cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Himmel (Religion)
In vile Religione wohnt Gott, beziehigswiis wohne d Götter, an eme Ort, wo in obeländische Kulture im allgemeine mit Himmel bezeichnet wird. D Vorstellig vom ene datsächliche Ruum (zum Bispil dr Bärg Olymp bi de alte Grieche oder vom ene Beriich usserhalb vo dr Himmelsschale, wie in mängge Schichte vom Alte Testamänt), und die gliichnishafti Darstellig vom ene Zuestand, wo nit cha lokalisiert wärde, verschmälze inenander. Dr Konflikt zwüsche dene Vorstellige isch em mythische Dänke fremd und das vor allem, wil vili Hochkulture d Planete, wo me vo Aug cha gseh und wo vo ihre Näme in de meiste Sprochen d Bezeichnigen vo de Wuchedäg abgleitet si, und d Stärn diräkt mit ihre Götter identifiziert hai, das heisst, si hai ihre Götter am Himmel chönne zueluege.
Im Himmel si religiösi oder eschatologischi Bedütig spiilt under anderem e wichdigi Rolle in dr Genesis vom Pentateuch und in dr chinesische Philosophii, wil währed der Zhou-Dynastii dr Himmel sälber as Gottheit agluegt worden isch. Sehr verbreitet isch au d Uffassig in de Religione, dass die Dote an däm Ort witerläbe (Uferstehig) und dört e paradiisischs Läbe füehre. Anderi aber chömme an e schregglige Ort (Underwält, Höll) as Strof für ihr Benäh in dere Wält. D Vorstellig vo körperlose Seele, wo „in Himmel chömme“, wird hüte hüfig ehnder as Deil vom Volksglaube agluegt.
Lueg au
S Läbe noch em Dod in dr altägyptische Religion
Endingen
Endingen isch de Name vo dene Ort:
Communauté de communes de Rémilly et environs
D Communauté de communes de Rémilly et environs isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu elf Gmaine im Kanton Pange im Arrondissement Metz-Campagne aaghert hän.
Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Stadt Rémilly, wu au dr Sitz vum Verband gsii isch. Är isch am 30. Septämber 2004 grindet wore. Presidänt isch dr Jean Weber gsii. Im Johr 1999 het d Communauté de communes de Rémilly et environs 4.255 Yywohner ghaa.
Gmaine
Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert:
Wikinger
D Wikinger (au Nordmänner, Waräger odr Rus gnännt) si kei gschlosseni, ethnischi Gruppe gsi, sondern händ i verschidene Stämm und Völcher zerscht als Buure z Skandinavie gläbt.
Als d Wikingerzit wird meistens di Zyt zwüsched 517 und 1066 agluegt, wo d Wikinger immer wider Küste-, Flussgebiet und Insle z Europa plünderet, aber teilwiis i dene Länder au Dörfer gründet und es wiits Handelsnetz errichtet händ. D Wikingerschiff sind gfüchtet gsi, will si schnäll cho sind und me immer mid emene Agriff het müesse rächne.
Hare Krishna-Tempel Zürich
De Hare Krishna-Tempel z Zöri isch e Hindutempel, wo vo de ISKCON (Hare Krishna) ggründet woren isch und au e wichtige Tempel vo de Tamile isch, wo i de Schwiiz lebed. De Tempel isch a de Bergstroos 54 am Hang vom Zöriberg. De Tempel mit em Garte isch öber d Landesgrenze bikannt.
Wikinger
Hüt goot me dervo uss, dass d Wikinger wäge widrige Läbensumständ ihri Heimat verlooh händ, zum im riiche und klimatische agnähemere Mitteleuropa go z woone. So hai si sich z Nordfrankriich niiderglo un ere Region ihre Name gä: Normandie. Z Ängland hai si Gebiet im Oschde eroberet, d Königriich Northumbria und East Anglia und d Gebiet vo de Stedt Leicester, Nottingham, Derby, Stamford und Lincoln. Dr Region, wo si gherrscht hai, sait mä Dane Law, das heisst s Gebiet vo de Gsetz vo de Däne, wobii mit Däne alli Skandinavier gmeint si.
D Wikinger si aber au in Oschde gfaare und noch Russland greist für zum Handel driibe. Uf de russische Flüss sind si südwärts gsäglet und bis zum Schwarze und em Kaspische Meer cho. Si hai z Novgorod es Königriich gründet. Im Weschde hai si vili vo de Insle im Atlantik enddeggt und deilwiis au besiidlet, Island vo öbbe 870 a) und Grönland vom Johr 984 aa bis ins 15. Johrhundert. D Landnaam vo Island isch vor alem dur Norweger erfolgt, wo sich gege d Königsmacht vom Harald Schööhoor und sinene Nochkome gwehrt hend. Dr Leif Erikson isch öbbe um s Johr 1000 uf em nordamerikanische Feschdland acho, und mä het Überräschd von erä Wikingersiidlig z Neufundland entdekt.
Otto Mueller
Otto Mueller (* 16. Oktober 1874 z Liebau, Schlesie; † 24. Septämber 1930 z Obernigk bi Breslau) isch e dütsche Mooler und Lithograph vom Expressionismus gsi. Er gältet hüte as eine vo de bedütendste Expressioniste.
Hare Krishna-Tempel Zürich
de Tempel
Im Parterre isch de Aadochtsruum mitem Altoor, wo de Krishna vereert werd. Denebet gits no chlinneri Ufethaltsrüüm, för verschidnigi Aktivitäte. Im erste Stock isch e Bibliothek und en Uusstelig öber de Prabhupada, em Gründer vo de ISKCON. Di obere Rüüme wered vo Mönch biwont und sind för d Öffetlichkait nöd zuegängli. Bi guetem Wetter wered im Garte d Festesse iignoo. E chliini Boutique im Iigangsbiriich verchauft Büecher, Roicherwerch und sustigi Sache..
Otto Mueller
Läbe und Schaffe
Dr Otto Mueller isch as Sohn vom ene Lütnant und spötere Stüürberooterz Schlesie, wo denn no preussisch gsi isch, uf d Wält cho und isch z Görlitz ufgwachse. Er het s Gymnasium müesse verloo, ohni dr Abschluss z mache.
Schluchseewerk
Aadeilseigner a dè Schluchseewärch AG sin d RWE (50 %), EnBW (37,5 %), Energydiènscht (7,5 %) un d Energydiènscht Holding AG (5 %) (letschteri sin Döchter vo dè EnBW).
Otto Mueller
Läbe und Schaffe
Vo 1890 bis 1894 het er, wil s dr Vater eso het welle, e Lehr as Lithograph gmacht. Denn isch er mit ere Sondergenähmigung bis 1896 uf d Kunstakademii vo Dresde gange, wo s aber bald zu Differänze mit siim Brofässer Georg Hermann Freye choo isch, wil er däm siini Korrekture nit het welle liide.
