cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Murr (Gemeinde)
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Murr ghert zom Schwäbisch.
Hombourg (Begriffsklärung)
Hombourg isch dr Name vu däne Ortschafte:
Lueg au:
Fisibach
Fisibach isch e Gmeind im Bezirk Zurzi vom Schwiizer Kanton Aargau.
Geografii
Fisibach ligt am Hochrhy und a dr Landesgränze zwüsche dr Schwiiz und Dütschland und a dr Kantonsgränze zwüschem Aargau und em Kanton Züri. Dr Gmeindbann isch also ganz im Nordoste vom Aargäu, und er goot um s chlyne Stadtgebiet vo Chaiserschtuel ume, wo uf dr Südsyte vo dr Rhybrugg ligt.
S Dorf Fisibach sälber isch öppe en Kilometer vom Rhy wäg. Äs ligt am Bach, wo dr glych Name hed und us de Jura-Hügel südlech vom Dorf abe in Rhy flüsst. Im Weste goot s Gmeindgebiet bis zum Rietbuck.
D Nochbrgmeinde vo Fisibach sind Hohentenge nördlech vom Rhy, im Landchreis Waldshüet vo Bade-Württeberg, und südlech vom Rhy Chaiserschtuel, Siglischdorf, Wyslikofe und Rümike im Aargäu und Weich und Bachs im Züribiet.
Gschicht
Bi Fisibach hed me am Rhyufer d Räschte vo-m-ene Wachdurm gfunde, wo d Römer im vierte Joorhundert zäme mid vilne andere sötige Dürm a dr Rhygränze ufgrichtet hend.
S Dorf chunt s erste Mol mid dr Schrybwys Fusibach in ere Urkunde us em Joor 1050 vor. Spöter hed s Nider-Visibach gheisse, zum s z unterscheide vo Obervisibach, wo hüt zu Bachs ghört.
Im Middelalter isch uf ere Insle im Rhy d Burg Schwarzwasserstelz bout worde. De Here, wo uf dere Burg gwoont hend, hed die nideri Heerschaft übr Fisibach ghört. Der Landesherr isch i däm Gebiet dr Bischof vo Konschdanz gsi. Wo d Eidgnosse ane 1415 dr Aargau eroberet hend, isch Fisibach is Amt Chaiserschtuel cho, wo en Deil vo dr Grofschaft Bade gsi isch. 1798 isch do drus dr Kanton Bade gmacht worde, und sid 1803 ghörd s ganze Zurzibiet zum Kanton Aargau.
Am 1. Augschde 1876 hed die Schwiizerischi Nordostbaan d Linie vo dr Ysebaan em Rhy no, d Ysebaanstreki vo Winti uf Choblez i Betrib gno. Vo Fisibach us sind s zwei Kilometer wyt bis zum nöchschde Baanhof, däm vo Weich und Chaiserschtuel.
Uf dr Rhyinsle, gad bi de Mündig vom Fisibach in Rhy ine, isch di ehemolige Burg Schwarzwasserstelz ane 1875 abbroche worde. Dört druf hed d Schwiizer Armee im Zwöite Wältchrieg, zum d Gränze z schüze, en Bunker härebout, wo s hüt no git.
Landau
Landau isch dr Name vu däne Ortschafte:
Landau stoht au fir:
Pflanzennamen Issime
Blljümi un bauma in éischemtöitschu (Eischeme):
Aitne (Mond)
D' Aitne (Jupitermond XXXI) isch einer vu dr chleinste ussere Mönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
D'Aitne isch am 9. Dezember 2001 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt un Jan Kleyna entdeckt worre. Si het znext die vorläufig Bzaichnig S/2001 J 11 erhalde.
Daift worre isch der Mond uf d'Götti Aitne us de grichische Mythologi, d'Personifikation vu de Birge. De sizilianisch Vulkan Ätna isch ebefalls no dere Götti bnennt.
Bahndate
D'Aitne umchraist de Jupiter ime mittlere Abstand vu 23.229.000 km in 730 Däg, 4 Stund un 19 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2643 auf. Mit ere Naigig vu 165,091° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond bweggt sich entgege de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu ihrene Bahnaigeschafte wird d'Aitne de Carme-Gruppe, bnennt nochem Jupitermond Carme, zuegordnet.
Physikalischi Date
D'Aitne het ä mittlere Durmesser vu etwa 3 - 4 km. Ihri Dichti wird uf 2,6 g/cm3 gschätzt. Si isch vermuetli iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut. Aitne wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Ihri schinbar Helligkait btrait 22,7m.
Abendmahl Jesu
S Letschte Oobigmohl isch das Nachtässe, wo dr Jesus mit de zwölf Apostle churz bevor er gstorben isch i dr Zyt vom Pessachfescht z Jerusalem gha het.
Me list vo däm Ässe i dr Bible bi allne vier Evangelischte und au scho im erschte Brief, wo dr Paulus de Korinther gschribe het. Die Pricht überlifere, es sig i dr Zyt vom römische Statthalter i dr Provinz Judäa Pontius Pilatus gsi, also öpe i dr Zyt vo ane 26 bis 36. A däm Oobig het sech dr Chrischtus s letschte Mol i sym Läbe mit de Apostle troffe, er het mitne s Brot deilt und ne Wy usgschänkt und er het ne drby dr Uuftrag ggä, syni Botschaft an alli Lüüt wyterzgää: «Machet das immer eso und dänket drby a mii!». So lang ass si sech dra halte, gälti dr nöi Pund, wo Gott mit de Möntsche ygoot. Tags druff, amene Frytig, isch er uf s Gheiss vom Pontius Pilatus uff em Hoger Golgatha am Chrüüz gstorbe.
Sider fyre d Chrischte alljoor am Grüendonschtig d Erinnerig a das bsundere Znacht; und vo do chunt au d Eucharichty bzw. s Oobimohl.
S Bild vom Oobigmohl isch i dr chrischtleche Kunscht sit em Middelalter es groosses Motyv. S berüemtischte vo dene Gmäld isch s Cenacolo vom Leonardo da Vinci z Mailand.
Politische Parteien in der Schweiz
I de Schwiiz hets, im Vergliich zu Dütschland, en huufe politischi Parteie, wo im Parlamänt verträtte sin. Ein Grund defür isch de usprägt Föderalismus. Uf Grund vo de relativ grosse Autonomii vo de Kantön si jewils ganz unterschidlichi Parteie wichtig. Au gits bi de Wahle zum Natialrot kei landeswiti Prozenthürde, wo e Partei müesst erreiche, damit si ins Parlament cha iiziehe. E Partei wo im Bundesroot vertrete isch, werd au Bundesrootspartei gnennt.
D politische Parteie vo de Schwiiz, wo im Parlament verträte sin, gordnet nach dr Azahl Verträtter im Nationalrot (Stand 2009):
Reimelingen
Reimléngen (lothrìngisch; frànzeesch Rémeling, ditsch Reimelingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Reimléngen ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1084 àls Reimelinga.
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Reimléngen ìsch. Reimléngen ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Reimléngen ghert zem Moselfrankisch.
Venetien
Venezie (italiänisch: Veneto) isch e Regioon vo Italie.
