cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anneliese Graes
Olympia Hossdess
Im Jahr 1972 isch d Annesliese Graes z Esse als Polizeihouptmeischtere tätig. Für di Olympische Spiel z Münche wärde freiwiligi Ordner gsuecht u si mäldet sech. So wird si vo ihrer Dienststell nach Münche gschikt. Mit ihre sy bi der Olympiade 2000 Sicherheitschreft im Ysatz gsi. Di wybleche Ordner het me eifach als Olympia Hostess bezeichnet.
Rolle als Vermittlere bi der Geiselnahm
D Anneliese Graes isch am Morge vom 5. Septämer nid di erschti a der Connollystass 31. Churz nach em Überfall uf di Olympischi Mannschaft vo Israel, isch bereits, d Gertrud Lauterbach, als vermittlere zwüsche de Behörde u em Afüehrer Issa im Ysatz. Da si e mehrstündigi Nachtschicht hinder sech het gah, het si nach Absprach mit em Issa via Funk um Ablösig bätte.
D Anneliese Graes het ihre dienscht am 7:00Uhr agfange. Wi das üblech isch bim ne Schichtwächsel, het me d Tagschicht über das Informiert was i der Nacht so gangen isch. So het d Graes vom Vorfall a der Connollystrass 31 erfahere u ou das d Gertrud Lauterbach wetti abglöst wärde. Es isch uf grund vo de sperrine für d Graes nid so ganz eifach gsi zu ihrer Kollegin z cho. Es isch öppe 8:25Uhr gsi wo's ihre entlech glungen isch ihri Kollegi abzlöse.
Vo däm Momänt isch si der ganz Tag für d Vermittlige zwüsche de Behörte u em Afüehrer zueständig. Eine vo de erschte Sätz wo si zum Issa gseit het, gheisse: "Was soll der Scheiss!" Mit der Zyt glingts ihre sys Vertroue z gwinne.
We d Politiker oder anderi Lüt mit em Afüeherer hei welle rede, de si, si nid eifach zueche gloufe, sonder i der Nechi blibe stah u d Graes het ne gfragt öp er es Gspräch erloubt. Het dä d Erloubnis gä de het si de Politiker z verstah gä das se dörfe necher cho. Si erfüllt ou chlineri Ufdräg, we der Afüehrer mit öpper ganz bestimmtem het welle rede.
D Anneliese Graes füehrt d Verhandlige uf dütsch. Der arabische Sprach isch si nid mächtig. Verhandlige wo uf arabisch gfüehrt wärde, versteit si drum nid u cha dessedwäge, wichtigi Infos nid wyter gä. So handlet e Maa vo der Arabische Liga e verlengerig vom 12Uhr ultimatum us, das erfahrt d Polizei aber ersch öppe am 12:30Uhr. Das isch aber nid die einzige Panne wo der Polizei a däm Tag unterlouft. So het d Graes im Uftag vom Afüehrer für d Geisle Ässe verlangt. Ihre isch zuegsicheret worde das ds Ässe um 12:30Uhr söll da sy. Si het sech aber mehrfach müesse beschwäre bis der Manfred Schryber der Polizeipresidänt vo Münche u der Walther Tröger der Bürgermeischter vom Olympische Dorf, gäge 14:10Uhr ds Ässe bracht hei.
Gäge 18:30Uhr isch du der Hans-Dietrich Genscher ytroffe. Me het de Geiselnämmer abotte se zum Militärflugplatz nach Füschtefäldbrugg z flüge. Vo dert us würdi me se nach Kairo flüge. Bi däm Gspräch het der Afüehrer der Genscher ufgforderet ihn bi däm Flug z begleite. Dä het das uf grund vo syre Stellig müesse ablehne. Da het sech d Anneliese Graes abotte ihn z begleite. Aber das het du der Manfred Schryber abgelehnt.
Gäge 19:30Uhr het si sich afa zrügg zieh. Churz vor em Probelouf i der Garasch vom Huus gseht si der Afüehrer z letschte mal. Wo d Helikopter gäge Fürschtefäldbrugg ufbräche isch ihri Arbeit bim Huus als vermittlere abgschlosse.
Wyters Läbe u Dod
1974 chund d Anneliese Graes für ihre Ysatz bi der Geiselnahm ds Bundesverdeinschtchrütz am Bändel über. I de Medie isch eigentlech nur es paar Farbigi Fernsehbilder vo ihre blibe. Das het si sälber so welle. Wo d Medie ihre Gäld für d Exklusiv Rächt abotte het, het si glacht und abgleihnt.
Si isch im Alter vo 62 Jahr tu gstorbe. Vor ihrem Dod het si sech aber gwünscht das me se mit ihrem Bundesverdienschtchrütz söll beärdige.
Nadir Schah
Dr Nādir Schāh Afschār (* 22. Oktober 1688; † 20. Juni 1747), äigentlig Nadr Qulī, mit em Ditel (bevor er dr Droon bestiige het ) Tahmāsp Qulī (, dütsch historisch Thamas Kulikan gschriibe, = „Sklav vom Tahmāsp“), het as Schah vo Persie vo 1736 bis 1747 regiert. Er het d Dünastii vo de Afschariide gründet. Wil er e milidäärischs Schenii gsi isch, häi en e baar Historiker as „e zwäite Alexander“ oder as dr „Napoleon vo Persie“ bezäichnet. In sinere Zit isch s Gebiet vo Persie vom Kaukasus bis zum Indus und ans Südufer vom Persische Golf gange.
1738 het er d Stadt Kandahar erooberet und Ghazni, Kabul und Lahore bsetzt. Am Ändi vo 1738 isch er über e Indus und het d Mogule am 27. Februar 1739 in dr Schlacht vo Karnal besigt. Bi dr Blünderig vo dr Hauptstadt Delhi si öbbe 30'000 Lüt umbrocht und Duusigi vo junge Lüt si versklavt worde.
Antiochos (Sohn des Phintas)
De Antiochos († 745 v. Chr.) isch de Soo vom messenischen König Phintas usem Gschlecht vo de Aipytide. Nochem Tood vo sim Vatter isch er zäme mit sim Brüeder Androkles König vo Messenie wore.
Nadir Schah
1740 het dr Nadir Schah d Usbeke in Dransoxanie aagriffe. Er het e groossi Flotte lo baue, und mit ere Bahrain erooberet und 1743 dr Oman. 1746 het er die häiligi Stadt Nadschaf übernoo.
E Joor spööter – 1747 – isch dr Nadir Schah vo sine Generääl z Chorasan ermordet worde.
Antiochos (Sohn des Phintas)
Nochem Pausanias isches zo Spanige mit Sparta choo, wo d Usliferig vom Olympiasiiger Polychares verlangte hett, well de us Raach för si Soo meriri Spartaner ermordet hett. Bi de Volksversammlig vo de Messenier hett de Antiochos geg d Usliferig plädiert, sii Brüder Androkles aber deför. Di zwoo Partaie sind anenand groote und de Androkles isch debii töödt wore. De Antiochos isch e paar Mönet spööter gstorbe und si Soo, de Euphaes isch König wore.
D Historizität vo de literarisch uusgschmückte Ereignis werd vo de Forschig kritisch biwertet und d Jooresaagoobe bim Pausanias wered as faltsch aglueget, und söttet öppe 40 Joor spööter agesetzt were.
