cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katar
Gschicht
Di erschte Ärdeelvorchuu sin anne 1939 entdeckt wore, doderdur isch d Eelferderig bal s nei wirtschaftli Standbai vu Katar wore. In dr Zyt druf het s mit em all greßere Rychdum au ne Modernisierig in Staat un Wirtschaft gee. Wu Ändi 1960er Johr d Brite dr Abzug vu dr Druppe „eschtli vu Sues“ fir 1971 aagchindet hän, het Katar am 3. Septämber 1971 (Nazionalfyyrtig) sy Unabhängigkait proklamiert un het dodermit, wie Bahrain, en Aaschluss an di Verainigte Arabische Emirat abglähnt; e Fryndschaftsverdrag isch mit em Verainigte Chenigrych gschlosse wore. Au hän d Schaich vu Katar jetz dr Titel vun eme Emir aagnuu. Im nämlige Johr isch mitr eme Nord-Fäld s grescht Ärdgasfäld vu dr Wäölt entdeckt wore.
Kobelwald
Bevölkerig
Am 31. Dezämber 2009 hät s Doarf Koblwaald 521 Iiwohner kha. D Oartsgmoand Holzrood zellt epa 700 Oartsbürgerinne und Oartsbürger. En Toal vor Bürgerschaft wohnt i de Döarfer Oachiwees und Oberriet.
Katar
Gschicht
Anne 1972 isch dr Emir Ahmad ibn Ali vum Chalifa ibn Hamad (1972–1995) gstirzt wore; där het si derno Miei gee um di wirtschaftli Entwicklig vum Land un d Aasidlig vu Indusctry. Di absolut Herrschaft vu dr Dinaschty isch blibe. Anne 1974 sin alli Ärdeel- un Ärdgasgsellschafte verstaatligt wore. 1981 isch mit Oman, dr Verainigte Arabische Emirat, Bahrain, Saudi-Arabie un Kuwait dr Golf-Kooperazionsroot grindet wore.
Geiswasser
Geogràfi
Geiswasser ligt absits vu grössere Hauptverkehrsstrosse S'Gmeigebit grenzt mit em Rhin an Ditschland (Gmarkung von alt-Brisach) a, doch gibt's kei Üwergang. Zwische Rhin und Geiswasser ligt usserdem dr Rhinsitekanal. Un uf dr lange Insel zwische Kanal und Rhin z'gelange muess mer uffem Landweg dr Unweg iwer d'Rhinbruck bi Brisach oder d'Staustufe bi Fessene mache.
Ammerswil
Ammerschwil (dt: Ammerswil) isch e politischi Gmeind im Kanton Aargau in de Schwiiz. D Gmeind ghört zum Bezirk Länzbrg und ligt öppe drü Kilometer südöschtlich vom Bezirkshauptort.
Katar
Gschicht
Syt 1998 isch Katar dr Sitz vum Hauptquartier vu dr US-Druppe im Noche Oschte un isch au Kommandozäntrale im Irakchrieg im Merz 2003 gsii. Am 25. Juni 2013 isch dr Tamim bin Hamad Al Thani, dr zweet Suhn vum Hamad ibn Chalifa, Emir vu Katar wore.
Kobelwald
Pfarrkercha
A Schmuckstuck zmitzt im Doarf Koblwaald ischt Pfarrkercha Sankt Sebastian, wo zwüschet 1801 und 1803 bout wora ischt und e Kapälle us em 17. Johrhundert ersetzt hät. D Kanzla ischt e Gschänk vo da Evangelische Kerchgmoand Altstetta us ena sinnera Kercha und stammt us em Johr 1678.
Ammerswil
Geographii
Ammerschwil isch es Schtroosedorf und ligt in eme Quertal zwüschem Bünz- und em Seetal. De Gmeindsbann isch 319 Hektare gross, dodervo sind 185 Hektare Wald und 29 Hektare überbaut. De höchschti Punkt isch uf 610 Meter am Nordhang vo de Hochwacht, der tüüfschti uf 430 Meter an de untere Krebsbachbrugg.
Katar
Gschicht
Aafangs Juni 2017 hän Egypte, Bahrain, Saudi-Arabie un di Verainigte Arabische Emirat di diplomatische Bezieige zue Katar abbroche un hän alli Landes-, Luft- un Seegränze fir zuenig erklert. As Grund hän si gsait, Katar diei Terrorismus unterstitze. Au d Regierige vum Jemen Libye, dr Maledive un vu Mauritius hän verchindet, ass si d iri Bezieige zue Katar ufgee dieje. D Dirkei het si uf d Syte vu Katar gstellt un het Soldate ins Land gschickt. D Krise het im Jänner 2021 ufghert; di diplomatische Bezieige sin widerhärgstellt wore.
Kobelwald
Kapälle Maria Haimsuechig
Epas oberhalb vo Koblwaald ischt dä Wiiler Freiebaach. Döt stoat d Kapälle Maria Heimsuechig. Di hütig Kapäll ischt 1971 bout wora und ersetzt a Wallfahrtskapäll us em Johr 1740. Als Maria-Wallfahrtsort züücht si vor allem im Mariamonet Mai a paar Pilger a.
Kapälle Hard
Im Wailer Hard stoht no e dritti Kercha. Si isch em Heilige Gallus gwait und ischt vermuetlich 1798, a Stell vonere chlinnere Kappäll us em Johr 1762, bout wora.
Ammerswil
Geographii
Nochbargmeinde sind Händschike im Norde, Dintike im Oschte, Egliswil im Süde und Länzbrg im Weschte.
Katar
Bildig
Di 1973 grindet Qatar University z Doha folgt angelsägsische Muschter: In segs Colleges chaa mer Bachelor- un Mastergrad mache. E Bsunderhait im Verglych zue Hochschuele in weschtlige Länder isch, ass mer näbenenander s weschtli Rächtswäse un s islamisch Rächt (wie unter anderem d Scharia) cha studiere un au di historische islamische Studie cha drybe. Im Studiejohr 2013/2014 het d Uniwersitet ca. 15.000 Studänte*ne ghaa. Mit em Projäkt Education City het Katar syt 2022 segs „Ableger“ vu namhafte amerikanische Uniwersitete grindet.
Z Katar geen mee Fraue wie Manne uf d Uniwersitet. Im Wintersemeschter 2005/2006 het d Qatar University unter dr 7660 Studänte*ne mit ca. 70 % e verglychswys hoche Frauenaadail ghaa. Des lyt villicht doodraa, ass es Manne im Verglych zue Fraue lychter hän, Armee- oder Gschäftsposizione, wu s kai Hochschuelabschluss derfrir bruucht, z kriege. Au studiere vyl jungi Manne im Uusland; junge Fraue wird des vu ire Familie sältener erlaubt.
Kobelwald
Ruine Wichestoa
Unterhalb vom Doarf, iibettet innara Felswand vom Semmeler (Semelenberg), send d Überräscht vonnere ehemolige Roobritterburg, d Ruine Wichestoa. Si ischt nu öber en staile Fuesswäg hender em Wicheschtoaner-Seali z feanda. Säb Seali ischt a ehemoligs Baggerloch, wo im letschte Johrhundert Leam abbout wora ischt. Hüt ischs a Naturschutzgebiet.
Katar
Bildig
D Alphabetisierigsroot isch anne 2015 bi 97,8 % gläge.