Département Hérault
S Département Hérault (okz.: Erau) ésch e Département z Frànkrich. S ghert zr Region Okzitanie (bis Endi 2015 zur Region Languedoc-Roussillon) un tràjt de N° 34 nooch de àlfabetisch Räiefolig vun de frànzeesche Départements.
Ottmarsheim
Ottmarsheim isch dr Name vu däne Ortschafte:
Département Hérault
Geografii
S Département Hérault leijt im Süd vun Frànkrich, direkt am Mittelmeer.
Stedt
Di 10 greescht Stedt én Hérault sin (Inwohner em Johr 2007):
Venetien
Geografischi Laag
D Region liit z Norditalie und gränzt im Oste a Friaul-Julisch Venezie, im Nordweste a Trentino-Südtirol, im Weste a d Lombardei und im Süde a d Emilia-Romagna. De Nordzipfel vo Venezie gränzt a Östriich.
Apostel
Vo de Aposchtel prichtet d Bible rächt vil i de Evangelie und i dr Aposchtelgschicht.
Venetien
Geografischi Laag
D Dolomite i de Alpe sind die nördlichsti Landschaft vo Venezie. Denn chömed d Voralpe, e Hügellandschaft, d Poäbeni, d Gägend am Ostufer vom Gardasee und bsunders au die 150 Kilometer langi Adriaküste. Sie isch für d Lagune rund um Venedig berüehmt.
Apostel
d zwölf Aposchtel
Die vier Evangelie könne deils anderi Näme vo de Aposchtel; noch dr Überliferig i dr Chilegschicht het sech die Gruppe vo de zwölf erschte Aposchtel bildet:
Statt em Judas isch nach dr Uffaart vo Chrischtus dr Matthias zu der Gruppe vo de Aposchtel cho.
Dr Paulus het Chrischtus erscht nach Pfingschte troffe; er wird derno scho i dr Aposchtelgschicht zu de früene Glaubensbote zellt, so wie au dr Barnabas.
Venetien
Gschicht
1797 isch de gröscht Teil vom Gebiet nach em Friede vo Campo Formio zu Östriich cho. 1805 het Östriich z Austerlitz gäge de Napoleon verloore. So isch Venezie em Königriich Italie zuegschlage worde. Im Wiener Kongräss 1815 isch es under em Königriich Lombardo-Venezie wider zu Östriich cho.
Apostel
i dr Gschicht vo dr Chile
Dr Name „Aposchtel“ het me sid em Middelalter deils au de Missionaar ggä. Im 8. Joorhundert isch dr Bonifatius vo Ängland zum düütsche Volch choo, und met het em dr „Aposchtel vo de Düütsche“ gseit. Dr Kyril und dr Method sind d „Aposchtel vo de Slawe“ und dr Heilig Mang dr „Aposchtel vom Allgäu“.
I dr römisch-katolische und dr orthodoxe Chile gälte d Bischöf als Nochfolger vo de erschte Lüüt, wo Chrischtus zu de Völker gschickt het. Im 19. Joorhundert sind katolisch-apostolischi Gmeinde und denn die Nöiapostolischi Chile ggründet worde. Au bi de Mormoone gits Aposchtel.
Venetien
Gschicht
1866 isch Venezie im Gfolg vo der östriichische Niderlag gäge Preusse im Tüütsche Chrieg em Königriich Italie aaglideret worde. Nach em Erste Wältchrieg sind en Teil vo de ladinischsprachige Gmeinde i de Dolomite, under anderem Cortina d’Ampezzo, vo Östriich zu Italie gwächslet und ghööred hüt zu Venezie, nöd öppe zu Trentino-Südtirol, wie s histoorisch müesst sii.
Apostel
i dr Gschicht vo dr Chile
D Aposchtel het me gärn als Schutzpatron vo de Chile gnoo.
Venetien
Gschicht
1963 isch bi Longarone e grossi Katastrophe passiert, wo e Bärgsturz de Vajont-Stausee zum Überlaufe brunge het und e Fluet füüf Dörfer zerstört het. Um die 2000 Mänsche sind debii gstorbe.
2012 het de Regionalrat sich für s Sälbstbestimmigsrächt für Venezie usgsproche. Au i de Bevölkerig sind Autonomie- und Sezessionsbesträbige wiit verbreitet.
Essen
Essen isch e Grossschtadt im Zäntrum vom Ruhrgebiet und dr Metropolregion Rhein-Ruhr. Si isch nach Köln, Düsseldorf un Dortmund di viertgrösscht Schtadt im Land Nordrhy-Weschtfale un eis vo de Oberzäntre. Met 583.267 Iiwohner (30. Septämber 2015) stoot di chreisfrii Schtadt im Regierigsbezirk Düsseldorf uf dr Lischt vo de Grossschtedt z Dütschland an nünter Stell. Essen isch als bedütende Induschtrischtandort dr Sitz vo bekannte Grossunternähme und mit dr 1972 gründete Universidät-Gsamthochschuel, wo 2003 mit dr Universidät am Nachbarschtandort z Duisburg zur Universidät Duisburg-Essen fusioniert het, au Hochschuelschtandort. 1958 isch d Schtadt Sitz vom nöi gründete Bischtum Essen worde.
Hergatz
Hergatz isch a Gmuind im Landkrois Linde in Bayern.
Geografi
Hergatz liit im Weschtallgai an dr Ober Argen. Vo dr Gmarkung sin 69,5 % Landwirtschaftsfleche, 19,6 % Wald, 9,6 % Sidlungsfleche un 1,2 % sunschtige Fleche.
Gmuindsdoil
Zua Hergatz gheret d Derfer Hergatz, Engelitz, Itzlings, Lengatz, Maria-Thann, Schreckelberg, Schwarzenberg, Staudach, Wohmbrechts, d Wiiler Adelgunz, Beuren, Edelitz, Grod, Handwerks, Möllen, Muthen un Schwarzensee un d Gheft Butzen, Gses, Muthen un Reutenmühle.
Gschicht
D Gmuind isch am 1. Mai 1978 entstanda us em Zammaschluss vo dr Gmuinda Wohmbrechts und Maria-Thann. Hergatz ischt zum erschte Mol gnennt worda im Johr 1349. Wohmbrechts 1269
Iiwohner
Dr Uusländeraadoil isch 2011 bi 3,6 % gleage.
Religion
81,2 % vo dr Iiwohner sin im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 12,1 % evangelisch.
Verwaltung
Hergatz ghert zua kuinere Verwaltungsgmuinschaft. Dr Birgermoischter vo Hergatz isch dr Uwe Giebl.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla siit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Hergatz ghert zum Bodaseealemannisch.
The Soft Parade
The Soft Parade isch s viert Studioalbum vu dr US-amerikanische Rockband The Doors. S isch am 21. Juli 1969 bi Elektra Records uusechoo.
Wel dr Jim Morrison allmee Alkohol drunke het, het d Produktion iber e Johr brucht un dr Gitarrischt Robbie Krieger het au ne sterkeri Presänz uf em Album. Uf The Soft Parade wird zum erschte Mol nit d Band as Kompenischt gnännt, sundern ainzelini Bandmitglider.
