cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Max-Planck-Institut für Intelligente Systeme
Ferderig vu Noowugswisseschaftler*ne
S Inschtitut ferderet dr wisseschaftlige Noowugs dur e interdisziplinäri Uusbildig uf em Biet vu dr intelligänte Sischtem un dur modärnschti Forschigsmegligkaite. Doktorande*ne us aller Wält spiile ne Schlisselroll in dr Forschigsarbet vum Inschtitut, si stelle rund d Helfti vu dr Wisseschaftler*ne am MPI-IS. Zuesätzli zue dr individuälle Promotionsstipändie mache vyl Doktorande*ne am MPI-IS bi aim vu dr Graduierteprogramm mit, wu s Inschtitut mit Partneruniversitete yygrichtet het. S wichtigschtisch d International Max Planck Research School for Intelligent Systems (IMPRS-IS), wu s Inschtitut 2017 in Partnerschaft mit dr Universitet Stuegert un dr Universitet Dibenga grindet het. Dodriber uuse git s Doktorandeprogramm mit uusländische Universitätspartner: dr ETH Züri, Schwyz, dr University of Cambridge, Großbritannie, un dr Carnegie Mellon University z Pittsburgh, USA.
Wiener Sängerknaben
Unverkennbar sy d Knabe durch ihri Madrosehäs während dr Konzärt.
Max-Planck-Institut für Intelligente Systeme
Initiative un Netzwärch
S Max-Planck-Inschtitut fir Intelligänti Sischtem un d ETH Züri kooperiere uf em Forschigsbiet "Sischtem wu leere". Zue däm Zwäck hän si s Max-Planck ETH Center for Learning Systems (CLS) grindet. S isch s erscht gmainsam Doktorandeprogramm vu dr ETH Züri un dr [Max-Planck-Gsellschaft. Syt dr Grindig vum Programm anne 2015 sin 112 Doktorande*ne un Postdocs as Fellows oder Associated Fellows ufgnuu wore. CLS zellt zurzyt 50 Diräkter*ne, Profässer*ne un Forschigsgruppelaiter*ne zue syne Mitglider oder assoziierte Mitglider. Im Juli 2019 hän d Max-Planck-Gsellschaft un d ETH Züri veryybart, d Finanzierig vum Programm bis 2025 z verlengere.
Syt Dezämber 2016 isch s Max-Planck-Inschtitut fir Intelligänti Sischtem Dail vum Forschigsnetzwärch Cyber Valley. Partner sin d Universitet Stuegert, d Universitet Dibenga, d Fraunhofer-Gsellschaft, s Land Bade-Wirttebärg un sibe Induschtrypartner: Amazon, BMW Group, Daimler AG, IAV GmbH, Porsche AG, Robert Bosch GmbH un ZF Friedrichshafen AG. Cyber Valley wird derzue vu dr Christian-Bürkert-Stiftig, dr Gips-Schüle-Stiftig, dr Vector-Stiftig un dr Carl-Zeiss-Stiftig unterstitzt.
S 2018 grindet Europäisch Laboratorium für lernende und intelligente Systeme (ELLIS) soll d Roll vu Europa in dr globale KI-Forschig sterke, indem s Wisseschaftler*ne uf em Biet vum maschinälle Leere d Megligkait bietet, Spitzeforschig z drybe. S bietet au modärni Uus- un Wyterbildig im Beraich vum maschinälle Leere. D Zämenarbet zwische Wisseschaftler*ne un Forscher*ne us dr Induschtry schafft e Bode fir Unternämesgrindige un Tächnologytransfer, wu di wirtschaftlig Entwicklig ferderet. D ELLIS-Mitglider fordere dytli hecheri Inveschtitione in d Forschigsinfraschtruktur im Beraich vum maschinälle Leere un dr Ufböu vu mitenander vernetzte ELLIS-Standort in ganz Europa.
OrangeCinema
OrangeCinema isch en Openair-Kino Veraastaltig, wo jedes Joor im Summer in de Schwizer Stedt Basel, Bärn, Gämf, Lausanne und Züri abghalte wird. Si het s erste Mol 1989 z Züri as Kino am See stattgfunde.
E Zit lang het si Philip Morris Openair-Kino ghäisse, und isch 1991 uf Basel und Bärn, spööter au uf Gämf und Losann usdeent worde. Hüt isch s die grössti sonigi Veraastaltig in dr Schwiz. Sit 1999 häisst si noch iirem Hauptsponsor Orange OrangeCinema. D Openairs z Züri, Basel und Bärn wärde vo dr Firma Cinerent Open Air AG organisiert, die z Gämf und z Losann vo lokale Veraastalter.
S OrangeCinema z Züri het 2007 48'552 Bsuecher ghaa und isch s grösste Openair-Kino in dr Schwiz. Es findet zwüsche Middi Juli und Middi August bim Zürihorn diräkt am Zürisee statt. Es het e Liinwand, wo 24,90 Meter bräit und 13,50 Meter hooch isch und öbbe 1'700 Sitzblätz, und verschiideni Gastronomiibedriib. S Brogramm umfasst Vorpremierene, aktuelli Kinofilm und Spezialööbe.
Z Bärn findet s OrangeCinema mäistens zwüsche Ändi Juli und Ändi August uf dr Groosse Schanze im Bärner Stadtzentrum statt. D Liinwand dört isch 22,10 Meter bräit und 12,10 Meter hooch und het öbbe 1'300 Sitzblätze. 2007 het s OrangeCinema Bärn 31'804 Zueschauer ghaa.
Schwangerschaftsabbruch
En Abdriibig oder Schwangerschaftsabbruch (medizinisch abruptio graviditatis oder induzierte Abort) isch s, wenn män ere Schwangerschaft, wo d Frau nid will oder wo für iiri Gsundhäit gföörlig isch, absichtlig vor dr Zit en Ändi macht. Dr abdribnigi Embryo oder Fötus überläbt dr Iigriff normalerwiis nit. Dr medizinisch Begriff Abort isch allgemäiner und umfasst nid nume d Abdriibig sondern au die natürligi Feelgeburt.
Öb s Abdriibe söll erlaubt si isch scho sit langem e heftig umstrittens Thema. Uf dr äinte Site git s religiösi und ethischi Vorstellige, gsellschaftligi Aasprüch und s Rächt uf s Lääbe vom Embryo bzw. vom Fötus, uf dr andere s Sälbstbestimmigsrächt und mänggisch sogar s Rächt uf Lääbe und Gsundhäit vo dr Frau. Die underschidlige ethische Beurdäilige häi zum e bräite Spektrum vo juristische Reegle gfüert, wo von ere fast vollständige Entschäidigsfreihäit vo dr Schwangere goot bis zu völlige Verbot mit herte Stroofe.
