cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valentinian III.
mini|300px|E [[Solidus, brägt 437 zur Fiir vo dr Hochzit vom Valentinian III. mit dr Licinia Eudoxia, dr Dochder vom oströömische Kaiser Theodosius II. Uf dr Ruggsite si si zu dritt in Hochzitschläider daargestellt, dr Theodosius hinder em Brutbaar und gröösser, was si überläägeni Stellig söll illustriere. Uf dr Vordersite isch dr Valentinian III. im Brofil.]]
Dr Valentinian III. (* 2. Juli 419 z Ravenna; † 16. Merz 455 z Rom), mit vollständigem Naame Flavius Placid(i)us Valentinianus, isch vo 425 bis 455 Kaiser vom Weströömische Riich gsi. Er isch wääred sinere Regierigszit lang under em Iifluss vo sinere Mueter Galla Placidia und vom mächdige Magister militum Flavius Aëtius gstande.
Si Regierigszit
E Joor bevor er zum Augustus erhoobe worde isch, het dr Valentinian die käiserligi Würde vom e Caesar vo sim Halbgusää und Mitkaiser Theodosius II. (regiert 402–450) überchoo. Wääred sinere früeje Regierigszit häi dr Aëtius, dr Generaal Flavius Felix und dr Comes africae Bonifacius um d Macht im westlige Riich kämpft. Dr Aëtius het sini Riwaale besigt und isch denn gege die germaanische Stämm ins Fäld zooge, wo ins Riich iigfalle si.
Au gege d Hunne under em Attila und sini Vasalle het dr Aëtius kämpft und si schliesslig 451 mit Hilf vo de Westgoote under em Theuderich I. in dr Schlacht uf de Katalaunische Fälder gschlaage und sä us Gallie verdriibe. Dr Aëtius het möögligi Riwaale uf d Site gschafft und het si Stellig z Ravenna welle verbessere mit dr Verloobig vo sim Soon mit dr Dochder vom Kaiser Valentinian III. Dä het denn 454 si übermächdig Magister militum äigehändig umbrocht und isch sälber im Merz 455 vo Aahänger vom Aëtius ermordet worde.
So si drei Joor noch dr Schlacht uf de Katalaunische Fälder alli weströömische Füerer dood gsi, es het kä legitiimi Autoridäät me gee, und Westrom isch vor eme nöije Bürgerchrieg gstande.
Trinidad und Tobago
Trinidad und Tobago (dt. [], ängl. []) si Insle in de Chliinen Antille und bilde zsämme en Inselstaat mit däm Name. Si lige zwäsche dr Karibik und em Atlantik, nordöstlig vo Venezuela.
Geographii und Meteorologii
D Hauptinsle Trinidad, wo 4.825 km² gross isch und uf em südamerikanische Festlandssockel lit, wird vo drei Gebirgschette durzoge. Au uf Tobago (303 km²) het s e Gebirg und d Insle isch stark bewaldet. Die höchsti Erhebig uf de beiden Insle isch dr Cerro del Aripo (941 m) uf Trinidad. Die grösste Stedt si Chaguanas 77.352 Iiwohner, San Fernando 57.332 Iiwohner, San Juan 56.153 Iiwohner, Port-of-Spain 50.260 Iiwohner und Arima 38.033 Iiwohner.
S Klima isch dropisch. D Rägezit duurt vom Juni bis zum Dezämber, und d Johresniiderschleg chömme uf öbbe 2.000 mm. D Durchschnittstämpratur isch dagsüber öbbe 30 °C – znacht goht si uf öbbe 20 °C aabe. Im Gegesatz zu de meiste Insle in dr Karibik lige Trinidad und Tobago südlig vo dr Hurrikan-Zone.
Gdynia
Gdynia ([] dytsch Gdingen, kaschubisch Gdiniô) isch e Hafestadt z Polen an dr Danziger Bucht. Si bildet in dr Wojewodschaft Pommern mit dr greschte Stadt Gdańsk (dt. Danzig) un em chlainere Sopot (dt. Zoppot) d Wirtschaftsregion Trójmiasto.
Gschicht
D Sidlig isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1253 as Gdina. S Stadträcht het si im Johr 1926 iberchuu- Di wichtigscht Hafestadt vu dr Zwoote Polnische Republik isch in dr 1930er Johr mit iber 100.000 Yywohner zur Großstadt wore. Im Zweete Wältchrieg isch Gdingen, wu dertemol Gotenhafen gnännt woren isch, as wichtige Stitzpunkt vu dr dytsche Chriegsmarine dur britischi un US-amerikanischi Luftaagriff stark verwieschtet wore.
Hite stoht Gdynia mit iber 250.000 Yywohner (Volkszellig 2002) uf Platz 12 vu dr greschte Stedt vu Polen. Gdynia isch Hauptquartier vu dr Chriegsmarine vu dr Republik Polen un het mit dr Chriegsmarineakademy (Akademia Marynarki Wojennej) un dr zivile Seefahrt-Akademy (Akademia Morska) zwoo nautischi Hochschuele. S grescht Unternämme isch di 1922 grindet Werft Gdynia AG (Stocznia Gdynia S.A.), Schauplatz vum Arbaiterufstand vu 1970.
Immendingen
Immadinga (amtlich Immendingen) ischt a Gmoed em Landkroes Duttlinga en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Immadinga leit em Naturpark Obere Donau. Uf dr Gmarkong hot s Doel vo dr Doeneversickerong. Nochbergmoede send Dalla em Norde, d Kroesstadt Duttlinga em Oschte, Emminga-Liptinga em Sidoschte, Engen em Landkroes Konschtanz em Side ond d Stadt Giisinga ond d Stadt Bad Dürrheim em Schwarzwald-Boor-Kroes em Weschte.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 31,2 % Landwirtschaftsfleche, 60 % Wald, 7,8 % Sidlongsfleche ond 1 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Immadinga gheret d Ortsdoel Hattingè (mit em gleichnamige Dorf, dr Hef Haslerhof, Riedhof, Windegg ond dr Wohnblätz Bahnstation Hattingen ond Wittloh), Hintschingè (mit em glychnamige Dorf ond em Gheft Eschentalerhof), Immadinga (mit em gleichnamige Dorf, em Goedsdoel Bachzimmern ond em Wohnblatz Gundelhof-Höwenegg), Ippingen (mit em gleichnamige Dorf ond dr Wohnblätz Ippinger Mühle ond Schmelzlehäusle), Mauenheim (mit em gleichnamige Dorf ond dr Hef Büchlehof ond Daxmühle) ond Zimmern (mit em gleichnamige Dorf, dr Zenke Amtenhausen ond Talhof ond em Wohnblatz Säge).
Gschicht
Immadinga Zom 1. Jänner 1971 ischt d Gmoed Zimmern eigmoedet worde, am 1. Dezember 1971 d Gmoed Mauenheim ond am 1. Dezember 1974 d Gmoede Hattingen, Hintschingen ond Ippingen.
Verwaltong
Immadinga hot sich mit dr Stadt Giisinga zom Gmoedverwaltongsverband „Immadinga-Giisinga“ mit Sitz en Giisinga zammegschlosse;
Dr Birgermoeschter vo Immadinga ischt dr Markus Hugger.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Immadinga ghert zom Bodeseealemannisch.
Shia LaBeouf
Dr Shia Saide LaBeouf (/ˈʃaɪ.ə ləˈbʌf/; * 11. Juni 1986 z Los Angeles, Kalifornie) isch en US-amerikanische Schauspiiler un Komiker.
