cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johann Ignaz von Felbiger
Em Felbiger syni Schuelreform het men au i de habsburgische Vorland und bsunders im aargauische Fricktal umgsetzt.
Pont-en-Ogoz
D Gmeind isch afangs 2003 entstande, wo die drü früenere Gmeinde Avry-devant-Pont, Le Bry und Gumefens zsämegleit worde sind. Le Bry synersyts isch ane 1970 als Gmeind pildet worde, wo die alte Gmeinde Pont-en-Ogoz und Villars-d’Avry fusioniert hend. So isch jetz dr alt Gmeindname nach em Underbruch vo 1970 bis 2003 wider ygfüert worde.
dr Ortsname
Zum inträssante Name Ogoz (au: Ogo) isch scho vil gschribe worde. Er isch s erschte Mol in ere Kwäle vom Joor 1040 erwäänt. Früener het me deils d Mäinig verträtte, es sig e spöteri Form vomene alte Landschaftsname, wo Hoch-Gau gheisse häig. Me bringt en jetz ender mit em alte Name pagus Ausicensis, wo scho inere Urkunde vo 930 stoot, in Verbindig. De Albert Samuel Gatschet het ne as bsunderi Form vom Landschaftsname Üechtland erklärt und probiert, ne ufene kelteschi Urform zruggzfüere. Do dezue ghöri au de Name vom Ort Château-d’Œx wyter oben i de Bärge, wil nid nur s Greyerzerland, sondern au s Pays-d’Enhaut, also s ganz Land am obere Saanelouf das alte Gebiet Ogo uusgmacht heg. Es het derno i dr Forschig e Kontrovärse ggä, was gnau under Ogoz z verstoo sig. Dä alt Landschaftsname chunt au no im Ortsname vo dr Gmeind Vuisternens-en-Ogoz im Saanebezirk vom Kanton Friburg vor.
Dr Ortsname Pont-en-Ogoz bedütet uf jede Fall «bi dr Brugg im Land Ogo».
S Dorf Avry isch ane 1177 s erschte Mol erwäänt, s Dorf Gumefens ane 1298.
Geografy
S Gmeindgebiet vo Pont-en-Ogoz lyt am Weschtufer vom Greyerzersee. D Insle Île d’Ogoz, wo bim Uufschtaue vom See ane 1948 entstanden isch, und d Halbinsle vo Vieux Châtel, sind ufem Gmeindgebiet. Das goot im Weschte bis ganz uf d Kreete vom Gibloux ufe. Dr Bode vo dr Gmeind isch starch kupiert und vo Hügel, Felsrippe und Wälder glideret. Sächs Bech laufe vom Gibloux zum See abe, dr Bach Le Gérigno, dr Sagibach oder Malessertbach, dr Bach vo Gumefens, zwöi chlynere Bech und dr Bry-Bach.
D Gmeind Pont-en-Ogoz het d Dörfer Le Bry, Avry-devant-Pont und Gumefens und d Wyler Le Villars-d'Avry, Villarvassaux, Le Gérigno, Geneivroz, La Joretta, Fontana, Le Bugnon und La Cantine.
Gschicht
Vor em Uufschtaue vom See sind uf em Hügel vo Ogoz archeologischi Undersuechige gmacht worde, wo zeigt hend, ass a dere Stell scho sit dr Bronzezyt und bis id Spootantike ine immer Sidlige gsi sind. Spöteschtens im höche Middelalter isch do e Brugg us Holz über d Saane bout worde, wo de Dörfer uf beide Syte vom Fluss de Name ggää hat. 1544 isch d Brugg s erschte Mol solid us Stei bout worde.
s nöi Gmeindwappe
Wo di drü ehemolige Gmeinde ane 2003 zsämeggange sind, isch es nöis Wappe für d Gsamtgmeind gstaltet worde, wo d Elemänt vo de alte Dorfwappe ufgnoo het. Vo Avry-devant-Pont het me dr schreeg gääl Streife ggnoo, vo Bry dr blau Löi, wo schreeg gäge ufe lauft, und vo Gumefens die sächs sänkrächte wysse und rote Streife.
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 8,8 % gläge.
Religion
79 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 8 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 488 Yywoner 90,7 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 6,7 % Tüütsch ù 2,6 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 63 va de 1350 Yywohner ggredt.
Schweizerisches Architekturmuseum
S Schwizerische Archidektuurmuseum (S AM) befindet sich am Stäinebärg 7 z Baasel im Geböid vo dr Kunsthalle Baasel. Es beschäfdigt sich in wäggselnde Usstellige und Veraastaltige mit de internazional gfüerte Debatte über Archidektuur und Urbanismus und deren iiri gsellschaftspolitische Aspäkt.
Gschicht
S Archidektuurmuseum (AM) isch 1984 uf e brivati Iniziative as Stifdig gründet worde und isch ursprünglig im Domus-Huus din gsi, wo z Baasel zu de sältene Bischbil vo dr modärne Archidektuur us de 1950er Joor zelt und 1958 vom Archidektebüro Rasser & Vadi baut worde isch. Sini Schwerpünkt in deere Zit si uf Schwizer Archidekte us dr Gegewart und dr Vergangehäit glääge und uf Schwizer Archidektuurthemene im allgemäine. Es het aber au monografischi Usstellige über internazionali Archidekte wie dr Rafael Moneo, Frank O. Gehry und dr Rem Koolhaas gmacht.
Jean Bauhin
Dr Jean Bauhin (* 24. August 1511 z Amiens; † 23. Januar 1582 z Baasel) isch e franzöösische Arzt gsi.
Dr Bauhin isch no jung gsi, won er scho Liibarzt vo dr Johanna vo Albret, dr Königin vo Navarra worde isch. Er het zum reformierte Glaube konwertiert, isch wäge däm verfolgt worde und uf Ängland gflüchdet. Noch drei isch er zrugg uf Frankriich. Wo mä denn wider aagfange het, d Hugenotte z verfolge, isch dr Bauhin z Bariis gfangegnoo worde und mä het en zum Dood dur Verbrenne verurdäilt. D Brinzässin Margaretha, d Schwüster vom Franz I. het s duuregsetzt, ass er begnadigt wurd, und en zu iirem Liibarzt gmacht.
D Verfolgig het aber nid ufghöört und dr Baudin isch uf Amsterdam. 1542 het er z Antwärpe as Arzt gschafft, wo mä in äinere Nacht alli Brotestante gfange gnoo und hiigrichdet het. Im Baudin isch s glunge z flüchte und er isch uf Baasel. Dört het er zerst in dr Druckerei vom Froben as Korrektor gschafft, und sich denn as Arzt niidergloo. 1575 isch er usserordentlige Brofässer an dr Uniwersidäät Baasel worde und isch 1580/81 Dekan vo dr Medizinische Fakultäät gsi.
Dr Jean Bauhin isch dr Stammvater vo dr Baaseler Gleertefamilie Bauhin gsi, wo bis ins 18. Joorhundert z Baasel e Hufe Mediziner und sustigi Akademiker gstellt het. Sini Söön Caspar und Johann si berüemti Ärzt und Botaniker worde.
Ortenauer Narrenbund
Dr Ortenauer Naarebund (ONB) isch e Verband vu Faasnetszimft in dr Ortenau. Är isch am 10. Septämber 1981 z Appewiir grindet wore. Dr Naarebund isch in dr Form vun eme yydraite Verain organisiert. Är isch Mitglid im Arbeitskreis Alemannische Heimat e. V. Freiburg. Syter anne 2012 isch s „Narrepalais“ z Kääl Sitz vum Verband.
