cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sorbonne
Zur Zit wird dr Naame und dr zentral Geböidkomplex im 5. Arrondissemänt vo drei vo de drizää Bariiser Uniwersidääte brucht, wo bi dr Uniwersidäätsreform vo 1970/71 entstande si: Paris I Panthéon-Sorbonne, Paris III Sorbonne Nouvelle und Paris IV Paris-Sorbonne. Im Geböid vo dr Sorbonne si au no Däil vo dr Uniwersidäät Bariis Descartes und vo dr École pratique des hautes études, dr École nationale des chartes und s gmäinsame Rektorat (Chancellerie) dehäi.
D Laag
D Sorbonne lit uf dr Rive Gauche, em lingge Uufer vo dr Seine, an de Häng vom Hügel Montagne Sainte-Geneviève im 5. Arrondissemänt. Si bildet dr Middelpunkt vom Studänteviertel Quartier Latin. Dr Hauptiigang lit in dr Rue Victor Cousin, Nääbeniigäng het s in dr Rue Cujas und dr Rue Saint-Jacques. Dr Iigang zum Rektorat befindet sich in dr Rue des Écoles.
Autesion
De Autesion isch i de griechische Mythologi e König vo Thebe gsii. Sii Noofolger isch de Damasichthon, de Soo vom Opheltes.
De Autesion isch de Soo vom Teisamenos und de Vatter vom Theras und vo de Argeia. De Autesion isch as e Noofaar vom Laios und vom Ödipus vo de Rachegöttine verfolgt wore und hett ufgrund vomene Orakel Thebe verloo. Er hett sich a de Heraklide agschlosse und sini Töchter Argeia mitem Aristodemos verhürootet.
Aristodemos (Heraklide)
De Aristodemos isch e Heraklid gsii, wo i d Peloponnes iigwanderet isch und Sparta öberchoo hett.
De Aristodemos isch de Soo vom Aristomachos und de Brüeder vom Temenos und vom Kresphontes. Er hett d Argeia, Töchter vom Autesion, ghüroote und isch de Vatter vo de Zwilling Eurysthenes und Prokles.
Öber sii Tood gitts meriri Versione. Nochem Apollodor isch er z Naupaktos vom Strool erschlage wore, wo d Heraklide d Schiff baut hend, demit si i d Peloponnes iifale chönd. De Pausanias hett gschribe, er sai vomene Pfiil vom Apollon töödt wore. D Argeia isch den scho schwanger gsii und hett den Zwilling uf d Welt broocht.
Noch de Saag vo de Spartaner hett er zäme mit sinene Brüedere d Peloponnes underworffe und denn Sparta öbercho. De Aristodemos sai chorz noch de Giburt vo de Zwilling chrangg wore und gstorbe. De Theras isch de Vormund vo de unmündige Buebe gsii und hett för die as Regent öber Sparta gherrscht.
Mars
Dr Mars isch dr röömisch Chrieggott. As Vatter vum Romulus und Remus isch er au de Stammvatter vo de Römer. Er isch eine vu de zentrale Götter i dr antike italische Religion, vor allem z Rom. Er isch spöter als Chriegsgott mit em griechische Ares gliichgsetzt worde, hett aber im Vegliich e dütlich wichtigeri Rolle gspiilt und isch us dem Grund au verehrter gsi: Er isch nebed em Jupiter dr wichtigscht römisch Gott.
D Röömer hend au Götter vo anderne Völker Mars gnennt (Interpretatio Romana). So isch de Mars Caturix de Hoptgott vo de Helvetier gsii. E germanische Gott isch degege de Mars Thingsus.
Asterix
Dr Asterix (im franzöösische Original: Astérix) isch d Ditelfigur vo dr erfolgriichste franzöösische Comicserii und isch 1959 vom Autor René Goscinny (1926–1977) und vom Zäichner Albert Uderzo (* 1927) erfunde worde.
Ibrblick
D Abentüür vom Asterix umfasse bis jetz (2013) 35 Gschichte in dr Lengi vo Album, wo in sich gschlosse si. Im Lauf vo de Joor si au no e baar Churzgschichte erschiine und vo deene si die mäiste au in dr Form vo Album zämmegfasst. Meereri Abentüür si verfilmt worde. Die usgwogeni Kombinazioon vo subtilem und satirischem Humor mit grobem Klamauk spricht en ungwöönlig bräiti Lääserschaft aa, wo dur alli Altersgrubbe und soziale Schichte goot. Asterix ghöört zu de wenige Comics, wo im Schuelunderricht, vor allem im Fremdsproochenunderricht für Franzöösisch, Latiinisch und Altgriechisch verwändet wärde.
Nama
Dr Name „Asterix“ isch vom tüpografische Zäiche Asterisk abgläitet, griechisch für Stärnli, asterískos, mit dr Ändig -ix, wo in de Nääme von e Hufe antike Kelte wie Vercingetorix oder Orgetorix vorchunnt.
Beischbiel
Asterix schwätzt schwäbisch:
Liste der Publikationen von Josias Braun-Blanquet
Die Lischt zellt alli Publikazioone vum Josias Braun-Blanquet uf.
Asterix
Beischbiel
Ond d'r alemannische Asterix:
- Tour durchs Ländli (Tour de France) - De Hüslibau (Die Trabantenstadt)
Dr Bündner Romanischt Felix Giger het 1984 s Buech Asterix bei den Helvetiern is Rätoromanischen übertreit.
Oiolykos
De Oiolykos ( „Schooffwolf“) isch i de griechische Mythologi de Soo vom Theras. Wo siin Vatter sich uufgmacht hett d Insle Thera z bisidle, hett sich de Oiolykos gwaigeret mitzfaare und isch z Sparta blibe. De Theras het denn gmaint, er lösi een as Schoof under Wölf zrugg, dromm siin Name.
Er isch de Vatter vom Aigeus, em Stammvatter vo de Aigeide. De Oiolykos hett z Sparta e Heroon ghaa, nebet dem vo sim Soo Aigeus. Die Heroa sind nochem Pausanias vom Europas, Laias und Maisis gstiftet wore, wo Söö vom Hyraios und Enkel vom Aigeus gsii sind.
Aigeus (Sohn des Oiolykos)
De Aigeus isch i de griechische Mythologi de Soo vom Oiolykos und de Vatter vom Hyraios. Er isch de Stammvatter vo de Aigeide.
De Aigeus hett z Sparta e Heroon ghaa, nebet dem vo sim Vatter Oiolykos. Die Heroa sind nochem Pausanias vom Europas, Laias und Maisis gstiftet wore, wo Söö vom Hyraios und Enkel vom Aigeus gsii sind.
Isidor von Milet
Dr Isidor(os) vo Milet (* 442; † 537) isch e spootantike Archidekt, Füüsiker und Mathematiker gsi.
Er het zämme mit em Anthemios vo Tralleis d Hagia Sophia im Ufdraag vom oströmische Kaiser Justinian I. baut. Die Hauptchille vo Konstantinopel gältet as äins vo de letschte groosse Bauwärk vo dr Antike. Am gliiche Blatz isch vorhäär die groossi Basilika vom Theodosius gstande, wo wääred em Nika-Ufstand im Joor 532 zerstöört worde isch.
Dr Isidor het in Alexandria Füüsik underrichdet und spööter an dr Uniwersidäät vo Konstantinopel. Er het uf Altgriechisch e Kommentar zum Wärk Über Gewölbe vom Heron vo Alexandrie gschriibe, wo hüte verloore isch. Im Isidor si Nöwöö, dr Isidor vo Milet dr Jüngeri het d Kupple, wo am 7. Mai 558 iigstürzt isch, bis 563 wider ufbaut.