Mänscherächt
Dr Zuestand vu dr Mänscherächt z Katar wird vu Nitregierigsorganisazione all Ritt kritisiert. Hundertdöuserti Wanderarbaiter im Böugwärb, zmaischt vu Sidasie, wäre uusbytet un misshandlet. Huusaagstellti, vylmol armi Fraue us sidoschtasiatische Länder, hän wenig Rächt un chenne Opfer vu Mänschehandel syy, mänkmol wäre si zur Proschtituzion zwunge. Individuälli Rächt, wie d Mainigsfreihait, sin yygschränkt. Homosexualitet isch verbote un wird mit Gfängnis gstroft.
Verwaltigsgliderig
Katar isch syter anne 2014 in acht Gmaine (arab. baladiyya) glideret:
D Gmaine wäre fir statistischi Zwäck wyter unterglideret in 98 Zone (Stand 2015) un die wyter in Bleck. Doha un ar-Rayyan sin di greschte Gmaine z Katar.
Gesslingen-Hemeringen
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geiswasser
Geogràfi
Bi Geiswasser sin als Iwerblibsel vum Kalte Krieg an Rhin un Kanal sognennte NATO-Rampe aglegt, so dass es im Militär liicht möglich isch, Behelfsbrucke riwer uf dr ditsch Site z'baue, wo d'Rampe ihr Gegestuck uf Höhe vum Rimschiger Ei het.
Gesslingen-Hemeringen
Gschìcht
D Gmein Gessling-Hemering ìsch entstànde àm 12. Jüli 1956 durich dr Zammeschluss vun dr Derfer Gessling (fr. Guessling, dt. Gesslingen) un Hemering (fr. Hémering, dt. Hemeringen)
Gessling ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1309 àls Gosselingen (1341: Gesslingen, 1459: Gösselingen, 1544: Gosseling, 1594: Geysslingen, 1606: Gosling, 17. Jh.: Kesling, 1681: Guecheling, 1764: Goesling, 18. Jh.: Guesselin).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Geiswasser
Gschicht
Bis zue dr Begradigung isch Geiswasser immer wiider emol links oder rechts vum Rhin, uf ere Insel oder langzogene Halbinsel im mäandrierede Rhin glege.
Gesslingen-Hemeringen
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Gessling-Hemering ghert zem Rhinfrankisch.
Geiswasser
Gschicht
Geiswasser isch uf dr Namme vume abgschnittene Altrhinarm daift. 1770 isch dr Geiswassermer Bann an Frankrich verkauft worde, und erscht um 1775 isch d'Sidlung e Gmeind worde.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Am Afang vum Zweite Weltkrieg het die französisch Regierung d'Bevölkerung nach Aquitanie evakuiert. Nach dr ditsche Besetzung von Frankrich sin d'Lit im Herbscht 1940 wider zruckkehrt. D'Allierte hän Geiswasser no am 8. Februar 1945 von dr ditsche Besatzung befreit.
Verwàltung
vun Geiswasser ìsch. Geiswasser ghert zem Kommünàlverbànd.
Wirtschaft
Dr Ort isch landwirtschaftlich prägt. Es wird hauptsächlich Fruucht apflanzt, denebe git's Vihhaltig (Rinder, Säu).
1742
gstorbe
Datum nit bekannt
Gänglingen
Genglingen (lothrìngisch; frànzeesch Guinglange, ditsch Gänglingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Genglingen ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 848 àls Gangoniaga (1191: Gencelanga, 1241: Guingelanges, 1377: Gengelingen, 1607: Gengliga, 1790: Guinglange).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Genglingen ìsch. Genglingen ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Genglingen ghert zem Moselfrankisch.
Hintschingen
Ortsvorschteèr isch Kurt Metzger (2009), d Bevölkerig isch vorwygend römisch-katolisch.
Hintschingè isch ehemõls vorwygend landwürtschaftlich präägt gsi, hüt git s nu no ein Hobbybuèr. Z Hintschingè sin nu Klybetrièb aasässig, diè meischtè erwerbstätigè Personè sin somit übberwigend Pendler.
Messenien
Messenie (, Messēnē;, Messānā) isch e griechischi Landschaft im Südweste vo de Peloponnes und zimmli fruchtbar. D Grenze vo Messenie hend immer e bitzeli gänderet, as grobi geographischi Grenze chame im Norde de Fluss Neda und im Oste de Taygetos as Grenze anee, dezue chunnt no e Tail vo de Halbinsle Mani. S Piet vom röömerzittliche Messenie entsprecht grob a de Regionalbezirk Messenie.
Geographii
Nebet em Pirg Taygetos, wo nume wenigi Öbergäng botte het, isch im Norde d Nomia gsii, wo Messenie gege s Tal vo de Neda abgrenzt. Z Messenie selber isch s Pirg Aigialeon, wo vo Nord geg Süüd verlauft. De wichtigst Fluss isch de Pamisos, wo s ganz Joor vill Wasser füert. Öberhopt het Messenie recht vill Bäch und Quele.
De Euripides het i sinnere Tragödie Kresphontes Messenie trääf as e Land voll mit Frücht bischribe, mit unzälige früsche Bäch, vill Waide, im Winter nöd z frostig und im Summer nöd z haiss.
Mythischi Gschicht
Messenie werd i de Ilias vom Homer öberhopt nöd gnennt und i de Odyssee werds aimol gnennt, denoo ghörts zo Lakedaimon. Dromm schribt o de Strabon, as Messenie nöd zom Riich vom Neleus und Nestor ghört hebi, sondern zum Menelaos. De Pindar isch de erst, wo de Nestor mit Messenie verbindet, indem er en Messenische Grais nennt. O Zueghörigkait vo de Noochome vom Perieres isch nöd sicher, entweder ghöred die uf Sparta oder Messenie. De Euripides het de Kresphontes z Messenie lokalisiert. Di antike Autore hend vor alem öber Pylos und de Nestor vill gschribe und da Probleem erörteret. De Pausanias hett degege e klarers Bild ghaa und en uusfüerlichi mythischi Gschicht vo Messenie gschribe.
Die Situation werd dodemit erchlärt, ass Messenie lang zo Sparta ghört hett und as i dere Zitt di alte mythische Traditione zom grööste Teil verloore gangen sind. Wo ane 369 v. Chr. Messenie en aignige Staat woren isch, het mer sich uf di mythischi Vergangehait brueffe und d Saage a de Bidürfniss vo dere Zitt apasst.
Spööter isch de Perieres, e Soo vom Aiolos iigwanderet und het vo Andania uus regiert. Si Soo Aphareus het d Arene ghüüroote und noch ere e noiji Stadt gnennt, won er gründet het. De Aphareus isch de Vatter vom Idas und Lynkeus, wo nöd nu a de Kayldonische Jagd sondern au a de Argonautefaart tailgnoo hend. Baid sind zäme im Striit mit de Dioskure umchoo.