Absuugmethode/Aspirazion
Mit dr Absuugmethode wärde zum Bischbil z Dütschland 70 Brozänt (Stand 2011) vo de Abdriibige gmacht. Mä cha si vo dr 6. bis öbbe zur 14. Schwangerschaftswuche p.m. aawände. Dr Iigriff wird fast immer ambulant gmacht und en erfaarene Arzt macht en in e baar Minute mäistens under ere Lokalanesthesii, sältener mit ere churze Vollnarkose.
Mit Ultraschall wird kontrolliert, dass nüt zrugbliibe isch und wenn nöötig, sugt dr Arzt e zwäitsmol ab. Komplikazioone si sälte.
Medikamäntmethode
S Standardverfaare bestoot us ere Kombinazioon vo Mifegyne® (au RU-486, Wirkstoff Mifepriston) und Prostaglandin (Cytotec®). Die so genannti „Abdriibigsbille“ blockiert d Wirkig vom Gäälkörperhormon (Progesteron) und berursacht as sich dr Muetermund ufduet. Öbbe zwäi Dääg spööter schluckt d Frau denn e Prostaglandin, d Gebärmueter ziet sich zämme und stoost d Gebärmueterschliimhut, dr Fruchtsack und dr Embryo us. Mä cha dä Vorgang mit eme Spontanabort oder ere sterkere Menstruazioon vergliiche.
Kürettaasche
Bi dr Kürettaasche oder Usschaabe wird dr Muetermund usdeent und denn dr Fruchtsack mit em Embryo und dr Gebärmueterschliimhut sorgfältig mit ere Kürette, das isch e löffelartigs Instrumänt abgschabt. Die Methode isch hüte fast vollständig vom Absuuge abglöst worde.
Weblingg
Berootigsstelle z Dütschland: Berootigsstelle in dr Schwiz: Berootigsstelle z Ööstriich:
Judy Garland
D Judy Garland (* 10. Juni 1922 z Minnesota, USA; † 22. Juni 1969 z London, Groaßbritannia; uf d Wält choo as Frances Ethel Gumm, isch en amerikanischi Filmschauschbiilere und Sängere gsi. Iiri bekanntisti Rolle isch die vo dr Dorothy im Film The Wizard of Oz (Der Zauberer von Oz) gsi, wo si din s Lied Over the Rainbow gsunge het. Au hüte isch das äine vo de bekanntiste Film in de USA. D Garland het in e Hufe MGM-Musical gspiilt. Vor allem Meet Me in St. Louis us em Joor 1944 gältet immer no as e guets Bispil für e MGM-Stil, und d Garland isch äini vo sine bedütendste Interpretinne gsi. D Garland het Drooge gnoh und het as schwiirig gulte. MGM het sä 1950 uusegheit und si het denn bis zu iirem Dood en erfolgiichi Karriere as Sängere gha und mee as 1500 Konzärt gee.
Fundamentale Wechselwirkung
Äinzeln oder in Kombinazioon si die vier fundamentale Wäggselwirkige verantwortlig für alli bekannte füsikalische Brozäss, sig es Brozäss zwüsche Elementardäili oder zwüsche Materie und Fälder in makroskopische Usmöss, sig s uf dr Ärde, in Stärn oder im Wältruum. Es gseet us, ass nid no mee Arte vo Wäggselwirkige brucht, zum d Natur z beschriibe; mä het zwar Hüpothese ufgstell, ass es e „fümfti Chraft“ gäb, wo mä bruchi zu bestimmti Beobachtige z erklääre, das het mä aber nid chönne bewiise. Aber bis jetz isch s au nonig glunge, alli beobachtete Vorgäng mit weniger as mit vier fundamentale Wäggselwirkige z erkläare.
Mä muess aber ufbasse, ass mä das äifache Bild, wo öbbe um d Middi vom 20. Joorhundert usgarbäitet worde isch, noch nöijere Entwigglige muess modifiziere: Zwäi vo de vier Wäggselwirkige (die elektromagnetischi und die schwachi Wäggselwirkig) wärde im hütige Standardmodäll vo dr Elementardäilifüsik us ere gmäinsame Grundlaag härgläitet, wo män ere dr Naame elektroschwachi Wäggselwirkig gee het. Dorum reedet mä hützudags vilmol vo nume drei fundamentale Wäggselwirkige. S nöiartige Higgs-Fäld, wo Däil vom Standardmodäll isch, git dur e bsundrigi Art vo Wäggselwirkig de Fermione, z. B. de Elektrone, wo zerst as masselos aagsetzt worde si, iiri Masse. Die Wäggselwirkig wird aber gwöönlig nit as fümfti fundamentali Wäggselwirkig bezäichnet.
Litratuur
Allgemäin:
Über die drei fundamentale Wäggselwirkige vom Standardmodäll:
Über d Grawitazion:
Chosrau I.
Dr Chosrau I. (Ḫosrau, []; griechisch: Chosroes; alternativi Schriibwiise: Husrav, Xusro, Chusro, Ḫusraw), Anuschirwan gnennt („mit dr unstärblige Seel“; Anūšīr[a]wān []; † 579), isch vo 531 bis zu sim Dood 579 dr persisch Groossköönig gsi. Er het us em Gschlächt vo de Sassanide gstammt. Si Geburtsdatum isch umbekannt, aber dr Köönig isch woorschiinlig rächt alt worde, wil er scho erwaggse gsi isch, won er uf e Droon cho isch.
Dr Chosrau I. isch dr Geegeschbiiler vom oströmische Kaiser Justinian I. (527–565) gsi. Er het s Sassanideriich uf e Höhepunkt gfüert, was au in dr Saagenwält vom Oriänt Echo het. Si Naame läbt as Kisra bis hüte witer as e arabischi Bezäichnig für e Köönig und cha mit em dütsche Wort Kaiser, wo vo Caesar chunnt, vergliche wärde.
Severin Kern
Dr Severin Kern (* 15. Juli 1900 z Zäll; † 24. Dezämber 1986 z Villinge-Schwenninge) isch e dytsche Kommunalbolitiker (CDU) gsii.
Lääbe
Dr Kern isch Oberjuschtizrot gsii un het as Notar bim Villinger Amtsgricht gschafft. Vu 1950 bis 1972 isch er Oberburgermaischter vu dr Stadt Villingen im Schwarzwald gsii. Zäme mit sym Schwenninger Amtskolleg Gerhard Gebauer het er d Fusion vu dr bode Stedt am 1. Jänner 1972 zur Doppelstadt Villinge-Schwenninge vorberaitet.
Syter anne 1921 isch er Mitglid vu dr kadolische Studänteverbindig K.D.St.V. Hohenstaufen Freiburg im Breisgau gsii.
