cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rotmoos (Degersheim)
S Hoochmoor Rotmoos (/ro:tˈmɔ:s/) isch e Hochmoor i de Gmaind Tegersche im Ondertoggeborg. S Rootmoos isch sitt 1991 i de Liste vo de Hochmoor mittere nationaale Bidüttig.
S Rootmoos litt inere Waaldliechtig oberhalb vom Dörfli Wolfertschwiil. S litt ufere Hööchi vo 840 m.ü.M. und ghört mit zwoo Hektaare zo de chliine Hoochmoor. Entstande sind d Hoochmoor i de letschte Iiszitt, wenn e Gletscher e Muelte in Bode ine gschliffe hett. Nochem Abschmelze vom Gletscher isch i dene Muelte e Moor entstande, wo s Wasser nume schlecht ewegg flüüsse cha. Hoochmmor haissets dromm, well Torfmoos (Sphagnide) e Polster bildet, wo immer mee i d Hööchi wachse tuet.
Im früene 20. Joorhundert hett mer im Rootmoos afange Torf steche und dromm e Grabe aaglait, demit s Wasser abflüüsse cha. I de 1950er Joore het mer uufghöört Torfsteche und s Rootmoos isch fo de Gmaind Tegersche under Naturschutz gstellt wore. Denoo isch s Moor brach glege und nodisnoo verwaldet. I de früene 1980 Joor hett mer afange s Rootmoos entwaalde und hett o de Entwässerigsgrabe zuegschüttet. Drufabe hett sich Rootmoos afange erhole.
S Wasser vom Rootmoos chunnt nume vom Rege, drom isch de Bode suur, so as nume bistimmit Pflanze do wachsid. Wege demm hets o kai Frösch im Tümpel vom Hochmoor. En Aigehait vom Rootmoos isch, ass do vier Torfmoosaarte vorchömed, drunder s Magellanmoos (Sphagnum magellanicum), wo e rooti Faarb hett. Typisch för s Rootmoos sind Moorfore (Pinus montana spp. uliginosus) und Schnoderbeeri (Vaccimius uliginosum). I de Umgebig fom Rootmoos brüetet guet 25 Vogelaarte, drunder d Alpemaise (Parus montanus), wo seelte underhalb vo 1000 m.ü.M. voorchunnt.
Zum Ulrichsgärtlein
«Zem Ulrichsgärtli» isch e Geböid an dr Rittergass 11 z Baasel, wo sit 1983 s Zivilstandsamt dehäi isch. Es stoot under em Dänggmolschutz vom Kanton Baasel-Stadt.
Rotmoos (Degersheim)
Pollenanalyse i de 1990er Joor hend ergee, as i de Umgebig vom Rootmoos scho i de spoote Bronzezitt Land grodet wooren isch und as mer denn spööter hett afange i de Rodige Chorn saaie.
Zum Ulrichsgärtlein
Gschicht
S «Zem Ulrichsgärtli» isch 1899/1900 as groossbürgerligs Woonhuus vom Siidefabrikant Wilhelm Alioth-Vischer baut worde. Dr Emanuel La Roche het s blaant im ene Stiil, wo sich an dä vo de Geböid us em 18. Joorhundert zringsume aagleent het. D Rüüm si histoorisch usgstattet worde und vor allem im Baarder isch s grösstedäils eso bliibe, usser was in de 1960er Joor us em Huus verschwunden isch, wo s vor em Abbruch gstanden isch. Dank Schänkige si in de letschte Joor e Däil vo deene Sache wider zruggchoo, drunder vier groossi Landschaftsgmäld, wo dr Waadtländer Emile D. Turrian 1900 gmoolt het und wo jetz wider im Gartesaal an iirem ursprünglige Blatz ufghänggt worde si.
Asine (Argolis)
Asine  isch en antiki Hafestadt i de Argolis uf de Peloponnes gsii am Argolische Golf. Si isch 8 Kilometer süüdööstlich vo de Stadt Nauplia (hütt: Nafplio) glege. D Ruine liget ufem Vorpirg Kastraki.
Saag
Noch de Saag isch d Stadt vo de Dryoper gründet wore, zäme mit Hermione, wo si us ere Haimet bim Berg Parnass vertribe wore sind. Im Schiffkatalog vom Homer isch Asine e Stadt vom Diomedes gsii.
Gschicht
Uf em Vorpirg Kastraki sind früehelladischi Öberrest gfunde wore und scho denn e wichtige Hafenort gsii, wo Handel mit de Kyklade und Kreta tribe hett. Au i de Mykenische Zitt isch Asine e wichtige Hafe blibe. De Ort isch bis i di geometrischi Zitt kontinuierlich biwonnt gsii, die letschte Fund chönd is End vom 8. Joorhundert v. Chr. datiert were. Di archäologische Fund vo Asine underschaidet sich düttli vo dene vo de gliichzittige argivische Umgebig.
Um 700 v. Chr. hett Argos d Stadt Asine, wo aageblich mitem spartanische König Nikandros verbündet gsii isch, aagriffe und zerstört. Nume de Tempel vom Apollon Pythaieus hends lo stoo loo. D Biwonner sind uf Schiff gfloche. Di vertribne Asinäer hend drufabe d Spartaner im Erste Messenische Chrieg understützt. Drufabe hend si vo de Spartaner e Chüstestraiffe z Messenie öberchoo, wo si di messenischi Stadt Asine (hütt: Koroni) gründet hend.
Im 2. Joorhundert v. Chr. isch Asine noi gründet wore, de Pausanias hett im 2. Joorhundert n. Chr. aber numeno Ruine gfunde.
Chavannes-près-Renens
Chavannes-près-Renens (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Ouest lausannois im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Chavannes-près-Renens lyt im Induschtrygirtel weschtli vu Lausanne. D Gmaiflechi umfasst 29,5 % landwirtschaftligi Flechi, 9 % Wald, 60,8 % Sidligsflechi un 0,6 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Chavannes-près-Renens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1272 as Chavanes.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 51,3 % gläge.
Religion
25,8 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 40,9 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Chavannes-près-Renens isch dr André Gorgerat (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 6,1 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 6063 Yywohner 73,5 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,6 % Dytsch, 6,4 % Italienisch un 15,5 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Dornot
Dornot (ditsch 1915–18 und 1940–44 Dorningen) ìsch e ehmolige frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Geogràfi
Dornot lijt rund Kilometer àm lìnke Ufer vun dr Mosel, rund zwelf Kilometer sìdweschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 168 und 336 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Dornot ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 936 àls Dornincum.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Àm 1. Janner 2016 ìsch sa füsioniert worda mìt dr Gmein Ancy-sur-Moselle züe Ancy-Dornot.
Verwàltung
Dr letscht Maire vun Dornot ìsch dr Michel Coulette gsin.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Dornot ghert zem Lorrain.
Bussen
Dr Busse isch e 767 Meter hoche Bärg bi Utteweiler z Oberschwobe. Är isch eine vu dr meischtbsuechte Wallfahrtsort vu Oberschwobe un e schene Uussichtsbärg mit Blick bis zue dr Alpe. E mänkmol wird er au „Dr Heilige Bärg vu Oberschwobe“ gnännt. S git Hiiwys uf e keltischi un e speteri germanischi Kultstätte. Im Johr 805 isch s erschtmol in ere Urkund e Wallfahrtschilche uf em Berg gnännt.
