redakzioon uf es nöis Computersischteem umgstellt, wo «Digitales Wörtermuseum» heisst. Vo dr SAGW, em Kanton Graubünde, dr Bündner Kantonalbank und anderne isch s Gält für das grosse Projäkt choo. Anne 2012 het d Redakzioon en nöie Regischterband zum Dicziunari usebrocht; scho 2010 isch bynnere s Regischter vo de Annalas, em Joorbuech vo der Vereinigung Societad Retorumantscha, usecho. 2013 isch die rychi, kulturgschichtlich wärtvolli Bildersamlig vom Dicziunari, d «Fototeca», online ufgschaltet worde.
Der Spiegel
Wegä sim grossä Ifluss uf diä öffäntlichi Mäinigsbildig werd Der Spiegel oft als äs Leitmedium bezeichnäd. In dä dütsche Mediägschecht händ Der Spiegel ond si Gründer Rudolf Augstein än zentrali Rolle gha.
Carli Tomaschett
sys Lääben und Schaffe
Änds 2018 isch es so wyt gsi: Der Scheffredakter het zämme mit synere Redakzioon chönne die elektroonischi Versioon vom DRG zeige, wo me sider über s Internet cha go aluege. Au die früenere Dicziunari-Bänd het me mit der Hilf vo dr Uni Trier und vo chineesische Schryberinne lo «retrodigitalisiere», und dank dämm cha me hütt alli bis jetz ufgschalteten Artikel bis zum Afang vom Buechstaben «M» gäbig i dr elektronische Versioon lääse. D Radiotelevisiun Svizra Rumantscha het über das groosse Projäkt e Dokumäntarfilm träit.
Der Spiegel
Dä Spiegel chunt offiziäll jedä Montag ose, esch abär scho am Sonntag online ab 8 Uhr erhältlech; a dä Fiertigä werd er aber dänn regelmässig uf Samstag vorzogä. Än Usgab am Kiosk choschtäd in dr Schwiz 7,30CHF (01/2012). Mem ämenä wirtschaftlech ond redaktionell äigeständigä Spiegel-Online macht dä Verlag au no än Websitä im Internet.
Carli Tomaschett
sys Lääben und Schaffe
Wo d Schwiizer Nazionalbiblioteek anne 2012 d Uustellig „Sapperlot! Mundarten der Schweiz“ über die vier nazionale Wörterbüecher gmacht het, isch dr Tomaschett zäme mit de doozmoolige Scheffredaktoore und Projäktläiter vo den andere drüü Projäkt, em Hans-Peter Schifferle vom Idiotikon, em Andres Kristol vom Glossaire und em Franco Lurà vom Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana, zämecho zum ene öfentliche Gsprööch über iiri Arbet.
Der Spiegel
Ursprüng
Scho voräm Erstä Wältkrieg esch vom Lion Feuchtwanger z München än Zitschreft unteräm Namä Der Spiegel publitiärt wordä, die esch allerdings ned met äm hütigä Nachrichtäjournal Der Spiegel imenä Zämehang stoht.
Carli Tomaschett
sys Lääben und Schaffe
I der kantonale «Nomenklaturkommissioon» hilft dr Tomaschett für die richtegi Schrybwys vo de topografische Näämen im Bünderland luege.
Der Spiegel
Ursprüng
Di erscht Usgab DER SPIEGEL esch am 4. Januar 1947 in Hannover verchauft wordä. Unter anderäm esch en erschti Uflag scho im November 1946 erschinä, vom Britisch- Amerikanischä Verlag News Magazines. Met dä siebtä Usgab esch dänn da abär doch an dä dütschi Verlag übergäh wordä.
Carli Tomaschett
sys Lääben und Schaffe
Ändi Februar 2022 isch dr Tomaschett pänsioniert woorde. Syn Noochfolger as Scheffredakter isch dr Ursin Lutz.
Der Spiegel
Ursprüng
Däbi hät dä Rudolf Augstein, wo au scho bim Britisch- Amerikanischä Verlag metgschaffed hät, met sinerä Lizenz diä Magazin öberno ond als Herusgeber ond Chefredaktär vom DER SPIEGEL agiert. Diä erscht Usgab vom Januar 1947, hät denn än 15.000 Exemplar gha– Papierrationiärig hät do no än höheri Uflag verunmöglecht.