Bezirk Affoltern
S Säuliamt oder au s Chnoonauer Amt isch än Bezirk i de Schwiiz und liit im Südweschtzipfel vom Kanton Züri. De offiziell Name luuted hützdogs Bezirk Affoltern.
Es umfasst s Gebiet zwüsched em Freiamt und em Chalberamt/Bezirk Horge, vom Albischamm bis zur Rüüss bi Ottebach.
Homburg
Homburg isch dr Name vu däne Territorie:
Bezirk Affoltern
Es git zwai Wersione wie s Säuliamt zu däm Namä cho isch: Bi dä altä Hüüser im Amt gseht mär under de Schtäge mängisch än chliinä Ruum. Det hät früenär d Sau gschlafe. Am Tag hät si frei chöne umälaufe. Das isch tüpisch gsii fürs Säuliamt. Dänn gits no ä Legände, dass ä mal än Puur heg müesse äm Fraumünschterschtift sin Zähnte abliefere. Er heig uf äm Albischamm obe ä Sau und äs Chalb Richtig Züri tribe. Do plötzlich seiged äm diä beide dävo gschprunge. S Chalb nach rächts is Sihlthal und d Sau nach links gäge s Rüüsstal. Und sid do heissts det Chalberamt und Säuliamt.
Homburg
Homburg isch dr Name vu däne Ortschafte:
Bezirk Affoltern
1507 hät de Stadtzürcher Rat beschlosse, sini Bsitztümer weschtlich vo de Albischetti als Landvogtei vom Schlössli in Chnoonau us z verwalte. Vo do ä wäg hät s Säuliamt au Chnoonauer Amt gheisse.
Homburg
z Dytschland:
Bezirk Affoltern
I de Helvetik vo 1798 isch s Chnoonauer Amt für churzi Zyt zum helvetische Bezirk Mäpmischtette worde. Bis es dänn 1837 mid de Verlegig vo de Bezirksverwaltig vo Chnoonau nach Affolterä zum Bezirk Affolterä worde isch. Denäbed wird aber inoffiziell de Name Säuliamt wyter bruucht. Er läbt au im Säuliämtlerliäd wyter, wo s öppe haisst: ''Diä schwerschte Säu händ mir ellei, dezue es prächtigs Veh und s'beschti Moscht im ganze Land, das händ nur mir, persee. Es git ken Fläck uf de Wält, so schön wiä s Säuliamt...''
Homburg
in dr Schwyz:
Bezirk Affoltern
1804 sind öppe 150 Mänsche usem Säuliamt uf d Krim uusgwanderet und händ s Dorf Zürichtal ggründet.
Homburg
z Frankrych:
z Belgie:
Homburg isch dr Name vu däne Burge, Schlesser un Ruine:
Homburg isch dr Name vu däne Persone:
Homburg stoht au fir:
Lueg au:
Eichwald
Eichwald isch dr Name vu däne Ortschafte:
Eichwald stoht au fir:
Eichwald isch dr Name vu däne Persone:
Nuvilly
Nuvilly (patois [noveyi, nəvəʎiː, a nəvəˈjiː]) isch a politischi Gmiin im Broyebezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Geografi
Nuvilly liit ùf, 9 km weschtsüdweschtlich va Payerne i de fryybùrgische Exklave Estavayer-le-Lac. Va de Gmiinflechi si 76,3 % landwirtschaftlichi Flechi, 18,6 % Waud ù 5 % Sidligsflechi. Nachpuurgmiine va Nuvilly si Estavayer ù Les Montets im Kanton Fryybùrg ù Valbroye ù Treytorrens (Payerne) im Kanton Waadt.
Gschicht
Nuvilly isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1242 aus Nuovillie (1317 Nuvilie).
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 3,2 % gläge.
Religion
76,9 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 11,9 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 294 Yywoner 95,2 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 3,4 % Tüütsch ù 1,4 % anderi Spraache.
Liste der Gemeinden im Département Haute-Savoie
D Lischt vun dr Gmeina im Département Haute-Savoie zellt àlla 279 Gmeina ìm Département Haute-Savoie uf.
Veranderunge sit 2015
2019:
2017:
2016:
Saat-Hafer
Dr Ächt Haaber (Avena sativa L.; alemannischi Näme) isch e Pflanzenart us dr Gattig Haaber (Avena) in dr Familie vo de Süessgreeser (Poaceae). Er wird as Gedräid gnützt.
Beschriibig vo dr Pflanze
Es isch e Rispegras mit eme Blüetestand wo 15 bis 30 cm lang und zum Däil verzwigt isch. Dr Blüetestand lampt e chli aabe. Am Spitz vo de Rispe si chliini Ääri mit zwäi bis drei Blüete, und vo dene si mäistens nume zwäi fruchtbar. Dr Haaber cha sich sälberbestöibe. D Chörner häi d Form von ere Spinnle und wenn si rif si, sin si fest mit wm Deckspelz mit sinere churze Granne und em Vorspelz verwaggse. S äigetlige Chorn isch im Spelz dinne versteckt.
Ökologii
Dr Ächt Haaber isch fast immer äijöörig und e Summerfrucht. Wie bi alle Gedräid-Arte stoot dr Halm, wenn er im ene Sturm oder sust umgläit worde isch, wider uf, wil dr underi Däil vom Halm sterker waggst. Das isch e positiv gravitrope Vorgang, das häisst, er wird vo dr Ayiehigschraft vo dr Ärde usglööst.
Blüetebiologisch handlet es sich um e „Langstaubfädige Tüp“ mit Windbestöibig. D Blüete si homogam und sälbstfertil und gönge erst am Nomiddaag uf, wenns droche isch sogar erst öbbe am säggsi, was en Aabassig an s Steppeklima isch, won dr Haaber sich entwigglet het. Wenn s nass isch, blibe d Blüete zue, si also kleistogam und bestöibe sich sälber.
Wenn dr Ächt Haaber rif wird, gheije die chliine Ääri mit iire zwäi- bis drei Blüete nit usenander. Die oobere Blüete, und mänggisch die andere au, häi käini Grannehoor. Bi de Wildhaaber-Arte bestöön d Diaspore, wo sich verbräite, us de Karyopse wo im Spelz stecke. Zwüsche de Spelz het s vil Luft und doorum häi die spinnleförmige Frücht e chliises spezifischs Gwicht. Si chönne eso uf vili Arte verbräitet wärde: vom Wind, vom Räägewasser, oder wäge de hygroskopische Grannehoor as Chlättfrücht dur Dier. Mit de Grannehoor chönne si sogar sälber uf em Boode chliini Gümp mache und sich so sälber verbräite. D Rifizit goot vom August bis zum Oktober.
Aabau
Dr Haaber het e gmässigts Klima gärn mit vil Rääge. Er wird vilmol in Middelgebirg, im Alpevorland und in de Küsteregione aabaut. Sini Aasprüch an dr Bode sin chlii. Dr Haaber wird as Summergedräid aabaut und gsäit wird er im Früelig. Mit em Ärnte fot mä vo öbbe Middi August aa. Vili Schädling vo Gedräid vermeere sich nid uf em.
Die grösste Broduzänte vo Haaber si Russland, Kandada, Pole, Australie, Finnland, die Veräinigte Staate und Dütschland. E groosse Däil vom dütsche Haaber wird hüte an Dier verfüeteret, aber au as menshligi Naarig chunnt er wider mee und mee uf.