Geografii un Lag
D Entstehig vum Busse hangt zämme mr dr Alpe-Uffaltig im Tertiär. E acht Meter dicki Schicht us Sylvanachalch schitzt dr Bärg vor dr Abdragig. D Glätschermasse vu dr Yyszyt hän d Hechi vu 767 m nit chenne iberwinde un wäge däm isch dää Uussichtsbärg bis hite erhalte. Dr Busse lyt im weschtlige Deil vum Landchreis Biberach z Bade-Wirttebärg zwisch em Federsee un dr Stadt Riedlenge. Diräkt am Sidhang vum Bärg lyt dr Ortsdeil Offenge vu dr Gmei Utteweiler. Bin ere chlare Sicht cha mer vum Bärg uus s Ulmer Minschter säh un au d Alpe zwischen Füsse un Säntis.
Gschicht
Ufgrund vu syre exponierte Lage isch dr Busse wahrschyns scho in dr friejeschte Zyt bsuecht un verehrt wore. Scho d Kelte hän uf däm Bärg ihri Fruchtbarkeitsopfer darbrocht. Fir d Zyt vum Karl em Große isch uf em Gipfel e Chilche beleit. Di eltscht Urkund stammt us em Johr 805. Dert isch e frieji Chilche an s Chloschter S. Galle iberdrait wore. Syt däre Zyt isch dr Busse as Wallfahrtort bekannt.
Um d Mitti vum 13. Johrhundert isch dr Busse e staufischi Rychsburg gsi. Speter isch er an d Veringer chuu un schließli an d Habsburger. Anne 1387 isch dr Bärg an Huus Waldburg verpfändet wore. Im Dryßgjehrige Chrieg isch d Burg anne 1633 dur proteschtantischi schwedischi Druppe zestert wore. Dodermit het dr Busse syni politischi un militerischi Bedytig verlore. Vu dr Ruine Busse sin no Muurräscht erhalte un dr Bärgfrid, wu hite as Uusichtsdurm dient.
Im Johr 1786 hän d Waldburger d Herrschaft Busse an dr Rychsfirscht Karl Anselm von Thurn und Taxis verchauft. Zwanzg Johr speter, mit em Ände vum Heilige Remische Rych dytscher Nation isch dr Busse an s Chenigrych Wirttebärg gfalle.
Am 31. Augschte 1958 isch uf em Busse e Heimchehrer-Mahnmol yygwejt wore. E Gedänkdafle erinneret an d Sihn vu Oberschwobe, wu in dr Wältchrieg gfalle asin, vor allem im Afrikacorps vum Erwin Rommel. Am 8. Mai 1985 het do dr Landchreis Biberach syni Gedänkfyyr zum Gedänke an s Chriegsänd vum Zwete Wältchrieg vor 40 Johr abghalte. Zeh Johr speter, am 8. Mai 1995, isch an dr glyche Stell em 50. Johresdag vum Chriegsänd 1945 dänkt wore.
Syt em Septämber 1996 läbt e chleini Kommunität vu drej Franziskanerinne vum Chloschter Sieße uf em Busse. Dertemol het d Chilchegmei Offenge zämme mit dr Diözese Rotteburg-Stuegert s Huus uf em Busse chenne chaufe. Dr Busse isch bis hite ne Wallfahrtsort. S Gnadebild zieht alljohr e großi Pilgerschar aa.
Wallfahrtschilche
E Wallfahrtschilche uf em Busse wird s erscht Mol anne 805 gnännt. Di jetzig Wallfahrtschilche St. Johann Baptist stammt us em Johr 1516. S hitig Erschyynigsbild isch s Ergebnis vu Reschtaurierigsarbete us dr Johr 1960 bis 1963.
Wallfahrte zur Verehrig vu dr schmärzhafte Muettergottes sin uf dm Bussen syt 1521 beleit. Syt dr 1950er Johr isch dr Busse s Ziil vu dr große Manne- un Familiewallfahrt am Pfingschtmendig. E Wallfahrt vu dr Dreji vum Heimchehrerverband zum Heimchehrermahnmol findet ebefalls alljohr statt.
Dielsdorf ZH
Tielschtoorf oder salopp Tieli (amtlich Dielsdorf) isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz.
Bussen
Sunschtigs
Alti Sage vu Rise un verborgene Schetz handle vum Busse. Mit dr Bitti um e Bussakindle pilgere vil jungghyroteni Bäärli am Sunntig uf dr Bärg.
Dielsdorf ZH
Geografi
Tielschtoorf liit am Oschtfuess vo de Lägere am Iigang zum Weentel (Wehntal). S Piet vo de Gmäind umfasst 33,4 % landwirtschaftlichi Flèchi, 29,8 % Wald, 26,2 % Sidligsflechi, 8,7 % Vercheersflechi und 1 % Gwässerflechi. Naachbergmäinde sind Schtäimuur im Norde, Niderhasli im Oschte, Buchs im Süde und Rägischbëërg im Weschte.
Bussen
Sunschtigs
Dr oberschwebisch Dialäktdichter Michel Buck het e Gedicht uf dr Busse gschribe (Bagenga 1892, S. 90):
Dielsdorf ZH
Gschicht
Tielschtoorf isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 861 als Theolvesthoruf.
Bussen
Sunschtigs
Uffm Bussa
Dielsdorf ZH
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Bussen
Sunschtigs
''Siehscht du d Schnaiberg dött am Himmel, ''Wo se oufstahnt uffam Boda? ''S Land drum, des de Riesaschimmel ''Bärig noufgôht bis an d Knota?
Dielsdorf ZH
Bevölkerigsentwicklig
De Uusländeraatäil liit bi 27,2 % (Stand 2011).
Bussen
Sunschtigs
''Seall ischt d Schweiz und des ischt Schwôba, ''S Millland s oi’ und s Brodland s ander – ''So hôt jedas seine Gôba. ''Jetz, nô welam thuat mers ahnder?
Dielsdorf ZH
Religion
34,1% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 28,0% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,0 %, CVP 3,9 %, EDU 5,5 %, EVP 2,8 %, FDP 11,0 %. GLP 9,7 %, GP 9,3 %, SP 16,8 %, SVP 37,6 %, Suschtigi 0,5 %.
Gmäindspresidänt isch de Andreas Denz (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,8 % gläge.
Bussen
Sunschtigs
''Siehni dött da Schnai so glüaha, ''In der Ôbedsonn vergloschta, ''Siehni dô des Land so blüeha, ''Ka’n a Liabi dô verroschta
Tägerschen
Tègersche isch de Name fo dene Dörffer:
Mannus (Begriffsklärung)
Mannus isch:
Beilstein (Württemberg)
Beilschtaa (amtlich Beilstein) ischt a Stadt em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Beilschtaa leit am Fuaß vo dr Leeschtaaner Bärg am Söhlbach. D Nochbergmoede vo Beilschtaa send Oberstenfeld, Großbottwar, Ilsfeld, Abstatt, Lauffen am Neckar, Löwenstein, Wüstenrot ond Spiegelberg.
Vo dr Gmarkong send 41,8 % Landwirtschaftsfleche, 44,7 % Wald, 12,5 % Sidlongsfleche ond 1,1 % sonschtiche Fleche.