Sarzens
Sarzens (frankoprovenzalisch ) isch e Dorf in dr bolitische Gmai Lucens im Bezirk Broye-Vully im Kanton Waadt, Schwyz.
Shia LaBeouf
Karriere
Dr LaBoeuf isch scho as Chind in Film ufdrätte. Er isch mit dr Hauptrolle in dr Disney-Channel-Chinderserii Even Stevens (2000–2003) bekannt worde und het drfür 2003 e Daytime Emmy Award überchoo. 2003 het er im Äkschenfilm 3 Engel für Charlie – Volle Power näbe dr Cameron Diaz, dr Drew Barrymore und dr Lucy Liu d Rolle vom Max Petroni gspiilt. Sini erschte gröössere Hauptrolle het er 2007 in Disturbia und im Äkschenfilm Transformers gspiilt, und er het für die meereri Uszäichnige überchoo.
Monneren
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Sarzens
Geografi
Sarzens isch e Stroßedorf zwische Moudon un Lucens, uf ere Aachechi rächts iber em Dal vu dr Broye. D Gmaiflechi umfasst 77,2 % landwirtschaftligi Flechi, 15,9 % Wald un 6,9 % Sidligsflechi.
Monneren
Geogràfi
Monner lijt rund 18 Kilometer eschtlich vun Thionville uf re Heche zwìsche 231 un 307 m ìwer em Meeresspiejel.
Sarzens
Gschicht
Sarzens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 996-1017 as villa sarningis (unsicher) (1261 Sarsens).
Monneren
Gschìcht
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Zitter ànne 1810 ghert s Derfel Sainte-Marguerite (Sankt Margareth), wie 1612-24 grìndet worre ìsch, züe Monneren. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Sarzens
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 14,3 % gläge.
Monneren
Verwàltung
vun Monner ìsch. Monner ghert zem Kommünàlverbànd.
Sarzens
Religion
76,7 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 15 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Monneren
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Monner ghert zem Moselfrankisch.
Sarzens
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,7 %, CVP 1,2 %, FDP 9,2 %, GLP 0,9 %, GP 14,8 %, SP 17,1 %, SVP 50,2 %, Sunschtigi 3,2 %.
Lobbach
Lobbach (sidfränkisch Lobbach) isch e Gmai im Rhy-Necker-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Iiwohner (Stand: ).
Geografi
Lobbach lyt am glychnamige Bach im nerdlige Kraichgau in dr Metropolregion Rhy-Necker am Rand vum Chlaine Odewald. Nochbergmaine vu Lobbach sin Neckargemünd, Schönbrunn, Reichartshausen, Epfenbach, Spechbach, Meckesheim un Wiesenbach.
Cosmus Freuler
Dr Cosmus Freuler (* 3. August 1780 z Wartau; † 10. Dezember 1838 z Glaris) ischt e Buechtrucker und Schriftsteller usem Glarnerland gsii.
Lobbach
Geografi
Dr Baan bstoht us 35,7 % Landwirtschaftsflechi, 53,3 % Wald, 9,2 % Sidligsflechi un 1,8 % sunschtiger Flechi.
Shia LaBeouf
Karriere
Dr Steven Spielberg, wo dr LaBeouf für die bäide Film empfoole het, het em denn e Rolle im vierte Däil vo dr Indiana-Jones-Räije – Indiana Jones und das Königreich des Kristallschädels – gee. 2010 isch er näben em Michael Douglas in Wall Street: Geld schläft nicht ufdräte.
Sarzens
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Sarzens isch dr Willy Rouiller (Stand Merz 2014).
Cosmus Freuler
Er ischt dr Suu gsi vum Markus Freuler, wo Pfarer gsi ischt. Er hät ane 1799 di eerscht Truckery im Kantuu ggründet und i dere i dr Helvetik und au schpääter vil offizielli Schrifte vum Kantuu und denn au di eerschte Zytige vum Glarnerland useggii. Vu ane 1808 bis 1838 ischt er as Lehrer a dr evangelische Schuel z Glaris aagschtellt gsi.
Sarzens
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 3,2 % gläge.
Shia LaBeouf
Karriere
2012 het dr LaBeouf sich afo Independent-Film widme, und er het Hauptrolle im John Hillcoat sim Film Lawless – Die Gesetzlosen, im Muusigwideo Fjögur Píanó vom Sigur Rós und in The Company You Keep – Die Akte Grant vom Robert Redford gspiilt. 2015 het men en im Muusigwideo Elastic Heart vo dr Sia chönne gsee, wien er mit dr Maddie Ziegler danzt het.
Lobbach
Gmaigliderig
Zue Lobbach ghere d Ortsdail Lobenfeld (mit em glychnamige Dorf, em Chloschter Lobenfeld un dr Heef Biedersbacherhof un Klingentalerhof) un s Dorf Waldwimmersbach.
Sarzens
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 60 Yywohner 95 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 1,7 % Dytsch un 3,3 % anderi Sproche.
Cosmus Freuler
Dr Freuler ghöört zu de früenschte Schwyzer Mundartschriftsteller.
Lobbach
Gschicht
Lobbach isch zum 31. Dezember 1974 entstande dur d Fusion vu dr Gmaine Lobenfeld un Waldwimmersbach. Anne 1167 wird zum erschte Mol s Chloschter Lobenfeld gnännt, Waldwimmersbach anne 1306.
Verwaltig
Lobbach het sich mit dr Gmaine Eschelbronn, Mauer, Meckesheim un Spechbach zuen eme Gmaiverwaltigsverband mit Sitz z Meckesheim zämmegschlosse.
Sarzens
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Shia LaBeouf
Dr Naame
Dr Vorname Shia chunnt us em Hebräische und bedütet Gschänk vo Gott.
Commedia dell’arte
Commedia dell’arte (italiäänisch für „Bruefsschauspiilkunst“, wobii commedia allgemäin für s Theater stoot und arte mit „Kunst“ im Sinn vo „Handwärk, Bruef“ söt übersetzt wärde) bezäichnet Wariante vom dradizionelle Theater in de italiäänische Gebiet im 16. bis ins 18. Joorhundert.
Lobbach
Verwaltig
Dr Burgermaischter isch dr Edgar Knecht.
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Lobbach ghert zum Sidfränkisch.
Commedia dell’arte
Anderi Bezäichnige für d Commedia dell’arte si gsi commedia degli zanni, wo d Zanni e bestimmti Grubbe vo Maske gsi si, die vo de äifache Lüt), commedia a soggetto (Szeene- oder Szenaariumtheater), commedia improvvisa oder all’improvviso (Improwisazioonstheater) und commedia delle maschere (Masketheater).
Inhalt
Zum d Commedia dell’arte vo andere Theatergattige chänne underschäide het dr Wolfram Krömer vorgschlaage ass d e Theater sig, wo
Maske
Die bäide Hauptgrubbe vo de Maske si d zanni oder zanoni wie z. B. dr Arlecchino gsi und d vecchi, die Alte wie z. B. dr Pantalone; drzue chämme d amorosi bzw. innamorati, wo ooni Maske ufdräte.
Vier Zanni
Dr Gozzi und dr Goldoni
Wääred d Commedia dell’arte nördlig vo de Alpe immer mee Bedütig üüberchoo het, isch in dr Middi vom 18. Joorhundert z Venedig e Chrieg zwüschen em Carlo Gozzi und em Carlo Goldoni usbroche. Dr Goldoni het s Theater noch em Vorbild vom Molière welle modärnisiere, im Gozzi isch s drum gange die alti Commedia dell'arte z rette.