Dr ONB isch di jingscht vu dr drei in dr Ortenau aktive Naareverainigunge. D Mitglidszimft vum ONB stammen us em Ortenaukrais un dr Landkrais Raschti un Fraidestadt im Nordweschte vum Verbraitigsbiet vu dr schwebisch-alemannische Faasnet (in dr Ortenau sait mer zmaischt „Faasend“). S Biet isch au bregt vum rhynische Karneval.
Regione
Dr Naarebund dailt sy Verbraitigsbiet in sibe Regionen yy:
Mitglidszimft
Syt 1989 isch au dr Verain Einhorn Saverne vu Zàwere im Elsass Mitglid vum ONB. 2011 isch d niderländisch Faasnetsgsellschaft De Kraonige Zwaone (Stolzer Schwan) vu Huissen in dr ONB ufgnuu wore.
Ainzelfigure wären in dr Tabäll kursiv dargstellt. Gnännt sin nume Naarefigure vu dr schwebisch-alemannische Tradition. Vyl Zimft hän derzue au no Musikgruppe, Zumftreet, Fahnedreger un anderi Zumftfigure. Zue dr ender karnevalistisch bregte Veraine im ONB ghere au no anderi Gruppe un Ainzelfiguire wie Elferroot, Prinzebaar, Danzgarde un Theatergruppe.
ABCM-Zweisprachigkeit
ABCM-Zweisprachigkeit (ABCM schteht fìr Association pour le bilinguisme en classe dès la maternelle, „Verain fìr Zwaischproochigkait ìn dr Schüal àb’m Kìndergàrta“) ìsch a Nätzwark vu prìwààta zwaischproochiga Schüala-n-ìm Elsàss un ìn dr Moselle. Ìn dana Lehrànschtàlt wìrd’s uff Frànzeesch un Diitsch unterrìchtet —Hoochdiitsch un Elsassisch bzw. Fränkisch. Dàtoo sìnn zwälf Schüala, wo zem Nätzwark gheera, mìt insgsàmt äbb 1.200 Schialer.
Gschìcht
Grìnda worra-n-ìsch dr Verain ìm Joohr 1991 vum Richard Weiss un vum Jean Peter. Fìr dr Schüalààfàng 1991 hann a pààr elsassischa Äältra wälla, àss ìhra Kìnder a zwaischproochiga Schüalüüssbìldung uff Elsässerdiitsch un Frànzeesch bikumma. D’ äärschta Klàssa sìnn àlso ànna 1991 z’ Lütterbàch, Ìngerscha un Zàwra gäffnet worra. D’ Grìndung hàt unteràndrem dr elsassischa Zaichner un Àuitoor Tomi Ungerer unterschtìtzt, wo-n-Eehrapresidànt vum Verain worra-n-ìsch. S’ Sìnnbìld vum Verain hàt dr Ungerer salbscht zaichent. Àm Ààfàng ìsch d’ Idee vun’ra elsassischschproochiga Schüal umschtrìtta gsìì, dänn noh-n-em Zwaita Waltkriag s’ Dialäkt ìn da elsassischa Schüala verboota gsìì-n-ìsch.
Ànna 2012 hàt d’ ABCM Schüal vu Bìndra-n-uff Kappl-Grààfahüüsa ìm bààdischa-n-Ortenaukrais gwàndelt. D’ Schüal ìsch jedoch z’äärscht unter frànzeeschem Racht blìewa. Ànna 2014/2015 ìsch d’ Schüal vum Làndesregiarung vum Bààda-Wìrttabärg àls Ärsàtzschüal àànärkännt worra, un àb 2017 hàt sa a Finànziarung vu dr Làndesregiarung bikumma. D’ Ànschtàlt hàt jedoch a prìwààta Schüal unter diitschem Racht wälla wara, àwwer dàs ìsch ìhr nìt glunga. Àlso ìsch d’ Schüal ànna 2017 ìm Unt’relsàss z’ruckkumma. Sa hàt z’äärscht uff Rhiinàui wälla wàndla, àwwer dr Bìrgermaischter hàt s’ Projakt àbgleehnt. Schliasslig hàt sìch d’ Ànschtàlt z’ Geerschta nììdergloo, mìt dr Hìlf vum Presidànt vum Unt’relsassischa Generààlroot Guy-Dominique Kennel.
Ìm Oktoower 2014 hann Kìnder vun ABCM-Schüala àn’ma Demonschtràzioon geega d’ Regioon Groossa-n-Oschta un fìr d’ Grìndung vu’ma „Elsassischa Root“ mìtgmàcht.
Progràmm un Pedàgoogik
Àm Ààfàng ìsch ìn da ABCM-Kùindergàrta numma-n-uff Hoochdiitsch un Frànzeesch unterrìchtet worra. Sitter 2004 wìrd àui ìn da Kìndergàrta Elsassisch grädd. Sitter’m Schüalààfàng 2017 wìrd ìn dräi Kìndergàrta vun ABCM-Zweisprachigkeit (z’ Mìlhüüsa, Ìngerscha un Hàwanàui) numma-n-Elsassisch un Hoochdiitsch grädd; s’ Frànzeescha wìrd numma-n-àb dr Grundschüal glarnt. Ainiga Schproochwìssaschàftler hann dàs Projäkt kritisiart, dänn d’ Kìnder reeda d’haim maischt Frànzeesch un fàscht nìmm Elsassisch odd’r Diitsch; a schtarka Trännung vum Frànzeescha un vum Diitscha säjg nìt güat, fìr baida Schproocha güat larna. Àm Ààfàng hann dia Klàssa hàt kää legààler Schtàtüss ghàà. Dia „immärsiiwa Klàssa“ hann sitter 2021 durs Molac-Gsätz ìwwer d’ frànzeescha Regionààlschproocha solla unterschtìtzt wara, àwwer s’ Gsätz ìsch vum frànzeescha Schtààtsroot ruckgàngig gmàcht worra. Dr Verain ABCM hàt jedoch s’ immärsiiwa Progràmm nìmm uffgaa. Salla Klàssa sìnn noch hìtt umschtrìtta, dänn sa wara vum Schtààt finànziart, obwohl doo d’ Kìdner kää Frànzeesch larna. Fìrs Joohr 2023 solla àlla ABCM-Schüala-n-a „immärsiiw Progràmm“ ìm Kìndergàrta-n-ààbìata. S’ Projäkt wìrd vu’ma Profasser vu dr Üniwärsitäät vu Kàrlsrüah gmuschtert.
Ìn da Kìndergàrta vun ABCM-Zweisprachigkeit wìrd oft d’ Montessori-Pedàgoogik bnutzt, so wia d’ Freinet-Pedàgoogik fìr laasa larna.
Àm Schüalààfàng 2012/2013 sìnn ìn da Ànschtàlt vun ABCM-Zweisprachigkeit äbb 1.187 Schialer gsìì. Ànna 2022 sìnn ìn da Schüala vun ABCM-Zwaisprachigkeit äbb 70 Lehrer un 1.180 Schialer gsìì.
Lischta vu da Schüala
Zem Nätzwark ABCM-Zweisprachigkeit gheera dàtoo zwälf Schüala (Schtànd: 2022):
Sunschtigs
S’ Nätzwark ABCM-Zweisprachigkeit ìsch Mìtglìed ìm Institut supérieur des langues de la République française (ISLRF) so wia-n-ìm ìwwerregionààla Schüalanätzwark Eskolim.
Sarnen
Saarne, amtlig hochdütsch Sarnen, isch en Iiwohnergmeind und dr Hauptort vom Kanton Obwalde in dr Schwiiz.
