cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Predigerkirche (Basel)
D Nutzig
Vo 1684 aa het mä dr Chorruum as Laager für Frücht und Salz gnützt. Vo 1692 bis 1836 isch dr ehemoolig Kloostergaarde dr Botanisch Gaarde vo dr Uniwesidäät gsi. D Geböid vom Kloster si 1857 abgrisse worde, und vo 1876 bis 1877 het mä d Kiirche vo Grund uf renowiert. Si isch denn s Gotteshuus vo dr christkatholische Gmäind worde.
D Usstattig
Zu de Schetz vo dr Breedigerkiirche ghööre e vergoldets Brozessionschrüz us em Middelalter und drei Ikone, wo im Joor 2003 ufgstellt worde si und wo s Jesuskind mit dr Muetergottes und d Erzängel Gabriel und Michael daarstelle.
D Orgle
D Hauptorgle isch vo 1767 bis 1769 vom Orglebauer Johann Andreas Silbermann uf em Lettner baut worde. 1879 het dr Orglebauer Goll e uf d Westempore doo und 1909 isch en elektrischs Geblöös installiert worde. 1979 het d Firma Metzler Orgelbau si uf dr nöije barocke Westempore ufgstellt. S Instrumänt het 28 Register uf zwei Manual und Pedal. D Spiil- und Registerdrakduure sin mechanisch.
Die historischi Orgle us Italie vo 1908 umfasst woorschinlig elters Pfifematerial. S Instrumänt het acht Register uf äim Manual und eme aaghängte Pedal.
Anton Gallizian
Dr Anton Gallizian isch im 15. Joorhundert e früeje Babbierfabrikant z Baasel gsi.
Predigerkirche (Basel)
D Orgle
D Schwalbenästorgle isch vom Sebastian Blank zämme mit em Bernhardt Edskes 1985 im Stil vo dr Rönessans baut worde. Si het zwäi Manual mit elf Register und e middeldöönigi Stimmig.
Anton Gallizian
Lääbe
Dr Antonius Galliciani, iidütscht Anton Gallizian, isch vo Casella in Ligurie choo und het as Aagstellte in dr erste Baasler Babbiirmüüli gschafft, wo dr Heinrich Halbisen bedriibe het. 1452 het er mit sinere Frau Adelheid Tschan e Hanfriibi am Rümelibach vor em Stäinedoor z Baasel kauft. 1453 het er sä für d Hammerschmiidi im Dalbeloch usduscht, und het die in e Babbiirmüüli lo umbaue. Im letschte Kwartal vom Joor 1453 het er zum erste Mol dr Pfundzoll zaalt, das häisst, ass scho aagfange gha het Babbiir z broduziere. 1457 het är und sini Brüeder s Baasler Bürgerrächt überchoo. In dr neggste Generazioon isch d Familie Gallizian zu äinere vo de riichste und mächtigste Familie z Baasel ufgstiige, het die Posizioon aber im ene politische Umsturz 1521, em sogenannte Bangsionesturm, verloore.
Hüte befindet sich im Geböid, wo dr Gallizian zur Babbiirmüüli het lo umbaue, dr sogenannte Gallizian-Müüli, s Schwizerische Museum für Babbiir, Schrift und Druck.
Alfred Eckerle
Dr Alfred Eckerle (* 1953 z Wolfe) isch e dytsche Lehrer un Autor.
Lääbe
Dr Eckerle isch z Wolfe ufgwagse un het am Gimnasium z Huuse s Abitur gmacht. Är het z Fryburg uf Lehramt studiert un dert au s Referendariat gmacht. Speter het er as Dytschlehrer an dr Haimschuel Lender z Saaschbach unterrichtet.
Är het scho as Schueler aafange schrybe. Anne 1976 het er bim Dialäktliteraturwettbewärb aktion junge mundart mitgmacht un isch dert fir syni alemannische Gedicht uuszaichnet wore. Derzue het er e Zytlang bi dr Fryburger Literaturzytschrift das nachtcafé mitgschribe.
Anne 1982 het er unter em Titel Im Umgang mit der Entfernung im Fryburger Dreisam-Verlag e Buech mit hochdytsche Gedicht publiziert, d Zaichnige in däm Buech het dr Harald Hermann gmacht ghaa.
Hans Kaufmann
De Hans Kaufmann (* 6. Februar 1942 ; † 13. Oktober 2007 z Lengg; Chörtsu: K ) esch e Schwiizr Schurnalischd o Verbandsfunktionär gsi.
De Kaufmann isch fo 1968 bes 1971 Redakter bir Nöiä Bärnr Ziitig gsi u nächär bes 1987 bim Bärner Bund. Wärenddere Ziit ischr „äng med em Schdatpresidänt Reynold Tschäppät vertrout“ gse. Ab 1987 hed er bir Bärnr Ziitig dr Breich „Lokaus“ gleited u esch ir Redakzioonsleitig gsi. 1993 hedne dr Sämi Schmid zom Presidänt fom Inträssivrband Bärnr KMU zom Informazioonsbeufträite u zom politischä Sachbearbeitr fom Vrband gmachd; döten ischr underandräm Schefredakder for Ziitschrefd Bärnr KMU gse. Är esch bire Wandrig am ne Härzversage gschdorbe. Em Choufme si Nachfouger bim Bärner KMU isch dr Hubert Wili gsi.
Parnass
Parnass stoot für:
Lueg au:
Aspach-Michelbach
Àschbàch-Mìchelbàch (frz. Aspach-Michelbach) ìsch a frànzeescha Gmein ìm Arrondissement  ìm Owerelsàss (Haut-Rhin).
Gschìcht
Àschbàch-Mìchelbàch ìsch àm 1. Janner 2016 grìnda worra. Dia Gmein kummt vu dr Fusion vu Ìweràschbàch un Mìchelbàch.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vum Àschbàch-Mìchelbàch ghert zum Owerrhinàlemànnisch.
Wattenwil
Wattewiu (amtlech Wattenwil) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Wattewiu isch e Ströisidlig im obere Gürbetau am Oschthang vom Gurnigel. D Gmeindsflächi bsteit us 42,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 48,5 % Waud, 7,4 % Sidligsflächi u 1,9 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Burgistei, Gurzele, Forscht-Länggebüeu, Blumistei u Riggisbäärg.
Gschicht
Wattewiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1226 aus Watenwile. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,1 % gläge.
Religion
82,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 4,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,5 %, CVP 1,0 %, EVP 7,6 %, FDP 4,6 %. GLP 3,6 %, GP 6,2 %, SP 12,7 %, SVP 38,5 %, Suschtigi 12,3 %.
Gmeindspresidänt vo Wattewiu isch dr André Bähler (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,4 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2770 Ywohner 95,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,4 % Französisch u 0,4 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Wattewiu ghört zum Hochalemannisch.
Marc Chagall
Dr Marc Chagall (* 24. Juni (jul.)/ 6. Juli 1887 (greg.) z Peskowatik bi Witebsk, Russland (hüte Wissrussland); † 28. Merz 1985 z Saint-Paul-de-Vence, Frankriich) isch e französische Mooler vo russisch-jüdischer Härkumft gsi.
Si ursprünglige russische Name isch Мойше Хацкелевич Шагалов / Moische Chazkelewitsch Schagalow.