Seeed
Seeed isch e Berliner Reggae/Dancehall-Gruppe, wo im 1998gi gründet isch worde und hüt us 11 Persone besteit. Si spiele vor auem Dub und Dancehall und hei drü mal de Echo gwunne.
Beilstein (Württemberg)
Gmoedsglidrong
Zua Beilschtaa gheret d Stadtdoel Beilstein, Hohenbeilstein ond Schmidhausen.
Seeed
Bandgschicht
D Band Seeed isch im 1998gi i Alehnig ads Konzept vo de „Marching Band“ und aus „mobils Reggae-Sonderisatzkommando“ (lueg bi Soundsystem) gründet worde. Am Afang si si für ihri stilistisch eher untypische Instrument wie Posune und Saxophon bekannt gsi. Si hei aber e Vorliebi für basslastigi und am Computer produzierti Riddims entwicklet. D Afangsbuechschtabe vo de Pseudonym vo de Bandmitglider Enuff, Eased und Ear zeige sich im Bandnamen.
Beilstein (Württemberg)
Gschicht
Um 1150 wird zom erschte Mol a Dietherich vo Bilstein gnennt, dr Ort selber em Johr 1245.
Verwaltong
Beilschtaa hot sich mit Abstatt, Ilsfeld ond Untergruppenbach zom a Gmoeverwaltongsverband zammagschlossa.
Seeed
Bandgschicht
Im Jahr 2000, zwöi Jahr nach dr Gründig, sind Seeed mit em Stück „Top of the City“ uf em Kanak-Attack-Soundtrack zum glichnamige sozialkritische Kinofilm vom Feridun Zaimoğlu vertrete gsi. Im Mai 2001 sind si vor 70.000 Zueschauer voem Kölner Dom d Vorgruppe gsi vo R. E. M..
Ihr Produktionä finde nid nume ds Dütschland Aklang, sonder au im Süde vo Europa und sit der 7″-Vinyl-Veröffentlichig vo „Waterpumpee“ (mit Anthony B) oder „Shake Baby Shake“ (mit Elephant Man) au ds Jamaika. Mit „Waterpumpee“ und em „Doctor’s-Darling“-Riddim hei Seeed 2002 als ersti dütschsprachigi Band e Hit ds Trinidad und Tobago gha. De groß Erfolg im Usland isch de Grund, dass Seeed e internationali Version vom Album Music Monks usebracht hei. Das Album unterscheidet sich vo sire nationale version hauptsächli dürd Übersetzig vo de dütsche Textä s Englische. Mit ere Afrika-Tour, Toure ds Frankrich und witere Riddims und Combinations mit jamaikanische Künstler versucht Seeed weltwit no bekannter z werde.
Beilstein (Württemberg)
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Seeed
Bandgschicht
Am 14. Oktober 2005 isch ds dritte Studioalbum Next! ds Deutschland ds Österreich und ir Schwiz veröffenlitcht worde. Seeed seid bi dem Album heige me Bandmitglieder als Produzenten mitgmacht und nid nume als Musiker. Dür das beinhaltet das Album meh verschiedeni Stile. Trotzdem hets bi de Fans nid nume Gfauen, sondern au Kritik gärntet. So gseh einigi das Album als Schritt i Richtung Mainstream und dademit als schlechter. Anderi beurteile grad das Album als positiv.
Beilstein (Württemberg)
Dialekt
Dr Dialekt vo Beilschtaa ghert zua dr schwäbisch-sidfränkische Ibergangsregion.
Seeed
Bandgschicht
Seeed het am 9. Februar 2006 de Bundesvision Song Contest 2006 gwunne. Am 24. April 2006 isch ds Album Next! au ds Frankrich, Belgie, Luxemburg, i de Niederlande, Italien, Dänemark, Norwege, Tschechie, Pole, Ungarn und Portugal veröffentlicht worde.
Am 9. Juni hei Seeed bi dr Eröffnigsfir vo de Fußball WM 2006 in München gspilt und sind demit für knapp 1,5 Milliarden Menschen zgseh gsi. Sit em 3. November 2006 isch di neu DVD Live im Handel.
Lut Ussagem vom Peter Fox bim Konzert i de Berliner Wuhlheide am 25. August 2007 werde Seeed bis 2009 kei offizielli Konzert me verastalte. Die 11 Musiker werde d Ziit für ihri Familien nütze. Es par vo ihne (u. a. Pierre und Demba) schaffe usfüerlich a irne Soloprojekt. Im 2009 wei die „11 musikalische Geister“ (Zitat: Demba/Ear) wider als gschlosseni Formation uftrete.
Diskografii
Singles
Alben
Okzitanische Sprache
D' Okzitanische Sproch isch ä galloromanische Sproch, wu im sydliche Drittel vun Frankrich, in abglegene Biet vo Italie (de (piemontesische Alpe) un Spanie (Val d'Aran in Katalonie) gschproche wird.
Geige
D Wioliine (au Giige, us ital. Violino, Abk.: Vl.) isch e Schdriichinstrumänt us verschidnige Arte vo Holz (oder nöjerdings au us Verbundwärkstoff wie Kunststoff wo mit Choolestofffaasere versterkt si). Si het vier Säite (g – d1 – a1 – e2), wo mit eme Booge gstriche wärde. In dr Dradizioon vo dr klassische öiropäische Muusig spiilt d Wioliine e wichdigi Rolle – e Hufe groossi Komponiste häi für sii bedütendi Däil vo ihrem Wärk gschriibe. Wioliine wärde vo Giigebauer härgstellt.
Ursprung vom Naame
Historisch bezeichnet de düütschi Begriff "Giige" au anderi Striichinstrument, nämli Bratsche, Cello und d'Vorläufer vom Kontrabass und de Gambe.
D'Bezeichnig Wioliine bedüüted eigentli "chliini Viola". En ursprünglechi Bezeichnig isch zum Bispil Viola con tre corde senza tasti (drüüsaitigi Viola ohni Bünd). Um 1523 isch im Französische de Begriff Vyollon nochegwise. S'Wort Giige isch no im Mittelalter uf dr alemannisch Sprochruum bschränkt gsi, im übrige düütsche Sprochruum hed me Fidel gsäit. Mit em Uusdruck hed do no alli Saiteninstrumänt, wo mit eme Booge gstriche wärde, gmeint. Sit de Entwicklig vo de drei Familie Viola da braccio, Viola da gamba und Lira us de Giige im 16. Johrhundert het sich de Begriff uf d'Braccio-Familie iigängt und gältet hüt nur no für dere iiri Diskantvariante, d'Wioliine. De Uusdruck Giige isch äis vo de wenige Biischpil, wo sich e Wort us em alemannische uf de ganz düütsch Sproochruum uusbräitet. S dütsch Wort Fidel gältet hüt als veraltet und isch iigschränkt uf elteri Forme vom Instrumänt oder uf d Folkmusik.
Okzitanische Sprache
Dr Name
Dr Name okzitanisch isch abgleitet vum okzitanische Wort òc fyr 'ja'. D'galloromanische Sproche (Französisch un Okzitanisch) werde iteilt in d' Langues d'oïl (oïl = altfranzösisch fyr 'ja', wo sich s'hitige oui drus entwicklt het) un d' langue d'oc (òc = altokzitanisch fyr 'ja'), vu derre Bezeichnung kummt au dr Name fyr d'Region Languedoc, wu aber numme ä Teil vum okzitanische Sprochruum isch. Erschtmôls erwähnt worre isch diä Unterscheidung vun de galloromanische Sproche (mitem Italienische, dr langue de sì) vum italienische Dichter Dante.