De Aphareus het de Neleus bi sich ufgnoo, wo vo sim aigne Brüder Pelias us Iolkos vertribe woren isch. Wel de Aphareus und de Neleus mitenand verwandt sind, het er a dem e Straiffe Land a de Chüste gee, wo de Neleus z Pylos siin Palast baut het. De Soo vom Neleus isch de Nestor gsii. Scho i de Antiki het mer sich drom gstritte, weles Pyos gmaint isch. Doozmol hets nämli drai Pylos, ais i de Pisatis, nördlich vo Olympia, ais z Triphylie, grad am Meer und ais bim Vorpirg Koryphasion z Messenie. De Nestor het em Troianische Chrieg tailgnoo, woner scho e Grais gsii isch. Er isch ann vo de wenige Grieche, wo glücklich i d Haimat zruggfunde hend und nochem Chrieg witter König blibe sind, ooni jeglichi Intriige. Wer nochem Nestor z Pylos gherrscht het, isch nöd öberliferet.
D Heraklide hend noch de Eroberig vo de Peloponnes s Land uuftailt und de Kresphontes isch debii König öber Messenie wore. De isch aber denn vom Polyphon ermordet wore. De Soo vom Kresphontes, de Aipytos, het dozmol z Arkadie glebt und er hett spööter sii Vatter gräächt und isch König wore. Noch em sind sini Noofaare, di spöötere messenische Könige, Aipytide gnennt wore. Obwoll di antike Liste d Näme und Taate vo dene aagend, chamer si no nöd zo de historische Könige zäle.
Weniger zo de Mythologii aber in Beriich vo de Heldedichtig ghört d Saag vom messenische Fraihaitsheld Aristomenes.
Bronzezitt
Messenie as e wasserrichs und fruchtbars Land isch i de Bronzezitt ais vo de em dichtiste bisidlete Piet gsii. Früebrpnzezittlichi Hüser usem dritte Joortuusig sond z Akovitika uusgrabe wore und z Malthi isch e mittelhelladischi Stadt (2000-1700 v. Chr.) entdeclt wore. Us de Mykenische Zitt (1400-1200 v. Chr.) sind rund 200 Sidlige gfunde wore. S Zentrum isch dozmool isch de Palast vo Pylos bi Ano Englianos gsii, womer en Archiiv gfunde het, mit öber tuusig bischribnige Tontäfeli vo de Palastverwaltig. Drus use sind öppe 200 Ortsneme bikannt. S Land isch dozmol i meriri Provinze tailt gsii, d Grenze sind im Norde offesichtlich de Fluss Neda gsii im Oste und gege Arkadie hii sind d Grenze nöd adüttig, si schiinet aber äänlich mit de hüttige Grenze öberizstime, nume as d Mani nöd dezue ghört het. De König wo zo de Zitt vo de Zerstörig vom Palast glebt hett, isch de Encheljawon (e-ke-rja-wo) gsii. Wered die früenrig Forschig agnoo het, ass d Seevölker för d Zerstörig verantwortlich gsii saiet, ninnt mer hütt a, as inneri politische Spanige zom Zämebruch vo de mykenische Paläst gfüert hend.
Dunkli und Geometrischi Zitt
Im end vo de Bronzezott um 1100 isch Messenie völlig entvölkeret woore. Offebar sind d Mensche uusgwanderet, anderersiits sind i dere Zitt d Dorer iigwanderet. Im südwestliche Messenie schiint ahand vo archäologische Zügnis di alti Bivölkerig witte glebt z haa.
Archaischi und Klassischi Zitt
Gege s End vom 8. Joorhundert sind z Messenie vill Ortschaft zerstört wore, möglicherwiis e Folg vom Erste Messenische Chrieg, wo d Spartaner östliche Messenie underworffe hend. D Messenier hend müese d Hälfti vo de Feldfrücht ablifere. S isch öppe 40 Joor noch erste Chrieg zomene zwaite choo, de hett mit de völlige Underwörffig vo Messenie gfüert und vill Messenier sind uusgwanderet. Nocheme groosse Erdbebe 464 v. Chr. isch s zom Helooteuufstand choo, wo vo Sparta nidergschlage woren isch, wa zo de Aasidlig vo Messenier i de Stadt Naupaktos z am Korinthische Golf i de Landschaft Lokris gfüert hett.
371 v. Chr. hend d Thebaner i de Schlacht vo Leuktra d Spartaner bisigt und drufab isch Messenie bifrait wore und 369 v. chr. isch a de Ithome d Stadt Messene baut wore. De Thebaner Epameinondas isch biuftrait wore, de noi messenischi Staat z gründe. 365 v. Chr. isch Westmessenie vo Argos eroberet wore und a Messenie öbergee wore.
Kirche (Bauwerk)
Unter ere Chile wird es Bauwerk verstande, wo dur e christlichi Glaubensgmeinschaft für Gebät, Adacht und Gottesdienst bruucht wird. S Wort chunt vom griechische kyriake „em Herr khörig“, drum sind Chile Gotteshüser. I anderne Religione haissed entsprächendi Gebäüde Synagoge, Moschee oder Tämpel. Si wärded, wie Chile und Kapälle, zämegfasst under em Begriff Sakralbaute.
Messenien
Hellenischi und Röömischi Zitt
De noji Staat Messenie isch schnell uufblüet und isch den 191 v. Chr. Mitgliid vom Achäische Bund wore, allerding nöd grad gern. Wo dee 146 v. Chr. vo de Röömer ignoo woren isch, het sich Messenie i de Chempf noitraal verhalte. Noch de Ermordig vom Casar hend d Messenier d Gegner vom Octavian understützt, und wo de Chaiser wore isch, hett er de Messenier d Stedt Thouria, Pharai, Gerenia und Kardamyle eweggnoo.
Mittelalter
Us de Spootantiki und us de byzantinische Zitt bis 900 isch nu wenig bikannt. Im 9. Joorhundert isch de slawischi Stamm vo de Krivitzer i Messenie iigwanderet. Byzanz het recht Müe ghaa, d Peloponnes wider under sini Kontrolle z bringe. Um 880 hett de Bischof Ansthanasios vo Methone d Krivitze missioniert. 1125 hett Venedig d Stadt Methone abebrennt, wege de Piraate un drai Jor spööter hend si vo Byzanz s Recht öberchoo, i dere Stadt Handel ztriibe. 1204 hend si noch em Fall vo Byzanz Methoni und Koroni iignoo und bifestigt. Ane 1205 isch s fränkische Förstetum Achaia gründet wore. Ab öppe 1400 hend Franke afange albanischi Söldner aazwerbe, wo sich uf de Peloponnes niderloo hend. 1425 isch Messenie zo Byzanz choo.
Osmane und Venezier
D Osmane hend 1460 d Peloponnes iignoo und und anme 1500 sind o Coron, Modon und Navarino vo de Osmane eroberet wore, wo bis denn zo Venedig ghört hend. S Land isch nodisnoo immer mee entvölkeret wore. Vo 1685 bis 1688 hend Venezianer d Peloponnes eroberet und s Regno di Morea iigrichtet und si hend d Peloponnes mit Grieche stärcher bisidlet. Vo 1715 bis 1821 isch Messenie wider osmanisch gsii. Ane 1770 sind Russe i Messenie iigfalle und hend d Stadt Kalamata eroberet. S isch zomene Uufstand choo, wo vo de Osmane nidergschlge woren isch. Denno hett messenie wider afange prosperiere, well d Osmane a de Franzose erlobte hend, Handel z triibe.
Kirche (Bauwerk)
Gschicht
E Bluescht vom Chilchebau isch denn s Hochmittelalter mit der Romanik und s Spätmittelalter mit de meischterhafte gotische Kathedrale gsii, e wyteri d Zyt vom Barock, denn die us em Historismus und zletscht die vo der modärne Chilchenarchitektur.
