cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Super League (Schweiz)
Organisazioon
De Tabelleärscht vo de Super League noch de 36 Runde wird als Schwyzer Meischter bezeichnet. Er derf d Qualifikation zur Champions League bschtrite. In de Saison 2003/04 und 2004/05 derf au de Vize-Meischter d Champions League-Qualifikation bschtrite. De Tabelledritte sowie de Cupsieger chömme in de UEFA-Cup. De viert und fünft vo dr Tabelle dörfe de UI-Cup bschtrite. De Tabellenlätzscht stigt direkt in d zweyt Liga, d Challenge League, ab. De Zweytlätzscht muess ä Barrage gege de Tabellenzweyt vo de Challenge League bschtrite. De Sieger vo de Barrage, wo noch UEFA-Cup-Regeln durchgfyhrt werre tuet (Hin- un Ryckschpiel), isch in de folgendi Fussballsaison in de Super League, wogege de Verlierer d Challenge League bschtritet.
I der Saison 2021/22 hät d Super League e neue Sponsor übercho. Sither heisst si Credit Suisse Super League.
Untere Ligene
Im Kanton Bärn kännt di 3. Liga zwei Stärkeklassene so dases am Schluss 1 Liga me het.
Früehnerigi Bezeichnige
Frühnerigi Bezeichnige vo de höchschte Schwiizer Fussballliga: Sit de Ligareform im Johr 2003 stoht au de Name vom Hauptsponsor vo dere Liga i de offizielle Bezeichnig. Vo 2003 bis 2012 isch d Axpo Holding Titelsponsor vo dere Liga gsi und si hät drum offiziell Axpo Super League gheisse. Sit de Spilzit 2012/13 heisst d Liga Raiffeisen Super League, wil de nöi Sponsor d Schwiizer Raiffisebank isch.
Guido Wolf
Dr Guido Wolf (* 28. Septämber 1961 z Wãẽgaade, Landkrais Raveschburg) isch e dytsche Bolitiker (CDU). Syt Mai 2016 isch er im Kabinett Kretschmann II Minischter fir Juschtiz un Europa. Är isch syter anne 2006 Abgordnete im Landdag vu Bade-Wirttebärg. Vu Oktober 2011 bis Jänner 2015 isch er Bresidänt vum Landdag gsii. Dodervor isch er vu 2003 bis 2011 isch er Landrot vum Landkrais Duttlinge gsii.
Uusbildig un Beruef
Dr Wolf isch z Wãẽgaade ufgwachse un het am Spohn-Gymnasium z Raveschburg s Abitur gmacht. Derno het er an dr Universitet Konschtanz Rächtswisseschaft studiert. Noch em Referendariat im Landgrichtsbezirk Raveschburg, bim Landrotsamt Raveschburg un bim Regierigsbresidium Dibenge het er an dr Universitet Konschtanz e Verdiefigsstudium in „Verwaltig un Finanzen“ absolviert. S zwait juristisch Staatsexame het er anne 1988 gmacht.
Bis anne 1991 het dr Wolf derno zerscht bim Landrotsamt Duttlingen as Dezernänt fir Effetligie Sicherhait, Ornig un Verchehr gschafft, derno bis 1992 as persenlige Referänt un Birolaiter fir dr bade-wirttebärgisch Verchehrsminischter Thomas Schäuble. Vu 1992 bis 1994 isch er Richter am Verwaltigsgricht Simmerenge gsii un vu Jänner 1995 bis Oktober 1996 het er as Referatslaiter in dr Grundsatzabdailig vum bade-wirttebärgische Staatsminischterium gschafft.
Bolitischi Laufbahn
Dr Wolf isch anne 1985 in d CDU yydrätte.
Zum 1. Novämber 1996 isch dr Wolf z Nirdenge vum Gmaindsrot zum Erschte Burgermaischter (Bygordnete) gwehlt wore. Am 21. Novämber 2002 het dr Kraisdag vum Landkrais Duttlinge dr Wolf zum Landrot as Noofolger vum Hans Volle gwehlt. Des Amt isch er im Jänner 2003 aadrätte. Anne 2010 isch er mit 44 vu 46 Stimme widergwehlt wore, dr Wolf isch dodrby dr ainzig Kandidat gsii.
Bi dr Landdagswahl 2006 isch dr Wolf im Wahlkrais Duttlinge-Eschinge mit 46 Brozänt as diräkt gwehlten Abgordnete in dr bade-wirttebärgisch Landdag gwehlt wore. In dr 14. Wahlperiod isch er Mitglid vum Innen- un vum Sozialuusschuss gsii. In dr CDU-Landdagsfraktion isch dr Woolf derzue arbetsmärtbolitische Sprächer gsii.
Bi dr Landdagswahl 2011 het dr Wolf mit 46,3 Brozänt im Verglych zue dr letschte Wahl gege dr Landestrend - d CDU het 5,2 Brozäntpinkt verlore - lycht chenne zuelege. Im neie Landdag isch dr Wolf zerscht Mitglid im Finanz- un Wirtschaftsuusschuss un im Innenuusschuss gsii, derzue Vorsitzer vum Finanz- un Wirtschaftsuusschuss. In dr CDU-Landdagsfraktion isch er Mitglid vum Arbetskrais „Finanzen un Wirtschaft“ un „Innebolitik“ gsii un derzue Sprächer fir Aaglägehaite vum effetlige Dienscht.
Am 26. Oktober 2011 isch dr Wolf vu 109 vu dr 138 Abgordnete zum neie Landdagsbresidänt gwehlt wore. Dodruf het dr Kraisdag vum Landkrais Duttlingen am 10. Novämber 2011 em Wolf sym Aadrag uf Entlossig us em Amt as Landrot zuegstumme.
Bi dr CDU-Mitgliderbefrogig Ändi 2014 het dr Wolf mit 55,9 Brozänt vu dr Stimme iberchuu. Uf em 66. Landesbarteidag vu dr bade-wirttebärgische CDU am 24. Jänner 2015 z Ulm isch er mit 93,8 Brozänt vu dr Delegiertestimme zum Spitzekandidat bi dr Landdagswahl 2016 gwehlt wore. Är het derno sy Amt as Landdagsbresidänt ufgee.
Bi dr Landdagswahl am 13. Merz het d CDU 12 Brozäntpinkt verlore un isch mit 27 Brozänt vu dr Wehlerstimmen uf s schlächtscht Ergebnis vu dr CDU z Bade-Wirttebärg iberhaupt chuu, derzue nume no zwootsterkschti Bartei no dr Griene.
Industrie
D Industrii (vo lat. industria: Bedriibsamkäit, Fliiss) bezäichnet dä Däil vo dr Wirtschaft, wo kennzäichnet isch dur d Brodukzioon und d Witerverarbäitig vo materielle Güeter oder Ware in Fabrike und Aalaage, und wo mit eme hooche Graad an Mechanisierig und Automatisierig verbunden isch – im Gegesatz zur handwärklige Brodukzionsform.
Guido Wolf
Bolitischi Laufbahn
Syt em 12. Mai 2016 isch dr Wolf im Kabinett Kretschmann II Minischter fir Juschtiz un Europa.
Industrie
Em Brozäss, wo die industrielle Broduktioonsforme entwigglet worde si und sich duregsetzt häi, säit mä Industrialisierig. Das het im 18. Joorhundert agfange, und es het z Öiropa bis im 20. Joorhundert aduuret. Es git au Bransche, wo nit dere Definizioon entspräche und äinewääg as Industrii bezäichnet wärde, wie zum Bischbil d „Turismusindustrii“, d „Muusigindustrii“ oder d „Underhaltigsindustrii“, wo zum Dienstläistigsgwärb ghööre.
