cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fluch der Karibik 2
Handlig
Damet er de Jack cha töte rüeft de Davy Jones im Riesekrake, dä söu d Black Pearl is Meer zieh. De Kampf gäge Krake schint ussechtslos z si, drom beschliesst d Crew im Biiboot z flöchte. Um e Chance zha für die Flocht, kösst d Elizabeht de Jack ond chettet ne onderdesse as Scheff, si gloubt är esch schoud a dere ganze Lag. De Jack wird zäme mit de Black Pearl vom Riesekrake verschlonge, i de Crew allerdings glingt d Flocht.
Erfoug
Mettlerwile hed Fluch der Karibik 2 weutwiit öber 1 Milliarde Dollar igspöut ond esch somet nach Titanic ond Herr der Ringe de dretterfougrichscht Föum auer Ziite! 2007 esch d Triologie met Fluch der Karibik 3 abgschlosse worde.
Moutier
Moutier (Franc-comtois [moˈtiːə], alem. Münschter, dt. verautet Münster) isch en Ywohnergmeind im Verwautigschreis Bärner Jura vom Schwyzer Kanton Bärn.
Geografi
Moutier ligt im Birstau im Schwizer Jura. Vor Gmeindsflächi sy 31 % langwirtschaftlecher Flächi, 55,8 % Waud, 12,1 % Sidligsflächi u 1,1 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde sy Perrefitte, Champoz, Court, Eschert, Belprahon u Roches im Kanton Bärn u Châtillon u Soulce im Kanton Jura.
Gschicht
Moutier isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1154 aus datum Monasterii, 1181 apud Monasterium. Der Ort het sich im Mittelalter um d Benediktinerabtei Münschter-Granfälde entwicklet und het im 15. Jahrhundert mit ere Reie Stedt Burgrächtabkomme gschlosse – drunder au mit dr Stadt Bärn. Dür d Bschlüss vom Wiener Kongräss isch es 1815 a Kanton Bärn choo.
Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört u isch dört Houptort gsy, sider ghört Moutier zum nöi gründete Verwautigschreis Bärner Jura.
1974 het sech Moutier bir Jura-Abstimmig knapp für Bärn entschide. 1982 aber het s Volch e projurassische Stadtpresidänt gwäält, u bin ere wytere Abstimmig 2014 hets sech knapp für der Aaschluss a Kanton Jura uusgsproche.
Am 18. Juni 2017 het s Wahlvolch vo Moutier in ere Abstimmig mit 2067 Stimme (51,7 %) zu 1930 Stimme (48,3 %) dr Wächsel vom Kanton Bärn zum Kanton Jura bschlosse. Die Abstimmig isch aber wäge Uregelmässigkeite am 5. Novämber 2018 vom Regierigsstatthauteramt vom Bärner Jura für ugüutig erchlärt worde.
Am 28. Merz 2021 het s e zwoti Abstimmig gää, dadebi het s Wahlvolch mit 2114 (54,9 %) zue 1740 Stimme für dr Wächsel gstimmt. D Gmeind soll aafangs 2026 zum Kanton Jura wächsle.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 23,4 % gläge.
Religion
33,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 47,8 % si römisch-katholisch (Stand 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 2,8 %, CVP 17,7 %, EVP 2,9 %, FDP 6,0 %. GLP 1,3 %, GP 5,4 %, SP 23,7 %, SVP 22,7 %, Suschtigi 17,5 %.
Gmeindspresidänt vo Moutier isch dr Marcel Winistörfer (Stand 2018).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,7 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 7701 Ywohner 86,5 % Wäutsch aus Houptsprach aaggää, 3,9 % Dütsch u 3,6 % Italiänisch.
Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Moutier isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jahrhundert uusgstorbe.
Bezirk Östlich Raron
Dr Bizirk Eschtlich Araro (dt. Bezirk Östlich Raron, fr. District de Rarogne oriental) isch en Bizirk vam Kanton Wallis iner Schwiz. Höiptoort isch Mèrel-Filett.
Gmaine
Zum Bizirk Eschtlich Araro gcheerent säggsch Gmeinde:
Stand: 31. Dezember 2015
Jungle Brothers
D Jungle Brothers sin e HipHop-Gruppe us New York. Zäme mit em Todd Terry sin si d Erfinder vom HipHouse. Zäme mit em De La Soul und em A Tribe Called Quest un den andere friene Mitglider vo de Native Tongues hän si zu den erschte Vorleufer oder Verträtter vom sogenannte Alternative Rap ghört. D Gruppe isch i de Mitti vo de Achtzgerjoor binere Tanlentshow zstandcho und isch denn im New Yorker Undergraund bikannt wore. Endi vo de 80er hend si mit erer Chlaidig und Philosophii d Welle vom Afrozentrismus iiglaitet.
Plouguerneau
Plouguerneau (bretonisch Plougernev) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
20. Jahrhundert
S '''20. Jaarhundert''' hät am 1. Jänner 1901 aagfange. Allerdings häd de damaligi Kaiser vo Tüütschland, de Wilhelm II. es mathematisch falsches Dekret usegee, won z Tüütschland de Aafang vom neue Jaarhundert uf de 1. Jänner 1900 verleit häd. S 20. Jaarhundert ghört zur Epoche vo de Neuziit und häd am 31. Dezämber 2000 uufghört.
Plouguerneau
Geografi
Plouguerneau lyt an dr an Côte des Abers am Atlantik, 74 km vu Quimper un 25 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 79 m iber Normalnull. D Nocbergmaine sin Guissény im Nordoschte, Saint-Frégant im Oschte, Kernilis im Sidoschte, Lannilis im Side un Landéda im Sidweschte.
Gschicht
Plouguerneau isch zum erschte Mol gnännt wore um 1330 as Ploe kerneu (1388 Ploueguerneau, 1498 Guikerne, 1516 Ploekerneau, 1636 Plou-Kerneaw, 1693 Plouguerneau).
Verwaltig
vu Plouguerneau isch. Plouguerneau ghert zum Kommunalverband.
Baschi Dürr
Dr Baschi Dürr (* 7. Februar 1977 z Basel) isch e Schwizer Politiker (FDP.Die Liberalen) und gweelte Regierigsroot vom Kanton Basel-Stadt.
Politischs
Noch em Dood vom Nazionalroot Peter Malama im Septämber 2012 weer dr Dürr äigentlig an dr Räije für e Nazionalroot gsi, het aber wäge sinere Kandidatur für e Basler Regierigsrot und s Regierigsbresidium zugunste vom Basler FDP-Bresidänt Daniel Stolz verzichdet.
Dr Dürr isch im zwäite Waalgang am 25. Novämber 2012 dr Favorit gsi und isch in Regierigsroot gweelt worde, het aber gegen e Guy Morin im Kampf um s Regierigsbresidium verloore.
Bruefligs
Dr Baschi Dürr isch Mitarbäiter vo dr Wirtschaftsredakzioon vo dr Nöije Zürcher Zitig gsi. Denn het er as Mediesprächer bim Healthcare-Unternääme Hoffmann-La Roche z Basel gschafft und as Kommunikazionsberooter. Hüte schafft er in ere PR-Agentur z Basel. Er het sich bi Kampanie gege d Mietwohnschutz-Iniziative, gege d Stedt-Iniziative und bim Geegevorschlag, s Spiddaal uszlaagere, für d Raucher-Iniziative und für d Parkruum-Iniziative stark gmacht. Dr Dürr het Wärbig für e Chemiikonzärn Clariant gmacht, für d Groossbank UBS, het z Schwamedinge d Überdachig von ere Autibaan begläitet, und für d Farmaindustrii d Däätigkäite vo dr lokale «IG Deponiesicherheit» organisiert.