Messenien
s moderni Griecheland
D griechischi Revoluziio hett am 4. April 1821 mit de Iinam vo Kalamata dör maniotischi Fraihaitschämpfer aagfange. Ane 1825 isch en ägyptischi Flotte z Methoni glandet und s Land isch plünderet wore und d Bömm sind im groosse Stil gfällt wore, well d Osmane Holz för eri Flotte bruucht hend. Am 20. November 1827 isch di osmanisch-ägyptischi Flotte i de Schlacht vo Navarino gschlage wore. 1832 het de griechisch König Otto vo Bayere (Othon I.) de Nomos Messinía iigrichtet, mi de Hoptstadt Kiparissia. 1845 isch Kalamata di noi Hoptstadt wore. Sitt den hend d Grieche vor alem ai poltischi Verwaltigsreform dörezoge noch de andere und ständig Ortsnäme gänderet. 1899 isch de Nomos Messinía tailt wore, 1909 isch da wider zrugg gmacht wore, 1937 isch die Üsseri Mani dezue choo, 1939 isch de nördlich Tail an Nomos Elis abtrete wore. 1997 sind di vier messenische Provinze abgschafft wore und vo 31 Gmainde abglööst wore. 2010 isch de Nomos Messeni in Regionalbiziirk Messeni verwandlet wore und d Gmainde zu sechs grösseri Gaminde fusioniert wore.
Tielekt
De Pausanias het frestgstellt, as d Messenier no zu sinere Zitt de Dorischi Tielekt rain erhalte hebid. un de Thukydides het gschribe, as d Messenier vo Naupaktos de gliich Tielekt wie d Spartaner gredt hend, drumm hend si sich unerchannt is spartanische Laager iischliiche chöne. Die Uussage wered dör messenischi Inschrifte bistätigt, bsunders i de archaische Inschrifte, wered sich i de jüngere Inschrifte Iiflüss vo de Koine vorchömed. S uufäligste Merchmool vom dorische Tielekt isch, as si hüüffig e langs /ā/ hend, wo i de Koine e langs /ē/ stoot, so z. B. i de Ortsnäme: Messānā (Messēnē), Stenyklāros (Stenyklēros), Phārai (Phērai) etc. Zodem isch s /y/ nöd as /ü/ sondern wiene /u/ usgsproche wore; z. B. Pylos werd wie /Pulos/ uusgsproche. Wie im Lakonische sind o im Messenisch s Theta (θ) und s Sigma (ς) hüüfig verwechslet, wore, wa druf hiiwiist as die beede Luut äänlich uusgsproche wore sind. I messenische Inschrifte nenet sich d Messenier drum selber Methanioi (Μεθάνιοι).
Marisa Burger
D Marisa Burger (* z Fryburg as Marisa Wenzel) isch e dytschi Logopedi.
Lääbe
D Burger isch z Staine-Witnau ufgwagse un het anne 2012 Abitur gmacht am Theodor-Heuss-Gimnasium z Schopfe.
Nio dr Schuel isch si z Fryburg uf di Medizinisch Akademy gange un het im Oktober 2016 d Uusbildig zur staatlig anerkännte Logopedi abgschlosse. Vu Oktober 2016 bis Septämber 2017 het si in dr logopedische Praxis vu dr Michaela Schröder z Chander gschafft. Syt Oktober 2017 schafft si in dr logopedische Praxis „Einklang“ z Löörech. Ab Oktober 2019 het si näb em Beruef e Studium im Fachberaich Logopedy an dr Europäische Fachhochschuel fir Gsundhait z Brühl absolviert, wu si im Septämber 2021 mit dem Bachelor of Science abgschlosse het. Si duet Chinder un au Erwagseni bhandle. Iri Schwärpinkt in dr Therapy sin Sprochentwickligs- un Uussprochsterige, myofunkzionälli Sterige, Stimmsterige, Gacksle un neurologisch bedingti Spräch- un Sprochsterige.
Syt 2019 isch d Burger fir d Bürgerliste Weitenau Mitglid im Ortsschaftsrot vu Witnau.
Si isch Mitglid in dr „Fasnachtsgesellschaft Steinen 1935 e.V. Maiechäfer flieg“ un dert ab 2015 au Mitglid vum Vorstand gsii.
Anne 2012 het d Marisa Wenzel, no as Schueleri, bim Gerhard-Jung-Wettbewärb mit dr Gschicht „Wie ich ha welle ä Chriesiplotzer mache“ e dritte Brys in dr Kategory Prosa gwunne.
Cannaregio
Cannaregio isch dr Stadtdäil vo Venedig, wo am dichtiste besiidlet isch. Er het 13'169 Iiwooner (Stand 12. Dezember 2007), wo sich uf d Pfarreie San Giobbe e Bernardino (mit Opera Pia Contarini), San Marcuola (mit Santa Fosca), Madonna dell´Orto (mit San Marziale, Ospedale Fatebenefratelli und Casa Card. Piazza), Sant´Alvise (mit San Bonaventura (Carmelitane) und Canossiane), San Girolamo (mit Santa Maria Madre del Redentore und Ist. Suore Dorotee), San Felice (mit Santa Sofia), Santi Apostoli (mit Gesuiti) und San Canciano (mit San Giovanni Crisostomo und Santa Maria dei Miracoli) verdäile. D Flechi vom Sestiere isch 150 Hektare.
Z Cannaregio stoot s Teatro Malibran, es bekannts Operehuus.
Dr Naame
Cannaregio lit im Nordweste vo Venedig und dr Flechi nooch isch nume dr Sestiere Castello gröösser. Dr Naame Cannaregio chömmi vom Zuestand vo dr Geegend, bevor si besiidlet worde isch; denn isch es non e Sumpf gsi, wo Schilf (: Schilf) gwaggse isch.
Liste der Präsidenten des Grossen Rats (Aargau)
In de Lischte vo de bisherige Grossrotspräsidentinne und -präsidente im Aargau sind alli Manner und Fraue ufgführt, wo emol de Grossi Rot präsidiert hei. Si sind in de Regle für eis Johr gwählt worde, sind in dem Johr de höchschti Aargauer und leite d Sitzige vom Aargauer Kantonsparlament.
Lischde
Z beachte isch, dass s Gschäftsjohr vom Grosse Rot bis ins 2013i im März aagfange het und s Gschäftsjohr sit em 2014 mit em Kalenderjohr duet überiistimme. D Vreni Friker-Kaspar isch allso numme 9 Mönet Präsidentin vom Grosse Rot gsi.
Kirchenkreis Augsburg
Dr Chilchechreis Augschburg (dt. Kirchenkreis Augsburg) umfasst s glyych Gebiet wie dr bayrisch Regierigsbezirk Schwobe. Uugfehr 300.000 evangelischi Chrischte läbe in iber 150 Chilchegmeine, wu in sibe Dekanatsbezirk zämmegfasst sin. Dr Sitz vum Oberchilcherot (Regionalbischof) isch Augschburg.