Saint-Méen
Saint-Méen (bretonisch Sant-Neven) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Saint-Méen lyt am Quillimadec, 64 km vu Quimper un 25 km vu Brest uf ere Hechi zwische 12 m un 93 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Trégarantec im Weschte, Lesneven im Nordweschte, Plouider im Norde, Plounévez-Lochrist im Nordoschte, Lanhouarneau im Oschte, Saint-Derrien im Sidoschte, Plounéventer im Side un Ploudaniel im Sidweschte.
Gschicht
Saint-Méen isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1478 as Treve de Saint Neven (1689 Trèfue de St Meen parroisse de Ploud(a)niel).
Verwaltig
vu Saint-Méen isch. Saint-Méen ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Saint-Méen ghert zem Bretonisch.
Basler Versicherungen
Under em Naame Baasler Versichrige dräte d Dochdergsellschafte vo dr Bâloise Holding AG in dr Schwiz und z Dütschland uf.
Baasler Versichrige Schwiz
D Baasler Versichrige Schwiz isch die grössti Gschäftsäihäit vo dr Baloise Group. D Baasler Versichrige und d Baloise Bank SoBa agiere gmäinsaam as fokussierte Finanzdienstläister, e Kombinazioon vo Versicherig und Bank.
Legion
Gschicht
Mit da Zit hot sich d Legion varändert. Während da früha römischa Republik hots koa schtehendes Heer gea, bei jedam Krieg hond alle Römer kämpfa müassa. Im Ganza hot d römische Armee zu dea Zit 25 Legiona ghet. Weil ma sine Usrüschtung seall kofa hot müassa, sind d riche Römer zua da Reiterei ko und d Arma hot ma als lichte Infantrii verwendet. Des hot denn da Gaius Marius (156 v. Chr.-86 v. Chr.) gändrat. Er hot erreicht, dass da Schtaat d Usrüschtung gschtellt hot, so dass o arme Lüt in bessare Positiona ku künna. Usserdem isch s bisherige Milizheer in a Beruafsheer umgwandlet wora. D Soldata hond an Sold kriagt und noch 16 Johr a Schtückle Land.
Basler Versicherungen
Baasler Versichrige Schwiz
D Baasler het iire Fokus uf umfassendi Löösige für Versicherig und Vorsorg. D Baloise Bank SoBa versterkt s Vorsorgaagebot mit Bankbrodukt, wo über e Ussedienst vo dr Versicherig und d Bank sälber aabote wärde. Mit baloisedirect.ch het d Baasler Middi 2007 en äigeni Onläin-Versicherig ufdoo, wo mä cha Auti-, Döff-, Husgräät-, Rächtsschutz- und Räiseversichrige cha abschliesse. baloisedirect.ch isch im Mai 2018 abgstellt worde. Hüt wärde die Brodukt über baloise.ch verdriibe.
Legion
Gschicht
Weil aber durch d Reform d Loyalität vu da Soldata zum Heerführer immer wichtiga als d Loyalität zum Schtaat worra isch, sind denn Bürgerkriege möglich worra. Drum isch d Reforma vom Marius an großa Grund für da Untergang vu da römischa Republik.
Basler Versicherungen
Baasler Versichrige Schwiz
S Undernääme isch am 2. Mai 1863 noch em sognennte Brand vo Glarus im Kantonshauptort Glarus as Baasler Versicherigsgsellschaft gege Füürschääde u. a. vom Industrielle Daniel August Alioth (1816–1889) und Vater vom Ludwig Rudolf Alioth gründet worde. 1864 het d Baasler Füür iir Gschäft uf d Beriich Dransbort und Lääbe usgwitet. In de Joor druf si no mee Versicherigssparte drzuechoo.
Legion
Taktik
D Legion isch in Blöck ufgschtellt gsi. Beim Anschturm vom Gegner sind zerscht Schpeer (pila) gworfa worra, denn hond leichte Soldata (hastati) da Anschturm mit Kurzschwerta (gladii) abgfanga. Dia hond sich denn zruckzoga, während d schwere Infantrii (principes) da Kampf witergfüart hot.
Basler Versicherungen
Baasler Versichrige Schwiz
S Undernääme het öbbe 3300 Mitarbäiter.
Basra
Basra (au Basrah oder Bassora) isch e Stadt im Süde vom Irak. Si lit am Schatt al-Arab öbbe 100 Kilometer äwäg vo däm sinere Mündig in dr Persisch Golf. Si isch d Hauptstadt vo dr Browinz Basra, het fast zwäi Millioone Iiwooner, won e Meerhäit von ene Schiite si.
Basler Versicherungen
Baasler Versichrige Dütschland
Under dr Dachmarke Baasler Versichrige dräte die dütsche Döchder vo dr Schwizer Bâloise-Grubbe Baasler Sachversicherigs-AG, Baasler Lääbesversichrigs-AG und Baasler Financial Services GmbH uf em dütsche Määrt uf.
Les Planchettes
Les Planchettes (uf frankoprovenzalisch: ) isch e Dorf und e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg.
Basra
Wirtschaft
Basra isch die wichtigsti Haafestadt im Land und dank dr Betroolindustrii die bedütendsti Stadt im Südirak. D Gegend um d Stadt isch au e fruchtbari Landwirtschaftsregion; es wärde under anderem Dattle, Riis, Mais, Gärste, Hirse und Wäizen im Winter aabaut (im Summer isch s dodrfür z droche und z häiss).
Basler Versicherungen
Baasler Versichrige Dütschland
Bis zum 31. Januar 2007 het s Undernääme dr Naame Baasler Securitas Versichrige ghaa.
Les Planchettes
Geografi
Les Planchettes isch e Gmai im Jura. Ires Piet goht vum Doubs bis zum Nordhang vu Pouillerel. Der Doubs isch dört sid 1953 mit der Muur vo Châtelot zum See Lac de Moron ufgstaut.
Basra
Wirtschaft
Dr Flughaafe Basra lit im Weste vo dr Stadt.
Basler Versicherungen
Baasler Versichrige Dütschland
D Baasler Versichrige si us ere Fusioon vo dr Securitas Bremer Allgemeine Versicherungs-AG und der Basler Versicherung Deutschland entstande und häi iire Sitz z Bad Homburg vor der Höhe. Deren iire Mueterkonzärn Bâloise-Grubbe het d Securitas 2003 kauft.
Les Planchettes
Geografi
Zue Les Planchettes ghert au no dr Wyler Le Dazenet. Dr Gmeindbann umfasst 38 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 58 Prozänt Wald un 4 Prozänt Sidligsflechi.
Basler Versicherungen
Baasler Versichrige Dütschland
Sit em 21. Dezämber 2012 firmiere au d Deutscher Ring Lebensversicherungs-AG und Deutscher Ring Sachversicherungs-AG under em Naame Baasler Versichrige. Die bäide Deutscher-Ring-Gsellschafte ghööre sit 1986 zum Schwizer Bâloise-Konzärn und si im ene ufwändige Brozäss sit 2009 in d Baasler Versichrige integriert worde.
Les Planchettes
Geografi
D Nochbergmaine vu Les Planchettes sin Les Brenets, Le Locle un La Chaux-de-Fonds im Kanton Nöueburg un Villers-le-Lac un Grand’Combe-des-Bois z Frankrych. Im Doubs isch d Landesgränze vo der Schwiiz zu Frankrych.
Gschicht
Les Planchettes isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1455 as Les Planchotes.
Basler Versicherungen
Baasler Versichrige Dütschland
Dr Chief Executive Officer (CEO) vo de Baasler Versichrige isch sit em 1. Mai 2015 dr Jürg Schiltknecht.
D Baasler verchauft Versicherigs- und Vorsorgbrodukt für Brivatpersoone und Undernääme. S Undernääme beschäftigt öbbe 1'500 Mitarbäiter (Stand: Mai 2020).