Guido Wolf
Bolitischi Laufbahn
In dr CDU isch dr Wolf Mitglid vum Landesvorstand un vum Kraisvorstand Duttlinge
Industrie
Es isch mööglig, ass das von ere falsche Übersetzig vom änglische Worts industry chunnt, wo usser Industrii au Bransche oder Wirtschaftszwiig cha bedüte, oder dass dr Autor bewusst will usdrugge, ass gwüssi Bransche stark automatisiert und mechanisiert si, wie zum Bischbil d Softwäärindustrii.
Guido Wolf
Persenligs
Dr Wolf isch katholisch un wohnt mit syre Frau Barbara z Duttlinge. Sy Großvater Franz Weiß isch vu 1946 bis 1952 Landwirtschaftsminischter vu Wirttebärg-Hauezollre gsii.
In syre Freizyt schrybt dr Wolf Gedicht uf Schwäbisch, wun er zem Byschpel im Ramme vum Landdagswahlkampf 2006 vordrait het.
Eurykratidas
De Eurykratidas isch de Soo vom Anaxandros und vo de Leandris. Si Soo isch de Leon gsii. Er hett im Chrieg gege Tegea schweeri Niderlaage erlitte.
Guido Wolf
Sunschtigs
Dr Wolf isch Ufsichtsrotsvorsitzer vu dr Baugenossenschaft Donau-Baar-Heuberg eG un Mitglid im Stiftungsrat Stiftung Theater Lindenhof.
Sy Wahlkraisbiro unterhaltet dr Wolf zämme mit em Volker Kauder, em Vorsitzer vu dr CDU/CSU-Bundesdagsfraktion, in Ryym vum Bahnhof Duttlinge.
Industrie
Vor allem in de furtgschrittenste Industriigsellschafte kennt mä scho sit Joorzäänt dr Brozäss vo dr Deindustrialisierig, wo s strukturelli Verschiebige zwüschen em Industriisektor und em Dienstläistigssektor git und d Industrii volkswirtschaftlig an Bedütig verliert und in d Entwiggligsländer abwanderet.
Philippinen
D Philippine sind es Land vo Südoschtasie.
Es isch e grossi Inslegruppe odr en Archipel im weschtlige Pazifische Ozean.
Geografy
Dr Archipel, wo vom füüfte bis zum 21. Grad nördligi Breiti und vom 117. bis zum 126. Grad öschdligi Länge goot, bildet dr fümftgröscht Inselschtaat vo der Welt noch Indonesie, Madagaskar, Papua-Neuguinea und Japan.
S Südchinesische Meer drennt d Inselgruppe vo Vietnam im Weschte, d Celebessee vo Indonesie im Süde und d Luzonstross vo Taiwan im Norde.
D Philippine bestöhn us 7.641 Insle. Vo dene sind aber nume öbbe 880 bewohnt. Nume elf Insle hai ä Flechi vo meh as 2.500 Kwadratkilometer; die gröschte sind Luzon, Mindanao, Samar, Negros, Mindoro, Panay und Palawan; nume tuusig philipinischi Insle sind grösser as ei Kwadratkilometer.
Uf es paar Insle vo de Philippine het s Vulkään.
Grossi Stedt vo de Philippine heisse: Manila, Cebu City, Davao City, Island Garden Dity of Samal, Quezon City, Tarlac City, Angeles City, Cabanatuan City, San Carlos City, Dipolog City, Cagayan de Oro und Iligan City.
Mammut (Erlebnispark Tripsdrill)
Mammut isch e Holzachterbahn im Erlebnispark Tripsdrill in Bade-Württebärg. Sie isch 2008 eröffnet worde und mit ihre e neue Themeberych.
Technischi Date
Mammut bsitzt 2 Züg. Jede Zug bsitzt 4 Wage. Jede Wage bsitzt 2 Reihe und in jedere Reihe hän 2 Persone Platz. Das macht 14 Persone pro Zug. D'Bahn isch insgesamt 30 Meter hoch und 860 Meter lang. 4 Drops (Hügel) het's insgesamt, aber keini Inversione (Was bi Holzachterbahne au sehr sälte isch). D'Bahn het mit dem neue Themeberych ca. 6 Millione Euro koschtet. Für dr Bau, wo vom Oktober 2007 bis am 28. April 2008 duurt het, sind 70'000 Holzteil, 2'000'000 Nägel und 1'000'000 Schruube benötigt worde.
Gschicht
D'Bahn isch am 28. April 2008 noch 6 Monet Bauzyt unter em Name Mammut eröffnet worde. Dr Name stammt vo dr Pflanze Mammutbaum und nit vo dr ehemaligi Tiergattig Mammut. Thematisiert isch d'Bahn noch em Themeberych Sägewerk, wo im Joor 2010 wird fertig sy.
Android (Betriebssystem)
Android (vo ENS android // vo griechisch androïdes menschenäänlig, Android) isch e Betriibssystem und au e Software-Plattform für mobili Gräät wie Smartphones, Handy, Natel, Netbooks und Tablet-Computer, wo vo dr Open Handset Alliance (gründet vo Google) entwicklet wird. D Basis isch dr Linux-Kernel. Bi Android handlet es sich um e freiji Software, wo kwelloffe entwicklet wird. Android het as Smartphone-Betriibssystem im zweite Quartal 2013 e wältwite Marktaateil vo 79,3 Prozänt ghaa nach 68,1 Prozent im zweite Quartal 2012, 52,5 Prozänt im dritte Quartal 2011 und 25,5 Prozänt im dritte Quartal 2010. Im April 2013 het dr Eric Schmidt, wo dr Executive Chairman vo Google isch, bekanntgee, dass pro Tag einehalb Millione noiji Android-Gräät aktiviert wärde. Das si knapp dreimol so vil wie no im Juli 2011. Sit em April 2013 gseet s aber us, wie wnn d Zaal vo de Neuaktivierige nüm wurd stiige. Bis zum Septämber 2013 si uf dr ganze Wält mee as e Milliarde Android-Gröäät aktiviert worde.
Android het e Linux-Kernel, isch aber käi klassischi Linux-Distribution, wie mä sä für e Desktop und Server kennt. Zum Däil si Grundäigeschafte, wo mä bin eme unixoide System wurd erwarte, stark veränderet worde.
Die noischti Version vo Android, wo allgemäin verbräitet isch, isch sit em August 2022 s Android 13 Tiramisu.
Die gröschte Handyherschteller för Android-Handys sind Samsung, Xiami und Oppo. Google selber verchauft ebefalls Andoid-Handys as Pixel.
Frankfurt am Main
Frankfurt am Main (churz oft au Frankfurt gnännt) isch e hessischi Großstadt. Mit gäge 750'000 Ywohner (2017) isch si noch Berlin, Hamburg, Münche und Köln die fümftgröschti Stadt vo Dütschland.
Lag
Frankfurt isch ziemlig wit im Süde vo Hesse. S ligt zu beidne Site vom Undermain. De höchste Punkt isch de Berger Rucke, wo 212 Meter über NN isch, de diefste Punkt bi Sindlinge (88 Meter über NN).
Stadtglyderig
D Stadt isch in 16 Ortsbezirk, die widderum in 46 Ortsteile yteilt. D Ortsdeil bestönn insgsamt uss 118 Stadtbezirke, wo meistens Vorort oder friehneri Städt, wo ygmeindet worre sin, di meiste devo ab 1877.