1950er Joor
1950 het Der Spiegel ufdeckt, ass Bundesdaagsabgeordneti bi der Wahl vo der Bundeshauptstadt bestoche worde si, so dass sie für Bonn anstatt für Frankfurt am Main wurde stimme. Dr Augstein isch im so genannte Spiegel-Usschuss als Züüge verno worde, het aber d Quelle für d Gschicht nit uusegee und het sich uf die journalistischi Verschwiigehäitspflicht beruefe.
1952 isch d Schmeißer-Affäre cho. Dr Hans-Konrad Schmeißer, en ehemoolige Agänt im franzöösische Gheimdienst, het behauptet, dr Bundeskanzler Adenauer, dr Ministerialdiräkter Blankenhorn und dr Generalkonsul Reifferscheid sige für e franzöösisch Gheimdienst däätig gsi und häige e franzöösische Agänt mit gheime Nochrichte versorgt. 1958 het im Spiegel d Debatte um d Notstandsgsetz aagfange. Us dene si spöter (1960, 1963, 1965) verschideni Gsetzesentwürf vom Inneminister Gerhard Schröder worde.
Scho in siner Aafangszit het Der Spiegel groossi Bedütig gha. D Uflag isch massiv gstiige: 1961 si s scho 437.000 Exemplar gsi. Mit em wirtschaftlige Erfolg isch au di publizistisch Macht und der politisch Iifluss gröösser worde.
D Spiegel-Affäre
Am 10. Oktober 1962 isch im Spiegel der Artikel Bedingt abwehrbereit erschiine. Din het der verantwortlig Redakteur Conrad Ahlers interni Dokumänt vo der Bundeswehr zitiert und isch zum Schluss cho, ass d NATO und d Bundesrepublik e sowjetische Aagriff nid chönnte abwehre. Am 26. Oktober 1962 isch s Spiegel-Verlagsgebäud z Hamburg und d Redaktion z Bonn dursuecht worde. Es si Haftbefähl mit em Vorwurf uf Verdacht vom Landesverrot, landesverrööterischer Felschig und aktiver Bestächig usgstellt worde, unter anderem au gäge de Heruusgäber Rudolf Augstein. Dr Bundesverteidigungsminister Franz Josef Strauß het dr Spiegel-Redakteur Conrad Ahlers z Spanie mit falsche Behauptige vo dr Polizei lo verhafte und uf Dütschland lo transferiere. Wiiti Deil vo der Öffentligkeit hai sich mit em Noochrichtemagazin solidarisiert und Studänte si für en Augstein uf d Strooss gange. Dr Bundeskanzler Konrad Adenauer het im Bundestag gsait, bim Spiegel haig sich en „Abgrund vo Landesverroot“ ufdo. Das het zu heftige Protest us de Reije vo der SPD und au vo der FDP gfüert und het in der CDU Bifall usglöst. Noch ganze 103 Dääg isch dr Rudolf Augstein us der Haft entlo worde. 1963 het dr Strauß über s Magazin gsait, si sige d Gestapo im Dütschland vo sälle Dääg; si wurde Duusigi vo persönlige Akte füere; wenn är (d. h. dr Strauss) an d Nazi-Vergangeheit vo Dütschland wurd dänke - fast jede haig irgend öbbis z verdusche, und das machi Erbrässig mööglig […] und ass er zwunge gsi sig, gege si (d. h. d Lüüt vom Spiegel) öbbis z mache.
Am 13. Mai 1965 het der Bundesgrichtshoof us Mangel an Bewiis d Eröffnig vom Hauptverfahre gegen e Ahlers und Augstein abglehnt. Dr Strauß het denn wäge dere Affäre müesse zruggdräte. Er het uf sovil verschidnige Wiise s dütsche und internationale Rächt broche, bsundrigs won er dr Conrad Ahlers z Spanie het lo verhafte, dass men en politisch nüm het chönne halte. Dr Bundeskanzler Adenauer het d Affäre drotz sim „Abgrund vo Landesverroot“ verheltnismässig unbeschädigt überstande, vor allem au, wil si Verdeidigungsminister iin in e Hufe Aspäkt falsch informiert het und der Bundeskanzler sich druf berüeft het, ass er sim eigene Minister kuum häig chönne missdraue.
Die sogenannti Spiegel-Affäre het zur Folg gha, dass wiiti Kräis, bsundrigs under der junge Generation und der kritische Intelligänz, sich für s Wuchemagazin als Garant für d Meinigsfreiheit engagiert häi, und het dr Mythos vom Blatt begründet.