Schluchseewerk
Gschicht
D Schluchseewärch AG isch 1928 gründet worrè. Iren Hauptsitz isch z Fryburg i dè Rempartstrõß gsi. Im Johr 1931 isch s Chraftwärch Hüsèrè as Netz gangè. Wôrend sich d Arbètè am Chraftwärch Witznau infolg vo dè Wältwǜrtschaftskrisè bis is Johr 1943 vozögerèt hèt, hèt dè Büèz am Chraftwärch Waldshuèt wègè m Zweitè Wältchrièg 1944 komplètt ygschtellt wörrè müèsè. Èrscht 1951 (sechs Johr nõch Chriègsènd) isch s Wärch z Waldshuèt fèrtiggschtellt worrè. Im glychè Johr hèt d Gsellschaft d Blään für d Wuètèschluchtstaumuèr gschmydèt un e s umfangrych erwiterèt. Uffgrund vo Bedenkè im Nadur- un Umwältschutzberych un wègèm breitè Widderschtand i dè Bevölkerig isch s Brojèkt 1960 vo dè Landesregyrig ygschtellt worrè.
Otto Mueller
Läbe und Schaffe
Vo 1898 aa het er an dr Akademii vo de Bildende Künst Münche studiert, het siini Studie aber 1899 müesse abbräche, wil ihm dr Leiter vo dr Akademii, dr Franz von Stuck d Genähmigung entzoge het.
Hare Krishna-Tempel Zürich
de Tempel
Im Hare Krishna-Tempel werd jedi Wuche s traditionelli Sunntigsfest gfiiret. S Fest fangt em Nomittag um drai mit em gmainsame Singe vom Mahamantra aa. Em vieri isch e Vortrag und abem föfi gits e gmainsams vegetarisches Festesse. Em Oobed em sibni startet de Bhajan (»Vedischi Tempelzeremonii«), wo de Altoor noi gschmückt werd. De Bhajan werd mengisch vo de ISKCON, mengisch vo Tamile glaitet.
Otto Mueller
Läbe und Schaffe
1905 het er d Maria („Maschka“) Mayerhofer (oder Meyerhofer) ghürotet, wo hüfig für ihn modelliert het und au noch ihrer Drennig und zwei witere Hürote vom Mueller siini Verdrauti bliiben isch.
1908 isch er uf Berlin züglet. D Plastike vom Wilhelm Lehmbruck, won ä Fründ von em gsi isch, si em zum Vorbild worde. Sit 1908 het er die schlanke Mäitli gmoolt, wo für ihn charakteristisch si wie au d Liimfarbe, won er f[r siini Wärk vorzoge het. Er het vergäblig brobiert, sich dr Berliner Secession aazschliesse, und het 1910 mit andere Künstler, wo nid ufgnoh worde si, d Gruppe Neue Secession gründet, wo im Mai en einzigi Usstellig organisiert het under em Motto «Zurückgewiesene der Secession Berlin 1910». Eso isch er mit Mitgliider vo dr «Brücke» in Kontakt choo und het vo 1910 bis zu ihrer Uflösig im Mai 1913 in dere Künstlergmeinschaft mitgschafft. Dr Mueller het e dämpfti Farbgäbig vo lyrisch-dekorativer Wirkig vorzoge und isch so im Stil de andere «Brücke»-Künstler sehr ähnlig gsi.
1915 isch er zum Chriegsdienst im Erste Wältchrieg iigezoge worde und isch as Soldat in dr Infanterii an Kämpf in Frankriich und Russland drbii gsi. 1917 het er e Lungenentzündig überchoo, won em fast s Läbe kostet het.
Sit 1919 isch er Brofässer an dr Staatlige Akademii für Kunst und Kunstgwärb z Breslau gsi. Er het jedi bürgerligi Aabassig abglehnt und het im Kreis vo dr Breslauer Künstlerbohème verchehrt. Si Frau Maschka het sich 1921 vo ihm lo scheide und isch uf Berlin zrugg.
Im Johr 1937 hai d Nationalsozialiste 357 vo siine Wärk us dütsche Museä beschlagnahmt, wil siini Bilder as Entarteti Kunst gulte hai. 13 von ene si in dr Usstellig «Entartete Kunst» diffamiert worde.
S zentrale Thema im Mueller siine Wärk isch d Eiheit vom Mensch und dr Natur, won er in zahlriiche Aktdarstellige in Landschafte brobiert het, Usdruck z gee. In dene Bilder zeigt dr Mueller immer wider Szene us em Zigüünerläbe.
E baar vo siine Wärk si postum uf dr documenta 1 im Johr 1955 z Kassel zeigt worde.
Wärk
(Uswahl) Vili Wärk vo de Künstler vo dr Breslauer Akademii si im Bestand vom Schlesische Museum z Görlitz. Si si ere bedütende Brivatsammlig abkauft worde.
Wikinger
Es wird überlieferet, d Wikinger sige wildi Lüüt gsi, wo vil Fleisch gässe und unpflägti Bärt gha heige und Länder überfalle und uspländeret heige. Me dänkt hüt aber, d Wikinger heige gar ned so gern Fleisch gha. Si heige Pökelfleisch gmacht und vill lieber Fisch und bi Fescht sogar au Gmües gha. Warschinlich hend si gärn Zwyble und ned immer nur im Salz tröchnets Pöckelfleisch ggesse.
St. Blasien
Geografischi Lag
De heilchlimatisch und Kneipp-Kurort St. Bläsi isch im Südschwarzwald südlig vom Schluchsee im Albdal. De diefst Punkt isch uff 600 Meter über em NN, de höchst uff 1349 uff em Spießhorn, wo zum Fäldberg ghört.
Wikinger
D Wikinger si keis einheitlechs Volk gsi. Als Wikinger werdet Mensche bezeichnet, wo im allgemeine us Skandinavie cho si und wo sich zum handle, för de Chrieg und d Seefahrt uf Schiff zemmä ta hend und gmeinsam unterwegs gsi sind.
St. Blasien
Flächenutzig
Öbbe 77 Brozänt vo de Gmeindflächi bstönn uss Wald, 16 Brozänt werre landwirtschaftlig gnutzt, de Rest isch Sydligs- und Verchehrsflächi.
Nochbergmeinde
St. Bläsi gränzt im Norde an d Gmeinde Fäldberg und Schluchsee (Lkr. Breisgau-Hochschwarzwald), im Oste an Hüsere und Höcheschwand, im Süde an Dachsberg und im Weste an Ibach und Bernau im Schwarzwald (Landchreis Waldshüet).
Stadtgliiderig
Zu de Stadt St. Bläsi ghöre d Ortschafte Immeneich, Mänzeschwand und Schlagete, wo friehner selbständig gsi und in de 1970er-Johr ygmeindet worre sin. Zu de ehemolige Gmeind Immeneich ghöre d Dörfer Immeneich und Nydermiehli (Niedermühle). Zu de ehemolige Gmeind Mänzeschwand ghöre d Dörfer Mänzeschwand-Hinderdorf und Mänzeschwand-Vorderdorf. Zu de Stadt St. Bläsi in de Gränze vo de 1970er-Johr, also vo de Gmeindereform, ghöre d Stadt St. Bläsi, d Höf Glashof, Windberghof und Wolfsbode und d Hüser In der Schmelze, Im Hüttlebuck und Glashofsäge. Zu de ehemolige Gmeind Schlagete ghöre s glychnamig Dorf, d Wyler Eckartschwand, Lehewys, Luchle, Nydlige und Underbildstei und d Zinke Balleberg und Underkutterau.