Kwelle
Dr Ardikel «Commedia dell’arte» uf dr dütsche Wikipedia
Ostfildern
Ostfildra (dt. Ostfildern) isch a Sdadd en Bada-Wirttabärg, diräddg sidesdlich vo dor Landeshaobdsdadd Sduagord. Ănna 1975 im Rãma vo dor bada-wirttabärgischa Gemaendereform bilded, hådd Osdfildra scho bei saenor Grendong mae wia 20.000 Aewohonr gheed. Desswäaga isch d Sdadd scho glei zom 1. Juli 1976 Graosa Graessdadd wårda. Haed isch se midd ire 40.000 Aewohnor nåch Essleng, Filderstadt, Niirdeng, Kircha ond Laefälda-Ächdordeng d seggsdgraesda Sdadd em Landgraes Esslenga ond ghaerd zom Middlbereich Essleng em Oberzentrum Sduagord.
Geographi ond Vorkehr
Ostfildra leid uff dor Osdhälfe vo dor Fildor, dåhär dor Nãma vo dor Sdadd. Frijor isch d Fildor a landwirdschafdlich fruchdbara Haochebene em Härza vo Wirttabärg gwäa. Abor enzwischa isch-se sdarg iborbaud mit Siidlonga, Indusdrii, Vorkeerswäag ond edd z´ledsd midd-m Landesflughafa Stuagort ond dor Fildormässe. Zwischa de oenzlne Sdedd ond Sdaddåoel, dess gild ao firr Osdfildra, isch blos no wenich Freiraom.
Bsondors vo dor Parksiidlong ond vom Scharnheisor Park aus hãdd-mor zwischa de Hochheisor durch emmor noo on scheene Ausbligg nåch Sida uff d Schwäbischa Alb.
Vorkehrsmäßich isch Osdfildra hervorragend vorsorgd: Omiddlbar an dor sidlicha Sdaddgrenz vorlaofd d Bundesaudobã A 8 Sduagord – Ulm. Jenseids vo dor Audobã leid ao glei dor Flughafa Sduadord. Ennorhalb vo Osdfildra isch d Sdaddbã Sduagord midd de Linia 7 ond 8 dor Haobdvorkehrsdrägor. Båede Linia vorlaufed vo Sduagord här zendral durch Ruit ond dor Scharnheisor Park bis nåch Nälleng nae (Endsdazio). D Linie 7 brauchd vo Nälleng blos äbbes mae wia 20 Menudda bis zom Sduagordor Zendrom, Schlossblatz ond Haobdbãhof, d Linie 8 gãd quer ibor d ganza Fildor vo Osd nåch Wäsd, dees håesd vo Nälleng bis (Sduagord-) Vaiheng. Midd dor Buslinie 122 kã-mor vo Nälleng ond Scharnhausa diräggd uff dor Flugblatz faara. Weidore Buslinia vorbended Osdfildra en wenichor wia 15 Menudda midd dor Graessdadd Essleng.
Sdaddglidorong
D Sdaddvorwaldong hådd irn Sitz em graesda Sdadddåel, en Nälleng.
Dor Sdadddåel Scharnheiser Park, endsdanda aerscht in de 1990or Jår uff-m weida Gelende vor-ra ehemalicha amerikanischa Kasärn, biaded därzeid Blatz firr 7.000 Aewonor, em Endausbau solled-s guad 9.000 sae. A baar glaene Wohnblätz midd blos weniche Aewonor geid-s ao noo: Stockhausa, d Nuimiile ond dor Kemnator Hof (älle zo Kemnat) ond d Wernitzheisor Miile (zo Nälleng).
Nåchborgmaendena
Em Uhrzaegor nåch grenzed an Osdfildra ã (em Nordosda ãgfanga): Essleng, Denggadårf, Nuihausa (älle Landgraes Esslenge) ond d graesfreija Sdadd Stuagort.
Gmaenderåd
Bei dor ledsda Kommunalwahl am 25. Mai 2014 hådd-s dees Ärgäbnis gäe:
Dialäggd
Osdfildra leid em zendrala Bereich vom Middlschwäbischa. Abor wia iboraal en deå wirdschafdlich dynamische schwäbische Regiona midd viile Zuazogene isch s Schwäbische scho sdarg vorhochdeidschifizird.
Wilhelm Wiget
De Wilhelm Wiget (* 21. Märze 1885 z Tägersche, † 25. Juni 1934 z Herisau) isch Professer för Tütschi Sprooch und Literatur (Germanistik) a de Universität Tartu (Dorpat) z Estland und a de Uni Zöri gsii.
s Lebe
De Wilhelm Wiget isch 1914 uf s schwedisch Uppsala ggange, woner skandinavischi Sprooche studiert het. Ane 1915 hät er sich z Hamburg i experimenteller Foneetik uusbilde loo. Im gliiche Joor isch er Lektor a de Universität z Uppsala wore, wos em sogär en Professuur aapotte hend, aber er hät nüd wele uf s Schwizerbörgerrächt verzichte. Derför isch er 1919 as Professer för Tütschi Sprooch und Literatuur a d Universität Tartu z Estland brueffe wore. Noch de Pensionierig vom Albert Baachme ane 1932 isch er as sii Noofolger Professer a de Universität Zöri wore. Aber scho noch zwää Joor, em 25. Juni 1934, isch er lungechrank gstorbe. D Professur för Tütschi Sprooch und Literatur isch denn an Rudolf Hotzenköcherle ggange.
Verhürootet gsii isch er mit de Schweedin Johanna Thyra, gibooreni Eriksson (1887–1961), on er hät vier Chend mit ere ghaa.
d Forschig und d Leer
De Wiget isch e Sproocheschenii gsii. Er hät e ganzi Raije europääischi und orientaalischi Sprooche chöne, und z Dorpat hät er si trotz der Aastellig as Germanischt au mit em Oschtseefinnisch und de finnische Määrli ond Saage abggää. As Profässer hät er z Zöri e paar Neuerige iigfüert, zom Biispil s Poschtseminar, wo me noch de Vorläsig daa, wa me ghöört hät, no hät vertüüffe chöne.
Kohlenberggericht
S Koolebärggricht oder Koolebärgergricht isch vom spoote Middelalter bis zum Aafang vom 17. Joorhundert s Gricht vo dr Korporazioon vo de Freihäitsgnaabe, wo men ä au Freihäite gsäit het, uf em Baasler Koolebärg gsi. Es isch diräggt em Riichsvogt understande. Dä het in Gäldsache sälber Rächt gsproche, as Friidensgricht sis aber d Freihäitsgnaabe gsi, wo grichdet häi, usser ass dr Vogt am Aafang d Parteije het lo schwööre, ass si dr Richtspruch wurde akzeptiere. Sonigi Gricht, wo riichsummiddelbar gsi si, het s nume z Baasel, z Hamburg, z Augsburg und in ere vierte, umbekannte Stadt gee.