Bezirk
Frankfurt het 16 Bezirk. Die heiße so (alphabetisch sordiert – in Chlammere stöhn d Nummere vo de Iwohner):
Gschicht
De Karl de Große hät Frankfurt im Johr 794 zum erste Mol in re Urkunde erwähnt. Des isch in re latynisch gschribene Urkunde gsi, wo s unter anderem gheiße hät: actum super fluvium Moin in loco nuncupante Franconofurd, was sovyl heißt wie usgstellt am Fluss Main i me Ort, wo Frankfurt heißt. Besydelt isch es aber scho in de Steizit worde.
Im 19. Johrhundert isch Frankfurt wirtschaftlig ziemli schnæll gwachse. Vyli Städt drum umme sin ygmeindet worre und Frankfurt isch für e churzi Zit flächegröschti Stadt vo Dütschland gsi.
Glasmalerei
Under Glaasmoolerei verstoot mä hüte in erster Linie d Heerstellig vo farbige Fänster mit bildlige Daarstellige.
Frankfurt am Main
Verchehr
Wæge de zentrale Lag træffe z Frankfurt Bahn-, Flug-, Stroßeverkehr und Binneschifffahrt uffenand.
Glasmalerei
Gschicht
Die eltischte farbige Fänschter sind us dr Spootantike erhalte.
Frankfurt am Main
Flughafe
De Frankfurter Flughafe isch e internationale Flughafe und eine vo de gröschte wæltwit, usserdem de drittgröscht vo Europa. 2007 sin über 50 Millione Passagiere befördert worre. Trotz sinem Namme ligt de Flughafe Frankfurt-Hahn aber nit z Frankfurt, sondern 120 Kilometer westlig devo z Lautzehuse. Au de ander, de Flughafe Frankfurt-Egelsbach, isch 17 Kilometer vo de Stadt weg.
Glasmalerei
Gschicht
Im Hochmiddelalter si d Chlosterfänster vo de Zisterzienserabteie au in dr Grisaille-Technik (grau und wiss) gmacht worde. D Wirkig entstoot dur s Liecht, wo dur s Glaas duureschiint.
Frankfurt am Main
Stroße
Mehreri Autobahne chrüze sich z Frankfurt, under anderem d A5 (Wyl am Rhy-Hattebacher Dreieck) und d A3 (Arnheim-Passau), usserdem au e paar anderi, chleineri Autobahne.
Glasmalerei
Gschicht
Us dr Zyt vo dr Gotik sind gmooleti Fänschter zum Bischpiil am Friburger Münschter, i dr Chlooschterchile vo Königsfälde, im Bärner Münschter und dr Kathedraale vo Lausanne no z gseh.
Frankfurt am Main
Stroße
Mit 715 Autos uff 1000 Persone hät Frankfurt die höchsti Autodichti vo ganz Dütschland.
Glasmalerei
Technik
D Glaasmoolerei het e bsundrigi Stellig in dr Moolerei, wil d Lüüchtchraft vo de Farbe und d Hellikäitsunderschiid bi käinere andere Moolart e so grooss si wie bim ene durchsichdige Glaasbild. Dr Umfang vo de Kontrast und d Brillianz vo de Farbe si no sterker as bim Diapositiv im Vergliich zu dr Babbiirfoti. Es erzügt e müstischi bis fiirligi Stimmig und wird dorum vor allem im sakrale Beriich verwändet. D Archidekduur setzt d Glaasmoolerei as Däil vo groosse Gsamtwärk ii.
Frankfurt am Main
Ysebahn
De Frankfurter Hauptbahnhof isch noch de Passagierzahle pro Dag de gröschte Bahnhof vo Europa. Pro Tag chömme 350'000 Passagiere dure; dodemit isch de Frankfurter Hauptbahnhof zämme mit dem vo Münche de zweitgröschte vo Dütschland (noch Hamburg).
Glasmalerei
Technik
E ganz anderi Art isch d Hinderglaasmoolerei, wo mä nume drufluegt.
Frankfurt am Main
Ysebahn
S fahre under anderem ICEs uff Köln, Basel, Wien, Bern, Zürri, Hamburg, Berlin und Paris.
Glasmalerei
Technik
Es git zwäi grundlegendi Technike vo dr Glasmooleri:
Frankfurt am Main
Sehenswürdigkeite
Wohl die wichtigsti Sehenswürdigkeit vo Frankfurt am Main isch d Altstadt. Dodezüe ghöre z. B.:
Bilder
S modärn Frankfurt:
Dionysos
De Dionysos isch der griechisch Gott vom Wii. Er ghört zo de olympische Zwölfgötter. D Römer hend en mitem Liber gliichgsetzt.
Giburt und Juget
Noch de Giburt isch de Dionysos uf d Insle Naxos broocht wore, won er vo Nymphe uufzoge woren isch. Spööter het er denn Und well de Dionysos uf Naxos e schöni Chindhait verbroocht het, het er spööter a de Insle di beste Reebe geschenkt und de Naxischi Wii het i de Antiki zo de beste Woosorte zällt.
Alveolarer Konsonant
Mit eme alveolare Konsonant (vùm latiinische  alveolus ‚chlyne Hohlruum‘) meint mer in de Foneetik en Artikulationsort. Mer meint demit die Konsonante, wo mit de Zùng ùn em Alveolarfortsatz bildet werde. Des isch de ooberi Zaandamm, wo d Wùrzle vo de oobere Schnydzään sin.
Dionysos
Giburt und Juget
Sini Juget het er z Lydie ufem Berg Tmolos verbrocht, und zwor i de Gsellschaft vo Satyre. Debi het er sich in gliichaltrige Ampelos verliebt, emene Soo vomene Satyr und ere Nymphe. De jungi Gott het em Jüngling ase gschmaichlet, as de gern echli öbermüetig woren isch, vor lutter Froid, und isch denn, trotz de Warnig vom Dionysos, im Iifer ufen Stier ufeghocket um e Wettrene zmache. Aber er isch abghait und vom Stier vertramplet wore. Uf Bitte vom Dionysos isch denn de Ampelos in e Reebe (agr. ampelos) verwandlet wore.
Alveolarer Konsonant
Bi de alveolare Luut git es meereri Ùnterkategorie. Di wichtigscht Ùnterscheidig isch zwüsche alveolare Luut, wo mit de Zùngespitz bildet werde (mer sait dänne Luut „apikal“) ùn Luut, wo mit em Zùngerùgge bildet werde (däm sait mer „laminal“). In de Sprooche vo de Wält wird aber relativ sälte zwüsche apikale alveolare Luut ùn laminale alveolare Luut ùnterschide (des heisst: di meischte Sprooche hen entweder di eine oder di andre, nit beidi glychzytig). Wäge däm git es im Internationale foneetische Alfabet nùmme generelli Zeiche für alveolari Luut. Mit verschiidne Sùnderzeiche chammer de Ùnterschid einewäg kennzeichne, wänn des nöötig isch. Im Baskische git es zum Byspil ein alveolare Frikativ, wo mit de Zùngespitz bildet wird ( gschriibe) ùn eine, wo mit em Zùngerùgge bildet wird ( <z> gschriibe). Die Luut sin im Baskische au verschiidni Foneem, wiemmer in Wörter wie su ‚Füür‘ ùn zu ‚du‘ gseet.