D Geographii
D Gmeind lit am nördligen Ändi vom Sarnersee uf ere Höchi vo 470 m ü.M. D Ort Wile, Stalde, Ramersbärg und Kägiswil ghöre au zur Gmeind Sarne. Dr Wichelsee lit deilwiis uf em Gebiet vo dr Gmeind Sarne.
Gschicht
Während dr Helvetische Republik zwüsche 1798 und 1803 isch Sarne dr Hauptort vom Distrikt Sarne vom Kanton Waldstette gsi. In dr Mediation 1803 isch dann d Souveränität vom Halbkanton Obwalde widerhergstellt worde und sit denn isch Sarne wider dr Hauptort vo Obwalde.
Dr Landessänder Sarne
In dr Nöchi vo Sarne het sich bis zur Midde vo de 1990er Johr dr Landessänder Sarne befunde, e Radiosänder im Middelwälleberiich mit ere Steilstrahlantenne. Si het s nächtlige Brogramm Radio Beromünster gsändet. Die Aalag isch hüte as Mittelwällesänder usser Betriib.
Katastrophe
Am Samschtig, am 14. Oigschte 1468 zwische Eis und Zwei am Namittag, hed ä verheerende Brand z Sarne mindeschtens zweiäzwenzg Hiiser zerschteert, drunder oi s Radhuis, wo 1418 puiwä worden isch. Äs wird verzellt, dr Bruäder Chlois heig dä Brand glescht, indäm er vom Fliäli uis mit dä Hend s Chriizzäichä gmachd häig. I dr Nacht vom 5. zum 6. Abrellä 1919 isch s zun äre Brandkatastrophe am Dorfplatz vo Sarne cho. Drbiä sind s Zumft- und Gasthuis «Zum Schlissel» und s Wohnhuis «Joller» apäbrunnä.
Am 9. August 1831 het die Grossi Melchaa d Gegend überschwemmt. Wil das immer wider bassiert isch, isch zwüsche 1878 und 1880 d Melchaa verleit worde und fliesst sithär nüme dur Sarne sonder diräkt in Sarnersee. Zwüsche 1881 und 1882 isch dr Abfluss vom Sarnersee in d Sarner Aa verdieft worde. Bim Alpehochwasser 2005 isch dr Sarnersee wider über d Ufer gflosse und het z Sarne grossi Schäde aagrichdet.
Mä weiss vo Ärbebe im 14. Johrhundert und au in de Johr 1774 – 1777 het s in dr Gegend vo Sarne mehreri Ärdbebe mit ere Sterki vo wenigstens Io = VII gee. Bi de Ärdbebe vom 17. Februar und vom 14. Merz 1964 si e baar Hüüser z Sarne beschädigt worde, so dass si hai müesse abgstützt wärde. Au d Sarner Pfarrchille St. Peter und Paul isch vom Ärdbebe, won e Sterki vo 5,7 gha het, beschädigt worde.
Brissago
Brissago chan folgendi Bedütig ha:
Parco Nazionale del Locarnese
De planet Parco Nazionale del Locarnese isch es Gebiet vo nazionaler Bedütig im Tessin. 2018 isch er in ere lokale Volchsabstimmig gschiteret.
Gschicht
Im Johr 2000 forderet d Pro Natura alli Schwizer Gmainde uf, öber d Schaffig vomene nöije Nazionalpark nochezdänke und stellt en Betrag vo ainere Million Franke för en zwaite Park in Uussicht. D Region Locarnese, da sind doozmol 13 Gmainde vo Locarno und Umgebig gsi (spöter hand e paar vo däne fusioniert), gend e Studie öber d Machbarkait in Uftrag. Im 2002 wird de betroffene Gmainde e entsprächendi Studie för d Schaffig vomene Parco Nazionale del Locarnese öberraicht.
Im Dezember 2005 entschaided d Bürgermaister vo de Täler vom Locarnese, es Parkprojekt z lanciere. De Vorstand vom Parco Nazionale del Locarnese stellt im Februar 2008 300'000 Franke för öpe 15 Pilotprojekt zur Verfüegig. D Gmaind Campo Valle Maggia ziet sich glichzitig us em Projekt zrugg. Im Dezember vom gliiche Johr gend doozmoligi 10 Gmainde «grües Liecht» zum Projekt Parco Nazionale del Locarnese. D Gmaind Cerentino ziet sich Endi 2010 us em Projekt zrugg und d Gmaind Cevio möcht e Bedänkzit. Zum de Verlust vo däne grosse Gebiet im obere Maggiatal wider wett zmache, wärded 2010 di südliche Gmainde Ascona, Brissago, Cavigliano, Losone, Ronco ob Ascona und Verscio is Projekt ibezoge. Im Januar 2011 wird z Bern di nöi Version vom Projekt vorglait. S Projekt Parco Nazionale del Locarnese wird vo de Bundesbehörde im September vom gliiche Johr als offizielle Kandidat ufgno und dodemit wird für d Phase 3 «grües Liecht» ge. I de Zyt bis 2015 wird de Vorstand vom Projekt i Zämenarbet mit allne betailigte Gmainde e Raihe vo konkrete Aktivitäte realisiere. Parallel dezue wird e Satzig för de Park erarbaited, wo dänn de Bevölkerig vo de beträffende Gmainde zur Abstimmig vorglait wird.
Gebiet
S Gebiet vom zuekünftige Park hett sölle 220 km² gross wärde und vo rund 2'000 Lüt bewohnt si. De Park hett verschidnigi Klimazone, vo subtropischem bis zu alpinem Klima, gha und sich vo de Brissago-Insle über Ascona, is Centovalli, Valle Onsernone, Val Rovana (Zaubertal) bis zu de Walsersidlig Bosco/Gurin erstreckt. De tüüfschti Punkt gsii wäär s Ufer vom Langesee mit 193 m und de högschti Punkt s Wandfluhhorn (Pizzo Biala), uf
Volchsabstimmig
I de Volchsabstimmig vom 10. Juni isch de Nationalpark aber mit 4279 Jo gäge 4170 Nai gschiteret. Jo gsait hand nu Ascona (59 %) und Bosco/Gurin (54 %), di andere sächs Gmainde, nämli Brissago, Centovalli (am tütlichste: 54,5 %), Losone, Onsernone, Ronco ob Ascona (am kneppschte: nu 1 Nai-Stimm mee as Ja-Stimme) und Terre di Pedemonte, hand «nai» gsait. Alli Gmaindrööt hand de Park zwor understützt, aber schynts hand vil Lüüt Angscht übercho, si chönnted i däm Park nüme so läbe wie vorane.
Varia
Zum de Tessiner Bevölkerig zaige, was e sonen Nazionalpark bedüte chan, isch z Tenero im März 2014 e «Natur»-Uusstellig eröffnet worde. Die Veraastaltig isch de Start vom Jubiläum 100 Johr Schwizerische Nazionalpark.
Zastler Loch
S Zaschtler Loch odder Zaschtlerkar a dè Nordsitè vom Fèldbärggipfel im Schwarzwald isch s högschtglègene Kar in èm dütschè Mittelgebirge. Im Zaschtler Loch fangt s Zaschtler Dal aa, wo dè Zaschtlerbach nord- un nordweschtlich zuè dè Dreisam a dè öschtlichè Stadtgränz vo Fryburg flǜeßt.