S Gricht het us eme Richter und säggs Schöffe bestande, wo alli Freihäitsgnaabe gsi si ooni Hoose (wie mä dä Strümpf denn zu mol gsäit het) und ooni Mässer, und het under ere Linde uf em Koolebärg dagt. Dr Vogt het d Richder ernennt, und e Freihäit, wo sich gwäigeret het, het sini Briwilegie verloore. Dr Richder het dr Richtstaab ghebt und isch uf eme Stuel ghoggt, die säggs Urteilssprächer uf Bängg lings und rächts von em. Dr Vogt isch hinder em Richter gstande, und hinder de Schöffe die vier Amtslüt vom Stadtgricht. Im Richter sis rächte Bäi - noch em Bricht vom Felix Platter die rächte Bäi vo allne siibe Richder - isch bis zum Chnöi blutt gsi und het im ene Zuuber voll Wasser gsteggt. E Grichtsschriiber isch au under dr Linde gsässe und het alles ufgschriibe, was men em befoole het. Formal isch d Prozeduur wie die vom e Schulhäissegricht gsi, nume dass Amtslüt de Schöffe gsäit häi, wie si sötte urdäile. Im Allgemäine häi dr Vogt und d Amtslüt dr Richtspruch formuliert, dr Richder het en verkündigt und dr Zuuber umgheit. Dr Vogt, wo d Buesse iizooge het, het denn uf sini Chöste de siibe Freihäite e Viertel Wii spendiert.
D Koolebärger si offesichtlig nid reegelmäässig z Gricht gsässe. Dr Felix Platter verzelt in sinere Autobiografii, wie s am 18. Merz 1559 noch langer Zit under em Lindebaum näben em Huus vom Noochrichder wider emol abghalte worde isch. Dr Noochrichder isch as Aachlääger ufdräte, und het e fremde Noochrichder wäge Verlümdig aaklagt. Bäidi Pardeije häi Fürsprächer vom Stadtgricht ghaa und alli häi sich duzt. Zum Beroote si d Richder in es Huus nääbedraa, wo si vo Amtspersoone beroote worde si, und denn het dr Richder under dr Linde s Urdäil verkündet.
SBB Re 4/4 IV
D' SBB Re 4/4 IV, die vierti Re 4/4 vu de Schwiizerische Bundesbahne, isch ä Schnällzugsloggi wu cha mit 160 Stundekilometer fare.
I de Sibzgerjahr hend d' SBB aagfange, im Uuftrag vum Parlamänt ihres Aagebot z' erwiitere und somit s' Projäkt „Bahn 2000“ in Aagriff z' nii. D' Zyyt isch nuch nüd riif gsi für ä richtigi Hochgschwindigkäitsloggi wu cha mit mindeschtens 200 Stundekilometer fare. Bim violett-gäle Vorortstriebzug SBB RABDe 8/16, wu's uf d'r rächtsuufrite Züriseelinie iigsetzt hend, isch äs eerschts Mal d' Gliichrichtertechnik zum Iisatz choo, het aber denn scho technischi Problem beräitet. D' SBB hend aber gliich d'r Schwiizerische Loggi- und Maschinefabrigg (SLM) in Winterthur und d'r Brown, Boveri & Cie. z' Badä vier Prototype vu d'r künftige Re 4/4 IV in Uuftrag ggii. Zum Gwicht spare het mer sich für ä Konstrukziuu us Liechtstahl entschide. So isch dänn ä äinzelni Loggi 80 Tonnä schwär wordä. Im April 1982 het di eerscht vu allne Re 4/4 IV, d' 10101, im Häitersbärgtunnel ihri Probefahr absolviert. Det het si 175 Stundekilometer erreicht und het denn dur das dörfe mit 160 fare. Das het mer duezmal aber nur im Wallis chänne, uf d'r schnuergraade Schnällzugslinie, und so händ's ihres Iisatzgebiet vor allem zwüsche Gämf und Domodossola gchaa. Isch äini uusgfalle, isch si dur ä SBB Re 4/4 II oder ä SBB Re 6/6 abglöst wordä. Ufgrund vu ihrer chline Aazahl sind's immer Exote blibe, und das nüd zur Freud vum zueschtändige Bahnpersonal, wu het müese de Betrieb reglä oder i d'r Werkstatt a de Loggene schaffe.
Im Füfenünzgi hend d' SBB mit d'r Südostbahn äs Tuuschgschäft gmacht - d' Re 4/4 IV sind gäge vier Re 4/4 III a diä Privatbahn übereggange. Churz druf het mer si chänne uf em Stammnetz vu d'r Südostbahn gsii. Duezmaal het diä Bahn zäme mit d'r SBB und d'r Bodäsee-Toggäburg-Bahn de Vorälpä-n-Express gschtellt. Vor dem chänd di ehemalige Re 4/4 IV als SOB Re 446 vor allem zum Iisatz, au ietz, wu d' Südostbahn mit d'r Bodäsee-Toggeburg-Bahn fusioniert het.
1992
gstorbe
Unbekannts Stärbedatum
Saubraz
Saubraz (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Saubraz lyt am Jurafueß, in dr Nechi vu dr Stroß iber dr Col du Marchairuz. D Gmaiflechi umfasst 47,8 % landwirtschaftligi Flechi, 44,3 % Wald, 7 % Sidligsflechi un 0,8 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Saubraz isch zum erschte Mol gnännt wore im 13. Jh. as de Salubra (1251 Saubra).
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 20,6 % gläge.
Religion
60,6 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 17,7 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,3 %, CVP 3,1 %, FDP 10,1 %, GLP 6,5 %, GP 11,8 %, SP 16,7 %, SVP 43,0 %, Sunschtigi 0,3 %.
Dr Burgermaischter vu Saubraz isch dr Daniel Barbezat (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 3,6 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 198 Yywohner 90,4 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,5 % Dytsch, 0,5 % Italienisch un 4,6 % anderi Sproche.
Straße von Tiran
D Strooss vo Tiran oder au Meerängi vo Tiran verbindet dr Golf vo Akaba mit em Rote Meer, lit also zwüschen em süüdlige Spitz vom Sinai und Saudi-Arabie.
Für Israel isch si dr Zuegang zum Indische Ozean, für Jordanie die äinzigi Verbindig zum Wältmeer. iire Naame chunnt vo dr saudi-arabische Insle, wo am Iigang vo dr Meerstrooss lit.
Zmidzt in dr Strooss vo Tiran lige vier Koralleriff, wo noch britische Kartografe us em 19. Joorhundert benennt si: Jackson, Woodhouse, Thomas und Gordon. Starki Ströömige versorge d Riffpflanze und die chliine Rifffisch mit vil Naarig (z. B. Plankton). Si wärde denn vo gröössere Raubfisch gjagt: Barrakudas, Makrele, Thunfische und Haifisch.
Gschicht
Churz vor dr Sueskrise und em Säggsdaagchrieg het dr egüptisch Bresidänt Gamal Abdel Nasser d Strooss vo Tiran für die israelischi Schifffaart gspert, was e Verstooss gege d Konvenzion über Hohäitsrächt uf See und in Zone nääbedraa gsi isch, wo d UN-Seerächtskomferänz am 27. April 1958 aagnoo het, und dr Casus belli für e Säggsdaagchrieg. Dr amerikanischi Bresidänt Lyndon B. Johnson het noch em Chrieg am 19. Juni 1967 gsäit: „Wenn s äi äinzelni, unüberlegti Handlig gee het, wo mee als alli andere für dä Usbruch verantwortlig gsi isch, denn isch das die willkürligi und gföörligi Entschäidig gsi, d Strooss vo Tiran zuezdue. Alli Völker müesse s Rächt uf freiji Faart uf de Seewääg haa.“
Alemannische Pilznamen (Botanische Namen)
Alemannischi Pilznämme, gordnet no dr wisseschaftlige Nämme (alfabetischi Lischt), vgl. au di Lischt no dr Syschtematik.