Gschicht
Im Johr 858 isch zum erschte Mol e Benediktinerchloster im hüttige St. Bläsi erwähnt worre (Chloster St. Bläsi). D Gschicht vo de Stadt hät äng mit derre vom Chloster z düe. S Chloster isch ab em spote Mittelalter eins vo de wichtigste im Schwarzwald gsi, bis es im Johr 1806 säkularisiert worre isch. Di letschte Mönch sin (uff Umwäg) zum Stift St. Paul im Lavanttal (Kärnte) übergsydelt. Deno isch in de Chlostergebäude eini vo de erschte Maschinefabrike vo Dütschland (Spinnereimaschine) uffbaut worre. Im Chloster isch vo 1934 bis 1939 s Kolleg St. Bläsi mit me Internat underbrocht gsi; 1946 hät mer's widder ygrichtet. Es wird vo Jesuite gleitet. Während em Chrieg vo 1939 bis 1945 sin d Gebäude als Lazarätt gnutzt worre.
1882 hät de Lungearzt Dr. Haufe s Sanatorium St. Bläsi mit de Schwindsucht (Tuberkulose) als Behandligsschwerpunkt uffgmacht. Obwohls Widerständ au vo de asässige Bevölcherig gee hät, wo d Angscht und dodemit s Furtblybe vo de Summergäst, also e Gwinnusfall befürchtet hät, hät d Klinik bis hütt ihr Rüef als Spezialklinig chönne bhalte und witer usbaue. Durch di ärztlige Bemiehige und dodemit em Rüef vo de Klinik isch St. Bläsi zum ganzjöhrige Kurort worre.
Bolitik
D Stadt isch de Sitz vom Gmeindeverwaltigsverband St. Bläsi, wo au d Gmeinde Bernau, Dachsberg, Hüsere, Höcheschwand, Ibach und Todtmoos dezüe ghöre.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wappe
S Wappe enthaltet e Hirsch, wo noch links springt.
D Wappe vo de Stadtdeil:
Städtpartnerschafte
St. Bläsi hät partnerschaftligi Beziehige zu
Bauwerk
Noch re Brandkatastroph im Johr 1768 hät de Architäkt Pierre Michel d’Ixnard (1768–1781) e neui Abdeichirch im friehchlassizisdische Styl baut. De Kuppelbau hät e Durchmässe vo 36 Meter und isch 62 Meter hoch; dodemit isch er de gröscht vo derre Art z Europa.
1892 isch s Sanatorium St. Bläsi baut worre, wo sich in de Johrzähnt denoch zu einem vo de bekannteste Lungeheilastalte vo Dütschland entwickelt hät. Hütt no kännt mer d Lungefachklinik St. Bläsi au usserhalb vo de Gränze vom Landchreis Waldshüet. Behandelt werre Patiänte mit allne Forme vo Lungechrankhete wie chronischi Bronchitis, Asthma bronchiale, Lungetumor, Schlofmedizin und Beatmigsmedizin. Au Tuberkulosechranki werre do behandelt. Z seh sin do näb em hisdorische große Spyssaal und em hisdorische Chrankezimmer di einzelne Kämmizimmer und de Wandelgarte.
Regelmäßigi Verastaltige
Di internationale Summerkonzärt im Dom finde jewyls vo Änd Juni bis Afang Septämber mit beriehmte und bekannte Chör, Musikensembles und Organiste statt. Usserdem d'Chlosterkonzärt im Festsaal vom Kolleg und de International Holzbildhauerwättbewärb.
Fränk Schleck
Dr Fränk Schleck (* 15. April 1980 z Luxeburg) isch e luxeburgische Profi-Strossevelorennfahrer. Dr Velorennfahrer Andy Schleck isch si Brueder.
Karriere
Im Schleck si Vater, dr Johny Schleck isch au Radprofi gsi, und dr Fränk het in de Jugendmannschafte afo fahre, wo vom Claude Conter trainiert worde si, und wo au si elter Brueder Steve und der spöter luxeburgisch Radprofi Kim Kirchen drzue ghört hai. Spöter isch er e baar Johr im Usland dätig gsi, z. B. bi De Nardi z Italie oder z Frankriich.
Schluchseewerk
Gschicht
Sit 2004 hèt s Schluchseewärch AG diè technischi un kaufmännischi Bedrybsfüürig für s Rhychraftwärch Albrugg-Dogèrè. Sèll Laufwasserchraftwärch isch im Dezèmber 2009 durch è Weerchraftwärch erwiterèt worrè un lifèrèt im Mittel 650 Millionè Kilowattschtundè Stròm bro Johr. Dè Stauruum vom Rhychraftwärch bruucht s Bumpspycherwärch Waldshuèt als Unterbeggi (luèg au unnè).
Gressweiler
Grasswiller (frz. Gresswiller, dt. Gressweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Schluchseewerk
Gschicht
D Hauptvowaltig isch Èndi 2006 nõch Laufèburg volait worrè.
Schluchseegruppè
Diè sognannti Schluchseegruppè wörd uss drei Bumpschpycherchraftwärch bildet, diè hinterènand kaskadiert sin un so zämmè dè gröschte Wasserchraft-Komplèx z Dütschland bildè. Diè mittleri Fallhöchi vo Gsamtaalaag bedrait 610 m, diè kumulyrti Stollèlängi 24,853 km un diè jöhrlich erzügti Stròmmengi 520 Mio. kWh.
Gressweiler
Gschìcht
Grasswiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 849.
Verwàltung
vun Grasswiller ìsch. Grasswiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Grasswiller ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Schluchseewerk
Schluchseegruppè
Im Turbinèbedryb strömt Wasser uffgrund vom topographischè Gfälle durch Druggschtollè uss èm nammensgäbbendè Schluchsee nõchènand zu dè drei stromerzügendè Chraftwärch un glangt schlièßlich bi Albrugg i dè Hochrhy. Umkeert wörd im Bumpbedryb unter dè Uffwendung vo elegtrischer Energy Wasser uss èm Rhy i dè 619 m höcher glègène Schluchsee bumpt. D Druggschtollè hèn èn Durchmesser vo mee als vyr Meter. Si vofüègèd jewyls übber è Wasserschloss. S Wasserschloss vo dè Unterschtufè isch mee als 160 m hoch.
Communauté de communes du Pays de Brisach
D Communauté de communes du Pays de Brisach (uf alemannisch Verwaltungsgmeinschaft Brisàcher Lànd ìsch bìs 2016 e Zweckverbànd vun bis uf Balgäu àllene Gmeine vum Kànton Nej-Brisach un mehrere Ortschàfte üs em Kànton Àndelse gsìì. Sitz vum Verbànd ìsch Volgelse gsìì.
Bìs 2009 ìsch d Communauté de communes du Pays de Brisach e Syndicat intercommunal à vocations multiples (SIVOM) gsìn. Uf Hochditsch kennt mer sall öi „Interkommunaler Dachzweckverband“ nanne. S het sich bi dr SIVOM àlso um Zammeschliss vun frànzeesche Gmeine ghandelet.
D SIVOM sìn ìn dr Zwìschezitt fàscht àlla durich d Communauté de communes ersetzt wore, we ahnlicha Ufgàwe han. E Üsnàhm bìldt dr SIVOM du canton de Wintzenheim..