Geology
Bim Zaschtler Loch handlèt s sich um è Stègèkar mit drei stark voschnittènè Karböddè: Alli drei Böddè sin durch Felswänd mitènand vobundè. S Kar isch è Übberbliibsel vom annèdubaki dõ vorhandènè Fèldbärg-Glètscher. Dè untere Boddè hèt diè aalt Hoolform bhaaltè un wörd ganz von èm Moor ygnõ. Sèll Moor öschtlich vo dè Zaschtler Hüttè isch öppè 100 Meter lang un 40 Meter breit. Durch èn zwölf Meter hochè bogèförmigè Pseudowall wörd s Moor a dè rächtè Felsflankè abgränzt. Sèlli Felswand bschtòt uss Gneis mit uffligèndem Èndmoränèmatriaal. Zwǜschè m Wall un dè Felswand lyt è chlyni Sènki vo zwei Meter Dǜèfi, wo vomuètlich von èm chlynè Iisschtròm uss dè südöschtlich dèvò glègènè Rǜnni bildèt wörd. 150 bis 200 Meter bedrait dè Höchèunterschyd zwǜsche m unterè Karboddè un dè Obberkantè vo dè Felswänd. A dè freiligèndè Felsè um d Zaschtler Hüttè isch dè Glètscherschliff z erkènnè.
Nadur un Kultur
S Zaschtler Loch isch s Quällgebièt vom Zaschtlerbach. Im Winter chönnèd sich Wächtè un Lawinè a dè Karhäng bildè. Mengmòl haaltet sich dè Schnee bis wit i dè Summer iè. Um 1840 ummè hèts è Kälteperiodè z Europa gää, dõrum hèn d Bewooner vom öschtlichè un nördlichè Fèldbärggebièt d Schneefleggè bis uff dè Grund uffghackt, well si Angscht vor ènèrè Vogletscherung vom Fèldbärg ghaa hèn. Sit 1651 wörrèd im Zaschtler Loch d Vycher gweidèt. D Vyhhüttè isch hüt èn gaschtronomischè Bedryb. Denäbbè lyt sit 1952 d Fryburger Hüttè vom Ski-Club Fryburg. Au Meilerblätz sin im Zaschtler Loch nõchgwisè worrè.
S Zaschtler Loch ghört zum Nadurschutzgebièt Fèldbärg un bildèt dört ein vo dè wärtvollschtè Pflanzèschtandört. È Initiativè vo Mitglyder vom Schwarzwaldvorein un dè Arbètsgmeinschaft Heimètschutz Schwarzwald hèt i dè 1960er-Johr diè blaanti Erschlièßung für dè Skibedryb durch è Kabinèseilbaan vohinderèt.
Donautalbahn
Donaudalbaan isch dè Nammè vo zwei Ysebaastreggènè:
Victor Brauner
Dr Victor Brauner (* 15. Juni 1903 z Piatra Neamț, Rumäänie; † 12. Merz 1966 z Bariis) isch e franzöösische Mooler vo jüüdisch-rumänischer Abstammig gsi und e bedütende Verdräter vom Surrealismus.
Lääbe
Dr Brauner het 1921 si Studium an dr Akademie vo de Schööne Künst Bukarest (hüte: Nazionaali Universidät vo de Künst Bukarest) absolviert und het 1924 s dadaistische Schurnaal 75 HP gründet. Er isch mit de Eltere vo dr Hedda Sterne befründet gsi und het ere dr Surrealismus nooch brocht. 1930 isch er uf Bariis gange, won er sich dr surrealistische Beweegig aagschlosse het. 1933 het em dr André Breton, won er 1934 bortretiert het, dört zu siner erste Äinzelusstellig verhulfe. 1938 het dr Brauner bin ere Schleegerei s lingge Aug verloore, s Bildmotiiv vom überdimensionaale, staarre äinzelne Aug chunnt vo denn aa hüfig in sine Wärk vor.
1940 isch dr Mooler vor de Nazionalsozialiste in d Püreneä gflüchdet, spööter in d Alpe. Noch em Chrieg isch er uf Bariis zrugg, won er 1966 an ere Flebitis gstorbe isch. Er isch uf em Friidhoof vo Montmartre begraabe.
Dr Brauner het, wie au dr Constantin Brâncuși, dr Eugène Ionesco, Mircea Eliade, Panait Istrati und dr Emil Cioran, zu dr bedütende Gmäind vo Bariiser Exil-Rumääne vo dr erste Helfti vom 20. Joorhundert ghöört.
Wärk
Im Brauner sini Wärk si z Bariis (im Musée National d’Art Moderne, im Musée d'art moderne de la Ville de Paris), und z Stroossburg (im Musée d’Art Moderne et Contemporain) brominänt verdräten. Er het an dr documenta II z Kassel 1959 mitgmacht und het für d Zitschrift Contimporanul gschriibe.
Erich Honecker
Dr Erich Honecker (* 25. Auguscht 1912 z Neunkirchen, † 29. Mai 1994 z Santiago de Chile) isch bis zur Wändi im Herbscht 1989 dr mächtigschti Politiker vo dr DDR gsii.
Dr Honecker isch im hütige Saarland gebore und ufgwachse, scho i de Jugend isch er kommunistische Funktionär gsii. Währed em Zwäite Wältchriäg isch er under de Nazis i s Zuchthuus choo. Nach em Chrieg het er im sowjetische Machtberiich vo Dütschland d Jugendorganisation gründet und isch i dr SED ufgschtige.
Dr Honecker het sich bis churz vor em Fall vo de Berliner Muur mit diktatorische Mittel für d Wiiterexischtenz vo dr DDR iigsetzt, isch aber letschtlich uuf dr ganze Linie am Volksuufschtand gschiiteret. Vom SED-Politbüro isch er am 18. Oktober 1989 zum Rücktritt zwunge worde.
1992 isch dr Honecker z Berlin wäge sinere Verantwortig für Mänscherächtsverletzige vom DDR-Regime vor Gricht gschtellt worde. Zumene Verfahre isch es aber ufgrund vonere Chranket und de umschtrittene Rächtslaag nit choo. Dr Honecker isch mit sinere Familie nach Chile usgreist, wo er im Mai 1994 gschtorbe isch.
St. Gallen (Begriffsklärung)
Dr Name St. Gallen stoht fer:
Schwiiz:
Oeschtriich:
Frankriich:
Tridentinische Messe
Àls tridentiinischa Mass (làtiin. missa tridentina; àui „tràdizionälla làtiinischa Mass“ odd’r „Àlta Mass“) bezaichnet maa d’ hailiga Mass ìm Reemischa Riitüs ìn dr Form vum reemischa Massbüach vu 1570 odd’r ainer vu da noohfolgenda-n-Üüssgààwa bis d’ lätschta Wärsioon vu 1962. Ìnnerhàlb vu dr reemisch-kàthoolischa Kìrìch hàlt maa noch hìtt mànckmol d’ tridentiinischa Mass ìn dr Wärsioon vu 1962 àb, wo d’ Litürgiireforma vu da Papscht Pius XII. un Johànnis XXIII. iischliasst —dàs sìnn d’ lätschta Reforma gsìì vor àm Zwaita Vàtikàànischa Konzil. Dia Form vu dr Mass ìsch vollschtandig uff Làtiinisch —numma d’ Preedig därft ìn Volksschprooch gsajt wara.