Ehrige
Noch ihm isch d Severin-Kern-Stroß z Villinge-Schwenninge gnännt.
8. April
Dr '''8. April''' isch dr 98. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 99. in Schaltjohr), dodermit blybe no 267 Däg bis zum Änd vum Johr.
Lommiswil
Lommiswiu (amtlich Lommiswil) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Geografi
Lommiswiu liit uf ere plateauähnliche Flechi am Jurasüdfuess am Fuess vo dr Hasematt. D Gmeindsflächi umfasst 44,8 % langwirtschaftlichi Flächi, 42,9 % Waud u 12,3 % Sidligsflächi.
Nochbergmeine si Söuze, Oberdorf u Bäuch.
Gschicht
Lommiswiu isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1292 aus Lomolzwile.
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch 2010 bi 7,3 % gläge.
Religion
38,7 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 45,1 % römisch-katholisch.
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,8 %, CVP 19,1 %, EDU 1,1 %, EVP 2,0 %, FDP 17,1 %, GLP 7,3 %, GP 8,5 %, SP 14,2 %, SVP 22,3 %, Suschtigi 2,6 %.
Gmeindspresidäntin isch d Erika Pfeiffer (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,6 % gläge.
Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1399 Iiwohner 95,6 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,9 % Französisch, 0,9 % Italienisch u 2,6 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Lommiswiu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Aadorf
Òòderef, jg. Aadoorf, Aadoff (amtlich Aadorf) isch e politischi Gmaind im Bezirk Münchwiile im Kanton Thurgau, Schwiz.
Geografi
Òòderef liit a dr Grenze zum Kanton Züri a de Lützelmurg, eme weschtliche Nebefluss vo de Murg. D Gmaindsflechi bstoht us 55,3 % landwirtschaftlicher Flechi, 28,5 % Wald, 16 % Sidligsflechi und 0,3 % sustiger Flechi.
Gschicht
Òòderef isch zum erschte Mol gnamset worde im Joor 886 as Ahadorf.
Religion
42,7 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 41,3 % sind römisch-katholisch (Stand 2000).
Politik
Bi de Nationalrootswaale 2011 hät s da Ergebnis gèè: BDP 5,1 %, CVP 19,3 %, FDP 7,7 %, GLP 6,4 %, GP 5,6 %, SP 9,7 %, SVP 40,4 %, Sustigi 5,8 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch 2011 bi 1,7 % gläge.
Sprooch un Dialäkt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 7301 Iiwooner 91,2 % Dütsch as Hauptsprooch aagèè, 0,5 % Französisch 2,5 % Italienisch und 5,8 % anderi Sprooche.
De hochalemannisch Dialèkt vo Òòderef ghöort zum Oschtschwizerisch
Emil Kübler
Herkonft ond Ausbildong
Em Emil Kübler sei Vaddr isch Pfarrer en Honau gwäa. So isch’r scho als kloiner Bua fescht mit dr Kirch vorbonda gwäa. Als Schialer hot’r drvo draimt, emol a beriimtr Pianischt oder Schauspiiler zo werda. Deshalb hot’r noch em Abidur en Stuegert an dr Musikhochschuel ogfange, Klaviir ond Orgl zo studiira (ob er wirklich Abitur gmacht hot, isch fei osicher, en soiner Autobiographie isch bloß vom Schulabbruch di Red, ned vom Abitur). Neabaher hot’r au no Schauspiilondericht gnomma. Langfrischtig durchgsetzt hot sich abr sei Hang zor Kirchamusik.
Em Kriag
1941 isch’r zom Kriag eizoga worda. Sein Dinscht an dr Front hot abr grad emohl oi Johr dauret, bis em deet sei reachda Hand – net dr Arm, wia mr manchmol leasa koo – abgrissa worda isch. Fir en Musiker, wo gwohnt ischt, mit zwoi Hend a Instrument zo spiila, isch der Oofall natiirlich a Kadaschtrof gwäa. Spätr hot’r des Schicksal en seim Gedicht „Schmerz und Überwindung“ verarbeitet. Abr au drhoim en Musberg em Landkreis Esslenga isch’r vom Kriag et vorschont bliiba: Zwoimol hend en seim Haus Bomba eigschlaga. Noh während-em Kriag hot en dr Degerlocher Dekan Hermann Kopp zom hauptamtlicha Bezirkskirchamusikwart fir da ganza Filderbezirk ernannt.
Nochkriagszeit
Weil abr des Wort „Wart“ fir da Emil Kübler noch em Kriag mit ma Gschmäckle aus dr Nazizeit behaftet gwäa ischt, hot dr oifach sei Berufsbezeichnong aagändret en „Bezirkskantor“. Dean Titl geit’s heit noh. Mr ko also saga, dass dr Emil Kübler dr erschde Kirchabezirkskantor en Wirteberg gwäa ischt. Der Bezirk vo Degerloch ischt – vergleicht ma’n mit heit – riisagrauß gwäa: er hot vo Degerloch bis Esslenga ond Nirdenga greicht. Jeden Chor hot’r mit seim Fahrrädle aufsuecha missa. Weil d Oforderonga vo de Sänger hegscht ondrschiidlich gwäa send, hot’r neie Chorsätz komboniert, vo saumäßig leicht bis kreizschwer. Weil’r s herkemmliche Nodamatrial mit oira Hand uf dr Orgl net spiila hot kenne, isch em nix andrs iibrig bliiba, als des gengige Repertoar fir de lenk Hand ond Doppelpedal zo bearbeida.
Ruhestand
1973 isch dr Emil Kübler en Ruhestand ganga ond bald drnoch mit seira Frau noch Auschdralia ausgwandret. Trotzdem hot’r da Kontakt zo seira Hoimet beibhalda ond ischt emmr mol wiidr ens Schwobaland zruckkomma, so au em Johr 1981, wo-n’r bei dr Evangelischa Akademii Bad Boll en Vortrag iibr Auschdralia hot halda wella. So weit isch’s abr nemme komma, weil’r kurz vor seim Vortrag gschtorba isch.
Sei letschda Ruah hot dr Emil Kübler uf em Kirchhof vo Musberg – des ischt heit a Stadtdoil vo Leifelda-Echderdenga – gfonda.
Ustersbach
Uschdersbach (amtlich Ustersbach) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.
Geografi
Uschdersbach leit em Naturpark Augschburg Weschtliche Wälder, rond 25 Kilometer weschtlich vo Augschburg en dr Noochberschaft zua dr Ortschafte Dinkelscherbe, Kutzahausa ond Fischa.
Vo dr Gmarkong send 64,0 % Landwirtschaftsfleche, 24,1 % Wald, 10,9 % Sidlongsfleche ond 1,0 % sonschtige Fleche. Nochbergmoede send Kutzenhausen, Fischach ond Dinkelscherben.