Usbildig und Brivats
Dr Dürr isch dr Soon vom Rächtsaawalt David Dürr und isch z Basel uf d Wält choo. Er isch uf s Basler Realgümnasium gange, won er scho seer jung politisch aktiv worde isch. An dr Universidäät Basel het er Wirtschaftswüsseschafte studiert. Vo 1997 bis 2002 isch er Mitgliid vo dr Inspekzioon vom Gümnasium Leonhard gsi.
Mailand–Sanremo
S Radränne Mailand–Sanremo isch mit iber 290 Kilometer s lengscht Eidagesränne im Profi-Radsport. S zellt zue dr fimf sognännt Monumänt vum Radsport und un het drej Johr lang zue dr UCI ProTour ghert, ere Serie vu dr wichtigschte Radränne im Johr, wu anne 2005 yygfiert woren isch.
Dr wichtigscht un beriemtescht italienisch Radklassiker findet alljohr an eme Samschtig Ändi Merz statt un drait wäge däm dr Byynamme La Primavera (Fahrt in s Friejohr). La classicissima, wie s Ränne au reschpäktvoll gnännt wird, het s erscht Mol anne 1907 stattgfunde un isch bis zue dr Abschaffig vum Rad-Weltcup s erscht vu dr zeh Ränne vu däre Serie gsi. Vu Aafang aa bis hite wird s Ränne vu dr Gazzetta dello Sport organisiert.
Bim erschte Ränne am 14. April 1907 hän 33 Rännfahrer mitgmacht. Siiger isch dr Franzos Lucien Mazan wore mit eme Schnitt von 26,6 km/h. Im Gegesatz doderzue isch d Durschnittsgschwindigkeit anne 2010 bi rund 43 km/h gläge. D Deilnähmer vum erschte Ränne hän dertemol e Ufwandsentschädigung vu fimf Lire iberchuu.
Strecki
D Streckefierig vu Mailand uf Sanremo änderet sich vu Johr zue Johr nume wenig. Im Gegesatz zue z. B. Paris–Roubaix, wu 80 Kilometer nerdli vu Paris z Compiègne aafangt, fangt Mailand–Sanremo datsächli z Mailand aa, uf dr Piazza Castello. Derno goht d Strecki iber Binasco, Pavia, Voghera, Tortona, Novi Ligure, Ovada un dr Turchino-Bass – mit 588 Meter dr hegscht Punkt vu dr Ruute – un chunnt bi Genua an d Mittelmeerkischte. Spektakulär sin vor allem d Passasche dernoo: si fiere zem greschte Deil uf dr historische Via Aurelia diräkt an dr italienische Riviera lang.
S Ränne, wu iber wyti Deil fascht ganz flach isch, het sich bis vor e baar Johr vilmol an e baar churze Aastiig churz vor em Änd entschide, vor allem am Aastiig no Cipressa (rund 20 Kilometer vor em Ziiluf 240 Meter Hechi gläge) un am Aastiig no Poggio di Sanremo (rund segs Kilometer vor em Ziil uf 162 Meter Hechi gläge). Im Radsport sait mer vilmol au churz d Cipressa un dr Poggio. Derzue het s no dr Capo Mele (65 m), dr Capo Cervo (77 m) un dr Capo Berta (130 m). In dr letschte Johr hän die Aastiig, wu „Capi“ gnännt wäre, aber nume no sälte zuen ere Selektion gfiert un d Entscheidig isch zmeischt in eme Massespringt uusdrait wore. Des zeigt sich au in dr Siigerlischt, wu zletscht vu Sprinter wie Erik Zabel, Mario Cipollini, Oscar Freire, Alessandro Petacchi un Mark Cavendish dominiert woren isch.
D Rekordsiiger
Di meischt Siig bi dr „Classicissima“ het dr belgisch „Kannibal“ Eddy Merckx gschafft. Är het in elf Johr zwische 1966 un 1976 insgsamt sibe Mol gwunne. Hinter em Costante Girardengo (segs Siig) lyt zämme mit em Gino Bartali dr dytsch Fahrer Erik Zabel uf Platz 3 vu dr ebige Ranglischt. Dr Zabel het vu 1997 bis 2001 vier Mol z Sanremo gwunne, noch em Rudi Altig 1968 dr zweet dytsch Fahrer, wu des Ränne gwunne het. 2013 het dr Gerald Ciolek as dritte Dytsche d Classicissima gwunne un 2015 dr John Degenkolb as vierte.
Schwyzer Siiger het s zweimol gee: anne 1987 (Eric Mächler) un 2008 (Fabian Cancellara).
Karl Bender (Oberbürgermeister)
De Karl Bender (eigetlig Franz Karl Andreas Bender; * 21. Dezember 1880 z Lohr; † 20. Februar 1970 z Karlsrue) isch e ditsche Bolitiker (Zentrum) gsii. er isch vu 1922 bis zum 9. April 1933 Owerburgermeischter vu Friburg im Brisgau gsii.
Lewe
Noch em Gymnasium het de Bender z Friburg, z Berlin un z Heidelberg Jura studiert. Scho mit 28 Johr isch er Burgermeischter vu Bihl wore. Im Erschte Weltkrieg het er de Rang vun eme Hauptmann vu de Reserev ghet. Anne 1919 isch er Minischterialro] im Stuegerter Inneminischterium wore. Drei Johr speter isch er zum Owerburgermeischter vu Friburg gwehlt wore.
De Verwaltigsfachmann Bender het di stedtisch Verwaltig un d Kommunalfinanze reorganisiert un het zum Uusbau vu de Kultur un de Infrastruktur vu de Stadt wichtigi Impuls gee. Anne 1931 isch er wider zum Owerburgermeischter gwehlt wore.
Noch ere systematische Hetz vum NSDAP-Kreisleiter Franz Kerber un dem siinem Kampfblatt Der Alemanne het de Bender am 9. April 1933 sii Amt ufgee. Au d Unterstitzig vum gsamte Stadtrot, vu de Universitetsrektore Josef Sauer, Wilhelm von Möllendorff un vum Erzbischof Conrad Gröber het en nit vu dem Schritt kenne abbringe. Deno het de Bender im Kloschter Beire Zueflucht gfunde. Witteri Aagriff hän dezue gfiert, dass au sini Familie d Stadt het mieße verlosse. Scho am 10. April 1933 sin dur de Inneminischter uf Grundlag vu de „Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutze des Deutschen Volkes“ d Amtsgeschäfte bis auf weiteres uf de Franz Kerber iwerdrait wore. De Bender het sich speter als Rechtsaawalt z Karlsrue niderglosse. Dert isch er anne 1970 im Alter vu 89 Johr gstorwe.
Postleitzahl (Schweiz)
D Schwizer Poscht hät 1964 als dritts Land (noch der Dütscha Bundesposcht und em United States Postal Service) d Poschtlaitzahla iigfüehrt.