Läben und Wärk
Dr Chagall isch als Chind von ere jüdische Arbeiterfamilie uf d Wält cho. Bim Mooler Jehuda Pen het är gleert zeichne. Ane 1907 het er z Sankt Peterburg e Kunschtschuel bsuecht und 1910 isch er uf Paris ggange, won er es eigets Moolatelier ygrichtet het. Er het d Avantgardischte leere könne. 1915 isch er uf Russland zrugg gange. 1919 het er d Kunschtschuel vo Witebsk gründet. 1922 isch er z Berlin gsi, und vo 1923 a wider z Paris. Er het i dr Hauptstadt und i verschidene Regioone vo Frankrych und au in andere öiropäische Länder gmoolet. 1941 isch er id USA usgwanderet, und 1948 isch er wider uf Frankrych zrugg cho.
Ane 1970 het er die farbige Fänschter für d Chile vom Fraumöischter z Züri gmoolet.
S familiäre Umfäld, si Heimetort Witebsk, Motiv us dr Bible und us em Zirkus si d Haupttheme vo siine Bilder. Au in siine Mosaik und in de Fänster und Theaterkulisse, won er gstaltet het, het er immer wider die gliiche Symbol bruucht. Dr Chagall gältet as eine vo de bedütendste Mooler im 20. Johrhundert und wird hüfig em Expressionismus zuegordnet
Benin
Benin (frz.: Bénin, Uuschbrooch beˈnin) isch ä Schdaat in Afrika. Er gränzt an Nigeria, Niger, Burkina Faso, Togo und im Süde an dr Golf vo Guinea, genauer an d Bucht vo Benin.
Bis 1975 het s Land Dahomey gheisse. Die Bezeichnig schdoht in Tradition zum hischtorische Königriich Dahomey, wo bis zur Eroberig vo de Franzose am Ändi vom 19. Johrhundert dr südlig Deil vom moderne Schtaat und vom Nochberschtaat Togo umfasst het.
Lag
Geografisch lyt Benin zwische 6° 25’ un 12° 30’ nerdliger Braiti un 0° 45’ un 4° eschtliger Lengi. Di grescht Nord-Sid-Uusdehnig sin 650 km, di grescht Wescht-Oscht-Uusdehnig 320 km.
D Landesgränzen umfasse insgsamt 1.989 km, zue Burkina Faso 306 km, zue Niger 266 km, zue Nigeria 773 km un zue Togo 644 km. D Lengi vu dr Kischte isch 121 km.
Landschafte
Hinter dr Lagune an dr Kischte goot s Land ufe zuen ere fruchtbare Ebeni, wu intensiv buurt wird, derno cheme as Furtsetzig vum Togo-Gebirg d Atakora-Bärg. Di nordeschtlig Ebeni goot aabe zum Dal vum Niger.
Dr hegscht Bär gisch dr Mont Sokbaro in dr Atakora-Chette mit ere Hechi vu 658 Meter. D Landesflechi umfasst 112.622 km², dodervu 30 % Wald, 12 % Ackerland, 4 % Matte un Waide.
Vegetation un Dierwält
As Vegetationstip herrscht d Savanne vor. Benin hrt Aadail an zwoo Vegetationszone, dr Sudanzone un dr Guineazone un lyt in eme fascht waldfreie Korridor zwische dr oberguineische un dr kongolesische Rägenwälder, em Dahomey Gap. Derzue git s Druckewälder wie dr Forêt de la Lama im Zäntrum vu Benin un em seli yydrucksvolle Sumpfwald vu Lokoli. D Flora vu Benin umfasst uugfehr 3000 Arte. D Savannen im Norde vum Land wäre dur dr Nationalpark W un dr Nationalpark Pendjari, beedi Dail vum trinationalen WAP-Nationalparkkomplex, gschitzt. Do het s no Elifante, Leebe un e Hufe fir weschtafrikanischi Savanne tipischi Großdierarte.
Bevelkerig
Anne 2013 hän z Benin noch em UNDP Wytentwickligsbricht 2014 10,3 Millione Mänsche gläbt, s Mee dervu in dr landwirtschaftlge Kischteregion un im eBiet, wu bis ca. 200 km wyt ins Landesinnere goot.
Ethnie
Bi dr letschte Volkszellig anne 2002 het mer 141.595 Uusländer zellt. S Mee vun ene stammt vu andere weschtafrikanische Länder. Di greeschte Yywanderergruppe cheme vum Niger (49.300 Lyt; 34,8 % vu allne Uusländer), Togo (31.306; 22,1 %), Nigeria (29.018; 20,5 %), Burkina Faso (6.472; 4,6 %), Mali un Senegal, derzue 1.169 vu Frankrych.
Sproche
SIL International fiert insgsamt 55 Sproche uf, wu z Benin gschwätzt wäre :
Rohrdorf (Schwarzwald)
Raordorf (amtlich Rohrdorf) ischt a Gmoed em Landkroes Calb en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Benin
Sproche
Us dr große Familie vu dr Niger-Kongo-Sproche git s verschideni Sproche us vier Untergruppe:
Rohrdorf (Schwarzwald)
Geografi
Raordorf leit em Heckegäu am Ibergang zom Nordschwarzwald, em Dal vo dr Nagold.
Benin
Sproche
D Sproch vu dr ehmolige Kolonialherre, Franzesisch, isch bis hite di ellainig Amtssproch.
Rohrdorf (Schwarzwald)
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 27 % Landwirtschaftsfleche, 49,6 % Wald, 21,4 % Sidlongsfleche ond 2 % sonschticher Fleche.
Benin
Sproche
Di beninisch Gebärdesproch basiert uf dr American Sign Language.
Religion
Bi dr Volkszellkig 2002 hän nume no 23,4 % vu dr Yywohner draditionälli Religionen as ihre Glauben aagee. Zue däne ghere z Benin d Religione vu dr Yoruba un dr Ga. 17,3 % vu dr Lyt hän Voodoo as Religion aagee. S cha aber syy, ass vu dr 6,3 %, wu kai Religion aagee hän, vyl au Voodoo prakiziere, villicht au ne Hufe vu dr Chrischte un Muslim. Hochburge vu dr Voddoo-Religion sin d Departement Atlantique, Couffo, Mono un Zou. Au s Departement Atakora isch e Hochburg vu dradizionälle Relogione.
D Religion, mit maischte Aahänger, isch offiziäll s Chrischtedum mit eme Bevelkerigsaadail vu 42,3 %. Dodrunter sin 23,0 % Katholike, 5,1 % Aahänger vu dr Eglise de Céleste un 4,2 % Methodischte as greschti Ainzelgmainschafte. D Katholike stelle nume im Departement Littoral s absolut Mee, sin aber mit Uusnahm vu dr Departement Alibori un Couffo iberall stark verdrätte. D Aahängervu dr Eglise de Céleste findet mer vor allem in dr Departement Ouémé, Atlantique, Zou un Plateau. D Hochburge vu dr Methodischte sin d Departement Collines, Ouémé un Plateau. Anderi greßeri chrischtligi Gmainschafte sin d Assemblées de Dieu (Pfingschtbewegig), di Neiaposchtolisch Chilche, di Nigerianisch Aposchtolisch Chilche, d Zyyge vu Jehova un d Baptischte.
Rohrdorf (Schwarzwald)
Gschicht
Raordorf ischt zom erscht Mol gnennt worde em Johr 1285. Vo 1309 bis 1806 hot dr Ort zom Johhaniterorde ghert.