Gmoendsgliderong
Zua Uschdersbach gheret d Derfer Baschneeg (dt. Baschenegg), Mesoffa (Mödishofen), Oschderkiahbach (Osterkühbach) ond Uschtersbach.
Gschicht
Uschdersbach ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1277 als Usterspach.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 7,2 % gleäge.
Religion
73,2 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 17,9 % evangelisch.
Verwaltong
Uschdersbach hot mit Gessertshouse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Uschdersbach ischt dr Maximilian Stumböck.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986:
Dialäkt
Dr Dialekt vo Uschdersbach ghert zom Schwäbisch.
Normalnull
D Höchi über Normalnull hed z Dütschland aggee, wieviel Meter überm Meeresspiegel mer sich befindet.
Z Dütschland, wo de Begriff bis 1992 gültig gsi isch, nümmt mer de Meeresspiegel vo de Nordsee z Amschderdam als Nullhöchi. Im Gegesatz dodezü isch in de Schwiz s Mittelmeer z Marseille de Messpunkt, un s heisst au nit Höchi über Normalnull, sondern Meter über Meer. De Pierre du Niton en Fels im Genfersee het e Marke, wo gnau d Höchi vo 360,60 m ü.M. agit und de Bezugspunkt vo de schwizerischi Höchemessig isch. Un d Öschdricher gön ane und nämme de mittlere Meeresspiegel vo Triest an de Adria als Usgangswert und drumm heissts denn au Meter über Adria. Dodemit gits e chlaine Underschiid zwüsche dene drei Höchemässige.
Vorstadtgesellschaft zu den Drei Eidgenossen (Basel)
D Vorstadtgsellschaft zu de Drei Äidgenosse isch e Korporazioon in dr Steinevorstadt in dr Stadt Basel.
D Zumft zu Wääber erfüllt d Ufgoobe von ere Vorstadtgsellschaft
In dr „Stäine“ hän syyt je bsunders Wääber, Bläicher und Färber gschafft und gwoont. Dorum het Zumft zu Wääber Joorhunderti lang au d Ufgoobe von ere Vorstadtgsellschaft übernoo. 1584 sin ere entsprächend bäidi Ufgoobe in ere Urkunde bestäätigt worde. As Vorstadtgsellschaft het si sich um d Sittlichkäit, Rue und Ornig in iirer Vorstadt kümmeret, um d Stroosse- und Brunneornig, d Wäidrächt zwüschen em Birsig und em Dalbedych, wo au Hirte us dr Aeschevorstadt iir Vee gwäidet häi, und het s Fischverbot im Birsig duuregsetzt. Si isch für d Wach in dr Vorstadt verantwortlig gsi, für d Bekämpfig vo Bränd und vo Hoochwasser im Birsig und het in Schmää- und Schlaaghändel grichdet.
D Gründig vo dr Vorstadtgsellschaft
1757 het s dr Zumft glängt, sich die ganz Zit mit Sache müesse abzgee, wo nid d Aagläägehäit von ere Zumft sige. Si het dorum vom Root verlangt, ass e Vorstadtgsellschaft gründet wurd, wo alli die Gschäft würd uf sich nee.
Ass die Gsellschaft dr Naame «zu de Drei Äidgenosse» aagnoo het, cha mä mit em Patriotismus vo dr Ufkläärig im 18. Joorhundert erklääre. Im Summer 1757 isch dr erst Vorstadtmäister in dr Stäine iigfüert worde. Aber scho zwäi Generazioone spööter het d Vorstadtgsellschaft in dr helvetische Revoluzioon alli iiri öffentlige Ufgoobe verloore wie die andere Basler Korporazioone au.
D Vorstadtgsellschaft zu de Drei Äidgenosse isch isch denn vo 1760 aa bi dr Fasnacht im Zuug vo de Kwardier vo Drei Äidgenosse verdräte worde, wo dr Gryff vo dr Zumft zu Wääber, wo bis denn mitmarschiert isch, abglööst häi.
George W. Whitmore
Dr George Washington Whitmore (* 26. Àuigscht 1824 ìm McMinn County, Tennessee; † 14. Oktober 1876 z Tyler, Texas) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker vum Texas gsìì. Vun 1869 bis 1871 hàt’r s’ Texas vertratta ìm Represantàntahüss vu da Verainigta Schtààta. Wahrem Sezessionskriag ìsch ar Unionischt gsìì.
si Lawa un sina Kàrriar
Dr George Washington Whitmore ìsch àm 26. Àuigscht 1824 uf d' Walt kumma ìm McMinn County, ìm Bundesstààt Tennessee. Ar ìsch dr Suhn gsìì vu dr Elizabeth un vum John Whitmore. Ar ìsch ìn d' äffentliga Schüala vu sim Haimetsschtààt gànga. Ànna 1848 hàt ar ìns Harrison County ìm Texas gwàndelt. Ar hàt Racht gschtudiart, un ìsch àm 1. Juli 1850 àls Rachtsànwalt züagloo worra. Dernoh hàt’r àls Rachtsànwalt gschàfft un hàt glichzittlig sina politischa Làuifbàhn ààgfànga. Àn dr Presidantswàhl vu 1852 hàt’r d' Whig Party àktiv unterschtìtzt. Ànna 1852, 1853 un 1858 ìsch’r Mìtglìed gsìì vum Represantàntahüss vun Texas. Àn dr Kongresswàhl vu 1860 hàt’r àn dr Wàhlkampània vum Kàndidàt John Bell vu dr Constitutional Union Party ìm Oschttexas mìtgmàcht. Nohdam àss dr Abraham Lincoln àls àmerikànischer Presidant gwählt worra ìsch, hàt dr George Whitmore ànna 1861 zamma mìt zwelf àndra Texas-Represantànta gega d' Zustìmmung vu dr Sezessionsversàmmlung gwählt.
Wahrem Sezessionskriag hàt dr Whitmore ìns Smith County gwàndelt. Waga sina unionischta Mainunga han ìhn d’ Konfederiarta wahrend fascht a Joohr ohna Prozass iigschpärrt bis ànna 1864, unterànderem àm Camp Ford z’ Tyler. Wahrem Wìderuffbàui vum Texas ìsch dr Whitmore vum Àuigscht 1865 bis ìm Juni 1866 Schtààtsànwàlt gsìì ìm 9. Gerìchtsbezirk vum Texas. Züadam ìsch’r ànna 1867 Konkursverwàlter gsìì. Ànna 1867 ìsch’r àui Mìtglìed vu dr Repüblikànischa Pàrtäi worra.
Dr Whitmore ìsch Mìtglìed gsìì vu dr Verfàssungsversàmmlung vu Texas vu 1868/1869 un ìsch àui dr Vorsìtzenda gsìì vu dara Versàmmlung. Üsserdam ìsch’r ìm Àuigscht 1868 dr Vorsìtzenda gsìì vu dr Versàmmlung vu da Ràdikàla Republikàner.