I da Schwiiz sind d Poschtleitzahla vierschtellig. Wi bim neua Poschtleitzahlasyschtem z Dütschland ka a Gmeind mehreri Poschtlaitzahla erhalta. Dass a Ortschaft a aigeni Poschtlaitzahl hät, bedütet also nöd, dass es sich umana sälbschtschtändegi politischi Gmaind handlet. Dazua kunnt no, dass a Poschtlaitzahl mehreri politischi Gmainda umfassa ka (Bsp.: 3048 Worblaufen, umfasst Tail vo da Gmainda Bern und Ittigen), also a aidütegi Zuaordnig i beid Richtiga nöd 100 % möglich isch. Zuasätzlich ischt d Adressierig vo einzelna Poschtschtella i grössera Städt vilfach nöd möglich (3000 Bern 1, 3000 Bern 2 usw.) Us demm Grund wört intern mit sexschtelliga Poschtlaitzahla gschaffet (300001, 300002).
I di schwizerische Poschtlaitzahla isch o s Förschtetum Liachtaschtei ibezoga. Di dütsch Enklava Büsingen am Hochrhein wia au di italienisch Enklava Campione d’Italia händ zuasätzlich zur nationala no je a eigeni Schwiizer Poschtleitzahl (Campione hät sit Aafangs 2020 nu no di national PLZ).
Uufbau vo da PLZ
D Poschtleitzahla sind nochmana logischa Prinzip ufbaut. Di viar Ziffara sägid jedi ainzeln öppis über dia geographisch Lag vom beträffenda Ort us:
Speziells
Di chlinnscht PLZ i de Schwiz hät Lausanne mit 1000 und di högscht hät Wildhuus i de Ostschwiz, nämmli 9658. Vessy im Kanton Gämf hät 1234, 4444 ghört zu Rümlige im Baselbiet und dä Ort mit 8888 isch Heiligchrütz i de politische Gmaind Mels.
Gliiderig
Di erscht Ziffera vo da Poschtlaitzahl git di entschprächend Region a.
Anton Hofreiter
Dr Anton „Toni“ Hofreiter (* 2. Februar 1970 z Minche) isch e dytsche Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene). Är isch syter anne 2005 Mitglid vum Dytsche Bundesdag un dert syt 2011 Vorsitzer vum Uusschuss fir Verchehr, Böu un Stadtentwicklig. Vu Oktober 2013 bis Dezämber 2021 isch er näb dr Katrin Göring-Eckardt Co-Vorsitzer vu dr griene Bundesdagsfraktion gsii.
Lääbe un Beruef
Noch em Abitur 1990 am Asam-Gymnasium Minche het dr Hofreiter vu 1991 bis 1997 an dr Ludwig-Maximilians-Universität Minche aagfange Biology studiert. Anne 2003 het er dert zum Dr. rer. nat. promoviert mit dr Arbet „Die infragenerische Gliederung der Gattung Bomarea Mirb. und die Revision der Untergattungen Sphaerine (Herb.) Baker und Wichuraea (M. Roemer) Baker (Alstroemeriaceae)“. Derno het er ab Oktober 2003 as Post-Doktorand am Institut für Systematische Botanik vu dr LMU Minche gforscht. Derzue het dr Hofreiter vu 1998 bis 2003 fir di bayrisch Griene-Landdagsabgordnete Susanna Tausendfreund un vu 2003 bis 2005 fir dr Christian Magerl gschafft.
Abgordnete
Vu 2002 bis 2005 het dr Hofreiter em Gmaindsrot vu syym Wohnort Sauerlach aaghert. Dernäbe isch er syter anne 2002 Chraisrot im Chraisdag vum Landchrais Minche.
Syter anne 2005 isch er Mitglid vum Dytsche Bundesdag un alliwyl iber d Landeslischt Bayern gwehlt wore. Sy Wahlchrais isch Minche-Land. Im sächzehte Bundesdag vu 2005 bis 2009 isch er Obmann vu syre Bundestagsfraktion im Uusschuss fir Verchehr, Böu un Stadtentwicklig gsii. Är isch Grindigsmitglid vu dr Barlemäntarische Gruppe Frei fließende Flüsse.
Am 8. Juni 2011 isch er, as Noofolger vum Winfried Hermann, aistimmig zum Vorsitzer vum Uusschuss fir Verchehr, Böu un Stadtentwicklig im Dytsche Bundesdag gwehlt wore. Bis zue syre Wahl zum Uusschussvorsitzer isch er verchehrsbolitische Sprächer vu dr Fraktion Bindnis 90/Di Griene gsii.
No dr Bundesdagswahl 2013 het sich dr Hofreiter um s Amt vum Vorsitzer vu dr Bundestagsfraktion vu syre Bartei beworbe. Am 8. Oktober 2013 isch er mit 49 Stimme vu dr 61 griene Bundesdagsabgordnete in des Amt gwehlt wore, zämme mit dr Katrin Göring-Eckardt.
Mühleberg
Mülibäärg (amtlech Mühleberg) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Mülibäärg ligt zwüsche Saane, Wohlesee un Aare un umfasst s Dorf Mülibäärg un dr Wiiler Gümmene. D Gmeindsflächi bsteit us 53,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 32,9 % Waud, 8,9 % Sidligsflächi u 4,5 % süschtigi Flächi.
Gschicht
Mülibäärg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1011-16 aus Mulinberg, Gümmene 1252 aus Guminun, 1259 lat. Contamina oder Condamina. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Loupe ghört.
Religion
80,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,0 %, CVP 2,0 %, EVP 3,0 %, FDP 9,0 %. GLP 5,3 %, GP 7,2 %, SP 14,9 %, SVP 35,4 %, Suschtigi 5,2 %.
Gmeindspresidänt vo Mülibäärg isch dr Kurt Herren (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge.
Simone Peter
D Simone Peter (* 3. Dezämber 1965 z Quierschied) isch e dytschi Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene). Si isch vum 10. November 2009 bis zum 18. Jänner 2012 saarländischi Landesminischteri fir Umwält, Energy un Verchehr gsii. D Peter isch syter anne 2012 Mitglid vum Landdag vum Saarland un syt em 19. Oktober 2013 zämme mit em Cem Özdemir Bundesvorsitzeri vu Bindnis 90/Di Griene.
Mühleberg
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2722 Ywohner 94,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,3 % Französisch u 0,3 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Mülibäärg ghört zum Hochalemannisch.
Simone Peter
Lääbe
D Simone Peter isch d Dochter vum Rudi Peter, langi Johr Schef vu dr Zukunftswerkstatt Saar e. V., un dr Brunhilde Peter geb. Danz, dr ehmolige saarländische Arbets- un Sozialminischteri un stellverdrättende Minischterbresidänti unter em Oskar Lafontaine.
Uerkheim
Üerke (amtlich Uerkheim) isch e Gmeind vom Bezirk Zofige im Kanton Aargau.
Simone Peter
Lääbe
D Peter isch z Dillingen/Saar ufgwachse un het no dr Grundschuel (Odilienschule Dillingen) anne 1985 am Albert-Schweitzer-Gymnasium Dillingen s Abitur gmacht. An dr Universitet Saarbrigge het si vu 1986 bis 1993 Biology studiert studiert un derno im Johr 2000 iber «Die Rolle des heterotrophen Bakterioplanktons und der planktischen Nitrifikation im Sauerstoffhaushalt von Saar und Mosel» promoviert.
Uerkheim
Geografy
S Dorf lyt a dr Üerke im Üerketaal. Zu dr Gmeind ghöre ussert em Dorf Üerke sälber no d Wiiler Hinderwil, Linde und  Nöidorf.