D’ Bezaichnung „tridentiinisch“ schtàmmt vum Konzil vu Trient (làtiin. Concilium Tridentinum) ìm 16. Joohrhundert. Noh-n-em Schluss vum Konzil ìsch a ärnäijert reemisch Massbüach ärschìena. Bis 1962 sìnn numma klaina Veränderunga àn dr Litürgii gsìì; wagadam gheert àui d’ Wärsioon vu 1962 zem „tridentiinischa Riitüs“. Noh da litüürgischa Reforma vum Zwaita Vàtikàànischa Konzil ìsch d’ tridentiinischa Mass ìn da Joohra 1970 dur d’ Mass ìn Volksschprooch ärsätzt worra. Dr tridentiinischa Ritüüs ìsch àlso nìmm bnutzt worra, üüsser vu da kàthoolischa Tràdizionàlìschta, wo d’ näija Form vu dr Mass haftig kritisiart hann. Ànna 2007 hàt jedoch dr Pàpscht Benedikt XVI. d’ tridentiinischa Mass àls „üüsserordentliga Form vum Reemischa Riitüs“ (dàs haisst a gìltiger Sunderbrüüch) ärkläärt. Àm 16. Jüüli 2021 hàt àwwer dr Pàpscht Frànziskus ìm Motu proprio Traditionis custodis ärkläärt, àss d’ Mass vum Paul VI. un vum Johànnis Paul II. „dr ainziga-n-Üüssdruck vu dr lex orandi vum Reemischa Riitüs“ säjga. Dàs bediitet, àss maa d’ tridentiinischa Mass nìmm därft àbhàlta, üüsser wänn’s vum Ortsbischoof züagloo wìrd.
Pournoy-la-Grasse
Pournoy-la-Grasse (Patois Lai grouss' Poneu, ditsch 1915–18 un 1940–44 Grossprunach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Pournoy-la-Grasse ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 14. Jh. àls Prunici (1331 Prenoit), Avigny 1215 àls Averzei.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Pournoy-la-Grasse ìsch. Pournoy-la-Grasse ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Pournoy-la-Grasse ghert zem Lorrain.
Gaon
Gaon (hebr.: גאון, Herligkäit, Plural: Geonim/גאונים) isch ursprünglig dr Titel vo de Läiter vo de jüdische Akademie z Babylonie im sibte bis elfte Joorhundert n. d. Z. gsi, wo als Talmudinterprete bekannt worde si. Aber au spööter brucht mä dr Begriff no für bedütendi Usleeger vo de Schrifte, wie zum Bischbil für e Elijah Ben Salomon Salman im 18. Joorhundert, wo as Gaon vo Wilna bekannt isch. S Amt vom Gaon wird as Gaonat bezäichnet (mittellat. gaonatus). Die babylonische Geonim häi as die religiöse Füerer vom Juudedum im früeje Middelalter gälte, wääred dr Resch Galuta (Exilarch) dr wältlig Füerer vo de Juude in de islamische Länder gsi isch.
D Geonim häi in dr Übermiddlig und dr Leer vo dr Tora und em jüdische Gsetz (Halacha) e wichdigi und entschäidendi Rolle gspiilt. Si häi dr Talmud gleert und über Diskürs entschiide, wo in dr Zit vom Talmud no käni Reegle für sä gmacht worde si.
D Periode vo de Geonim het 589 n. d. Z. aagfange, im Joor 4349 noch em jüdische Kaländer, noch dr Periode vo de Sevora'im, und isch 1038 ume gsi, im Joor 4798 noch em jüdische Kaländer. Dr erst Gaon vo Sura isch noch dr Sherira Gaon dr Mar Rab Mar gsi, wo si Amtszit 609 aagfange het. Dr letscht Gaon vo Sura isch dr Samuel ben Ḥofni gsi, wo 1013 gstorbe isch; dr letscht Gaon vo Pumbedita isch dr Hezekiah Gaon gsi wo 1040 ermordet worde isch. D Periode vo de Geonim isch fast 450 Joor lang gsi.
St. Catharines
Zwei grössri Hochschuele, d Brock Universität un s Niagara College sin z St.Catharines beheimatet.
Dr offiziele Spitznamme vo dr Stadt isch ufgrund vo de 4 km² vo öffentlichi Gärte un Parks „d Gartestadt“ (Garden City). Vo de Yheimische wird St. Catharines umgangssprochlich St. Kitts gnannt. Dr Mohawk-namme vo dr Stadt isch Teiotenonhsà:kton.
Geografi un Klima
St. Catharines leit im Zentrum vo dr Niagara Halbinsel im üsserschte Süde vo Ontario. D Nochbarstädt sin Thorold, Niagara-on-the-Lake, Niagara Falls, Fort Erie, Welland, Pelham, Lincoln, Grimsby un Hamilton. Toronto isch uugfähr 100 km (51 km Luftlinie) vo St.Catharines eweg.
St. Catharines un Thorold lönn direkt näbenander un zwüsche de Lüt us St.Catharines un Thorold bstoht e gwüssi Animosität. D Bwohner vo Thorold befürchte vorallem irgetwenn uf St. Catharines ygmeidet z werre. Zum Teil wege dem isch Thorold 1975 als Stadt annerkannt worre, wird aber trotzdäm vo Fremdi oft numme als Vorort oder Stadtteil vo St. Catharines aagsehe.
D Umgebig het e einzigartigs Mikroklima wo uf d Nöchi zu zwee vo de Grossi See, em Ontariosee un em Eriesee, un uf de Niagarabhang zruggzfüere isch wo für e gmässigts Klima sorge. Dr Winter sin verglychswys mild, mitenere Durchschnittstermperatur vo -4C im Januar un d Sommer warm un feucht mit 22C im Juli (zum Verglych het Montreal Durchschnittstemperature vo -10C un 21C). S warmi Wätter un dr Bode wo durch Gletschersediment prägt isch sin bsunders guet für s Aapflanze vo Obscht geeignet. D Niagara Halbinsel isch deswäge au für ihre Wy berüemt. Au Ahornsirup wird im Früelig gsammelt.
Dr Short Hills Provincial Park leit im Südweschte vo dr Stadt.
Dr Welland Kanal markiert d öschtlichi Gränz vo dr Stadt un isch dr neuscht vo insgsamt viir Kanäl. Spure vo de früeneri Kanäl wo zuegschütet worre sin sin hüt no z finde un zum Deil in öffentlichi Parks umgwandelt worre.
Gschicht
St. Catharines isch um 1780 vo amerikanischi Loyalischte gründet worre. D'erschti Siidler sin zwee früheri Soldate gsi wo sich dört agsiidelt hen wo sich zwee Bäch, Dick’s Creek un Twelve Mile Creek, chrüüzt hen. Als Strosse sin alti Indianerpfäd bnutzt worre wo hüt no d'Grundlag vum Strossesüschtem bilde. Vorher isch d'Gegend vo dä Irokese bsiidelt gsi. S'erschti Gschäft isch 1783 vum Robert Hamilton ufgmacht worre; 1786 isch Crown Mills, d'erschti Mühli, ufgmacht worre. Zwüsche 1787 un 1879 isch s'Land vermesse un verteilt worre. Zu derre Zit isch d'chlyni Siidlig als The Twelve bekannt gsi. 1797 isch d'erschti Beiz ufgmacht worre un het sich zumene örtlichi Treffpunkt un Chutschestation entwiggelt; 1798 isch dr Ort sogar noochem Bsitzer vo dr Beiz, Paul Shipman, i Shipman’s Corner umbnannt worre. D'zentrali Stross vo St. Catharines, St. Paul Street isch ebefalls nooch ihm bnannt.
Im Chrieg vo 1812 isch St. Catharines zwar nüt aagrife worre aber d'Laura Secord isch durchglofe um d'Brite voreme amerikanischi Aagriff z'warne. 1808 isch d'Bezeichnig St. Catharines zum erschti Mol ufenere Charte uftaucht; d'Stadt isch nooch dr Frau vum Robert Hamilton, dr Catharine Hamilton, bnannt. 1817 isch e Poschtamt mit dr Bezeichnig St. Catherines ufgmacht worre, aber dä Rächtschrybfehler het sich nüt durchgsetzt un d'Stadt heisst syt 1821 St. Catharines. 1876 isch St. Catharines als Stadt annerchannt worre.