Die wiiteri Entwicklig in de 1960er Joor
1966 het dr Karl Jaspers in sim Buech Wohin treibt die Bundesrepublik die dütsche Nootstandsgsetz scharf kritisiert, wil si dr Bevölkerig im Fall vom ene üssere Nootstand d Waal wurde loo, öb si Gwalt und Macht welli ablääne oder nid. En innere Nootstand chönn s überhaupt nit gee, wil das em Gedanken vom ene demokratische Staat wurd widerspräche: „Das Notstandsgesetz raubt dem Volk die ihm verbliebenen legitimen, dann aber nicht mehr legalen Mittel des Widerstands.“ Am 5. August 1966 isch e Verfassigsbeschwärde vom Spiegel vom Bundesverfassigsgricht abgleent worde. 1968 si d Nootstandsgsetz Däil vom Grundgsetz worde. 1969 het dr Spiegel 953.000 Exemplear verchauft.
1970er Joor
Der Spiegel het Aafang vo de 1970er Joor knapp 900 Lüt beschäftigt, dodrvo öbbe 400 in dr Redaktion, 100 in dr Dokumentation und fast 400 in de kaufmännische und technische Abdäilige. 1970 isch s Manager Magazin gründet worde, wo von ere Dochdergsellschaft vo dr Spiegel-Gruppe uusegee wird. 1971/72 het mä e Mitbestimmigsmodäll beschlosse und meh Demokratii innerhalb vo dr Redaktion; usserdäm e Bedäiligung an de Gwünn. D Iinaame us Aazäige häi afo sinke. 1971 het dr Spiegel öbbe säggs Millione Lääser gha – das het öbbe zwölf Brozänt vo alle Mensche über vierzääni in dr Bundesrepublik. D Uflaag het 923.000 verchaufti Exemplar bedräit. D Uslandsuflag isch 10 bis 15 Brozänt vo dr Gsamtuflag gsi – Der Spiegel isch sit denn e Publikation mit ere intensive Rezeption im Usland.
1974 het dr Willy Brandt em Spiegel „Scheißblatt“ gsäit. 1975 si Spiegel-Korrespondänte us dr DDR wäge „böswilliger Verletzig vo de Rächtsvorschrifte“ usgwiise worde. Im Januar 1978 het d DDR d Spiegel-Büro in dr DDR unter anderem das in Ost-Berlin - noch ere kritische Berichterstattig über Zwangsadoptione und dr Veröffentligung vom zwäite Däil vom Manifest vom Bund vo de Demokratische Kommuniste vo Dütschland, eme Dokumänt von ere aagääblige Opposition innerhalb vo dr SED. D DDR het die Veröffentligunge für en Iimischig in die innere Aagläägehäite vo dr DDR ghalte.
1980er Joor
Der Spiegel het verschidnigi dütschi Staats- und Wirtschaftsaffäre ufdeckt, zum Bischbil 1982 d Flick- und Neue-Heimat-Affäre und 1987 d Barschel-Affäre. D Art, wie dr Spiegel d Barschel-Affäre behandlet het, isch nit unumstritte. 1988 het er d co-op-Affäre ufdeckt. 1989 het dr Erich Honecker über e Spiegel gsäit, ass es e guets Blatt sig und är s jede Mändig wurd lääse.
1990 het Der Spiegel zum erste Mol mee as e Million Exemplaar verchauft. 1992 het d Antje Vollmer gsäit, ass am Ändi vo dr Eera Augstein Der Spiegel an Bedütig verloore und an Macht gwunne häig.
Die früeje 1990er Joor
Am 18. Januar 1993 isch die ersti Usgoob vom Focus erschiine. Si Chefredakteur Helmut Markwort het gsäit as er e „Konkurränz- und nid e Geegemedium zum Spiegel sig. Denn isch e Hufe veränderet worde. Dr Focus isch bewusst as Geegepol und Alternative zum Spiegel konzipiert worde. Das gseet mä bsundrigs guet an siner politische Linie und em Umgang mit de Aazäigechunde, wo eender schonend isch. Dr Uli Baur, näben em Markwort Chefredakteur vom Focus, het sich uf s bekannte Augstein-Zitat „[…] im Zweifelsfalle links“ bezooge, won er die redaktionelli Linie vom Focus zämmegfasst het: „Wenn Der Spiegel im Zweifel links ist, sind wir im Zweifel rechts.“
Im Spiegel si Uflag isch um meh als zäh Brozänt iibroche und die verchaufte Reklamesite um meh as zwölf Brozänt. 1995 het er no mee as siibe Millione Lääser gha. Spiegel TV und Spiegel Special si entstande, won e Fümftel vom Umsatz vom Spiegel vo 542 Millione D-Mark (1996) generiert häi. Der Spiegel isch im erste Halbjoor 1996 die dütschi Zitschrift mit de höggste Iinahme us em Verdriib und de Reklame gsi. D Bruttoiinahme si uf 330,7 Millione D-Mark cho, fast e Million meh as dr Stern, wo uf em zwäite Blatz gsi isch, und vor Bild am Sonntag (Blatz 3) und Focus. Im Januar 1997 het Der Spiegel si 50. Geburtsdaag gfiirt. Mä het s Layout aktualisiert, und das isch sithär überall farbig. Bis zu sim Fufzigste si 2.649 Usgoobe erschiine.