Simone Peter
Lääbe
Vu 2001 bis 2004 isch d Peter isch Schefredakteuri vu dr Zytschrift «Solarzeitalter - Politik u. Ökonomie Erneuerbarer Energien» bi dr Europäische Vereinigung für Erneuerbare Energien (EUROSOLAR) e. V. gsii. Ab 2004 het si di vu dr Bundesregierig unterstitzt „Agentur für Erneuerbare Energien“ z Berlin mit ufböue un isch bis zue Geburt vu ihrem Suhn anne 2006 d Laiteri vu sällere. Vu 2006 bis 2009 het si as Projäktmanageri vu dr Agentur gschafft.
Uerkheim
Geografy
D Nochbergmeinde sind Saafewyl, Kölike, Holzigche, Schöftle, Staffubach, Boddewyl und Zofige.
Gschicht
Dr Name vo Urtihun isch ane 893 s erschte Mol erwäänt.
Simone Peter
Lääbe
Vu 2000 bis 2009 isch si Mitglid im Vorstand vum Verain Energiewende Saar e. V. gsii un vu 2000 bis 2002 Mitglid im Vorstand vu dr Zukunftswerkstatt Saar e. V.. Si isch Mitglid im BUND, im NABU, im Turnerbund St. Johann e. V., im Förderverein Max-Ophüls-Grundschule e. V. un bi EUROSOLAR e. V.
Bolitik
D Simone Peter isch vu 1998 bis 2000 Bysitzeri bzw. Vorsitzeri vum Ortsverband Saarbrigge-Mitti von Bindnis 90/Di Griene gsii. 1999 bis 2000 isch si energybolitischi Sprächeri vum Landesvorstand vu Bindnis 90/Di Griene Saar gsii, 2003 bis 2004 Sprächeri vu dr Bundesarbetsgmainschaft Energy vu Bindnis 90/Di Griene.
Ab em 10. Novämber 2009 isch d Simone Peter im Kabinett Müller III un im Kabinett Kramp-Karrenbauer I Landesminischteri fir Umwält, Energy un Verchehr gsii. Us däm Amt isch si noch em Uus vu dr Jamaika-Koalition am 18. Jänner 2012 entloo wore.
Am 26. Septämber 2013 het d Peter aagchindet, ass si sich um dr Barteivorsitz vu dr Grien wett bewärbe.
Aafangs Jänner 2018 het d Peter aagchindet, ass si nimi fir dr Vorsitz kandidiert.
Ottmarsheim (Oberelsass)
Otmersche (frz. Ottmarsheim, dt. Ottmarsheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Otmersche ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 801 àls Othmaresheim.
Ànne 1030 hàt dr Gràf Rudolf von Altenburg uf sim Gebììt z Ottmersche a Benediktiner Àbtèi grìnde, lüeg dr Àrtikel Abteikirich Otmersche.
Verwàltung
vun Otmersche ìsch. Otmersche ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Otmersche ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
21. Jahrhundert
S '''21. Jaarhundert''' hät am 1. Januar 2001 aagfange und duuret bis am 31. Dezämber 2100.
Roudouallec
Roudouallec (bretonisch Roudoualleg) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Gschicht
Roudouallec isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1160 as An Rodoed Gallec (1521: Roudoez Gallec, 1630: Rodouales).
Verwaltig
vu Roudouallec isch. Roudouallec ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Roudouallec ghert zum Bretonisch.
Sir Mix-a-Lot
Dr Sir Mix-a-Lot (* 12. Augschte 1963 z Seattle als Anthony Ray) isch en amerikanische Rapper und HipHop-Broduzänt us Seattle, Washington. Beyflusst vom Gary Numan, Kraftwerk, Parliament/Funkadelic und em Old School Rap hed är sich e Name gmacht mit sym Rap zwüsche Party und Bolitik. Sy gröschte Hit isch "Baby Got Back", wo im Kinofilm "Charlie's Angels" benutzt worden isch.
Är hed unter anderem mit Metal Church, Mudhoney und em DJ Magic Mike zämegschafft. Är hed au dr Kid Sensation entdeggt und gförderet. Syni friene Blatte sin uf Nastymix Records usekoo; schpöter hed in dr Rick Rubin für sy Label American Recordings unter Vertraag gnoo.
Lugo
Lugo isch e Stadt vo Galicie in Spanie, wo knapp 97'635 Ywoner hätt (2010). Iir Gebiet umfasst 329,78 km².
Um en alt Stadtkärn ume het s e römischi Muure us em dritte Joorhundert, wo zwäi Kilometer lang isch. Si het wuchdigi halbkräisförmigi Bastioone alli 100 bis 200 m. D Muure isch zwüsche acht und zwölf Meter dick und an dr höggste Stell öbbe zwölf Meter hooch. Ursprünglig het si fümf Door ghaa, hüte si s zää. D Schtadt schtoht uf de Lischte vom Wältkulturerb vo dr UNESCO.
Gschicht
Lugo isch die eltisti Stadt z Galizie. Si isch vo de Römer in dr Zit vom Kaiser Augustus gründet worde für zum dr Nordweste vo dr Iberische Halbinsle z beherrsche.
Franco Costanzo
Dr Franco Costanzo (* 5. Septämber 1980 in Rio Cuarto, Argentinie) isch e argentinische Fuessball-Goali.
Vereinskarriere
Är het sini Profikarriere bi River Plate (Buenos Aires) im Joor 2000 agfange. Mä het em e steili Karriere vorusgseit, aber är isch durch divärsi Verletzige immer widr zrugggworfe worde. Trotzdäm het är witterhin als Talänt golte und het mit River Plate dreymol die argentinisch Meischterschaft gwunne. Im Summer 2005 het är zum baskische Club Deportivo Alavés gwäggslet, wo är in dr Saison 2005/06 31 Meisterschaftsspiil beschtritte het.
FC Basel
Im Juli 2006 het ihn dr FC Basel für öppe drey Millione Schwizer Frangge us em laufende Vertraag usekauft. Nach e baar Patzer am Aafang und vile (Uswärts-) Niderlage in dr Hiirundi, het är e grossartigi Ruckrundi gspiilt und isch sogar zum FCB-Spiler vom Joor gwählt worde. In dr Saison 2007/08 het dr Costanzo mit em FC Basel sini erschti Schwizer Meischterschaft gwunne.
In dr Saison 2008/09 het dr FC Basel in dr Champions League gspiilt. Nach souveräne Sieg in dr Qualifikation sin d Basler in dr Grubbephase uf en FC Barcelona, Sportig Lissabon und Schachtar Donezk troffe. Sit dr gliiche Saison isch dr Franco Costanzo Captain vom FC Basel und drmit Noochfolger vom Ivan Ergic worde, wo das Amt freywillig abgäh het.
Monaco
Monaco (Langform Fürschtetum Monaco, französisch Principauté de Monaco, monegassisch Principatu de Múnegu) isch e Schtadstaat z Weschteuropa. S lit vo Frankriich umschlosse a dr Mittelmeerküste i dr Nächi vo dr italienische Gränze.
Franco Costanzo
FC Basel
Dr Franco Costanzo het im Juni 2011 bi Olympiakos Piräus underschriibe und isch dr Noochfolger vom Antonios Nikopolidis worde. Im Winter 2011/12 isch si Verdraag ufglööst worde. Sit 2013 isch er bim CD Universidad Católica in Chile.