Durch de Bau vum erschte Welland Chanal zwüsche 1824 un 1833 isch St. Catharines zum komerzielle un induschtrielle Zentrum vo dr Niagara Halbinsel worre.
Virtel
St. Catharines bstoht us de folgendi Gmeine, wobi d'“Gmeine” kei adminischtravi Funktion erfülle sundern numme durch d'Identität vo ihri Bwohner bstöhn. Öber d'Hälfti vur Stadt het so e Identität nüt.
Vo denne unterscheide sich vor allem Merriton, Port Dalhousie, Glenridge, un d'”Stadt” (Downtown) vum Rescht vur Stadt:
D'Gmeine im Süede vo St. Catharines sin in letschter Zit rasant gwaggse, vor allem d'Gmeine Vansickle un Martindale.
Wappe
St. Catharines het epaar offizieli Symbol: e Wappe, e Fahn, e Logo un e offiziels Bliemli.
S Wappe zeigt obe e Imbeschwarm, was für d Tüchtigkeit vo de Ywohner stoot. In de Mitti sin vier Chäschtli. Obe links un unte rächts wysi, wo e Schiff zeige, obe rächts e blaus Fäld mit eme wyse Füllhorn, un unte links e blaus Fäld mit eme wyse Mühlstei. S Füllhorn stoot für s rychi Ackerland, un de Mühlstei für d Mühle, wo zur Gründerzit verbreitet gsi sin. Ganz unte isch s Moto vo de Stadt Industry and Liberality. Es isch im Alltag vum Logo ersetzt worde.
D Fahn isch e grien-wys-grieni Trikolore, mit em Wappe im wyse Fäld. S Grien stoot für s fruchtbari Ackerland.
S Stadtbliemli isch d Chrysanthemen.
Stadtverwaltig
D Verwaltigsstruktur vo St. Catharines isch die vumene Council-Manager Government. Des heisst, dass für d Legislative e gwäälte Root verantwortlig isch, di täägliche Regierigsgschäft un Umsetzig vo de Gsetzt aber vumene Chief Administrative Officer wargno werde. De wird vum Root ernannt, un isch also de mächtigscht Aagstellte vo de Verwaltig. De Root bestoot uss zwölf Mitgliider, je zwei für eine vo de seggs Wards, de Waalchreis vo de Stadt. D Wards sin Merritton, St. Andrew’s, St. George’s, St. Patrick’s, Grantham un Port Dalhousie.
De Bürgermeischter wird vo de Gsamtbevölcherig gwäält. Er het vorallem d Roll vum Vorsitzende vo de Rootsitzige. D Rööt nääme ihri Uffgabe numme Teilzit waar, was für e Stadt vo de gröössi vo St. Catharines änder e Ussnaam isch. Numme de Bürgermeischter het e Vollzitposition. D Rootsitzige finde öffentlich statt.
D Waale zum Root sin im Oktober (syt 2009) oder November. Bis 2006 sin alli drüü Joor Waale gsi. Syt däm isch d Amtsperiode vier Joor. D näägschti Waal isch im Oktober 2014.
Bürgermeischter vo St. Catharines:
Verträtig in de Region, de Provinz un im Bund
St. Catharines wird im Regionalroot vo de Niagara Region vo seggs Rööt repräsentiert. E Bsunderheit vo de Niagara Region isch, dass d Regionalrööt nit glychzitig imene Stadtroot sitze. St. Catharines het eis vo de niidrigschti Bürger/Representante-Verhältnis vo ganz Ontario. Uff ei Repräsentant chömme numme 7.000 Lüt. Zum Verglych het d Stadt Oshawa, wo öbe glych gross isch, e Verhältnis vo eim Repräsentant für 13.500 Lüt un e Grossstadt wie Toronto sogar vo 55.000 Lüt. Plän vonere Reform vum Stadt – un Regionalroot lehnt dr Root ab.
St. Catharines wird bi Provinz- un Bundeswaale vo zwee Wahlchreis repräsentiert. E Grossdeil vo de Stadt ghört zum Wahlchreis St. Catharines, chlyni Stugg am Südrand vo dr Stadt au zum Wahlchreis Welland.
Uff de Provinzebeni werde z St. Catharines vilmool politisch sehr aktivi Verträter gwäält. Zur Zit isch es de Jim Bradley vo de Liberale, wo de Provinz-Waalchreis St. Catharines repräsentiert. De Waalchreis Welland wird vum Peter Kormos, vo de NDP repräsentiert.
Uff de Bundesebeni wird de Waalchreis St. Catharines syt 2006 vum Konservative Rick Dykstra repräsentiert. De Süde vo de Stadt wird als Deil vum Waalchreis Welland vum Malcolm Allen, vo de NDP repräsentiert.
Problem vo de Stadt
D Stadt St. Catharines het mit mehreri soziali un wirtschaftlichi Problem z kämpfe, wo mit em Niidergang vo de Industri zämmehänge. Mit enere Arbetlosigkeit vo 10,8 % (Stand Dez. 2009) isch St. Catharines über em nationale Durchschnitt vo 8,5 % (Stand Dez. 2009).
E wytres Problem sin wildi Müllablagerige, wo sich zitewys sogar im Stadtzentrum ufftürmt hen. Wäge de vile wilde Mülldeponie un Vandalismus isch St. Catharines im Joor 2005 vo de zweitgröösti Tagezitig vo Kanada, de „Globe and Mail“ als Garbage City bezeichnet worde, e Wortspiil mit em Spitzname „Garden City“. So isch au kommentiert worde dass „di sicherschte Jobs in de Stadt sin die vo Droge-Dealer, Prostituierte un de Horde vo Sozialarbeiter wo versueche ihne z helfe“.
Usserdäm isch St. Catharines eini vo de Städt mit de meischte Dicke in ganz Kanada. 2001 sin luut em kanadische Statistikbüro 57,3 % vo de Ywohner extrem Übergwichtig gsi. In de Medie isch d Stadt wäge däm zum Deil als „di fetteschti Stadt vo Kanada“ beschrybe worde. Im Joor 2008 isch de Prozentsatz uff 69,3 % aagstige gsi. Wyl d Fettleibigkeit in andri Städt no mee gstiige isch (Hamilton mit 74,3 %, Kingston mit 70,1 % un St. John’s mit 70 %), isch St. Catharines inzwüsche nümmi uff Platz eis.
Partnerschafte
St. Catharines het ei Partnerstadt, Port of Spain z Trinidad un Tabago. Die Partnerschaft bestoot syt Oktober 1968.
Verchehr
St. Catharines het e öffentlichs Verchehrsüschtem, wo Buslinie in dr ganzi Stadt un in dr Nochbarstadt Thorold betrybt. S'verchehre 24 Buslinie dagsüber un z'Obig un em Wucheend 16i. Usserdem fahre vo dr Brock-Universität us Büs in d'Nochbarstädt Welland un Niagara Falls. Ywohner vo mangi Stadtteil bschwere sich allerdings über schlechti Aschlüss a s'Busnetz. Usserdem sin mangi Büs üsserscht alt un nümm im beschte Zustand. Dr Busterminal stoht in dr Stadtmitti; vo dört us fahre usser de Stadtbüs au Greyhound- un Coach Canada-Büs uf Toronto, New York un Städt in dr Umgebig.