Benin
Religion
Rund 27,8 % vu dr Bevelkerig vu Benin sin Muslim. Zue ihne ghere vu dr greßere Velker fascht alli Fulbe un Dendi, e chlaine Dail vu dr Otamari un rund d Helfti vu dr Yoruba. Dr Islam isch in dr Departement Alibori, Borgou un Donga d Religion vum Großdail vu dr Bevelkerig un het au in dr Departement Atakora, Collines, Littoral, Ouémé un Plateau vyl Aahänger. Au ne große Dail vu dr Zuewanderer vu Weschtafrika (Burkina Faso, Mali, Niger, Nigeria un Senegal) ghert em Islam aa.
Rohrdorf (Schwarzwald)
Verwaltong
Raordorf hot mit dr Stadt Nagold ond dr Gmoed Äbhausa a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Raordorf ghert zom Schwäbisch.
Münzenmesse Basel
D Basler Münzemäss isch e Mäss für Numismatik und e Münzebörse, wo jedes Johr im Januar vo dr World Money Fair AG z Basel veraastaltet wird. Si findet im Kongrässzentrum vo dr Mustermäss statt.
1972 het d «Organisation Europäischer Münzen-Börsen» (OEMB), wo vom Luzärner Albert Beck gründet worden isch, z Basel die «Ersti Internationali Münzebörse» veraastaltet, wo sich spööter zur «Europa-Münzenbörse» und schliesslig zur «World Money Fair» entwigglet het. Sit 1981, wo d Royal Canadian Mint an dr Münzemäss Basel mitgmacht het, hai immer meh staatligi Bräägstette afo mitmache für zum ihri nöiste Brodukt vorfüehre. Hützudags sis öbbe fufzig. 2006 isch d «World Money Fair» uf Berlin züüglet.
2011 het d Basler Münzemäss ei Wuche noch dr World Money Fair z Berlin stattgfunde. Uf 160 Disch si drbii Münze, Medallie und Gäldnoote us alle Zite und vile Länder usgstellt worde, wie au Fachbüecher und alles, won esoo zur Numismatik ghöört.
Kambrium
S Kambrium isch s unterscht chronostratigrafisch Syschtem un di eltscht geochronologisch Periode vum Paläozoikum un dodermit vum Phanerozoikum in dr Ärdgschicht. S Kambrium entspricht em Zytruum vor rund bis  Millione Johr. Drunter bzw. dervor lyt s Ärathem bzw. d Ära vum Neoproterozoikum (Äon Proterozoikum) mit em Ediacarium. Driber chunnt s Syschtem bzw. derno d Periode vum Ordovizium. Us dr Schichte, wu elter sin wie s Kambrium, sin nume wenig Fossilie bekannt. Dr gsamt Zytruum vum Entstoh vu dr Ärd vor rund 4,56 Milliarde Johr bis zue dr Entwicklig vu dr Dierwält im Kambrium wird in dr eltere Literatur au Präkambrium gnännt.
Name
Dr Name Kambrium fir des Syschtem isch vum Adam Sedgwick scho anne 1835 noch em latynische Name vu Wales (Cambria) vorgschlaa wore, wel dert Schichte vum Kambrium ufgschlosse sin.
Aafang vum Kambrium
Langi Zyt het mer dr Aafang vum Kambrium bi 600 Millione Johr vor dr Gegewart aagnuu, mit em schymber erschte Ufdrätte vu Fossilie. Erscht in jingschter Zyt hän au in eltere Schichte Fossilie chenne gfunde un untersuecht wäre. No vor 20 Johr isch dr Aafang vum Kambrium vor 590 bis 570 Millione Johr feschtgsetzt wore, mit em Ufdrätte vu dr erschte Trilobite un Archaeocyathide (erschti Schwämm mit Chalchskelett). Dur radiometrischi Methode isch dää Zytpunkt in dr letschte Johrzehnt all necher in Richtig Gegewart verschobe wore. Vor 542 Millione Johr git s e Yyschnitt in dr wältwyte Verdailig vum Chohlestoff-Isotop C-13, wu mit eme grundlegende Wächsel in dr fossile Fauna verbunde isch. Dur Untersuechige vu Zirkon in Vulkanäsche-Schichte us em frieje Kambrium z Oman het dr Zytpunkt vu däre C-13-Anomali mit ere Gnauigkait vu 0,3 Millione Johr bstimmt wäre. Är wird hite as Aafang vum Kambrium un dodermit au as Aafang vum Ärdzytalter (Ära) Paläozoikum aagnuu.
Änd vum Kambrium
In dr erschte Helfti vum 19. Johrhundert sin au d Schichte, wu diräkt iber dr jingschte Schichte vum Kambrium lige, no Silur gnännt. No Brobläm bim Zie vu dr Gränze isch speter fir di basale Schichte vum Silur in syym urspringlige Umfang dr Name Ordovizium bregt wore, wu eso zwische Kambrium un Silur yygschobe woren isch. In dr eltere Literatur cha wäge däm s Syschtem vum Ordovizium fähle bzw. chenne Schichte, wu hite em Ordovizium zuegrächnet wäre, Untersilur gnännt syy.
Definition un GSSP
Dr Aafang vum Kambriums un dodermit vum Phanerozoikum (un au vu dr Terreneuvium-Serie un dr Fortunium-Stapfle vum Kambriums) isch vu dr International Union of Geological Sciences (IUGS) mit em Erschtufdrätte vum Spurefossis Trichophycus pedum definiert wore. Derzue lyt d Gränze au seli noch an ere negative Chohlestoff-Isotope-Anomali. D Obergränze (un dodermit dr Aafang vum Ordovizium) isch s Erchstufdrätte vu dr Conodonte-Art Iapetognathus fluctivagus, wu knapp oberhalb vu dr Basis vu dr Cordylodus lindstromi-Conodonte-Zone lyt. Die Gränze lyt nume wenig unter em Erschtufdrätte vu planktonische Graptolithe. Zum globale Referänzprofil (GSSP) fir d Basis vum Kambrium isch anne 1992 e Profil in dr Chapel Island-Formation bi Fortune Head uf dr Burin-Halbinsle uf Neifundland (Kanada) gwehlt wore.
Untergliderig vum Kambrium
S Kambrium wird noch em derzytige Stand vu dr Chronostratigrafi in 4 Serie mit insgsamt 10 Stapfle unterdailt, wu zum Dail aber nonig formal benännt sin. Dr derzyt Stand (2009) siht eso uus:
Paläogeografi
Am Aafang vum Kambriums het s e große Sidkontinänt ((Gondwana) gee, wu mit syne nerdlige Uuslaifer aber iber dr Äquator bis in nerdligi Braitine gangen isch. Zue däm Kontinänt hän dertemeol nit nume di klassische Gondwana-Kontinänt (Afrika, Sidamerika, Indie, Madagaskar, Auschtralie, Antarktika, Saudi-Arabie u. a.), sundern au ne baar chlaineri Bleck, wu speter mit dr Nordkontinänt verschwaißt wore sin, wie dr Chlaikontinänt Avalonia (Dail vu Mittel- un Weschteuropa), d Armorica-Terrangruppe (Dail vu Wescht- un Sideuropa), dr Tarim-Block, dr Sino-Koreanisch Kraton un dr Jangtse-Kraton. Däm Großkontinänt im Side sin drei chlaineri Kontinänt vis-à-vis gstande. Laurentia (Dail vu Nordamerika un Grenland), Baltica (Nordoschteuropa) un Sibiria (Sibirie) sin alli e weng sidlig vum Äquator gläge. Laurentia isch vu Baltica un Gondwana dur dr Iapetus-Ozean drännt gsii. Zwische Baltica un Avalonia, wu Gondwana vorglageret gsii isch, isch dr Tornquist-Ozean gläge. Sibiria isch dur dr Aegir-Ozean vu Baltica drännt gsii. Isoliert vu däne Kontinänt isch dr chlai Kontinänt Kasachstania gsii, wu um Karbon an Sibiria aagschwaißt woren isch. Am Sidpol isch im Unterkambrium e Punkt ium hitige nerdlige Sidamerika gläge. Dur Wanderig vu Gondwana het sich dr Punkt bis zum Änd vum Kambrium bis zuen eme Stell im hitige Nordafrika verschobe. Am Nordpol isch im Kambrium e Meer gläge.