Zwüschem 18. un em friehje 20. Johrhundert isch viilmol au s Wort provençal für s Okzitanisch. Uff Änglisch wird säll zum Deil hütt no als Bezeichnig für s ganz Okzitanisch bruucht. Es isch allerdings e zweidütigs Wort: provençal isch au de Namme vu'me-ne Dialäkt vum Okzitanische, deilwis au als eigeni Sproch aaglüegt. De Usdruck Langue d'oc (im Gegesatz zu de Langues d'oïl) cha mit em Languedokische verwechslt were, sällewäg hät sich d'Bezeichnig Okzitanisch als chlarsti erwise. Z Spanie wird si allerdings mänkmoll als Oberbegriff für Okzitanisch un Katalanisch verwändet (anstell vu Okzitano-romanischi Sproche).
Im 13. un 14. Johrhundert hät s Okzitanisch lenga romana odder romans gheiße, e Begriff, wu im 14. Johrhundert deno sini Bedütig gändert hät un für s Altokzitanisch verwändet wore-n-isch. Im 16. Johrhundert hät's d'Nämme moundi/raimoundi un gascoun gee, im 19. Johrhundert hät mer s Okzitanisch (näbe „prouvençau“) au im Katalanisch züegordnet.
D'Sprächer vum Okzitanisch sälber hänn's abber als lo romans, lo lemozi odder lo proensal bezeichnet. De Dante Alighieri hät um 1290 de Begriff langue d'oc iigfiehrt, wu churz spöter als lingua occitana in latiinischsprochige Tekscht nochgwise-n-isch. Allerdings hänn sich d'Nämme occitan un Occitanie erscht im Lauf vum 19. Johrhundert verbreitet un uff Okzitanisch sin hütt all no Umschriibige wie la lengo nostro (unseri Sproch), parlan à nosto modo (mr schwätze uff unseri Art) un in de Gascogne que parli (ich schwätz) gängig. In mänke Regione isch unter eltere Lüt no de Namme patois gängig, wu abber meh un meh zruckgwise wird, wiil er als abwärtend empfunde wird.
's isch oj, àss sitter wennigschtes vier hundert Johre, sinn soziologisch verschidene literarische Sproche: prouvençau, auvirnhat, cevenòu, gascoun... un oj wenn d'Lit sich güat verstehn, wella sie nitt ihre Literatur verlàssa. De Provenzal Mistral, d'Arverner Vermenouzo, Biron, Broc, Gaston, Prax känna nitt iwwersetze werra.
In viele Regione wird ußerdemm de regional Dialäkt gnännt, wu sii Namme vu de geographische Bezeichnig griegt: auvergnat, limousin, gascon, béarnais, provençal, niçois resp. auvirnhat, lemouzi, gascoun, biarnés, prouvençau, nissart. Àwwer fàscht jeder weiss, àss 's isch „a Nàscht“ – àndere sàja „a Form“ – vùn d'Langue d'Oc.
Klassifikation
Zämme mit em Katalanische ghört s Okzitanisch zu de okzitano-romanische Gruppe vo de romanische Sproche. 'S bildet dodemit nochde Definition vom Linguist Pierre Bac (1970) de Übergang zwüsche de Galloromanische und de Iberoromanische Sproche
Okzitanisch und Katalanisch sin äng mitenand verwandt, sodass sich ihri Sprächer gegesitig verstoh chönne. D Verwandtschaft vom Katalanische und em Okzitanische isch änger wie sälli vom Katalanische mit em Spanisch oder Portugysisch und em Okzitanische mit em Französische oder Franko-Provenzalische. Anderi Linguiste wie de A. Sanfeld heiße Okzitanisch und Katalanisch sogar ei Sproch mit em Name Okzitanisch.
De Jules Ronjat hät s „Provenzalisch“, wie er immer gesàjt un geschriwa het, noch 19 (mögligst allgemeine) Kriterie charakterisiert. Vo sine Kriterie beträffe 11 d Phonetik, 5 d Morphology, 2 s Vokabular und 1 d Syntax. Zu denne Kriterie ghört zum Bispyl de gringer Gebruch vo halbgschlossene Vokal (wie oder ), wo mer okzitanischi Müetersprochler dra erkennt, selbscht wenn si Französisch schwätze. E anders isch de Entfall vo de Personalpronome (canti/cante/chante/chanto = [ich] sing; cantes/chantes = [du] singsch). Noch em Ronjat sine Kriterie git's
Dialekt
S Okzitanische glidert sich in zahlrichi Dialekt, wu sich in drey Gruppe iteile lu:
Gschicht
S' Okzitanische het sich usem Vulgärlatin im siidliche Drittel vum hitige Frankrich entwickelt.
Späteschtens im 12. Johrhundert hen sich uf dr Grundlag vo de sprochliche Varietäte, wu im Rum vum hitige Frankrich usem Vulgärlatin entstande sin, zwey verschiedne Literatursproche ogfange s'bilde. Nördlich vo dr Loire het sich d' Langue d'oïl, wu witgehend em hitige Französisch entschpricht, entwickelt, siidlich devo s'Okzitanische, wo damols als Langue d'oc, Provenzalisch (provençal) oder Limousinisch (limousin) bekannt gsi isch. S'het als Literatursproch (vor allem vo dr Troubadour) im 12. un 13. Johrhundert ä wichtige Roll gschpiilt, wu nit uf d'Höf vun Siidfrankrich bschränkt bliibe isch, sundern au in Nordspanie, vor allem in Katalonie, un in Norditalie dr Literarisierung vun de dortige romanische Dialekt vorusgange isch. E bekanti Trobaritz isch d Beatriz de Dia. Dr Albigenserkrizzueg het d kulturelle Bliite vum Okzitanische zumene plötzliche End brocht.
Sit dr zweyti Hälft vum 19. Johrhundert het's in intellektuelle Kreis Bschtrebunge gäh, ä moderne okzitanische Literatursproch z'schaffe.
Hitige Verbrejtung
Okzitanisch spreche hit im siidliche Drittel vu Frankrich (wo vun de Ahänger vunra okzitanische Literatursproch als Okzitanie bezeichnet wird) ugfähr 2 bis 3 Mio. Mensche, des isch ugfähr ä Zehntel vo dr Bevölkerung.
D'Sproch isch (in ihrer lokale Variante, em Aranesisch) zämme mit Spanisch un Katalanisch Amtssproch vu de ganze autonome Region Katalonie, wird abber numme im Val d'Aran gschwätzt. Bis 2006 isch es numme im Val d'Aran Amtssproch gsi. Obwohl's als Amtssproch au vu-n-ere Verwändig in Schüele un bim Staat profitiert, sin di meiste Sprächer zweisprochig. Z Frankriich hät s Okzitanisch gar kei offiziälle Status; au do chönne d'Lüt im Allgemeine züesätzlig no Französisch.
S' gewinnt, vor allem us touristische Griind, wiider a Beditung, wird in mange Schuele, de Calandretas, parallel zuem Französische glehrt un Strosseneschilder werde zweysprochig usgfyhrt. So heiße d'Schtädt Toulouse un Carcassonne z. B. uf Okzitanisch Tolosa un Carcassona. Amtsproch isch aber usschliesslich Französisch. Des verwundert nit, wil lange Zit dert in de Schuele Schilder gstande het Il est interdit de cracher sur la terre et parler occitain – S'isch verbote, uf d'Erd z'spucke un okzitanisch z'rede (e Spruch, wo vum Bretonische überliifert isch).