Hirse
Hirse isch e Sammelbezäichnig für Spelzgeträid mit chliine Frücht und 10–12 Gattige ghööre drzue. Si ghööre zur Familie vo de Süessgreeser (Poaceae).
Dr Naame Hirse chunt us em Altgermanische (ahd. hirsa näbe hirsi und hirso) und isch vom ene indogermanische Wort für „wachse, Wachstum“ abgläitet (lueg die römischi Göttin vom Ackerbau und vo dr Fruchtbarkäit Ceres).
Scho vor 8000 Joor het mä us Hirse unggsüürts Flaadebroot gmacht. In China wird d Rispehirse sit mindestens 4000 Joor landwirtschaftlig gnützt. D Rispehirse oder Ächti Hirse (Panicum miliaceum) isch früener au in Öiropa as Naarigsmiddel aabaut worde.
Vo de Hirsearte isch d Sorghumhirse wirtschaftlig am bedütendste. Vo alle Geträid isch 2010 d Aabauflechi vo Sorghum uf dr ganze Wält nume chliiner gsi as die vo Wäize, Mais, Riis und Gärste.
D Hirsearte cha mä in zwäi Hauptgrubbe iidäile:
Bussang
Bussang (uff Hoochdiitsch Büssing odd’r Büssingen) ìsch a frànzeescha Gmainda-n-ìm Vogeesa-Département ìn dr Regioon Grand Est — bis 2015 ìn dr Regioon Lothrìnga. Sa hàt Iiwoohner (Stand ).
Geogràfii
Bussang lììgt ìm üsserschta Südoschta vum Lothrìnga àn dr Granz zem Owerelsàss ìm Oschta un bii dr Granz züa dr Fräigràfschàft Burgund ìm Süüda. D’ Kwalla vu dr Mosel lììgt ìm Gebiat vu dr Gmainda; s’ Dorf lììgt äntlàng em owerschta Flusstààl. Ums Dorf fìnda m’r bewàldeta Mìttelgebìrgsgìpfel, wo heecher àls 1200 m ìwwer’m Meer sìnn.
D’ Nàzionààlschtrooss 66 (E 512) làuift durs Dorf. Sa fiahrt ìm Oschta-n-ìwwer dr Pàss Col de Bussang südäschtlig uff Mìlhüüsa (48 km) un ìm Nordwäschta-n-uff Remiremont (38 km).
D’ Nochbergmainda vu Bussang sìnn Ventron ìm Norda, Fallrìnga ìm Nordoschta, Ornwress ìm Oschta, Saint-Maurice-sur-Moselle ìm Süüda, Fresse-sur-Moselle ìm Wäschta so wia Le Ménil ìm Nordwäschta.
Bezirk Pruntrut
D Bezirk Pruntrut (frz. District de Porrentruy) isch en Bezirk im Schwiizer Kanton Jura. Er hät 24'401 Iiwohner (Endi 2013). De Hauptort isch Pruntrut.
Uf de 1. Januar 2009 het's im Bezirk vier Gmeindsfusione gäh:
Epauvillers un Epiquerez hei vorher zum Bezirk Bezirk Freiberge (frz. Franches-Montagnes) ghört un hei mit de Gmeindfusion de Bezirk gwächslet.
Geografy
Dä Bezirk Pruntrut entspricht äm Gebiät vom Elsgau (französisch Ajoie) und em Clos du Doubs und lyt im üssärschtä Nordweschtä vo dä Schwyz. Dä südöschtlichi Täil vom Bezirk bildät d Gmeind Clos du Doubs, wo au St-Ursanne derzue ghört. Vo Oschtä nach Nordweschtä wird dä Bezirk vom Fluss Allaine durchflossä, wo z Frankrich in Doubs mündät. S Tal vom Doubs wird dur d Jurachetti vom Mont-Terrible vom Tal vo dä Allaine trännt.
Gmeinde
Zum Bezirk ghöret folgendi Gmeinde: Stand: 01.01.2009
Oberriexingen
Oberriexenge (amtlich Oberriexingen) ischt a Stadt em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Oberriexenge leit em Dal vo dr Enz am Rand vom Stromberg. D Nochbergmoede vo Oberriexenge send Sersheim, Sachsenheim, Markgröningen ond Vaihingen an der Enz.
Vo dr Gmarkong send 71,2% Landwirtschaftsfleche, 9,9 % Wald, 15,8 % Sidlongsfleche ond 3,1 % sonschtiche Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Oberriexenge gheret d gleichnamig Stadt ond dr Wohnplatz Schloßberg.
Gschicht
Oberriexenge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Lorscher Codex em Johr 793 als Riexingen.
Verwaltong
Oberriexenge hot mit dr Stadt Vaehinge ond dr Gmoede Eberdenge ond Serse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes vo Oberriexenge ischt dr Frank Wittendorfer.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Oberriexenge ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.
Funkensonntag
Dr Funkesundtag isch normalerwys dr erschte Sundtag noch m Aschermittwuch.
Am Vorobend vom Funkasonndig wird drzua na au no um Funkaring oder Funkabrezga gewirflet, meistens in Wirtsheiser. Funkaring/Funkabrezga sind aus ma süßa Hefdoig gmacht. D Ring sind aus drei Sträng gflochta, d Brezga ganz normal gschlunga.
Datum
Im Vorarlbearg isch de Funkasunntig de 1. Fastesunntig. I ainzelne Gmainde im Sanggaller Rhintl isch es e Wuche spöter (und au vom Sunntig-Obed uf de Samstig-Obed vorverlait – wäge da Fäschtwertschaft). Im Appezällische isch dä Bruuch, zum de Winter z vertriibe, no spööter – am Lätare-Sunntig, also am vierta Sunntig i de Faschtezyt, oder andersch gsait, am dritte Sunntig vor Ostere. Zobescht uf em Funke wörd d «Funkebaabe» montiert, wo mit Füürwärch gladen ischt.
Remeringen
Remringe (lothrìngisch; frànzeesch Rémering-lès-Puttelange, ditsch Remeringen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Remringe lijt sìdweschtlich vun Sarreguemines uf re Heche zwìsche 219 un 263 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Remringe ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1121 àls Rimeringa (1294 Remeringa, 1631 Remeringen).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Remringe ìsch. Remringe ghert zem Kommünàlverbànd.
Chuck Berry
Dr Charles Edward Anderson „Chuck“ Berry (* 18. Oktober 1926 z St. Louis, Missouri; † 18. Merz 2017 z Saint Charles, Missouri) isch em US-amerikanische Sänger, Gitarrischt, Kumpenischt un e Pionier vum Rock ’n’ Roll gsii. Dr Berry isch 1985 in d Blues Hall of Fame ufgnuu wore un isch 1986 s erscht Mitglid vu dr Rock and Roll Hall of Fame gsii. Syni Vorbilder sin dr Nat King Cole, dr Louis Jordan un dr Muddy Waters gsii. Dr Chuck Berry giltet as wichtige Impulsgeber fir s Entstoh vu dr Beatmusik.
Dasing
Dasing (bairisch Dasing) ischt e Gmoed im Landkroes Aichach-Friedberg z Bayern.