Rangiersignal
Diè nit ortsfeschtè Rangyrsignaal ( Ra1 - Ra9 ) wörred vom Rangyrbegleiter odder Weichèwärter als Handzeichè und als akustischi Signaal, dagsübber ggf. unter Zuhülfenaam von èrè Signalfaanè odder èrè Winkschybè, bi Dunkelheit mit èrè wyß lüchtendè Handlampè un mit èrè Signaalpfyffè odder èm Horn gää. D Rangyrsignaal müèn glychzitig sichtbar und hörbar gää wörrè, geltet abber schu, wenn si nu sichtbar uffgnõ wörrè. Folgendi nit ortsfeschti Signaal wörred z Dütschland vowendet:
Èn langè Doon un glychzitig è - ggf. widderhoolti - senkrechti Bewegig vom Arm vo obbè nõch unnè bedütet, dass d Rangyrfaart in Richtig vom Signalgäbber wegfaarè söll. Zwei mäßig langi Döön un glychzitig ei - ggf. widderholti - langsami waagerächti Bewegig vom Arm hy un hèr bedütet, d Rangyrfaart söll in Richtig uff dè Signaalgäbber z faarè. Zwei kurzi Döön schnell nõchenand, glychzitig beidi Ärm in Schulterhöchi nõch vornè hebbè un d flach uusgestreckti Händ widderhoolt enand nòcher bedütet, s Trybfaarzüüg söll d Faarzüüg zum Aa- odder Abkupplè uffdruckè. Zwei langi Döön, èn kurzè Doon un glychzitig zweimoll è waagerächti Bewegig vom Arm vum Körper nõch ußè un è schnelli senkrächti Bewegig nõch unnè bedütet, s Trybfaarzüüg söll Faarzüüg abschtoßè. Drei kurzi Döön schnell nõchenand un glychzitig è kreisförmigi Bewegig vom Arm bedütet, d Rangyrfaart söll aahaltè. Uss Sicherheitsgründ giltet sell Signaal au, wenn s dè Trybfaarzüügfüürer nu sichtbar odder nu hörbar uffnimmt.
Abdrucksignaal
D Abdrucksignaal reglet s Ablaufè am Ablaufbärg:
Ortsfeschti Signaal für dè Rangyrdiènscht
Diè i dè Ysebaa-Signaalordnig unter Suschtigi Signaal für dè Rangyrdiènscht ( Ra 10 - Ra12 ) bschribbenè Signaal sin ortsfescht im Gleisberych aagordnet:
Kleinkunstpreis Baden-Württemberg
Dr Kleikunschtpreis Bada-Wirdaberg ischt a Auszeichnong, wo seit 1986 vo dr Regirong vom Land Bada-Wirdaberg vorliha wuud. Mr muaß mendeschdens 16 Johr alt sei, om den Preis kriaga zo kenna. Teilnahmeberechdigt send sowohl Einzlpersona wia au Grubba.
Zweck
Mit-em Preis sollet Perseenlichkeida auszeichnet werra,
Betreit werra duat der Preis vo dr Akademie Schloss Rotenfels z Gaggenau.
Dotiirong
Vorgeba werdet en dr Regl en jedem Johr drei Hauptpreis ond oi Ehrapreis zo je 5.000 Euro ond – seit-em Johr 2.000 – oi- bis zwoimol jeweils 2.000 Euro zor Ferderong vo jonge Talent. Finanziirt wuud der Preis jeweils zor Hälfde vom Land Bada-Wirdaberg ond vo dr Staatlicha Toto-Lotto GmbH Baden-Württemberg.
Jury
Ausgsuacht werdet dia Preisträger vo-ra 10-kepfiga Jury, wo sich zammasetzt aus Kridiker, Voroostalder ond namhafde Interpreda, do dronder dr Stuegerter Kabareddischt Christoph Sonntag, d Karlsruher Musik-Kabareddischdin Annette Postel sowia dr Christoph Mohr ond dr Lothar Hasl vom Sidweschtrundfunk.
A Auswahl vo de Preisträger
(soweit en dr alemannischa Wikipedia an Ardikel driber exischdiirt)
Euryleon (Aigeide)
De Euryleon  isch nochem sagehafte Bricht vom Pausanias e Feldherr im Erste Messenische Chrieg gsii.
De Euryleon isch im föfte Gliid e Noofaar vom Aigeus gsii und hett zom Gschlecht vo de Aigeide ghört. Er hett innere Schlacht zwösched de Spartaner und de Messenier de mittleri Flögel vom spartanische Heer aagfüert, de rechti isch vom spartanische König Theopompos und de linggi vom König Polydoros aagfüert wore.
Freiheitliche Partei Österreichs
Di Freiheitliche Partei Österreichs (FPÖ) isch e Bartei z Eschtrych. No dr Mainig vu Bolitikwisseschaftler im In- un Uusland het si sich unter ihrem ehmolige Vorsitzer Jörg Haider zuen ere rächtspopulistische Bartei entwicklet, zum Dail wird ere au Nechi zum Rächtsextremismus atteschtiert.
D FPÖ isch im Nationalrot, in allne nyyn Landdag un e Huffe Gmaireet verdrätte. Si siit sich sälber as Verdrätteri vum „Dritte Lager“ un as Erb vum nationalliberale Wärtsischtem vu dr burgerli-demokratische Revolution vu 1848.
D Bartei isch am 3. Novämber 1955 grindet wore.
Syter anne 2015 isch d FPÖ im Burgeland Dail vun ere Koalition mit dr SPÖ unter em Landeshauptmann Hans Niessl, Z Obereschtrych git s im Rame vu dr Proporzregierig e Zämearbet zwische dr FPÖ un dr ÖVP unter em Landeshauptmann Josef Pühringer.
Anaxandra
D Anaxandra isch i de griechische Mythologi d Töchter vom Thersandros und d Zwillingschwöster vo de Lathria. Si isch mitem spartanische König Eurysthenes verhürootet und d Muetter vom Agis und isch somit d Stammuetter vo de Agiade.
Olifr M. Guz
Dr Olifr M. Guz, au GUZ, buurgerli Oliver Maurmann (* 2. Dezember 1967 z Konschtanz; † 19. Jänner 2020 z Züri), isch e Schwyzer Sänger un Musiker gsii. Mer chänt en as Sänger vu dr Aeronauten.
Lääbe un Wiirke
Dr Maurmann het uf Hoochdytsch, uf Schwyzerdytsch oder au mänkmol uf Änglisch oder Franzeesisch gsunge. Ä hetmit verschiidnige Musikgenres wie Fun-Punk, Soul, Rock-Pop, Ska un Country gspiilt. Är het in dr Musikformazioone „Averells“, „PSOZ“, „Freds Freunde“, „The Hunchbacks“, „Die Aeronauten“, „The Buffalo Ballet“, „Chabis!“, „Raumpatrouille Rimini“, „Freds Freunde Revival Band“ un „Die Zukunft“ mtigmacht. Dr GUZ het au bi diveerse obskuure Rock’n’Roll-Projäkt mitgmacht („Die Zorros“, „Jerry J. Nixon“, „Zeno Tornado“). Mit em 2015 grindeten Elektro-Blues-Duo Naked in English Class (Olifr M. Guz un Taranja Wu) isch dr Guz zwische 2017 un 2019 in verschiidene urbaane Schwyzer Club un uf Feschtival ufdrätte ub het bim Zürcher Independent-Label Ikarus Records vier Albe uusebroocht. Au mit dr Aeronaute het dr Guz 2019 zlescht no Kunzäärt gee in dr Schwyz.