Klima
Am Aafang vum Kambrium het s schyns e globali Ufwermig gee. Dr Meeresspiegel isch im Lauf vum Unterkambrium stark gstige. D Suursatoffkonzäntrazion in dr Atmosphäre isch am Aafangh vum Kambrium niderer gsii wie hite, het aber vum Präkambrium zum Kambrium e wenig zuegnuu un isch im Kambrium wyter lycht aagstige. D CO2-Konzäntrazion isch im Lauf vum Kambrium stark aagstige un isch an dr Kambrium/Ordovizium-Gränze zu me absolute Hegschtpunkt chuu, wu s im gsamte Phanerozoikum nie mee gee het.
Entwicklig vu dr Fauna
Dr Aafang vum Kambrium isch gchännzaichnet dur di sognännt „kambrisch Explosion“, wu in eme ärdgschichtlig rächt churze Zytruum seli vil mehzälligi Diergruppe entstande sin, wu di grundsätzlige Böublän dervu sich zum Dail bis hite erhalte hän. Dr Aafang vum Kambrium markiert dodermit fir d Entwicklig vu dr Dierwält e seli wichtige Yyschnitt in dr Ärdgschicht, wu au s Äonothem vum Phanerozoikum dermit aafangts, sälle groß geologisch Abschnitt, wu sich d Läbewäse entwicklet het, wie mer si hite chänne.
Mit Uusnahm vu dr Mieschdierli (Bryozoa) sin fascht alli modärne Dierstämm im Kambrium vorhande gsii: Schwämm (Porifera), Nässeldier (Cnidaria), Gliderfießer (Arthropoda), Armfießer (Brachiopoda), Waichdier (Mollusca), Stachelhyter (Echinodermata) un anderi chlaineri Stämm vu Wirbellose wie au d Vorlaifergruppe vu dr Wirbeldier. Im Kambrium hän e Huffe Arte zum erschte Mol herti Skelett un Ghyys entwicklet. Des wird uf aire Syte erklert as Schutz vor dr erschte große Raiber, wu ai zue däre Zyt ufdrätte sin, uf dr andere Syte dur s groß Aagebot vu Kalziumkarbonat dur e Veränderig in dr chemische Zämmesetzig vum Meerwasser. S Ufdrätte vu Ghyys un Skelett us Kalziumkarbonat, wu natyrli besser as Fossilie erhlate blyybe, macht erklerbar, wurum im Kambrium zmols eso vil Dierstämm ufdrätte, wu mer d Vorfahre dervu nit chännt. Vermuetli mueß d Ufspaltig (Radiation) vu dr vilzällige Dier (Metazoa) wyt ins Ediacarium zruck verlait wäre.
Di wichtigschte Laitfossilie fir di biostratigrafisch Gliderig vum Kambrium sin Trilobite, Archaeocyathide un Brachiopode. D Archaeocyathide, wu wahrschyns zue dr Schwämm ghert hän, hän di erschte greßere Riff in dr Ärdgschicht böue. Si sin am Aafang vum Oberkambrium wider uusgstorbe.
Entwicklig vu dr Flora
Us dr kambrische Bflanzewält sin nume marini planktonischi Alge bekannt. S Land isch nonig vu Bflanze bsidlet gsii.
S Kambrium z Mitteleuropa
Z Mitteleuropa git s nume seli wenig Ufschliss bzw. Biet, wu Gstai us em Kambrium an d Ärdoberflechi drätte. S isch in dr maischte Biet vu mächtige jingere Sedimäntschichte deckt und/oder au bi spetere Gebirgsbildige metamorphosiert wore. Europa setzt sich zämme us verschidene geotektonische Blatte (Laurentia, Baltica, Avalonia un d Armorica-Terrane), wu zur Zyt vum Kambriums zem Dail seli wyt ussenader gläge sin. Si sin erscht bi spetere Orogenese in diäre Position zämmegfiegt wore. Wäge däm sin d Fazies un d Fauneinhalt vu dr kambrische Schichte z Mitteleuropa arg vilgstaltig.
Kambrischi Gschieb z z Norddytschland wyt verbraitet. Si stamme us dr skandinavische Vorchuu.
Correspondierende Societät der musicalischen Wissenschaften
Die Correspondierende Societät der musicalischen Wissenschaften isch e virtuelli muusigwüsseschaftligi Gmäinschaft im 18. Joorhundert gsi, wo vom Lorenz Christoph Mizler 1738 gründet worden isch. Zu de Mitgründer häi dr Giacomo de Lucchesini († 1739) und dr Georg Heinrich Bümler (1669–1745) ghöört.
D Soziedäät isch uf dr äinte Site die ersti muusigwüsseschaftligi Gsellschaft in Dütschland, uf dr andere si iiri Ziil aber seer verschiide vo hütige Instiduzioone vo dere Art. Dr Mizler het die underschidligste musikalische Projekt aagstoosse, het aber d Muusig sis ganze Lääbe lang nume as si Nääbewärk bezäichnet. Was er het welle isch e Süntheese vo philosophische und theologische Gedanke gsi. Er het d Woorhet gsuecht, und het dänggt, ass Gott sueche s Gliiche sig wie d Woorhet und s höggste Guet sueche. Aber anstatt sich uf die biblischi Offebaarig (sola sriptura) z stütze, het dr Mizler uf s „Buech vo dr Natur“ gsetzt, äänlig wie d Ufkläärer Christian Wolff und Johann Christoph Gottsched.
Bekannti Mitgliider si dr Georg Philipp Telemann, dr Georg Friedrich Händel und dr Johann Sebastian Bach gsi.
Nagelfleck
De Nagelfleck (Aglia tau) isch e groosse tagaktive Falter.
Verbraitig
De Nagelfelck chunnt i ganz Europa vor, ussert im nördliche Skandinavie und im südliche Mittelmeerruum. Er lebt i Bueche- und Mischwälder.
Uussie
De Nagelfleck het e Spannwiiti vo 50 bis 65 mm, sini Flögel sind oraasch und hend e schwarze Soom mit je amm schwarze Fleck miteme wiisse Tupfe i de Mitti. Au de Körper isch oraasch. Wiibli sind echli gröösser und hend e brüünlichi Grundfarb.
Jooreszyklus
Im Aprile schlüüfft de Nagelfleck us de Puppe. D Wiibli hocked im Underholz und locket mit em Duft d Mandli aa, wo nööch öberem Bode umeflüüget. Si nemed kai Naarig zu sich sondern lebed numeno vo de Vorrööt, wo si sich as Raupe agfresse hend. Noch de Paarig sterbed si. D Wiibli leged d Aier a Buechestämm. D Raupe schlüüffet im Mai und chresmlet denn de Stamm duruuf und fressed d Blätter. Vor de Verpuppig im Augste wered Raupe dunkelroot, chletteret uf de Bode abe und verpuppet sich i Erdlöcher, wo si öberwinteret und im April as Falter schlüüffet.