St. Catharines het au e Bahnhof vo de chanadischi Ysebahngsellschafte VIA Rail un Amtrak. Züg fahre uf Toronto un New York Stadt.
D'wichtigschti Strosse zu un vo St. Catharines eweg sin d'Autobahne Queen Elizabeth Way (vo Oschte nooch Weschte) un Highway 406 (vo Norde nooch Süde).
St. Catharines isch d'erschti Stadt uf dr Wält gsi mitenere Elektrischi Tram. D'Linie isch z'erscht zwüsche dr Stadt un em Stadtteil Merritton gfahre un spöter au uf Port Dalhousie un Thorold. S'Trämli isch in de 60er stillgleit wore un d'Linie in Pfäd un Parks umgwandelt worre.
Bevölcherig
Bi de kanadischi Volchszäälig vo 2006 hen 131.989 Mänsche z St. Catharines gläbt. Des isch e Waggstum vo 2,2 % im Verglych zue 2001 gsi, wo d Stadt 129.170 Ywohner gha het. S Durchschnittsalter isch 41,7 Joor gsi; des isch lycht über em kanadische Durchschnittsalter vo 39,5 Joor. S Durchschnittsykomme isch im Joor 2005 50.497 kanadischi Dollar im Joor gsi; de Provinzdurchschnitt isch im Verglych $60.455 gsi. Öbe 18 % hen en Universitätsabschluss gha, chnapp 29 % e sunschtigi post-sekundäri Ussbildig. Öbe 20 % vo de über 24-Jäärige hen kei Schuelabschluss gha.
St. Catharines isch primär änglischsproochig. Französisch isch au kei Amtsprooch vo de Stadtverwaltig; des isch z Ontario numme in gwüssi Gmeine mit enere grössre frankokanadische Minderheit de Fall. Numme in de Büros vo de Bundesverwaltig, wo sich in de Stadt befinde, het mer e Rächt druff, uff Französisch bedient z werde. In de Nochbarstadt Welland läbt allerdings eini vo de gröschte frankokanadische Gruppe vo ganz Ontario.
Im Joor 2006 hen 102.280 Lüt ihri Muettersprooch als Änglisch aagee. Französisch isch d Muettersprooch vo 2.975 Lüt gsi; 24.555 hen e andri Sprooch gschwätzt. Insgsamt isch Französisch vo 9.370 Lüt gschwätzt worde, also chnapp 7 %. D Ywandrer (mit kanadischem Pass) hen 27.405 ussgmacht; 7.000 sin Ussländer (kei kanadischi Staatsbürger) gsi. D Sprooche vo de Ywander hen vorallem im Stadtdeil Facer e öffentlichs Profil, wo d Gschäft mangmool Schilder uff Ukrainisch oder Polnisch hen.
Di wichtigschte ethnische Abstammige vo de Bevölcherig sin nooch de Volchszäälig vo 2006 so (öbe d Hälfti hen Mehrfachantworte gee): Als Kanadier hen sich 29.685 bezeichnet. Was mer bi so Statistike in Kanada aber wisse muess, isch dass ethnischi Identität vilmool numme heisst, dass mer sich no errinret dass z. B. en Grossvater uss däm un däm Land cho isch.
Di verschidni Kulture un Ethnie sin s Thema vum jäärliche Folk Arts Festival, wo alli Kulturverein Veraastaltige mache. Zue de Verein wo d Bruuch vo de Ywandrer pflege ghöre zum Byspil de Club Roma (Italiener), de Club the Netherlands (Niiderländer), d Canadian Polish Society (Pole), de Club Heidelberg (Dütschi), oder de Club la Salle (Franko-Ontarier).
Mit 81 % sin d Mehrheit vo de Ywohner Chrischte. Proteschtante sin mit 42,9 % d grööschti Gruppe, deno Katholike mit 34,2% un chlynri Gruppe vo Orthodoxe un sunschtigi Freichilche. Usserdäm sin 1,5 % Muslimisch, 0,5 % Jüdisch un 0,5 % Buddhischte gsi. Die reschtlichi 16,5 % hen e andri, oder kei Religion aagee.
Wirtschaft
Dr wichtigschti Induschtrizweig vo St. Catharines sin Fabrike, vor allem Autofabrike; allerdings isch dä Zweig in de letschti Johr uf Choschte vum Dienschtleischtigsektor gschrumpft. Usserdem isch St. Catharines eini vo de wichtigschti Kommunikationsverbindige zwüsche Chanada un de USA.
D'Arbeitslosigkeit isch 6,5 %; s'Durchschnittsykomme $ 30.997. D'fümf gröschti Arbeitgeber sin:
Gschichtlichi Bauwercher un Musee
In de ältere Stadtdeil vo St. Catharines finde sich Gebäude uss de Mitti vum 19. Joorhundert un ussem Zitalter vo de Industrialisierig, wo historische Wärt hen. Durch s Downtown fiert de Heritage Corridor, wo mit Schilder alli historischi Bauwercher beschrybe sin. Bsunders uff de Yates Street un d Queen Street finde sich vili Hüüser uss de Viktorianische Era. Uff de Queen Street isch s alti Gericht vum Lincoln Country, wo 1848 noochem Vorbild vum Roothuus vo Perugia z Italie baut worde isch. Es isch e Byspil für d Georgianischi Architektur. En grosse Deil vo de Inneyrichtig isch erhalte, un hüt wird es als Konzertsaal bruucht.
D Salem Chapel vo de British Methodist Episcopal Church uff de Geneva Street, isch im Joor 1855 baut worde. D Chilch isch ursprüngli vo ehemooligi Sklave, wo uss em Süde vo de USA gflohe gsi sin, gründet worde.
S Welland House Hotel isch eis vo de wenige Hüüser uss dr Zit, wo St. Catharines e Kurort gsi isch. Hüt beherbergt s Huus e Studentewohnheim un de Radiosänder vo de Brock Universität.
Im Stadtdeil Merritton isch s alti Roothuus erhalte. Es isch 1879 baut worde un isch bis 1960 de Sitz vo de Stadtverwaltig vo Merritton gsi. In de Nööchi findet sich e Denkmool für die Bürger vo Merritton, wo als Soldate für s britischi Empire gfalle sin.
De alti Chern vum Stadtdeil Port Dalhousie am Ontario See isch als e Heritage Conservation District deklariert. S historischi Viirtel stammt zumene grosse Deil ussem spööte 19. un friene 20. Joorhundert, un gruppiert sich um d Lakeport Road, Lock Street un Hogan's Alley. Zue de historische Bauwercher ghört zum Byspil d Port Mansion, wo 1860 baut worde isch un friener e Hotel gsi isch. Hüt befindet sich derte e Bar. Usserdäm befindet sich z Port Dalhousie eis vo de älteschte Gfängniss vo Kanada. Es isch 1845 baut worde un isch glychzitig mit unter 4 Quadratmeter, eis vo de chlynscht vum Land (es wird nümm als Gfängniss ygsetzt). Architektonisch sehenswärt isch au de Lüüchturm, wo aber nit zuegänglig isch. Es isch einer vo numme vier acht-eckigi Lüüchturm aa de Grosse See, un isch 1898 baut worde un bis 1988 in Betrieb gsi.
Syt 2004 plant e Unternääme, en grosse Deil vum Stadtchern vo Port Dalhousie abzrysse, un aa dere Stell e Hochhuus z baue. Es het am Aafang sölle 326 Fuess (öbe 100 m) hoch sy, des isch spööter uff 207 Fuess (öbe 63m) abegsetzt worde. Des Projäkt isch vo Aafang aa uff starche Wiiderstand vo de Ywohner gstoosse, wo meine, das mit däm Bau de architektonisch Charakter vo Port Dalhousie zerstört wird. Im Februar 2010 isch de Bau entgültig bewilligt worde, einewäg isch no nit klar ob un wenn de Port Tower baut wird.