Geografi
Dasing leit en dr Region Augschburg.
Vo dr Gmarkong send 65,6% Landwirtschaftsfleche, 18,6% Wald, 14,0% Sidlongsfleche ond 1,7% sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Dasing gheret d Ortsdoel Bitzenhofen, Dasing, Heimat, Hinterholz, Hohleneich, Kreit, Laimering, Latzenhausen, Lindl, Malzhausen, Neulwirth, Oberzell, Rieden, Sankt Franziskus, Taiting, Tattenhausen, Unterzell, Wessiszell ond Zieglbach.
Gschicht
Om 1317 hend sich d Herre vo Massenhausen en Dasing niderglau.
Zom 1. Januar 1972 send Rieden ond Wessiszell zua Dasding eigmoedet worde, zom 1. Januar 1974 Doel vo Harthausen, zom 1. Juli 1976 Doel vo Burgadelzhausen ond zom 1. Mai 1978 Doel vo Stätzling ond Obergriesbach.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 4,4 % gleäga.
Religion
87,3 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 7,6 % evangelisch.
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Dasing ischt dr Erich Nagl.
Wahla
Ergebnis vu dr Landdagswahla seit 1986:
Dialäkt
Dr Dialekt vo Dasing ghert zom Mittelbairisch
Fricktal
S Frickdaal isch e Region in dr Nordwestschwiiz.
Geografii
D Region Frickdaal lit im Jura und im Kanton Aargau, östlig vo der Grossstadt Basel und südlig vom Rhii. Si bestoht us de aargauische Verwaltigsbezirk Rhiifälde und Laufeburg am Rhii und us Deil vo de Verwaltigsbezirk Brugg (die vier Gmeinde Effige, Elfige, Böze und Hottwil) im Oste und Aarau (Gmeind Däischbere) im Süde. Nördlig gränzt s an Dütschland, westlig as Baselbiet und im Oste an d Region Zurzibiet.
Dr Hauptfluss vom Frickdaal isch d Sissle.
D Autibahn A3 und d Bahnlinie vo Basel uff Züri – d Bözbrglinie – laufe im Norde vo dr Region vo Oste noch Weste. Grösseri Näbedääler vom Frickdaal, wo vo Norde noch Süde verlaufd si s Möhlital im Weste und s Mettauerdaal im Oste.
Bevölkerig
S Frickdaal chamer in zwei Deil iideile. Me underscheidet drbii zwüschen em obere Frickdaal, wo ehnder ländlig prägt isch, und em suburbane undere Frickdaal. Wirtschaftlig und kulturell isch s Frickdaal stark mit dr Region Basel verbunde. Vo de 41 Gmeinde im Frickdaal zele 8 (alli im Bezirk Rhiifälde) zur Agglomeration vo dr Stadt Basel. D Bevölkerig konzentriert sich im undere Frickdaal um d Zähringerstadt Rhiifälde (öbbe 30'000 Iiw. mit Kaiseraugst, Magde und Möhli) und im obere Frickdaal um dr Märtort Frick (öbbe 10'000 Iiw. mit Gipf-Oberfrick, Oeschge und Wittnau).
Klima
In dr dief glägene Frickdaaler Rhiiebeni (diefst Punkt 260 m), ibettet zwüschen em Jura und em Schwarzwald, herrscht e sehr milds Klima. D Region Basel-Frickdaal isch die wermsti Region nördlig vo de Alpe und het bis zu 40 Sunnedäg meh as s Mittelland. Am 5. August 2003 het d Wätterstation Möhli mit 40,3 °C die höchsti Tämpratur gmäldet, wo je nördlig vo de Alpe gmässe worden isch. S milde Frickdaaler Klima eignet sich also hervorragend für en Obst- und Wiibau, wo im Frickdaal bedriibe wird.
Gschicht
Im hööche Middelalter isch d Burg Alt-Dierschtäi dr Sitz vom ene bedüütende Adelsgschlächt gsi.
Ab 1386: S Frickdaal bildet e Deil vom vorderöstrichische Verwaltigsgebiet und ghört zum Briisgau.
17./18. Johrhundert: Dr Drissigjöhrig Chrieg zerstört s Frickdaal und ruiniert s wirtschaftlig. Soldatehorde ziehn dur d Dörfer und Stedt und raube, morde und brandschatze. Es folge Hungersnöt und Pestsüüchene.
1799: Französischi Druppe marschiere im Frickdaal ii. S Frickdaal wird bsetzt und vom habsburgische Riich abdrennt. Eso isch die östriichischi Herrschaft, wo über 400 Johr alt isch, am Ändi. S Gebiet stoht jetzt under französischer Kontrolle.
19. Februar 1803: Dr Napoleon verfüegt d Uflösig vom Kanton Frickdaal und, zsämme mit em Kanton Bade, dr Aschluss an dr neu gründeti Kanton Aargau. S Frickdaal wird gegen e Wille vo dr Bevölkerig an dr Aargau agschlosse.
19. Johrhundert: Missjohr und Hungersnöt folge. Dr Läbensmuet und d Existänz vo vile Bewohner si uf eme Diefpunkt und zahlriichi Bewohner gönge zu de Uswanderigsagenture z Basel. Die allgemeini Vereländig füehrt in dr Mitti vom 19. Johrhundert so wiit, ass d Behörde kei Wahl hai, as d Uswanderig z fördere.
Saint-Pierre und Miquelon
Saint-Pierre und Miquelon isch e chliini Inselgruppe östlig vo dr kanadische Küste, öbbe 25 Kilometer südlig vo Neufundland. Es läbe dört guet 6300 Mensche. D Haupterwärbszwiig vo dr frankophone Bevölkerig si d Fischerei und dr Tourismus. D Hauptstadt heisst Saint-Pierre.
Fricktal
Gschicht
Ab 1933: Die wirtschaftligi Situation im Frickdaal wird wider dramatisch. S Frickdaal wird zum ene extreme Pändlergebiet (Basel und Bade)
Saint-Pierre und Miquelon
D Insle si dr letzt Räst vo dr französische Kolonii Neufrankriich und si sit 1816 französischs Überseegebiet (Collectivité d'outre-mer, COM).
Fricktal
Gschicht
Ab 1945: S Frickdaal erläbt e stürmischi wirtschaftligi und industrielli Entwigglig. D Grossindustrii siidlet sich aa (vor allem d Basler Chemiiindustrii), d Industrialisierig macht vorwärts, grad bi Rhyfälde und bi Eike und Sissle. Mit dr Stadtflucht foot im undere Frickdaal d Suburbanisierig aa und d Bevölkerig wachst bis is 21. Joohrundert stark.
Saint-Pierre und Miquelon
Geographii
D Inselgruppe bestoht us de Insle Saint-Pierre (26 km²), Miquelon-Langlade (205 km²) und wiitere chliineren Insle und het e Gsamtflechi vo 242 km². Früehner si d Insle Miquelon und Langlade drennt gsi, hüte si si über e schmalen Isthmus verbunde.
S Klima isch rau und windig. D Johresdurchschnittstämpratur lit bi öbbe 5 °C, d Luftfüechtigkeit bi über 80 %. Es het hüfig starke Näbel, bsunders im Früehlig und im Früehsummer. Im Verheltnis zu Kanada näbe dra si d Winter mild, aber es git doch 120 Frostdäg im Johr. D Durchschnittstämprature im Summer lige meistens zwüsche 10 und 20 °C.