Dionysos
Giburt und Juget
As junge Maa het de Dionysos useme Heer vo Silene, Satyre, Fraue und anderne, womer nöd umbidingt wör erwarte, as si gueti Soldaate hergend, gege Indie zoge und het dai de König … bisigt. Drufabe isch de Dionysos uf Griecheland zrugg und het dai d Reebe und de Wiibau iigfüert.
Alveolarer Konsonant
In de alemannische Dialäkt chömme siibe bis acht alveolari Luut vor, je nooch Dialäkt. Es git im Alemannische en alveolare Nasal, alveolari Plosiv, alveolari Frikativ, e stimmlosi alveolari Affrikate, ùn en alveolare laterale Approximant. In dänne Dialäkt, wommer s <r> als en Zùngespitze-r usspricht, isch au de Luut alveolar.
In de Sprooche vo de Wält chömme die alveolari Luut vor:
Dionysos
Giburt und Juget
De erscht wo z Griecheland Wii gmacht het, isch de Athener Lykos gsii. Er het de noiji Trank sinene Bikannte uuftischet; wo die aber afange hend de Ruusch z spüre, hend si gmaind, er wöl si vergifte, und si hend en tööt.
Funktion
De Dionysos het de Wiibau erfunde. Sin Stab, de thyrsos, isch us Schilfroor (narthex) gmacht und um de sind Ebhoi und Rebe gwunde, s oberi End vom Thyrsos goot in en Piniezapfe öbere.
Kult
De Dionysos isch scho vo de Mykener vereert wore. I de kretische Stadt Chania (agr. Kydonia; mykenisch: Kudōnijā) sind em Zeus und em Dionysos Biilihung gopferet wore. Au ufeme Archivtäfeli us de mykenische Stadt Pylos (myk. pu-ro) werd de Gott gnennt, offebar imene Kontext mit Wii. Aber da Täfeli isch nöd guet erhalte und cha nöd schlüssig erchlärt were.
Noch em Mythos het sich de Dionysoskult nu geg groosse Widerstand bi de Grieche iibörgeret, drum het die früenrig Forschig globt, as de Dionysos relatiiv spoot usem anatolische Ruum z Griecheland iigfüert woren isch. Di bronzezittliche Zügnis zaiget aber, as er zo de alte griechische Gotthaite ghört.
L’Allegro, il Penseroso ed il Moderato
L’Allegro, il Penseroso ed il Moderato (HWV 55) isch en Oratorium in drei Däil vom Georg Friedrich Händel.
Wie s entstande isch
Dr Händel dr erst Däil am 19. Januar 1740 afo komponiere und isch säggs Daag spööter fertig worde. Dr zwäit Däil het er am 2. Februar, dr dritt am 4. Februar fertiggschriibe. D Instrumentierig und s Usfülle vo de Middelstimme isch am 9. Februar baraat gsi.
D Uruffüerig vom Wärk het am 27. Februar im Theater in Lincoln’s Inn Fields stattgfunde. D Gsangssoliste bi derw Vorstellig si gsi:
L’Allegro isch scho bi de erste Uffüerige e groosse Erfolg gsi. Im erste Joor het s fümf Vorstellige gee, Im Januar 1741 isch s Oratorium am gliiche Theater nonemol im Spiilblaan gsi und isch mit e baar Nummere ergänzt worde. Wäärend dr Vorberäitigszit für d Erstuffüerig vom Messiah het s vom Dezember 1741 bis Merz 1742 Uffüerige in dr New Music Hall z Dublin gee.
Witeri Uffüerige z London het s 1743, 1754 und 1755 gee. Für die het dr Händel dr dritt Däil Il Moderato wäggloo und an sim Blatz die äidäiligi Cäcilienode dri doo.
S Libretto
D Kwelle für e Teggst vom Oratorium si die bäide Dichdige L’Allegro (Frohsinn) und Il Penseroso (Schwermuet), wo dr John Milton din 1632 allegorisch dr Geegesatz zwüsche de bäide Stimmige beschriibe het.
Leon (Sparta)
De Leon isch e König vo Sparta gsii usem Gschlecht vo de Agiade.
De Leon isch de Soo vom Eurykratidas und de Vatter vom Anaxandridas gsii. Er hett wie siin Vatter im Chrieg gege Tegea schweeri Niderlaage erlitte.
Territoire de Belfort
S Territoire de Belfort [] ìsch e frànzesch Département. S hàt d N° 90, dàs entsprìcht nìt dr àlphàbetische Nummerierung. Dr Höiptort ìsch Belfort.
Geogràfi
S Territoire de Belfort leit ìm Oschte vun Frànkrich ìn dr Region Franche-Comté. S granzt d Département Doubs, Haute-Saône, Vosges un Haut-Rhin, drzüe öi án dr Schwizer Kanton Jura.
Gschìcht
S Gebiet vum Département ìsch bìs ànne 1871 Deil vum Owerelsàss gsin. Ìm Gejesàtz zem ìwriche Département Haut-Rhin ìsch d Müettersproch vun dr Bevelkerung Frànzesch gsin. Wie dàs 1871 durich dr Verdràá vun Frankfurt àls Deil vun Elsàss-Lothringe àn s Ditsch Rich kumme ìsch, ìsch s Territoire de Belfort bi Frànkrich blìwe.
S Territoire de Belfort hàt zerscht e bsundere Stàtus ghet mìt me administrateur, wie vum Ràng har zwìsche me Präfekt un me Unterpräfekt gstànde ìsch, un re commission, wie d Mitglìder (commissaires) drvun no dr Rejele fìr d Generàlret gwehlt worre sìn.
Wie s Elsàss 1919 noch em Erschte Waltkriej wìder züe Frànkrich kumme ìsch, ìsch s Territoire de Belfort nìmm mit em Owerelsàss vereint worre. Ànne 1922 ìsch d Àmtsbezeichnung vum Repräsentànt vum Gebiet vun administrateur du territoire de Belfort züe préfet du territoire de Belfort gändert worre. Mìt dem Àkt ìsch s Territoire de Belfort andgilti eijestandi worre un blìwe. Ìm Johr 1941 hàt ìm Code officiel géographique d N° 90 üsserhàlb vun dr àlphàbetische Reihefolig bikumme.
Wàppe
Bschriiwung: Ìn Blöi dräi guldene Zwìllingsfade, wie e guldene Zìnnedurm mìt me uffige Dor un blöibeliechtete Fanschter drìwer leit.
Verwàltung
S Département bsteht nume üs eim Arrondissement, em Arrondissement Belfort, wie unterdeilt ìsch ìn 9 Kànton:
Trachselwald
Trachsuwaud (amtlech Trachselwald, salopp Trachsu) isch en Ywohnergmeind im Verwautigs-Chreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
D Gmeind Trachsuwaud umfasst di nördlich Heufti vom glyychnamige Dorf, di südlich Heufti ghört zur Gmeind Lützeflüe. D Gmeindsflächi bsteit us 56,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 39,2 % Waud, 4,4 % Sidligsflächi u 0,1 % süschtigi Flächi.
Gschicht
Trachsuwaud isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1131 aus Trahselwalt. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Trachsuwaud ghört.
Zue- u Abnahm syt 1850
Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,3 % gläge.
Religion
91,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 2,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1100 Ywohner 98,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,2 % Französisch u 0,2 % Italiänisch.
Dr Dialäkt vo Trachsuwaud ghört zum Hochalemannisch.