Dr Guz het näbe meerere MC un LP vier im aigene Toonstuudio „Star Track“ z Schafuuse produzierti Sooloo-CD uusebroocht.
In dr SRF-Mundart-Serie Güsel (2014–2015) het dr Oliver Maurmann an dr Syte vum Gabriel Vetter dr Abfalldetektiv Oli gspiilt.
Basler Kunstszene
D Baasler Kunstszeene isch dr wirtuell Ruum, wo sich Künstler, Kunstliebhaber, Kunsthändler und anderi, wo sich mit Kunst befasse, in dr Stadt Baasel din beweege.
Olifr M. Guz
Lääbe un Wiirke
Uf em Album Wer mich leiden kann kommt mit mit dr dytsche Skaband Frau Doktor het s es Lied Guz e.V., wu iim gwidmet isch.
Basler Kunstszene
E starke Iifluss uf d Kunstszeene häi Iirichdige wie dr Baasler Kunstveräin, s Kunstmuseum, d Art Basel oder dr Kunstkredit, wo d Künstler diräkt understütze oder zwüsche iine und de Kunstliebhaaber vermiddle. Im Fall vo Kunstmässe wie dr Art Basel isch s Inträssi vo de Organisatore primär finanziell, wie vilmol au daas vo de Köifer, wo Kunst as Inwestizioon gseen wie Goldbaare. Ass d Art Basel iire Standort hüte no z Baasel het, isch nume no historisch bedingt. Au Galerie müesse vom Gäld häär richdig stoo, aber die mäiste gseen d Förderig vo lokaale oder vo junge Talänt as e wichdigi Däil vo iirer Aarbet. So isch d Galerii vom Ernst Beyeler noch sim Dood zwar zuedoo worde, aber er het si Vermööge dr Fondation Beyeler vermacht, eme Kunstmuseum z Rieche, wo die brivaati Kunstsammlig vom Ehebaar Beyeler für d Öffentlikäit zuegänglig macht. Bi de öffentlige Instiduzioone wie em Kunstkredit isch d Förderig vo de Künstler us dr Regioon d Hauptufgoob; d Museum hingeege gseen sich as Bewaarer und Vermiddler vo Kunst im Allgemäine, häi aber vilmol e bsundrig positivs Verheltnis zu lokaale Künstler.
Galerie
Verein Galerien Basel (Website)
Olifr M. Guz
Lääbe un Wiirke
Dr Guz isch im Jänner 2020 im Universiteetspitaal Züri im Alter vu 52 Joor an dr Flge vun eme Häärzinfarkt gstoorbe. Är het e baar Joo ruf de Spänderhäärz gwaartet ghaa.
Tag der Bibliotheken
Dr Dag vu dr Bibliotheke isch am 24. Oktober 1995 unter dr Schirmherrschaft vum Richard von Weizsäcker uusgruefe wore. Syterhär machen an däm Dag d Bibliotheken in ganz Dytschland un syter anne 2009 au z Sidtirol mit bsunderen Aktiviteten un Veraastaltigen ufmerksam uf ihri Roll as Wissesspycher, Informationsvermittler un kulturälli Yyrichtig.
Am nämlige Dag wird syter anne 1996 alljohr au d Karl-Preusker-Medallien as ideelli Uuszaichnig an Personen un Inschtitutione vergee, wu dr Kulturufdrag vum Bibliothekswäse wirkigsvoll ferderen un sich uf em Biet vu dr Literatur, em Verlagswäse, em Buechhandel oder dr e effetlige Bibliotheken uuszaichnet hän.
Dr Dytsch Bibliotheksverband vergit an däm Dag au dr Bryys „Bibliothek vum Johr“, wu byschpelhafti un vorbildligi Bibliotheksarbet dermit gwirdigt wird.
Lathria
D Lathria isch i de griechische Mythologi d Töchter vom Thersandros und d Zwillingschwöster vo de Anaxandra. Si isch mitem spartanische König Prokles verhürootet und d Muetter vom Soos und isch somit d Stammuetter vo de Eurypontide.
Montreux Jazz Festival
S Montreux Jazz Festival isch e Musikfeschtiwäl, wu all Johr im Juli z Montreux am Gämfersee in dr Schwyz stattfindet. S Feschtiwäl isch anne 1967 vum Claude Nobs grindet wore un isch bal ufgmacht wore fir anderi Musikstil un isch zue aim vu dr renommierteschte in dr Wält wore. 2013 isch dr Nooloss zum Montreux Jazz Festival in s Wältrdokumäntenerb-Regischter vu dr Unesco ufgnuu wore.
Gschicht
S Feschtiwäl isch vum Kulturmanager Claude Nobs, em Schurnalischt un Saxofonischt René Langel (1924–2021) un em Pianischt Géo Voumard grindet wore. S isch s erscht Jazzfeschtiwäl in dr franzesischsprochige Schwyz gsii, in andere Länder het s scho sonigi gee. Zue dr erschte Uusgab het dr Nobs gly namhafti Chinschtler*ne chenne gwinne, wu bi dr Blattefirma Atlantic Records unter Verdrag gstande sin: dr Saxofonischt Charles Lloyd un sy Band, wu dr Keith Jarrett mitgspiilt het, e Pianischt, wu dodmol no niemes gchännt het. 1967 hän 14 Jazzorcheschter gspiilt, zwelf dervu sin du nazionale Radioaastalte uusgläse wore. Dank dr Mediepartnerschafte sin d Kunzärt vu Aafang aa ufzaichnet wore un s het e braiti Berichterstattig bis in d USA gee. Die Ufnahme het mer derno au zum Dail uf Dondreger vereffetligt. Au vu Aafang aa het s e Ramebrogramm gee mit Jamsessions, e Fotouusstellig, e Blattebörse oder Filmvorfierige. Un sin au verschideni Bryys vergee wore, wu vu dr Stadt Montreux, dr Radioaastalte un Musikkritiker*ne vu dr Fachpräss gstiftet wore sin.
] Unter dr Laitig vum Claude Nobs, wu dodmol Stellverdrätter vum Diräkter vum Turismusverain vu Montreux gsii isch, isch s Montreux Jazz Festival bal e Musikfeschtiwäl wore, wu mer in ganz Europa gchännt het. 1973 isch dr Claude Nobs Diräkter vu dr WEA Records wore, wu d Label Warner, Elektra un Atlantic zämegfasst gsii sin. Dr Nobs het di strategisch Laitig vum Feschtiwäl bhalte bis zue sym Dod 2013. Derno het dr Mathieu Jaton d Laitig ibernuu.
Jazzmusiker*ne wie Les McCann, Ella Fitzgerald, Aretha Franklin, Nina Simone, Count Basie, Charles Lloyd (wu syno zwoot Karriere im Quartett mit em Michel Petrucciani uf em 16. Feschtiwält vu Montreux 1982 aagfange het), Art Blakey, Dexter Gordon, Oscar Peterson, Monty Alexander, Herbie Hancock, Lionel Hampton, Lester Bowie, Wynton Marsalis, Randy Brecker, Carmen McRae, Pat Metheny, Pasadena Roof Orchestra, Gil Evans (1974), Keith Jarrett, Sade Adu u. a. sin vyl Summer uf Montreux pilgere, dailwys zu eire ainzige Ufdritt z Europa.
Mittlerwyli sin internazionali Jazz-, Rock- un Popgreße un au regionali un lokali Musiker*ne zum offiziälle Feschtiwälbrogramm chuu, syt 1988 im Auditorium Stravinski un in dr Miles Davis Hall, aber au zum umfangryche Off-Feschtiwäl uf insgsamt 17 Bihnene, darunter zeitweise auch zwei Dampfer. S Feschtiwäl fuzmache fir Rock un Pop, isch dodmol umstritte gsii.