D Basler Versicherungen si sit 1894 uf em dütsche Määrt däätig.
Dr Bestand vo dr dütsche Niiderlassig vo dr Basler Leben AG isch 2017 an d Frankfurter-Leben-Gruppe verchauft worde, was vo dr BaFin as Ufsichtsbehörde gnäämigt worde isch.
Les Planchettes
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 10,7 Prozänt gläge.
Religion
51,5 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 21,2 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,1 Prozänt, CVP 4,5 Prozänt, FDP 35,1 Prozänt, Grüeni 9,3 Prozänt, PdA 0,6 Prozänt, SP 20,5 Prozänt, SVP 21,9 Prozänt.
Wirtschaft
S Dorf Les Planchettes het vor allem Landwirtschaft; uf der Jurahöchi isch das bsunders d Veezucht.
Am Doubs unde het’s es Wasserchraftwärch. D Staumuur vo Châtelot tuet s Wasser vom Fluss im See Lac de Moron staue und s Wasser goot dur e Rööre im Bärg vier Kilometer wyter abe zum Maschinehuus Centrale du Torret unden am stotzige Port vom Doubs. Das Chraftwärch ghört de Forces motrices du Châtelot. Vo der Strooss bi Les Planchettes chunt me mit ere stotzige Standseilbahn zu däm Wärch 380 Meter undedra im Tobel; das isch aber nume für d Lüüt vom Chraftwärch möglech, d Bahn isch nid öfentlech.
Em Doubs no goot i der ängge Schlucht an ydrükleche Wanderwääg.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 225 Yywohner 91,9 Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 1,8 Prozänt Dytsch, 2,4 Prozänt Italienisch un 3,7 Prozänt anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Caldera (Krater)
E Caldera (spanisch: "Kessel") isch e kesselförmige Ibruchsstruktur vu vulkanischem Ursprung.
Caldere entstehn dur dr Isturz vu oberflächenoher Magmakammere vume Vulkan, wo zuevor dur Usbrüch entleert worre sin. E Caldera cha dur usströmendi Lava wiider gfüllt werre. Au cha sich uf em Bode vu ere Caldera ernöit e Vulkanchegel bilde, wie säll bim Vesuv gschähe isch. Caldere vu Supervulkane chönne riisigi Usmasse anämme, so isch d'Caldera vum erste Yellowstone-Vulkanusbruch 80 km lang un 55 km breit. Zue dr berüehmtiste Caldere ghöre sälli vum Teide (Teneriffa), d'Caldera de Taburiente (La Palma), dr Tobasee (Sumatra), d'Yellowstone-Caldera (USA), d'Vilama-Caldera, d'Caldera-Coruton un d'Caldera-Cerro Guacha (alli im Grenzgebit Argentinie, Chile, Bolivie) un d'Caldera vu dr Insle Santorini.
Uf em vulkanisch aktive Jupitermond Io sin hunderti Caldere entdeckt worre, dere grössti e Durmesser vu bis zue 400 km ufwiise. In dr Io-Nomenklatur werre Caldere mit em latinische Begriff Patera bezeichnet.
Devu z'underschide sin:
Brasília
Brasília [ isch d Houptschtadt vo Brasilie. Si ligt im Distrito Federal do Brasil (Bundesdistrikt), wo 2,6 Yywohner (2009) uf ere Flächi vo 5.802 Quadratkilometer het.
Dr Distrito Federal bstoht us ere äinzige Gmäind (municipio), Brasília, woby Gmäind un Bundesdistrikt rächtlich identisch sind. Dr Bundesdistrikt isch aber nüd äifach äi groosses Schtadtgebiet, sonder isch – met syner rächt gringe Bevölkerigsdichti un dominierende Agrarflechi – eener mit enem chlyyne Bundesstoot verglyychbar.
Seekreis (1832 bis 1864)
Dr Seechrais (amtli Seekreis) isch e Mittelinschtanz vu dr Staatsverwaltig vum Grooßherzogtum Baade gsii, wu s vu 1832 bis 1864 gee het.
Brasília
D Kärnschtadt (Verwaltigsregion Plano Piloto) het 205.030 Yywohner (2010) un e Flächi vo 472,12 Quadratkilometer. I dr Metropolregion Brasília, wo bis i d Bundesschtoote Goiás un Minas Gerais ine lampet, läbe öppe 3,5 Millione Mänsche (2007) uf ere Flächi vo 55.570 Quadratkilometer.
Seekreis (1832 bis 1864)
Gschiicht
Zum 1. Mai 1832 sin di bishärige segs Chrais ufgleest woore un us Cheschtespargrind dur vier nei grindeti Chrais ersetzt woore. D Beheerd het derzue au nimi Kreisdirektion ghaiße, sundern Kreisregierung. Us dr Ämter vum bishäärige Seechrais isch nei Chrais mit em Sitz z Konschtanz bildet woore.
E jeede vu dr Chrais het e Chraisregierig kriegt, wu ne Regierigs-Diräkter voorgstande isch. Zue dr Chraisregierig hän derzue au Regierigs-Reet un Regierigs-Assessoore gheert. D Chraisregierig vum Ooberrhyychrais isch 1834 z. B. mit insgsamt 21 Stellen uusgstattet gsii.
Brasília
S Zäntrum vo Brasília isch syt 1987 e Wältkulturerb vo dr UNESCO. Entworfe hets dr Architäkt Oscar Niemeyer.
Seekreis (1832 bis 1864)
Gschiicht
D Chraisregierige sin fir alli Sachbiet verantworli gsii, wu zue dr Staatsverwaltig gheert hän: Ufsiicht iber d Ämter (Bezirksämter), Ufsiicht iber dr greescht Dail vu dr Lokaal- un Beziirksstiftigfe, Indigenatserdailig (Haimeträächt), Gwäärbskunzessioone, Dienscht- un Stroofbolizei un anderi.
Mit em Gesetz, die Organisation der innern Verwaltung betreffend vum 5. Oktoober 1863, wiirksam zum 1. Oktoober 1864, sin di vier alte Chrais ufgleest un dodermit di mittler Verwaltigseebeni abgschafft woore. An d Stell vu dr Mittelinschtanze sin d Landeskommissärbezirk as raini Ufsiichtsorgaan drätte. S Biet vum eemoolige Seechrais isch em Landeskommissärbezirk Konschtanz zuegoornet woore.
Sylvie Reff
D Sylvie Reff (* 19. Juli 1946 z Bischwiller ) ìsch a elsassischa Kìnschtlera. Sa hàt mehrera Romaner un Theàterstìckla gschrìewa, sa dìchtet, sa komponiart un sa sìngt, uf Elsassisch, Frànzeesch un Hochditsch.
Brasília
Partnerschafte
Brasília het met dene Schtedt die Partnerschafte:
Seekreis (1832 bis 1864)
Di baadische Chrais im Verglyych
Dr Seechrais isch vu dr Flechi (3028 km²) un dr Yywooner (173.469) häär dr chlaischt vu dr baadische Chrais gsii. Rund 96 % vu dr Yywooner sin Kadolike gsii.
Sylvie Reff
Laweslàuif
D Sylvie Reff hàt ìhra Kìndheit z Bischwiller verbrocht, dr elsassischa Dialekt ìsch ìhra Müetersproch.
Seekreis (1832 bis 1864)
Biet vum Seechrais
Zum Chrais hän 19 Bezirksämter mit 377 Gmaine gheert:
Sylvie Reff
Laweslàuif
Sa hàt z Stroßburg gstudiart fer Anglisch-Profasser wara, sa hàt aui Rüssisch un Rumänisch gstudiart.