Mìt Brisàcher Lànd isch debi s Umlànd vun Nej-Brisàch gmeint, will mer ìm Elsàss Nej-Brisach Brisach nannt, di ditsch Schweschterstàdt Brisàch àm Rhin heisst mer dergaje Àlt-Brisàch.
Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes Essor du Rhin zum neie Verbànd Communauté de communes Pays Rhin-Brisach füsioniert wore.
Gmeine
D Verwaltungsgemeinschaft Brisàcher Lànd'' hàt ìnsgsàmt 22 Mitglidsgmeine ghàà.
Schluchseewerk
Hotzèwaaldgruppè
Diè beidè vonènand unabhängigè, im Hotzèwaald glègènè Bumpspycherchraftwärch bildè diè sog. Hotzèwaaldgruppè. Beidi sin in Kavernèbauwys uusgfüürt, un s Säckinger Chraftwärch isch s èrschte dütsche Bumpschpycherchraftwärch in Kavernèbauwys.
Diè folgendi Tabèllè lischtet diè beidè bestehendè Bumpschpycherchraftwärch mit irè zuèghörigè Spycherbeggè un è baar technischi Datè uff sowiè diè derzit blaante drittè Aalaagè:
Fränk Schleck
Karriere
Die guete Kontakt vom Marcel Gilles hai s em möglig gmacht, ei Monet im Team CSC-Saxo Bank vom Bjarne Riis z fahre, und er het dank siine guete Leistige e Festastellig übercho. Si Brueder Andy fährt sit 2005 au für s Saxo Bank Team.
Am 16. April 2006 het dr Fränk s Amstel Gold Race.
E wiitere bedütende Erfolg het dr Schleck am 18. Juli 2006 gfiirt, won er d Königsetappe vo der Tour de France vo Gap uf L’Alpe d’Huez gwunne het. Eso isch er der erst luxeburgisch Velofahrer sit em Edy Schütz im Johr 1966 gsi, won e Etappe bi der Tour de France gwunne het.
Am 27. April 2008 isch er bi Lüttich–Bastogne–Lüttich im Final nume vom Alejandro Valverde und vom Davide Rebellin gschlage worde. Ei Platz hinter ihm isch si jünger Brueder Andy aachoo, wo d Entscheidig scho früehner gsuecht het und usgrissen isch. Wo s Füehrertrio dr Andy uf ere Kuppe überholt het, het dr Fränk si Brueder e chli agschobe.
Vom 20. Juli bis zum 23. Juli 2008 het dr Fränk Schleck s Gäle Liibli vom Füehrende in der Gsamtwärtig bi der Tour de France aghaa.
Dr Schleck het die 17.Etappe, die sogenannti "Königsetappe", vo der Tour de France 2009 gwunne, vor em Alberto Contador und siim Brueder Andy Schleck.
Dopingvorwürf
Die Süddeutsche Zeitung het in ihrer Usgob vom 27. September 2008 behauptet, ass dr Schleck enttarnt worde siig as Kund vom Arzt Eufemiano Fuentes, wo im Dopingskandal Fuentes dr Name gee het. Das siig bewiise dur en Überwiisig im März 2006 für e Fuentes. Wo d Zitig dr Schleck gfrogt het, het er gsait, ass er nit dopt haig. S Gäld, won er überwiise het, siig für e Trainingsprogramm bestimmt gsi. Dr Schleck het zuegee, ass er Kontakt zum Fuentes gha het, die haig si aber sofort abbroche, won er vo däm siine Verbindige zum Doping ghört haig. Ufgrund vo de Vorwürf het die luxeburgisch Anti-Doping-Agentur ALAD gegen e Schleck ermittelet, het s Verfahre aber iigstellt, wil s weder Bewiis gäb für Dopingversüech no für Doping wo duregfüehrt worde siig. .
De Schleck isch uf de 13. Etappe vo de Tour de France 2012 positiv uf s Diuretikum Xipamid testet worde. Das het de Velosportweltverband UCI am Obe vom 17. Juli mitdäilt. Sii Team het en am gliche Dag vo de Tour zruckzoge.
Uszeichnige
Am 15. Dezember 2006 isch dr Fränk Schleck zum beste männlige Sportler 2006 z Luxeburg uszeichnet worde. Er het 146 Stimme Vorsprung uf dr Zweitplatziert David Fiegen, dr 800 Meter Silbermedaillegwünner bi dr Europameisterschaft 2006.
Reggaeton
Reggaeton isch a ladeinamerkanische Musikschdiel, mo se en de ledschde zwanzig Joohr endwiggld hod.
Eiordnung
D Musigrichtig Reggaeton isch e eigeständigi Version vom Reggae us em spanischsprachige Latinamerika. Reggaeton wird vor allem en Puerto Rico und en Jamaika produziert, isch aber im ganz südamerikanische Kontinent sit de 1990er Jahre beliebt. Si verbinde nach em Vorbild vom "Dem Bow"-Riddim mit spanische Texte im Gangsta-Rap-Stil (und zum Teil au mit latinamerikanische Melodie/Rhythme).
Inschdrumend
Weil se s abr erschd seid 20 Joor geid, isch dr Soundcomputer faschd a Selbstvrschdändlichkeid.
Schluchseewerk
Hotzèwaaldgruppè
S Weerabeggi, uffgschtaut durch d Weeradalschperri, hèt zuèsätzlich è Chlywasserchraftwärch mit Durchschtrömturbinè un èrè Leischtung vo 1,135 MW.
Suschtiges
D Schluchseewärch AG bewǜrtschaftet zuèdèm 14 Spycherbeggi, devò vyr Rhyschtaurüüm.
Zum Schluchseewärch ghört au s Umschpannwärch Küèmoos.
Bi dè Yheimischè isch s Schluchseewärch als Arbètgäbber belièbt, un wörd lièbevoll-spöttisch oft als Schluri bezeichnèt.
Amtshaus Meienberg
D Bemolig vo de Schtänderfassade uf de Vordersiite vom Huus schtammt us em Johr 1765. S Original wird hüt im Schwiizerische Landesmuseum ufbewahrt, am Huus isch e Kopii aabrocht. Uf de Rücksiite vom Huus isch kein Verputz, so cha ma d Muurtechnik gseh, in der s Huus bauet isch.
Näb em Huusiigang isch hüt noch de Schandpfahl z gseh, es Zeiche für Nidergricht, wo bis ins 1798i, solang wis s Amt Meiebärg gäh het, hiir usgüebt worde-n-isch.
Rangierlokomotive
Ranschierloggene sind Loggene wu mer für Ranschiermanöver iisetzt. Di chliinschte – und das isch i dr Schwiiz än äigeni Fahrzüügkategorii – sind d Schinätraggtore. Sit ä paar Jahr gits au grossi Diselloggene wu mer im Güeterverchehr cha im Ranschierdiänscht und au uf offener Streggi iisetzä. Si chänd deet zum Iisatz, will d Industriegläis oft käi Fahrläitig hend.
Schu im Dampfziitalter sind beschtimmti Dampfloggene für ä Ranschierdiänscht vorgseh gsii. Di bekanntischte sind d E 3/3 gsii. „E“ isch i dr Schwiiz dr Buechstabe für d Ranschierloggene.