Nationalmannschaft
In sinere bishärige Karriere het dr Costanzo ei Länderspiil mit dr agentinische Nationalmannschaft beschtritte, bi zwei wittere isch är uf dr Bank gsässe.
Person und Familie
Dr Franco Costanzo isch argentinisch-italiänische Dobbelbürger und het drei Chinder.
Monaco
Laag und Flächi
D Küschte vom Fürschtetum isch 4,1 km lang und di gmainsami Gränze mit Frankriich 4,4 km. I de letschte Johrzähnte het mer s Staatsgebiet dur Landufschüttig innere Bucht um 40 ha uf 197 ha vergrössert. Mit siner gringe Flächi isch Monaco nach dr Vatikanstadt dr zwöitchliinscht Staat vo dr Wält, het abr d höchschti Bevölkerigsdichti vo allne Staate.
Monaco ghört zu de Zwärgstaate z Europa.
Chlima
Z Monaco härrscht e Mittelmeerchlima mit milde nasse Winter und warme abr nid z heisse Sümmer. Di durschnittlichi Tämperatur vo de letschte 60 Johre lit öppe bi 16 °C und variiert vo 11 °C im Winter bis 26,5 °C im Summer. Di durschnittlichi jöhrlichi Sunneschiiduur betrait 2'583 Stunde und s rägnet nie meh als a 62 Dag im Johr.
Verfassig
Sit 1911 isch Monaco e konstituzionelli Monarchi, wo vom Fürst und sim vierchöpfige Kabinett gregiert wird. Es git sit 1962 no en Nazionalroot, wo us 24 vom Volk gwäälte Persone bestoot und as Parlamänt würkt.
Verwaltigsgliderig
Früener hät Monaco drei Gmeinde gha: Monaco, La Condamine und Monte Carlo. Hüt sinds zämegleit; es git ekein Underschiid zwüsche Staat und Schtadt me.
Gäld- und Stüürpolitik
Bis Endi 2001 hät Monaco de französisch Franke (Franc) als Wäärig gha. Sit em 1. Januar 2002 händs au de Euro mit aigne Münze.
Hüt woned vor allem di Riiche gärn z Monaco, wils im Fürschtetum ekai Iikomme- und Erbschaftstüüre git.
Iiwohner
Mit öppe 17'900 Iiwohner pro km² isch Monaco dr am dichteschti besidlti unabhängigi Schtaat uf dr Wält. Är ghört zu de sicherschte. Mer bezeichnet d Iiwohner vo Monaco ass Monegasse. D iiheimischi Bevölkerig bildet abr e Minderheit in irem Land. 47 % vo dr Iiwohner sin Franzose, während je 16 % Monegasse oder Italiener sin. D reschtliche 21 % verteile sich uf 125 verschideni Nationalitäte.
Schproch
D monegassischi Schproch isch e romanische Dialäkt, wo zum gallo-italische Ligurisch ghört (meh dadezue under Italienischi Schprooch). Me lehrt s Monegassisch e bitzeli a dr Schuel, und i dr Altstadt sind d Gasse zwosprochig agschribe. Alleinigi Amtsschproch isch aber Französisch. Im Fürschtetum wird denäbe au vil Italienisch und Änglisch gredt.
Religion
D römisch-katholischi Chile isch d offizielli Schtaatschile. D monegassisch Verfassig garantiert aber d Freiheit vo anderne Religione und Konfessione. 90 % vo de Monegasse sin Katholike, 6 % Protestante, danäbe git s orthodoxi und jüdischi Minderheite.
Gschicht
Der eerscht Grimaldi hät de Felse vo Manaco 1297 eroberet – sit do isch die Familie (wänn au sträng gnaa nu na über wyblichi Linie) z Monaco presänt. 1489 isch d Unabhängigkeit vo Frankrych und Savoie anerchänt worde.
Im Revoluzionsjaar 1848 händ sich d Gmeinde Menton und Roquebrune gäge de Fürscht und d Stadt gwehrt und sich vo Monaco abgspalte. Sit 1861 ghöred die Ort definitiv zu Frankrych, und d Flächi vom Fürschtetum isch nu na en Bruchteil vo de früenerige Flächi.
1853 isch z Monte Carlo s Spilcasino ufgange, und 1868 isch s Fürschtetum a d Ysebahn agschlosse worde. Sit doo gaats dem Ländli wirtschaftlich ganz guet.
Hardheim
Hardheim (sidfränk. Horde) isch e Gmai im Necker-Odewald-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Dr Baan bstoht us 53,2 % Landwirtschaftsflechi, 36,2 % Wald, 9 % Sidligsflechi un 1,6 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliderig
Zue Hardheim ghere d Ortsdail Bretzingen, Dornberg, Erfeld, Gerichtstetten, Hardheim, Rütschdorf, Schweinberg un Vollmersdorf.
Gschicht
Hardheim sich zum erschte Mol gnännt wore anne 996.
Verwaltig
Hardheim het sich mit dr Stadt Walldürn un dr Gmai Höpfingen zum Gmaiverwaltigsverband „Hardheim-Walldürn“ mit Sitz z Walldürn zäämmegschlosse.
Dr Burgermaischter isch dr Volker Rohm.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Symbolismus (Bildende Kunst)
Dr Sümbolismus bezäichnet e Kunstströömig in dr Moolerei und dr Bildhauerei am Ändi vom 19. Joorhundert, si Hoochfaase isch in dr Zit zwüsche öbbe 1880 und 1910 gsi.
Inn
De Inn (lat. Aenus; rätorom. ) isch e Nebefluss vo de Donau und het sini Quelle im Engadin i de Bündner Alpe. Er isch 517 Kilometer lang und flüüsst dör d Schwiiz, Östriich und Tüschtland, woner bi Passau i Donau ine flüüsst.
Symbolismus (Bildende Kunst)
Gschicht
En entschäidende Impuls het s „Sümbolistische Manifest“ vom franzöösische Dichder Jean Moréas im Joor 1886 gee. E Kärnsatz in däm Manifest goot eso: »Die wäsentligi Äigeschaft vo dr sümbolistische Kunst bestoot din, ass e Idee nie begrifflig fixiert oder diräkt usgsproche wird«. Dr Sümbolismus isch 1889 bi dr Wältustellig z Bariis ere bräite Öffentlikäit bekannt gmacht worde und het sich denn vo Frankriich us über ganz Öiropa usbräitet.
Inn
Flusslauf
De Inn het sini Quelle bim Lunghinsee (Bündnerland) südwestlig vom Piz Lunghin inere Höchi vo nördlich vom Malojapass im Oberengadin und flüüsst as ersts in Silsersee, dänn in Silvaplanersee und nocher in St. Moritzersee. Er flüsst dänn witer i nordöstliche Richtig dör s Ober- und s Underengadin. Noch de schwizerisch-östriichische Grenze werd sis Taal Oberinntal gnännt bis abe uf Innsbruck, em Hoptort vom Tirol, und denn Underinntal. Vo Kufstein bis Erl im Tirol bildet de Inn d Grenze zwüschet Östriich und Tütschland. Nochene flüsst er e Stüggli dör Bayere um denn wider d Grenze zwüschet Östriich und Tütschland z bilde. I de Grenzstadt Passau mündet er noch 517 Kilometer denn i d Donau, wo bis dohi sälber öpe 547 Kilometer zrugglait het. As Alpefluss füert er vill Wasser und het bi sinere Mündig i d Donau mee Wasser im Jooresdurchschnitt as die.