Wark
D Sylvie Reff hàt a groß Wark üsgaa:
Üszeichnunga
D Sylvie Reff hàt fer si Wark mehrera Üszeichnunga bikumma:
Arbogast von Strassburg
Läbe
Es git nume wenig wo mä vom Arbogast vo Schdroossburg sicher weiss, und Johreszahle ghöre nid drzue. Dr Arbogast—dr althochdütsch Name bedütet dr „fremd Erb“—isch mögligerwiis z Irland under em Name Arascach odr z Aquitanie im Süde vo Frankriich uf d Wält cho. Er isch wohrschiinlig im 6. Johrhundert as Missionär ins Elsass cho. Im Johr 646 (?) isch er dr Nochfolger vom Heilige Amandus as Bischof vo Schdroossburg worde und het Chille und Chlöschder lo baue, drunder die erschti Kathedrale vo Schdroosburg und d Schdadt gförderet. Es isch gsait worde, ass er es Buech mit Predige und Kommentar zu de Brief vom Paulus gschriibe haig. Er isch vilicht im Johr 658 z Schdroossburg gschdorbe. Ä langi Ziit noch siim Dod het män es Chloschder mit siim Name baut am Ort usserhalb vo dr Schdadt, won er begrabe worden isch. .
Noch dr Heiligschbrächig isch er dr Patron vo Ruffàch, Muttez und Oberwinterthur worde. Öbbe im 11. Johrhundert het män em d Chille z Muttez gweiht. Si Gedänkdag wird vo dr katholische Chille am 21. Juli begange.
Sunnitischer Islam
D sunnitisch Islam isch die grössti Glaubensrichdig im Islam und stammt vom Kalifat wo dr Abu Bakr gründet het. Sini Aahänger wärde as ahl as-sunna bezäichnet. D Bezäichnig Sunnite chunnt vom Wort Sunna. Sie stellen einen Zweig des Islams dar,
D Sunnite si in de mäiste islamische Länder d Meerhäit vo de Muslim, mit Usnaam vom Iran, Irak, Oman, Libanon, Aserbaidschan und Bahrain. In Bahrain si öbbe 75 Brozänt vo dr Bevölkerig schiitisch, aber s politische Lääbe wird sit em 18. Joorhundert von e baar sunnitische Familie beherrscht.
D Sunnite cha mä noch iire Rächtsschuele (Madhhab) in Hanafite, Malikite, Hanbalite und Schafiite iidäile.
D Underschiid zur zwäitgrösste Glaubensrichdig, wo d Aahänger von ere as Schiite bezäichnet wärde, si am Aafang nit theologisch gsi, sondern vo dr Froog cho, wär d Gmäinschaft vo de Muslim söll läite. Bi de Sunnite het sich s Kalifat bildet, bi de Schiite s Imamat.
Im Lauf vo dr Zit si no mee Underschiid entstande, bsundrigs zu de schiitische Imamite, weniger su de schiitische Zaidite.
Eichberg SG
Aichbärg isch a politeschi Gmoand im Kantoa San Galla. Si ghört zum Wahlkrais Rhintl.
Geografii
Aichbärg lit südlich vo Altstetta und nördlich vom Oberriet im Rhintl. Äs git a Verbeandigsstrooss öber da Hölzler (Hölzlisberg) uf Eggerschtande, wo zum Kanton Appezäll Innerrooda ghöört.
Z Aichbärg gits vil Gebiet, wo land- und forschtwertschaftlech gnuzt werd und nu wenig Induschtrii. Am Südhang vom Hochchapf, än chlinna Hügl hender da reformiarta Pfarrchercha, häts än grossa Räbbärg. Da ischt sit 1983 da gröscht zämmahängend Räbbärg, wo i Terrassaform aagleit ischt, im Kanton San Galla.
Bevölkerig
Sit da Mitti vom 16. Johrhundert ischt Bevölkerig vo Aichbärg mehrheitlich reformiart. Zur evangelisch-reformiart Cherchgmoand Aichbärg-Oberriet ghört, wias da Namma seit, näbet Aichbärg o s Gebiet vom Oberriet (ohni Kriassara) und da Wailer Hueb, wo politisch zu Altstetta ghört. D Pfarrchercha und s Pfarrhuus stond im Dorf Aichbärg oba, im Dorf Oachiwees (Gmoand Oberriet) händs sit 1987 s ehemolig Kino als Cherchgmoandhus. Dä katholisch Teil vo da Bevölkerig ghört zur Pfarrei Altstetta-Henderforscht-Aichbärg.
D Schüeler chönd im Aichbärg oder im Henderforscht in Chendergarta und i d Primarschual. I d Oberschtufa gönts uf Altstetta.
Oaxaca
Oaxaca isch isch e Bundesstaat im Süde vo Mexiko am Isthmus vo Tehuantepec. Er het si Name vo siiner Hauptstadt Oaxaca de Juárez überchoo.
Geographii
In Oaxaca dräffe sich drei Bärgchettene: D Sierra Madre Oriental, d Sierra Madre del Sur und d Sierra Atravesada. Dorum isch s Terrain sehr gebirgig; es git aber e grosses Hauptdaal. Die durchschnittligi Höchi isch 1500 Meter über em Meeresspiegel. Dr wichtigst Fluss isch dr Papaloapan, wo d Flüss Tomellín und Santo Domingo dri fliesse. Dr höchst Bärg isch dr Cerro Nube (Quie Yelaag in Zapoteco). Er lit in dr Sierra Madre del Sur und si Gipfel isch mit 3750 Meter dr elfthöggsti in Mexiko.
Arbogast
Arbogast (ahdt. für dr fremd Erb) isch dr Name vo
dr Vorname vom
dr Familiename vom
au
Lueg au:
Sankt Bernhard
Sankt Bernhard isch dr Namme vu däne Persone:
Sankt Bernhard oder St. Bernhard isch dr Namme vu däne Ortschafte:
Sankt Bernhard oder St. Bernhard isch dr Namme vu däne Chilche un Chleeschter:
Sankt Bernhard isch dr Namme vu däne Alpebäss:
Lueg au:
Straßenbahn Mülhausen
Dr Milhüüser Tràm fàhrt zitter'm 13. Mai 2006. Ar hàt dàto viar Linia, wo dur Milhüüsa un bis uf Thànn fàhra.
Dr ehmàliga Tràm vu Milhüüsa
As hàt scho friahier a Tràmway z'Milhüüsa gaa, zwìscha 1882 un 1957. D Bàhn ìsch sallamols schmäler gsìì às dàto: 1 m breit. Ànna 1884 sìn zwei Unternamma grìnda worra: TM (Tramway Mülhausen) un SMEW (Straßenbahn Mülhausen – Ensisheim – Wittenheim), dia han sìch àm 30. Juni 1930 zammagschlossa.
Àm meischta ìsch dàs Netz 57 km làng gsìì.
Gega d 1950. Johra ìsch s Auto ìmmer mehr Moda worra. Àm 18. März 1947 ìsch dr erschta Trolleybus uf dr Linia 4 igfiahrt worra. Àm 12. Mai 1957 ìsch dr letschta Tràmway uf dr Linia 11 verschwunda, ersetzt vum Autobus.
Speeter, wenn mankmol d Stroßa nèi gmàcht worra sìn, hàt ma àb un züe dia àlta Gleis wìder gfunda, àls Spura vu dr Vergàngaheit.