Ufgfiert sin Pilznämme vum Appezellerland, vu Eischeme, Greschoney, Gurin, Lagsch, Äisele, Obfige, Rhinai-Besche und vom Kantoo Uri.
Pilz
Schwimm (Obfige)
Val de Moder
Val de Moder ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Val de Moder ìsch àm 1. Janner 2016 grìnda worra. Sa kummt vu dr Fusion vu da Gmeina Pfaffoffe, Ìwerach un dr Wàlik. Àm 1. Janner 2019 isch aui Rìngeldorf ingmeindet worra.
Verwàltung
vu Val de Moder ìsch. Val de Moder gheert zum Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vu Val de Moder ghert zum Owerrhinàlemànnisch.
Oktober
Dä Oktoober isch de zääti Monät vom Jahr im Gregorianische Kalender.
Er hät 31 Täg. De Oktober fangt mit em gliiche Wuchetag wie de Januar aa. Usserd i Schaltjahre.
Dä Namä
D Römer händ ihrä achti Monät vom Jahr mensis october (octo=acht) gnännt. Obwohl dä Monät nach dä Julianischen Kaländerreform 46 v. Chr. a dä zähte Stell verschobä wordä isch, isch s bi sim römischä Namä blibä. Anderi uurdütschi Namä sind d "Wiimönet", dä Namä söll bereits vom Karl äm Große im 8. Jahrhundärt iigfüehrt wordä si und wiist auf dä Beginn vo dä Wiiläsi und dä wiitärä Wiiverarbeitig hi, odär "Gilbhart", da sich i däm Härbschtmonät s Laub gäl und bun färbt. Bi dä Jeger wird de Monät au Dachsmond gnännt. Dä hütig Gregorianisch Kaländer isch 1582 vom Papscht Gregor XIII. iigfüehrt worde, isch aber erscht nach dä Französischä Revolution duregsetzt worde.
Tiärchreiszeiche
Im Oktober liged d Sternzeichä Waag (ca. 23. 9. bis 23. 10.) und Skorpion (ca. 23. 10. bis 22. 11.).
Irndorf
Geografi
Irndorf leit uf em Grauße Heibärg, ere Hauchfleche vo dr Schwäbische Alb em Naturpark Obere Donau. Em Norde vo dr Gmeod leit s Naturschutzgebiet Irndorfer Hardt, mit ere Fleche vo ensgsamt 103 Hektar. Nochbergmoede send Nusplingen em Zollernalbkroes em Norde, Schwenningen em Oschte, Beuron em Side, boede em Landkroes Semmerenga ond ond Bäradal em Weschte.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 48,2 % Landwirtschaftsfleche, 43,6 % Wald, 6,8 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Irndorf ghert nur s gleichnamig Dorf.
Gschicht
Em Johr 1094 wird zom erschte Mol a Adliche mit Name Ullrich vo Urendorf gnennt. Bis 1972 hot d Gmoed Irrendorf ghoeße.
Verwaltong
Irndorf hot sich mit dr Städt Mihla ond Friddinga ond dr Gmoede Bäradal, Buacha, Kolbinga ond Renquishause zom Gmoedverwaltongsverband „Donau-Heuberg“ mit Sitz en Friddinga an der Donau zammegschlosse.
Dr Birgermoeschter vo Irndorf ischt dr Jürgen Frank.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Irndorf ghert zom Schwäbisch.
19. August
Dr '''19. Augschte''' isch dr 231. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 232. in Schaltjohr), dodermit blybe no 134 Däg bis zum Änd vum Johr.
Schlacht von Aigospotamoi
D Schlacht bi Aigospotamoi (griechisch Gäisseflüss) het im Septämber 405 v. d. Z. gege s Ändi vom Peloponnesische Chrieg stattgfunde und het Athen iiri ganzi Flotte kostet.
D Schlacht
Dr spartanisch Admiral Lysander het die athenischi Flotte überrascht, wo si am ene ungschützte Strand bi Aigospotamoi glääge isch und vili vo de Ruederer und Soldate an Land noch Ässe gsuecht häi.D Spartaner häi die halb bemannte athenische Triere ooni vil Brobleem chönne eroobere. Dr Lysander het au 3000 Athener an Land ufgriffe und nume nüün athenische Triere under em Konon häi sich chönne zruggzie. Dr Konon het s vorzooge nid sälber uf Athen zruggzgoo und isch uf Züpere gflüchdet. Noch dr Schlacht het dr Lysander e Gricht vo de Verbündete iiberüft, wo gfunde het, ass d Athener Verbräche begange häige und die athenische Stratege und die gfangene attische Bürger zum Dood verurdäilt het. So wie s dr Xenophon daarstellt, isch das woorschinlig s erste Dribunal gegen e besigt Find wäge dr Verletzig vom Völkerrächt und wäge Verbräche gege d Menschligkäit in dr Gschicht gsi.
Sprachatlas von Niederbayern
Dr Sprochatlas vu Niderbayern (dt. Sprachatlas von Niederbayern, churz SNiB) stellt di sprochgeografische Verhältnis vu dr bairische Dieläkt z Niderbayern dar. Dr SNiB isch e Deilprojäkt vum Bayrische Sprochatlas, s isch an dr Universitet Passau dra gschafft wore. Är stoht in dr Tradition vu dr oberdytsche Chleiruumsprochatlante, wu d Methodik vun ene zerscht vum Schwyzer Sprochatlas entwicklet woren isch.
Schlacht von Aigospotamoi
D Folge
D Seemacht vo Athen isch in dere Schlacht vollständig vernichdet worde, und wo dr Lysander mit sinere Flotte dr Piraeus blockiert het, isch s Attische Riich verloore gsi, d Stadt het sich nüme chönne verdäidige und het bedingungslos kapituliert. Das isch s Ändi vom Peloponnesische Chrieg gsi.
Sprachatlas von Niederbayern
Untersuchungsgebiet
Dr Regierigsbezirk Niderbayern het vor dr Gebietsreform 907 sälbständigi Gmeine umfasst, derno sin s no 258 gsi. S Untersuechigsgebiet isch in Planquadrat mit 7 km Sytelengi yydeilt wore, un us jedem Planquadrat isch ei Ortschaft fir d Befrogig uusgwehlt wore. Fir Stedt isch e chirzer Stadtfrogebuech brucht wore.
Zwische 1991 un 1998 sin 221 Ortsbefrogige durgfiert wore, dervu 201 mit em Hauptfrogebuech, acht mit em Stadtfrogebuech un zwelf Ortsufnahme mit eme Churzfrogebuech.
Frogebuech un Befrogig
In dr Vorbereitigszyt 1989 bis 1991 sin Probebefrogige durgfiert wore, d Ergebnis dodervu sin derno in s Hauptfrogebuech yygschafft wore. S Frogebuech isch no Sachgruppe yydeilt, z. B.: S Vih un syy Pfläg, Heiet, Ackerböu, Wage, Holz, Wätter. Insgsamt umfasst s Frogebuech 2325 Einzelfroge. S Stadtfrogebuech het iber 1900 Froge.
D Antworten sin in ere differänzierte Lutschrift (Teuthonista) mitgschribe wore, wu d Fyynheite vu dr Uussproch exakt dermit cha feschtghalte wäre.
In dr Ortschafte, wu friejer s Glasmacherhandwärch Tradition gha het oder hite no het, isch mit eme eigene Frogebuech noch em Glasmacher-Fachwortschatz gfrogt wore.