Àb em 30. März 1870 ìsch dr Whitmore repüblikànischer Mìtglìed gsìì vum àmerikànischa Represantàntahüss fìr dr ärschta Wàhlbezirk vum Texas. Noh sim Nìderlaag àn dr Kongresswàhl vu 1870 gega dr Demokàter William S. Herndon hàt ar s' Repräsantàntahüs àm 3. März 1871 müassa fàraloh. Dernoh hàt ar nochamàl àls Ànwàlt gschàfft un ìsch àktiver Mìtglied vu dr Republikànischa Pàrtäi ìm Texas blìewa.
Dr Whitmore ìsch àm 14. Oktober 1876 z’ Tyler ìn Texas gstorwa. Doo ìsch’r àui beardigt worra.
Vorstadtgesellschaft zu den Drei Eidgenossen (Basel)
D Gsellschaft hüte
Mitgliid cha wärde, wär im innere oder üssere Bezirk vo dr Stäinevorstadt woont oder dört Grundbsitz het und au im Kanton Basel-Stadt woont, oder in dr Vorstadt sälber schafft. D Mitgliider vom Vorstand wärde für säggs Joor gweelt. Dr Basler Bürgerroot isch d Ufsichtsbehörde und bi iim cha mä Waalvorschleeg iiräiche.
Hans Kohler (Politiker, 1893)
Dr Hans Kohler (* 23. Novämber 1893 z Schwenninge; † 12. Augschte 1962 au dert) isch e dytsche Mediziner un Bolitiker (FDP/DVP) gsii.
Lääbe
Im Juni 1946 isch dr Kohler Grindigsmitglid vu dr Demokratische Bartei (DVP) im Landkrais Rautweil gsii. vu 1951 bis 1952 isch er stellverdrättende Vorsitzer vu dr DVP z Wirttebärg-Hauezollre gsii, wu im Februar 1953 Dail vum Landesverband vu dr FDP/DVP z Bade-Wirttebärg woren isch. Är isch vum Novämber 1946 bis Mai 1947 Mitglid vu dr Berotende Landesversammlig gsii un derno bis 1952 Abgordnete vum Landdag vu Wirttebärg-Hauezollre. Vu 1952 bis 1953 het er as Abgordnete dr Verfassiggebende Landesversammlig aaghert. Im Aaschluss isch er bis 1960 Abgordnete vum Landdag vu Bade-Wirttebärg gsii. Vu 1949 bis zue sym Dod het er as Oberburgermaischter vu dr Stadt Schwenninge amtiert.
Dr Hans Kohler isch ghyrote gsii un het e Chind ghaa.
Ehrige
Noch ihm isch d Hans-Kohler-Stroß z Villinge-Schwenninge gnännt.
Todesstrafe
D Doodesstroof isch s Dööde vom ene Mensch as Stroof für e Stroofdaatbestand, wo im ene Stroofgsetz definiert isch und won er drfür schuldig befunde worde isch. Im Allgemäine isch s d Folg vom ene Doodesurdäil im ene Grichtsverfaare, wo mit dr Hiirichdig vom Verurdäilte vollstreckt wird. [[Datei:Death Penalty World Map.svg|mini|500px|Dr Status vo dr Doodesstroof in alle Staate:
]] Sit Joorduusige wärde Lüt hiigrichdet, wo für bsundrigs schweri Verbräche verurdäilt worde si. Im 18. Joorhundert häi in Öiropa d Humaniste s Rächt vo dr Obrikäit, das z mache, afo in Froog stelle; und es het Staate gee, wo d Doodesstroof abgschafft häi. Ass si allgemäin abgschafft wurd, isch zum erste Mol 1795 z Frankreich gforderet worde. Sit 1945 häi sä immer mee Staate abgschafft: drunder d Bundesrepublik Dütschland mit em Ardikel 102 vom Grundgsetz, d Schwiz mit em Ardikel 10 vo dr Bundesverfassig und Ööstriich mit em Ardikel 85 vom Bundes-Verfassiggsetz.
Hüte isch d Doodesstroof ethisch, stroofrächtlig und braktisch umstritte; vili dängge, ass mä sä nit mit de Menscherächt cha veriibare. Es git e Hufe Nitregierigsorganisazioone, wo sich drfür iisetze, ass si uf dr ganze Wält abgschafft wird. D Generalversammlig vo de Veräinte Nazioone forderet sit 2007 e Moratorium für Hiirichdige uf dr ganze Wält.
Kanaan
Kanaan (nordwestsemitisch kn'n, Alalaḫ ki-in-a-nimKI, akkadisch LÚki-na-aḫ-numMEŠ, assyrisch KURki-na-aḫ-ḫi und KURki-na-ḫi, babylonisch KURki-na-ḫa-a-a-u, Hurritisch KURki-na-a-aḫ-ḫi, hethitisch KUR URUki-na-aḫ-ḫa, arabisch کنعان, hebräisch כְּנַעַן, ägyptisch p3-k-3-n-ˁ-n-ˁ, griechisch Χανααν, Chanaan) isch im Alterdum hauptsächlig as Bezeichnig vo dr südwestlig-syrische Region bruucht worde und noch de Aagriff vo de Seevölker uf s Gebiet Palästina (Peleset) usgwiitet worde.
Wie sich die bolitische Verheltniss gänderet hai, hai die alte Ägypter däm Rächnig drait. Under em Pharao Merenptah isch Kanaan no as eigeständigs Gebiet gnennt worde, under em Ramses III. isch s scho under dr Oberhoheit vo de Philister gstande: «E Bote uf Kanaan im Land Palastu».
Belgrad
Belgrad (, Beograd, uf Dütsch „wyssi Stadt“) isch d Houptstadt vo dr Republik Serbie.
Geografii
Belgrad liit im Norde vo dr Balkanhalbinsle bi dr Mündig vo dr Save i d Donau. D Stadt het uf irem Areaal zää Deilgmeinde (Čukarica, Novi Beograd, Palilula, Rakovica, Savski venac, Stari Grad, Voždovac, Vračar, Zemun, Zvezdara) und sibe Vorstadtgmeinde (Barajevo, Grocka, Lazarevac, Mladenovac, Obrenovac, Sopot, Surčin), wo alli zäme dr Bezirk Belgrad bilde. Uf emene Hügel über dr Donau stoot di alti Feschtig vo Belgrad. Uf dr andere Syte vo dr Donau liit d Stadt Neu-Belgrad (Novi Beograd).
Gschicht
I dr Röömerzyt isch a dr Stell vom hütige Belgrad d Stadt Singidunum gstande.