D Ruckkehr vum Tràm ìm XXI. Johrhundert
Àm And vum XX. Johrundert ìsch z'Milhüüsa ìwerlìegt worra, äb ma fer dr Autobusverkehr a bessera Leesung kännt fìnda. Gliichzittig hàt ma d Zuglinia zwìscha Milhüüsa un Krüth wälla modernisiara. Dr milhüüser Maire ìn dara Zitt, dr Jean-Marie Bockel, hàt schliaßlig a tram-train Projakt unterstìtzt. Dr tram-train bedittet a System, wo dr Zug ìn dr Stàdt àls Tràmway fàhrt, un üs dr Stàdt àls normàler Zug; d Tràmway-Bàhn hàt àlso a stàndàrd Breita vu 1,435 m.
Ìm Oktower 2002 ìsch dr äffentliga Verkehr vu Milhüüsa d „Soléa“, a nèia Màrka, worra. Dia Umteifung ìsch a Symbol vu dr Modernisiarung wo mìt em Tràm vorgsah gsìì ìsch.
Àm 17. Hornung 2003 hat d großa Àrwet ìn dr Stàdt ààgfànga. Moneta làng sìn Stroßa ufgrìssa worra.
Àm 18. Hornung 2004 sìn d erschta Gleis ànaglìgt worra, àm 20. Hornung 2004 ìsch d erschta Schweißarei vu Gleis gmàcht worra. Àm 11., 12. un 13. Juni 2004 hàt's nawem „Tour de l'Europe“ a Üsstellung ìwer dr nèia Tràm gaa, wo 2000 Besüecher ààzoga hàt.
Àm 7. Janner 2005 ìsch dr erschta Wàga vum Tràm z'Milhüüsa glìefert worra. Àm 1. Hornung 2005 hàt da Wàga fànga-n-à fàhra. A Johr làng hàt ma Waga vum nèia Tràm scho àb un züe ìn dr Stàdt gsah durafàhra, laar, fer Test-Prowa.
Französische Standardsprache
Französischi Standardsproch isch e Usdruck für di standardisierti Form vo de Französische Sproch. 'S handelt sich dodeby um d Gmeinsproch vo de französische Sprochvariatione, wo vo de bildete Französisch-Sprächer vo verschydene Natione benutzt wird. 'S isch au Sproch vo (under anderem) de Wörterbiecher, de Präss, em Fernseh, em Radio usw. Mit dem Namme repräsentiert's e Prestige-Dialäkt.
Straßenbahn Mülhausen
Betrìeb
Àm '''13. Mai 2006''' ìsch dr milhüüser Tràm igwèiht worra. Àn dam Sàmschtig z'Mittàg hàt's a groß Fascht ìn dr Stàdt gaa. S àlta Liad „D’r Milhüsar electrischa Tramway“ (wo zitter’m erschta Tràmway vergassa worra gsìì ìsch) ìsch saller Tàg wìder vorkumma, uf Elsassisch gsunga un uf dr Konzertina gspìelt, dur dr milhüüser Volksmüsiker Daniel Muringer.
Französische Standardsprache
Definition
Do s Französisch e plurizäntrischi Sproch isch, hät's im Standard-Französisch mehreri Standardvarietäte. D Syntax, d Morphology und d Orthografy vom Französische sin in vyle Grammatikwerch agsproche worre, zum Bispyl in sällem vo de Brieder Bescherelle (Frankrych) oder vom Maurice Grevisse (Belgie).
Straßenbahn Mülhausen
Betrìeb
Àm 20. Mai 2006 hàt's a mehr offiziella Iwèihung gaa, mìt em Besüech vum Präsidant Jacques Chirac uf Milhüüsa. Do sìn zwei Linia gfàhra:
Französische Standardsprache
Frankrych
Z Frankrych isch s Standardfranzösisch uss de Ussproch und em Vokabular hergleitet, wo im französische Müeterland verwändet wird. Zwar wird's vo de Pariser Ussproch dominiert, allerdings bedient mer sich dört au vo andere Register.
Straßenbahn Mülhausen
Betrìeb
Àm '''4. Juli 2009''' ìsch d Linia 1 vu Burtzwiller bis uf d Hàltastella „Châtaignier“ vu 1,5 km verlängert worra, àlso 3 Hàltastella mehr Rìchtung Norda. Normàlerwiis hatt dia Verlängerung gega Norda ànna 2012 bis uf Wìttena sotta geh, do ìsch àwer nit drüs worra, üs Spàrgrìnda.
Fer d Linia bis uf Thànn sìn àndra Waga vorgsah worra, sa sìn gliichzittig „tramway“ un „train“ (uf Frànzeesch), wagadam nennt ma sa „tram-train“. Vum 3. bis àm 6. Dezamber 2009 hàt s Publikum da AVANTO-Wàga känna bsìchtiga, vor em milhüüser Bàhnhof, wo-n-'r üsgstellt gsìì ìsch. Àm '''11. Dezamber 2010''' ìsch dia nèia Linia bis uf Thànn igwèiht worra. Noh Lutterbàch gheert s Gleis ìm SNCF-Gebìet, do wìrd wia ìn'ma normàla Zug gfàhra. D Tràm-Fàhrer mian a extrà-Bìldung fer Zìg hàà, fer uf dara Strecka därfa fàhra. (D Linia tram-train hàt ìn dr Stàdt dr gliicha Wag às d Linia 3, dr Unterschìed ìsch d lànga Strecka üsser dr Stàdt.)
Französische Standardsprache
Kanada
In de Provinz Québec wird s Standardfranzösisch oft mit em Français international verwechselt, wyl in de Kultur- und Nochrichtesändige bis in d 1970er-Johr e anderi Ussproch verwändet worre isch. Usserhalb vom französischsprochige Kanada sait mer "Standard" zu de Sproch vo de Dokumänt und de Rede vo de kanadische Regierig. Hützdag wird d Forschig zu dem Thema meh uff di informälle Underschyd vom Québec-Französisch und vom Akadische Französisch usgrichtet. Wyl di kanadische Französischsprächer Werch vo französische und belgische Autore genauso hüfig als Referänz nämme wie sonigi vo Linguiste uss Kanada, blibt e Fazit zum Thema Standardsproch z Kanada bis hütt us.
Straßenbahn Mülhausen
D Tràm-Waga
Gaala Alstom CITADIS. 27 Waga sìn bstellt worra, üsser'm n° 2018 hàt jeder dr Nàmma vu-n'ra Gmein oder vu'ma Viartel ìn dr milhüüser Gegend bikumma.
Wial züe vìel Waga vorgsah worra sìn, hàt ma teil ìn àndra Städta glehnt:
Blàuia Siemens AVANTO. Kompatibel mìt zwei System: uf da Gleis ìn dr Stàdt un uf da stàtliga Gleis (vu „Réseau Ferré de France“); d Strom-Spànnunga sìn verschìeda: 750 V Gliichstrom ìn dr Stàdt, 25000 V Wachselstrom uf da (stààtliga) SNCF-Linia.
Kìnschtliga Verziarung
D gaala CITADIS-Waga sìn vum spànnischa Kìnschtler Peret verziart worra. As gìtt drèi Thema, fer 24 Waga: „Pict“, „Org“ un „Géo“. 3 Waga sìn nìt ursprunglig verziart, sa wara àb un züe gmolt fer speziàla Ereignissa (Faschter, kültürella Üsstellunga...).
D blàuia AVANTO sahn mehr wia Regionàla SNCF-Zìg üs. Sa sìn zweisprochig: druf steht „ALSACE“ (uf Frànzeesch) un „S'Elsass“ (uf Elsassisch).