Publikation
Uugfehr d Helfti vum gsammlete Matrial wird in Atlasform ufbereitet un vereffentligt. Erschine sin sibe Bänd, mit em Band 3, wu im Februar 2010 erschine isch, isch s Projäkt abgschlosse.
Syntax
In däm Näbeprojäkt sin di sprochgegrafische Verhältnis in dr Syntax erforscht wore. Bi jedere zwote Ortsufnahm isch d Syntax abgfrogt wore. E Uuswärtig un Kartierung zue dr 13 dokumäntierte grammatikalische Fänomen isch im Yyfierigsband zum Sprochatlas vu Niderbayern vereffentligt wore.
Werterbuech vu Niderbayern
E ander Näbeprojäkt isch s plant Werterbuech vu Niderbayern, wu ne Uuswahl us em erhobene Wortschatz soll botte wäre, vor allem au sonigi Uusdruck, wu bi dr Erhebige zum Sprochatlas zuesätzlig ufgschribe wore sin, also Uusdruck, wu nit im Frogebuech sälber din sin.
Dr Sprechende Sprachatlas von Niederbayern
Bi däm Näbeprojäkt handlet s sich um e akustische Sprochatlas, wu in 207 Ortschafte digitali Tonbandufnahme derfir mit eme Frogeboge mit 720 Frogen durgfiert wore sin. Dodrus sin fir di erscht Version vum Sprechende SNiB 110 Uusdruck uusgwehlt wore. Dr Sprechende SNiB isch anne 2004 as CD vereffentligt wore.
Orts- un Flurnämeforschig
Im Ruum Niderbayern fählt bishär e systematischi, flechinedeckendi Erhebig vu dr Orts- un Flurnäme. S git nume einzelni Ortsuntersuechige. In eme Projäkt, wu vu dr EU un dr Universitet Passau finanziert wird, isch d Uussproch vu Orts-, Flur- un Gwässernäme un au Huusnäme in dr Dieläkt vu dr Landchreis Freyung-Grafenau un Regen, un au im tschechische Behmerwald in Tondokumänt gsammlet wore.
Sprochatlas Behmerwald
Fir s Projäkt Sprachatlas Bayerischer Wald und Böhmerwald isch bi Dieläktspröcher im Bayrische Wald un bi dr letschte bairische Dieläktsprächer im tschechische Behmerwald zwische 2005 un 2007 e Frogebuech mit iber 730 Froge abgfrogt wore. E Uuswahl us dr Ergebnis sin as Sprechender Sprachatlas Bayerischer Wald und Böhmerwald (SBuB) vereffentligt wore.
Schweizergarde (Frankreich)
D Schwiizergarde, eigetlig Regimänt vo de Schwiizer und Graubündner Garde (franz. Régiment des Gardes Suisses et Grisons oder Gardes suisses ) isch e Regimänt vo de französische königlige Garde gsi, wo us Schwizer Söldner bildet worden isch. Es het si Dienst am 12. Merz 1616 aadräte und isch 1792 noch em Sturm uf d Tuilerie am 10. August 1792 und de Septämber-Massaker, won e groosse Deil vo de Gardiste umchoo isch drbii, vo dr französische Nationalversammlig ufglöst worde. Mit dr Restauration 1815 het dr Ludwig XVIII. d Schwiizergarde wider härgstellt. In dr Julirevolution 1830 het si wie 1792 d Monarchii verdeidigt und wider e grosse Deil vo de Gardiste drbii verlore. D Schwiizergarde isch im gliiche Johr ändgültig ufglöst worde.
Großmacht
E Grossmacht bezeichnet en Staat, wo en wesentliche geopolitische und teilwis wirtschaftliche Ifluss uf anderi Staate hät. Witeri Merkmal chönd es starchs Militär (unter anderem mit Atomwaffe (was aber nöd immer so isch) und e gueti Wirtschaft si.
I de Gschicht häts vili Grossmächt gä. Im spoote Mittelalter isch es im Mittelmeerruum s Byzantinische Riich und denn au d Republik Venedig ksi. Dänn sind Spanie, Portugal und s Osmanische Riich zu Grossmächt ufgstige. Die iberische Mächt sind dänn aber mit de Koalitionschrieg (1792 bis 1815) nidergange und Frankriich, Grossbritannie, Russland, Österriich und Preusse sind zu Grossmächt ufgstige. Spöter isch no Italie dezuecho. S 20. Joorhundert isch mee und mee vo de USA und dr Sowjetunion dominiert worde. Die beide Staate sind nach em Ändi vom Zweite Wältchrieg (1945) zu Supermächt ufgstige, während Frankriich, s Vereinigte Königriich und Italie schrittwis ihri Kolonie händ müesse ufgä und i de Wältpolitik starch a Bedütig verlore händ.
Yannick Buttet
Dr Yannick Buttet (* 12. Juli 1977 z Monthey) isch e Schwyzer Bolitiker (CVP). Mit dr Wahle vum 23. Oktober 2011 bis zum 17. Dezämber 2017 isch er Nationalrot gsii.
Bolitik
Dr Buttet isch vu 2002 bis 2005 Bresidänt vu dr JCVP im Bezirk Monthey gsii un ab 2005 bis 2009 Bresidänt vu dr JCVP Valais romand. Syt Jänner 2009 isch dr Buttet im Gmaitrot, dr Exekutive vu dr Gmai Collombey-Muraz un ab 2013 isch er au Gmaibresidänt gsii. Vu 2008 bis 2012 isch er Vize-Bresidänt vu dr CVP Valais romand.
Einfamilienhaus Calini
S Calini-Huus befindet sich an dr Wettstäiallee 42 im Chläibaasel. Es isch äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.
S Huus isch 1912/13 vom Richard Calini (1888–1943) baut worde, wo sit 1910 mit em Alfred Widmer und em Emanuel Erlacher z Baasel en Archidekturbüro gha het. . Es het zwäi Stöck und e Walmdach mit Mansarde und isch im Heimetstiil baut. Bsundrigs fallen uf d Lisene oder Pilaster an de Huusegge. Über em Hauptiigang het s e gröössers Ornamänt und nääbedraa en Erker mit drei Fänster.
Malsch (bei Heidelberg)
Malsch (sidfränkisch Malsch) isch e Gmai im Rhy-Necker-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Iiwohner (Stand: ).
Geografi
Malsch lyt am Fueß vum 244 m hoche Letzenberg im nordweschtlige Kraichgau in dr Metropolregion Rhy-Necker. Nochbergmaine vu Malsch (bei Wiesloch) sin Malschenberg, Rauenberg, Mühlhausen, Rettigheim, Östringen, Bad Schönborn, Kronau un St. Leon-Rot.
Dr Baan bstoht us 56,4 % Landwirtschaftsflechi, 15,1 % Wald, 26,1 % Sidligsflechi un 2,4 % sunschtiger Flechi.
Terra Australis
Terra Australis (lat. terra „Ärde“, „Land“; australis „südlig“) isch d Bezäichnig vom ene hüpotetische Südkontinänt, wo in dr Antike bostuliert worde isch. Dr Claudius Ptolemäus (100–175) het dr Naame in sim Wärk Geographike Hyphegesis brägt. Er het glaubt, ass rund um alli Meer Land müess si, so wie das bim Middelmeer dr Fall isch. Dr Ptolemäus het dorum vorusgsäit, ass im Süde e groossi Landmasse, Terra australis incognita (altgr.: ἄγνωστος γῆ (ágnostos gé)), müess ligge, wo dr Indisch Ozean wurd begränze und mit Afrika verbunde sig (lat. incognita, „umbekannt“ – wil no niemer daas Land gsee het). Antiki und middelalterligi Chartezäichner häi denn uf iiri Wältcharte e fiktive Kontinänt zäichnet, wo bis zum Südpol gange isch. Es het soonigi gee, wo uf dere Landmasse au no Gebirg und Flüss iizäichnet häi.