Dr Name Beograd chunt s erschte Mool ane 878 im ene Brief vor, wo dr Papscht Johannes VIII. em Aafüerer vo de Bulgare gschribe het. Ane 1153 händ d Byzantiner d Stadtmuure wider verbesseret. Dr erscht König vo de Serbe, wo z Belgrad regiert het, isch am Ändi vom 13. Joorhundert dr Stefan Dragutin gsi. Wo d Serbe de Osmane ane 1389 im Kampf uf em Amslefäld underläge sind, isch ires nöi Herrschaftszäntrum mid dr Zyt a d Donau entstande. Dr Stefan Lazarević (1389–1427) het vom byzantinische Kaiser Manuel II. dr Titel Despot übercho und het z Belgrad praktisch unabhängig chönne regiere.
Ane 1521 händ d Osmane Belgrad eroberet. I vilne Chriege uf em Balkan im 17., 18. und 19. Joorhundert het d Stadt e strateegischi Schlüsselrolle gspiilt, und si isch immer wider agriffe und eroberet worde. Ane 1815 het en Volchsuufstand derzue gfüert, aa d Serbe es eigets Fürschetuum händ chönne bilde. Uf dr Burg vo Belgrad isch aber no bis ane 1867 e osmanischi Bsatzig blibe.
Noch em Erschte Wältchrieg isch d Stadt s Zäntrum vom Königrych Jugoslawie und sid 1945 vo der Sozialistische Föderative Republik Jugoslawie gsi. D Jugoslawe händ d Vorherrschaft vo dr Sowjetunion abgleent und wäret em Chalte Chrieg e füerendi Rolle i dr Gruppe vo de blockfreje Schtaate gspiilt. So isch Belgrad e Zyt lang en wältwyt bedütende politische Ort gsi. Ane 1991 isch d Bundesrepublik Jugoslawie bildet worde. Us däre isch noch em Kosovochrieg, wo derzue gfüert het, ass dr Kosovo unabhängig worden isch, ane 1999 d Staateunion vo Serbie und Montenegro useggange, wo au wider Belgrad als Houptstadt gha het; wo sech ane 2006 Montenegro vo däm Gebilde glöst het, isch d Republik vo Serbie entstande; vo dere isch Belgrad hüt d Houptstadt.
Kreis Vezia
Dr Chrais Vezia (ital. Circolo di Vezia) bildet zämme mit dr Chrais Agno, Breno, Capriasca, Ceresio, Lugano Nord, Lugano Oscht, Lugano Wescht, Magliasina, Paradiso (bis 2013 Carona), Sessa, Sonvico un Taverne dr Bezirk Lugano im Kanton Tessin in dr Schwyz. Dr Sitz vum Chraisamt isch z Vezia.
Gewerbe
A Gwerb isch, wamma ebbes oigaschendigs macha will, odr ma vom Schaffa eamma Gschäfd d Nas voll hod, no kamma se sebschdschdändig macha. Zu de Gwerbedreibende zählad Handwerker, Wird ond Hendlr. Ned drzua grechned werrad Archidekta, Reschtsawäld, d Doktr, Kinschdlr ond so. od es isch a Grondrecht. En dr Schweiz geits bsondre Regla fir a baar Bruf.
Voraussedsonga
Weil jo älles seine Regla hot, geit s dia au do.
Folga
Mr muass Schdeira zahla:
Wos her isch
<references group="E" />
Amergonga
<references group="A" />
Mühlau AG
Mülau (usgschproche: ) ; offiziell: Mühlau) ) isch en Iiwohnergmeind im Bezirk Muri im Schwiizer Kanton Aargau. D Gmeind ligt an de Rüüs an de Gränze zum Kanton Zug.
Geographii
D Gmeind Mülau het mereri Ortsteil. Näbem Dorf Mülau sälber ghöret Krähebühl, Schore und Keschtebärg zur Gmeind. De Gmeindsbann het e Flächi vo 552 Hektare, dodervo sind 73 Hektare Wald und 60 Hektare sind überbaut. De höchschti Punkt vo de Gmeind isch uf 475 Meter ü. M., de tüüfschti uf 387 Meter. D Nochbargmeinde sind di Aargauer Gmeinde Seis, Au, Boiel und Merischwand, und di Zuger Gmeind Hünebärg.
Gschicht
Mülau isch zum erschte Mol in ere Urkund us em Johr 1274 in de Form Mulnowe erwähnt worde. Im Mittelalter sind d Herre vo Hünebärg Landesherre gsi. D Bewohner vom Dorf, wi au d Nachbare vo Bänzischwil und Merischwand, hei sich 1394 vo de Hünebärger loskauft und hei sich friiwillig de Schtadt Lozärn unterschtellt, wo si zwar nöd di gliiche Rächt hei gha, wi d Schtadtbürger, aber gliichwohl me wi d Untertane vo Lozärn. Ihri Untervögt und Richter hei si sälber dürfe wääle. Au nach de Eroberig vo de Freie Ämter durch d Eidgenosse reschpektiv vom Amt Meiebärg durch d Lozärner im 1415, het an de Situation nüd gändret. Schpöteschtens ab em 1426 isch s Gebiet vo Mülau, Bänzischwil und Merischwand zum Amt Merischwand zämegfasst gsi. Im März 1798 sind d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt und hei di Helvetisch Republik usgruefe. Di drü Dörfer vom Amt Merischwand hei in dere Ziit zum Dischtirkt Hochdorf ghört. Im Oktober 1802 het sich s Amt Merischwand eigemächtig em Kanton Zug aagschlosse und im Februar 1803 het de Napoleon beschtimmt, dass s Amt em Kanton Aargau aagschlosse wird. Mülau isch am Aafang en Teil vo de Gmeind Merischwand gsi, het sich aber im 1810i vo de Gmeind trännt und isch unabhängig worde. Vom 1867i bis zum 1879i hets en Schtriit zwüsche Merischwand und Mülau gäh, will di beide Wiler Schore und Keschtebärg vo de Gmeind Merischwand uf Mülau hei welle wächsle. S het en Huufe Rekürs und Beschwerde gäh, bis der Wechsel im 1879i vollzoge worde-n-isch. Schore und Keschtebärg hei bis ins 1913 zämme e eigeni Ortsbürgerschaft bildet, sind also selber für Schtroose, d Schuel und s Armewese zuschtändig gsi.
Hektar
Der Hektar (i de Schwiz; d Hektare w) isch ä Flächemass.
1 Hektar sin odr 100 Ar, vo wo au d Bezeichnig stammt, nämlich vom griechische Wort für hundert, 'Hecto', un Ar. Abchürze düt mer de Hektar mit ha.
Der Hektar ghört nit zü de offizielle SI-Masseinheite, abr me darfs bruche wie me will.