D Linia 1 un 2 sìn vu Kìnschtler verziart worra.
Àn jedera Hàltastella heert ma a Ààsàga vu ìhrem Nàmma; kurza Müsikstìckla begleita dia Ààsàga, sa sìn vum Pierre Henry komponiart worra.
Berthelmingen
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Berthelmingen lijt rund zeh Kilometer nerdlich vun Sarrebourg àn dr Sààr uf re Heche zwìsche 231 un 282 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Ìm 16. Jh. wurd d Gmein unter em Nàme Bartolfingen gnannt.
Ìm Johr 1766 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Berthelmingen ìsch. Berthelmingen ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Berthelmingen ghert zem Rhinfrankisch.
Bergkamen
D'Nâchbargmoinda
Folgade Städte ond Gmoinda grenzaân da dr Stôdt Bergkamen â: (fângt im Oschtar â ond dann im Uhrzeigersinn)
Chinesische Mythologie
Die chinesischi Müthologii goot in dr mündlige Überliiferig bis in d Zit vo dr Shang-Dünastii (öbbe 1700 v. d. Z.- 1100 v. d. Z.) zrugg. Gschriibnigs git s erst sit dr klassische Zit vo China, dr Zit vom Konfuzius. Vo de legendäre Vorzite vo dr archaische chinesische Müthologii, dr müthische Xia-Dünastii und dr Shang-Dünastii git s nume no Bruchstück vo literarische Fassige, wo spööteri Gleerti under dr östlige Yhou-Dünastii (722 v. d. Z. - 221 v. d. Z.) bearbäitet häi. Die häi d Teggst razionalisiert und historisiert. Wil si die Müthe brucht häi, zum iiri Wärk illustriere und iire äignig Standpunkt uszdrucke, si die alte Müthe zum Däil stark veränderet worde und es git vilmol underschiidligi Fassige von ene. Die chinesische Müthe, wie mä sä hüte kennt, si Sammlige vo archaische Bricht im Zämmehang mit filosofische, politische, literarische und historische Wärk.
Kanton Locminé
Dr Kanton Locminé isch bis 2015 e Kanton im Arrondissement Pontivy im franzesische Département Morbihan in dr Region Bretagne gsii. Dr Hauptort isch Locminé gsii. Verdrätter im conseil général vum Département isch bis 2015 dr Gérard Lorgeoux (RPR dann UMP) gsii gsii. Zum 22. Merz 2015 isch dr Kanton ufglest wore.
Arbogast (Heerführer)
Dr Arbogast, mit vollem Name Flavius Arbogastes, (gschdorbe 394) isch a germanische Heerfüehrer in dr römische Armee im 4. Johrhundert gsi.
Läbe
Dr Arbogast isch wohrschiints ä Frank gsi. Er isch in dr weschdrömische Armee bis zum Rang vo magister equitum, Oberschd vo dr Kavallerii, ufgschdiige. Im Johr 380 het en dr weschdrömisch Kaiser Gratian (359-383) noch Thrakie gschickt, für zum em oschdrömische Kaiser Theodosius I. (379-395) gege d Gote z hälfe. Dr Arbogast isch im Dienschd vom Theodosius bliibe.
Dr Schbanier Magnus Maximus Gratian het 383 dr Kaiser Gratian umbroocht und sich zum Herrscher vo Gallie erklärt und isch 387 z Italie iigfalle. Im Johr druf het dr Theodosius dr Maximus z Pannonie besiigt und het en as Usurpator behandlet. Dr Arbogast het in siim Name Gallia vom Maximus siim Sohn, em Flavius Victor, zruggeroberet, und s Land em weschdrömische Kaiser Valentinian II. (371-392), wo as Vierjöhrige zum Kaiser gmacht worden isch, übergä, und isch wiiter as em Theodosius si Abgsandte bim Valentinian bliibe. Im Johr druf het dr Arbogast Friide an dr Rhiigränze mit de fränkische Afüehrer Marcomer und Sunno gmacht, wo im Johr 384 z Gallie iigfalle gsi si.
391 het dr Valentinian dr Arbogast welle entlo, aber dä het as comes und Regänt z Gallie so vil Macht gha, ass er eifach em Kaiser si Befähl verrisse und erklärt het, ass nume dr Theodosius ihn chönnt entlo. Am 15. Mai 392 isch dr Valentinian z Vienna (hüt Vienne z Frankriich) gschdorbe und es isch möglig, ass dr Arbogast ihn het lo umbringe. Dä het denn dr Eugenius, ä Rhetoriklehrer, zum Kaiser vo Weschdrom lo uusrüefe. Dr Arbogast isch ä Bewunderer vo dr paganische römische Republik gsi und het dä Chrischde ihri interkonfessionelle Händel verachdet. Er het s Heidedum widr welle iifüehre und het im Winter vo 394-95 ä Fäldzug gege d Rhiifranke em Rhii noch undernoh, aber dr Theodosius isch scho im Früehlig gegen en marschiert. Dr Arbogast het brobiert dr Theodosius us em Hinterhalt azgriffe. In dr zweidägige Schlacht am Frigidus (hüt dr Wippach Fluss), ä Näbefluss vom Isonzo, het dr Theodosius am 6. Septämber schliesslig gwunne. Dr Eugenius isch köpft worde und dr Arbogast het Sälbschdmord begange.
Familie
Noch em Dod vom Arbogast het si Sohn Arigius e erbligi Grafschaft z Trier errichdet, wo bis zum Chlodwig duurt het. Dr Arbogastes het än Unggle gha, wo Richomeres gheisse het. Si Neff Theudemeres isch König vo de Franke worde.
Sonderrufnummer
Als Sonderruefnummere bezeichnet mer i dr Telekommunikation alli Vorwahle wo nöd als Ortsnetzkennzahl, Mobilfunkruefnummere oder als Ländervorwahl verwendet werded.
Deutschland
(Alli Nummereaagaabe beziehnd sich uf di düütsche Telefonnetz) Sonderrufnummere Provider
Ruine Rifenstein
D Ruine Rifestei isch e Ruine in dr Nöchi vo Reigetschwyl im Bezirk Waldeburg im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiz.
Lag
D Ruine lit zwüsche Reigoldswil und Titterte, uf eme Felsvorsprung.
Ahlag
D Ruine wird durch d Form vom Felse in drei Teil unterteilt: dr Wohnturm uf der Felsspitze, e ummuurti Terrasse im Osten und überbauti Felsschlünd im Weste. Ursprünglich hetts bim Ihgang vom Gegehang us e Brugg über e vorglagerte Felszacke gha, wo dr Zuegang zur Burg ermöglicht hett. E Sag vrzählt, dass einisch binere Belagerig die ahgrifende Kriegslüt so zahlrich über d Brugg gstürmt sin, dass si unter dr grosse Last zämmebroche isch. Wenn me dur s Tor goht, chunt me uf die ummuuerti Terrasse. D Muure folgt dr unregelmässige Linie vo dr Felskante. Im tiefer glegene südliche Teil vo dr Terrasse isch wahrschinlich e Zisterne gsi. Do isch die originali Muure fast komplett zerstört und das, wo me hütt no gseht, isch künstlich ufgmuuret worde. Ganz neu isch dr Ufstiig uf e Wohnturm vo do us. Ursprünglich hets an dere Stell nur e Verbindig zu de überbaute Felsschlünd geh. Dr schmali Weg het über e ufgmuureti Rampe um d Felsnase umme und nit über e Brugg gfiert. Uf de überbaute Felsschlünd findet me an de Felswänd usgmeisselti Balkelager und verschideni Muureteili, wo vom ene überdachte hölzerne Gebäudekomplex stamme.