Malsch (bei Heidelberg)
Gmaigliderig
Zue Malsch ghere s glychnamig Dorf un d Ortschafte Bahnstation Rot-Malsch un Tonwerk.
Terra Australis
Noch dr domoolige Vorstellig het s sich um e Kontinänt mit eme aagnääme, warme Klima ghandlet, mit riiche Boodeschetz und ere zivilisierte Bevölkerig, wo mä mit ere Handelsbeziehige hätt chönne ufnee.
Malsch (bei Heidelberg)
Gschicht
Malsch isch zum erschte Mol gnännt wore im Lorscher Codex anne 783 as Malschen.
Verwaltig
Malsch het sich mit dr Stadt Rauenberg un dr Gmai Mühlhausen zuen eme Gmaiverwaltigsverband mit Sitz z Rauenberg zämmegschlosse.
Terra Australis
Gege s Ändi vom Middelalter häi sich d Lüt under em Iidrugg vo de groosse Entdeckigsfaarte wider me mit dr These vo dr Existänz vom ene riisige, saagehafte Südkontinänt afo beschäftige. So het dr Magellan glaubt, ass d Magellanstrooss, won er 1520 entdeggt het, d Durchfahrt zwüsche Amerika und em Südkontinänt sig. Mä het däm muetmaaslige Südkontinänt denn au Magallanica gsäit. Dr Francis Drake isch denn aber 1577–80 um d Wält gseeglet, und het bewiise, ass d Magellanstrooss käi Kanal zwüsche zwäi Kontinänt isch: im Süde vo Südamerika het er e Hufe Insle entdeggt, und won er schliesslig am Kap Hoorn aachoo isch, isch vor im nume no die offeni See gsi.
Malsch (bei Heidelberg)
Verwaltig
D Burgermaischteri isch d Sibylle Würfel.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Terra Australis
Das und und wil sich dr Naame Australie iibürgeret het, si woorschinlig d Gründ, ass d Antarktika, wo dr äinzig ächti Kandidat für e Terra australis gsi isch, schliesslig e ganz andere Naame überchoo het.
RhB Ge 6/6 II
D' Ge 6/6 II isch ä sächsachsigi Loggi bi d'r Rhätische Bahn. De Buechstabe „G“ isch stellverträtend für schmalspurigi Triebfahrzüg. Zur Bezäichnig gchört ä römisches „2“, will schu ä-n-erschti Ge 6/6 gmacht wordä-n-ischt - das isch ä Krokodilloggi vu d'r gliiche Bahngsellschaft und hüt nüm im Regeldiänscht.
Malsch (bei Heidelberg)
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Malsch ghert zum Sidfränkisch.
RhB Ge 6/6 II
Im Achtefüfzgi händ d' Elektrizitätswärch vu d'r Stadt Züri aagfange, d' Chraftwärch im Bergell z' buue. Im Bergell sälber git's kei Ysebahnlinie, doch di Rhätisch Bahn het jedä Tag müese um di tuusig Tonnä Zemänt bis uf Sankt Moritz transportiärä. Das hät mer äläi mit d'r RhB Ge 4/4 I und d'r Krokodilloggi nüm chänne bewältige, also hät's ä nüüi, starchi Loggi bruucht. Di Schwiizerisch Loggi- und Maschinefabrigg (SLM) in Winterthur, d' Brown, Boveri & Cie (BBC) z' Badä und d' Maschinefabrigg Örlike (MFO) hend d'r Zueschlag überchuu, sibä Stugg vu derä nüüä Buukonschtrukzuii z' buue. Zum Stiigige und Gfell besser chänne bewältige, hend's i d'r Mitti äs Glänk überchuu wu mer nur vertikal cha bewegä. I d'r Folg hend di gliiche Hersteller au di erschte zwäi Prototype vu d'r Buuräihe SBB Re 6/6 mit so Glänk uusgschtattet. Di letschti Ge 6/6 II isch im Füfesächzgi in Diänscht gschtellt wordä.
Wu d' Chraftwärch fertig buut gsii sind, het mer d' Ge 6/6 II vor Allem im Schnällzugsdiänscht uf d'r Albulaliniä iigsetzt. Im Driienünzgi sind si deet vu de RhB Ge 4/4 III abglööst wordä. Sithär wärdet's wider vor Allem im Güeterverchehr iigsetzt, aber au vor Schnällzüg zwüsche Schuls und Disentis.
Zisterzienser
D Zisterzienser und Zisterzienserinne si Mönch bzw. Nonne, wo in dr Dradizioon vom Gründer vom Chlooster Cîteaux e Lääbe vo Gebät, Lääse und Aarbet wäi lääbe. Dr Zisterzienserorde isch dur Reforme us dr Dradizioon vom Orde vo de Benediktiner entstande. Zu de verschiidene Zwiig vo de Zisterzienser ghööre usser em Zisterzienserorde (lat. Ordo Cisterciensis, (abkürzt OCist, früener SOCist), em monastische Orde in dr röömisch-katholische Chille, au dr Zisterzienserorde vo dr strängere Observanz, d Drabbiste (abkürzt: OCSO, früener OCR) und die männlige und wiiblige Laiegmäinschafte vo de Zisterzienseroblate, wo äim vo de erwäänte Orde understellt si, und d Kongregazioone vo de Bernhardinerinne. Usserhalb vo dr katholische Chille git s d Gmäinschaft vo de Evangeelische Zisterzienser-Erbe, d Gmäinschaft vo de Alt-Katholische Zisterzienser im Orden vo Port Royal, d Gmäinschaft vo de Mariawite und d Gmäinschafte vo de Zisterzienser Oblaate.
Mitgliidszaale
Am 1. Septämber 2005 häi (ooni Drabbiste) 1626 Mönch und 825 Nonne zum Zisterzienserorde ghöört.
D Entwigglig bi de Drabbiste:
Kwelle
Dr Ardikel «Zisterzienser» uf dr dütsche Wikipedia
Pfaffenweiler (Begriffsklärung)
Ortschafte wo Pfaffenweiler heisse sin:
Vanna
D Vanna het e Hufe Uszäichnige überchoo wie dr Porin 1999 und 2000 as besti kroatischi Sängere. 2001 het si au s kroatische Muusikfestival Dora gwunne und het denn für Kroazie am Eurovision Song Contest mitgmacht.
Si isch mit em Andrija Vrdoljak verhürootet und het zwäi Chinder. Si läbt z Zagreb.
Odin von Lejre
De Odin vo Lejre oder o Lejre Lady („Dame von Lejre“) isch e chliini ggossni Siberstatuette, wo nochere früene Interpretazioo de Odin uf sim Thron Hlidskjalf zaige söll, der Hoptgott vo de Nordische Mythologii. Hütt gitses verschidnigi Vorschlääg, wa da Figüürli darstellt und die wered kontrovers dischgeriert; nämmli öbs e Maa oder e Frau isch und o öbs e Gotthait oder de weltlichi Person darstellt. S Figürli isch i de Wikingerzitt öppe um 900 n. Chr. gmacht wore.