S erscht Feschtiwäl isch nume drei Däg gange. Mit dr Johr isch s all greßer wore, bis es 1977 uf e Rekordlengi vu 23 Däg chuu isch. In dr Zwischezyt het mer s Brogramm, wu all Johr iber 200’000 Bsuecher*ne uf Montreux lockt, bi rund 16 Däg etabliert. S Feschtiwälk het stark profitiert vum Sponsoring vu dr Blattefirme, fir die isch s e wichtigi Quälle fir Live-Ufnahme gsii un si hän in speziälle Kunzärt d Chinschtler*ne vu iorem Label chenne vorstelle. Zem Byschple het dr Norman Granz in dr 1970er-Johr an syni frieje Erfolg mit dr Raie Jazz at the Philharmonic chenen aaschließe mit dr Organisazion vu Jazz-at-Montreux-Kunzärt im Jamsession-Stil, wu au uf Don- un Bilddreger vermärtet wore sin, unter anderem mit Count Basie, Ella Fitzgerald, Oscar Peterson, Milt Jackson, Roy Eldridge, Benny Carter, Mary Lou Williams, Ray Bryant un Ray Brown.
Zwische 1980 bis 1991 het s en Uusdusch mit em Detroit International Jazz Festival gee, sällemol Montreux Detroit Jazz Festival gnännt; dert sin d Gwinner*ne vum domolige Bandwettbewärb vum Feschtiwäl vu Montreux un au Musiker*ne us dr Schwyz ufdrätte.
Estelle Balet
D Estelle Balet (* 19. Dezämber 1994 z Vercorin; † 19. April 2016 bi Orsières) isch e Schwyzer Freeride-Sportleri un zwaifachi Wältmaischteri (2015, 2016) gsii.
Lääbe
D Balet isch in dr Bärg ufgwachse, het frie Schyyfahre glehrt un isch mit 10 Johr zum Snowboarde chuu. Si het si uf s Freeriden im Wald un in diefem Bulverschnee un au an gääche Wänd spezialisiert.
Mit ihrem zweete Blatz bim Verbier Extreme 2013 het si si fir d Freeride World Tour (FWT) 2014 qualifiziert un isch im Merz 2014 Vize-Wältmaischteri wore. Anne 2015 isch d Balet as bishär jingschti Dailnämeri Wältmaischteri im Snowboard-Freeride wore. Im Dezämber isch si im Kanton Wallis zur Sportleri vum Johr 2015] gwehlt. Im April 2016 het si bi dr Freeride World Tour ihre zweete Wältmaischtertitl gwunne.
Am Morge vum 19. April 2016 isch d Balet mit 21 Johr dur e Lawine uf em Bärg Le Portalet (Mont-Blanc-Gruppe) gstorbe, derwlyscht si an Dräiarbete zuen eme Film gschafft het.
Montreux Jazz Festival
Plakat un Logo
Syt aafangs 1980er Johr luegt dr Pierre Keller, dr ehmolig Diräkter vu dr kantonale Chunschtschuel z Lausannne no dr Plakat. Ire Verchauf drait zue dr Yynahme vu dr Veraastaltig by.
S Logo vum Feschtiwäl isch e Elemänt vum Plakat vu anne 1982 vum Jean Tinguely.
Unter dr Chinschtler*ne, wu d Plakat gstaltet hän, sin dr Keith Haring 1983 ellai un 1986 zäme mit em Andy Warhol, d Niki de Saint Phalle (1984), dr Shigeo Fukuda (1985), dr Nicola De Maria (1988), dr Max Bill (1990), dr Tomi Ungerer (1993, 2009), dr Ted Scapa (2003), dr Burton Morris (2004), dr Julian Opie (2006), dr Yoann Lemoine alias Woodkid (2014), d Malika Favre (2017) un d Camille Walala (2022). Au Schwyzer Chinschtler*ne hän als d Plakat chenne gstalte, wie dr Bernhard Luginbühl (1990), dr Rolf Knie (1996), dr Zep (2005), dr John M. Armleder (2008) oder d Sylvie Fleury (2015). Sälte het s Foto uf dr Plakat wie uf sällem vu 2012 vum Greg Gorman oder uf em erschte Plakat vum Giuseppe Pino (1967).
In dr 1990er Johr het dr Claude Nobs zwai Mol Musiker s Plakat gstalte loo: David Bowie 1995 un Phil Collins 1998.
Wu 2020 s Feschtiwäl wäg dr Coronyvirsu-Pandemy abgsaitr woren isch, hän d ORganisatore in däm Johr un im Johre druf e Poschter-Wettbewärb gmacht.
Kunzärtlokal
S Feschtiwäl het aafangs im Casino vu Montreux stattgfunde, wu im Dezämber 1971 bi me Ufdritt vum Frank Zappa abbrännt isch – wie im Lied Smoke on the Water vu Deep Purple bschribe. S Feschtiwäl isch derno in andere Sääl z Montreux abghalte wore, bis es 1975 in s wider ufböue nei Casino het chenne retuurchuu.
S Feschtiwäl isch als wyter gwagse, un 1993 isch s in s greßer Montreux Music & Convention Centre umzoge. Vu 1995 bis 2008 het mer s Kungrässzäntrum un au s Casino brucht. Syter 2007 sin d Ufdritt vu dr Hauptdarsteller*ne am Obe wider in dr Hauptsach im Montreux Musique & Convention Centre. Im Casino het s no ab un zue ainzelni Show.
Syter 2007 het s Kungrässzäntrum zwoo Hauptbihnene, s Auditorium Stravinski mit ere Kapazitet vu 3.500 Blätz un d Miles Davis Hall mit ere Kapazitet vu 1.800 Blätz. Derzue brucht mer no s chlainer Montreux Jazz Café un verschidenu chlaineri Open-Air-Bihnene rund um s Zäntrum.
Ufnahme, wu z Montreux entstande sin
Vu Aafang aa sin vyl Kunzär vum Montreux Jazz Festival in voller Lengi ufzaichnet wore. Dodrus isch e Ton- un Filmarchiv entstande, wu Ufnahme vu iber 4000 Band umfasst, wu in dr letschte 40 Johr z Montreux ufdrätte sin. Die Sammlig vum Feschtiwäl isch 2013 in s Wältdokumäntenerb vu dr Unesco ufgnuu wore. Unter dr vereffetligte Ufnahme sin:
Muotatal
S Muätital (hochdütsch Muotatal) erstreckt sich südöstlich vo Schwyz, em Kantonshauptort vom Kanton Schwyz.
Geografii
Hinder em Dorf Muätithal zwigt südöstlich s Bisistal ab. Us däm Sitetal chunnt au d Muäta. Nordöstlich stigt s Muätital zum Pragelpass ufe, wo e Verbindig is Glarnerland ermöglicht. Vo döt obe abe chunnt en Bach, wo Starxlen haisst.
Diwärses
Übers Tal use bekannt sind d Wätterfrösch, di sogenannte Muätithaler Wätterschmöcker.
De Film «Das Erbe der Bergler» (2006) vom Erich Langjahr isch gröschtetails im Muätital drait worde.
CAL Cargo Airlines
CAL Cargo Airlines isch e israelischi Frachtfluggesellschaft mit Sitz ds Tel Aviv und Basis uf em Flughafen Ben Gurion.