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,6 %, CVP 0,5 %, EVP 4,7 %, FDP 2,3 %. GLP 3,5 %, GP 6,3 %, SP 9,9 %, SVP 47,4 %, Suschtigi 7,8 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,4 % gläge.
Kanton Beaucourt
Dr Kànton Beaucourt ìsch bìs 2015 a Kànton ìm Arrondissement Belfort ìm frànzesche Département Territoire de Belfort ìn dr Region Franche-Comté gsìn. Zem Kànton han sechs Gmeina gheert. Dr Höiptort ìsch Beaucourt gsìn. Verdratter ìm conseil général vum Département ìsch zitter ànne 2001 dr Cédric Perrin gsìn.
Reformationstag
Dr Reformationsdag wird vu evangelische Chrischte z Dytschland am 31. Oktober im Gedänke an d Reformation vu dr Chilche dur dr Martin Luther gfyyrt. In dr Schwyz giltet dr erscht Sunntig im Novämber as Reformationsdag.
Ursprung un Gschicht
No dr Iberliferig soll dr Mench un Theologibrofässer Martin Luther am Dag vor Allerhailige 1517 an d Dire vu dr Schlosschilche z Wittenberg 95 These uf Latynisch zue Abloss un Bueß aagschlaa haa go ne akademischi Disputation beizfiere. Dodermit het er d Reformation vu dr Chilche yyglaitet. Im Chärn het er d Aasicht bstritte, ass e Erlesig vu dr Sinde dur e Ablass in Form vun ere Gäldzahlig megli sei. Des sei scho dur s Opfer Jesu am Chryz gschääne. Dr Luther het syni These in Briefform an mehreri gaischtligi Wirdedreger un Bischef vum Rych gschickt. Wu d Bischef nit reagiert hän, soll er die 95 These an d Schlosschilche z Wittenberg aagschlaa haa. Eb dr Thesenaaschlag wirkli stattgfunde het, isch aber nit zwyfelsfrei nogwise.
Scho im Reformationsjohrhundert finde sich verainzelti Johresfyre. Zerscht sin au dr 10. Novämber oder dr 18. Februar (em Luther syy Geburts- un Dodesdag) as Gedänkdäg gfyrt wore. Derzue het dr 25. Juni as Dag vu dr Augschburger Konfession as Feschtdag gulte. Dr Kurfirscht Johann Georg II. vu Sachse het 1667 dr 31. Oktober feschtgsetzt, wu sich derno in dr maischte Länder duregsetzt het.
Liturgi
Dr Gottesdienscht zum Reformationsdag findet, dert wu dr Dag nit e gsetzlige Fyrtig isch, als am Oobe vum 31. Oktober statt. S Thema isch weniger s Gedächtnis vum Thesenaaschlag, derfir meh d Lehr vu dr Rächtfertigung vum Sinder ellai dur dr Glaube, wu fir dr Luther dr Uusleser un dr Chärn vu dr Reformationsbewegig gsi isch. D Epistelläsig vum Dag isch wäge däm, Evangelium.
S Lied vum Dag isch Nun freut euch, lieben Christen g’mein, em Luther sy „Erzähllied“ vu syre reformatorische Entdeckig (EG 341), oder Ist Gott für mich, so trete gleich alles wider mich vum Paul Gerhardt (EG 351). Chuum e Reformationsgottesdienscht hert uf ohni s Luthers Ein feste Burg ist unser Gott.
Di liturgisch Farb isch Rot, d Farb vum Hailige Gaischt un vu dr Chilche.
Gsetzligi Fyrtig
Dr Reformationsdag isch e gsetzlige Fyrtig in dr dytsche Bundesländer Brandeburg, Breme, Hamburg, Mecklenburg-Vorpommern, Niedersachse, Sachse, Sachse-Anhalt, Schleswig-Holstei un Thüringe. Z Bade-Wirttebärg isch dr Dag schuelfrei. In andere Länder mit eme evangelische Bevelkerigsaadail het dr Dag vilmol e bsunderi gsetzligi Stellig, wu mit dr Stille Däg verglychbar isch. Im Johr 2017 isch dr 31. Oktober in ganz Dytschland e gsetzlige Fyrtig, Aaloss doderzue isch s 500-jerig Reformationsjubileum.
Ußer z Dytschland isch dr Reformationsdag e gsetzlige Fyrtig z Slowenie un z Chile. In dr Schwyz fyre di reformierte Chilche am erschte Sunntig im Novämber dr Reformationssunntig. Im in dr Hauptsach katholische Eschtrych isch dr Dag kai gsetzlige Fyrtig. Evangelischi Schueler hän am 31. Oktober aber schuelfrei un evangelische Arbetnämmer isch dr Bsuech vum Gottesdienscht megli.
Dr Reformationsdag fallt uf s nämlig Datum wie Halloween, s git aber kai inhaltlige Bezug zwische däne beede.
SQL
SQL isch e Datebanksprooch zur Definiton vo Datestrukture i relationale Datebanke und zum Bearbeite (Iifüege, Verändere, Lösche) und Abfrooge vo de druff basierende Datebeständ.
D Sprooch basiert uf de relationale Algebra, ihri Syntax isch recht eifach ufbaut und semantisch a di englisch Umgangssprooch aaglehnt. E gmeinsams Gremium vo de ISO und de IEC standardisiert d Sprooch under de Mitwirkig vo nationale Normigsgremie wie ANSI oder DIN. Fasch alli gängige Datebanksystem unterstützed SQL - allerdings i unterschiedlichem Umfang und liecht vonenand abwiichende «Dialäkt». Dur de Iisatz vo SQL strebt me d Unabhängigkeit vo de Aawendige vom iigsetzte Datebankmanagementsystem aa.
Francisco de Goya
Francisco José de Goya y Lucientes (* 30. Merz 1746 z Fuendetodos, Aragón, Spanie; † 16. April 1828 z Bordoo) isch e spanische Mooler und Grafiker gsi.
Lääbe und Wärk
Dr Francisco de Goya isch dr Soon vom aagseene Vergolder José de Goya († 1781) und dr verarmte Landaadlige Gracia Lucientes y Salvador gsi. Er isch s vierte Chind noch zwäi Schwöstere und eme Brueder gsi; noch iim si no zwäi Brüeder uf d Wält cho. Dr eltesti, dr Tomás, het spööter d Wärkstatt vom Vater übernoo. D Vergolder häi in dere Zit scho nüm so vil mit Mooler, Bildhauer und Schriiner bi dr Häärstellug vo chirchlige Retable zämmegschafft, wil die barocken Wärk em Zitgschmack nüme entsproche häi. Dr Francisco het doorum en anders Handwärk müesse leere.
5. Mai
Dr '''5. Mai''' isch dr 125. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 126. in Schaltjohr), dodermit blybe no 240 Däg bis zum Änd vum Johr.
Francisco de Goya
Lääbe und Wärk
Dr Goya het doorum vo 1760 aa Underricht bim Barockmooler José Luzán z Saragossa gnoo und het spööter hauptsächlig z Madrid gschafft. Zwüsche 1775 und 1776 het er Modäll für die köönigligi Teppigmanufaktuur Santa Bárbara z Madrid entworfe, isch denn zum Akademiibrofässer ernennt worde und isch 1786 dr Hoofmooler vom spanische Köönig Karl III. worde und vo 1788 aa vom Karl IV. Si „Ufstiig“ isch aber nit glatt verloffe, sondern es het die ganz Zit immer wider Usenandersetzige mit dr Academia San Fernando gee, won er sich meermols ooni Erfolg beworbe het, und mit andere Hoofmooler, bsundrigs mit sim Schwooger Francisco Bayeu, und es isch schwiirig bliibe Ufdrääg überzchoo.