Symbolismus (Bildende Kunst)
Gschicht
In dr Epoche vom Realismus (Hauptverdräter: Gustave Courbet), wo grad vorhär cho isch, het eme Hufe Künstler die seelischi Diefi gfeelt, won e Kunstwärk müess usdrucke. Dr Sümbolismus isch gege die niidrigi Dröiji im Detäi vom Naturalismus gsi und au gege die verkläärti Schwärmerei vo dr Romantik. Er het d Wält und deren iiri Aspäkt nume als Sümbool von ere diefere Wirkligkäit gsee, und d Kunst as Vermiddlere zwüsche deene Ebene.
Inn
Ortschafte
Die wichtigste Ort, wo de Inn verbii flüüst sind: Sils Maria, St. Moritz, Samaade, Schuls und Zernez im Engadin, Landegg, Imst, Innsbruck, Hall in Tirol, Rattebärg, Wörgl und Kufstein im Tirol, schliesslich no Roseheim, Wasserburg, Mühldorf, Altötting und Passau z Bayere.
Näbeflüss
De ersti grossi Näbefluss, wo vo rächts in Inn flüüsst, isch de Flaz bi Sameede, und de bringt im Johresdurchschnitt me Wasser als de Inn bis do ane füert. Bi Zernez mündet de Spöl vo rächts in Inn. Si bringt Wasser vo Livigno us Italie und vom Ofepass. De ersti grösser Näbefluss, wo vo linggs in Inn flüüsst, isch d Sanna bi Landegg Im Tirol. Si bringt s Wasser vo de Rosanna (us em Gebiet vo St. Anton am Arlberg) und de Trisanna (us em Paznauntal). Vor Haiming (Tirol) chunnt dänn us Süde d Ötztaler Ache in Inn. Witeri längeri rächti Siteflüss sind d Sill vom Brenner obeabe und de Ziller us em Zillertal. Bi Roseheim chunnt vo lings de Mangfall, wo de Tegernsee entwässeret, und bi Marktl, em Geburtsort vom Papst Benedikt XVI. chunnt vo rächts d Alz, wo us em Chiemsee chunnt, dezue. De längst und wasserriichsti Näbefluss vom Inn isch d Salzach, wo bi Haiming z Oberbayern imündet.
Symbolismus (Bildende Kunst)
Gschicht
E Schbiilart vom Sümbolismus isch d Décadence, wo brobiert het, dr Verfall und Undergang von ere Epoche künstlerisch z begläite und iir Häil in ere überspitzte Sinneslust het welle finde.
Dr Sümbolismus het e Hufe Paralleele zum Jugendstil. Bäidi gälte zämme als Bindegliid zwüschen em Impressionismus vorhär und em Expressionismus nochhär. Usserdäm wärde d Sümboliste au as Vorlöifer vo de Surrealiste bezäichnet.
D Theme vo de sümbolistische Wärk
In de Wärk vom Sümbolismus git s bsundrigi Motiv us dr antike Müthologii und biblischi Allegorie. E Hufe Bilder stelle Dröüm und Ekstaase dar, ufgwüelti Gfüül, Unerkläärligs, Chranket, Dood, Sünd und Liideschaft und zäige gäistigi Wirklikäit, Fantasii, Visioon, Halluzinazioon, Meditazioon und Empfindig.
D Sümboliste häi s "Räine, Edle und Erhabene" im Sinn vo de Preraffaelite verherrligt, aber au die "dunkli Site" um d Themekomplex Sünd, Gschlächt, Dood und Düüfel. Motiiv in dr erste Richdig si Ängel, Hirtenidüll, religiöösi Motiiv, und "räini und köischi" Frauegstalte, mäistens in lange, wisse Gwänder. Typischi Verdräter si z. B. dr Pierre Puvis de Chavannes, Maurice Denis, oder Michail Wassiljewitsch Nesterow und dr Michail Alexandrowitsch Wrubel.
6. Februar
Dr '''6. Februar''' isch dr 37. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 328 (in Schaltjohr 329) Däg bis zum Änd vum Johr.
Georg Thürer
Dr Georg Thürer (* 26. Jülli 1908 z Tamins GR; † 26. Septämber 2000 z Tüüffe AR) isch e Schwyzer Dichter, Hochschuellehrer un Gschichtsschriiber gsii.
Si Härkumpft un Kindheit
Dr Thürer Georg isch anne 1908 z Tamins im Bündnerland uf d Wält kumme; sini Vorfahre sin Walser Bärgbüüre gsii; bedi Grossvättere hän ihrini Hef an dr rätoromanische Sprochgränz gha. Sini Eltere sin dr Pfarrer Dr. phil. h. c. Paul Thürer un d Nina, geb. Accola vu Davos, d Dochter vum e Landammann gsii. 1910 sin si mit em Georg un sinene zwee Briäder vum Bindnerland is Glarnerland zoge, z Netschtel im Linth-Dal het dr Vatter e Pfarrstell ibernumme. Im Glarnerland het er Wurzle gschlage, un heb, wiä dr Raymond Matzen sait, derte in dr Landsgmein Volksherrschaft miterläbt un seig zum e ufrächte un kämpferische Mänsch ufgwagse.
Si Üsbildung un erschti Tätigkeit
Dr Georg isch vu 1915 bis 1924 z Netschtel in d Primar- un Sekundarschuel gange – uf em Schuelhof het er Glarnertüütsch glehrt – d Dialäktspiilart, wun er speter drin dichtet het un wun er siner Läbtig gschwätzt het. Vu 1924 bis 1928 het er s thurgauisch Lehrerseminar z Krizlinge bsuecht, wun er si Vorliäbi fir Gschicht, Dichtung un Theater het kenne entwickle. Vu anne 28 bis anne 32 het er haüpsächlig z Züri, aber aü z Genf un z Paris gstüdiärt; drno het er z Züri dr Dr. phil. un s Diplom firs hecher Lehramt gmacht. Si 500-sittigi Dokterarbet het Kultur des alten Landes Glarus gheiße.
Zu sinere geischtige Oriäntiärung hän noch em Hans Siegwart Professore wiä d Hischtoriker Karl Meyer un Carl J. Burckhardt, dr Germanischt Emil Ermatinger, dr Romanischt Jakob Jud un dr Kunschthischtoriker Heinrich Wölfflin biidrait.
Dr muetig Demokrat
In dr Driisiger Johr vum 20. Johrhundert, wu dr ditsch Nationalsozialismus un dr italiänisch Faschismus an d Dire vu dr Schwiz glopft hän, het dr jung Hischtoriker ufghorcht: dä Rassefanatismus, dr Sprochzwang un dr Fiährerkult len sich mit dr Dadition vu dr viärsprochige Schwizer Eidgnosseschaft nit vereine, het er gmeint. Scho anne 1932 het er si Dokterarbet im Wiiderstand gwidmet un gschriibe, ass des Werk gegen die Brandung gewandt sei, und es möge bei der geistigen Belagerung der Schweiz ein Stein in der Letzimauer sein. Wu aü no anne 38 Eschtrich sich im Ditsche Rich agschlosse het, isch d Lag no bedrohliger wore – im Kanton Sanngalle, wu jetz vu zwoo Sitte zum Ditsche Rich gluegt het, bsunders z gspiire.