Gschicht
Dr Chilchechreis Augschburg isch anne 1971 yygrichtet wore un isch dodermit dr jingscht vu dr segs bayrische Chilchechreis. Einewäg chenne di Evangelische im bayrische Schwobe uf langi Gschicht zruckluege. In dr friejer freje Ryychsstedt Augschburg, Kaufbeure, Kempte, Lindau, Memminge un Nearle, in dr Gebiet um Memminge, Neu-Ulm un im Ries, derzue au in vereinzelte eemolige Ryychsritterschafte goht d proteschtantisch Tradition bis in d Reformationszyt im 16. Johrhundert zruck. Vil evangelischi Gmeine sin in dr Zyt vu dr Induschtrialisierig un em Böu vu dr Yysebahn an dr Wändi zum 20. Johrhundert grindet wore. D Heimetverdribene sin vilmol evangelisch gsi un hän wäge däm dr Uuasschlag gee fir d Grindig vu neje evangelische Gmeine noch em Zwete Wältchrieg. Dur die gschichtlig Entwicklig git s hite z Bayrisch-Schwobe ganz unterschidligi konfessionälli Verhältnis. Im Siden, vor allem im Allgai, git s Evangelischi in eme Umfäld, wu in dr Mehrheit katholisch pregt isch, im Ries git s dergege au reini evangelischi Derfer.
Gullivers Reisen
D Räise vom Gulliver (hochdütsch: Gullivers Reisen, uf änglisch: Gulliver’s Travels) isch s bekanntiste Wärk vom irische Schriftsteller, anglikanische Briester und Politiker Jonathan Swift.
Bsundrigs bekannt isch die zwäidäiligi Chinderbuechusgoob, wo dr Gulliver din zerst s Land vo de Zwärg entdeckt und denn im Land vo de Riise landet. E bekanti düütschi Versioon isch die vom Erich Kästner vo ane 1939. Im Chinderbuech feele die sozialkritische und satirische Posizioone.
Der Name vo dr Hauptfigur Lemuel Gulliver isch ufs änglische Wort “gullible” gmünzt; das bedüütet öpe «simpel» oder «liechtglöibig» und basst zum naive Charakter vom Gulliver.
Inhalt
S satirische Wärk isch in vier Däil iidäilt, wo de vier Räise vom Gulliver entspräche:
Das Leben drehen – Wie mein Vater versuchte, das Glück festzuhalten
Das Leben drehen – Wie mein Vater versuchte, das Glück festzuhalten isch e Schwizer Dokumentarfilm us em Johr 2015. Är isch 2017 as beschte Dokumentarfilm für e Schwizer Filmpris nominiert worde.
D Eva Vitija het vo ihrem Vater Joschy Scheidegger, wo si volljährig worde isch, e Film über ihr eignigs Läbe bercho. Di obsessivi Art vom Dokumentiere vom Läbe vo sinere Tochter het uf d Eva e traumatischi Wirkig. Nach sim Tod schafft si s, sis Filmarchiv und sini Kamera z übernäh. So het d Eva ihri Intimität, wo ihre der Vater mit sinere Kamera gno het, wider übercho.
Dr Film isch e psychoanalytisch motivierti Kritik am Home movie und „e glänzend verzellti“ autobiographischi Erkundigsreis.
Etoy VD
Etoy (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz.
1741
uf d Wält chuu
Datum nit bekannt:
Etoy VD
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 29,4 % gläge.
Religion
42,7 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 35 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,7 %, CVP 6,9 %, FDP 18,3 %, GLP 7,7 %, GP 12,9 %, SP 26,6 %, SVP 15,2 %, Sunschtigi 2 %.
Dr Burgermaischter vu Etoy isch dr Michel Roulet (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 3,4 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2289 Yywohner 85,2 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,1 % Dytsch, 1,4 % Italienisch un 9,3 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Jacopo d'Aqui
Mä wäiss fast nüt über en. Es wird aagnoo, ass er in dr zwäite Helfti vom 13. Joorhundert z Acqui uf d Wält cho isch. Mä het lang aagnoo, ass er idäntisch sig mit em Iacobinus de Belengeris de Aquis, das isch aber hüte frooglig. Es wurd eender basse, wenn er dr Dominikaner Iacobinus de Aquis weer.
Dr Jacopo d'Aqui het e Chronik gschriibe, won er din d Räis vom Marco Polo uf China erwäänt. Er verzelt, ass, wo dr Marco Polo am Stärbe gsi isch, d Lüt im zuegreedet häige, er sölli zuegee, ass sini Gschichte Luuge sige, dass er aber gsäit häig, ass er nid emol d Helfti verzelt häig, vo däm, won er gsee het.
Jordanien
S Haschemitische Königriich Jordanie (arabisch الأُرْدُن / al-Urdun) isch ä Schdaat in Vorderasie. Es gränzt an Israel, die Palästinensische Autonomiigebiet, Syrie, dr Irak, Saudi-Arabie und an s Rote Meer (Golf vo Aqaba), wo s ä Seegränze zu Ägypte het. Jordanie zelt zu de sog. Maschrek-Schdaate.
Bevölkerig
D Jordanier si zu 87 % Araber und 7 % Aramäer, denn git s 2 % Tscherkesse, 2 % Kurde und 2 % Armenier. Drzue git s no Gaschdarbeiter us Südoschtasie. D Amtsschbrooch isch Arabisch. Mä schwätzt au verschiideni Beduinedialekt und Schbrooche vo Minderheite (Armenisch, Kurdisch, Aramäisch u. a.).
Rund 60 % vo der Bevölkerig schdammt vo de öbbe 800.000 Paleschtinenser ab, wo 1948 noch em Agriffschrieg vo de benochberte arabische Schdaate noch dr Schdaatsgründig vo Israel gflüchdet oder verdriibe worde si, oder wo noch em Säggsdagchrieg us em Weschdjordanland, wo vo Israel bsetzt worden isch, noch Jordanie gflüchdet si.
Sandra Boser
D Sandra Boser (* 20. Juni 1976 z Spoachenga) isch e dytschi Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene). Syter anne 2011 isch si Abgordneti im Landdag vu Bade-Wirttebärg.
Uusbildig un Beruef
D Sandra Boser het am Wirtschaftsgymnasium Huuse s Abitur gmacht un derno an dr Beruefsakademy z Manne Bedribswirtschaft studiert. Vu 1995 bis 2008 het si bi dr SV SparkassenVersicherung z Manne un z Stuegert gschafft. Vu 2010 bis 2011 isch si Mitarbaiteri im Abgordnetebiro vum Griene-Bolitiker Alexander Bonde gsii, wu dodmol Mitglid im Dytsche Bundesdag gsii isch.
Bolitischi Laufbahn
D Sandra Boser isch anne 2007 in dr Bartei von Bindnis 90/Di Grienen yydrätte. Si isch Mitglid vum Vorstand vum Kraisverband Ortenau un im Ortsverband Kinzigdal. Bi dr Landdagswahl z Bade-Wirttebärg 2011 isch si im Landdagwahlkrais Lohr in dr Landdag vu Bade-Wirttebärg gwehlt wore. Dert isch si stellverdrättendi Fraktionsvorsitzeri un bildigsbolitischi Sprächeri vu dr griene Landdagsfraktion.
Bi dr Landdagswahl z Bade-Wirttebärg am 13. Merz 2016 het d Sandra Boser mit 30,65 Brozänt vu r Stimme s Diräktmandat im Wahlkrais Lohr gwunne.
Familie und Privates
D Sandra Boser isch ghyrote un wohnt mit ihrem Mann un ihre zwee Sihn z Wolfe.