Vo do us hett me ursprünglich au über e Stäge dr Wohnturm beträte chönne. Dr Turm bildet e unregelmässigs Viereck mit emä Durchmesser vo 11 bis 16 Meter und wird von ere 2 Meter dicke Muure umgäh. Dr Ihgang in Turm isch uf dr gegenüber ligende Site vom hüttige Ihgang gsi. Für d Muure vom Turm sin viili grossi und unbearbeiteti Stei verwendet worde. Uf em Turm hets e Holzkonstruktion mit öppe drei Obergschoss und emä Holzdach gha.
Gschicht
D Gschicht vo dr Burg isch no sehr unklar. D Usgrabige sin nonig fertiggstellt und werde vorläufig au nit witer gefiert. D Bodefund, wo me bis jetzt het, belege e Nutzig vo dr Burg zwüsche 1200 und 1350. In de schriftliche Überliiferige wird d Burg üsserst selte erwähnt. Das loht vermuete, dass dr Burgherr nur wenig Land bsässe hett und nit sehr ihflussrich gsi isch.
Dr Zerfall vo dr Burg
Über e Untergang vo de Herre vo Rifestei gits nur Vermuetige. Eini seit, das dr Ritter vo dr Burg vom ene Chrüzzug nüm heichoh isch. In dr Folg isch s Gschlecht usgestorbe und dodermit isch d Burg leer gstande.
E anderi Möglichkeit isch, dass d Burg bim grosse Ärdbebe 1356 zerstört worde isch. S eine schliesst s andere jedoch au nit us.
Rheinbrücke Waldshut–Koblenz
D Rhybrugg Waldshuèt–Koblänz isch è eingleisigi Ysèbaaübberfüürig a dè Baanschtreggi Waldshuèt–Turgi, wo zwischè Waldshuèt un Choblez dè Rhy un d Gränzè zwischè Dütschland un dè Schwiz übberschpannt. Si isch diè èrscht Ysèbaabrugg unterhalb vom Bodèsee über dè Rhy gsi. Si isch diè einzig größeri Ysebaabrugg übber dè Rhy, wo bis hüt vollschtändig erhaaltè isch un zellt europawit zu dè seltenè Gitterbruggènè im Orginalzuèschtand.
Gschichtè
Am 26. Auguscht 1857 hèn diè Badischè Staatsysebaanè mit dè Schwizerischè Nordoschtbaan dè Bau vo dè gränzübberschritendè Baanschtreggi Waldshuèt-Koblänz-Turgi mit dè Rhybrugg agfange. Demit isch es bi dè Inbetrièbnaam am 18. Auguscht 1859 diè èrscht Vobindig zwischè dè Badischè Hauptbaan un èm schwizerischè Ysebaanetz gsi. D Vobindigsbaan z Basel isch èrscht 14 Johr spôter in Betrièb gnõ. Dè Badische Baurõt Robert Gerwig hèt s Bauwärch erfundè un hèt d Bauleitig vo sellèrè Brugg durrègfüürt. Dè stäälerne Übberbau hèt d Firma Gebrüder Benckiser uss Pforzè erschtellt un montyrt. D Brugg isch für zwei Gleis uusglait, allerdings isch immer nu ei Gleis vorhandè gsi. Uffgrund vo zuènemmendem Vokeerslaschtè sin in dè Johr 1912 un 1913 èrschti Voschtärkigsmaßnaamè für Achsmassè vo 18 Tonnè unternõ worrè, ußerdèmm isch s stròuffwärts ligends Gleis in Bruggèmitti voschobè worrè.
Wegè dem voruusgangenè Neuèburgerhandel, wo diè preußisch Armee d Invasion i d Schwiz übber sini Pontonbruggènè zwischè Waldshuèt un Koblänz blaant hèt, isch è Sprèngkammer in ein vo dè Bruggèpfyler uff schwiizer Seite ybaut worrè. Nõch Bekanntwörrè hèt diè Badisch Sitè mit èm Ybau von èrè eigenè Sprèngkammèr nõchglait. 1912 isch z Basel è Serbischi Anarchischtèzällè vohaftet worrè, wo scho è Benzinsüüribombè zu dè Sprengig vo dè Waldshuèt-Koblänzer Rhybrugg baschtlet ka hèt. D Gruppè hèt beabsichtigt, d Brugg bim Ytritt vom Dütschè Rych i dè èrschte Balkanchrièg unter m èrschtè Truppètransport z sprengè. Au diè im Zweite Wältchrieg für dè 24. April 1945 blaanti Sprengig vo dè Brugg durch dütschi Einheitè isch nit durrègfüürt worrè, ergo isch s Bauwärch als technischs Denkmòl i sinèrè urschprünglichè Konschtruktion bis hüt erhaaltè blibbè.
Im Johr 1967 isch uff dè Brugg wegè m Aalter vo dè Brugg un Sicherheitsbedenkè è Langsamfaarschtell vo 10 km/h ygrichtet worrè. È Gutachtè vo dè Universidät Karlsruè hèt èm Bauwärch im Johr 1974 no Reschtnutzigsduèr vo 10 bis 15 Johr ygrumt, sofärn èn neuè Korrosionsschutz durrègfüürt werrè würd, wa au 1978 bassyrt isch. Zee Johr spôter hèt diè Dütsch Bundesbaan diè Streggi stilllegè wellè, allerdings hèt diè Schwizerische Bundesbaan, welli Eigètümer von èrè Bruggèhälfti isch, d Zuèschtimmig voweigeret un hèt è aktualisyrts Guètachtè übber d Brugg gforderèt. Dõdruus sin 1991 umfangrychi Inschtandsetzigsarbètè durrègfüürt worrè, welli unter anderem lokali Voschtärkigsmaßnaamè un èn erneuertè Korrosionsschutz umfasst hèn un èn Reisezuugvokeer mit 45 km/h Högschtgschwindigkeit ermöglicht hèn sowiè dè Brugg è Reschtnutzigsduèr vo 40 Johr gää hèn. Bis zu dè Elektrifizyrig vo dè Streggèluggè Waldshuèt-Koblänz im Johr 1999 hèn Nõvokeersdiseldrybwägè vo dè Dütschè Baan AG uff dè Brugg vokeert. Ab 1999 hèt d SBB d Betrybsfüürig mit elegtrischè Drybwägè übbernõ. Im Johr 2007 hèn däglich zirka 34 Züüg vo dè Linniè 41 Waldshuèt-Winterthur vo dè S-Baan Züri übber s Bauwärch vokeert.
Für dè ab 11. Dezembèr 2011 blaantè Ysatz vo schwerè Domino-Züüg isch d Rhybrugg schinbar nimmi geignèt gsi. Vohandlungè vo dè Stadt Waldshuèt un vom Waldshuèter Landratsamt mit dè Dütschè Baan un d Schwizerischè Bundesbaan hènim Novembèr 2011 zuè nèrè Kompromisslösig gfüürt. S Tempo vo dè Dominozüüg wörd im Berych vo dè Brugg uff 30 km/h begränzt. D Bassagyr dürfed sich wôrend dè Übberfaart nr i dè lychterè Zugdeil uffhaaltè.