1939 het dr Zürcher Gschichtsprofässer Karl Meyer d Res Publica grindet – e Widerstandsbewegung gege totalitäri Iifliss. Dr Georg Thürer isch Sekretär vo dere wore. Dr sich e iberzejgte Kämpfer fir d Demokratii gsii, gege d nationalsozialischtische Macheschafte un Iiflussnahme in dr Schwiz, aber aü im Üsland. Dr het im Uftrag vu dr Res Publica e Hüffe Vorträg im Radio, uf Tagunge un uf internationale Kongräss ghalte. Wu dr Zweit Wältgriäg üsbroche isch, het mer nimmi kenne d Aüge drvor verschliäße, ass eso e Iisatz gfährlig isch: dr Thürer isch uf dr Schwarze Lischte vum Nazi-Reschiim witt obe gstande. Änewäg oder grad zleid het er zum Biispiil in dr Neue Zürcher Zeitung kämpferischi Artikel gschriibe un d Abwehrwille vu dr Schwizer agspornt.
Zum Iisatz vum Thürer het aü ghert, ass er polnischi, ungarischi, tschechischi un anderi Flichtlingsstüdänte in d ditsch Sproch iigfiährt het.
Noch dr ditsche Kapitulation isch dr Thürer vum erschte Dag ab fir d Versehnung mit dr ditsche Nochbere iidrätte. Dr het – wider in dr NZZ – betont, ass si Feindschaft im Reschiim, aber nit im Volk gulte het. Vu 1945 bis 1949 het er d St. Galler Grenzlandhilf gleitet, wu unter anderem in dr bayrische Haüptstadt Minche humanitäri Hilf gleischtet het. Dr Thürer isch äng mit em Brofässer Dr. Hans Nawiasky befreindet gsii, wu unter dr Nazi z Minche si Lehramt as Staatsrächtler het miäße ufgä un in d Schwiz emigriärt isch. Im Uftrag vum änglische Foreign Office het dr Georg Thürer 1947 wuchelang Lager mit ditsche Gfangene z Ängland bsuecht un isch fir ejropäischi Zämmearbet iidrätte. Uf dr Wunsch vu dr amerikanische Bsatzung het er z Ditschland demokratischi Kurs fir Burgemeischter durchgfiährt.
Dr humanitär Iisatz fir Ditschi het em Fejndschaft in dr Schwiz iidrait: viil hän sich vu Wuet un Rachegfiähl leite lo un sin drgege gsii, ass mer däne ewige Brandstifter vu Ejropa, wu dr Griäg im Bluet hän, unter d Ärm grifft. Dr Thürer Georg isch, so het mer bedüürt, am Änd doch no uf diä ditsche Rattefänge niigheit. Aber dr Thürer het sich energisch gwehrt: D Schwizer miäßte virschi luege, e neiji Nochberschaft ermeglige un luege, ''dass inmitten Europas nicht ein Seuchenherd entsteht und nicht der Hunger der gelbe Herold Hitlers II. werde. Wir müssen die innere Freiheit aufbringen, nicht nur den fremden Opfern des braunen Vogtes zu helfen, sondern auch denen, die zwölf Jahre im deutschen Zwinger lebten.'' Dr Louis Specker schribt, ass im Thürer si Appell drzue gfiährt het, ass d hässige Stimme still wore sin un Vernumpft un Mänschligkeit obgsiigt hän.
Zu däne, wu im Thürer si Hilf erfahre hän, ghert aü si alemannische Dichterkolleg Hermann Burte. Dr Burte het sich unter dr nationalsozialischtische Herrschaft kompromittiärt gha; noch em Griäg isch em si Rächt uf Gher as Dichter abgsproche wore. Dodrgege het sich dr Glarner Hischtoriker un Dichter gwändet; 1978 het er e differänziärti Beurteilung vum Burte gforderet un het versuecht, diä positive Sitte vum Burte sinem Wärk z verteidige.
Dr Hochschuellehrer un Kültürferderer
Anne 1940 isch dr Georg Thürer zum Brofässer fir ditschi Sproch un Literatür un fir Schwizer Gschicht an dr Hochschuel Sangalle gewehlt wore. Dertemol hets derte numme hundert Schiäler gha un mer het miäße ferche, ass diä Lehrastalt d Griägszit nit iberläbt.
Anne 1941 hän dr Georg Thürer un d Maria Elisabeth Tobler ghirate; dr Glarner isch zuenere zoge in ihre Elterehüüs z Teufe im Appezällerland un dert wohne bliibe; ihrini Kinder sin derte ufgwagse.
Mit dur dr Iisatz vum Thürer het si sich d Sanngallemer Hochschuel zume agsähnene Bildungszäntrum entwicklet. Si Brofessoreamt het er bis zu sinem 70. Geburtsdag anne 1978 üsgfillt. Aü iber d Hochschuel nüs het er dur sini effentlige Obe-Vorläsunge Zuehorcher üs dr ganze Oschtschwiz begeischteret.
Näbe sinere Lehrtätigkeit isch er aü Präsidänt vu verschiidene kültürälle Gsellschafte gsii, so vum Historischen Verein des Kantons St. Gallen (1954–58), vu dr Schweizerischen Gesellschaft für Theaterkultur (1955–57), vum Dritten Internationalen Kongress der Schriftsteller deutscher Sprache (1957), un vu dr Vereinigung Schweizerischer Hochschuldozenten (1979–72); Mitgliid isch er zuedäm in dr Stiftung pro Helvetia gsii (1956–65, zletscht Vizepäsidänt), in dr nationale UNESCO-Kummission (1957–1964) un in dr nationale Fernsehkummission (1966–78).
Dr alemannisch Dichter un dr bewusst Alemann
Dr Thürer het si Begabung zum Dichter vu sinere Mueter, sait dr Paul Zinsli, si alemannischi Sprochkunscht diäg e große Deil vu sinem dichterische Wärk üsmache un er diäg des aü as sein Eigentlichstes asähne. Sini greschte Vorbilder seige dr Johann Peter Hebel, dr Hermann Burte un üs dr Schwiz dr Meinrad Lienert un dr Josef Reinhart gsii. Friili ghert do aü dr Walter von der Vogelweide drzue; däm si Mittelhochditsch het-e packt un het-e aü an si Glarner-Dialäkt erinneret. Scho wun-er z Grizlinge im Seminar gsii isch, het er afange im Glarner Alemannisch dichte; si Heimetsproch isch-em e Stick mitdraiti Heimet gsii. Diä Alltagssproch vu dr Glarner Büüre un Arbeiter isch noch em Zinsli no rüüh gsii un heb erscht miäße gstaltet wäre.
Im Thürer si erscht Gedichtbuech isch in schwäre Notzitte rüskumme – wu d Schwiz vum Nationalsozialismus un vum Faschismus umzinglet gsii isch. In däre Zit isch dr Sinn nit noch ere gmiätlige, idylische Heimatdichtung gstande; sini Text sin ender ernscht gsii un sins siner Läbdig bliibe. Noch em Stammbuech – so heißt si erscht alemannisch Wärk 1937, isch anne 46 Vrinelis-Gärtli rüskumme, anne 60 Gloggestube un anne 85 Froh und fry.
36 vu s Thürers Gedichter sin vum Robert Blum vertont wore un im Band Vogel Juhei gsammlet wore.
Näbe Gedichter het dr Glarner Dichter aü Drame (Beresina, Meischter Zwingli un Ursus) un Sticker fir Fäschtspiil in dr iiheimische Volkssproch gschriibe.