Saladin
Biografii
Dr Saladin isch 1137 oder 1138 z Tikrit, wo öbbe 175 km nördlig vo Bagdad lit, uf d Wält cho. Si Familie isch noch Syrie zoge, und er isch z Baalbek und z Damaskus ufgwachse. Si Unggle, dr Asad al-Dīn Shīrkūh, isch än Offizier in dr Armee vom Emir Nūr al-Dīn gsi und dr Saladin het under ihm dient, und si hai drei Chriegszüg uf Ägypte unternoh, für zum z verhindere, ass d Chrüzritter s Land wurde erobere. Nochdäm dr Shīrkūh gstorbe isch, het dr Saladin 1169 dr Wesir vom ägyptische Fatimide Kalif lo ermorde und er isch dr Befählshaber vo de syrische Druppe z Ägypte und Wesir worde, und het dr Titel vo „Malik“ (König) drait. 1171 het er em Kalifat vo de schiitische Fatimide es Ändi gmacht. Noch em Dod vom Nūr al-Dīn isch er uf Syrie zrugg und het bis 1186 alli muslimischi Gebiet im Mittlere Oste under sich vereinigt. Denn isch er stark gnueg gsi, für zum s christlige Königriich Jerusalem azgriffe. In dr Schlacht bi Hattin am 4. Juli 1187 het er d Armee vo de Chrüzritter entscheidend gschlage und am 2. Oktober het er Jerusalem eroberet. Die riiche Christe hai sich sälber chönne loschaufe. No siibeduusig Lüt si für 30'000 Dinar freikauft worde, aber die andere, usser de Alte, si in d Sklaverei verchauft worde. Währed de negste zwei Johr het er ä grosse Deil vom Gebiet vo de Chrüzritterstaate eroberet. Aber dr Richard Leuehärz und dr Philipp II. vo Frankriich, wo mit em Dritte Chrüzzug in Noche Oste cho si, hai 1191 Akkon eroberet. Dr Saladin het mit em Richard es Abkomme abgschlosse, und d Chrüzritter hai d Küstegegend zwüsche Tyrus und Jaffa ghalte und d Erlaubnis übercho, Jerusalem z bsueche.
Dr Saladin isch am 3. Merz 1193 z Damaskus gstorbe und isch vor der Umayyade Moschee begrabe worde. Sini Chinder hai sich um s Erb afo strite, und sis Riich isch usenanderbroche.
Park Chung-hee
Rolle
Dr Park Chung-hee gältet als eini vo de umstrittenste Persönlichkeite in der südkoreanische Gschicht. Uf dr einte Site het er mit sinere rigorose Wirtschaftspolitik in de 1960er und 1970er Joor der Grundstei für en Ufstiig vo Südkorea in d Gruppe vo de füerende Industrienatione gleit. Uf dr andere Site het er s Land mit diktatorischer Herti regiert und d Demokratiibewegig underdruckt.
Gehnkirchen
Gängkerchin (lothrìngisch; frànzeesch Guinkirchen, ditsch Gehnkirchen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Gängkerchin ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1148 àls Genkiriche oder Gankirche.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Gängkerchin ìsch. Gängkerchin ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Gängkerchin ghert zem Moselfrankisch.
Arrondissement Thann-Guebwiller
S Arrondissement Dànn-Gawiller (frz. Arrondissement Thann-Guebwiller) ìsch e Verwàltungsbezirk im Département Haut-Rhin ìm Elsàss, ìn dr frànzeesche Region Grand Est. S Arrondissement ìsch àm 1. Janner 2015 üs dr ehmolige Arrondissement Thann und Guebwiller grìndet wora. Sìtz vun dr Präfektur Ìsch Thann.
Verwàltung
S Arrondissement Dànn-Gawiller ìsch ingedäilt in vier Kanton mìt ìnsgsàmt 94 Gmeina:
Diözese Rottenburg-Stuttgart
S Bischtum Rauteburg-Stuegert (offiziell: Diözese Rottenburg-Stuttgart, lat.: Dioecesis Rottenburgensis-Stutgardiensis) isch e römisch-katholeschi Diözes im wirttebärgische Deil vum Bundesland Bade-Wirttebärg.
Gschicht
S Bischtum Rauteburg isch anne 1821 dur di päpschtlige Zirkumskriptionsbulle De salute animarum un Provida solersque as katholischi Landeschilche vum Chenigryych Wirttebärg grindet wore. No dr Yygliderig vu ganze Landstrich in s friejer Herzogtum Wiirtebärg isch des notwändig gsi. Mit dr Yysetzig vum erschte Bischof, em Johann Baptist von Keller, am 20. Mai 1828 isch d Yyrichtig vu dr Diözes abgschlosse gsi.
Dr Sitz vum Bischof isch d Kathedrale z Rauteburg, dr Dom St. Martin. As Konkathedrale dienet d Domchilche St. Eberhard z Stuegert. D Grablegi vu dr Bischef isch sit 1869 i de Chilche z Sülche.
D Zahl vu dr Katholike isch noch em Zwete Wältchrieg sekli aagstige dur d Heimetverdribene.
Anne 1978 isch dr Name vum Bischtum in dr hitig Name Bistum Rottenburg-Stuttgart gänderet wore.
Bischtumsgliderig
S Bischtum Rauteburg-Stuegert isch e Suffraganbischtum vu Fryybeg un isch in 25 Dekanat (6. April 2008) un 1.039 Gmeine (1. Jänner 2006) glideret. Bis zum 1. Jänner 2008 sin in eme Umstrukturierigsprozäss d Dekanatsgränze an d Landchreisgränze aagliche wore.
Konkordat
Noch em Artikel 14 vum Ryychskonkordat vu anne 1933, wu bis hite giltet, richte sich d Bsetzig vum Bischofsstuel un d Zämmesetzig vum Domkapitel no dr Reglige vum Badische Konkordat us em Johr 1932.
Bildigsyyrichtige
D Diözes Rauteburg-Stuegert unterhaltet vier Internat un e baar Schuele.
Internat:
Uuswahl vu Schuele:
Prieschterseminar
Z Dibenge unterhaltet d Diözes e Theologekonvikt, s Wilhelmsstift, wu d Prieschteramtskandidate in ihrem Theologii-Studium an dr Universitet Dibenge din wohne. S Wilhelmsstift lyt in dr Nechi vu dr St. Johanneschilche un vum Theologicum. Abituriente ohni Känntnis in Hebräisch, Altgriechisch un Latynisch, wu s fir s Studium brucht, absolviere vor em Studium zwei Sprochesemeschter im Ambrosianum Dibenge. Di paschtoral Uusbildig, wu an s Studium aaschließt, erfolgt im Prieschterseminar z Rauteburg.
Katholischi Verwaltigszäntre
Di Katholische Verwaltigszäntre sin in dr Diözes Rauteburg-Stuegert bildet wore go di chilchlig Verwaltig kompakter organisiere. Di katholische Verwaltigszäntre sin dur d Zämmefierig vu dr Ufgabe vu dr Gsamtchilchefpläg un dr Aktuariat bildet.
Dodermit ibernimmt e katholisch Verwaltigszäntrum d Ufgab vu dr fachlige Berotig un Betrejig vu allne Chilchegmeine in eme Dekanat (friejer d Ufgab vum Aktuariat), derzue au no di ganz Verwaltig vun ere Gsamtchilchegmei.