Bevölkerig
Uf de Insle läbe 6.345 Iiwohner, 5.707 drvo uf Saint-Pierre, uf Miquelon und Langlade läbe nume 638. 1967 het Saint-Pierre no 4565 Iiwohner gha und Miquelon-Langlade 621, zsämme also 5.186
Sprooche
Uf Saint-Pierre und Miquelon wird Französisch gschwätzt. Bis ins 20. Johrhundert het aber au e Deil vo dr Bevölkerig Baskisch gredet.
Notzingen
Notzenge (dt. Notzingen) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Notzenge leit im eschliche Doel vom Landkroes Esslenge in ere Dalsenke. Nochbergmoede send Haochdorf em Norde, Eäberschbach em Nordoschte, Wärnao em Weschte, Schlierbach em Oschte ond Kirche em Side.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 20 % Landwirtschaftsfleche, 7,2 % Wald, 5,2 % Sidlongsfleche ond 0,2 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Notzenge ghert s Dorf Notzenge ond dr Ortsdoel Wellenge.
Gschicht
Notzenge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1077/1078 als Notzingin.
Verwaltong
Notzenge hot mit dr Stadt Kirche ond dr Gmoe Deddenge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Sven Haumacher.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Notzenge ghert zom Schwäbisch.
Viktor I.
Dr Viktor I. († 199 z Rom) isch vu 189 bis zue sym Dod anne 199 Bischof vu Rom gsii. Dr Viktor I. isch en energische Bischof gsii un isch bekannt wore fir d Latinisierig vu dr remische Chilche, wu dodmol no vu griechische Yyfliss dominiert gsii isch. Vermuetli het er vu Nordafrika gstammt.
Läben un Pontifikat
Dr Name vu däm Bischof isch vor allem mit Oschterfeschtstryt iber dr Oschtertermin verbunde, wu scho syt em Anicetus haiß dischpetiert woren isch.
S Oschterfescht isch vu dr chlaiasiatische Gmaine, dr sognännte Quartodezimanäer am 14. vum jidische Monet Nisan (Paschafest) gfyyrt wore, in dr weschtlige Chilchen am Suntig derno. Nit klar sin d Grind doderfir – villicht s Inträssi vun ere Verainhaitlichung, unter Umständ au d Propaganda vun eme gwisse Blastus gege dr weschtlig Oschtertermin oder s Bsträbe, dr Termin vum Paschafescht z myyde. Di letschtgnännt Megligkait giltet am wahrschynligschte, wel di um des Zyt no jung Chilche si dytli het welle dischtanziere vu ihrem judische Ursprung.
Dr Viktor het in vylne Gmaine Synodie abghalte, wu sich em aagschlosse hän, mit Uusnahm vu dr chlaiasiatische Gmaine. Dr Viktor het die Gmaine us dr Chilchen uusgschlosse. Mit däre Exkommunikation het er e Huffe Lyt in dr Chilche gege si ufbrocht. S giltet as di erscht autoritativ Maßnahm vum Papschttum. Dr Irenäus vu Lyon het em Viktor s Rächt doderzue nit abgstritte, het d Exkommunikation aber abglähnt, wel dr Aaloss nume ne liturgische, kai dogmatische gsii isch. Dr Viktor het noogee un het dodermit d Gfohr vun eme Schisma abgwändet.
Seli energisch het si dr Viktor I. gege d Lehr vun Monarchianismus gwändet, wu um des Zyt ufchuu isch. No däre Lehr sei dr Chrischtus bis zue syre Daifi ne gwehnlige Mänsch gsii. Dr Viktor I. het dr Gäldhändler Theodotus vu Byzanz, dr Fierer vu däre Gruppe un dr Schriftsteller Florinus exkommuniziert.
Sy katholische Gedänkdag isch dr 28. Juli.
Reimeringen
Reimeringen (lothrìngisch; frànzeesch Rémering, ditsch Reimeringen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Neuhausen auf den Fildern
Nuihausa (['nuıhousɐ], amdlich Neuhausen auf den Fildern) isch a Gmaende em Landgraes Essleng en Bada-Wirttabärg ond ghaerd dåmid zom Ballongsraom "Middlorer Näggor". Frijor håd-mor gelägendlich ao schärzhafd "Kaddolisch-Nuihausa" gsaed, em Ondorschid zom andora Nuihausa, "Häfnor-Nuihausa" em Åechdaal, ao em Graes Essleng gläaga. Nuihausa isch nåch-m Zwåeda Wäldgriag wia älle Flägga uff dor Fildor sdarg gwaggsa ond håd schon lengor mae wia 10.000 Aewohnor.
Geografi
Nuihausa leid ogfär 15 Kilometer sidesdlich vo dor Sdaddmidde vo Stuagert uf dor Haochfleche vo dor Fildor. Nåchborgmaendena send Oschtfildora em Norda, Denggadårf em Nordosda, Ondorẽseng em Sidosda, Wolfschluaga em Sida ond Fildorsdadd em Wäschda (älle Landgraes Essleng).
Reimeringen
Geogràfi
Reimeringen lijt sìdeschtlich vun Bouzonville in dr Neche vun dr frànzesch-ditsche Granz uf re Heche zwìsche 217 un 377 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine sìn Villing ìm Norde, Berviller-en-Moselle ìm Oschte, Merten ìm Sìdoschte, Dalem ìm Sìdweschte un Tromborn ìm Weschte.
Neuhausen auf den Fildern
Geografi
D Gmarkong setzt sich zsẽma aus 26,4 % Landwirtschaftsfleche, 10,7 % Wald, 15 % Sidlongsfleche ond 0,6 % sonschdichor Fleche.
Reimeringen
Gschìcht
Reimeringen ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1121 àls Rimeringa apud Machera.
Neuhausen auf den Fildern
Geografi
Nuihausa leid diräggd an dor Audobã A8 Sduagord - Ulm ond håd on åegena Audobããschluss. Blos weniche Kilomedor wäsdlich vo Nuihausa isch dor Landesflughafa Sduagord zom fenda. En de näggsde Jår soll d S-Bå vo Fildorsdadd bis Nuihausa vorlengored wärda. So leid dor Flägga außorordendlich vorkehrsgensdich. Uff dor andore Seid isch-or deswäaga ao zemmlich sdarg mid Lärmemmissiona belasded.
Reimeringen
Verwàltung
vun Reimeringen ìsch. Reimeringen ghert zem Kommünàlverbànd.
Neuhausen auf den Fildern
Gmaendeglidorong
Nuihouse isch a gschlossenor Flägga ohne weidore Ordsdåel.
Reimeringen
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Reimeringen ghert zem Moselfrankisch.
Neuhausen auf den Fildern
Gschiicht
Nuihausa isch zom aersda Mål em Jår 1153 erwehnd wårda. Näaba Wärnao isch Nuihausa dor oenziche weidore Flägga em heidicha Landgraes Essleng, där må d Reformazio edd midgmachd håd.
Vorwaldong
Nuihausa isch ganz sälbsdendich ond ghaerd zo koenora Verwaldongsgmaenschafd.