Raupe
D Raupe sind dick und wered 50 mm lang. Si sind grüe und hend e wiisse Straiffe uf de Siite. Si lebt uf Bömm, vor alem uf de Bueche (Fagus sylvatica), aber au Bilche (Betula), Erle (Alnus), Aiche (Quercus), Wide (Salix), Linde (Tilia) und uf em Öpfel- und Berebomm.
Bank für Internationalen Zahlungsausgleich
D Bank für en Internazional Zaaligsusgliich (BIZ) (ENS Bank for International Settlements,, , spanisch Banco de Pagos Internacionales) isch en Internazionali Organisazioon vom Finanzwääse. D BIZ isch am 17. Mai 1930 im Raame von ere Nöiregelig vo de dütsche Reparazioonsverpflichdige gründet worde. Si isch die eltisti internazionali Finanzorganisazioon uf dr ganze Wält.
Nume Zentralbanke oder vergliichbari Instituzioone chönne Mitgliid wärde. Zur Zir het si 60 Mitgliider. D BIZ gältet as d „Bank vo de Zentralbanke“ und spiilt e Schlüsselrolle bi dr Zämmenaarbed vo de Zentralbanke und andere Instituzioonen us em Finanzberiich. So organisiert regelmäässig Sitzige uf dr Eebeni vo de Guwernöör vo de Zentralbanke, wo sich vor allem mit Frooge vo dr Laag vo dr Konjunktur und de Finanzmäärt beschäfdige und dr Stabilidäät vo de Wäärige und Finanze. Au s Sekretariat vom Financial Stability Board (FSB) und dr Baasler Usschuss für d Bankeufsicht, wo noch em Zämmebruch vo dr Kölner Herstatt-Bank gründet worde isch, si bi dr BIZ dehäi.
E zentrali Ufgoob vo de 647 Mitarbäiter vo dr BIZ isch s, im Ufdraag vo de Akzionäär wie dr amerikanische Fed oder dr Öiropäische Zentralbank (EZB) e Däil vo deren iire Resärve z verwalte. D BIZ verwaltet au Däil vo de internazionale Wäärigsresärve mit eme Kapital vo 307 Mrd. Euro im Gschäftsjoor 2011/12. Si agiert au as Zentrum für Forschig im Wirtschafts- und Finanzberiich und isch e Fachagentur für d Usfüerig vo bestimmte spezifische Veriibaarige, wo d Bankmanidscher vo de Zentralbanke uf dr ganze Wält sötte aawände.
D BIZ het bi vile historische Eräigniss und Entwigglige vo wäärigspolitische und finanzwirtschaftlige Entschäidige wie vom Bretton-Woods-System und vo dr Gstaltig vo dr Öiropäische Wäärigsunion e maassgääbligi Rolle gspiilt.
Dr Hauptsitz vo dr BIZ isch Baasel. Wägen em Abkomme mit em Schwizer Bundesroot isch die schwizerischi Hohäitsgwalt über d Grundstück, d Geböid und die Aagstellte vo dr BIZ beschränggt. Representanze vo dr BIZ befinde sich in Hongkong und Mexiko-Stadt.
S Archiv vo dr BIZ
S Archiv vo dr BIZ stoot uf dr Liste vo de Kulturgüeter z Baasel, wo nazionali Bedütig häi.
Stadtbezirke von Freiburg
D'Stadtbezirke vu Friburg im Brisgau sin amtlich nooch eme dreistellige Nummerecode ideilt. Die beiden erste Ziffere stehn debi fer dr Stadtdeil. So het d'Aldstadt bispilswiis d'Nummere 11 un bestoht us zwei Stadtbezirke (111 un 112).
¹ Orte mit Ortschaftsrot
Mjaft!
Mjaft! (Albanisch für “Gnueg”) isch e albanischi Proteschtbewegig wo mit Aktione un Protescht uf d Problem vo Albanie ufmerchsam mache wot un sich gäge Apathi unter de Bürger un vorallem jungi Lüt wendet. Mjaft! isch 2003 gründet worre un het sich sytdäm mit diversi Theme bschäfftigt. D Aktivitäte reiche vo direkti Proteschtaktione, Petitione un Gsetzesvorschläg im Parlament, bis züe gmeinnützigi Projekt.
2004 het Mjaft! vo dr UNO de Prys für Zivilgsellschafte erhalte.
Ziil
Mjaft! het sich syt dr Gründig mit verschidni Theme bschäfftigt. Züe de Houptheme ghöre:
Züe ussfüerlichere Informatione über d einzelne Aktione, lüeg unte.
Löffingen
Leffinge isch e Stadt im badische Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald, gläge an dr Hölledalbahn Titisee-Nöistadt-Doneeschinge un dr Bundesstross (B31).
Mjaft!
Ziil
Usserdäm organisiert Mjaft! jeds Joor s sognannti Mjaft Fest, e 2-dägigs Feschtival wo syt 2004 stattfindet un de albanische Jugendlichi öbis biete sol.
Löffingen
Geographi un Naturruum
Als einzigi Gmei vum Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald het Leffinge Adeil am Naturrüm Baar. Dr plötzlich Ibergang vum dicht bewaldete Hochschwarzwald zum gröschtedeiils offene Land vu dr Baar wird eim, wemmer uf dr B 31 vu Friburg im Brisgau uf Doneeschige fahrt, bi Rötebach (4 km weschtlich vu Leffinge) augefällig. Dert goht dr Buntsandstei in Muschelchalch iber. Dr Grossdeil vum Naturruum Baar lit frili nördlich vu Leffinge im Schwarzwald-Baar-Chreis. Leffinge isch durch d'Gauchach vu sällem trennt. Die südlich un weschtlich vu dr Gauchach glägene, vu Muschelchalch- un Keuperschichte prägte Biete werre hüt Wesschtbaar oder Löffinger Muschelchalchhochland gnennt. Im Süde bildet d'Wuetachschlucht e witteri natürlichi Leitlinie. Si isch glichzittig d'Gränze zum Landchreis Waldshuet-Tiengen. D'Schluchte vu beide Gwässer vor allem bi winterlicher Wittering früeher wirksami Verchehrsschranke gsi. Mittlerwil trifft säll numme nu uf d'Wuetachschluch zue. Witteri chleineri Bachlaif durfliesse s'Biet vu dr Stadt Leffinge vor allem vu Nordwescht uf Südoscht.
Mjaft!
Ziil
Züe de Projekt vo Mjaft! zähle e Debatiirprogram i de albanische Schüele, alphabetiisierigs-Massnahme i de Gmeinde mit em höggschte Aateil vo Analphabete, Betreuig vo Minderheite wie z. B. de Roma, un Feriekurs wo albanischi Jugendlichi us Albanie, Kosovo un Mazedonie zämmebringe söt.
Löffingen
Geographi un Naturruum
Au wenn d'Weschtbaar vergliche mit em Schwarzwald uf dr erscht Blick änder samft wellig erschint, git's markanti Höcheunderschid. Dr höchscht Punkt wird mit 935 m im Nordoschte vum Stadtbiet am Hochmoos an dr Gmarkigsgrenze mit Fridewiler erreicht. Vu dert fallt d'Gmarkig zimlig gliichmässig uf Süde un Weschte ab, bis si dr Rand vu dr Gauchach/- Wuetachschlucht erreicht. Am Zämmefluss vu dr Gauchach un dr Wuetach wird mit 574 m dr diefst Punkt vu Leffinge erreichtd. Dert treffe die drei Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald, Schwarzwald-Baar un Waldshuet ufänander.