In dr Diözes Rauteburg-Stuegert sin bis hite (Stand: 2009) die katholische Verwaltigszäntre bildet wore:
Kabinett Berstett
S Kabinett Berstett isch vum 15. Juli 1817 bis zum 29. Dezämber 1830 d Landesregierig vu Bade gsii.
Liste von Vulkanen in Papua-Neuguinea
In däre Lischt wäre alli Vulkan z Papua-Neiginea ufgfiert, wu im die während Quartär zmindestescht aimol aktiv gsii sin.
Weblink
Untersyte vu dr Homepage vum Global Volcanism Program vu dr Smithsonian Institution: Derzue au:
1740
uf d Wält chuu
Datum nit bekannt:
Valbirse
Valbirse isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura vom Kanton Bärn ir Schwyz.
Geografii
Valbirse ligt im Vallée de Tavannes, ca. sibe Kilometer weschtlech vo Tavannes, wo d Quäue vo de Birs isch. Dä Fluss, wo hie französisch La Birse gnennt wird, fliesst quer dür d Gmeind u het ire o de Name glifered. Nochbergmeinde si im Norde Petit-Val, im Oschte Champoz u Sorvilier, im Süüde Péry-La Heutte, u im Weschte si Reconvilier u Loveresse.
Gschicht
Uf de 1. Jänner 2015 hei im Bärner Jura drei Gmeinde, wo bis derthäre säubständig gsi si zur nöije Gmeind mit em Name Valbirse fusioniert. Es si das di ehemalige Gmeinde Bévilard, Malleray u Pontenet gsi.
Attelwil
Attewiu (dt. Attelwil) isch es Dorf im Kanton Aargau. Es ghört zur politische Gmeind Reitnau im Bezirk Zofige zmitts im Suhretal.
Geographii
S Dorf ligt am weschtliche Rand vo de flache Talebeni uf ere Sitemoräne, wo in de Ziit vo de Würmiisziit entschtande-n-isch. Im Oschte isch d Suhre d Gmeindsgränze. De Dorfbann het e Flächi vo 219 Hektare, dodervo sind 76 Hektare Wald und 29 Hektaren überbaut. Der höchschti Punkt isch bi 679 Meter uf em Tannholzbärg, die tüüfschti uf 474 Metern an de Suhre.
Nochbargmeinde sind – vor der Fusion mit Reitnau – usserdäm gsi: Staffelbach im Norde, Moslerb im Oschte und Wiliberg im Weschte.
Gschicht
Uf e 1. Jänner 2019 het sech Attewiu, wo bis Endi 2018 en eigni Gmeind gsi isch, mit der Nochbergmeind Reitnau zämetoo; die nöi Gmeind heisst au Reitnau. Bschlosse worde isch die Fusion am 26. Novämber 2017 vo de Stimmberächtigte vo beidne Gmeinde.
Galileitransformation
D Galileidransformazioon, noch em Galileo Galilei, isch die äifachsti Koordinatedransformazioon, wo füsikalischi Beobachdige mit ere chönne umgrächnet wärde vo äim Bezuugssüsteem in en anders, wo sich gegenüber em erste Süsteem uf ere graade Linie und mit ere konstante Gschwindigkäit bewegt und/oder in dr Zit verschoobe isch. Alli Beobachdige vo Strecke, Winkel und Zitunderschiid si in bäide Bezuugssüsteem gliich. Alli Gschwindigkäite, wo mä beobachtet, underschäide sich um die konstanti Relativgschwindigkäit vo de bäide Bezuugssüsteem.
D Galileidransformazioon isch grundlegend für die klassischi Mechanik, denn si beschribt dört d Dransformazioon zwüsche zwäi Inerzialsüsteem. D Galileidransformatioone bilde e Grubbe, wenn si äini noch dr andere usgfüert wärde. Noch em Relatiwidäätsbrinzip vo dr klassische Mechanik müesse d Naturgsetz in Bezuug uf die Grubbe kovariant si.
Venezuela
Venezuela (amtlig Bolivarischi Republik Venezuela, spanisch República Bolivariana de Venezuela) isch e südamerikanische Staat an der Karibikküste. D Staate Brasilie, Kolumbie und Guyana gränze an s Land.
Galileitransformation
Die Kovarianz im Bezuug uf d Galileidransformazioon isch bi de Maxwell-Gliichige vom Elektromagnetismus nid erfüllt. Noch deene isch d Liechtgschwindigkäit in alle Inerzialsüsteem gliich grooss, und das häi alli Beobachdige, wo gmacht worde si, au zäigt. Doorum muess d Galileidransformazioon dur d Lorentzdransformazioon ersetzt wärde. Das bildet dr Usgangspunkt für die spezielli Relatiwidäätstheorii. D Lorentzdransformazioon isch bi chliine Gschwindigkäite braktisch gliich dr Galileidransformazioon, und doorum wärde im alldääglige Brobleem immer no die klassischi Mechanik mit dr Galileidransformazioon brucht.
Venezuela
Der Name Venezuela
Über ä Ursprung vom Name „Venezuela“ git s zwei Theorie: Mänggi schriibe en em Amerigo Vespucci zue, wo zsämme mit em Alonso de Ojeda 1499 än Expedition der nordwestlige Küste noch (hüt bekannt as der Golf vo Venezuela) gfüehrt het. Wo si zur Guajira-Halbinsel cho si, het d Mannschaft die Pfahlbaute (palafitos) gseh, wo die Iigeborene Añu über em Wasser baut gha hai. Die hai dr Vespucci an d Stadt Venedig erimmeret und dorum het er odr dr Ojeda dr Region Venezuela gsait, was sovil wie „Chlii-Venedig“ bedütet. Die anderi Theorii isch, ass der spanisch Conquistador und Geograph Martín Fernández de Enciso, ä Mitgliid vo der gliiche Mannschaft, in siiner Schrift „Summa de Geografía“ gschriibe het, ass d Bevölkerig vo dere Region uf emä flache Felse gwohnt und mä rä „Veneciuela“ gsait haig.
Galileitransformation
Verschiebig ere Aggse nooch
E bsundrigs äifachi Galileidransformazioon isch wenn dr Ursprung dr x-Aggse vom ene kartesische Koordinatesüsteem nooch verschoobe wird. Si git aa, wie mä d Koordinate x,y,z,t muess verändere, zum e füsikalischs Süsteem vom ene Ursprung, wo um d Strecki x_0 verschobe wird zu de Koordinate x',y',z',t', z beschriibe. D Koordinate uf dr y-Aggse, dr z-Aggse und in dr Zit bliibe gliich. Zur x-Koordinate wird dr Wärt x_0 addiert. In Formle also:
Dräiti Bezuugssüsteem
D Koordinatenaggse vo de Bezuugssüsteem müesse nid in die gliichi Richdig zäige. Mathematisch müesse denn d Koordinate umgrächnet wärde, und d Formle, wemm mä s nid vektoriell schribt, si denn eender lang.
Die allgemäinsti Form
D Galileidransformazioon in iirer allgemäinste Form wird bin ere Dräijig noch dr Dranslazion denn zu
bzw. wenn d Dräijig vor dr Dranslazioon usgfüert wird
\mathbf{a} isch d Dräimatrix
E gültigi Dräimatrix isch z. B. (45° Winkel um d z-Aggse)
Venezuela
Geografy
S Land gränzt an drei Staate: im Oschte an Guyana mit 743 km Gränze, im Siden an Brasilie mit 1819 km Gränze un im Weschte an Kolumbie mit 2050 km Gränze. Di gsamt Lengi vu dr Landesgränze vu Venezuela lyt bi 4612 Kilometer.