In mehreri Musee isch d Gschicht vo de Stadt dokumentiert. S St. Catharines Museum isch s Stadtmuseum, un lait aa einer vo de Schleuse vum Welland Kanal. Es het Usstellige über d Gschicht vo St. Catharines un em Welland Kanal. Bsuecher chönne vonere Platform uss d Schiff beobachte wo durch de Kanal dure faare.
Zum Stadtmuseum ghört au d Ontario Lacrosse Hall of Fame & Museum. Dört wird über s Lacrosse, eini vo de Nationsportarte vo Kanada, berichtet.
Am Bruce Trail befindet sich s Morningstar Mill and Mountain Mills Museum, e Mühli wo über 130 Joor alt isch. Es isch eini vo de älteschte Mühle vo Kanada un wird hüt no mit Wasserchraft aatrybe.
Grienaalage
D'Stadt het e umfangrychs Netzwerk vo Pfäd, mitenere Längi vo über 90 Kilometer. Zwee Pfäd vo 9 bzw. 11 km füehre am hütige un aa früheri Welland Chanäl vorbi. Usserdem führt dr Bruce Trail (dr älteschti un längschti Wanderweg vo Chanada) durch St. Catharines.
Dr Montebello Park isch 1887 vum Frederick Law Olmsted entworfe worre un ghört zum historischi Erbe vo Ontario.
Ychaufsmöglichkeite
Z St. Catharines befindet sich s grööschti Ychaufszentrum vo de Niagara Region, s Pen Centre. Es isch 1958 eröffnet worde un zitewys s viertgrööschti Ychaufszentrum vo Kanada gsi. Es het über 180 Gschäft. D Fairview Mall isch mit 60 Gschäft s zweitgrööschti Ychaufszentrum vo de Stadt.
In de historische Stadtviertel, Downtown-St. Catharines un Port Dalhousie, finde sich chlyneri Gschäft. Downtown isch au de Märt vo St. Catharines, de Farmers' Market. Es isch eine vo de älteschte Märkt vo Ontario un goot uff s früeni 19. Joorhundert zrugg. Gnau wie vor übereme Joorhundert wird de Märkt jede Zischtig, Dunschtig un Samschtig abghalte.
Medie
Fümf Zitige erschyne z'St. Catharines: dr St. Catharines Standard, d' The Niagara News – St. Catharines Edition, d' Niagara This Week, dr Pulse Niagara un d' Local Sports Report. Usserdem d' Brock Press, d'Schüelerzitig vur Brock Universität.
St. Catharines het fümf verschidni Radiosänder.
St. Catharines het kei eignene Fernsehsänder, Statione us Toronto, Hamilton un Buffalo chönnet aber empfange werre. 2003 isch dr Aatrag gschtellt worre e Regionalsänder, TV Niagara z'gründe. E Sendeerlaubnis isch aber nüt erteilt worre.
Emilia-Romagna
Geografischi Laag
D Emilia-Romagna liit im nördliche Mittelitalie und gränzt im Norde a Po, a Venetie und d Lombardei, im Oste a s Adriatische Meer. Im Süd het sie Aateil am Apennin und gränzt a d Toskana, d Marke und San Marino, im Weste a s Piemont und Ligurie.
Gschicht
D Emilia, wo im Weschtteil vo de hüttige Region lyt, het sich lang i die historische Herzogtümer Parma und Modena glideret, wo lang zwüsched de Habsburger und de Bourbonen umkämpft gsi sind. De Name Emilia stammt vo de antike Römerstrass Via Aemilia, wo hie ire Name uf ne ganzi Region überträit het.
Massonnens
Massonnens (patois [maʃunɛ̃]) isch a politischi Gmiin im Glâne im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Geografi
Massonnens liit ùf, 4 km öschtlich vam Bezirkshùùptort Romont am Nordweschthang vam Gibloux. Zue de Gmiin Massonnens ghöört o de Wyyler Ferlens. Va de Gmiinflechi si 73,3 % landwirtschaftlichi Flechi, 21 % Waud ù 5,7 % Sidligsflechi. Nachpuurgmiine va Massonnens si Vuisternens-devant-Romont, Mézières, Villaz-Saint-Pierre, Villorsonnens, Le Châtelard ù Grangettes.
Gschicht
Massonnens isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1177 aus Massenens (1341 Massunens).
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 5,7 % gläge.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 403 Yywoner 97 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 1,7 % Tüütsch ù 1,3 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 12 va de 403 Yywohner ggredt.
Eichhoffen
Äschhoffe (frz. Eichhoffen, dt. Eichhofen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Plosiv
Plosiv (au Plosivluut, Explosiv[luut]) sait me de Konsonante, wo wenn me si usspricht, dr Luftstrom vom Schnuuf vollkomme blockiert wird; mit em blötzlige Ufmache vom Luftstromverschluss, wo sofort druf chunnt, entstoht e chliine, „explosionsartige“ Klang. Die Benennig bruucht me aso noch dr Artikulationsart.
Eichhoffen
Gschìcht
Äschhoffe ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 980.
Plosiv
Die folgende Plosiv chönne bildet wärde:
D Plosiv, d Affrikate und d Nasale bilde zsämme d Klasse vo de Okklusive oder Verschlussluut.
Eichhoffen
Verwàltung
vun Äschhoffe ìsch. Äschhoffe ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Äschhoffe ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Karl Walker
Dr Karl Walker (* 4. Jänner 1904 z Strassburg; † 5. Dezämber 1975 z Berlin) isch e dütsche Soziaalwüsseschafder u Bolitiker gsii. Sis Pseudonym isch Carl Heinrich gsii.
Churzi Biografii
Dr Walker hed e Leer as Buechbinder gmachd u hed sälber (aso ooni ane Uni z gah) Volkswirtschafdsteorii glernt. Wärend dr Naziziit z Dütschland hed er e chliini Firma für Füürschutzaaschdrich gha, won er bis zu 40 Aagschdellti gha hed. Mit verschidnige n Ökonome hed er Briefkontakt gha; unger dene isch o dr John Maynard Keynes gsii.
Nach em Zwöite Wältchrieg het dr Walker as Verlaagslektor z Bayern afo schaffe u hed brobiert, ds Schwiizer Modäll vor WIR Bank (Wirtschaftsring) z Dütschland iizfüere. Är isch Schrifdleiter vor Ziitschrifd Die Gefährten: Monatsschrift für Erkenntnis und Tat gsii, wo vo 1946 bis 1950 vom Rudolf Zitzmann usegää worde n isch. 1952 isch dr Walker Mitgliid im Vorschdand vom Freiwirtschaftsbund worde; de isch er no Mitbegründer vor Sozialwüsseschafdleche Gsellschafd gsi. Um sech über Wasser z halte hed er i de Füfzger Jaar as Gschäfdsfüerer vo re Seilbahn gschaffed. De isch er no Schdatraat für di Sozialdemokratischi Bartei vo Dütschland gsi u hed i de Sächzger Jaar es volkswirtschafdlechs Schbiili kreíert (ds sogenannte Walker-Modäll), wo uf ere Erfindermäss z Brüssel e Brongssemedallie gwunne hed.
Reichstag
Reichstag bidüütet:
Lueg au:
Schaulager
S Schaulaager isch e Museum und Laagerhuus für Kunst.