Birgermåeschdor isch dr Ingo Hacker.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialäggd
Dor Dialäggd vo Nuihausa ghaerd zom Zentralschwäbischa.
Sefer Jetzira
S Sefer Jetzira (hebräisch: ספר יצירה, „S Buech vo dr Formig“ oder au „S Buech vo dr Schöpfig“) isch en alti kosmologisch-naturwüsseschaftligi Abhandlig, wo im jüdische Konteggst bekannt worde isch und wo die wääsentlige Elimänt vo dr Schöpfig daarstellt, wie si entstande si (Kosmogonii) und wie si strukturiert si. Die Elimänt si die 10 Urziffere (Sefirot) und die 22 Buechstaabe vom hebräische Alfabet.
S Sefer Jetzira isch vom 10. Joorhundert aa in dr jüdische Dradizion vil kommentiert worde. Es entspricht dr razionale Daarstelligswuis vom Buech, ass es zerst wenigstens us ere filosofisch-wüsseschaftlige Sicht abghandlet worde isch. Vom 12. Joorhundert aa isch es denn müstisch-spekulativ interbretiert worde und het so d Bedütig vom Buech für d Kabbala begründet. Es wird hüfig as s eltiste äigeständig überliiferete Wärk vo dr Kabbala bezäichnet, au wenn s vo sim Charakter häär äigentlig eender e räin kosmologisch-wüsseschaftligi Abhandlig isch und käini jüdische religiös-theologische Ussaage macht. Si Schöpfigsvorstellig unterschäidet sich radikal vo dere im Buech Genesis, und au vo däm sinere Uslegig im Talmud und im Midrasch. Es erwäänt s Volk Israel niene, und au sini religiöse Vorstellige, Brüüch oder Autoridääte nid. Si Iifluss uf d Inhalt vo dr Kabbala isch aber grooss, so dass mä s umbedingt as "vorkabbalistisch" muess iistuefe.
Dr Inhalt
S Sefer Jetzira sälber het in de umfangriichste Fassige kuum mee as 2000 Wörter. Es stellt 32 Baane vo dr Wiishäit daar, wo sich zämmesetze us 10 Ziffere, de Sefirot, und de 22 hebräische Buechstaabe.
D Sefirot
Dr Begriff Sefirot (hebr. ספרות, Singular: Sefira - ספרה) isch e Nöischöpfig vom Buech. Er goot uf e hebräisch Värbalstamm s-f-r (ספר, vgl. Sefer Jezirah § 1) zrugg, wo „zele“, „schriibe“, „verzele“ und as Nome au „Buech“ (sefer) cha bedüte. Mäistens wird Sefira as „Zaal“ übersetzt. Es isch etymologisch aber au verwandt mit em griechische Wort σφαιρα und wird doorum au as „Sfääre“ oder „Elimänt“ begriffe. Die zää Sefirot si Sinnbilder für die dialogischi Struktur vo dr Wält: drnääbe stöön die vier Himmelsrichdige
S Sefer Jetzira het no käni Nääme für d Sefirot, wie si spööter im Sefirot-Baum oder Lääbensbaum strukturbildend worde si. D Nääme wärde de zää Ziffere erst vom 13. Joorhundert aa im Sohar und de kabbalistische Wärk, wo denn no verfasst worde si, zuegordnet.
D Buechstaabe
Dr grösst Däil vom Buech widmet sich de Bedütige und Beziejige vo de hebräische Buechstaabe. Die 22 Buechstaabe wärde in Grubbe zämmegfasst und de grundlegende Dimensione vo Zit, Wält und Mensch zuegordnet:
Kommentierti Teggstusgoobe
Hebräisch und Dütsch:
Dütsch:
Hebräisch und Änglisch:
Rostblättrige Alpenrose
Die Rostblettrigi Alperose (Rhododendron ferrugineum; alemannischi Näme) isch e Pflanzenart us dr Gattig vo de Rhododendre (Rhododendron) und ghört zur Familie vo de Heidechrutgwächs (Ericaceae). Die bekannti Alpepflanze heisst au Rostroti Alperose. D Bärgbuure säge dr Pflanze au Ächti Alperose oder Rostzette.
Merkmol
Dr immergrüeni Struuch isch stark buschig und wachst bis zun ere Höchi vo 30 bis 130 cm. Er het chreftigi Est und Zwiig, wo e graui Rinde hai und stark verzwiigt si. Jungi Driibe hai rotbruuni Schuppe.
Die wechselständig aagordnete Bletter dräte an de Ändi vo de Zwiig ghüft uf und wärde zwüschen eim und zwei Santimeter lang, und bis zu eim Santimeter breit. Si si meistens lanzetteförmig bis schmal-elliptisch, vorne zuegspitzt bis stachelspitzig. D Bletter si lädrig und fest und hai e mehr oder weniger umgrollte Blattrand, wo fiini Zehnli het. Si si uf dr obere Site glänzig dunkelgrüen und kahl. Jungi Bletter si uf dr undere Site gälblig, wenn si alt wärde, si si denn wägen ihre Schuppehöörli rostbruun. Si bliibe nume öbbe zwei Johr am Struuch.
D Blüete hai Stil, si zwittrig und öbbe fümf bis acht Millimeter lang. E baar von ene bilde e drängti, ändständigi Druube. D Chrone het inne Höörli und isch breit-drichterförmig und diefrosa bis chreftig rot. Si wird bis 2 Santimeter lang und öbbe gliich breit. Si het zäh Staubbletter wo nid über d Chrone uusestöhn und unde nooch Höörli hai.
D Blüeteziit isch vom Mai bis Juli.
D Chapslefrücht wärde vom August aa riif, si brüünlig und holzig und enthalte vili extrem liechti Soome, wo vom Wind verbreitet wärde.
Vorchoo
Die Rostblettrigi Alperose isch in de Alpe, Pyrenää, im Jura, Apennin, in de Karpate und im Balkan verbreitet. In de Alpe isch si in de silikatische Zentralalpe hüfig, in de Chalchalpe chunnt si nume verstreut vor.
As Standort zieht si früschi Nadelwälder, wo dr Boode meistens suur isch, dünni Gebüsch, Zwärgstruuchheiden und Chrummholzgebüsch vor. Die Art miidet chalchhaltige Grund, dört chunnt ehnder die vikariierendi Art Rhododendron hirsutum vor. Die Rostblettrigi Alperose wachst am beste in ere Höchi vo zwüsche 500 und. Zsämme mit em Zwärg-Wacholder (Juniperus sibirica) isch d Alperose e wichdige Rohbodepionier.
Usserhalb vo ihrem natürlige Verbreitigsgebiet wird si in Gartekultur aapflanzt.
Exzentrizität (Mathematik)
Di numerisch Exzentrizität isch ä Maß fer d'Abwichig vume Chegelschnitt vu de Chraisform. D'Exzentrizität vume Chrais isch 0, vu ere Ellipse zwische 0 un 1, ere Parabel 1 un ere Hyperbel größer wie 1.
D'Formel fer d'Brechnig vu de numerische Exzentrizität isch:
Am Bispiil vu de Ellipse ergit sich:
Im Zeller stoht e, die linear Exzentrizität vu de Ellipse:
wobi a un b fer di groß un chlai Halbax vu ere Ellipse sten.