Im Thürer sini Gedichter sin meischtens in gfasster Sproch – vum eifache Zweiziiler bis zum kunschtvolle Sonett. Sprochexperimänt un Klangspiilerei het er abglähnt; friili het er aü freiji Vers gschaffe. Mit sinere Dichtung dringt dr Georg Thürer in d diäfere Schichte vum seelische un geischtige Erläbe nii, sait dr Paul Zinsli 1985, sini Liäder seige des, was am orginällschte isch un wohl am lengschte hebt.
Edie McClurg
D Edie McClurg (* 23. Juli 1951 z Kansas City, Missouri) isch en amerikanischi Schauspiilere und Komikere.
Georg Thürer
Dr alemannisch Dichter un dr bewusst Alemann
As Texprob si Gedicht
Edie McClurg
Lääbe
D Edie McClurg isch vor allem us Nääberolle in Färnseeserie bekannt, het aber au in Kinofilm gspiilt. Iiri ersti Rolle im e Film het si 1976 in Carrie – Des Satans jüngste Tochter vom Brian De Palma ghaa. Am Ändi vo de 1980er Joor het si in e baar Film vom John Hughes gsoiilt, wie Ein Ticket für Zwei mit em Steve Martin, wo si d Berootere in ere Autivermietig gsi isch, oder as inkompetänti Sektretärin in Ferris macht blau. Im Film Aus der Mitte entspringt ein Fluß vom Robert Redford het si d Mueter vo dr Emily Lloyd gspiilt, und in dr Disney-Komödie Flubber isch si näben em Robin Williams ufdräte. Si het Sprächrolle in Animazionsfilm übernoo, wie Mrs. Brisby und das Geheimnis von NIMH, Das große Krabbeln, Arielle, die Meerjungfrau und Die Kühe sind los.
Georg Thürer
Dr alemannisch Dichter un dr bewusst Alemann
Dr Georg Thürer het anne 1962 eins vu dr ganz wennige gsamtalemannische Wärk rüsgää – d Gedichtsammlung Holderbluescht. In däm alemannischen Mundart-Lesebuch, wiäs heißt, sin Gedichter un Verzellunge üs allene Deil vum alemannische Sprochgebiät gsammlet. Im Nochwort macht dr Thürer grundsätzligi Bemerkunge zum Alemannische in dr Schwiz un in dr Nochberschaft. E Kart zeigt s ganz alemannisch Sprochgebiät – alledings ohni s Schwebisch.
Zum Thürer Georg sinem gsamtalemannische Iisatz ghert aü, ass er dr oberbadisch Dichter Hermann Burte – nit unkritisch – verteidigt un si alemannisch Wärk unterstitzt het. 1979 het bi dr Hermann-Burte-Gsellschaft e Vortrag Zum hundertsten Geburtstag des Dichters Hermann Burte ghalte, wun er differenziärt zwischen em politische Irrtum vum Burte un däm, was der Zeit enthoben ist und dauernde Geltung beanspruchen darf. Zu dr Nejuflag vu s Burtes Die Seele des Maien het er 1982 s Vorwort gschriibe, im gliche Johr het er vor dr Burte-Gsellschaft zum Thema Burte huldigt Hebel gredet. Anne 1993 het er e Gleitwort fir e Nejuflag vum alemannische Gedichtband Madlee vum Burte verfasst.
Dr Thürer het 1978 dr «Hebeldank» vom «Hebelbund Lörrach» iberkumme.
Literatür
Biografischi Date üs:
Landkreis Ravensburg
Der Landchrais Raveschburg isch e Landchrais z Baade-Wiirdebäärg. Är ghèèrd zue dr Region Bodesee-Oberschwabe im Regierigsbezirk Diibenga.
Er gränzd im Noorde an dr Landchrais Bibra, im Siidweschde an dr Boodeseechrais ùn im Weschde an dr Landchrais Semmerenga. Im Oschde ùn im Siide gränzd er an dr bayrisch Regierigsbezirk Schwabe, im Oschde an dr Landchrais Underalgai ùn di chraisfrèi Schdad Memminge, im Siide an dr Landchrais Oberalgai ùn dr Landchrais Lindau.
Schded ùn Gmaine
Zem Landchrais Raveschburg ghèère achd Schded ùn 31 Gmaine.
Kraichtal
Geografi
Kraichtal lyt im weschtlige Kraichgau am Kraichbach.. Nochbergmaine sin Eppingen, Zaisenhausen, Oberderdingen, Bretten, Bruchsal, Ubstadt-Weiher un Östringen.
Vum Bann sin 69,9 % Landwirtschaftsflechi, 17 % Wald, 11,7 % Sidligsflechi un 1,4 % sunschtigi Flechi.
Gmaigliderig
Zue Kraichtal ghere d Stadtdail Bahnbrücken, Gochsheim, Landshausen, Menzingen, Münzesheim, Neuenbürg, Oberacker, Oberöwisheim un Unteröwisheim.
Gschicht
Di hitig Stadt isch entstanden am 1. September 1971 dur dr Zämmeschluss vu dr Stedt Gochsheim un Unteröwisheim un dr Gmaine Bahnbrücken, Landshausen, Menzingen, Münzesheim, Neuenbürg, Oberacker un Oberöwisheim. Gnännt wore isch d Stadt noch em Kraichbach.
Sergius II.
Dr Sergius II. (* um 790; † 27. Jänner 847) isch vu 844 bis 847 Papscht vu dr kadolische Chilche gsii.
Kraichtal
Verwaltig
Kraichtal ghert zue kainere Verwaltigsgmaischaft.
Sergius II.
Läbe un Wirke
Dr Sergius isch us ere adlige Familie chuu, wu insgsamt drei Päpscht druis firigange sin. Är isch in dr schola cantorum erzoge wore un het frie as wichtige Mann in dr Chilche gulte. Unter em Paschalis I. (817–824) isch er zum Kardinalprieschter vu dr Santi Silvestro e Martino ai Monti ernännt wore, un sy Vorgänger Gregor IV. het en in dr yyflussrych Rang vun eme Erzprieschter glupft. Noch em Dod vum Gregor isch dr Sergius bi me Dräffe vu dr Chilcheobere as Noofolger bstimmt wore. Dergege isch e Dekan mit Name Johannes ufgstande, wu it ere braite Volksmängi im Rugge au um dr Papschrdron kämpft het. No gwaltsame Uusschrytige isch dr Johannes in e Chloschter verbannt wore, un dr Sergius het sy Amt chenne aadrätte.
Kraichtal
Verwaltig
Dr Burgermaischter vu Kraichtal isch dr Ulrich Hintermayer.
Sergius II.
Läbe un Wirke
Iber dr Karakter vum Sergius gehn d Bricht ussenander: In verschidene Editione vum Liber Pontificalis wird er stark gegesätzli bschribe: In ere nume fragmäntarisch erhaltene Uusgab wird bhauptet, dr Sergius heb si lieber flaischlige Gniss gwidmet un d Amtsgschäft sym Brueder Benedikt iberloo. Derzue soll er an ere schwäre Gicht glitte haa, wu ne lybli un gaischtig stark yygschränkt heb. In dr andere Uusgabe stehn d Iberliferige in vollem Kontrascht derzue. D Wisseschaft beziet si hite mee uf sälli Editione, wu ne positiver Bild vum Sergius zaichne.
Kraichtal
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke