cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Plymouth
Plymouth [] (Kornisch Aberplymm) isch e Stadt in Ängland in dr Groofschaft Devon (Südwestängland). Es isch scho lang e wichdigi Haafestadt gsi, und isch hüte immer no dr Standort vo dr königlich-britische Marinewärft und vom Marinestützpunkt Devonport im Weste vo dr Stadt, wo dr grösst Marinehaafe in Westöiropa und dr wichdigst Arbetgääber in Plymouth isch.
Uttenheim
Üetene (frz. Uttenheim, dt. Uttenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Üetene ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 788.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Üetene ìsch. Üetene ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Üetene ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Murrhardt
Murred (amtlich Murrhardt) ischt a Stadt em Rems-Murr-Kroes en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Murred leit am Oberlauf vo dr Murr.
Vo dr Gmarkong send 32,4 % Landwirtschaftsfleche, 55,2 % Wald, 11,5 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Murred gheret d Ortsdoel Fornsbach, Kirchenkirnberg ond Murrhardt.
Gschicht
Murred ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 788 als cellula Murrahart.
Verwaltong
Murred ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.
Dr Schuldes vo Murred ischt dr Armin Mößner.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vo Murred ghert zom Schwäbisch.
Heinz Bühringer
Dr Heinz Bühringer (* 5. Mai 1927 z Woeblenge; † 12. Merz 2016 ebedert ) isch e dytsche Bolitiker (SPD) gsii.
Uusbildig un Beruef
Dr Heinz Bühringer isch e Suhn vun eme Gärtner gsii. Noch dr Volksschuel isch er uf s Gymnasium gange. Im Zweete Wältchrieg isch er zue Wehrmacht yyzoge wore un isch 1943/44 Flakhälfer un Fallschirmjeger gsii. Bi Chriegsänd isch er zue vierzig Brozämt chriegsbschedigt gsii. Är het anne 1946 s Abitur an dr Oberschuel un derno ne Verwaltigslehr gmacht. Noch ere Furtbildig an dr Verwaltigsschuel 1950/51 het er im kommunale Verwaltigsdienscht gschafft.
Bolitik
Dr Heinz Bühringer isch vu 1953 bis 1971 Burgermaischter vu dr Gmai Bittefeld (hite ne Dail vu Woeblenge) gsii. Vu 1971 bis 1984 isch er Miglid vum Chraissdag im Rems-Murr-Chrais un bis 1988 Rotsmitglid vu dr Stadt Woeblenge gsii.
Anne 1959 isch dr Bühringer in d SPD yydrätte. Vu 1965 bis 1981 isch er Mitglid im Landesvorstand vu dr bade-wirttebärgische SPD gsii. As Noofolger vum Walter Krause isch er 1968 zum Landesvorsitzer vu dr SPD Bade-Wirttebärg gwehlt wore. In däre Funktion isch er 1973 vum Erhard Eppler abglest wore. Mit em Heinz Bühringer as Landesvorsitzer het d SPD Bade-Wirttebärg bi dr Landdagswahl 1972 mit 37,56 % s bescht Ergebnis in ihre Gschicht gholt.
Em Landdag vu Bade-Wirttebärg het er vu 1964 bis 1980 aaghert. Dert isch er vu 1968 bis 1972 Vorsitzer vu dr SPD-Fraktion un vu 1972 bis 1976 stellverdrättende Vorsitzer vu dr SPD-Fraktion un Vorsitzer vum Finanzuusschuss gsii.
Sunschtigi Ämter, Ehrigen un Uuszaichnige
Dr Heinz Bühringer isch vu 1970 bis 1980 Diräkter vu dr Landesentwickligsgsellschaft fir Stedteböu un Wohnigswäse mbH z Stuegert gsii. Derzue isch er vu 1970 bis 1995 Verwaltigsrotsvorsitzer vum Siddytsche Rundfunk gsii.
Anne 1976 het er s Verdienschtchryz 1. Klass vu dr Bundesrepublik Dytschland un 1978 d Verdienschtmedallie vum Land Bade-Wirttebärg iberchuu. Anne 1980 het er s Groß Verdienschtchryz vu dr Bundesrepublik Dytschland iberchuu.
Boris Johnson
Dr Alexander Boris de Pfeffel Johnson (* 19. Juni 1964 z New York City, USA) isch e britische Publizischt, Bolitiker vu dr Conservative Party un vum 24. Juli 2019 bis am 6. Septämber 2022 Premierminischter vum Verainigte Chenigrych gsi.
Vu 1999 bis Dezämber 2005 het dr Johnson s konservativ Nochrichtemagazin The Spectator uusegee. Syter 2015 verdritt er dr Wahlchrais Uxbridge and South Ruislip im Weschte vu Greater London im Unterhuus, wun er vu 2001 bis 2008 scho fir dr Wahlchrais Henley aagheert ghaa het. Vu Mai 2008 bis Mai 2016 isch er Burgermaischter vu London un vu Juli 2016 bis Juli 2018 britische Usseminischter gsii.
Dr Johnson het d Kampagne fir e EU-Uusdritt vum Verainigte Chenigrych vor em Referändum am 23. Juni 2016 aagfiert. Dodmol het er as ain vu dr Favorite fir d Noofolg vum Premier David Cameron gulte, isch aber glyych nid i d Chränz chu. Wu speeder d Premierminischterin Theresa May denn aber e Raie Abstimmige im Barlamänt verlore het und drum zrugdrätten sich, isch er am 23. Juli 2019 denn doch no zum Barteifierer vu dr Conservative Party gweelt woore. Ai Dag speter het er s Amt as Premierminischter ibernuu. In dr vorzogne Wahle vum Underhuus vum 12. Dezämber 2019 hed er e großi Mehrheit überchoo.
Dr Johnson isch syt Mai 2021 in dritter Eh ghyrote mit dr Carrie Symonds (* 1988). Si hän zäme ne Suhn un e Dochter. Dervor isch er vu 1987 bis 1993 mit dr Allegra Mostyn-Owen ghyrote gsii. Us dr Eh mit dr Marina Wheeler (1993 bis 2018) sin zwee Sihn un zwoo Dechtere firigange. Derzue het dr Johnson e unehligi Dochter, wu 2009 uf d Wält chuu isch.
Mössingen
Messenga (dt. Mössingen) isch a Stadt z Bade-Wirttebärg rund 15 km sidli vu Dibenga. Si isch no Dibenga un Raodaburg di drittgrescht Stadt vum Landchreis Dibenga
Syt em 1. Jänner 2009 isch Messenga a Großi Chreisstadt.
Geografischi Lag
Messenga lyt am Nordrand vu dr Schwebische Alb im Dal vu dr Stoilach, eme rächte Näbefluss vum Necker. Dr niderscht Punkt vum Stadtgebiet lyt mit 435 m NN bi dr Untere Mihle an dr Stoilach, dr hegscht uf em Gipfel vum Dreifirschtestoi mit 853,5 m NN.
Geologii
S Stadtgebiet vu Messenga erschließt di Gsteifolg us Lätte, Sandstei, Mergel un Chalchsteinbänk vum Schwarze, Bruune un Wysse Jura (Lias, Dogger un Malm). Am wichtigschte sin di iber 100 m mächtige bankte Chalch vum Wysse Jura β, wu d Draufkante vu dr Schwebische Alb bilde. Wyti Beraich vu dr Unterhaale un em Stoilachdal sin iberlageret mit zem Deil seli mächtige periglaziäre Chalchschotterdeckine.
Am 12. April 1983 het s no lange Räägefäll uf em Messenger Baan, am Hirschkopf, dr grescht Bärgrutsch z Bade-Wirttebärg gee. Des isch bedingt gsi dur d Lag vu Messenga am Fueß vum Albdrauf un di speziälle Lagerigsverhältnis vu dr unterschidlige Gstei. Herti Chalch lagere do uf blastische Mergel un Lätte. Derzue wird dur di natyrlig Erosion di alsfurt Gsteinsmatrial ewäg brocht, doderdur chunnt s zwangslaifig iber churz oder lang zue sonige Abrutschige.
Landschaft
Messenga lyt zmitts in ere Gegnig mit Straiobstmatte. Vum April bis Juni git s verschideni Blueschtzyte, s fangt aa mit dr Zwätschge un dr Chriese un hert uf mit em Bluescht vu dr Matte am Albdrauf. An dr Haale vu dr Albbärg im Stadtgebiet un Deil vum Albvorland, wie z. B. em Firschtbärg oder em Bäschtehardt Wald, het s Wald. Vor allem git s forschtli gnutzti Chalch-Buechewälder. D Mergelhaale un Standort iber Lätteschifer un Bruunjuralätte sin in dr Vergangeheit großflächig mit Nodelbaim ufgforschtet wore, wu s dertt vu Natur uus nit gäbt. D Bäch wäre zmeischt begleitet vu naturnoche Erle-Esche-Bachwälder, vilmol gmischt mit yygfierte Hybrid-Bapple. Chleinflechigi Chalchmagerwase vum Typ Enzian-Schillergras-Wase mahne an dr Bruunjurahaale an d Zyt, wu s no Hirte mit Schofhärde gee het. Großflechigi Halbdruckewase mit vile Orchideä bilde d Hochflechi vum Filsebärg un dr Cheogel vum Meisebihl sidli vu Eschenga.
Dierwält
Z Messenga git s vil verschideni Vogelarte. Wichtig as Läbesryym sin di strukturryyche un großflechige Straiobstmatte, zem Byschpel fir individueryyche Populatione vum sältene Halsbandschnäpper un vum Grauspächt. Uf dr Hochflechi vum Farrebärg git s Dornägerschte un dr Russisch Bär, a sälteni Art Bärespinner. Uf em Filsebärg bruetlet d Heidelerche. D Straionbstmatte sin au Revier vu Fädermyys. In dr Wälder am Albdrauf het s au a großi Zahl vu dr Bechsteiflädermuus.
Nochbergmeine
Die Stedt un Gmeine gränze an d Stadt Messenga (im Uhrzeigersinn vu Norde uus): Naera, Gõmrenga (Landchreis Dibenga), Reitlenga, Sõnnabihl (bodi Landchreis Reitlenga, Burrladenga, Hächenga (bodi Zollerealbchreis), Bodlshausa un Ofderdenga (bodi Landchreis Dibenga).
Stadtgliderig
D Stadt Messenga bstoht us dr drej Stadtdeil Messenga, Eschenga (Öschingen) un Daala (Talheim). D Stadtdeil sin vum ruum här idäntisch mit dr friejere glychnamige Gmeine un bilde Wohnbezirk im Sinn vu dr bade-wirttebärgische Gmeindsornig. Di bede Stadtdeil Eschenga un Daala in sin hite Ortschafte im Sinn vu dr bade-wirttebärgische Gmeindsornig mit eme Ortschaftsrot, wu vu dr Bevelkerig bi jedere Kommunalwahl nej gwehlt wird, mit eme Ortsvorsteher as Vorsitz.
Zum Stadtdeil Messenga ghere d Stadt Messenga, s Dorf Bälsa (Belsen), dr Wyyler Bad Sebastiansweiler un d Hyyser Ziegelhitte. Zum Stadtdeil Eschenga ghere s Dorf Eschenga un d Hyyser Kremlengmihle. Zum Stadtdeil Daala ghere s Dorf Daala un d Hef Bleiche, Obermihle, Salpeterhitte un Unterhitte.
Im Stadtgebiet lige ne baar abgangeni Ortschafte un Burg: Buch, a Badstube im Butzen, St. Johannisweiler un Steinhofen (im Stadtdeil Messenga), d abgange Burg Firscht im Stadtdeil Eschenga un d Wieschtig Weiler im Stadtdeil Dale.
Wahla
Ergebnis vu dr Landdagswahle seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Albert Greiner (Musikpädagoge)
Dr Albert Greiner (* 1. Dezember 1867 z Augschburg, † 20. Dezember 1943 en dr gleicha Stadt) ischt a vrdinschvoller deitscher Musikpädagog ond Musikschriftsteller gwäa.
Aus seim Leaba
Am 20. Dezember 1943 hôt dr Albert Greiner en seira Geburtsstadt kurz nôch dr Vollendong vo seim 76. Geburtsdag s Zeitliche gsegnet.
Weblink
Ausziig us-ra Doktr-Arbet ibr da Albert Greiner ond d Augsburger Sengschuel
Nussbaumen AG
Nussbaume isch en Ortsteil vo de politische Gmäind Obersiggetal. De Ortsteil hät zirka 500 Iwohner. S Wappe vom Ort zeigt en Ast vomene Nussbaum. E Persönlichkeit vom Ort isch di Geistlichi Liliane Juchli.
Eutychianus
Dr Eutychianus (vu griech. Eutychianos = „dr Beglickt“, churz Eutychian; † 7. Dezämber 283) isch vu 275 bis 283 Bischof vu Rom gsii. Sy Grabinschrift isch in dr Calixtus-Katakombe z Rom entdeckt. Em Eutychian sy Gedänkdag isch dr 7. Dezämber.
Iber Läben un Wirke vum Eutychian isch chuum ebis bekannt, sälbscht d Date vu syre Amtszyt sin nit sicher. Noch em Liber Pontificalis het er 8 Johr un 11 Monet lang amtiert, vum 4. Jänner 275 bis zum 7. Dezämber 283. Dr Chilchehischtoriker Eusebius vu Caesarea brichtet dergege, dr Eutychian sei nume 10 Monet lang Bischof vu Rom gsii.
No dr Legänd heb er s Säägne vu Driibel un Bohnen uf em Altar erlaubt un är heb 324 Märtyrer mit syne aigne Händ beärdigt. E Dail Hischtoriker zwyflen an däre Iberliferig, wel us dr Amtszyt vum Eutychian kaini greßere Verfolgige bekannt sin un s Säägne vu Fäldfricht allgmain ere spetere Period zuegschribe wird.
Kap Circoncision
Kap Circoncision isch e Kap im Nordweste vo dr subantarktische  Bouvetinsle. D Insle stoot under norwäägischer Verwaltig. S Kap befindet sich öbbe 5 km westlig vom Kap Valdivia, wo dr nördligst Punkt uf dr Insle isch. Es isch am 1. Januar 1739 vom franzöösische Seefaarer Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier entdeckt worde. Langi Zit het mä s für s Nordkap vo dr Terra Australis, em hüpothetische Südkontinänt, ghalte.
Juan Manuel Santos
Dr Juan Manuel Santos Calderón (* 10. Augschte 1951 z Bogotá) isch e kolumbianische Bolitiker vum Partido Social de Unidad Nacional, wun er as Mitgrinder initiiert ghaa het. Syt em 7. Augschte 2010 isch er Bresidänt vum Land. Dodervor isch er vu 1991 bis 1994 Minischter fir Ussehandel, vu 2000 bis 2002 Finanzminischter un vu 2006 bis 2009 Verdaidigungsminischter gsii. Fir syni Bemiejige um e Friidesschluss mit dr Farc-Rebälle isch em 2016 dr Friidesnobelbryys zuegsproche wore.
Är isch in ere zwote Eh ghyrote mit dr María Clemencia Rodríguez Múnera. Si hän zäme drei Chinder.
Sex
Mit Sex (ängl. Form vom lat. sexus, „Gschlächt“) meint mä alles was mit de Praktike vo der Sexualitet z due het. Im Allgemeine bezeichnet Sex die sexuelle Handlige zwüsche zwei oder mehr Sexualpartner, bsundrigs dr Gschlächtsverchehr und vergliichbari Sexualpraktike, in sältene Fäll au d Masturbation.
Dr Sex het verschiideni Funktione: Er befriidigt d Libido, isch as Gschlächtsverchehr Deil vo der Furtpflanzig und bringt als wichtigi Form von ere soziale Interaktion Gfüül vo Zärtlikeit, Zueneigig und Liebi zum Usdrugg. Bsunders in Liebesbeziehige cha s Sexualläbe e zentrali Rolle as Usdrugg vo der Verbundeheit vo de Partner spiile.
Jede Mensch het s Rächt, sälber z bestimme, weli sexuelli Handlige und mit wäm är well mache. D Gsetzbüecher enthalte dorum Gsetz zum Schutz vo däm Sälbstbestimmigsrächt, wo bestimmti Praktike wie Pedophilii oder Vergwaltigung under Strof stelle.
Em sexuelle Kontakt under Dier sait me Begattig oder Baarig. Im Allgemeine handlet es sich dört um rein instinktgstüürts Verhalte, wo usschliesslig der Furtpflanzig dient. Aber bin e baar Arte, öbbe de Bonobo und Delfin, isch der Sex ähnlig wie bim Mensch au Deil vo der soziale Interaktion. Bim Mensch isch Sex kei reins Instinktverhalte meh, sondern isch s Resultat vo wenigstens deilwiis bewusste Entscheidigsprozäss.
Die sexuelli Appetänz
Sex wird in der Psychologii als Appetänzverhalte gwärtet, wo die driibendi Chraft drvo der Sexualdriib, me sait em au Libido, isch. Solang kei sexuelli Befriidigung stattfindet, versterkt sich die sexuelli Appetänz (vgl. Appetit): der Wunsch noch ere sexuelle Bedätigung wird grösser (lueg au Sexuelli Appetänzstörige).
Physiologisch betrachtet isch d Libido abhängig vo der Produktion vo de Sexualhormon, also Testosteron bi Manne und Östrogen bi Fraue. Vili Fraue verzele vo Schwankige vo der Libido im Lauf vom wiiblige Zyklus.
Die sexuelli Erregig isch zerst emol e Reaktion vom limbische System im Hirni uf bestimmti sensorischi Reiz, wo unwillkürligi körperligi Refläx chönne uslöse, wo denn, wenn d Bedingige günstig si, mögligerwiis zur Iileitig vom Paarigsverhalte füehre.
Dr Reaktionszyklus bim Sex
Em Ablauf vo de Vorgäng bim Sex – mit oder ohni Partner oder Partnere – sait me dr sexuell Reaktionszyklus und deilt en in vier Phase ii:
Die sexuelli Orientierig
As „sexuelli Orientierig“ oder „Neigig“ bezeichnet me s sexuelle Interässe von ere Person im Hiblick uf e bestimmts Objekt vo ihre sexuelle Vorliebene. Im Bezug uf s Gschlächt vom andere redet me vo Heterosexualität, wenn s e Neigig für andersgschlächtligi Persone isch. Wenn tendenziell d Usrichtig ehnder gliichgschlächtlig isch schwätzt me vo Homosexualität und vo Bisexualität, wenn s Interässe an beide Gschlächter öbbe gliich isch. Intressiert sich öbbe für keins vo de beide Gschlächter, redet mä vo Asexualität.
D Sexualpraktik
E Sexualpraktik isch jedi Handlig, wo subjektiv der sexuelle Befriidigung dient. Das si nit nume Manipulatione vo de Genitalie, sondern alles, was as stimulierend empfunde wärde cha, wie zum Bispil der Zungekuss.
Bi de Süüger isch die hüfigst sexuelli Praktik der vaginali Gschlächtsverchehr – meistens in der a-tergo-Stellig. Au dr oral Kontakt mit de Gschlächtsdeil und em Afterberiich vom Partner und homosexuelli Praktike chömme vor.
Wil dr Mensch Sex nit nume wäge dr Fortpflanzig braktiziert und dr Sex so en eigene Sinn und Zwäck het, het sich e grossi Vilfalt vo sexuelle Praktike entwigglet, wo uf dr einte Site Usdrugg vo siner Kreativität und der Freud am körperlige Mitenander si, uf dr andere Site au ganz praktischi Hintergründ hai, öbbe wenn dr heterosexuell Analvercher oder dr Coitus interruptus hüfig zur Empfängnisverhüetig praktiziert wird – au wenn es höchst unsicheri Methode si.
D Sälbstbefriidigung
D Autosexualität oder d „Sälbstbefriidigung“ umfasst alli sexuelle Praktike, won e einzelni Person usüebt. D Masturbation wird hüfig mit der Hand gmacht, es wärde mänggisch aber au die verschiidenste Gegeständ bruucht drbii.
Sex ohni Gschlächtsverchehr
Sexuelli Praktike, wo nit uf ei Person beschränggt si, umfasse erotischi Massage, d Stimulation vo der erogene Zone (under anderem de Brustwärze und de Ohreläppli) und vom ganze Körper, das heisst Necking und Petting. Drüber us git s aber non e Reihe vo Praktike, wo vo der Gruppe vo de Beteiligte as sexuell stimulierend empfunde wärde: Rollespiil, Verchleidig, Verzögerige oder Beschleunigunge vo sexuelle Handlige, sexuelli Handlige an eme bestimmten Ort, der gmeinsam Konsum vo erotische oder pornografische Materialie, aber au sterkeri Reiz wie Schmärz (Sadomasochismus) oder Elektrostimulation. Fast alli Sache oder Handlige chönne sexuell ufglade wärde.
Dr Gschlächtsverchehr
As „Gschlächtsverchehr“ bezeichnet me die sexuelli Vereinigung vo zwei Sexualpartner, wo us der Penetration oder dr intensive Stimulation vo de Gschlächtsorgan bi sexuelle Kontakte – ganz gliich vo welere Art – bestoht. Bim partnerschaftlige Sex wird mit zärtligem Vorspiil, em intime Usdusche vo Zärtlichkeite, d Lust vo beide Partner gsteigeret. E Penetration cha drbii bestoh us em Iifüehre vom Penis, von ere Hand, vo Finger oder vom ene Sexspiilzüüg in e Körperöffnig vom Partner. Under „heterosexuellem Gschlächtsverchehr“ verstoht me im Allgemeine s Iifüehre vom Penis in d Vagina mit de Bewegige vor– und ruggwärts wo druf gmacht wärde. Dur die Gleitbewegig wird der Ma meistens so sehr stimuliert, ass er zum Orgasmus chunnt. Drgege chönne nume öbbe 30 Prozänt vo de Fraue dur e Vaginalverchehr ellei e Höhepunggt erreiche, au wenn si normalerwiis dur en au erregt wärde. Hüfig hilft e zuesätzligi Stimulation vom Klitoris dur si sälber oder dur e Partner. Die Art vo Sex cha in verschiidene Stellige praktiziert wärde – drunder si d „Missionarstellig“, d „Hündlistellig“, d „Riterstellig“ usw. Bim Vaginalverchehr bassierts bsundrigs hüfig, ass e Chind zügt wird.
Bim Oralverchehr findet der Gschlächtsverchehr mit em Muul und dr Zunge statt, wobii d Kombination Muul-Penis as „Fellatio“ und d Kombination Muul-Vagina as „Cunnilingus“ bezeichnet wärde. Ere gliichzitige, gegesitige orale Stimulierig sait me sehr bildlig au „Nüünesächzig“. Au di anali Stimulation cha oral gmacht wärde, wenn der Damm, wo hoch empfindlig isch, oder der üsseri Schliessmuskel mit em Muul und und dr Zunge berüehrt wärde (Anilingus).
Bim Analverchehr wird der Penis in dr Anus vom Partner iigfüehrt, aber au Finger oder Gegeständ, wo geignet si drzue, wärde mänggisch bruucht für d Penetration. Au dr Analverchehr cha in verschiidene Stellige praktiziert wärde.
Anderi Praktike
Näbe dene Praktike git s s gegesitige Anenanderriibe vo de Gschlächtsdeil (Tribadii), s Iifüehre vo der ganze Hand oder em Unterarm in e Körperöffnig vom Partner (Fisting), dr Sex zwüsche de Brüst von ere Frau (Mammalverchehr), dr Verchehr zwüsche de Schänkel (Schänkelverchehr), de Füdlebacke oder in de Achselhöhlene (italiänisch). Bsunderi Forme vom Gschlächtsverchehr si under anderem BDSM, der schnäll Sex (Quickie), der Sex z Dritt (Triole) oder in ere Gruppe (Gruppesex, Gang Bang). Kei körperlige Kontakt git s bi der Verbalerotik, Dirty Talking, Telefonsex, Cybersex), bim Beobachte vo der Sexualität vo andere Mensche (Voyeurismus) und s Zeige vo der eigene Sexualität (Exhibitionismus).
Paraphilie
Zu de Paraphilie oder sexuelle Abwiichige wärde under anderem zelt: der Fetischismus (e Fixierig uf Objekt oder Handlige, zum Bispil Füess, Chleidigsstück) und d Objektsexualität; dr sexuell Sadismus und dr sexuell Masochismus; Praktike zur Befriidigung vom Besudeligsdriib (d Gsichtsbesomig, d Urophilii, d Koprophilii usw.) und no vil anders.
Sexuell übertragbari Chrankheite
Allne Chrankheite, wo vor allem dur sexuelli Aktivitäte überdrait wärden und wo sich d Venerologii drmit beschäftigt, sait mä sexuell übertragbare Krankheiten'sexuell überdragbari Chrankheite. D Ursache für die Chrankheiten si Infektione dur Eizäller, Bakterie oder Vire. Die „klassische Gschlächtschrankheite“, wo früehner wit verbreitet gsi si, wie d Syphilis, d Gonorrhoe („Tripper“), d Lymphogranuloma venereum („venerischi Lymphchnotenentzündig“) und dr Ulcus molle (der „weich Schanker“) si hüte in ihrer Bedütig zruggdräte. Die grössti Gfohr goht vom AIDS/HIV, vo dr Hepatitis B, dr Herpes genitalis, deChlamidie- und Trichomonade-Infektione us und vo verschiidene humane Papillomvire, wo under anderem s Zervixkarzinom bi der Frau, aber au „guetartigi“ Tumor, wie d Feigwarze chönne uslöse.
In ganz Europa stellt me e drastischi Zuenahm vo alle Gschlächtschrankheite fest, wil witi Bevölkerigsdeil glaube, dass die Chrankheite usgrottet siige. Wil me d HIV-Infektion no immer as Randgruppeproblem betrachtet, verzichte vili Mensche liichtsinnigerwiis sich mit Kondom z schütze.
Wenn me dänggt, ass me sich mögligerwiis mit HIV agsteckt haig, cha me währed 24 Stunde noch em Gschlächtsverchehr e postexpositionelli Prophylaxe awände, e Behandlig wo me über lengeri Zit antiretrovirali Medikamänt muess näh, wo nochdräglig chönne vorbeuge. Die Behandlig isch wo aber sehr unsicher.
Verhüetig
Under „Verhüetig“ cha me d Verhinderig von ere Empfängnis, aber au die sexualhygienischi Prophylaxe vo Chrankheite verstoh.
S wichtigste Verhüetigsmittel isch s Kondom, wo normalerwiis us ere Latex-Hülle bestoht. Es wird über dr erigiert Penis abgrollt, und me cha so Schwangerschafte wie au d Ansteckig mit sexuell überdragbare Chrankheite zum grösste Deil vermiide. Kondom für Fraue – Femidom und Läckdüecher – hai no kei witi Verbreitig gfunde. Wenn me s Kondom richdig bruucht, isch d Sicherheit sehr hoch. Es verhüetet Schwangerschfte aber nit ganz so guet wie hormonelli Verhütigsmittel; es isch aber s einzige Verhütigsmittel, wo au en Asteckig mit HIV, Gonorrhoe und Hepatitis B witgehend cha verhindere. S bekanntiste und sicherste Mittel zur Verhüetig von ere Schwangerschaft isch d Antibabypille („D Pille“), wo sit 1960 in de Industriinatione am hüfigste as Kontrazeptivum bruucht wird. D Frau schluggt drbii regelmässig e Hormonpräparat, wo die wiiblige Hormon Östrogen und Gestagen din si, und wenn s korräkt agwändet wird, bietet s e sehr hoche Schutz. D Hormon düsche em wiiblige Körper sozusage e Schwangerschaft vor und underdrugge s Rifwärde vom Ei, d Ovulation und verschliesse d Gebärmueter gegenüber Spermie. D Pille schützt nid drvor, ass mä sich mit Chrankheite aasteckt, bsundrigs mit AIDS. E sone Schutz bechunnt me nume, wenn mä zuesätzlig au e Kondom bruucht.
Usser dene beide existiere no vili anderi Verhütigsmethode und Verhüetigsmittel, wo aber alli sehr vil weniger sicher si as d Pille und s Kondom.
Sexuelli Störige
Zu de sexuelle Funktionsstörige vo Manne und Fraue wärde vor allem die erektili Dysfunktion, d Anorgasmii und der Vaginismus zelt.
Moralischs
In alle Gsellschafte si sexuelli Kontakt mit moralische Vorstellige verbunde. Das gültet bsunders für e Gschlächtsverchehr, wo nit zletzt au dr Furtbestand von ere Gsellschaft dur d Züügig vo neue Generatione muess leiste. D Gsamtheit vo de soziale Norme und Wärtvorstellige, wo vom jewiilige Volk und vo der Kultur wie au vo der Gsellschaft und ihrer Epoche abhängig si, wird as „Sexualmoral“, d Reflexion drüber as „Sexualethik“ bezeichnet.
Die meiste Mensche, wo in westlige Gsellschafte ufgwachse si, chönne drei moralischi „Mindestregle“ für e Sex akzeptiere:
Normativi und kulturelli Unterschiid in der Sexualmoral bestöhn in Bezug uf die formali Beurdeilig vo dr Hürot, vom Sex vor und usserhalb vo der Eh (Ehebruch), vo de Forme vom Zsämmeläbe (Monogamii, Polygamii, Polyamory, Polyandrii), vo der Haltig zur Prostitution, vom Alter, wenn ma cha hürote, vo de Zite und Usfüehrige vom Gschlächtsverchehrs usw. Witgehendi soziokulturelli Überistimmig bestoht hingege in Bezug uf d Usüebig vom Gschlächtsverchehr nume im Private, d Ächtig vo Vergwaltigung und em Inzesttabu.
Rächtligs
Die jewiilige moralische und/oder religiöse Vorstellige finde sich regelmässig au in de entsprächende rächtlige Bestimmige wider. Wältwit isch der Gschlächtsverchehr zwüsche Verhürotet erlaubt, aber au do chönne bestimmti Sexualpraktike verbote si. Generell si au d Vergwaltugung und die sexuelli Nötigung strofbar, in e baar Länder wird do no witer differenziert, so dass dört au d Datbeständ vo sexuelle Handlige mit Chinder (dr sexuell Missbruuch vo Chinder) oder vo geistig Behinderte und andere widerstandsunfähige Persone bestöhn. Sehr grossi Underschiid in der rächtlige Gstaltig bestöhn bim Verchehr zwüsche sonige, wo nit verhürotet si, bi gliichgschlächtligem Sex und bim Biischlof under sehr noche Verwandte (Inzest), bim belästigende Exhibitionismus dur Männer, bi sexuelle Handlige in der Öffentlichkeit („Erregig vom ene öffentlige Ergernis“) und bi der Sodomii. Deilwiis si au Handlige verbote, wo d Usüebig vo gschlächtlige Handlige mögli mache oder dulde (Kuppelei).
Z Dütschland si gliichgschlächtligi Handlige, Sodomii und Kuppelei nüme strofbar, bi der Sodomii isch aber s Dierschutzgsetz z beachte. Es gültet der Grundsatz, ass alli sexuelle Praktike und Forme erlaubt si, wo die Beteiligten drmit iiverstande si, solang si zuestimmigsfähig und in der Lag si, d Folge z überblicke. Kritisch si drbii aber doch d Beriich, wo s zu bliibende Schäde cha cho, wil do – trotz Iiverständnis – bispilswiis sämtligi Akt mit Dodesfolg strofrächtlig relevant bliibe. Au bim Gschlächtsverchehr mit und zwüsche Minderjöhrige git s Restriktione. So si sexuelli Handlige mit Chinder under 14, au wenn s e gegesitigs Iiverständnis git, verbote (§176 StGB).
In der Schwiz si sexuelli Handlige mit Persone under 16ni strofbar, usser wenn der Altersunderschiid weniger as drei Johr isch (Schweizerisches Strafgesetzbuch, Art. 187). Es wird nit zwüsche homo- und heterosexuelle Beziehige underschiide. Zur Sodomii git s keini landeswite Reglige.
Aufklärung
Under Ufklärig verstoht me allgemein e Prozäss, wo drzue füehrt, ass unklari Sachlage und Irrdümer dur Wüsse besiitigt wärde. Wiiterhi isch s en Emanzipationsprozäss, wo individuell und gsellschaftlig geistig isch. Drbii wärde Dänkwiise kritisch hinderfrogt, wo uf em Glaube an Autoritäte beruehe. Es wird verlangt, ass me „si eignig Verstand“ wurd bruuche. Dr ufklärti Mensch söll nüme an d Vorgobe vo de Obrigkeite oder Zwäng vo Mode und Ziitgeist bunde si, sondern si Läbe und Dänke sälber bestimme.
Die europäischi Ufklärig
Im Spezielle verstoht me under dr europäische Ufklärig d Abkehr vo dr christlig-mittelalterlige Läbeshaltig. Si het in dr Renaissance aagfange, wo d Humaniste Elemänt vo dr Antike vom Gegebild zum Vorbild gmacht hai.
S Ziitalter vo dr Ufklärig
S Ziitalter vo dr Ufklärig, hüfig au churz nume Ufklärig, het in dr Renaissance und dr Reformation aagfange—gliichzitig mit dr Konsolidierig vo dr französische Staatsmacht im 17. Johrhundert.
Me cha s noch em Romanist Werner Krauss iideile in
D Herrschaft vo dr Vernumft
Scho im 17. Johrhundert hai Dänker wie dr René Descartes und dr Gottfried Wilhelm Leibniz d Vernumft zum füehrende Liecht erhobe. Die Ziit het die französischi und aristokratischi Machtentfaltig uf ihrem Höhepunkt gseh und isch dorum im dütschsproochige Ruum mänggisch umvordeilhaft mit dr spötere „dütsche“ Ufklärig vergliche worde. D Epoche vo dr Ufklärig as bürgerligi Emanzipation het vo öbbe 1730 bis 1800 duurt. Sit em Dod vom Louis XIV. het d Ufklärig zum e wäsentlige Deil us Polemik gege d Ideä vom Rationalismus bestande. Das het zum Bispil dr Jean-Jacques Rousseau mit siim „Zrugg zur Natur“ gmacht. Au dr Immanuel Kant het e gränzeloses Verdraue in d Vernumft kritisiert.
Laube (Fisch)
S Laugeli (Alburnus alburnus; alemanischi Näme) isch e chliine europäische Schwarmfisch wo Stillgwässer oder langsami Flüüssgwässer bivorzugt. Wells recht empfindli uf Wasserverschmutzig reagiert, ghörts zo de bidroote Fisch, obwoll s recht verbraitet isch.
Uussie
S Laugeli isch e schmaale dünne Fisch mitere silbrige Farb und emene Grüeschimmer ufem Rugge. S werd 16 bis 20 cm lang und wögt öppe 60 Gramm.
Lebeswiis
S Laugeli schwümmt nu wenig under de Wasserobeflächi i flache pflanzefraie Uuferzoone. Zum Insekte foo, gumptes usem Wasser und s fresst au Plankton und Insektelaarfe. S Laugeli werd vo Raubfisch, bsunders vom Zander oder Egli gjagt.
D Laichzitt goot vom Märze bis in Juni, sobald d Wassertemperatur öber 12 Grad stiigt. S Wiibli lait 5'000 bis 10'000 Aier uf e subere chiisige oder stainige Grund ab. D Laarfe lebet i Uufernööchi. Im dritte Joor sind Laugeli uusgwachse und wered maximal sibe Joor alt.
Vuadens
Vuadens (patois [a vwaˈdɛ̃]; tüütsch Wuading, Wüadingen) isch a politischi Gmiin im Greyerzerbezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Geografi
Vuadens liit ùf, 3 km weschtlich vam Bezirkshùùptort Bulle südliche va de Sionge, am Nordfuess vam Moléson. Zue de Gmiin Vuadens ghööre o d Wyyler Les Moret, Les Crous ù La Place. Va de Gmiinflechi si 68,2 % landwirtschaftlichi Flechi, 22,3 % Waud, 8,8 % Sidligsflechi ù 0,8 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Vuadens si Bulle, Greyerz, Vaulruz ù eine Exklave von Echarlens.
Gschicht
Vuadens isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 516 aus Wadingum (929 in curte Vuadingis, 1017 Uadengis, 1145 Wadens).
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 12,3 % gläge.
Religion
85,2 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 5,7 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 1657 Yywoner 93,5 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 1,9 % Tüütsch ù 4,6 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 63 va de 1657 Yywohner ggredt.
Basilika des Heiligen Antonius (Padua)
D Basilika vom Heilige Antonius isch e Chile z Padua. Si isch eini vo de berüemtischte Chilene vo Italie und chunt us dr Zyt, wo d Architekte nodisno vo dr romanische zu dr gotische Bouwys hi ggange sind.
d Gschicht vom Bou
D Chile isch vo 1232 bis 1310 dört, wo dr heilig Antonius vo Padua z’letscht gläbt het, higstellt worde zum es schöns Dänkmol für iin z haa. Dr Franziskanermönch Antonius het z Padua es Chlooschter gründet; er isch als Prediger wytume so beliebt gsi, ass en dr Papscht chuum eis Joor sid denn, won er gstorben sich, ane 1332 scho zum Heilige vo dr katolische Chile usgruefe het. Und do het me z Padua sofort agfange bi sym Grab die Chile boue; zerscht isch das en eifachi romaneschi Predigerchile gsi, aber mit dr Zyt sind Syteschiff, Kapälle, 8 Chupple und Gloggedürm drzue cho; dr nöi Chor isch ane 1310 fertig gsi.
I dr Barockzyt isch bim Chor no d ”Schatzkapäll“ drzuecho. Dört drinn wärde die choschtbarschte Objäkt vo dr Chile ufbewahrt; das sind d Relikwie vom heilige Antonius: syni Zunge, Deili vo syne Stimmbänder und dr Underchifer – also die Orgaan vo sym Körper, wo mit em legendääre Predige z’tue händ. D Phälter für die Sache, d Relikwiaar, sind us em 14. und em 15. Joorhundert.
i dr Chile dinn
I dr Chile het’s romanischi und gotischi Architekturdeili und choschtbari Kunschtwärch, öpe d Figure, wo dr Donatello gmacht het. S grosse ufghänkte Kruzifix vom Donatello zelt zu de Meischterwärch vo dr Renaissance. E Lüüchter us Bronze isch vo ane 1515.
Im 14. Joorhundert isch uf dr rächte Syte d Kapälle vom heilige Jakobus drzue choo; wo d Basilika ane 1503 d Relikwie vom Papscht Felix übercho het, het me dere Sytekapälle dr nöi name Felixkapälle ggää.
Uf dr lingge Syte isch d Kapälle vo dr Schwarze Madonna (Cappella della Madonna mora), wo a dr Wand Relief us Marmor het, wo öpis us em Läbe vom heilige Antonius zeige. D Orgele vo dr Chile isch vo 1929.
Bi dr Basilika het’s es eigets Chilemuseum, s Museo antoniano di arte sacra.
Alfred Fankhauser
De Alfred Fankhuser (* 4. Novämber 1890 in Gyseschtei by Konolfinge; † 22. Februar 1973 in Chöniz) isch en Schwyzer Schriftschteller, Mundartdichter, Schurnalischt und Aschtrolog gsy.
Läbe
De Alfred Fankhuser isch als eltischts vo sächs Chind in en armi Aemmitaler Familie gebore worde. Syn Vater hed als sogenannte „Chüier“ und meischtens als Lohnchäser gschaffed. Wäg syne vilne befrischteten Anschtellige hed d Familie hüüfig müesse zügle.
1906 isch är is (dazmal pietistische) Evangelische Lehrerseminar Muristalden z Bärn yträte. Vo 1910 aa hed är als Primarlehrer gschaffed. Ab 1915 hed är a de Uni Bärn gschtudiert, zersch fürs Seklehrerdiplom (1917), denn mit de Fächer Gschicht und Psychologie bis zum Dr. phil. (1920). Syni Dissertation hed är über de Bärner Schurnalischt Johann Georg Albrächt Höpfner gschribe.
Z Bärn hed är Kontakte zu de Sozialischte gha. Er hed als Schurnalischt aagfange schaffe, under anderem für di sozialistischi "Bärner Tagwacht". Glychzytig, vom Simon Gfeller aagregt, hed är sich intensiv mit de Bärner Mundartliteratur und bsunders mit em Mundarttheater beschäftiged. Schpöter hed är für d "Büechergilde Guetebärg" Uebersetzige vo änglische Romän gmacht.
1924, bi mene Ufenthalt im Tessin, hed är de Maler Johann Robert Schürch (1895–1941) känneglehrt, won ihm de Anstoss gä hed, sich intensiv (und es Läbe lang) mit der Aschtrologie z beschäftige. Sys Verschtändnis vo Aschtrologie als e kosmisch-symbolischi Psychologie hed är i vier dazmal vielbeachtete Lehrbüecher wytergä.
De Alfred Fankhuser isch füüfmal ghürate gsy; er hed – us drüü Ehene – füüf Chind gha.
Nach 1949 hed är sich meh und meh de Malerei zugwänded. Bis zu sym Tod – s "Bärner Heimatschutz-Theater" isch grad zmitts i de Probe zur Wiederuffüerig vo sym erschte Mundart-Schtuck gsy – sind so rund 200 Bilder entschtande.
Schaffe
Währed synere Lehrerseminarzyt hed de Fankhuser, vo sym Dütschlehrer Johann Howald gfördered, erschti Gedicht i Zytschrifte veröffetlichd. 1914 isch syni erscht Erzählig Rosenbaum (Aus Peter Buchers Tagebuch) in der "Bärner Wuche" erschyne. 1916 hed de Bänziger Verlag syni Erzählig Das Urlaubsgesuch in syni Reihe "Brachzeit-Bücher" uufgno. Anfangs März 1917 isch sys erschte Dialektschtuck Dr Chrützwäg im Bärner Heimatschutz-Theater uruufgfüert worde; 1919 isch syn erschte Roman, Peter der Tor, usecho.
Cornelia Funke
D Cornelia Funke (* 10. Dezämber 1958 in Dorsten, Weschtfale, Tüütschland) isch e tüütschi Chinder- und Jugendbüechautori, won vor allem mit ihrne Büecher De Härr vo de Dieb und Tintehärz Erfolg hät. Bi chlinere Chind, vor alem Meitli, aber au Buebe, chömed "Di wilde Hüener" guet a.
Läbe
Si häd Pädagogik und Buechillustration gstudiert. Zerscht hät si als Erzieeri uf eme Robinsonspiilplatz z Hamburg gschaffed. Dänn häd si Zeichnige für Bilderbüecher gmacht und hät dänn sälber aafange schriibe. Für iri Büecher häd si viel Priise z Tüütschland und im Usland übercho. S Buech De Härr vo de Dieb isch i 23 Spraache übersetzt worde. Näbebi hilft si mit, d Dräbüecher vo de Färnseserie "Sibestei" z schriibe.
Bis 2004 sind vo ire öppe drüü Millione Büecher trukt worde. D Cornelia Funke isch giraate gsii und häd zwei Chind (Anna *1989, Benjamin *1994). Si het mit ihre Familie bis im Mai 2005 i de Nöchi vo Hamburg gwohned un isch derna mit ene in d USA uf Los Angelos zoge. Am 5. März 2006 isch ihre Maa Rolf Funke, wo si 25 Jahr ghirate gsi isch mit, mit 58 Jahr z Los Angeles an Chräbs gstorbe.
Öppedie chamer ghöre, d Cornelia Funke segi di tüütschi Antwort uf Joanne K. Rowling (*1965). Wämmer aber gseet, das d Schriiberi vom Harry Potter sibe Jaar jünger isch, mues mer vermuete, das es umgekeert isch.
1965
uf d Wält chuu
Datum nit bekannt:
Alemannisch (Begriffsklärung)
Alemannisch, bzw. alemannisch bezieht sich uf:
Wit vor 1900 hot ma teilwiis ou «Allemannisch» (etymologisch vu "alle Mannen") gschriibe (so z. B. Johann Peter Hebel: Allemannische Gedichte). Ugfähr sit dr Mitte vom 19. Johrhundert schribt ma aber «Alemannisch», was im Standardditsche hit d uinzig richtig Schriibung isch.
Rheinsteg Neuhausen–Flurlingen
Dè Rhyschteeg Neuhuusè–Flurlingè isch è Brugg, wo i dè Schwiz dè Rhy bi Kilometer 46,855 übberschpannt un d Gmeind Neuhuusè im Kanton Schaffuusè mit dè Gemeind Flurlingè im Kanton Züri vobindet. Dè Brugg wyst a dè Sitè è Trottoir- un Velowäg uff. I dè Mitti isch è einschtreifigi, ampelgschtuèrti Faarbaan vorhandè, wo vo Chraftfaarzüüg mit eim Högschtgwicht vo 4 Tonnè befaarè wörrè darf.
Hischtoriè
S Bauwärch isch 1921 mit èrè 2,5 Meter breitè Faarbaan un èm 1,0 Meter breitè Trottoir baut worrè. Dõdeby hèt dè Kanton Züri, wo è grössers Intresse a sellèm Bauwärch ghaa hèt, 86,5 Brozènt vo dè Bauköschtè un 75 Brozènt vo dè Unterhaltsköschtè übbernõ. È Inschtandsetzig isch 1949 durrègfüürt worrè, im Johr 1957 isch èn Umbau vom Steeg für 322'000 Frankè gmacht worrè. Mò hèt d Staalkonschtruktion voschtärkt, demit dè Faarschtreifè uff 3,0 Meter vobreiterèt un beidsitig 1,45 Meter breiti Trottoir uff Konsolè aagordnet wörrè hèn chönnè. È witeri Sanyrig im Johr 1992, unter andrem mit èm neuè Korrosionsschutz, hèt 630'000 Frankè koschtet.
Bauwys
Dè 99 Meter lange un 3,6 Meter hoche Bruggèübberbau hèt zwei trapezförmig uusbildeti stäälerni Hauptdräger un è unnè ligendi Faarbaanblattè uss Bedong. D Trapezdräger wysèd è dreifäldrigs Strebèfachwärch mit Pföschtè uff. Dè Durchlaufdräger mit Stützwittènè vo 25,0, 49,4 un 24,6 Meter isch s Bauwärchssischteem in Längsrichtig.
Vokeersaabindig
Dè Rhyschteeg bi Flürlingè diènt grundsätzlich im lokale Vokeer zwǜschem Dorf Flurlingè uff dè linkè Rhysitè im Zürcher Wyland un èm Induschtryschtandort Neuhuusè am rächtè Rhyufer. D Neuhuuser Zuèfaart gòt übber d Baanhofsstrǒß vom Baanhof Neuhuusè, am südlichè Ènd vum Baanhof unter dè Baanlinniè Züri-Schaffuusè durrè un übber è Gwerbeareal abbè zum Rhyufer. Bi dè Zürcher Sitè gòt d Zuèfaart vom A4-Aaschluss hoch a dè linkè Rhywangè übber d Ortdurchfaart vo Flurlingè bis zum Zürcher Widerlager vum Rhyschteeg am Dorfrand vo Flurlingè. Well di yheimischè un d Autofaarer mit   Navi d Vorzüüg von èrè Umfaarig vum Stadtgebièt vo Schaffuusè wôrend dè Stosszitè kennè- un schätzèglernt hèn, isch es Vokeersuffchõ insgsamt immer mee aagschtigè, bsunders Faahrer, wo vom Chläggi in Richitg Winti wän, faarèd gèrn mòl via Neuhuusè-Zèntrum witer übber dè Flurlinger Rhyschteeg bis zum A4-Aaschluss un vo dört witer gu Winti bzw. i d Oschtschwiz. Um dè regionale Vokeer z reglemenyrè, hèt d Gemeind Flurlingè dõrum è 30er - Zonè un vokeersberuhigendi Massnaamè im Zùg vo dè Ortsdurchfaart vo Flurlingè durrègfüürt. Immerhy limityrt dè Steg sèlber dè Vokeersdurchfluss durch diè einschpurigi Faarbaan un d Ampelschtüèrig.
Sainte-Barbe (Moselle)
Sainte-Barbe (ditsch 1915–18 un 1940–44 Sankt Barbara) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Sainte-Barbe lijt rund 14 km nordeschtlich vun Metz uf re Heche zwìsche 225 un 318 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Saint-Ursanne
Saint-Ursanne isch es chlises Schtädtli im Clos du Doubs un ghört sit em 1. Jänner 2009 zu de gliichnamige Gmeind. Frühener het ma für Saint-Ursanne de dütsch Näme Sankt Ursitz bruucht, hüt sait des kuum no öpper.
Sainte-Barbe (Moselle)
Verwàltung
vun Sainte-Barbe ìsch. Sainte-Barbe ghert zem Kommünàlverbànd.
Saint-Ursanne
D Lag vo de Schtadt
S Schtädtli Saint-Ursanne isch am rächte Ufer vom Fluss Doubs, kurz nachdäm de Fluss in ere Rächtskurve sini Fliisrichtig vo Nord uf Wescht ändret. De Doubs het sich derte tüf in de Kalkstei vom Jura iigschnitte.
Gschicht
Derte, wo hüt Saint-Ursanne ligt, het vermuetlich ums Johr 600 umme de Ursicinus, en Kolleg vom heilige Kolumban, gläbt. Überem vermuetet Grab vom Ursicinus hei Mönch es Chloschter grünt, wo in de Ziit um 850 s erschti Mol sicher in ere Urkund gnännt wird. S Chloschter het dozumol zum Bistum Besançon ghört. Im 11. Johrhundert het ma dann s Chloschter neu bauet. Di alt Chloschterchile isch zur Pfarrchile vom Schtädtli worde. Im 1139i isch de Ort zum erschte Mol als Sancti Ursicini gnennt. Im 12. Johrhundert het ma d Abtei zu eme Chorherreschtift umgwandlet, wo ab 1210 em Fürschtbistum z Basel unterschtellt gsi isch un wo s ganz Gebiet vom Clos du Doubs umfasst het. S Schtädtli, wo ums Chloschter umme entschtande-n-isch, het im Johr 1338 s Markträcht übercho.
Vo 1793 bis 1815 het Saint-Ursanne zu Frankriich ghört. Im 1803 het ma s Chloschter säkularisiirt un d Chloschterchile isch zur Pfarrchile worde. De Wiener Kongress hets Dorf im 1815 em Kanton Bärn zugschproche, wobi de nördlich Teil vom Clos du Doubs zum Bezirk Pruntrut cho isch, de südlich zu de Freibärge. Sit ma am 1. Januar 1979 de Kanton Jura gründt het, ghört Saint-Ursanne zum jüngschte Kanton vo de Schwiiz.
Sehenswürdigkeite
Saint-Ursanne het es malerischs mittelalterlichs Schtadtbild. D Schtiftschile, e romanischi Pfilerbasilika mit ere Krypta unterm Chor isch us em 12. bis 14. Johrhundert. Vo de Abtei us em 11. Johrhundert het ma s Kapitelle un Teili vom Nordportal ibezoge. S Südportal (um 1200) isch im Schtil vo de burgundische Romanik gschtaltet un ghört zu de bedütendschte Portäl mit dere Schtilrichtig in de Schwiiz. S Chileschiff isch erscht spöter entschtande un goht schtilmässig scho in d Richtig vo de Gotik. S Innere vo de Chile isch im 18. Johrhundert gschtaltet worde.