Ära Stefan Aust
Vom Ändi vo de 1990er Joor aa, het dr Spiegel under em Chefredakteur Stefan Aust und möögligerwiis au wäge dr Konkurränz liberali Standpünkt afo verdräte. Wo in dr Bundesdaagswaal 1998 dr Helmut Kohl abgwehlt worde isch, isch s zur erste rot-grüene Koalition uf dr Bundesebeni cho. E Hufe het sich in dr Politik und Gsellschaft gänderet. S Internet het an Bedütig gwunne und d “Dotcom-Blootere” het sich afo bilde.
Kritiker häi em Spiegel vorghalte, er sig mee wien e Boulevardzitig worde und er häig an analytischer Diefi verlore. D Artikel si aber nid chürzer oder weniger aktuell worde. Im Vorfäld vo dr Bundesdaagswaal 2005 het men em Blatt „Wahlhilf“ für s bürgerlige Lager um d Angela Merkel attestiert. Uf d Froog, mit welere Partei si wurde sympathisiere, häi 2005 36 Brozänt vo de Spiegel-Lääser CDU/CSU gsäit,  28 Brozänt SPD,  18 Brozänt Die Grünen,  7 Brozänt FDP und 5 Brozänt Linkspartei.PDS.
Im Früelig 2005 het sich noch ere Umfroog under 1536 dütsche Journaliste dr Iifluss vom Magazin verchliineret. 33,8 Brozänt häi dr Spiegel immer no als iir Läitmedium bezäichnet, während für die Süddeutsche Zeitung 34,6 Brozänt gstimmt häi. 1993 isch dr Spiegel no für zwäi Drittel vo de Journaliste s Leitmedium gsi.
Im Joor 2002 isch dr Spiegel-Shop gründet worde. Si Zwäck isch gsi, d Näbebrodukt vom Spiegel-Verlag und andere Medie z vermarkte.
Am 7. Novämber 2002 isch dr Herusgääber Rudolf Augstein gstorbe. Offiziell isch er au posthum dr Herusgääber bliibe.
Am 6. August 2004 het dr Verlag, zämme mit dr Axel Springer AG, bekannt gee, ass mä wider die draditionelli dütschi Rächtschriibig well bruuche. Das isch denn aber nid umgsetzt worde; am 2. Januar 2006 isch die reformierti Rächtschriibig de Empfählige vom Root für die dütschi Rächtschriibig entsprächend witgehend überno worde.
Am 25. Juni 2007 isch Der Spiegel in dr Schwiz testwiis erschiine, zerst nume für äi Mol mit ere iigheftete Split-Biilaag.
Noch em Aust
Am 5. Februar 2008 isch d Era Aust z Änd gange. Noch iim si dr Mathias Müller von Blumencron, bis Ändi Mai 2008 Chef vom Spiegel Online, und dr Georg Mascolo, Läiter vom Hauptstadtbüro, cho. Im Aust si Verdrag isch bis zum 31. Dezämber 2008 gloffe; d Gsellschafter häi dr Aust aber in Urlaub gschickt und si Verdrag nid verlengeret.
Sit 2009 isch dr grösst Däil vom Aagebot vo Spiegel Wissen, bsundrigs s Heftarchiv, in dr Ufdritt vom Spiegel Online integriert worde. Der Spiegel het mit dr niiderländische politische Wuchezitschrift HP/De Tijd afo kooperiere, wo Reportage vom Magazin übernoo het. Mit Dein SPIEGEL – Die Welt verstehen het dr Verlag im Septämber 2009 e Chindermagazin gstartet.
Gegewart
Im Februar 2011 het dr Verlag mitdäilt, ass dr Mascolo ellei für s Noochrichte-Magazin Der Spiegel verantwortlig wurd si und dr Blumencron d Verantwortig für alli digitale Aktividöäte, Spiegel Online iigschlosse, wurd haa.