Gschicht
CAL Cargo Airlines isch im Juni 1976 als Tochterundernähme vo der El Al mit Beteiligung vo Privatinvestore gründet worde, für Obst und Gemües sowie anderi liecht verderblichk Ware im Bedarfsflugverkehr vo Israel uf Westeuropa z transportiere. D Betriebsufnahm erfolgte am 1. November 1976 mitre Boeing 747-200C, wo zunächst nur für einzelni Flüg vo der El Al gemietet worde isch. Anfangs 1977 leaste CAL e bauglichi Maschine vo der US-amerikanischen Western Airlines und grifft zudem churzzitig uf Frachtflugzüg vo der El Al zrüg. Wil d Uftragslag vo der Gschellschaft starch vo der Erntesaison abhängig isch gsi, chan d CAL d geleaste Maschine ned durhaft uslaschte und git sie nach churzer Isatzdur zrüg. Bis 1999 bsitzt ds Unternähme kei eigeni Flugzüg, sondern mietet bi Bedarf churzfristig Frachtmaschine vo der El Al aa.
CAL het im November 1999 e Boeing 747-200C vo erworbe Atlas Air. E zweiti Maschine vo dem Typ ergänzt im Januar 2001 d Flotte. Hüt transportiert d Gschellschaft über 100.000 Tonnen Fracht jährlich.
Ider CAL-Gruppe existiere mit LACHS – Liege Air Cargo Handling Services in Lüttich und Road Feeder Services zwei Schwestergschellschafte vo der CAL Cargo Airlines.
Flugziil
CAL Cargo Airlines bedient vo ihrer Heimatbasis ds Tel Aviv sowie vom Drähchrüz Flughafen Lüttich ds Belgien Ziil in Europa und Nordamerika.
Flotte
Mit Stand April 2019 besteig d Flotte vo der CAL Cargo Airlines us drei Flugzüg miteme Durchschnittsalter vo 16,3 Jahr:
3x Boeing 747-400F
Kapazität: 112 Tonne
Aigeiden
D Aigeide (, Aigeidai) isch e wiitverzwigts Gschlecht im antike Griecheland gsii. Si sind för s boiotische Thebe, Sparta, d Insle Thera und Kyrene bizügt. De bikanntisch Aaghöörig vo de Aigeide isch de Poet Pindar.
Verbraitig
Nochem Herodot sind d Aigeide e groossi Phyle vo Sparta gsii. . Nochem Aristoteles sind si e Phratri vo Thebe gsii. Nochem Pindar sind d Aigeide vo Thebe uf Sparta choo und hend uf Wiisig vom delphische Orakel d Stadt Amyklai iignoo. Vo Sparta sind denn Aigeide uf d Insle Thera choo, wo i de Antiki as e spartanischi Gründig ggolte hett. Vo Thera isch e Tail vo de Aigeide wiiter uf Kyrene uusgwanderet, wo e theräischi Kolonii gsii isch.
Mythischi Herkunft
I de griechische Mythologi isch de Stammvatter vo de Aigeide de Aigeus gsii, de Soo vom Oiolykos. Z Sparta isch e Heroon vom Aigeus gstande. Sii Groossvatter Theras hett d Insle Thera bisidlet, vo wo uus di libyischi Stadt Kyrene gründet woren isch. De Theras selber isch de Soo vom Autesion gsii, wo de letschti König vo Thebe usem Gschlecht vo Kadmos gsii isch. Ase bringt de Mythos die verschidnige Ort, wo Aigeide glebt hend, mitenand i Verbindig. D Aigeide hend mmer no underem Fluech vom Laios und Ödipus glitte und di männliche Noofaare sind jung gstorbe, bis si uf Ghaiss vomene Orakel, de Erinnye e Hailigtum gstiftet hend.
Basler Kunstkredit
Kriterie
Dr Kunstkredit het e langi Dradizioon. Er isch 1919 gründet worde, nid nume zum Kunst z vermiddle sondern au zum de Künstler, wo noch em Erste Wältchrieg e schweere Stand gha häi, under d Ärm z griffe. Hüte isch s Kriterium zum gförderet wärde die künstlerischi Kwalidäät vom Wärk und nit die finanzielli Laag vom Künstler.
Er het hüte e Büdsche vo numen ere halbe Million Franke bro Joor. Mit däm bewaart er si Sammlig uf und chauft nöiji Wärk, won er denn vilmol öffentlig usstellt, wie d Helvezia uf dr Räis am Chläibaasler Kopf vo dr Middlere Brugg. Das füert immer wider emol zu Greed, wenn e Wärk umstritte isch.
D Kommission, wo d Gälder verdäilt, bestoot us Künstler und Kuratore, wo vom Regierigsroot usgweelt wärde, eme Verdräter vom Bresidialdepartemänt und em Kantonsbaumäister, wo in Sache Kunst am Bau öbbis z sääge het. Mitmache bi de Usschriibige chönne Künstler, wo sälber oder s Wärk von ene öbbis mit Baasel, sig s em Land oder dr Stadt, z due häi.
Das Erbe der Bergler
Das Erbe der Bergler isch ä Dokumäntarfilm vum Erich Langjahr. De Film zeigt di alpini Tradition vom Wildiheue. Är schtahd i de Tradition vum Fredi M. Murer sim früenere Dokumäntarfilm «Wir Bergler in den Bergen...» und ergänzt em Hans Haldimann sii Dokumäntarfilm Bergauf, Bergab.
Handlig
Am Erschte Augschte stiigid äs paar Manne im hindere Muätital mid Sägese, Heugare, Seili und Holzschuene mid Stiigise usgrüschtet diä schteile Port zum Hindere Heubrig druuf und tönd dete s'Wildigras heue. D'Wildiheuer tönd ä Bärglertradition ufrächt ärhalte und betriibid Landschaftspfläg. Durs Mäie gänd si de Bärgchrumi halt, tönd Erosion dure Schnej verhindere und bügid Rüfene vor.
Si mäiid d'Bärgwisene, bündlid ds Heu, lönd diä Bündäli a Drahtseili de Hang ape, wo diä Hundertkiloballe i Hüttene iiglagered und im Winter as Trochefuetter uf Schlitte is Tal ape gfüert wärdid. I Filmschnitt wird d'Tätigkeit vu de letschte Handwärcher ibländed, wo nu traditionälli Holzschue und Horäschlitte härschtellid. De Muätitaler Wätterschmöcker Peter Suter zeigt, win är ahand vumene Ameisihuufä ds Wätter veruussäge cha und i dr Dorfbeiz wird em Heinz Gwerder sii Bäsetanz und Ländlermusig vum »Echo vum Schattähalb« vorgfüert.
Thersandros (Sohn des Agamedidas)
De Thersandros isch i de griechische Mythologi de Soo vom Agamedidas und de Vatter vo de Zwillingschwöstere Lathria und de Anaxandra. Er isch e Noofaar vom Herakles.
Cirencester
Cirencester ìsch a Schtàdt ìn dr Gràfschàft Gloucestershire ìm Anglànd, äbba 130 Kilomääter wäschtlig vu London. Sa lììgt àm Fluss Churn, ema Naawafluss vu dr Themsa un ìsch d’ greeschta Schtàdt ìm Gebiat Cotswolds. Ànna 2021 hàt d’ Schtàdt 20.229 Iiwoohner ghàà.
Z’ Cirencester lììgt d’ Royal Agricultural University, d’ ältschta làndwìrtschàftliga Hoochschüal ìm anglischa Schproochràuim — ’s ìsch ànna 1840 grìnda worra.
Ànna 1982 hàt Cirencester a Pàrtnerschàft mìt dr diitscha Schtàdt Itzehoe ìm Schleswig-Hoschtai unterzaichent.
Koppigen
Choppige (amtlich Koppigen) isch e Gmeind im Kanton Bärn i dr Schwyz. Mit 2080 Iwohner (Stang: 31. Dezämber 2010) ghört Choppige zu de mittugrosse Gmeinde im Kanton Bärn.
Geografi
Choppige isch es Dorf ar Ösch. D Gmeindsflächi bsteit us 61,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 23,6 % Waud, 14,2 % Sidligsflächi u 0,6 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si die Berner Gemeinden Wiladinge, Höchstette, Auchischtoorf, Ersige, Utzischdorf u Zielebach im Kanton Bärn u Obergerlafinge u Rächerswiu.
Gschicht
Choppige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1139 un 1181-82 aus Chopingen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Buurdlef ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 7,1 % gläge.
Religion
81,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 22,4 %, CVP 1,6 %, EVP 3,5 %, FDP 9,0 %. GLP 4,5 %, GP 5,2 %, SP 16,9 %, SVP 31,9 %, Suschtigi 5,0 %.
Gmeindspresidäntin vo Choppige isch d Ursula Kilchenmann (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,1 % gläge.
Gartebau
Uf em Oeschberg isch di Kantonal Gartebauschuel, wo verschidni Usbildigsgäng chönd gmacht wärde.
Sit e paar Johr findet im Zweijohresrütmus jewils Endi Juni bim Oeschberg d öga, e Fachmäss vo de grüene Branche statt. Im 2010 händ dia 37'000 m2 grossi Usstellig öpe 23'600 Persone bsuecht.
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Choppige ghört zum Hochalemannisch.
Binnenkanal
Binnekanal isch d Bezaichnig för en Kanal, wo im flache Gländ verschideni chlinneri und grösseri Bäch sammlet, um si eme Fluss oder See zuezfüere. Binnekanäl verlaufed vilfach parallel zu me kanalisierte Fluss und sorgid deför, as de Flussdamm dor de Zuefluss vo sitliche Gwässer nöd oder nu wenigmol underbroche werde mues.
Sauriermuseum Frick
S Sauriermuseum Frick isch es Museum z Frick im Kanton Aargau.
Es isch anne 1991 uufggange. Me cha drinn Chnöche vo Dinosaurier und sogar ganzi Skelett vo settigen usgstorbnige Tier und no anderi Fossilie go aluege.
S meischte drvo sind Fünd us dr Lättgruebe Gruhalde vo der Bachschteifabrigg Chäller z Frick.
Schwanensee
Dr Schwaanesee (🇷🇺, Lebedinoje osero) isch äins vo de berüemtiste Ballett zur Muusig vom Pjotr Iljitsch Tschaikowski. Es ghöört zum Standardrepertuar vo klassische Ballettkompanie. Bsundrigs s Allegro Moderato us de Dänz vo de Schwään im 2. Akt isch in dr Choreografii vom Lew Iwanow zum Geegestand von e Hufe Parodie worde und isch doorum as dr Danz vo de vier chliine Schwään wit über s Publikum, wo sich für Ballett intressiert, uuse bekannt.
D Motiv
S Libretto isch vom Wladimir Petrowitsch Begitschew, isch aber hüfig nöi gschriibe und abgänderet worde, so dass es Wersioone git, wo s Ändi seer underschiidlig cha si. D Saag vo dr verwunschene Schwaanebrinzässin, wo nume dur die woori Liebi cha erlööst wärde, isch bin e Hufe Völker bekannt.
Im Schwaanesee chömme e Hufe Motiv us verschidnige Määrli vor, bsundrigs das vo dr unglücklige verzauberete Prinzässin, wo dur d Liebi vom ene Brinz erlöst wird. Au s unglücklige Ändi vom ursprünglige Libretto isch s bekannte Määrlimotiv vom Schwaanemäitli oder au dr Schwaanejungfrau.
S Baasler Ballettwunder
Mit dr Uffüerig vom «Schwaanesee» am Baasler Stadttheater si dr Ballettmäister Waclaw Orlikowsky und d Ballettdrubbe vom Stadttheater in ganz Öiropa bekannt worde. Das isch dr Aafang vom sogenannte Baasler Ballettwunder gsi, wo dr Orlikowsky mit witere bedütende Choreografie zää Joorlang witergfüert het.
Waclaw Orlikowsky
Dr Waclaw Orlikowsky (au Wazlaw Orlikowsky u. ä., * 8. Novämber 1921 as Grigori Podlesny z Charkow (Russland, hüte Ukraine), † 25. Juni 1995 z Baasel) isch e Ballettmäister gsi.
Lääbe und Wärk
Dr Orlikowsky isch as Soon vom Appolinarius Podlesnz und dr Maria geb. Zibina uf d Wält cho. Er het e Ballettusbildig bim Viktor Sulima und bim Wladimir Preobrajensky gmacht. Vo 1939 bis 1945 isch er Dänzer z Charkow, Tiflis und Lembärg (hüte Lwiw, Ukraine) gsi. 1952 bis 55 isch Ballettmäister im dütsche Ooberhuuse gsi.
Z Baasel
1955 isch er as Ballettmäister uf Baasel choo und het alli Dänzer entloo, wil si nid guet gnueg für sini Aasprüch gsi si. Mit dr nöije Drubbe het er mit sine Inszenierige, wo in dr Dradizioon vom klassische Danz gstande si, in dr ganze Schwiz groosse Erfolg gha und 1960 e Driumf bi de Berliner Festwuche iigspiilt. S Baasler Ballett isch internazional bekannt worde. Die äigeständige Klassikerinterpretazioone vo Schlüsselwärk us em 20. Joorhundert und d Uruffüerige si as s Baasler Ballettwunder in d Gschicht iigange. Er isch nit nume e wersierte Choreograf gsi, sondern vor allem e groosse Theatermaa und Büünimagier, wo z Baasel au Opere und Operette inszeniert het.
1966 bis 71 het er an dr Wiener Staatsopere gschafft und vo 1975 bis 1990 z Graz und isch au en internazionaale Gastchoreograf gsi. Er het as erste z Dütschland 1955 dr ganz «Schwaanesee» iistudiert und die dradizionelle und zitgenössische russische Handligsballett populär gmacht. So isch dr «Schwaanesee» z Baasel in dr erste Säsong elläi 51 Mol ufgfüert worde.
Böttsteiner Mühlebach
Der Böötschdener Mülibach isch e Wasserkanal z Böötschde im Kanton Aargau.
S Wasser chunt vom Platz Nünbrünne und lauft vo der Weyermatt, wo früener au mol e Weyer gsi isch, imene künschtlech gmachte Graabe em Böötebärg noo zum nöie Müliweyer und zum Wuer füre. Bim Schloss Böötschde verbyy laufft s Wasser im ene hölzige Chänel zu dr guet erhaltene Ööli und dr alte Müli, wo me anne 1973 abgstellt het, und gheit drno über d Schlosshalde wisawi vo dr Beznau id Aare abe.
Baslerstab
Dr Baslerstab isch d Gratiszitig mit dr grösste Uflaag in dr Region Baasel gsi und isch vo dr Basler Zitig Medie AG uusegee worde. Er isch zerst in dr Stadt fümfmol in dr Wuche erschiine und uf dr Landschaft zwäimol, vom 7. Mai 2009 überall nume no zwäimol, am Zistig und am Donnstig und ooni e redaktionelle Däil, und vom 30. April 2013 aa nume no äinisch in dr Wuche am Zistig.
Am 4. Februar 2014 isch dr Baslerstab schliesslig zuedoo worde, sini Inhalt si denn in dr BaZ Kompakt erschiine, wo am 6. Februar 2014 nöi lansiert worde isch und dreimol in dr Wuche erschiine isch.
Dr Baslerstab het zletscht im Joor 2014 non e Uflaag vo 154'645 Exemplaar ghaa.
Plataforma per la Llengua
D Plataforma per la Llengua – das isch uf Düütsch «Plattform für d Sprooch» – isch en Organisazioon, wo sech für s Kataloonische engaschiert.
Si isch anne 1993 von es paar Persoone z Kataloonie gründet worde. Der Filosoof Martí Gasull i Roig (1969–2012) isch der wichtigscht vo dene Sproochaktivischte gsi. Anne 2018 het si scho meh weder achtzäätuusig Mitgliider gha. Es het vill bekante Persoone us der Regioon derby.
So wie s die Öiropäischi Charta für d Regional- und Minderhäitesprooche seit, wott d Plataforma au s Kataloonische ufwäärte; si chlagt, dr spanisch Staat verletzi d Rächt vo de Lüüt, wo Kataloonisch rede, und si möcht, ass die Sprooch en ofizielli Amtssprooch vo der EU wird.
Bin es paar grosse Firme isch es glunge, die katalanischi Sprooch meh z bruuche, öppe bi Apple, Microsoft, Vodafone, Orange, Telefónica, Carrefour, Nokia, Samsung, Siemens, Facebook, Google, Twitter, IKEA und Codorníu.
Dr Hauptsitz vo der Organisazioon isch z Barcelona, und wyteri Büro het si i de verschidene Piet vo Kataloonie. D Plataforma schaffet au mit der Region Nordkataloonie, em Piet a de Pyrenäe ganz im Süüde vo Frankrych zäme. Si git all halb Joor iiri Zytschrift La Corbella use.
Martí Gasull i Roig
Dr Martí Gasull i Roig, wo am 2. April 1969 z Barcelona uf d Wält cho und am 23. Septämber 2012 z Nepal gstorben isch, isch e katalanische Filosoof, Sproochaktivischt und Bärgstyyger gsi.
Er het a der Autonome Uni Barcelona Filosofy und drno au Betribswirtschaft studiert.
Als begeischterete Sportler het dr Martí Gasull i Roig bim Bärgschtyygerverein vo Kataloonie mitgmacht. Er isch uf grossi Tuure uf allne Kontinänt, i den Alpe, won er uf die meischte hööche Gipfel ufeklätteret isch, i den Ande, em Himalaya und andere Gebirge. Am 23. September 2012 het er bim ene Lawineunglück z Nepal s Lääbe verloore.
Noch sym Tod het iim die katalanischi Provinzregierig s Sankt-Georgs-Chrüüz und dr Stadtroot vo Barcelona d Guldmedallie für kulturelli Verdienscht gää.
Für sys Adänke het d Platforma per la Llengua der Uszeichnig, wo si verdiente Lüüt git, Martí Gasull i Roig-Pryys gseit.
Ablancourt
Ablancourt ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est — bis 2015 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne. Sa gheert zem Arrondissement Vitry-le-François un zem Gmaindaverbànd Vitry, Champagne et Der. D’ Iiwoohner wara Blancourtiens bzw. Blancourtiennes gnännt.
Geogràfii
Ablancourt lììgt àm rachta-n-Ufer vum Marne-Sittakànààl, wo pàràllel zem Fluss Marne verlàuift. D’ Nochbergmainda sìnn La Chaussée-sur-Marne ìm Norda, Aulnay-l’Aître ìm Oschta, Soulanges ìm Süüda, Songy ìm Südwäschta so wia Saint-Martin-aux-Champs ìm Wäschta.
Oskar Mangold
Dr Oswald Mangold (* 6. September 1928) isch e dytsche Viidokter un alemannische Dialäktautor.
Lääbe
Dr Mangold isch z Bolschwiil mit segs Gschwischtrig ufgwagse. Im Zweete Wältchrieg isch er anne 1944 mit 17 Johr as Luftwaffehälfer un im April 1945 no zue dr Wehrmacht yyzooge woore. Är isch bal entloo woore un het ab 1948 derno an dr Dierärztlige Hochschuel Hannover aafange Diermediziin studiere. Anne 1954 het er promoviert un 1956 e Praxis as Viidokter z Schlienge ufgmacht. Scho ai Johr speeter isch er uf Wunsch vu dr Viidekterchammere in s Lohrer Ried uf Ichene gange un het deert gschafft. Wu anne 1977 z Staufe ne Praxis-Noofolger gsuecht wooren isch isch mit dr Familie retuurzooge in Bryysgau un het deert derno, unterstitzt vu syre Frau, di aige Praxis gfiert, bis er anne 1994 in Ruestand gangen isch. Sy Suhn Elmar isch sy Noofolger woore. Dr Oskar Mangold isch au Drichyyner im Stedtische Schlachthoof gsii.
Langi Johr het si dr Oskar Mangold ehrenamtli z Staufe engaschiert. Vu 1985 bis 2000 isch er Mitgliid im Bfaargmairoot vu dr kadoolische Chilchegmai gsii un het 21 Johr lang s Alte- un Seniorewäärch St. Martin glaitet. Ab 1995 isch er fir d CDU im Staufemer Stadtroot gsii.
Anne 2013 isch er vu dr Stadt Staufe fir sy ehrenamtli Engaschmänt mit dr Buurgermedallie gehrt woore.
Karlheinz Jung
Dr Karlheinz „Kalle“ Jung (* 3. Novämber 1952 z Zäll) isch e dytsche Sozialaarbeter, Bedriibswiirt un Verwaltigsdiräkter.
Lääbe
Dr Karlheinz Jung isch isch z Lörrach in dr Haagenerstroß un speter im Obermattweg z Stette bi Lörrach ufgwagse. Syy Vater, Gerhard Jung, isch Oberamtmann bi dr Boscht gsi un derzue e bekannte Schwarzwälder Dialäktdichter, syy Mueter, Klara geb. Wuchner, Huusfrau. Dr Kalle Jung het zwai Gschwischter, e jingere Brueder, Markus Manfred Jung, e Gimnasialleerer un alemannische Dialäktdichter, un e jingeri Schweschter, Sabine verh. Ging, e Musiklehreri.
No dr Schuel het dr Jung vu 1974 bis 1978 han dr kadoolische Fachhochschuel z Fryburg Soziaalaarbet studiert un mit em Diplom abgschlosse. Är het zee Joor in dr Chinder- un Juugedpsychiatry vu dr Universiteetskliinik Fryburg gschafft un isch derno zee Joor Personaalrootsvorsitzer gsii.
Nääbehäär het er e Uusabildig zum Hochschuelfachökonom Personaalwääse (Abschluss 1997) gmacht un derno vu 1997 bis 1999 an dr Fachhoochschuel AKAD Leipzig Bedriibswiirtschaft studiert un en Abschluss as Diploom-Chaufmann (FH) gmacht. Syni Diploomaarbet het er gschriibe iber Mitarbaiterfierig im Chrankehuusmänätschmänt. Är isch derno in d Verwaltig vum Universiteetskliinikum gwägslet un het in verschiidene Laitgsfunkzioone gschafft, unter anderem as Laiter vum Gschäftsberaich Personal un Wiirtschaft, zletscht as stellverdrättende chaufmännische Diräkter. Im Rame vu syre Aarbet am Universiteetsklinikum isch er au Gschäftsfierer vu zwoo Doochtergsellsychafte gsiis, dr „Gesellschaft für Wissen, Service und Material in der Medizin mbH (WiSMa) und dr „Kongress & Kommunikation gGmbH“. Zwai Joor lang isch er au Mitgliid im Ufsiichtsroot vum Universiteetsklinikum gsii.
Am Malik Management Zentrum z St. Galle het er e Zuesatzqualifikazioon in Sischteemoriäntiertem Mänätschmänt gmacht. Derzue het er e Uusbildig zum EFQM-Assessor gmacht.
Dr Karlheinz Jung isch Mitgliid im Uusschuss vum Bundesbildigsminischterium fir d Entwicklig vu dr Beruefsuusbildig zum Chaufmann im Gsundhaitswääse gsii un au Mitgliid im Vorstand vu dr Bedriibschrankechasse. Näbe syre Aarbet het er an dr Kadoolische Hoochschuel un an dr Evangeelische Hoochschuel z Fryburg verschiideni Leerufdreeg ghaa, unter anderem in dr Beraich Pflääg, Soziaalaarbet un Soziaalmänätschmänt. Am Aarbetsgriicht Fryburg het er eerenamtli fimf Joor lang as Aarbetsriichter gschafft.
An dr Leuphana Universiteet z Lüneburg het er anne 2010 bi dr Maria-Eleonora Karsten zum Theemaa „Krankenhäuser brauchen eine integrierte Personalentwicklung. Stand und Perspektiven einer integrierten Personalentwicklung an den Universitätsklinika Deutschlands, Österreichs und der Schweiz“ promoviert.
Zum Novämber 2012 isch er as Verwaltigsdiräkter an di Evangeelisch Diakonissechrankehuus z Karlsruhe-Rüppurr gwägslet. No dr Fusioon vu dr Evangeelische Diakonissenaaschtalt mit dr St. Vincentius-Klinike Karlsruhe isch dr Jung Vorstandsmitgliid vu dr nei bildete „ViDia – Christliche Kliniken Karlsruhe“ woore.
Anne 1976 het dr Kalle Jung e Bryys bim Wettbewärb aktion junge mundart vum Alemannische Gsprächskrais im Regierigsbresidium Fryburg gwunne, 1984 het er bim Wettbewärb Jungi Mundart 84 vu dr Muettersproch-Gsellschaft mitgmacht. Gedicht vun em uf Alemannisch sin in dr Anthology D Hailiecher uusechuu. Syterhär isch dr Jung aber im Unterschiid zue sym jingere Brueder nimi as Dialäktautor in Erschyynig drätte.
Dr Kalle Jung isch ghyroote mit dr Ursula Jung, ere Chinderchrankeschweschter, un het mit ire zwee Siin.
Giorgio Valla
Dr Giorgio Valla (* um 1447 z Piacenza; † 1499 z Venedig) isch en italiänische Mediziner, Astronom, latiinische und griechische Filoloog, Übersetzer und Musikoloog gsi.
Lääbe
S Geburtsdatum vom Valla isch nit genau bekannt, es git Kwelle wo 1430 sääge, anderi sääge 1450 , wider anderi 1457. Dr Valla isch vo 1476 aa "Professor Humaniorum" z Venedig gsi.
1501 isch posthum si Enzyklopedii De expetendis et fugiendis rebus uusechoo.
Liste der Flugunfälle mit Verkehrsflugzeugen 2021
Das isch d Lischt vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg im Jahr 2021.
En Ytrag mit em ne Artikel i der Wikipedia wird mit em ne (A) markiert.
ARPANET
S ARPANET, uff Änglisch: Advanced Research Projects Agency Network, isch e dezentrals Netzwärk gsi, wo amerikanischi Uniwersidääte und Forschigsinstidut elektronisch mitenander verbunde het.
wie s agfange het
Es isch ursprünglig im Ufdraag vo dr US-Luftwaffe vo 1962 aa von ere chliine Grubbe vo Forscher under dr Läitig vom Massachusetts Institute of Technology und vom amerikanische Verdäidigungsministerium entwigglet worde. Dr Paul Baran (RAND-Studie) und dr Donald Watts Davies (dezentrali Netzstruktur und Packeetvermiddlig) häi wichdigi Erkenntniss us em Beriich vo dr däilvermaschte Netztopologi und vo de pakeetvermiddlete Netz gliiferet, wo d Kommunikazionsgrundlaag für s ARPANET worde si.
wie druus s Internet worden isch
S Protokoll TCP – s Transmission Control Protocol – isch in de 1970er Joor iigfüert worde, zum verschiidenartigi Netzwärk mitenander z verbinde.
Das isch zum Protokoll TCP/IP witerentwigglet worde, wo 1983 iigsetzt worde isch.
S IP, s Internet Protocol, isch e verbindigsloses Protokoll, wo sich uf s TCP stützt zum d Kompiuter mitenander verbinde. Vo denn aa het sich mee und mee dr Naame Internet dduregsetzt. S ARPANET isch vo denn aa e Däilnetz vom Internet gsi, bis es offiziell am 28. Februar 1990 abgstellt worde isch.
La Chaussée-sur-Marne
La Chaussée-sur-Marne ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est — bis 2015 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne. Sa gheert zem Arrondissement Vitry-le-François un zem Gmaindaverbànd Vitry, Champagne et Der. D’ Iiwoohner wara Chausséens bzw. Chausséennes gnännt.
Geogràfii
D’ Gmainda lììgt àn dr Mìndung vum Fion ìn d’ Marne, äbba 17 Kilomääter süüdäschtlig vu Vitry-le-François.
Postleitzahl (Deutschland)
D Poschtleitzaal git s z Dütschland sit 1941, als im Dütschè Rych zweischtelligi Poschtleitgebiètszaalè iigfüürt worrè sin, znägscht für dè Paket- un Päcklediènscht. Ab 1944 hèn selli Poschtleitgebièt au für dè Brièfvokeer goltè. D Zaalèkombinationè sin nõch èm Zweitè Wältchrièg wittervowendèt worrè. 1962 hèn i dè Bundesrepublik un 1965 i dè DDR Wechsèl zuè jewyls eigèschtändigè Poschtleitzaalsischteeme stattgfundè. Beidi Leitsischteem sin 1993 vo eim vo dè Dütschè Bundesposcht entwicklètè füüfschtelligè Sischteem für s widdervoeinigte Dütschland abglöst worrè. Diè füüfschtelligi Poschtleitzaal isch è Zaalèkombination innerhalb vo Poschtadressè uff Brièf, Paket odder Päckle, wo dè Zuèschtellort ygränzt wörd. Näbbè dè Poschtleitzaalè für geografischi Zuèschtellgebièt git s eigeni Poschtleitzaalè für Großempfänger un Poschtfächer. Für d Vogaab vo neuè Poschtleitzaalè isch diè Dütsch Poscht AG als Nõchfolgerin vo dè Bundesposcht zuèschtändig.
Vorläufer
Mit Hǜlf vu Ringnummèrèschtempel isch es für d Vowaltung vo dè Thurn-un-Taxis-Poscht zum èrschtè Mòl 1853 möglich worrè, Ortschaftè uss èrè Region am Zaalèberych z erkènnè. Ab dè Nummèrè 338, vogää am 1. Oktober 1854 a d Poscht z Leheschtè, sin d Nummèrè zuèfällig vogää worrè.
Dè Carl Bobe hèt 1917 Dütschland in Großrüüm glidèrèt, i dèm er regionali Berych un örtlichi Berych in eim Organisationsschema erfasst hèt.
Yfüürung im Dütschè Rych
D Yfüprung von èm Poschtleitzaalèsischteem isch durch dè Zweite Wältchrièg zwäg chò.