Er het religiöösi Freske gmoolt, zum Bischbil für d Basílica del Pilar z Saragossa, und e baar Altaarbilder, wo vo dr Moolerei vom Giovanni Battista Tiepolo beiiflusst gsi si. E bitzeli spööter het en dr Anton Raphael Mengs as Mooler in de königlige Dapisserii-Wärkstett, wo dr Mengs gründet het, aagstellt. D Entwürf für die Deppig zäige volksdümligi spanischi Szeene und häi afo d Rokoko-Dradizioon ufzwäiche. E Hufe Bordret für en Aadel si entstande, wie zum Bischbil s Gmäld Bild vo dr Marquesa de Pontejos vo 1786, und für s spanische Köönigshuus. As bsundrigs schoonigslos in sinere realistische Daarstellig überrascht hüte D Familie vom Karl IV., wo 1800 entstande isch. E zitgenössische Kritiker het gsäit, dr Köönig (dr Fümfti vo rächts uf em Gmäld) und si Frau (die sibti vo rächts) „gseeche us wie e Beck und sini Frau, wo e Lotterii gwunne häi.“ Kunsthistorisch sött mä s Gmäld im Zämmehang mit em Wärk Las Meninas vom Goya sim berüemte Vorgänger Diego Velázquez gsee. Wie dr Vélazquez stellt sich au dr Goya uf em Bild hinder sinere Staffelei as subjektive Beobachter vo dr Familie vom Köönig am Hoof daar.
Im Joor 1792 isch dr Goya schweer chrank worde und het si Ghöör verloore. Si vermäintligi Liebesaffääre mit dr Herzogin vo Alba, won er mee as äinisch gmoolt het, het für Spekulazioone gsorgt und Legände häi sich bildet, wo nit zletscht im Roman Goya oder der arge Weg der Erkenntnis vom Lion Feuchtwanger verarbäitet worde si. Zu däm Thema si aber nume seer wenig ussagechreftigi Kwelle überliiferet.
In de 1790er Joor het sich öbbis in sim künstlerische Schaffe gänderet. Er het jetz nid nume dr Hoof gmoolt, wie dä het welle ass er wurd usgsee. Er het sich no di noo vo sine öffentlige Ämter zruggzooge und het Druckgrafike afo mache und het brobiert, die uf em freije Määrt z verchaufe. Los Caprichos (ca. 1796/1797, Erstveröffentlichung 1799) und Desastres de la Guerra (1810–1820), won er d Aquatintatechnik drfüür brucht het, zäige, wie scharfsinnig er sich mit de politische und soziaale Umständ vo sinere Zit beschäfdigt het. In de Desastres de la Guerra gseet mä d Gröieldaate wäärend dr napoleonische Herrschaft und em Unabhängigkäitschrieg vo dr spanischen Bevölkerig. Dr Goya het die Eräigniss in Wärk wie ''S Verschiesse vo de Ufständische am 3. Mai 1808'' (1814) thematisiert. Im däm Joor het er sich vor dr Inkwisizioon für die berüemte Gmäld, wo im dütschsproochige Ruum as die aazoognigi und die blutti Maja bekannt worde si, wo si äigentlig die aazoognigi und die blutti schööni Frau sötte häisse. Die nackte Maja isch s erste Aktbild in dr spanische Kunst, wo mä Schaamhoor druf cha gsee. S Gmäld isch ursprünglig mit eme Scharnier mit sim Geegestück Die aazoogeni Maja verbunde gsi und eso het mä die freizügigi Variante mit dr züchtige Daarstellig chönne zuedecken. Nit nume die Gmäld häi Aastooss erregt, sondern au d Radierigsserie Caprichos und Desastres, wo dr Goya mit ene d Laster vo de domoolige Verdräter vo dr Chille kritisch an Pranger stellt. Si letscht grooss Radierzyklus isch 1816 veröffentligt worde. D Tauromaquia isch e Serii über d Kunst vom Stierkampf und bestoot us 33 Radierige. Si isch im Stil vo de Desastres mit de tumultartige Äinzelkämpf ghalte.
Wo d Bourbone wider uf em spanisch Droon choo si, het dr Goya wider as Hoofmooler afo schaffe. Die politische Unrueje si aber no witer gange und dr Goya het sich 1819 uf si Landhuus „Quinta del Sordo“ („Landhuus vom Daube“) zruggzooge, und het d Wänd dört er bis 1823 aagmoolt. Die sogenannte Pinturas negras (Schwarzi Bilder) si en iidruckvolls Züügnis vo sim Spootwärk, wo s usgseet wie wenn sich sini düstere Fantasie mit de bedrückende Zitumständ vermischt häi din. Mä het sä sit denn abgnoo, uf Liinwand überdräit und em Prado gee. Bischbil für die Wandgmäld si Phantastischi Visioon und Hund.
Dr Goya het in liberale Kräisen vercheert und het d Laag schliesslig nüme chönne usstoo. Er isch uf Frankriich gange wäge dr Verfolgig z Spanie und het vo 1824 aa z Bordoo gläbt. Er het dört an sine letschte Radierige gschafft, wo Stierkampfszeene zäige. As im Goya si letschts Gmäld gältet s Milchmäitli vo Bordoo (La lechera de Burdeos), wo um 1827 entstande isch, aber Kritiker dänke, es chönnt vo dr Maria del Rosario Weiss (1814–1845) gmoolt worde sii.
1824 isch d Maria mit iirer Mueter Leocadia Zorilla uf Frankriich cho, wo d Mueter im Goya si Huushalt hät sötte füere. Dr Goya het dr Maria Underricht im Moole und im Zäichne gee, und si het spööter sälber as Moolere z Frankriich und z Spanie gschafft. Es het Spekulazioone gee, ass si möögligerwiis en uneheligi Dochder vom Goya hätt chönne sii, aber meereri Goya-Biograafe dönke, ass daas wäge de Lääbensdaate vom Goza unwoorschinlig isch. Dr Goya isch am 16. April 1828 z Bordoo gstorbe. 1901 het mä si Liiche uf Spanie zruggbrocht und 1919 isch si in dr Ermita de San Antonio de la Florida z Madrid begraabe worde.
Evangelium (Buch)
Die vier Evangelie sind en zentrale Teil vom Neue Teschtament us de Bible und schildere historisch s Läbe vom Jesus Christus und die chrischtlichi Heils-Botschaft. Me unterscheidet derbii die drei synoptische (d. h. mitenand vergliichbar) Evangelie vom Matthäus (41 Siite in der Luther-Bibel vo der Bibelschtiftig Stuttgart, 1972), Markus (25 Siite) und Lukas (43 Siite) sowie s Evangelium vom Johannes (30 Siite), wo vom Konzept her öppis andersch isch. Si sind zwische 60 und 90 nach Christi Geburt ufgschriibe worde, wobii dervo uusgange wird, dass d Evangelischte au Überliiferige v. a. vom Augezüüge und Jesu-Ziitgenoss, em Jünger Simon Petrus, händ chönne berücksichtige.
Francisco de Goya
Gmäld
Vom Wärk Der Koloss (El Coloso) vo 1808–10, usgstellt im Museo del Prado, Madrid, het mä lang dänkt, ass es vom Goya sig. D Urheeberschaft isch scho sit langem umstritte; und hüte dänkt mä, ass es e Wärk vom Goya-Schüeler Asensio Juliá müess sii.