Mjaft!
Ziil
D Chern vo dr Organiisation bstoot uss enere chlyne Aazaal vo vollbschäftigti Mitarbeiter, enere grössri Aazaal vo Freiwilligi, un viili Sympatisante. Mjaft! wird vorallem vum Büro z Tirana us gleitet, het aber Ableger i de meischte grössre Stedt vo Albanie. D Mitarbeiter un Freiwilligi sin im Durchschnitt arg jung. So sin d feschte Mitarbeiter im Durchschnitt mitte Zwanzig; d Freiwilligi sin als no jünger.
Finanziert wird Mjaft! vorallem durch ussländischi Stiftunge un Botschafte.
Ursprüng un Aktivitete
Mjaft! het sich us Studente un Freiwilligegruppe bildet. E Grossdeil vo de Organiisatore sin Albaner gsi wo im Ussland studiert gha hen un nooch Albanie zruggkeert sin. Dr Direktor vo Mjaft!, dr Erion Veliaj seit dezüe: “Mjaft! het mit spontani Unterhaltige zwüsche Fründ aagfange über was i Albanie schiefgoht. D grossi Frog isch natürlich gsi, wie cha mers richte, isch doo öbis wo mer cha mache. Un so hen mer üs entschiede e Kampagne gäge Apathi z starte; gäge d Datsach dass d Lüt zun ere Realität resigniert hen wo se gmeint hen nüt chönne z ändre”. D Mjaft! Kampagne isch im März 2003 gstartet worre um d Bürger us dr Apathi z ryse. D Ziil vo derre Kampagne sin so formuliert worre: "S isch Zit für alli Albaner wo die Gsellschaft sich wyterentwickle sehe wenn, z sage “Mir langts un i wirr die Zuständ nümmi lenger toleriere”. S isch Zit für alli Bürger z sage “Gnueg mit Korruption, Armut, un Ignoranz. Gnueg mit Gwalt, Schmuggel, Verschmutzig, un unethischi Politik. Gnueg mit Wassermangel un chaibi Stromussfäll. Gnueg mit Bluetrache. Gnueg mit zerfallendi Gsundheits un Ussbildig Syschtem. Gnueg mit Bürokrati, Schlooglöcher un Matsch. Un Gnueg mit unzrychender EU Integration. Bisch du einer vo denne wo GNUEG! seit?"
D Kampagne isch viir Monet lang gloffe un durch de grossi Erfolg het sich d Kampagne züenere Organiisation gwandelt.
2005 bis 2006
demonschtriert.
Löffingen
Geographi un Naturruum
Entlang vu dr beide Schluchte un im Norde vu dr Leffinger Gmarkig sin grossi Fläche vu Wald bedeckt. Degege herrscht uf dr Hochflächi vu dr Westbaar landwirtschaftlichi Nutzung vor. Dr Waldadeil vu 45,4 % isch aber im Vergliich mit dr zu eigetliche Schwarzwald ghörige weschtliche Noochbergmeinde Iisebach (66 %), Lenzchilche (70,1 %) un Fridewiler (77,5 %) erheblich gringer. Dr Bewaldigsgrad vu dr südlich un nordöschtlich glägene Noochberstädte Bonndorf un Brünlinge lit mit 55,1 % bzw. 50,9 % eweng iber em Wert vu Leffinge.
Mjaft!
Kritik
Mjaft! isch mehrmols i d Kritik groote. So het KESH Mjaft! als e Bewegig vo Söldner bezeichnet wo doodefür zahlt werret uf de Stroosse z demonschtriere. Zum Teil isch Mjaft! au vo dr Bundespolizei devo abghalte worre Aktione durchzfüere un se sin als Terrorischte bezeichnet worre. D Lokalpolizei vo Tirana duldet d Aktione vo Mjaft! hiigäge meischtens. Dr Arber Mazniku vo Mjaft! seit züe derre Kritik “Mer sin uf em Balkan; s git e Verschwörigtheori über alles. S wird bhauptet dass mer für de CIA schaffe, oder au de KGB; warschynts schaffe mer au für irget e usserirdischi Macht wo Wandel wot herbiifüere”.
Löffingen
Geographi un Naturruum
Uf dr Leffinger Gmarkig befinde sich Deiler vum Natur- un Landschaftsschutzbiet Wuetachschlucht. Anno 1991 isch südweschtlich vu dr Chernstadt s'Natur- un Landschaftsschutzbiet Oxeberg-Litzelstette usgwiise worre, um die wänige dert noch vorhandene Quellsümpf, Füchtländer mit Straiobstweide, un fier d'Weschtbaar typische Heckelandschafte z'erhalde. Dur e Gmeirotsbeschluss vu anno 1992 isch fier die ubebaute Deiler vu dr Gmarkige Leffinge un Seppehofe e Biotopvernetzigskonzept erstellt worre.
Kanton Andolsheim
Gschichte
Dr Kanton isch am 4. März 1790 im Zug von dr Inrichtung von dr Départements als Teil vom domolige "Distrikt Colmer" gründet worde.
Löffingen
Gschicht
Wichtigi Date us dr Leffinger Stadtgschicht
Kanton Andolsheim
Gschichte
Mit dr Gründung von dr Arrondissements am 17. Februar 1800 isch dr Kanton als Teil vom domolige Arrondissement Colmer nej zuegschnitte worde.
In dr ditsche Zit von 1871 bis 1919 het es keini witere Untergliderunge vom domolige "Kreis Kolmar" gewe.
Ingelfingen
Ingelfingen (oschtfränkisch Ingelfinge) isch e Stadt im Houlouchrais z Bade-Wirttebärg. D Stadt het Yywohner (Stand: ).
Löffingen
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Behörde un Irichtige
Leffinge isch Sitz vum Dekanat Nöistadt vum Erzbistum Friburg.
Ingelfingen
Geografi
Ingelfingen lyt im Dal vum Kocher, eme rächte Näbefluss vum Necker.
Dr Baan bstoht us 61,6 % Landwirtschaftsflechi, 23,6 % Wald, 12,9 % Sidligsflechi un 1,9 % sunschtiger Flechi.
Verwaltig
Ingelfingen het mit dr Stadt Künzelsau ne Verwaltigsgmainschaft veryybart.
Dr Burgermaischter vu Ingelfingen isch dr Michael Jürgen Bauer.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Ingelfingen ghert zum Oschtfränkisch.
Kanton Andolsheim
Gschichte
Sit em 28. Jüni 1919 isch dr Kanton zunächscht Teil vom domolige Arrondissement Colmer-Land (Colmar-Campagne) gsin, wo sit 1934 wiider zum Arrondissement Colmer vereinigt isch.
Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.
Mjaft!
Kritik
Usserdäm isch Mjaft! vor de Wahle durch de Aafüerer vo dr Opposition, em Sali Berisha, heftig kritisiert worre wyl d Ergebniss vonere Umfrag, wo im Uftroog vo Mjaft! vonere unabhänigi Organisation durchgfüert worre isch, ihm kei chloori Mehrheit bscheert het. Nooch de Wahle isch Mjaft! vo viile Bürger kritisiert worre wyl d neui Regierig vo ihne nüt im glyche Mass kritisiert worre isch wie d vorigi.