Burgenland
S Burgeland (burgelandkroatisch Gradišće, /Őrvidék, Lajtabánság oder au Várvidék) isch es Land im Oste vo Öschtriich. D Landeshoptstadt isch Eisenstadt. Vo de nün Bundesländer z Öschtriich isch s Burgeland s östlichscht und vo de Iiwohner här s chlinscht.
Geografii
S Burgeland isch es langzoges Gebiet - vo Norde bis Süde chli mee wie 140 km und a de schmälschta Stell guet 4 km. Im Norde isch es ehner flach und vom Neusidler See prägt, im Süde sind d Usläufer vo de Alpe.
11. August
Dr '''11. Augschte''' isch dr 223. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 224. in Schaltjohr), dodermit blybe no 142 Däg bis zum Änd vum Johr.
Novalles
Novalles isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Novalles lyt uf em Platoo iber em linke Stade vum Arnon nordweschtli vu Grandson. Zue dr Gmai ghert näb em glychnamige Hufedorf au no dr Wyler Le Moulin. D Gmaiflechi umfasst 48,1 % landwirtschaftligi Flechi, 48,1 % Wald un 3,9 % Sidligsflechi.
Gschicht
Novalles isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1179 as Novellis.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 5 % gläge.
Religion
65,7 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 19,2 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,0 %, CVP 0,0 %, FDP 12,6 %, GLP 0,0 %, GP 10,6 %, SP 25,7 %, SVP 44,4 %, Sunschtigi 5,8 %.
Dr Burgermaischter vu Novalles isch dr André Guillet (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 0,3 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 99 Yywohner 92,9 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,1 % Dytsch un 2 % Italienisch.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Communauté de communes du Sillon mosellan
D Communauté de communes du Sillon mosellan isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu sechs Gmaine in dr Arrondissement Thionville-Ouest un Metz-Campagne aaghert hän.
Gnännt isch dr Gmaindsverband noch em Moselgrabe. Är isch am 30. Juli 2003 grindet wore. Sitz vum Verband isch Hagondange gsii, Presidänt dr Jean-Marc Todeschini. Im Johr 1999 hän d Gmaine zämme 27.822 Yywohner ghaa.
Bern-Mittelland
Bärn-Mittuland heisse zwee deckigsgliichi Verwautigseinheite ir Schwiz:
Lemud
Lemud (ditsch 1915-18 Mud, 1940-44 Ulmen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Geogràfi
Lemud lijt àn dr Frànzesche Nied, 16 Kilometer sìdeschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 216 un 242 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine sìn Bazoncourt ìm Norde, Bazoncourt im Nordoschte, Ancerville ìm Oschte, Rémilly ìm Sìdoschte un Sìde, Aube ìm Sìdweschte, Sorbey ìm Weschte un Sanry-sur-Nied ìm Nordweschte.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Lemud ìsch. Lemud ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Lemud ghert zem Lorrain.
Weihnachtsmann
Dr Wihnächtsmann het si Vorbild im Nigelaüs, het aber im Gegesatz zu sällem kei religieese Aspruch. In dr USA het er alliwiil no dr Namme Santa Claus (= Sankt Nikolaus), vu Amerika kunnt aü d Vorsellung här, ass er mit eme Ränntiärschlitte vum Nordpol kunnt, go dr Kinder Gschänkli bringe. Si typischi Kleidig het sich erscht in dr erschte Johrzehnt vum 20. Johrhundert afange duresetze - e rote Mantel un e roti Zipfelkappe, beides mit wissem Belz verziärt. 1931 sin Werbeexperte vu dr Firma Coca-Cola-Company uf dä rot-wiss Mann mit wissem Bart ufmerksam wore un hän e in däre Gstalt in Werbekampagne witer verbreitet.
Noch em 'Atlas der deutschen Volkskunde', wu ab 1928 erhobe wore isch, isch dr Wihnächtsmann bis dert nur in Nord- un in Oschtditschland verbreitet gsii un het derte am Heilige Obe d Gschänkli brocht. Also an dr Waterkant, im Gebiit Bremen, Hildesheim, Göttingen un Erfurt un eschlig drvu bis Pommern un Oschtpeuße. Im ibrige ditsche Sprochgebiit het s Grischtkind d Gschänkli brocht. In dr Zwischezit isch dä Maa in dr Süde vordrunge, wu ner im Grischtkind un im Nigelaüs Konkurränz macht. Er wird vu dr Werbeindustrii zimli massiv iigsetzt un verdeilt jetz aü scho im Advänt in Kaüfhiiser, uf Wihnächtsmärkt un uf Vereins-Fiire Gschänkli. Des gfallt nit in allene, s git z Südditschland, in dr Schwiz un z Eschtrich verschiidini Initiative, wu dr Nigelaüs un s Grischtkind unverfelscht biibhalte wänn.
Literatür
Atlas der deutschen Volkskunde, 1937 - 1939, Neue Folge 1959 ff
Atlas der schweizerischen Volkskunde, Basel 1950 - 1995
Österreichischer Volkskundeatlas, Linz 1959, Wien 1965ff
Ruine Dellingen
D Ruine Dellinge isch e Burgruine Waldhuuse, eme Ortsdeil vu dr Stadt Briilinge im Schwarzwald-Boor-Chrais z Bade-Wirttebärg.
Gschicht
D Burg isch zwisch em 11. un 12. Johrhundert böue wore. Si isch e Läche vu dr Grofe von Lupfen gsi (bis 1512), e ertlige Nideradel wird vermuetet. Wyteri Bsitzer sin d Herre von Stockburg gsi (1512 - 1550) un d Grofe von Fürstenberg'' (ab 1550).
Aalag
Vu dr ehmolige Burgaalag isch no d Ruine vum Wohndurm erhalte, eme quadratische Durm mit 10 m Sytelengi, inne 6,5 x 6,5 m, rund 1,8m dicke Muure un ere Hechi vu iber 4 Meter. Au dr Burggrabe isch no erkännbar.
Dieter Hagenbach
Dr Dieter A. Hagenbach (* 24. Juli 1943 z Basel; † 17. Augschte 2016 z Basel ) isch e Schwyzer Buechhändler, Verleger, Literaturagänt un Autor gsioi. Är isch dr Grinder vum Sphinx Verlag un dr gmainnitzige Gaia Media Stiftig gsii.
Lääben un Schaffe
Nod dr Matura het dr Dieter Hagenbach an dr Chunschtakademy z Düsseldorf Chunscht un Architäktur studiert. Anne 1969 isch er Dail vum Multimediateam „Cosmic Correspondence“ gsii. Wu dr Timothy Leary uf dr Flucht vor dr CIA 1971 in dr Schwyz um Asyl bätte het, het er e Zytlang bim Hagenbach gwohnt, wu si in eme Brief an dr domolig Schwyzer Bundesbresidänt Kurt Furgler fir Leary yygsetzt ghaa het.
Im Spotjohr 1975 het dr Hagenbach z Basel d Buechhandlig Sphinx am Spalenberg mit em zuegherige Sphinx-Verlag ufgmacht. Dr Schwärpunkt vum Verlagsprogramm isch uf dr Theme Psychology, Philosophy, Bewusstsyy-Zueständ, indigeni Velker, Spiritualitet un Esoterik. In 15 Johr Verlagsgschicht het er zum Byschpel Wärch vum Alan Watts, dr Marilyn Ferguson, em Joseph Campbell, em Fritjof Capra, em Albert Hofmann, em John C. Lilly, em Timothy Leary, em Aleister Crowley un em HR Giger verlegt. Vu 1977 bis 1986 isch dr Hagenbach Rusgeber vum Sphinx Magazin gsii.