Udmurtische Sprache
D'Grammatik vom Udmurtische isch vo Agglutination, d. h. vo de Verwändig vo Ändige, brägt. Wie in allne finno-ugrische Sproche git's kei grammatischs Gschlächt. Au s Fehle vo Artikel deilt's mit allne finno-ugrische Sproche usser em Ungarische.
Udmurtisch isch zämme mit Russisch Amtssproch vo Udmurtie (Russland). Di meiste Udmurtischsprochige chönne genauso güet Russisch; Lüt, wo numme Udmurtisch chönne, sin höchstens no under de ältere Mänsche z finde.
Etymology
In dialektale Variante heiße d'Udmurte au udmort, ukmort oder utmort. S ud- bedütet „Fäld“ oder „Wyse“, chunnt uss em Komi und existiert uff Udmurtisch nit. S murt heißt eigetlig „främd“, cha aber au „Mänsch“ bedüte (vgl. mort uff Komi). Die Etymology isch numme e Vermüetig und nit bewyse, eini wo meh überzügt git's aber momentan nit.
William S. Herndon
Dr William Smith Herndon (* 27. Novamber 1835 z’ Rome, Georgia; † 11. Oktober 1903 z’ Albuquerque, New Mexico) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker gsìì. Ar hàt vu 1871 bis 1875 dr Bundesschtààt Texas vertratta ìm Represantàntahüss vu da Verainigita Schtààta.
Udmurtische Sprache
Etymology
D'Mari nänne d'Udmurte odo-marij, überesetzt „odo-Mänsche“
William S. Herndon
Biogràfi
Dr William Smith Herndon ìsch àm 27. Novamber 1835 z’ Rome uf d’ Walt kumma, ìm Floyd County ìm Bundestààt Georgia. Ar ìsch ìn d’ äffentliga Schüala vu sim Haimetschtààt gànga, un àui ìn dia vum Wood County ìm Texas gànga, wo-n-'r ànna 1852 gwàndelt hàt. Ar hàt z’äärscht àm McKenzie College gschtudiart, bis ànna 1859, un dernoh hàt’r Racht gschtudiart. Ànna 1860 hàt ma ìhn àls Rachtsànwàlt züagloo. Àls Ànwàlt hàt’r z’äärscht z’ Tyler ìm Texas gschàfft. Wahrem Sezessionskriag vu 1861 bis 1865 hàt’r ìm Heer vu da Konféderation diant, wo-n-'r Hàuiptmànn worra ìsch. Noh-n-em Kriag hàt ar nochamol àls Ànwàlt gschàfft. Zwìscha ànna 1861 un 1868 ìsch’r jurischtischer Beràter gsìì fìr mehrera Iisabàhngsällschàfta.
Udmurtische Sprache
Etymology
Uff Tatarisch und Tschuwaschisch werre d'Udmurte ar gnännt. Säll Wort hät friehner „Ma“ bedütet.
William S. Herndon
Biogràfi
Dr Herndon ìsch Mìtglìed vu dr Demokràtischa Pàrtäi gsìì. Noh dr Kongresswàhl vu 1870 ìsch’r vum 4. März 1871 bis àm 3. März 1875 Mìtglìed gsìì vum Repräsantàntahüs vu da Verainigta Stààta ìm 42. Kongress. Doo hàt’r dr ärschta Wàhlbezirk vum Texas vertratta. Àn dr Kongresswàhl vu 1874 ìsch’r àwer gschlààga worra. Noh sinera Zitt àls ìm Kongress ìsch ar nochamol Ànwàlt z’ Tyler gsìì un hàt üsseram ìm Iisabàhngschäft gschàfft.
Udmurtische Sprache
Ussproch und Alphabet
Im Udmurtische git's sybe Vokal und 26 Konsonante. D'Längi vo de Konsonante spylt für d'Bedütig vom Wort kei Rolle. Es git keini Diphthong, zwei Vokal nochenand ghöre au zu zwei verschydene Silbe.
Es wird s kyrillisch Alphabet brucht, wo mit e baar Büechstabe ergänzt worre isch:
<references group="U"/>
William S. Herndon
Biogràfi
Ànna 1860 hàt’r d' Mary Louise McKellar ghiirota. S’ Pààr hàt àcht Kìnder ghàà, drunter d' Elizabeth Herndon Potter, wo àn dr Bewegung fìrs Fràuiwàhlracht mìtgmàcht hàt.
Udmurtische Sprache
Bedonig
D'Bedonig isch im Udmurtische dynamisch und litt normalerwis uff de letschte Silbe. Bedonti Silbe sin zirka anderthalbmol so lang wie unbedonti. Bi Verbe entscheidet d'Bedonig zwüsche Indikativ (letschti Silbe) und Imperativ oder Verneinig (erschti Silbe) underscheide. In verdoppelte Adjektiv und in Adverbie wird immer di erschti Silbe bedont. In Nome und Adjektiv, wo mit <ог-, оло-, но-, коть-> afange, chà d'Bedonig uff jeder Silbe lyge, noch de Bronome ваньмы (myr, 2. Person Blural) und ваньды (ihr alli).
Dialäkt
Udmurtisch kännt insgsamt 23 Dialäkt (lüeg Charte). Di meiste Sprächer zälle d'Nord- und d'Ostdialäkt. Bemerkeswärt isch de Besermandialäkt, wo d'Sprächer ethnologisch gseh Tatare sin, wo sich bis in s 19. Johrhundert no als Tschuwasche bezeichnet hän. Si läbe uff em Gebiet, wo sunscht d'Norddialäkt gschwätzt werre, und ihr Dialäkt wird in mänke Sachbiecher au als eigeni Sproch aglüegt.
In de Norddialäkt blibt e -ы- zwüsche palatale Konsonante normalerwis stoh. In de Süddialäkt wird's zu me i:
In de Elativ- und Ergativforme und in reflexive Ändsilbe vo Verbe wird e -сь in de Norddialäkt zu me -ы- (-y-):
Au in de Lexik git's Underschyd zwüsche de Nord- und de Süddialäkt:
Es git aber au Gegebispyl:
In dem Bispyl hät numme s Wort vom Süddialäkt e främde, d. h. tatarische Ursprung:
Au in de Konjugation git's Abwychige zwüsche de Dialäkt.