Kanton Andolsheim
Geographi
Dr Kanton het im Norde an dr Kanton Markelse im Arrondissement Schlettstadt-Eerstain im Département Unterelsass (Bas-Rhin) grenzt, im Oschte an Ditschland mit em Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald im Regierungsbezirk Friburg (Bade-Wirdeberg), im Süde an dr Kanton Nej-Brisach und im Weschte an d'Kantone Colmer-Süd und Colmer-Nord.
Gmeinde bis März 2015
Die gröscht Gmein vom Kanton isch Horwrig-Wihr mit 5.060 Inwohner im Oschte von dr Agglomeration von Colmer gsi.
Pierre Boulez
Dr Pierre Boulez [] (* 26. Merz 1925 z Montbrison, Département Loire; † 5. Jänner 2016 z Bade-Bade)) isch e französische Komponist, Dirigänt und Muusigtheoretiker gsii.
Läbe
Dr Pierre Boulez, wu aigetli zerscht het welle Mathematik un tächnischi Wisseschafte studiere, isch anne 1943 Kumpesizionsschueler vum Olivier Messiaen am Pariser Konservatorium wore un het derno 1945/46 bi dr Andrée Vaurabourg, dr Frau vum Arthur Honegger, un em René Leibowitz studiert. Är isch vu 1946 bis 1956 musikalische Laiter vum Ensemble Madeleine Renaud/Jean-Louis Barrault im Théâtre Marigny gsii. Anne 1951 het er si in dr Groupe de Recherches Musicales vum Pierre Schaeffer mit dr Musique concrète bescheftigt un het 1952 zum erschte Mol di Internazionale Feriekirs fir Neji Musik z Darmstadt bsuecht. Dert het er 1955 bis 1967 as Dozänt un as Dirigänt vum Darmstädter Kammerensemble gwirkt.
Anne 1954 het er z Paris d Kunzärtraie Domaine Musical grindet, wun er bis anne 1967 glaitet het, un isch Gaschtdirigänt vum Sidweschtfunk-Orkeschter z Bade-Bade wore. Derzue het er 1960 bis 1963 an dr Musikakademy z Basel un 1963 an dr Harvard University z Cambridge (Massachusetts) glehrt.
Im Johr 1966 het er as Wagner-Dirigänt debutiert mit em Parsifal bi dr Bayreuther Feschtspiil, wun er 1976 bis 1980 dr Ring vum Nibelung in dr zescht umstrittenen Inszenierig vum Patrice Chéreau dirigiert het. No dr aafangs wieschte Kritik het die Uffierig bal as „Johrhundertring“ gulte.
Vu 1967 bis 1972 isch er Gaschtdirigänt vum Cleveland Orchestra gsii, vu 1971 bis 1975 het er s BBC Symphony Orchestra un vu 1971 bis 1977 as Noofolger vum Leonard Bernstein s New York Philharmonic Orchestra glaitet. Är het z Paris am Centre Beaubourg s Institute de Recherche et de Coordination Acoustique-Musique (IRCAM) grindet, wun er vu 1976 bis 1992 Diräkter dervu gsii isch. A z Paris het er s Ensemble InterContemporain (EIC) grindet un isch 1976 bis 1979 Laiter vun em gsii. Anne 1984 het er mit em Frank Zappa zämmegschafft un het sibe Kumesizione vum Zappa dirigiert, wu uf em Album Boulez Conducts Zappa: The Perfect Stranger erschine sin. D LP isch z Paris ufgnuu wore, d Musiker het dr Boulez mit sym 16-chepfige Ensemble InterContemporain gstellt.
Ab dr 1990er Johr het dr Boulez as Dirigänt in Kunzärt un CD-Ufnahme mit große Tradizionsorkeschter zämmegschafft, unter anderem mit dr Berliner Philharmoniker un dr Wiener Philharmoniker. Anne 2004 isch er as Dirigänt vum Parsifal (Inszenierig: Christoph Schlingensief) retuurchuu uf Bayreuth.
Unter dr Laitig vum Boulez sin am 17. Oktober 2008 uf dr Donaueschinger Musikdäg bim Ereffnigskunzärt Stuck vum Fabián Panisello, dr Isabel Mundry un en Enno Poppe mit em SWR Sinfonyorkeschter Bade-Baden un Friburg urufgfiert woren un derzue sy aige Wärch Figures – Doubles – Prismes (1963/1968).
Dr Pierre Boulez het z Bade-Bade gläbt, ihri Verbundehait het d Stadt 2004 dur d Verleihig vu dr Guldenen Ehremedallie un 2015 mit dr Ehreburgerschaft zaigt.
Im Alter vu 90 Johr isch dr Pierre Boulez in sym Wohnort Bade-Bade gstorbe.
Muusig
Näben em Karlheinz Stockhausen und em Luigi Nono ghöört dr Pierre Boulez sit dr Middi vo de 1950er Joor zu de hervorstehendste Verdräter vo dr musikalische Avantgarde, speziell vo dr serielle Muusig. In sine Komposizione verbindet dr Boulez Razionalität und Logik mit de poetische Dradizione vo dr französische Muusig, bsundrigs vom Impressionismus. Sini ersti Schaffensfaase isch von ere üsserst kritische Iistellig zum äigene Wärk wie zu de Komposizione vo andere brägt. So het er immer wider Uffüerige vo konserwativere Kollege gstöört und vili Früewärk wider zruggzooge. Aber au spööter het er sini eltere Wärk die ganz Zit überarbäitet, so dass si kä ändgültigi Form öberchoo häi, sondern immer nume Stuefe vom ene kompositorische Entwiggligsbrozäss daarstelle.
Wokalkomposizione
Urauffüerig 1955 z Baade-Baade, Läitig: Hans Rosbaud, Symfoniiorchester vom Südwestfunk
Röschwoog
Reschwuch (frz. Rœschwoog, dt. Röschwoog) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Reschwuch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 736.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Reschwuch ìsch. Reschwuch ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Reschwuch ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Hochgebirge
E Hoochgebirg isch e Massenerheebig vo dr Ooberflechi vo dr Ärde (Gebirg) wo mindestens 1000 Meter hööcher isch as d Eebeni und bsundrigs usbrägti Gländforme het (Rölief mit gääche Abhäng, Felsregioone, wo d Landschaft brääge und schroffe Gipfel oder Groot), und wo die natüürligi Vegetazioon sich klaar vo der Umgääbig underschäidet und mäistens in meereri Hööchistuefe cha gliideret wärde.
E Definizioon, wo wüsseschaftlig allgemäin anerkennt isch, git s wäge de vile Abwiichige und Bsunderhäite nit. In de Geowüsseschafte wiist mä doorum hüte hüfig uf verschidnigi Definizioonsaasätz aane. <!-- In ihrem Buch Gebirge der Erde schreiben Burga, Klötzli und Grabherr etwa: „Hochgebirge unterscheiden sich von Hügelländern oder Mittelgebirgen dadurch, dass mindestens ein Landschaftsgürtel durchstoßen wird (Jürgen Hövermann, 1994) […]“ und ergänzen dies nach Matthias Kuhle (1982) um das Vorkommen typischer Elementarereignisse in Hochgebirgen wie Lawinen, Steinschlag oder Erdrutsche).