Anne 1990 isch dr Sphinx-Verlag an d Verlagsgruppe Random House verchauft wore. Derno het dr Dieter Hagenbach al Literaturagänt gschafft un het am 23. Juni 1993 z Basel di gmainnitzig Gaia Media Stiftig grindet, wu unter anderem mit eme vum Hagenbach ufgsetzte „Goodnewsletter“ dr Schräckesnochrichten alldag positivi Mäldige het wellen entgegesetze. Dr Goodnewsletter isch bis anne 2006 in druckter Form uusechuu.
D Gaia Media Stiftig het zum 100. Geburtsdag vum Albert Hofmann im Naturhistorische Museum Basel e Feschtakt un s Simposium „LSD – Sorgenkind und Wunderdroge“ organisiert.
Fournet-Blancheroche
Fournet-Blancheroche isch e Gmeind im französische Departemänt Doubs.
Geografi
Si lyt im Chreis «Mömpelgart» und a der Landesgränze zu der Schwiiz wisawi vom Piet vo der nöieburgische Stadt La Chaux-de-Fonds. Das isch zmitzt im nördleche Bärgland vom Jura, und uf der Südsyte und im Oschte, a dr Schwiizer Gränze, chunt der Gmeindbann, wo 13 Kwadratkilometer gross isch, bis abe is gäche Tobel vom Doubs, wo dört dur de Stausee vo Biaufond flüsst; dä het’s ggää, wo s Société des Forces Motrices du Refrain anne 1909 uf em Platz am Fluss, wo früener en alti Müli und spööter en Saagi gstanden isch, d Staumuur Barrage du Refrain für nes Chraftwärch bout het. Sid em Bou vo däm Wärch goot e schmali Strooss bi Le Refrain zum Fluss abe, und im 2010ni isch bi der Muur es nöis Maschinehuus anecho. Ussert am Fluss unde git’s keini Gwässer ufem Bode vo der Gmeind, wil s Wasser im vercharschtete Chalch versikeret; das gseht me guet a de vile Dolyne und de baar Wasserlöcher uf em höche Platoo bi de Dörfer obe.
D Gmeind het vil Waldgebiet. Im Kulturland sind d Dörfer und d Wyler Fournet, Blancheroche, Le Mont Pré, Philibert und Le Refrain. Vo Fournet uus goot e Strooss dr stotzig Bärg abe zu der Zollbrugg am Doubs und wyter uf Chaux-de-Fonds.
D Nochbergmeinde vo Fournet-Blancheroche sind Bonnétage, Frambouhans, Les Écorces und Charquemont im Französische und i dr Schwiiz Les Bois und La Chaux-de-Fonds.
Pikardische Sprache
Pikardisch (ch’ti, ch’timi, rouchi uff Pikardisch) isch e romanischi Sproch, wo im Norde vo Frankrych (Regione Nord-Pas-de-Calais und Picardie) und im Weste vo Belgie gschwätzt wird.
D Eigebezeichnig isch z Nord-Pas-de-Calais ch’ti oder ch’timi, während sich d Sprächer im Norde ehner als patois bezeichne. D Linguiste verwände für d Sproch numme d Bezeichnig Pikardisch, do’s sich bi de gnännte Variante um Dialäkt vo de glyche Sproch handelt.
Offiziälle Status
Z Belgie wird Pikardisch sit em 24. Dezämber 1990 (näbe Wallonisch, Fränkisch, Gaumais und Champenois) als Regionalsproch aerkännt. Anderscht isch d Situation z Frankrych, wyl d Sprochpolitik kei anderi Sproch wie Französisch akzeptiert. Durch mänki offiziälli Bericht wird's aber als eigeständigi Sproch aglüegt. Einewäg profitiert's z. B. vo Aktione vom französische Kulturminister (Délégation Générale à la Langue Française et aux Langues de France).
Ursprung
Pikardisch isch e Langues d’oïl und ghört zu de galloromanische Sprochfamilie. Nit z'verwechsle isch de pikardisch Dialäkt mit em Pikardisch in de französische Literaturgschicht. S letschte isch e Dialäktgruppe, wo z Nordfrankrych vor em Johr 1000 gschribe worre isch.
Dodurch, dass s Pikardisch geografisch noch am Französisch und an Paris isch, hät's vom Französische große Yfluss erfahre. Säll isch au e Grund, wiso's sältener als eigeni Sproch wie als deformierts Französisch aerkännt wird.
Dialäkt
E genaui Uffzällig vo Dialäkt isch schwirig, wyl s Pikardisch bisher no z wenig erforscht worre isch. 'S lönn sich aber bstimmti Hauptvarietäte erkänne, nämlig Amiénois, Vimeu-Ponthieu, Vermandois, Thiérache, Beauvaisis, «chtimi» (Bassin Minier, Lille), Dialäkt um Lille umme (Roubaix, Tourcoing, Mouscron, Comines), «rouchi» (Valenciennois) und Tournaisis, Borain, Artésien rural, Boulonnais. Die Ydeilig goht vor allem uff phonetischi, lexikalischi, morphologischi und deilwis au traditionälli Gründ zruck.
Zudem siht mer zwei Hauptregione: Mer findet mehreri chlari Underschid zwüsche denne beide Gruppe. Byspil:
Verwändig
Normalerwis wird Pikardisch nit an de Schüele underrichtet. Noch de Meinig vo de Historiker sin d Lüt, wo numme Pikardisch gschwätzt hän, scho im 20. Johrhundert verschwunde.
Durch d Mobilität vo de Bevölkerig sin di regionale Bsunderheite nümmi eso usprägt wie friehner; im Alldag fangt s Pikardisch au scho a, sich mit em Français régional z'mische. Zwar wird's immer no verstande, aber immer weniger als Müetersproch gschwätzt.
Einewäg isch Pikardisch nit am Verschwinde und wird sowohl in de Städt wie au uff em Land im Alldag no brucht. D Underschid in de Ussproch sin no gnüeg usprägt, dass mer meistens schnäll höre chönne, vo wo e Pikardisch-Sprächer chunnt.
Rächtschrybige
Hütt isch Pikardisch e Sproch, wo vor allem gschwätzt und sältener gschribe wird. Säll isch nit immer eso gsi: Im Mittelalter hät's zahlrychi pikardischi Tekscht ge. Mer orientiert sich bim Schrybe an de Ussproch, was zu verschidene Schrybige vom glyche Wort fiehrt. E anderi Orthografyvariante leitet sich diräkt vo de Französische Schrybig vo de Wörter ab; si isch au für Nit-Müetersprochler eifach läsbar und isch relativ wit verbreitet. Sit de 1960er-Johr wird dem aber au entgegegwirkt, um s Pikardisch vom Französisch z'«distanziere». So hät zum Byspil de Fernand Carton di wallonischi Orthografy übernoh; sy Werch nännt mer hütt au Feller-Carton, do's zum Deil au uff de Orthografy vom Jules Feller (1900) basiert. E anderi Variante chunnt vom Michel Lefèvre, wo z. B. kayel statt cayelle (Ussproch [kajɛl]; französisch «chaise» = Stüehl) schrybt.