S' exischtiert ä kodifizierte okzitanische Literatursproch, wo vum Institut d'estudis occitans in Toulouse feschtglegt worre isch un zum Biischpiil in mange Regione im fakultative Okzitanischunterricht in de Schule glehrt werre. S' wird aber nume vumene Teil vo de Sprecher anerkannt un verwendet. Bsunders in dr Provence wird si vun viile abglehnt un d Anerkennung vum Provenzalische als eigenständig Schriftsproch gfordert.
Mittelmeer
S Mittelmeer isch e Meer, wo vo de Erdtail Europa, Asie und Afrika umgee werd, ozeanografisch gelts as e Nebemeer vom Atlantik. Es umfasst e Flächi vo 2,5 Mio. km² und isch 5'267 m tüüf, di mittleri Tüüfi bitrai 1429 m. D Mittelmeerregion bildet geografisch und klimatisch en aignigi Zone, mitere typische arteriiche Flora und Fauna. S Mittelmeer isch zimli salzriich, suurstoffarm und au näärstoffarm. Im Vergliich mit andere Meer isch s Wasser zimli warm.
Name
De Name Mittelmeer isch e Zämezüchig vo Mittelländisches Meer, wa e buechstäblichi Öbersetzig usem latinische Name Mare Mediterraneum isch. De Name erschiint zerstmol im 7. Joorhundert bim früemittelalterliche Gaistliche und Glehrte Isidor vo Sevilla. D Römer selber hend sitem Julius Cäsar em Meer nume Mare nostrum gsait, da isch »Üses Meer«, oder au Mare internum, aso »s Inneri Meer«, en Uusdruck wo au d Grieche (agr. η είσω θάλασσα, hē eísō thálassa ) bruucht hend, well s Mittelmeer im Gegesatz zum Ozean innerhalb vo de Süüle vom Herakles litt. Vorem 4. Jh. v. Chr. isch aber d Bizaichnig »Grosses Meer« (Μεγάλη θάλασσα, Megálē thálassa) bruucht wore.
Arabisch البحر الأبيض ( al-baḥr al-abyaḍ  ) und Türkisch Akdeniz bidütet »s Wiiss Meer«.
Geografii
S Mittelmeer isch rundume vo Landmasse umgee und bildet meriri Buchte und het vill Insle. Im Weste isches dur d Strooss vo Gibraltar mitem Atlantik verbunde und im Nordoste dur d Dardanelle mitem Marmarameer, vo sebem gots denn dur de Bosporus is Schwarze Meer. De Küsteverlauf isch dur vili Iibuchtige und Nebemeer kennzaichnet, voralem uf de nördliche Siite, wo d Adria en grosse Siitearm bildet und au d Ägäis zwüschet Griecheland und de Türggai isch stärcher abtrennt. Meriri grossi Insle liget im Meer, es sind vo Ost uf West Zypere, Kreta, Euböa, Sizilie, Sardinie und Korsika. Dezue chömet meriri Inselgruppe, nämli Malta und d Baleare. D Ägäis öberhopt isch voll vo Insle und au a de Ostküste vode Adria gits ganzi Raije vo chlinnere Insle. Entlang vo de asiatische und afrikanische Küste hets degege nu wenig Insle.
S Mittelmeer bildet meriri Chessel wo stail abfalet, di tüüfst Stell lit mit 5'267 m im Kalypso-Tüüf im Ionische Meer. D Nordchüste isch felsiger und stärcher strukturiert, mit mee Buchte und Insle und Nebemeer. Di landschaftlich Gliderig isch drum chliirüümiger und di underseeische Felsformatione bildet wichtigi Ökonische. D Süüdchüste isch sandiger und de Chüsteverlauf ist greeder.
S Mittelmeer isch geologisch recht instabil. Ainersits druckt di Afrikanisch Platte noch Noorde und schiebt sich under die Euroasiatisch Platte, wo geg Süüde driftet, im östliche Mittelmeer druckt di Anatolisch Platte geg Weste und vo Südoste her chunnt no di Arabisch Platte. Us dem Grund gits meriri Vulkän im Meer oder a de Küste. Hüt no aktiv sind vor alem z Italie de Vesuv, de Stromboli und de Ätna und i de Ägäis de Vulkan vo Santorini, i de Antiki sind no mee Vulkään aktiv gsii. Die ganze tektonische Verschiebige füeret aber immer wider zu üsserst heftige Erdbebe im Mittelmeerruum, bsundrigs d Türggai, Griecheland, Italie und s westliche Algerie erliidet regelmässig starchi Verwüestige.
Gliderig
Im Uurzaigersinn bi Spanie aagfange chunnt s Alboranmeer, denn s Balearische Meer, druf südlich vo Frankriich de Golf vo Lion und s Ligurische Meer, zwüschet Korsika, Sardinie und de italienische Halbinsle s Tyrrhenische Meer. Zwüschet Italie und em Balkan lit d Adria. Ire schlüsst sich im Süüde s Ionische Meer aa, mit merere Buchte, wobii de Golf vo Korinth nur dur e chliini Meerengi bi Patras mitem Mittelmeer verbunden isch. D Ägäis glideret sich i meriri Buchte und Meertail, au s Marmarameer werd zum Mittelmeer grechnet, nöd aber s Schwarzi Meer. Di asiatisch Küste, au d Levante gnennt, grenzt as Levantische Meer. S Libysche Meer lit zwüschet de Insle Kreta und Afrika, nördlich vom Land Libye isch denn no s Syrtemeer mit de baide Syrte oder au Golf vo Sidra und Golf vo Gabes gnennt.
Strömige
S Mittelmeer werd nu vo wenige wasserriiche Flüss gspise, so de Nil, de Po, de Rotte und de Ebro. Aber au s Regewasser lengt nöd, as de Wasserverlust dur Verdunstig wettgmacht werd, bsundrigs im östliche Mittelmeer. Im Ganze verdunstet öppe dopplet sövel Wasser wie dur Rege und dur Flüss zuegfüert werd. Us dem Grund isch s Wasser vom Mittelmeer salziger als im Atlantik. De Wasserverlust werd ussgliche, well dur d Strooss vo Gibraltar Atlantikwasser is Mittelmeer strömt. Do da wegem gringere Salzghalt liechter isch, strömts obenuf richtig Oste. Dur d Verdunstig werds mit de Zit salziger: de Salzghalt bi Spanie bitrait 3,63%, a de Levante aber 3,91%, de Atlantik het nume 3,5%. S schweriri Salzwasser sinkt und flüsst imene Gegestrom wider westwärts und füert so em Atlantik salzigers Wasser zue. I de Stross vo Gibralter flüsst drum s Wasser uf de Oberflächi ostwärts, i de Tüüfi aber westwärts, de Zuefluss isch aber dütli grösser as de Abfluss.
Uf de Oberflächi goot entlang vo de afrikanische Küste en Strom geg Oste, wäred a de europäische Küste entlang eener Ström in Weste gönd. Da hend d Seefahrer im Altertum scho gwüsst und au uusgnutzt, voralem im östliche Mittelmeer.