Evangelium (Buch)
Die Evangelie wärde siit langer Ziit vo v. a. Theologe und Philosophe genauer erforscht, me redet auch von ere historisch-kritische Analyse und vo Leben-Jesu-Forschung. En hüüfige Weg isch es, si mit historische antik-römische Quelle z vergliiche.
Francisco de Goya
Kunst
E Hufe Künstler, bsundrigs Mooler, häi Wärk vom Goya noochempfunde, bildnerisch interpretiert oder sich in dr Form von ere Ommaasch mit em "Mäister" usenandergsetzt. Für d Entwicklig vom Realismus in dr Kunst in dr zwäite Helfti vom 19. Joorhundert, isch im Goya sis Wärk eebefalls bräägend gsi. Die britische Künstlerbrüeder Jake und Dinos Chapman bezien sich in vile vo iire Wärk uf e Goya.
Weblingg
Bibliothek vom Instituto Cervantes z Dütschland
Evangelium (Buch)
Im 19. Jahrhundert, ere Epoche vo der totale Naturwisseschafts-Gläubigkeit mit schtarkem Hang zum Atheismus, hets einzelni Forscher gäh, wo d Exischtenz vo Jesus grundsätzlich abgschtritte und bhauptet händ, s ganze siigi nur en Erfindig gsii. In der hütige Ziit wird ufgrund vo relativ neutrale usserchrischtliche Quelle us der damalige Ziit (d Römer Tacitus und Plinius d. J. und der Jud Flavius Josephus) von ere historische Exischtenz Jesu uusgange.
Umschtrittener sind bis hüt die ganze Wunder-Erzählige, wo d Evangelie uusschmücke. Anfangs vom 19. Jahrhundert, vor em grosse Uufschwung vo der Naturwisseschaft, aber uus ere Sicht, wo bereits rational-uufgeklärte gsi isch, het me gsait, dass s Markus-Evangelium wohl s authentischste siig, do es sich am schterkschte uuf enes Fakte-Grüscht abschtützi – en Ansicht, wo auch hüt no vo einige Forscher vertrete wird. Im schpötere Jahrhundert sind denn d Wundergschichte fascht ganz verworfe worde, als real het nur noch golte, was beobacht- und messbar gsii isch. Uusnahme sind von der geischtige Elite fascht nur no der Phiosoph Kierkegaard und wenigi Schriftsteller wie der Stifter und der Gotthelf gsii.
Im 20. und im jetzige Jahrhundert sind zumindescht en Teil vo de Theologe und Theologinne, aber auch einigi Philosoph/inne und Naturwisseschafter/inne wider vom ene harte Positivismus abgrückt: Wirklich wertfreii Analyse, so ihri Ansicht, bedüti nit, alles nit Beobachtbare als nit exischtent aazluege; sondern vilmehr auch d Exischtenz von ere nit beobachtbare Metaebeni im Zämmehang mit em Gottesbild und em Läbe vo Jesus Christus z berücksichtige. Viilfach wird aber hüt immer no vertrete, dass d Wunder mehr psychologischi Erschiinige siige gsii, z. B. d Uuferschtehigs-Erschiinige uus eme Trauma von de Augezüüge nach der Chrüzigung z erkläre siige – au das isch allerdings nur en Theorii.
Berlingen
Berlingen chan folgendes bedüte:
Osttimor
Die Demokratischi Republik Timor-Leste, im Dütschen au as Osttimor bezeichnet, isch ä Inselstaat in Südostasie. Es isch der erscht Schdaat, wo im 21. Johrhundert unabhängig worden isch. Die einzigi Landgränze drennt Oschttimor vom indonesische Weschtdeil vo der Insle Timor, wo zur Provinz Nusa Tenggara Timur ghört, wie au d Insle Alor, wo im Nordweschde lit. Nördlig lit d Insle Wetar und nordöschtlig anderi Insle vo der indonesische Provinz Maluku. Australie lit im Süde, uf der andere Siite vor Timorsee.
Cargèse
Cargèse (korsisch: Carghjese; griechisch Καργκέζε) isch e französische Gmeind a de Weschtküschte vo Korsika. Si ligt 50 km nördlich vo Ajaccio. Gmeind bestoht neben Dorf Cargèse Esigne us de Ortsteil Sagone, Rocca Marina, Le Couvent, Marchese, Pancone, Rondolino un Lozzi.
Gschicht
Am 14. März 1676 sin in de Nöchi vo de korische Stadt Paomia drü genuesischi Galeere mit öppe 800 griechische Flüchtling glandet. Wo es im 1729i uf Korsika zu eme Ufstand gäge Genua cho isch, het me die Grieche zunächst vertribe. Im 1774 hei si zum Usgliich fürs Eigetum, wo sie im 1729i verloire hei, s Gebiet vo Cargèse zugsproche. Dete hei si dann de hütig Ort Cargèse gründt.
Sprooch
Z Cargèse isch no bis i s 20. Jh. de griechisch Dialekt gredt worde, wo d Iiwanderer damals mitbrocht hei. Er isch vom Niederländer Gerard Hendrik Blanken erforscht worde.
Religion
En Teil vo de Grieche het de Ritus vo de römisch-katholische Chile aagnoh, en Teil isch bim griechisch-katholische Ritus blibe. Us dem Grund hets z Cargèse zwei Chille.
Istein
Istei (dt. Istein) isch e Ort im südliche Markgräflerland (Landchreis Lörrach, Bade-Württeberg, Dütschland) im Izugsgebit vum Grossrüm Basel. Politisch ghört die früeher selbständig Ortschaft sit 1974 zue dr Gmei Efrige-Chilche.
Geographi
Istei lit uf guet 240 m Höchi weschtlich vum Isteiner Klotz, eme Chalchfelse, wo vor dr Begradigung dr Rhi nooch dra vorbigflosse isch. Die relativ chlei Gmarkig het e Flächi vu 2,59 km².
Bevölkerig
Istei isch mit guet 1300 Iwohner (2005) dr zweitgröscht Deilort vu dr Gmei Efrige-Chilche.
Gschicht
Vermuetlich het's scho in dr Steizit Jaspisbergbau z'Istei gä, domols e wichtigs Schnidwerchzüg.
Erscht 1139 isch Istei erschtmols urchundlich erwähnt worre, wie dr Papscht Innozenz II. im Hochstift Basel dr Ort as Eigetum bestätigt het.
1308 het Basel die beide Isteiner Burge im ene churze Chrieg zerstöört.
Wie Huttige isch Istei bis 1803 under dr katholisch-bischöfliche Herrschaft blibe, und isch denn an Bade gfalle.
Uf em Isteiner Klotz sin fer beidi Weltkrieg grossi Befestigungsalage baut worre, wil mer vu dert obe bis wit ins Elsiss beobachte un schiesse het chänne.
Wirtschaft
Istei läbt hauptsächlich vum Wibau, dr Spargelzucht un em Chalchwerk.
Verchehr
Die bi Istein kurverrich Rhidalbahn durchquert dr Isteiner Klotz mit drei Tunnel, (Klotzetunnel, Chilchbergtunnel un Hardbergtunnel) un isch bi Istein e Langsamfahrstell. Derzitt baut d'Bahn dorum dr 10 km lang Chatzebergtunnel, wo fer Tempo 250 uslegt isch. Istei het e Bahnhof fer dr Regionalverkehr.