Di numerisch Exzentrizität dient in de Astronomi de Bschriibig vume Orbit in Form vu ere Keplerbahn.
Im geozentrische Weltbild isch der Begriff bnutzt worre, um Chraisbahne z'bschriibe, wo im Middelpunkt nit d'Erde stot.
Under de Planete vu unserem Sunnesystem het d'Venus mit 0,0067 die gringst Exzentrizität un de Pluto mit 0,2444 die größt. D'Wert fer die andere Planete, under anderem au fer dene ihri middler Entfernig zu de Sunne, chänne in de Tabelle vu de Planetedate nochgläse werre. Ihr Exzentrizität wird dur folgendi Glichig brechnet:
Lueg au: Ellipse, Keplersche Gsetz, Bahnelement
Kulturapfel
Dr Kulturöpfel (Malus domestica Borkh., Syn. Pyrus malus L.) umgangssproochlig Öpfel, isch en Art us dr Gattig vo de Öpfel in dr Familie vo de Roosegwäggs (Rosaceae) und isch wit bekannt. Dr Frucht vom Öpfelbaum, wo botanisch gsee äigetlig e Schiinfrucht isch, säit mä Öpfel, und si isch wirtschaftlig e seer bedütendi Obstart.
Öpfelböim wärde as Naarigsmiddel im Obstaabau und au as Zierpflanze aapflanzt.
Dr Kulturöpfel stammt woorschinlig us Asie. Mä dänngt hüte ass er vom Asiatische Wildöpfel (Malus sieversii) chunnt, wo mit em Kaukasusöpfel (Malus orientalis) krüzt worde isch.
D Frucht
Öpfel wärde as Obst ooni Verarbäitig gässe, vili Sorte chönne e langi Zit glaageret wärde und si doorum in dr Vergangehäit au im Winter e wichdigi Kwelle für Witamin gsi. Si chönne, je noch Sorte, kocht und bacht wärde, oder vermostet und as Most oder Öpfelwii drunke wärde. Usserdäm wird ene e Wirkig as Häilmiddel zuegschriibe. As d Frucht schlächthii sümbolisiere dr Öpfel und dr Öpfelbaum d Themeberiich vo dr Sexualidäät, dr Fruchtbarkäit und vom Lääbe, Erkenntnis, Entschäidig, aber au Riichdum.
Hergensweiler
´
Hergeschwiler (amtlich Hergensweiler) isch a Gmuind im Landkrois Linde in Bayern.
Geografi
Hergeschwiler liit im Weschtallgai. Vo dr Gmarkung sin 65,7 % Landwirtschaftsfleche, 21,4 % Wald, 10,8 % Sidlungsfleche un 2,1 % sunschtige Fleche.
Gmuindsdoil
Zua Hergeschwiler gheret d Derfer Hergeschwiler, Mollenberg, Oberholz, Obernützenbrugg, Rupolz, Scheidenweiler un Stockenweiler, d Wiiler Degermoos, Hagers, Unternützenbrugg, Volklings un Wolfgangsberg un d Gheft Altis, Mietzlings un Schillers.
Gschicht
Im Johr 809 wird zum erschte Mol en Heriger in ere Urkund als Ziig gnennt.
Iiwohner
Dr Uusländeraadoil isch 2011 bi 4,9 % gleage.
Religion
76,1 % vo dr Iiwohner sin im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 18,5 % evangelisch.
Verwaltung
Hergeschwiler hot mit dr Gmuinda Sigmerschzell und Wisseschberg a Verwaltungsgmuinschaft veriibart. Dr Birgermoischter vo Hergeschwiler isch dr Wolfgang Strohmaier.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla siit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Hergeschwiler ghert zum Bodaseealemannisch.
Oberstenfeld
Oberschtefeld (amtlich Oberstenfeld) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Oberschtefeld leit em obere Baodmerdal. D Nochbergmoede vo Oberschtefeld send Beilstein ond Großbottwar.
Vo dr Gmarkong send 41,8% Landwirtschaftsfleche, 40,9 % Wald, 16,1 % Sidlongsfleche ond 1,2 % sonschtiche Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Oberschtefeld gheret d Ortsdoel Gronau, dr Weiler Prevost ond Oberschtefeld.
Gschicht
Oberschtefeld ischt entstanda om s Damestift Oberschtefeld, mo em Johr 1016 grendet worda ischt. Dr Ortsdoel Gronau ischt scho em Johr 875 zom erschte Mol gnennt worda.
Verwaltong
Oberschtefeld ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.
Dr Schuldes vo Oberschtefeld ischt dr Markus Kleemann.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Oberschtefeld ghert zom Schwäbisch.
Péiteng
Péiteng (dt. Petingen, frz. Pétange) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Verwaltig
Péiteng ghert zum Kanton Esch-Uelzecht im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Péiteng isch dr Pierre Mellina (CSV). Scheffe sin dr Roland Breyer (CSV), dr Raymonde Conter-Klein (CSV) un dr Jeannot Linden (LSAP). Gwehlt wird iber e Proporzwahl.
Bahnhof Tuttlingen
Aaschluss vo Duttlingè a d Ysèbaa
Mitti vum 19. Johrhundert isch Duttlingè in èrè Randlaag im südlichè Württèbärg uumittelbar a dè Gränz zuè Baddè glègè. Trotz sèllèrè Gränzlaag isch Duttlingè znägscht abber zimli vokeersgünschtig a dè asè dauftè Schwyzer Boschtschtrõß glègè, wo è wichtigi Nord-Süd-Strõßèvobindung gsi isch un vo Stuègètt a d Schwyzer Gränz bi Schaffuusè gfüürt hèt. Anno 1797 isch dè Johann Wolfgang vo Goethe übber sèbbi vill befaarèni Strõß unter andrèm au vo Weimar übber Duttlingè i d Schwyz greist. Mit èm Bau vo dè Württèbärgischè Hauptbaanè 1844 bis 1850 hèt d Schwyzer Boschtschtrõß abber iri Bedütung un Duttlingè sini vokeersgünschtigi Laag volorè. Sèll hèt sich èrscht gändèrèt, wo Württèbärg sini Hauptbaanè durch wittèri Streggè ergänzt hèt un asè au Duttlingè i d Reichwitti vum neuè Vokeersmittel chò isch. Ab 1859 hèn diè Königlich Württèbärgischè Staats-Ysèbaanè diè Obbèri Neggarbaan durch s Neggardal vo Plochingè dalobsi nõch Südweschtè baut. Duttlingè hèt wèg sèbbèrè Strèggi am 15. Juli 1869 zum èrschtè Mòl Aaschluss a s Ysèbaannetz chriègt un hèt asè sini zwei Johrzeent dèvor volorèni, vokeersgünschtigi Bosition widder zrugg chriègt.
Péiteng
Gschicht
Am 9. Septämber 1944 isch Péiteng as erschti luxeburgisch Gmai dur d US-Armee befreit wore. Zue Ehre vum Hyman S. Josefson, em erschte amerikanische Soldat, wu uf luxeburgischem Bode gfallen sich, isch e Dänkmol ufgrichtet wore.