All die Strömige füeret dezue, ass s gsamti Oberflächewasser i 60 bis 100 Joor komplett ernoijeret werd.
De Underschiid vo Fluet und Ebbe im Mittelmeer isch seer chlii, maximal öppe e halbe Meter.
Klima
S Mittelmeer bildet klimatisch en aigni Zone: s mediterrane Klima isch ainigermaase uusgliche mit haisse trochne Sümmer und regeriiche aber milde Winter.
Balzhausen
Balzhausa (amtlich Balzhausen) ischt a Gmoed em Landkroes Genzburg z Bayern.
Mittelmeer
Klima
Wegem stabile Azorehööch wo bis in Vordere Orient goot, isch s Wetter im Summer im allgimaine biständig, wa em Tourismus förderlich isch. Im östliche Mittelmeer bringet den d Etesie chüeleri Luft vom Noorde, so as d Hitz erträglich werd, aber au d Sicht üsserst klar. Allerdings chunnts au immer wider zu längere Dürreperiode, vor alem im östliche Tail, wos dütli weniger Rege het. D Julitemperature liget im Oste bi 26 °C und im Weste drai Graad tüüfer.
Balzhausen
Geografi
Balzhausa leit en dr Region Donau-Iller.
Mittelmeer
Klima
De maist Rege fallt im spoote Herbst und im früene Früelig; um de Jooreswechsel git s e chlinneri chalti Trocheperiode, d Iisvögeltaag. Tääg mit Frost oder Schneefall sind eener selte, die höche Berge natürli uusgschlosse. Di durchschnittliche Januartemperature im östliche Mittelmeer liget bi 16°, im Weste aber föf Grad tüüfer. Vor alem im westliche Mittelmeer tretet im Winter starchi NW-Stürm uuf, so ass früener d Schiffart "traditionell" vom 11. November bis zum 10. März iigstellt woren isch, orientiert het mer sich debi noch de Sichtbarkait vo de Plaiade. D Römer hend dem mare clausum »gschlossnigs Meer« gsait.
Balzhausen
Gmoendsgliderong
Zua Balzhausa gheret s Dorf Balzhausa ond dr Weiler Kirrberg.
Mittelmeer
Flora & Fauna
Vill wichtigi Kulturpflanze stamet ursprüngli usem Mittelmeergibiet, so de Wii und de Ölbomm, wo ase starch as Mittelmeerklima bunde isch, aser nu i wenige andere Regione uf de Welt wachst, wie z. B. z Südafrika oder z Kalifornie. De Ölbomm gelt drum au as »Laitpflanze« zur Bestimig vom Mittelmeerklima. Nochdem im Lauf vo de Zitt die maiste Mittelmeerwälder mit Zypresse, Aiche und Pinie abgholzet wore sind, isch di typischi Vegetation de Buschwald oder Macchia. Di höchi Macchia bistoot us höche immergrüene Büsch wie Oleander, Wacholdere, Ginster, Zistrose, Mastix und Rosmarii. Si isch zimmli arteriich und vill Pflanze hend en starche typische Gschmagg. Di nidrig Macchia bistoot hoptsächli us Buschwerch wie Lavendel, Rosmarii, Thymian oder Salbai.
Balzhausen
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,5 % gleäge.
Mittelmeer
Flora & Fauna
Di alte Wälder sind scho sitem Altertuum abgholzet wore und scho i de Bronzezitt isches wege demm zu chlinnere ökologische Katastrophe cho, vor alem Öberschwemmige. I de Römerzitt het d Abholzig die grööste Schäde aagrichtet. Well sich di iihaimisch Bivölkerig wääred de uusichere Völkerwanderig und de chriegerische Chrüützzüüg i d Berg zruggzoge het, isch d Zerstöörig vo de natüürliche Vegetation groosflächiger woore, im spöötere Mittelalter und i de früenere Noizitt het vor alem en intensivi Waidewertschaft vill Buschwerch zerstört und s isch zu wiite Veröödige choo.
D Tierwelt isch wie d Pflanzewelt arteriich, weniger ufem Land, aber umso mee im Wasser. Well da näärstoffarm isch, het s wenig Plankton, und da isch denn de Grund för s typisch Dunkelblau vom Mittelmeer. Öppe 28 % vo de Arte im Wasser sind endemisch, chömet aso nu im Mittelmeer vor. Typisch för s Mittelmeer und sit je biliebti Sujet för künstlerischi Werch, sind vor allem de Tintefisch und de Delphin, aber au Sardine, Thunfisch und Schwertfisch. Wegem höchere Salzghalt lebet nu wenig Hai und fast kai Wal do. Bis zu de industrielle Uusbüütig i de Moderni isch s Mittelmeer üsserst fischriich gsii. Hützutags isch s Meer ase uusgfischet, as Griecheland im Summer Zuchtfisch us Kanada importiere mue um d Turischte z ernääre.
Balzhausen
Verwaltong
Balzhausa hot mit dr Stadt Deahausa ond em Markt Maischterhausa a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Mittelmeer
Gschicht
S Mittelmeer isch dur d Gschicht döre immer mee Brugg as Trennig gsii. Di typischi kulturelli mediterrani Lebesform isch e Stadtkultur mit Kolonialbildig, uusprägtem Handel und Chriegszüüg. I de Tierzucht werdet rund um s Mittelmeer Schööf und Gaisse anderne Tier bivorzugt und s Hirtetum bildet e wichtige wertschaftliche Faktor. I de Kunst zaichnet sich dur fast all Kulture und Zitte en öberdurchschnittlich hööche ästhetische Aaspruch und d Wüsseschaft und d Philosophii hend maist e höchs Intressi ghaa.
Balzhausen
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Balzhausa ischt dr Daniel Mayer.
Mittelmeer
Gschicht
Im östliche Mittelmeerruum hend sich früe Hochkulture uusbildet, wie s Alti Ägypte, wo aber no kai starchi Schiffaart entwicklet hend und de Seehandel o no nöd wichtig gsii isch. I de inselriiche Ägäis und a de Levante hend sich i de Bronzezitt die erste Seefaarerkulture uusbildet, so d Minoer uf Kreta, wo denn vo de griechische Mykener abglöst wore sind. Die hend beraits ersti Handelskolonie i de Levante und in Süditalie gründet ghaa. Aber erst öppe abem 10. Joorhundert v. Chr. hend sich vo de Levante us Phönizier entlag vode Küste bis öber d Stross vo Gibraltar gwogt und im Land »Tartessos«, em südliche Portugal, Kolonie ggründet. Die wichtigsti phönizischi Kolonii isch aber Karthago gsii, wo denn selber e bidütendi Muetterstadt vo vilne Kolonie woren isch. Echli spööter hend d Grieche aafange rund um s Mittelmeer und au um s Schwarze Meer ume Städt gründe. Us dem Grund isch de nördlich Tail eener griechisch prägt gsii und de Südtail eener phönizisch, Sizilie isch zwüschet baidne Völker tailt wore und di iihaimisch Bivölkerig het mee im Landesinnere ghuuset.