Konschtruktion
Dè rund 190 m lange Bruggèzug hèt èn obbèligendè Faarwäg un wyst übber m Rhy Stützwitè vo 37,24 m i dè beidè Randfälder un 54,90 m im mittlerè Fäld uff. Dõdraa schlièßt sich am schwizerischè Ufer è gmuèretes Viadukt mit sechs halbchreisförmigè Gwölbebögè aa, diè è lichti Witi vo jewyls 7,5 m hèn. Diè stark unterschydlichè Stützwitè vo dè Hauptbrugg ergäbed sich uss dè Strômigsvohältnis im Rhy. Uff dè dütschè Sitè übberquert d Ysebaalinniè nõch rund 50 Metèr Volauf uff ènèm Damm d E54 uff èrè modernè Bedongbrugg mit eim Bogè.
Dè Übberbau vo dè èngmaschigè Gitterfachwärchbrugg bschtòòt uss Puddlysè un isch im Querschnitt chaschtèförmig uusbildet. In Längsrichtig isch dè Durchlaufdrääger s Bauwärchssischteem. Vertikal sin zwei engmaschigi, gitterartigi Fachwärchhauptdrääger mit èrè Höchi vo 5,13 m un èm Achsabschtand vo 4,95 m vorhandè. D Diagonalschtreebè sin uss Flachysè bildet un i dè Chrützigspünkt mitènand voniètet. Diè vertikalè Pfoschtè bschtônn uss vir voniètetè Winkelbrofyl.
D Gründig vo dè Pfyler bschtônn uss ygrammtè, zirka 10 m langè Holzpfôèl, uff dennè Pfaalköpffundamènt uss Bedong aagordnet sin. Diè 14 m hochè un am Kopf 3 m breitè Pfyler bschtônn uss Nadurschteimuèrwärch.
Montage
Am Waldshuèter Ufer isch dè Übberbau vo dè Stròmbrugg in èrè temporärè Wärchhallè in drei Abschnitt zämmèbaut worrè. Nõch Fèrtigschtellig vom èrschtè Segmènt isch sebbes uff Rollè uss dè Hallè gschobè worrè. Aaschlièßend isch es zweiti Segmènt gfolget, wo nõch Fèrtigschtellig mit dè èrschtè vobundè un voschobè worrè isch. Schlièßlich isch dè Übberbau mit èm drittè Segmènt uff sini ganzi Längi vo 131 m zämmèbaut worrè. Diè eigentlich Montage vo dè Brugg isch mit Hilfsjoch im Rhy durch s Ièschièbè mit èm 10,5 m langè, hölzernè Vorbauschnabèl uff èrè Rollbaan bewerschtelligt worrè. Dõby isch dè Übberbau mit Menschèchraft bzw. Drybwärch mit Walzè vorwärts bewegt worrè.
Saint-Nic
Saint-Nic (bretonisch Sant-Vig) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Saint-Nic lyt in dr Cornouaille an dr Bucht vu Douarnenez Atlantik, 26 km vu Quimper un 26 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 299 m iber Normalnull.
Gschicht
Saint-Nic isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1038 as Sent Mic (1086 Plebs Sant Nic, 11. Jh. Sent Nic in pago Porzoed, 12. Jh. Sent Mic, 1290 Eccl. de sancto Nicasio, 1395 Sunnyc, 14. Jh. Seintnic).
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Saint-Nic ghert zem Bretonisch.
Kanton Lorient-Centre
Dr Kanton Lorient-Centre isch bis Merz 2015 e Kanton im Arrondissement Lorient im franzesische Département Morbihan in dr Region Bretagne gsii. Dr Kanton umfasst s Zäntrum vu dr Stadt Lorient, wu au Hauptort vum Kanton isch. Verdrätter im conseil général vum Département isch bis 2015 dr Norbert Métairie gsii. Zum 22. Merz 2015 isch dr Kanton ufglest wore.
Dr Kanton isch anne 1982 entstande dur d Ufdailig vu dr Kanton Lorient-1 un Lorient-2 in d Kanton Lorient-Centre, Lorient-Nord un Lorient-Sud.
2013
S Joor 2013 isch wie s Joor vorhäär vom Arabische Früelig und sine Folge brägt gsi. Z Sürie isch dr Bürgerchrieg witergange; z Egüpte isch dr gweelt Staatsbresidänt Mohammed Mursi vom Milidär abgsetzt worde. Au in dr Türkei, in Thailand und in dr Ukraine het s immer wider Bürgerbrotest gee.
Dr ehemoolig Mitarbäiter vom amerikanische Ghäimdienst NSA Edward Snowden het däm sini Spionaaschedäätikait öffentlig gmacht und d NSA-Affäre usglööst, wo zu internazionale Brotest gegen e Ghäimdienst vo de Veräinigte Staate gfüert het.
Öiropa isch immer no vo dr Eurokrise gschüttlet worde. Bsundrigs stark betroffe si Griecheland, Spanie, Bordugal, Italie und Züpere gsi und in dene Länder isch s zu Brotest gege d Krisepolitik vo dr Öiropäische Union und gege d Politik vo de äigene Regierige choo. Irland het im Dezämber uf e Öiro-Rettigsschirm chönne verzichde.
Im Februar isch zum erste Mol sit 1294 e Babst zruggdrätte, dr Benedikt XVI.. Am 13. Merz isch dr erst Latiinamerikaner, dr Franziskus zum Bischof vo Rom gweelt worde. Er het verkündet, ass in Zuekumft die katholischi Chille sterker für die Arme wurd doo si.
Am 22. Septämber 2013 isch z Dütschland dr Bundesdaag nöi gweelt worde. Zum erste Mol het d FDP d 5-Brozänt-Hürde nid chönne nee, und isch nüme im Bundesdaag verdrätte. Vier Joor Schwarz-gääli Koalizion si z Änd gange. CDU und SPD hai under dr Bundeskanzlere Angela Merkel e Groossi Koalizioon bildet.
Nobelbriis
Vom 7. bis zum 14. Oktober 2013 si d Nobelbriisdrääger vom Joor 2013 bekannt gee worde. D Verleijige häi am 10. Dezämber, am Doodesdaag vom Alfred Nobel, z Stockholm und Oslo stattgfunde.
Les Ponts-de-Martel
Les Ponts-de-Martel (frankoprovenzalisch ) isch e Dorf und e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg.
Geografi
Les Ponts-de-Martel lyt im Jura uf dr Nordsyte vum Vallée de la Sagne et des Ponts. Zue Les Ponts-de-Martel ghere näb em glychnamige Dorf d Wyler Martel-Dernier, Le Voisinage un Petit Martel. Dr Bann umfasst 59 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 31 Prozänt Wald, 6 Prozänt Sidligsflechi un öppe 4 Prozänt sunschtigi Flechi. D Nochbergmaine vu Les Ponts-de-Martel sin Le Locle, La Chaux-du-Milieu, La Brévine, Val-de-Travers, Brot-Plamboz un La Sagne.
S Wort “Martel” chunt vom latynische maretillus, wo «Sumpf» oder «Ried» bedüütet. Es beziet sech uf die grossi Turbelandschaft öschtlech vom Dorf.
Im Süde vom Gmeindbann isch no e grosse Deil vom alte Riet erhalte, es isch s Naturschutzpiet Bois des Lattes; das isch eis vo de schönschte Hochmoor vo der Schwiiz. 1998 isch bim Dorf zue en Wääg ufgstellt worde zum s Rietgebiet Marais Rouges go aluege.
Bim Dorf versikeret der Fluss Grand Bied im Turbebode und undedra im vercharschtete Chalchfelse.
Gschicht
Les Ponts-de-Martel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1360 as Martel. Bis anne 1920 isch au no dr Wyler Le Joratel Dail vu dr Gmai gsii, wu hite zue Brot-Plamboz ghert.
1655 isch s Dorf Brot-Dessus zu der Pfarrei vo Martel cho.