Die 14 höchsten Gipfel der Erde (über 8000 m NN) liegen alle in Südasien im Himalaya und Karakorum. Auch alle über 7000 m hohen Berge (mindestens 256) liegen ausschließlich in Hochasien. Erst bei der 6000 m-Marke kommen die amerikanischen Kordilleren hinzu. 5000 m hohe Berge gibt es in Amerika über 40 sowie drei in Ostafrika und zwei im Kaukasus, der von manchen Autoren zu Europa gezählt wird. Unumstritten ist der Mont Blanc mit 4810 m der höchste Berg Europas. Umstritten ist die Höhe des antarktischen Mount Vinson, der möglicherweise auch noch über 5000 m erreicht. Das höchste komplett eisbedeckte Gebirge ist das Watkins-Gebirge im Osten Grönlands, das mit mehreren Gipfeln knapp unter der 3700 m-Marke bleibt. Bezogen auf die Gesteinsmasse und den Höhenunterschied bis zum untermeerischen Fuß (10203 m) ist der Hawaiirücken mit dem Mauna Kea das größte Gebirge der Erde.
Hochgebirge verursachen immer von der jeweiligen globalen Klimazone abweichendes Gebirgsklima und Wettergeschehen und prägen zudem das Regionalklima des Umlandes: Je höher ein Gebirgszug, je näher an einer Küste und je größer die Barriere für die vorherrschenden Hauptwinde, desto weitreichender der Einfluss. So sind etwa die kanadischen Coast Mountains die Ursache für den gemäßigten Regenwald an den pazifischen Hängen, oder der Himalaya sorgt gleichsam für höhere Temperaturen in Indien und erhebliche Trockenheit in Zentralasien.
Die vielfältigen Unterschiede beim Klima, der Wasserversorgung, der Geländeformen, den Böden und infolgedessen der Vegetation führen grundsätzlich zu einer vergleichsweise hohen Biodiversität in Hochgebirgen. Fast alle sogenannten Megadiversitätszentren der Erde mit mehr als 5.000 Gefäßpflanzen-Arten auf 10.000 km² liegen an feuchtwarmen Hochgebirgsabdachungen. In diesem Zusammenhang steht auch die große Zahl endemischer Arten, die nur jeweils in einem Gebirge vorkommen und sonst nirgends auf der Erde. Dies ist vor allem eine Folge eiszeitlicher Verlagerungen der Klimazonen, bei denen die Gebirge sowohl Rückzugsrefugien für Pflanzen- und Tierarten waren (etwa für Glazialrelikte) als auch Barrieren, die Arten und Gattungen räumlich voneinander trennten. Die Folge davon war ein erheblicher Einfluss auf die Artbildung.
Häufig weisen Gebirgsregionen auch eine große kulturelle Vielfalt auf.
Hochgebirge gehören zu den großen Landformen, die das Makrorelief der Erde bilden. Unter der Meeresoberfläche werden solche Massenerhebungen als Meeresrücken bezeichnet.
-->
Rheinau ZH
Riinòu (amtlich Rheinau) isch e Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri.
Geografi
Riinòu isch es Landstedtli am Rii, zää Kilometer underhalb vo de Stadt Schaffuuse.
S Piet vo de Gmäind umfasst 26,3 Prozänt landwirtschaftlichi Flèchi, 54,8 Prozänt Wald, 7,6 Prozänt Sidligsflechi, 4 Prozänt Vercheersflechi und 7,1 Prozänt Gwässerflechi.
Übere Rhy goot bi Rhinou en alti Holzbrugg.
Gschicht
Bi Rhinou sind groossi Sidlige i der vorrömische Zyt gsi.
S Chlooschter Riinòu isch uf ere Inslen im Rhy im spoote 8. Joorhundert gründet worde. D Stadt Züri hät’s anne 1862 ufghobe und d Büecher vo der Chlooschterbiblioteek und vom Archiv uf Züri gholt.
S Dorf sälber isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1241 als ante portam ville, que dicitur Rinowe.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraatäil liit bi 18,5 % (Stand 2011).
Religion
38,9 Prozänt vo de Ywooner sind evangelisch-reformiert, 32,0 Prozänt sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 2,9 %, CVP 10,6 %, EDU 1,6 %, EVP 0,5 %, FDP 5,6 %. GLP 12,7 %, GP 14,4 %, SP 20,6 %, SVP 29,9 %, Suschtigi 1,2 %.
Wirtschaft
Anne 1957 isch s Chraftwärch Rhynou fertig gsi.
Tieläkt
D Wiiländer Mundart vo Riinòu ghöört zue de Oschtschwiizer Tieläkt.
Wettsteinbrücke
D Wettstäibrugg isch die zwäiteltisti Stroossebrugg über e Rhii in dr Schwizer Stadt Basel.
Vorgschicht
1843 het dr Ääscheniöör Joseph Charley, wo d Freiburger Hängebrugg baut het, dr Obrigkäit en Entwurf für e 6,6 Meter bräiti Chettibrugg zwüschen em Harzgraabe und dr Baarmatte vorgläit, und gliichzitig het au dr Stroossburger Ääscheniöör Lecrom sini Vorschleeg gmacht. Dr Expärte Guillaume-Henri Dufour us Gämf, dr spööteri General, het die bäide Studie zu äim Vorschlaag verschmulze. Mä het aber vorlöifig käi Brugg baut, sondern 1854 d Harzgraabefääri mit dr gliiche Liniefüerig iigrichdet.
Erst im Februar 1876 het s Baudepartemänt vo Basel s realisierbare Brojekt von ere schiefe Harzgraabebrugg vorgläit. Schief isch si gsi, wil an däm Blatz dr Hööchiunderschiid zwüsche dr Grooss- und dr Chläibasler Rhiisite so grooss gsi isch, ass d Brugg e Stiigig vo 2,67 % het müesse haa. Das isch denn in de Zitige heftig diskutiert worde und dr zitgenössischi Kunsthistoriker Jacob Burckhardt het d Esthetik vom Bauwärk kritisiert. D Brugg het dorum dr Übernaame „Schiefi Brugg zu Basel“ überchoo.
Die ersti Brugg
1877 het häi d Firmene Philipp Holzmann us Frankfurt am Main und Gebrüder Benckiser us Pforze mit em Baue aagfange. S Modäll vo dr Brugg het an dr Bariiser Wältusstellig 1878 e goldigs Diplom überchoo. In zwäi Joor isch s imposante Bauwärk fertig worde. Es het drei Arbäiter s Lääbe kostet. Die Konstrukzioon isch vo zwäi Stroompfiiler dräit worde, het e maximali Stützwiti vo 69 Meter und e Gsamtlengi vo 357,56 Meter ghaa und isch 12,6 Meter bräit gsi.
Die bäide Stroompfiiler häi Fundamänt us Iisekessong und Beton ghaa, d Pfiiler si mit Laufener Chalchstäikwader druf ufgmuurt worde. Die drei Bööge si Fachwärkkonstrukzioone us Iisedräägerelimänt gsi, wo z Ludwigshaafe broduziert worde si und uf dr Site het mä sä mit Gussiisegitter verchläidet. Die und die andere Gussiisedäil wo mä bruch het, wie Kandelaber, Gländer und Figureschmuck si vo Benckieser us Pforze gmacht worde.
Am 7. Juni 1879, eme Samstig, het mä d Brugg fiirlig für e Vercheer ufdoo. Im Herbst 1880 si uf de Widerlaagerpfiiler vier monumentali Basiliske montiert worde, wo jede drei Meter hooch und fufzig Zentner schweer gsi isch. Dr Bildhauer Ferdinand Schlöth het die entworfe, d Gussforme het dr Konstanzer Bildhauer Hans Baur gmacht.
Erst 1881 het d Harzgraabebrugg iire offiziell Naame Wettstäibrugg überchoo, zur Erinnerig an dr Bürgermäister Johann Rudolf Wettstein (1594–1666).