Balzhausen
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Mittelmeer
Gschicht
D Römer hend mit de Errichtig vom Römische Riich as ersti de ganz Mittelmeerruum under ai politischi Macht zämegfasst und si hend au gschaft, s Mittelmeer gänzlich vo Seeroiber z bifraie. Da het zumene starche Uustuusch vo de verschidnige Kulture und Völker, wo rund um s Mittelmeer glebt hend, gfüert. Im 6. Joorhundert isch s Römisch Riich zämeghait und het numeno de östlich Tail chöne bhalte, de westlich Tail isch a germanischi Stämm gfalle, d Gote in Italie, Franggriich und Spanie, d Vandale z Tunesie.
Im 7. Joorhundert hend arabischi Ritterschaare und Beduine de ganz südlichi und östlichi Mittelmeerruum öberrennt und s muslimisch Chalifat errichtet. Da het zunere Spaltig vom Mittelmeer gfüert, de Süüde, iischliessli Spanie, isch arabisch-muslimisch wore, de Norde christlich, wa zu grosse Spanige gfüert het, wo zum Tail no bis hüt nochewürkt. Statt för Handel sind jetz vill Schiff uf Chriegsfaart uusgfaare. Nochem Usenanderbruch vom Chalifat het schlussendli s Osmanisch Riich s Eerb atrete, doch isch de Uustuusch mit em christliche Europa trotz aller Findlichkaite wider stärcher wore. De Imperialismus het aber denn dezue gfüert, ass bim Uusbruch vom 2. Weltchrieg fast de ganz Mittelmeerruum under europäischi Oberherrschaft cho isch. Nochem zwaite Weltchrieg und em Verzicht vo de Kolonie sind denn nodisnoo die hütige Nationalstaate rund um s Mittelmeer entstande, im ganze nöd weniger as zwanzg.
S Intressi a alte Kulture und Archäologii ainersits und de Turismus andersits hend nochem Weltchrieg zunere starche Zuenaam vom Vercheer gfüert. Armi Regione sind as europäische Verchersnetz choo und de Lebesstandard isch gstige und kulturelli Gegesetz hend sich afange uusgliiche. Mittlerwiile zaigt sich aber as vor alem de Masseturismus, mit öber 150 Milioone Turiste pro Joor, i villne Regione zu starche ökologische Probleem gfüert, bsundrigs d Wasserversorgig und d Fischerai stellet Probleem dar, und s Land verödet, well d Buure liechter mitem Turismus Geld verdienet. E wiiters Problem isch au mit de EU choo, wo zwoor armi Regione understütze tuet, aber nöd a de geografische und klimatische Bsunderhaite Rechnig trait. Us dem Grund chunnts nodisno zu Usmerglig vo Böde und zum Tail zu Versalzige dur öbermässige Wasserverbruch dur di industrialisierti Landwertschaft.
D Verlagerig vom Chalte Chrieg zwüschet Russland und Amerika in »Champf vo de Kulture«, wo vo de USA und muslimische Terroriste gschüüret werd, füert sit e paar Joor zu ernoite Spanige zwüschet em muslimische, wertschaftlich schwache Süüdmittelmeerruum und em wolhabende christliche bzw. postreligiöse Europa. Andersits ermöglichet noiji Medie und en fraijere Personevercher zunere bessere Aanöcherig und Verständigung.
Mittelmeerländer
Im wiittere Sinn ghööret ono Portugal, Andorra (wo i de Pyrenäe lit) und di baide Chliistaate San Marino und de Vatikan (uf de italienische Halbinsle) zu de Mittelmeerländer, au wenn si nöd as Mittelmeer grenzet, und zwoor us historische, geografische, kulturelle und klimatische Gründ.
Büecher
Horst-Günter Wagner: Mittelmeerraum, Darmstadt. ISBN 3-534-12339-5
Hohentannen
Hoodane (amtlich Hohentannen) isch e politischi Gmaind im Bezirk Wiifèlde im Kanton Thurgau, Schwiz.
Geografi
Hoodane liit uf ere Hochebeni nordöschtlich vo Bischofszell. D Gmaindsflechi bstoht us 73,3 % landwirtschaftlicher Flechi, 17,3 % Wald, 8,1 % Sidligsflechi und 1,3 % sustiger Flechi.
Ernst Born
Dr Aernschd Born (* 11. Dezämber 1949 z Züri, aigentlig Ernst Born) isch in dr dytschsproochige Schwyz fir syni Dialäggt-Lieder bekannt worde. Am Oberrhy het men en vor allem as Anti-AKW-Aktivist kennt.
Hohentannen
Gschicht
Hoodane isch zum erschte Mol gnamset worde im Joor 1256 as Hontannon.
Bevölkerig
Quelle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraatail isch 2010 bi 8,4 % gläge.
Ernst Born
Lääbe und Wärk
D Aernschd Born isch z Ziiri anno 1949 uf d Wält koo. Er isch z Basel ufgwaggse und scho in junge Joor het er no während synere Lehr als Reproduktionsfotograf Ändi vo de 1960-ger, syni erschte Lieder wie gäll, glych wiene Blatt etc. gschriibe. Er hett sich nit nur fir Muusig intressiert sondern ka sich mit Stolz und Rächt e Poliaktivist nenne. Als Atomkraftgegner und Bsetzer vom Bauland fürs Atomkraftwärk Kaiseraugst mitti vo de 1970-ger gilt dr Aernschd as dr «Huussänger» vo dr Anti-AKW-Beweegig und as Pazifischt und isch immer wider mit em Gsetz in Konflikt koo.
Hohentannen
Religion
59,6 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 29,2 % sind römisch-katholisch (Stand 2000).
Politik
Bi de Nationalrootswaale 2011 hät s da Ergebnis gèè: BDP 5 %, CVP 7,7 %, FDP 8,8 %, GLP 4,4 %, GP 5,2 %, SP 5,5 %, SVP 54,7 %, Sustigi 8,7 %.
Ernst Born
Lääbe und Wärk
Er het zämme mit sinere Berliner Lääbenspartnere Barbara Preusler vo 2007 aa dr Baasler Kulturpavillon gläitet, e Zentrum für s Schwizer Lied und Chanson. Vo 2008 bis 2011 isch er dr Bresidänt vo dr Liederlobby gsi. 2010 het er sich bi de Waale z Rieche für d SP iigsetzt.
Hohentannen
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch 2011 bi 1,1 % gläge.
Sprooch un Dialäkt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 586 Iiwooner 96,9 % Dütsch as Hauptsprooch aagèè, 0 % Französisch 0,2 % Italienisch und 2,9 % anderi Sprooche.
Ernst Born
Si Blatz in dr Mundartszeene
Worum dr Born nit so bekannt worde isch wie dr Mani Matter oder dr Franz Hohler isch nit glaar, vermuetlig aber hett är sich durch d Bsetzig vom Gländ vom Atomkraftwärk Kaiseraugst zvyyl Gegener gschafft und riskiert, sy Ruef z zerstöre. Usserdäm hett är wääsentlig weniger Lieder gschriibe als der bekannt Chansonsänger Matter und hett au nit d Mögligkeit gha, bim Radio go schaffe, wie das der Franz Hohler gmacht het.
De Born hät en Huufe Lieder gschribe und produziert. Er hät au Text für s Radio, Färnseh und Theater gschribe; z. B. Zweierleier im Schwizer Radio. Aber au für anderi Künstler schribt er satirischi Text und füert Regii; z. B. für s Fasnachtskiechli mit Almi & Salvi, e populäri Vorfasnachtsveraastaltig im Scala z Basel.