De Turm vo de Chile isch im 1442 noi bauet worde. Uf de Bärgsite vo de Chile isch de Chrüzgang. Er isch im frühgotische Stil gschtaltet un ischim 14. Johrhundert bauet worde.
Ulrich Lang
Bartei
Dr Lang isch zerscht in d GVP yydrätte un isch pseter zue dr SPD gwächslet. Är het si vor allem mit Bildigstheme bscheftigt. Im Mai 1981 isch er as Noofolger vum Erhard Eppler zum Landesvorsituzer vu dr SPD Bade-Wirttebärg gwehlt. Im Mai 1987 isch er in däre Funktion vum Ulrich Maurer abglest wore.
Abgordnete
Dr Lang isch syter anne 1968 Rotsmitglid vu dr Gmai Michelbach gsii un isch 1971 in dr Chraisdag vum Chrais Schwebisch Hall gwehlt wore. Är het vu 1972 bis 1992 em bade-wirttebärgische Landfag aaghert. Dert isch er vu 1976 bis 1980 zerscht stellverdrättende Vorsitzer un vu 1980 bis 1988 derno Vorsitzer vu dr SPD-Fraktion gsii. Bi dr Landdagswahl 1984 isch er as Spitzekandidat vu dr SPD geg dr Minischterbresidänt Lothar Späth aadrätte, het si aber nit mit dr Bartei chenne dursetze. Vu 1988 bis 1992 isch er wider stellverdrättende Vorsitzer vu dr sozialdemokratische Landdagsfraktion gsii.
Sohn Gottes
Dr Usdruck Soon vo Gott oder Gottessoon isch en Eereditel in e baar Religione.
Im Juudedum bezäichnet er s Volk Israel, d Köönig vo Israel und äinzelni grächti Israelite. Im Christedum wird dr Jesus vo Nazaret as dr äinzig Soon vo Gott verkündigt, won e Mensch worde isch. Er sig scho vor dr Erschaffig vo dr Wält gsi, Gott häig en vo dr Ewikäit här gschiggt, zum alli Mensche erlööse, und er sig sälber Gott. S Glaubensbekenntnis zu Jesus Christus as dr Soon vo Gott, wo Mensch worde isch, isch uf de christologische Konziil vo dr früeje Chille zum e Däil vom Kärn vom christlige Glaube bestimmt worde.
Noch em Dood und dr Apotheose vom Julius Caesar zum Divus Julius het sich dr Augustus vo 42 v. d. Z. aa as „Soon vo Gott“ (Divi filius) bezäichnet. Das het dr römisch Kaiserkult begründet, wo vo de römische Kaiser noch em witergfüert worde isch.
Volksbezeichnung
Dr Volchsname, oder mit em Fachwort s Demonym, Ethnonym oder Ethnikon, isch dr Name, wo me für es Volch oder für d Bewooner vomene bestimmte Ort pruucht. Uf Französisch heisst das Gentilé.
Es isch i vilne Fäll so, ass sech d Lüüt vomene Volch oder von ere Gruppe sälber eso säget, und denn wird dä Name au vo anderne Gruppe überno zum das bestimte Volch z benenne. Es cha au sy, ass nit es ganzes Volch, sondern a Deilgruppe drvo mit emene bsundere Name agsproche wird.
Dr erscht Fall mit em Name, wo me sech sälber gitt, heisst mit em Fachwort Autonym, dr zwöit Fall heisst au Xenonym.
I dr Dütschschwiiz isch dr Name di Wälsche bekannt zum d Lüüt vo dr Weschtschwiiz, wo Französisch redet, gang und gäb.
Schengen
Schengen (dt. Schengen, frz. Schengen) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Bis 2006 het d Gmai Rëmerschen (Remerschen) ghaiße.
Ortsdail
Zue Schengen ghere d Ortschafte Bech-Maacher (Bech-Kleinmacher), Biermereng (Bürmeringen/Burmerange), Elveng (Elvingen/Elvange), Éimereng (Emeringen/Emerange), Rëmerschen (Remerschen), Schengen (Schengen), Schwéidsbengen (Schwebsange), Wellesteen (Wellenstein/Wellenstein) un Wëntreng (Wintringen/Wintrange).
Geografi
Schengen lyt im Sidoschte vu Luxeburg im Dreiländereck Luxeburg-Dytschland-Frankrych.
Verwaltig
Schengen ghert zum Kanton Réimech im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Schengen isch dr Ben Homan. Scheffe sin dr Roger Weber, dr Francois Hemmen un dr Georges laux. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Gschicht
Schengen isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 877 as Scadingas, Rëmerschen anne 732 as Regnemoseht (1222: Remsere), Wëntreng im 11. Jh. as Wintiriche (1152: Winteringen).
D Gmai het bis 2006 no Rëmerschen ghaiße. Wäg em internationale Bekannthaitsgrad vu dr Ortschaft Schengen het dr Gmairot vu Rëmerschen am 18. Jänner 2006 bschlosse, dass dr Name uf Schengen soll gänderet wäre. s Luxeburger Barlemänt het däm am 13. Juli 2006 zuegstimmt un d Gmai isch derno zum 3. Septämber 2006 offiziäll umgnännt wore.
Lego
D Lego A/S (au The LEGO Group, Eigeschrybwys: LEGO) isch es dänischs Undernähme und de gröschti Spiilzüüghärsteller vo de Wält, wo dur als Spiilzüügklassiker gältende Legostei bekannt worden isch. Mit de Legostei chamer nach em Buuchastesystem us farbige Kunststoff-Buuchlötzli Hüüser und anderi Sachi buue. Hüt wärded vor allem Buusätz mit Zahnräder, Figure und andere Chlyteili verchauft, wo me zu vorggähne oder sälber erfundene Modäll zämesetze cha. S Wort Lego leitet sich vo dänisch leg godt („spil guet“) ab.
Schengen
Gschicht
Zum 1. Jänner 2011 sin di bishärige Gmaine Biermereng un Wellesteen zue Schengen yygmaindet wore.
Lego
Gschicht
S Undernähme isch 1932 vom dänische Tischlermeister Ole Kirk Christiansen gründet worde, wo dazumal Holzspiilzüüg het welle härstelle. 1934 het er de Name Lego erfunde. Er het jewiils erchlärt, dass de Name nid vom latinische lego (ich läse, ich sammle) härgleitet sig.
Schengen
Schengener Abchuu
Schengen isch zum Synonym wore fir s Schengener Abchuu (Schengener Abkommen), wu am 14. Juni 1985 vu fimf EU-Mitglidstaate uf eme Moselschiff in dr Nechi vu Schengen unterzaichnet woren isch, un fir dr Ruum ohni Gränzkontrolle, wu us däm Abchuu fiirigangen isch. Am Mosestande vu Schengen mahnt e Europadänkmol an d Unterzaichnig vu däm Verdrag, wu am 26. Merz 1995 in Chraft drätten isch un as Myylestai im Brozäss vu dr Europäische Ainigung giltet. Us em Schengener Abchuu isch au di fir d Schwyz aktuäll giltigi Personefreizigigkait fir d EU-Burger härglaitet wore.
Lego
Gschicht
1947 het Lego di erste Plastik-Spritzgussmaschine gchauft und het demit zum Bispyl Rassle chönne härstelle.
Schengen
Schengener Abchuu
Am 13. Juni 2010 isch s Europäisch Museum yygweit wore mit erä Usstellig zum Schengener Abchuu.