ISKCON Schweiz
D ISKCON (Internationali Gsellschaft för Krishna-Biwusstsii), besser bikannt as Hare Krishna, het au i de Schwiiz Aahänger, wo sich i meriri chlinneri Gruppierige glideret.
ISKCON
D ISKCON (“International Society for Krishna Consciousness”) isch 1966 vom indische Mönch A.C. Bhaktivedanta Prabhupada (1896-1977) z Amerika is Lebe grueffe wore. S Ziil vo dere religiöse Gruppierig, wo uf en alti Tradition vom Hinduismus zruggoot, isch d Verbraitig vo de Lehr vo de Bhagavadgita und d Vereerig vom Krishna. S Chernstuck vo de spirituelle Praxis isch de Bhakti Yoga, wo vom Prabhupada as »higebigsvolle Tienst« interpretiert werd. D ISKCON setzt sich au starch för de Vegetarismus ii. I de 1970er hend sich d Hare Krishna z Europa verbraitet.
Aafäng
Di erste Hare Krishna i de Schwiiz sind Mönch usem französische Grenoble gsii, wo z Gempf und z Losann ane 1971 afange hend missioniere. Scho 1972 isch de erst Krishna-Tempel z Petit-Lancy, emene Vorort vo Gempf, uuftue wore.
En Uufschwung het di chliini Schwiizer Hare Krishna-Gmaind ghaa, wo ane 1974 der Prabhupada selber uf Gempf choo isch und vom Gempfer Börgermaister M. Gilbert Duboule ofiziell empfange woren isch. De Prabhupada het dozmol au e Vortrag bi de UNO ghalte. S Presseecho isch riisig gsii und Tagespress und s Fernsee hend ase d Hare Krishna anere braite Öffetlichkait bikannt gmacht. De Hare-Krishna Tempel z Petit-Lancy het e grösseri Spend öbercho und isch drufabe ane 1975 is Châteaux Banquet zoge, emene Schlössli z Gempf. Doch scho noch zwai Joor isch de Tempel gschlosse wore.
Im gliiche Joor isch z Zöri a de Rotwandstroos s erst Krishnazentrum vo de Tütschschwiiz uufggange.
1977 hend d Hare Krishna z Didinge im Kantoo Friburg e chliine Buurehof pachtet, demit si aigni biologischi Produkt züche chöned.
S erst Ratha-yatra-Wagefest isch 1978 a de Gempfer Seeprominaade döregfüert wore und 1979 isch es a de Zörcher Baahofstrooss und ufem Fraumünsterplatz gfiiret wore. Im gliiche Joor isch z Zöri a de Brandschenkistroos de erst Govinda Treffpunkt uufgange.
1980er Joor
Im Früelig 1980 het d Schwiizer Krishna-Gsellschaft en alti baufälligi Villa am Züriberg gchauft und renoviert. So isch de Hare Krishna-Tempel Züri is Lebe grueffe wore und d Hare Krishna i de Schwiz hend dodemit e wichtigs Zentrum öberchoo.
Im Summer 1986 isch i de Schwiiz z erstmol d Krishna-Janmastami-Fiir öffetlich zelebriert wore. Debi het de domooligi indischi Botschafter Ashok Sen Chib en Aasprooch ghalte, won er bitont het, as d Krishna-Lehr kai Sekte sondern Bistandtail vom Hinduismus isch.
Wegem Börgerchrieg uf Sri Lanka sind i de 1980er immer mee Tamile i d Schwiiz cho. Dör si het de Hare Krishna-Tempel z Zöri schwiizwiit a Bidüttig gwune.
De Govinda Kulturtreff z Zöri isch ane 1986 a de Preyergass im Niderdorf uufgange und het rund 20 Joor Büecher, ayurvedischi Produkt verchauft und au vegetarischi Gricht serviert.
1990er Joor
I de 1990er Joor sind a verschidene Ort, so z Biel, z Basel und z Bern, aber au a chlinnere Orte noiji Treffpünkt und Hare-Krishne Tempel uufggane, vili hend aber nöd lang exisitert. De Buurehoof im Jura isch 1993 vo Roche d´Or is französische Dorf Châtenois zoge und het dai s Schloss Château Bellevue bizoge, well de Bode z Frankriich günstiger isch.
Noizitt
I de letschte Joor het sich s Uuftrete vo de ISKCON weltwiit gänderet. Sind früener no Mönche aktiv vo Tör zu Tör gwanderet und hend d Bhagavadgita verchauft oder i Fuessgängerzone vegetarischi Süessigkaite vertailt, so sind si hüt usem öffetliche Strossebild ener verschwunde. Chlinneri Zentre sind zueggange und de Hare Krishna-Tempel z Zöri het zittewiis finanzielli Engpäss öbercho.
12. August
Dr '''12. Augschte''' isch dr 224. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 225. in Schaltjohr), dodermit blybe no 141 Däg bis zum Änd vum Johr.
Elliptische Funktion
Im mathematische Däilgebiet vo dr Funkzionetheorii si elliptischi Funkzione doppeltperiodischi meromorphi Funkzione. „Doppeltperiodisch“ bedütet, ass es im reelle Wektorruum \mathbb C zwäi linear unabhängigi Periode in dr Form vo zwäi komplexe Zaale git, sodass die bäide Periodizitätsbedingige in dr Form vo de Funkzionalgliichige für alli z erfüllt si. „Meromorf“ bedütet, ass d Funkzion bis uf isolierti Pol überall regulär (holomorf = analütisch) isch, d. h. dört unändlig hüfig differenzierbar isch und sich lokal in e Potänzräije loot lo entwiggle.
Die elliptische Funkzione si Umcheerfunkzione vi de elliptische Integral.
Verallgemäinerige vo de elliptische Funkzione si die hüperelliptische Funkzione.
Hyrrokkin (Mond)
D' Hyrrokkin (au Saturn XLIV) isch ein vu dr usserschte Zwergmönd vum Planet Saturn.
Entdeckig
D'Entdeckig vu dr Hyrrokkin durch dr David C. Jewitt, Scott S. Sheppard, Jan Kleyna un Brian G. Marsden uf Ufnahme vum 12. Dezember 2004 bis zum 30. April 2006 isch am 26. Juni 2006 bekannt gä worre.
D'Hyrrokkin isch zerscht vorlaifig as S/2004 S 19 gfüehrt worre. Im April 2007 isch dr Mond no uf d'Riisi Hyrrokkin us dr nordische Mythologi daift worre.
Fier dr Mond isch zerscht d'Schribig Hyrokkin verwendet worre. D' Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN) vu dr Internationale Astronomische Union (IAU) het sich aber später dezue entschlosse, die ursprünglich nordisch Schribwiis z'verwende.
Bahndate
D'Hyrrokkin umchreist dr Saturn uf ere retrograde Bahn in guet 932 Däg. D'Bahnexzentrizität betrait 0,333, wobi d'Bahn mit 151,4° gege dr Saturnäquator geneigt isch. Si zellt, sällewäg au ihr Namme us dr nordische Mythologi, zue dr Nordische Gruppe vu dr Saturnmönd.
Ufbau un physikalischi Date
D'Hyrrokkin besitzt e ugfähre Durchmesser vu villicht 8 km. Witteri Date sin nit bekannt.
optischi Eigeschafte
Mit ere visuelle Helligkeit vu +23,5 mag isch d'Hyrrokkin e extrem liechtschwachs Objekt.
Bilabialer Konsonant
Mit bilabial meint mer in de Phonetik en Artikulationsort. Un zwar die Konsonante, wo mer d Unter- un Oberlippe defür bruucht. Zum Byspil duet mer bim Luut /m/ wie in „Muus“ beidi Lippe zämmedrugge.
Renminbi
Dr Renminbi isch d Währig vo dr Volksrepublik China. Si wird vo dr People's Bank of China usege. Die internationali Abchürzig noch ISO 4217 isch CNY. Z China sälber wird RMB bruucht. S Symbol isch ¥. D Eiheite vo dr Währig si dr Yuán (, formell:, Eihheit), Jiǎo und Fēn. Ei Yuan entspricht 10 Jiao bzw. 100 Fen.
Bilabialer Konsonant
Im Alemannische gits drüü bilabiali Konsonante: //, // un //. Die drüü sin unter de Sprooche vo de Wält au die hüüfiggschte bilabiale Luut, di andre sin änder sälte. Bilabiali Luut gits in fascht jedere Sprooch, zue de sältene Ussnaame ghöre s Mohawk un s Tlingit, beids Sprooche vo Nordamerika.
Renminbi
Umgangssprochli wird anstatt Yuán hüfig Kuài (, Stück) und anstatt Jiǎo wird Máo (, Hoor) bruucht.
Bilabialer Konsonant
S Änglisch // wie in water isch au bilabial, allerdings wird zuesätzlich au wyter hinte im Mund, bim weiche Gaume (Velum) e engi bildet. Wäge däm sait mer däm Luut „labiovelar“.
Renminbi
Dr Renminbi isch en intärni chinesischi Währig, wo nit im internationale Handel bruucht oder ghandlet wird. Me cha chinesischs Gäld international nit überwiise. Dr Wächselkurs wird vo dr chinesische Regierig noch eigenem Ermässe festgleit und wird nit diräkt vo wirtschaftlige Faktore bestimmt.
Mirjam Nastasi
D Mirjam Nastasi (* 7. Juni 1946 z Utrecht) isch e niderländischi Fletischti un Musikwissenschaftleri.
Lääbe
D Nastasi het d Fächer Flete un Musikwisseschaft z Utrecht studiert un het iri Studie speter z Fryburg bim Aurèle Nicolet un em Hans Heinrich Eggebrecht furtgsetzt. As Mitglid vum Mobiel Ensemble Nederland un in Zämenarbet mit em Pianischt Geoffrey Madge het si si aafangs vor allem mit zytgnessischer Musik bscheftigt, speter no in Zämenarbet mit Chinschtler wie Frans Vester, Frans Brüggen, Bob van Asperen un Michael Schneider au mit Alter Musik un Traversflete.
Mit verschidene Orcheschter un Ensemble het si bi Hyfe Musikfeschtival mitgwirkt un het Maischterkirs in verschidene europäische Länder gee.
Si het bi dr verschidene Publikazione mitgschribe wie dr Flute Library z Amsterdam un dr Fachzytschrift Tibia un schafft mit bi Notenedizione u. a. fir d Universal Edition Wien. Si het d Raie „Die Soloflöte“ im Verlag C. F. Peters Frankfurt uusegee.
Si het am Koninklijk Conservatorium voor Muziek z Den Haag, dr Musikhochschuel Frankfurt an dr Uniwersitet Mainz unterrichtet. Ab 1991 isch si Brofässeri fir Querflete un Methodik an dr Fryburger Musikhochschuel gsii, vu 1996 bis 2006 isch si dert au Räkteri gsii.
Heiligenberg (Unterelsass)
Hellebari (frz. Heiligenberg, dt. Heiligenberg) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
S Dorf lijt uf ere Heh ìwer em Brìschdàl. Weschtlich vum Ort ìscht s groß Wàldgebiet vum Fôret domaniale de Haslach.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Aeschi bei Spiez
Äschi (amtlech Aeschi bei Spiez) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Frutige-Nidersimmetal im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Äschi isch e Kurort uf mene Bärgrügge zwüsche Chandertal un Tuunersee. D Gmeindsflächi bsteit us 46,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 27,1 % Waud, 4,6 % Sidligsflächi u 21,9 % süschtigi Flächi.
Gschicht
Äschi isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1228 aus Asshes, 1269 (villa) Esche. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Frutige ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,9 % gläge.
Religion
82,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 7,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,1 %, CVP 0,8 %, EVP 6,7 %, FDP 6,4 %. GLP 3,4 %, GP 6,3 %, SP 9,8 %, SVP 42,2 %, Suschtigi 9,3 %.
Gmeindspresidäntin vo Äschi isch d Jolanda Luginbhühl (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbeitslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,7 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2025 Ywohner 95,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 0,1 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Äschi ghört zum Höchstalemannisch.
Rainer Stadelmann
Lääbe un Forschig
No sym Abitur z Neuburg an der Donau anne 1953 het dr Stadelmann Egyptology, Altorientalischtik un Archeology an dr Universitet Minche studiert. In dr Johr 1955 un 1956 het er vier Monet an dr Uusgrabige am Sunnehailigdum vum Userkaf z Abusir dailgnuu. Im Summer 1957 het er sy Studium an dr Universitet Haidelberch furtgsetzt un 1960 in Egyptology iber Syrisch-Palästinensische Gottheiten in Ägypten promoviert. Bis 1967 isch er wisseschaftlige Assischtänt z Haidelberch gsii un het si dert 1968 habilitiert. Ab 1968 isch dr Rainer Stadelmann wisseschaftlige Diräkteor am Dytsche Archeologische Inschtitut Kairo (DAIK) gsii, vu 1989 bis 1998 isch er dert dr Erscht Diräkter gsii. An dr Universitet Haidelberch isch der syt 1975 Honorarbrofässer gsii.
Dr Rainer Stadelmann het an vyl Grabige dailgnuu, zem Byschpel z Elephantine, z Theben un z Dahschur. Är isch korreschpondierend Mitglid vu dr Académie des Inscriptions et Belles-Lettres gsii.
Tour de l’Europe (Mülhausen)
Dr Europaturm (uf Frànzeesch: „Tour de l'Europe“) ìsch s moderna Symbol vu Milhuüsa, ìm Elsàss. Mìt 100 Meter, ìsch's s heechschta Hoochhüss vum Elsàss.
Teufen AR
Tüüfe  (amtlech Teufen) isch e iiwohnergmäänd em Kantoo Appezäll Osserode (früener Bezirk Mittelland).
Tour de l’Europe (Mülhausen)
Ar ìsch vum Architekt François Spoerry bàuia worra, nawem „Place de l'Europe“. D Bsunderheit vu dam Turm ìsch sina drèieckiga-Bàsis Form, àlso mìt drèi Sitta, drèi wia d drèi Lander wo ìn dara Gegend zammakämma: ei Spìtz vum Drèieck zeigt gega s Frànkrìch (Rìchtung Beefert), a ànderer gega d Schwitz (Rìchtung Bàsel), a ànderer gega Ditschlànd (Rìchtung Àlt-Brisàch).