D'Isteiner Schwelle sin e gfährlichs Hindernis fer d'Schifffahrt uf em Rhi gsi un sin dorum au e wichtige Grund fer dr Bau vum Rhisidekanal uf dr elsässische Side vum Rhi vu Wil am Rhi bis Brisach gsi. Hüt sin d'Isteiner Schwelle e beliebte Platz zum Bade im Rhi.
Wappe
Dr Anker, wo fer dr Rhischifffahrt stoht, entspringt em Amtswappe vum Basler Domprobscht, erinnert also an sällem si einschtigs Wirke z'Istei.
Sähenswürdigkeite
Es git vili historischi Fachwerchhüser, s'äldischt isch vu anno 1553. No ä Sähenswürdikeit ischs alte rohthuß im Innerdorf14
Verastaltige
Berüehmt isch d'Isteiner Fasnet, s'Fasnetsfir uf em Isteiner Klotz un s'Chlimsefescht, wo in Schaltjohre an Pfingschte stattfindet.
Legende
De Ritter Veit vu Ischtei, de Hugideo und de Volleburger.
Kleinkems
S Chleinechems (dt. Kleinkems) isch e Ort im südliche Markgräflerland (Landchreis Lörrach, Bade-Württeberg, Dütschland) im Izugsgebit vum Grossrüm Basel. Politisch ghört die früeher selbständig Ortschaft sit 1974 zue dr Gmei Efrige-Chilche.
Geographi un Bevölcherig
S Chleinechems lit uf guet 245 m Höchi weschtlich vum Chatzeberg, wo dert steil zum Rhi hi abfallt. D'Ortschaft schmigt sich am Grund vu sällem Kliff entlang. S'Dorf het chnapp 450 Iwohner (Stand 2005) un e Gmarkig vu 3,71 km². Uf dr andere Side vum Rhi un vum Rhisidekanal lit s'elsässisch (Gross-)Kembs.
Gschicht
Die erscht urkundlich Erwähnig vum Chleinechems isch anno 1086 gsi. Ab 1103 het's dr Herre vu Röttle ghört un isch in dr Reformation evangelisch worre. Im Ort isch über Johrhunderte Firstei abbaut worre.
Sprooch
As e typisch markgräfler Ortschaft zellt s Chleinechems zum hochalemannische Dialektgebit.
Verchehr
S Chleinechems het e Regionalbahnhof an dr Rhidalbahn un uf dr Gemarkig lit dr Autobahnaschluss Efringen-Kirchen vu dr A5.
Formelzeichen
Prinzipiell chann jedes beliebige Symbol als Formelzeiche verwendet werde. Es wird aschtell vom Objektname gschriebe und isch mit dem siinere Bedüütig identisch. Das bedüütet, dass es Symbol immer dur de ihm zuegordneti Objektname ersetzt werde chann und umgekehrt.
Formelzeiche werded vor allem i dr Mathematik und i de Natur- und Ingenieurwüsseschafte aagwendet.
Norme
Zahlriichi Formelzeiche sind gnormt (z. B. international = für „ist gleich“ oder V für s Volume). Derigi Normige sind biischpiilswiis ISO 31 und DIN 1304.
Sofern als Formelzeiche Buechschtabe verwendet werded, chömmed bsunders hüüfig s düütsche (latiinische), griechische, altdüütsche und hebräische Alphabet zum Iisatz. Die meischte Buechschtabe-Formelzeiche beschtönd us eim und nur wenigi us meh als eim Buechschtabe. Um de Zeichevorrat z erwiitere, werded de Buechschtabe oft Indizes us Buechschtabe oder Zahle biigfüegt.
Veränderlichi Objekt
I dr Mathematik werded i dr Regel Buechschtabe als Formelzeiche verwendet, wenns sich um veränderlichi Objekt handlet. Für de Textsatz wird meischt e Serifeschrift verwendet.
Biischpiil zu Regelfäll vom verwendete Alphabet und vom Textsatz:
Übrigi Objekt
Anderi Objekt, wo z. B. Aawiisige enthalted, chömmed schpezielli Symbol zugwise über, wo nur zum Teil (urschprünglich) us Alphabete schtammed.
Biischpiil:
Physikalischi Formelzeiche
Die i dr Physik verwendete Formelzeiche beschtönd us eme latiinische oder griechische Buechschtabe. Ihre Satz erfolgt (nach DIN 1313) kursiv mit Serife.
Aawendigsbiischpiil:
Lueg au: Lischte vo de physikalische Formelzeiche
Formelzeiche in Programmierschprache
Die Formzeiche, wo in Programmierschprache verwendetet werded, wiiched us praktische Gründe meischt vo dene vom Schriftsatz ab. Si beschränked sich uf d Zeiche, wo schtandardmässig uf dr Taschtatur verfüegbar si, e Uusnaahm bildet APL.
Biischpiil: Chliiner oder gliich
Skulptur
Dr Begriff Skulptur (, vo sculpere ‚schnitze‘, ‚bilde‘, ‚mäissle‘), isch sit em 18. Joorhundert e Leenwort, und isch, sowit er sich uf Erschiinigsforme vo dr bildende Kunst beziet, zum Däil sünonüüm mit em Begriff vo dr Blastik. Bäidi wärde uf zwäi Begriffsebene brucht, für d Gattig, wo men ere au Bildhauerkunst säit, und für en Äinzelstück-e Bildwärk.
Es git zwäi Wääg zum e Skulptur z mache. Bim äinte wird us eme Block Material, zum Bischbil Holz oder Stäi, s Kunstwärk uusegarbäitet - mit Mässer und Bütel bim Schnitze oder mit eme Mäissel in dr Stäibildhauerei, bim andere, zum Bispil mit metallische oder keramische Material, eender ufbaut oder in e Form gosse. Dorum gränzt mä mänggisch d Begriff Skulptur vo Blastik ab, und reedet vo Skulptur im ängere Sinn, wo d Gstaltig dur wägschloo oder wägschniide bassiert, und Blastik im ängere Sinn, wo mä mit wäichem Material s Wärk vo inne gege usse ufbaut. In dr Gegewartskunst cha mä zum Bischbil bi Assamblaasche oder Kollaasche und äänlige Ruuminstallazioone sonigi Underschiid nüme mache.
Statue si freistehendi Skulpture oder Plastike, won e Person, e göttligi Figur oder e Dier darstelle.
Gondrexange
Gondrexange (Patois Gondreuhonche, ditsch 1915–18 und 1940–44 Gunderchingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Züe dr Gmein ghert fàscht dr gànz 7 km² groß Étang de Gondrexange (Gunderchinger Weiher), wie ursprìnglich ìm 14. Jàhrhundert fìr d Fìschzucht àngeleit worre.
Weschtlich vun Gondrexange leie dr Hof La Canardière (Antehof) und s Schloss Ketzing, nordeschtlich s Güet Haut-Ghor (Kaisermàtt).
Gschìcht
Gondrexange ìsch zem erschte Mol gnannt wore ànne 1121 àls Gunderchinga.
Ìm Johr 1681 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Gondrexange ìsch. Gondrexange ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Gondrexange ghert zem Lorrain.
Mont Ventoux
Dr Mont Ventoux isch e hooche Bärg in dr französische Provence. Für d Kelte isch er häilig gsi. Er isch under anderem bekannt wägen em Francesco Petrarca, wo im Joor 1336 ufen uufe klätteret sig. Hüte goot e Bärgstrooss drüber, wo für e Velosport groossi Bedütig het.