Mit de BORN Band Basel isch er mit neue Lieder und Songs underwägs.
Eerige
Im Joor 1980 het dr Aernschd Born der Dytsch Glaikunstbryys Kategorie «Chanson» fir sy Doppel-LP Aendschtation Paradies bikoo.
Chandragupta I.
Dr Chandragupta I. isch um öbbe 320 n. d. Z. Kaiser vom Gupta-Riich gsi und wird im Allgemäine as dr Gründer vo dr Gupta Dünastii aagluegt. As Herrscher het er sich mit e Hufe vo de mächdige Familie in dr Gangesregioon verbündet und het sis Riich mit Chrieg und ere Hüroot mit ere Brinzässin vo dr Licchavidünastii sterker gmacht. Si Ditel isch «Köönig vo de Köönig» gsi. Noch de hinduistische Schrifte Puranas häi d Gupta scho vor em Samudragupta, d. h. zur Zit vo sim Vater Chandragupta I., über d Gebiet um Allahabad, Saket (Ayodhya) und in Magadh (Südbihar) gherrscht. D Hauptstadt isch Pataliputra (hüte Patna) gsi. Im Joor 320 het er d Gupta-Ziträchnig iigfüert, wo denn au sini Noochfolger bhalte häi.
Andreas Moritz
Dr Andreas Moritz (* 30. Novämber 1768 z Aistett; † 21. Septämber 1831 au dert) isch e dytsche Schuemacher un Dieläktdichter gsii.
Lääbe
Dr Harald Noth het dr Dieläkt vum Moritz un sy Schrybwys analisiert un si mit em hitige Dieläkt vu Aistett vergliche. Wel dr Moritz au uf Hochdytsch gschribe het, haltet dr Noth fescht: „Um so sicherer dürfen wir sagen, daß er Dialekt nicht mangels anderer Möglichkeit schrieb, sondern er entschied sich positiv, aus einer Wertschätzung heraus, dafür.“ In syre Analys schrybt dr Noth, ass dr Wortschatz vu dr Gedicht aidytig aistetterisch isch mit e Hufe alte, zum Dail hit nimi gängige Uusdruck (, <dr Rupp>, , <Frind>). Bi dr Schrybwys heb si dr Moritz em Dieläkt vu dr obere Markgrofschaft aagneecheret, also em Dieläkt vum Hebel. Zem Byschpel schrybt er fascht durgängig grundeti Vokal, drotz ass es im Aistetter Dialäkt au scho aafangs 19. Johrhundert kaini sonige me gee het (<könnt>, <hüt>, <süeß>).
Anne 1831 isch dr Moritz im Alter vu 62 Johr in sym Haimetdorf gstorbe.
Theora
Theora isch e freyer Video-Codec (Video-Coder-Decoder), wu vun de Xiph.Org Foundation entwickelt worre isch. Er ghert zuem Ogg-Containerformat. D Entwicklung bout uf em VP3.2-Codec vun de Firma On2 Technologies uf un zilt druf ab, e patent-freyi Alternativ zue proprietäre nidrig-bitrate Video-Codecs wie RealVideo, DivX odr Windows Media Video z biete.
Zurzyt wird au dron gschafft, Theora mit RTP z verbinde, zum d Streaming-Eigeschafte z verbessre.
Gschicht
Im August 2001 het d Firma On2 Technolgies de Video-Codec VP3.2 on d Xiph.Org Foundation ibergäbe, zum e unter ere BSD-artige Lizenz quelluffig witer entwickle z lu. Trotz dass VP3.2 patentiert worre isch, het On2 d Recht zur abgabfreye Nutzung vun de jewilige Patent freygebä, un so d Meglichkeit ufgmacht, Theora ohni patentrechtligi Problem un Yschränkunge z nutze. De Code, wu unter em Nome Theora witerentwickelt worre isch, isch om 25. September 2002 in ere erschte Alpha-Version vereffentligt worre. De Nome Theora schtommt vun de Theora Jones, ere Figur us de Cyberpunkgserie „Max Headroom“.
Om 1. Juni 2004 isch s Bitstream Freeze feschtglegt worre, des heisst, ass alli Videos, wu mit em Codec ab dert un schpäter erschtellt worre sin, au kinftig mit em Codec glese werre kinne. Im Summer 2004 sin di erschte gressre Theora-Streams uff Open-Source-Konferenze verwendet worre, zum d Leischtungsfähigkeit vum Codec z bewiise. In derre Zyt isch au de RealPlayer 10 freygebe worre. Der het als erschter verbreiteter Video-Player Theora unterschtitzt.
Versione
Di erscht Beta-Version isch om 22. September 2007 vereffentligt worre..
Koroni
Koroni isch e chliini Hafestadt am Messenische Golf z Griecheland.
Laag
Koroni litt ufeme Vorpirg am Messenische Golf. S hett e chliine guete natüürlich Hafe, wo a de Schiff Schutz büütet. S hüglige Hinderland vo Koroni isch wasserriich zimmli fruchtbaar
Saag und Gründig
Noch de antike Öberliferig isch Asine, wie d Stadt denn ghaisse hett, e Gründig vo de Dryoper gsii und di antike Asinäer hend sich immer as Dryoper bizaichnet und Münze mitem Bild vom Dryops usegee und i de Stadt hets o e Tempel vom Dryops gee. Noch de Saag hend d Dryoper am Parnass glebt, sind vom Herakles vertribe wore. Si sind uf d Peloponnes zoge und hend sich i de Argolis i de Städt Asine und Hermione niderloo. Well si sich mit Sparta verbündet ghaa hend, het d Stadt Argos Asine eroberet und zerstört. D Asinäer sind vertribe wore und hend sich möglicherwiis im lakonische Asine niderloo. Si hend d Spartaner im Erste Messenische Chrieg understützt. Nochem Chrieg hend sie e Chüstestraiffe z Messenie öberchoo, wo si di messenischi Stadt Asine gründet hend. Im Zweete Messenische Chrieg hend si sich noitral verhalte, do si mit de Messenier und de Spartaner Verpfichtige ghaa hend.
Asine
Asine  isch en antiki Hafestadt z Messenie gsii und isch e Periökestadt vo Sparta gsii.
Asine isch vo de vertribne Asinäer us de argolische Hafestadt Asine um 700 v. Chr. gründet wore. Ane 425 v. Chr. sind d Athener in Hafe vo Asine iigloffe, um Holz för eri Bilagerigsmaschine z hole, wo si i de Schlacht vo Sphakteria bruucht hend.
Ane 368 v. Chr. nochdem Messenie frai woren isch, hend d Arkader Asine aagriife wo witterhin e spartanischi Periökestadt bliben isch, und hend d Vorstadt verwüestet. Debii isch de spartanischi Feldherr Geranor umchoo. Asine isch denn e Mitgliid vom Achäische Bund gsii und het aigni Münze usegee. D Messenier hend 196 v. Chr. vom Achäische Bund vergeblich verlangt, as si Asine öberchömed.
Vom antike Asine sind nume wenigi Spuure erhalte, well si im Mittelalter d Stadt starch öberbaut woren isch, und natüürli sind o d Stai vo de antike Baute bruucht wore. Di ältiste Spuure datiered is 7. Joorhundert v. Chr., wa guet mit de antike Aagoobe vo de Gründig churz noch 700 v. Chr. öberiistimmt.