Dr sproochlig Stil
Dr Journalist und Schriftsteller Erich Kuby het 1987 zum Aalass vom 40-jööhrige Bestoo e kritischi Analyse vom Noochrichtemagazin under em Ditel Der Spiegel im Spiegel gmacht. Dr Wolf Schneider het gsäit, ass s Magazin dr oberst Verhunzer vo dr dütsche Sprooch sig. As Negativbischbil für schlächt Dütsch spiile in sine Stilfible Zitat us em Spiegel e groossi Rolle.
St. Jakob-Arena
D Joggeli-Arena isch en Iissporthalle z Baasel und s Häimstdion vo EHC Basel/KLH.
Polydektes (Sparta)
De Polydektes isch e König vo Sparta gsii usem Huus vo de Eurypontide. Er isch nöd historisch.
St. Jakob-Arena
Nutzig
S Stadion het e Fassigsvermööge vo 6'600 Zueschauer. Die Kapazidäät bestoot us 4'200 Sitzbläz und 2'400 Steeblätz.
D Arena cha s ganze Joor lang brucht wärde und äignet sich für die mäiste Iissportarte wie Iishockey, Iiskunstlauf, Iisdanz, Sünchroniiskunstlauf, Schortträck und Iislaufe. Nume wäärend dr zwäite Helfti vom Juni und em ganze Juli het s kä Iis in dr Halle.
Usserdäm finde Konzärt, Iisrewü, Iisdiscos und kulturelli Events in dr Halle statt.
Gschicht
Sit 1980 het mä sich z Baasel überläit, e nöiji Iishalle z baue. Dr Baasler Nazionalroot Johannes Randegger, dr ehemoolig Iishockeyspiiler Pio Parolini und dr Baasler Regierigsroot Christoph Stutz häi 1998 e brivati Grubbe gründet zum s Brojekt ändlig z verwirklige. 1999 isch d Gnosseschaft Joggeli-Arena ins Lääbe grueft worde und die het öbbe 1,2 Millione Franke inwestiert. Au dr Bund het zwäi Millioone zuegschosse, d Kantöön und Gmäinde zämme 8,2 Millioone und die Industrielle Wärk Baasel 4,5 Millioone Schwizer Franke. Dr Räst isch fremdfinanziert worde. In dr Baufaase 2001–2002 si 119'000 m³ verbaut worde. D Blaanig und d Usfüerig isch in de Händ vo de Archidekde Zwimpfer Partner und Berrel gsi. Bim erste Iishockeyspiil in dr Arena am 12. Oktober 2002 het dr EHC Baasel gegen e EHC Olte vor usverchaufte Räng 4:0 gwunne. 2006 het d Curling-Öiropamäisterschaft 2006 z Baasel in dr Joggeli-Arena stattgfunde.
Niccolò Tartaglia
Dr Niccolò Tartaglia [] (* 1499 oder 1500 z Brescia, Italie; † 13. Dezämber 1557 z Venedig) isch e venezianische Mathematiker in dr Rönessans gsi, wo für sini Biidrääg zur Löösig vo dr kubische Gliichig bekannt isch.
Lääbe
In sim Buech Quesiti et Inventioni Diverse (Verschiideni Ufgoobe und Erfindige), wo 1546 erschiine isch, verzellt dr Tartaglia, ass si Vater e Briefdreeger gsi sig und Michele ghäisse häig. E Familienaame kenn er nit. Dr Naame Tartaglia häig er aagnoo, wil er im Februar 1512, won er öbbe zwölfi gsi isch, vom ene franzöösische Soldat schweer im Gsicht verletzt worde sig und er ooni Vollbart wien e Monstrum wurd usgsee. Wäge de Verletzige häig er e zitlang nume chönne stottere und d Chinder häige iim dr Spitznaame Tartaglia (Stotterer) gee. Dä Naame häig er as Aadänke an si Unglück bhalte.
Mit vierzääni het er in ere Schribschuel in zwäi Wuche s ABC bis K gleert und denn sig em s Gäld usgange. Vo denn aa het er alles was er gwüsst het, as Autodidkt gleert: Lääse, Mathematik, Milidäärkund. 1516 isch er vo Brescia, über Crema, Bergamo und Mailand uf Verona, won er vo öbbe 1521 bis 1534 gwoont het und denn isch er uf Venedig zööglet, won er fast dr ganz Räst vo sim Lääbe gläbt het.