Fundumständ
S Figürli isch vom lokaale Amatöörarchäolog Tommy Olesen am 2. September 2009 gfunde wore, wääred de Uusgrabige vom Roskilde Museum im chliine Dörfli Gammel Lejre (Alt-Lejre), i de Nöchi vo de Stadt Lejre. Sit em 13. November 2009 isch s Figürli im Roskilde Museum uusgstellt und isch e Tail vo de permanente Uusstellig.
s Figürli
S Figürli isch us ggossnigem Silber mit schwarze Niello-Iilage. D Hööchi isch nume 18 Milimeter und s Gwicht bitrait 9 Gramm.
De Odin het e wiite Mantel aa und sitzt uf sim Thron Hlidskjalf, vo wo er öber di ganz Welt luege cha und so mitöberchunnt, wa so abgoot. Di beede Vögel nebet em stelet di beede Rappe Huginn und Muninn dar, wo jede Morge uusflüüget und em Oobe zruggchömed und em Odin verzellet, wa si vernoo und gsie hend. D Rücksitte vom Thron zaigt zwee Tierchöpf, vermuetli die beede Wölf Geri und Freki, wo em Odin sini Huustierli sind. Um de Hals und uf de Brust trait de Odin e Dekoration, wa vellicht de Ring Draupnir darstele cha. Vo dem Ring tropfet all nüü Nächt nüü noiji Ring ab.
S Figüürli vo Lejre zaigt de Odin inere From, wien er vill spööter i de Edda bischriben isch. Zudem understützt de Fund d Theorii, as Lejre i de Wikingerzitt e Königssitz gsii isch, wies jo au i de Sage verzellt werd.
Biberach
Biberach stoht fir:
Biberach isch dr Nooname vu:
Pius X.
Dr Pius X. (làtiin. Pius X; itàl. Pio X; aigentlig dr Giuseppe Melchiorre Sarto []; * 2. Jüüni 1835 z’ Riese, Lombardo-Venezia; † 20. Àuigscht 1914 z’ Rom) ìsch vu 1903 bis 1914 Pàpscht vu dr reemisch-kàthoolischa Kìrìch gsìì. Dr Pius X. bezaichnet maa-n-oft àls „konsärwàtiiver Reformpàpscht“, wial’r vìela Reforma un Ernäijerunga unternumma hàt, fìr d’ kàthoolischa Kìrìch geega dr Iifluss vum Modärnischmus z’ schtärka. Ar hàt zem Biischpìel litürgischa Reforma unternumma un d’ scholastischa Gotteslehr un Filosofii bfärdert. Sii Wàhlschpruch ìsch Instaurare omnia in Christo („Àlles ìn Chrìschtüs ärnäijera“) gsìì.
Noh siim Tood hann ìhn zàhlriicha Glàuiwiga fìr siina Frommhait un Hailigkait verheert. Ànna 1951 ìsch dr Pius X. vum Pàpscht Pius XII. seeliggschproocha worra, un drnooh hailiggschproocha àm 29. Mai 1954. Ìm Petersdom ìsch a Schtàtüüta mìt siim Nàmma z’ sah. Ìm Pius X. siina Geburtsschtàdt ìsch noh-n-ìhm umbnännt worra (Riese Pio X.). Drzüa ìsch d’ tràdizionàlischta Priaschterbriaderschàft St. Pius X. noh-n-ìhm gnännt.
20. August
Dr '''20. Augschte''' isch dr 232. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 233. in Schaltjohr), dodermit blybe no 133 Däg bis zum Änd vum Johr.
Arabisches Meer
Geografii
Im Nordweste gränzt s Arabische Meer an dr Golf vo Oman, wo sälber mit em Persische Golf verbunde isch. Im Südweste verbindet dr Golf vo Aden s Arabische Meer mit em Rote Meer. Im Südoste goot s Arabische Meer in d Lakkadivesee über, wo zwüsche de Maledive, Indie und Sri Lanka lit. Die mäiste Ozeanografe luege d Lakkadive as Däil vom Arabische Meer aa. Witer im Oste gränzt die, bzw. s Arabische Meer im erwiterete Sinn, an dr Golf vo Bengale.
Länder, wo im oder am Arabische Meer ligge si d Maledive, Indie, Pakistan, Oman, Jemen und Somalia.
Stedt an dr Küste si under anderem Mumbai (Bombay) und Karachi.
Dr Indus isch dr bedütendst Strom, wo in s Arabische Meer fliesst. Anderi Flüss si dr Narmada und Tapti, wo bäidi in Golf vo Khambat münde.
D Owen-Bruchzone lit im Weste vom Arabische Meer.
Sanja Doležal
D Sanja Doležal (* 9. Mai 1963 z Zagreb) isch e kroatischi Popsängeri und Färnseemoderatorin.
Si isch as Mitgliid vo dr Popbänd Novi fosili bekannt worde. Wo si ufghöört het singe, het si bim Färnsee in meerere Shous as Moderatorin afo schaffe. 2004 het si bim brivate Färnseekanaal RTL Televizija iiri äigeni Shou «Sanja» überchoo. «Sanja» isch bis 2006 gloffe. 2010 het d Doležal bi «Ples sa zvijezdama», dr kroatische Wersion vo Dancing with the Stars, uf HRT 1 mitgmacht.
Jakob Dubs
De Jakob Dubs (* 26. Juli 1822 z Affoltern am Albis; † 13. Januar 1879 z Losann) isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsii.
Er isch am 26. Juli 1822 z Affoltern am Albis i d Familie vomene Metzger uf d Wält cho. Er hät s Gymnasium in Züri bsuecht und dänn Recht in Bern schtudiert. Scho früeh hät er sich i dr Politik betätiget, hät a de Freischarezüüg und am Sonderbundchrieg aktiv teilgnaah.
De Jakob Dubs hät d Underschtützig vom Alfred Escher ghaa. 1847 hät mer ihn in Zürcher Grosse Rat gwählt, 1849 in Nationalrat, 1854 in Zürcher Regierigsrat und in Schtänderat.
Am 30. Juli 1861 isch de Jakob Dubs vo dr Bundesversammlig im Erschte Wahlgang in Bundesrat gwählt worde.
De Dubs hät sich für e Revision vo dr Bundesverfassig iigsetzt, isch aber schliesslich im Mai 1872 zruggträte, wil ihm di endgültig Fassig zu zentralistisch erschine isch. De Dubs hät denaa di üsserscht homogeni Gruppe vo de Revisionsgegner aagfüert, wos glunge isch, d Totalrevision 1872 z Fall z bringe.
De Jakob Dubs hät vo 1854 bis 1861 als nebeamtliche Bundesrichter gamtet. 1875 isch er zum vollamtliche Bundesrichter uufgschtige.
Während siinere Amtsziit als Bundesrat isch de Jakob Dubs de folgende Departement vorgschtande:
Er isch Bundespräsident gsii i de Jahre 1864, 1868 und 1870 und Vizepräsident i de Jahre 1863 und 1867.
Kraftwerk Eichholz
S Chraftwärch Aichholz isch è Spycherchraftwärch im Schwarzadal bi Brändè im Südschwarzwald gsi. S isch zämmè mit èm Bau vom Chraftwärch Hüsèrè baut worrè un hèt è zuèsätzlichi Energygwinnung uss èm Energyvolumè vom Schluchsee bringè söllè, bevor diè gsamt Chraftwärchsgruppè vo dè Schluri fèrtiggschtellt worrè sin.