Mer cha Venezuela in fimf geografischi Großryym yydaile: d Ande, wu in eme braite Oscht-Wescht-Boge vu dr kolumbianische Gränze am Karibische Meer lang no Oschte gehn; d Orinoco-Ebene (Llanos) im Zäntrum; d Maracaibo-Diefländer um dr dertig Brackwassersee im Nordweschte un s Hochland vu Guayana im Sidoschte. Derzue cheme di venezolanische Karibikinsle. Venezuela isch s sechschtgrescht Land z Sidamerika. S isch landschaftl seli vylfältig; dr sterkscht Kontrascht bilde d Dinelandschafte am Isthmus vu Coro un d Simpf vum Delta Amacuro, oder di schneedeckte Bärg vu dr Cordillera de Mérida un di wyte Ebene im Härz vum Land.
Eysins
Geografi
Eysins lyt an dr Stroß Nyon-Divonne-les-Bains. Zue dr Gmai ghert au no dr Wyler Le Petit Eysins. D Gmaiflechi umfasst 73,1 % landwirtschaftligi Flechi, 8,1 % Wald, 18,8 % Sidligsflechi.
Venezuela
Geografy
Im Land het s insgsamt 43 Nationalpark vu dr Kischte bis ins Hochgebirg. Dr Nationalpark Canaima isch UNESCO-Wältärb.
Eysins
Gschicht
Eysins isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1001/02 as Osinco.
Venezuela
Ande
D Gipfel vu dr venezolanische Ande gehn ufe bis uf fascht 5000 m Hechi. In dr fruchtbare Däler zwische dr Bärg läbt e große Dail vu dr Yywohner vu Venezuela un au d Induschtry un d Landwirtschaft sin do kunzäntriert. Di chluusige Bäärg an dr kolumbianische Gränze sin dergege dr am dinschte bsidlet Dail vu däre Region.
Eysins
Religion
42,2 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 30,3 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Venezuela
Ande
Sidli vum Maracaibo-See hebt si im Andeboge dr hegscht Bärg vu Venezuela, dr Pico Bolívar mit. E Dail Gipfel in däre Region sin s ganz Johr iber schneedeckt. E brait Dal dräänt där Gebirgszug vun eme andere, wu an dr Kischte lang lyt. In däm Dal lyt au d Hauptstadt Caracas. Dää verhältnismäßig chlai Beraich isch di am dichtschte bsidlet Region vum Land. Do wird am intänsivschte buurt un s Verchehrsnetz isch am dichtschte uusböue.
Eysins
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,1 %, CVP 8,3 %, FDP 14,1 %, GLP 5,6 %, GP 9,9 %, SP 24,9 %, SVP 27,6 %, Sunschtigi 2,4 %.
Dr Burgermaischter vu Eysins isch dr Georges Rochat (Stand Merz 2014).
Venezuela
Orinoco-Ebeni
Sidli vu dr Bärg lige di große Ebene vu dr Llanos. Si dehne si vu dr karibische Kischte im Oschte bis an di kolumbianisch Gränze uus. Dr Orinoco bildet di sidli Gränze. Em Feschtland vorglageret isch d Inlse Margarita.
Näb dr Grasländer umfasst die Region au Sumpfbiet im Orinoco-Delta un an dr kolumbianische Gränze. D Hebige in dr Llanos styge nit iber d 200-Meter-March.
Eysins
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 4,4 % gläge.
Venezuela
S Maracaibo-Diefland
S Maracaibo-Diefland isch umgee vu Gebirgschettene, uusgnuu dodervu isch nume dr Norde. Do gränzt s an s Karibisch Meer. Die Region isch seli flach un stygt nume lycht aa in Richtig vu dr Bärg drumume. Dr 13.000 km² groß un bis zue 50 m dief Maracaibo-See nimmt e Großdail vu dr niderer glägene Biet yy. Är isch dur di ugfehr 75 km lang Meerängi Canal de San Carlos mit em Golf vu Venezuela verbunde. Unter em Oschtstade vum Sees lagere di rychschte Ärdeelvorreet vu Venezuela.
Di grescht Stadt in dr Region isch d Hafestadt Maracaibo am glychnamige See.
Eysins
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Venezuela
Hochland vu Guayana
S Hochland vu Guayana hebt si sideschtli vum Orinoco un isch aini vu dr eltschte Landschafte z Sidamerika. Des Hochland, wu vu Platoo un Näbefliss vum Orinoco bregt isch, nimmt iber d Helfti vu dr Landesflechi vu Venezuela yy.
Maginot-Linie
D Maginot-Linie ([], ) isch e franzöösischs Verdäidigungssüstem dr Gränze vo Frankriich zu Luxeburg, Dütschland und Italie, wo us ere Linie vo Bunker bestande het. S Süstem het si Naame vom französische Verdäidigungsminister André Maginot überchoo. Es isch vo 1930 bis 1940 baut worde, zum Aagriff us dene Noochberländer z verhindere beziejigswiis abzweere. Au dr Südlig Spitz vo Korsika isch befestigt worde.
Venezuela
Hochland vu Guayana
Vu de Dafelbärg abe stirze di heschte Wasserfäll vu dr Wält, wie zem Byschpel dr Salto Ángel mit ere Fallhechi vu 978 Meter im Nationalpark Canaima, dr hegscht Wasserfall vu dr Wält.
Gwässer
Dr Orinoco isch mit ere Lengi vu 2.574 km dr greescht un wichtigscht vu dr iber döuser –Fliss vum Land. No anne 1958 het s uf syre ganze Lengi kai ainzigi Bruck driber gee. Sy Quälle lyt im Gränzbiet zwische Venezuela un Brasilien an aire vu dr greeschte Wasserschaide z Latynamerika. Dr Wasserstand vum Orinoco schwankt je no Johreszyt dytli. Di hegschte Ständ ch mer im Augschte mässe un lige iber sibe Meter iber dr Diefschtständ im Merz un April. Dr Großdail vum Flussbett wyst nume ne gring Gfäll uf.
Neerach
Neeri (amtlich Neerach) isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz.
Maginot-Linie
Mäistens wird nume dr Däil dr dütsche Gränze nooch as Maginot-Linie bezäichnet, während mä für d Helfti zu Italie dr Begriff Alpin-Linie brucht.
Venezuela
Gwässer
Unterhalb vu dr Oberlaif het s e wältwyt sälte geofisch Phänomen: dr Fluss spaltet si in zwee Ärm uf, e sognännt Bifurkation. Dr Brazo Casiquiare (wertli: Casiquiare-Arm), e natyrlige Kanal, verbindet di beede unabhängige Flusssischtem vum Orinoco un vum Amazonas mitenander. Doderyb fließt e Drittel vum Wasser iber dr Rio Negro in Amazonas, dr Räscht fließt wyter in Hauptkanal vum Orinoco. Die Passage macht s Schiff mit niderem Diefgang megli, vum Orinoco in s Flusssischtem vum Amazonas z wächsle. Doderdur bilde di riisige Biet zwische Orinoco, Amazonas un Atlantik e Insle.