Hüttigi Situation
Im 20. Johrhundert isch s Udmurtisch infolg vo de russische Politik uff d'Dörfer zruckdrängt worre, numme ab und züe hät mer's in de Hauptstadt vo Udmurtie z höre griegt. In de 1960er-Johr sin d'Namesschilder an de Gschäfter und Behörde zweisprochig worre, ab de 1980er findet mer numme no sälte udmurtischsprochigi Bschriftige ohni russischi Übersetzig. Zu de schlächte Züechumftsussichte vo de Sproch drait au d'Datsach by, dass de Adeil vo Udmurtischsprochige under de jüngere Generatione am Sinke isch und dass es s Schüelsystem numme in de Understufe underrichte losst. An de Udmurtische Staatlige Universität (Удмурт кун университет) wird allerdings Underricht uff Udmurtisch und au s Studium vo de Sproch abotte. Dezüe chunnt, dass s Udmurtisch noch em Gsetz di zweiti Amtssproch vo Udmurtie isch. Schüele, wo rein udmurtisch sin, git's numme no in de Dörfer.
Schemmerich
Scheemréch (lothrìngisch; frànzeesch Chémery-les-Deux oder Schemerich, ditsch Schemmerich) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geografie
Scheemréch lijt àcht Kilometer weschtlich vun Bouzonville àm Ruisseau d’Anzeling, eme Nawefluss vum Nied.
Züe dr Gmein ghert àui no dr Ortsdeil Hobling.
D Nochbergmeine vun Scheemréch sìn Menskirch und Bibiche ìm Norde, Filstroff ìm Nordoschte, Freistroff ìm Oschte, Anzeling und Hestroff ìm Sìde und Ébersviller und Dalstein ìm Weschte.
Gschìcht
Scheemréch bsteht üs zwei Sìdlunge. Dr elter, greßer un nerdlich Deil, Chémery-la-Vieille, ìsch ìm 13. Johrhundert zem erschte Mol gnannt worre. S hàt zerscht zum Kloschter Freistroff ghert und àb 1604 zum Benediktinerkloschter Sainte-Croix z Bouzonville. Dr sidlich Deil, Chémery-la-Neuve (hìt Petit Chémery) ìsch vum Freistroffer Abt Didier de Colligny ànne 1570 nei grìndet worre.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Scheemréch ìsch. Chémery-les-Deux ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Scheemréch ghert zem Moselfrankisch.
Bonvillars
Bonvillars (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Bonvillars lyt am Fueß vum Jura un goht vum Nöieburgersee bis zum Mont Aubert. Zue dr Gmai ghere au no d Sidlige La Coudre un Les Vullierens. D Gmaiflechi umfasst 50,5 % landwirtschaftligi Flechi, 43,4 % Wald, 5,2 % Sidligsflechi un 0,8 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Bonvillars isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1100 as Binvilar.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 9,1 % gläge.
Religion
68,3 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 18 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,1 %, CVP 2,6 %, FDP 23,9 %, GLP 2,9 %, GP 8,4 %, SP 22,8 %, SVP 31,7 %, Sunschtigi 2,4 %.
Dr Burgermaischter vu Bonvillars isch dr Frédéric Piguet (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,7 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 344 Yywohner 95,9 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 2,3 % Dytsch, 0,9 % Italienisch un 0,9 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.
Bsundrigs
Chli südwestlich vom Dorf, im e Räbbärg, stoht en Menhir, wo je noch Quelle drü bis drüehalb Meter höch isch. Es git i de Region, z Grandson und z Corcelles-près-Concise, no anderi sötegi Stai.
Galiläa
Galiläa (,, hebräisch הגליל (haGalil) vo galil Kreis, Distrikt, en Abchürzig vo „galil ha-gojim“ = „Bezirk, Kreis vo de Heide“ , arabisch الجليل al-Jalīl) isch e groosses Gebiet im Norde vo Israel, wo sich in die drei Deil Obergaliläa, Undergaliläa und Westgaliläa undergliideret.
Geografii
Galiläa umfasst mehr as e Driddel vo Israel und goht „vom Dan im Norde, am Fuess vom Hermon bis zu de Gränze vom Karmel und Gilboa im Süde und vom Jordandaal im Oste über d Ebeni vo Jezreel und vo Akko zum Mittelmeer im Weste.“
Liste der Mitglieder des Landtags von Baden-Württemberg (14. Wahlperiode)
Die Lischt git en Iberblick iber alli '''Mitglider vum 14. bade-wirttebärgische Landdag''' (2006–2011) mit Fraktionszuegherigkait un Wahlkrais.
Dr 14. Landdag isch am 26. Merz 2006 gwehlt wore. Di 1. Plenarsitzig isch am 13. Juni 2006 gsii.
Tomi Ungerer
Dr Tomi Ungerer, richti Jean-Thomas Ungerer, (* 28. November 1931 in Strosburi, Elsass / Frànkrich, † 9. Feverje 2019 ze Cork, Irland) ésch e internationàl bekannt’r elsassisch’r Gràfiker un Illuschtrator un Autor vun Beecher f’r Kénd’r und Erwàchseni gsin.
Vita
Dr Tomi Ungerer ésch de véert un jüengscht Sohn vun e bekànnti Strosburj’r Uhrmàch’rfàmili. Siner Vàter Théodore hed öi de astronomisch Uhr vum Strosburj’r Minscht’r gwartet. Sini Mued’r Alice, geb. Essler, stammt üss e oberrhinisch Induschtriellefàmili.
Dr jonge Tomi
Sini Schueljohr sin vum Kriej un de Nazizit prägt. Drei Monat lang hält d’Wehrmacht de Colmarer Brückenkopf odr Poche de Colmar, ond s’ Ungerers send mitte dren. E Problem devun ésch de zweimolig Wechsel vun de Unterrichtssproch: vun Frànzeesch ze Ditsche (mét autoritäre, nationalsozialistischi Lehrer, wo koi Bon jour odr Merci dulda) un wéd’r zrück, itz mét französische Lehrer, wo älle Kender als kloine Faschisten anseha ond a „crime culturel“ (Tomi Ungerer – Mein Leben, TV-Porträt, D 2005) begehn. Perd ton accent, hoisst’s, ond sei Baccalauréat (Abitur) kriegt er net. Er muaß zu de Soldate, aber sei Regiment hot bloß „Nazilieder“ gsunge. Sechs Monat liegt’r en Algerien em Spital, lost arabisch Musik. Danach goht er uf Wanderschaft, en Nordnorwegen bei Murmansk sogar iber d’sowjetisch Grenz, fährt uf kloine Frachtschiff em Nordatlantik. Dabei hot er meh glernt als uf jedr Universität, moint er.
Amerika
1956 ésch Tomi Ungerer mét sechzig Dollar én de Dàsch nooch Àmerika gezöje, wo’r én New York gleychzeytig als Zeichner, Maler, Illustrator, Kinderbuchautor und Werbegrafiker garbaitet het.
Bouxwiller
Bouxwiller isch de französische Name für zwei Gmeinde im Elsass:
Tomi Ungerer
Weblink
Interviews
Royal Opera House
S Royal Opera House z Covent Garden, London, isch s bedütendste britische Operehuus. Dört si die Royal Opera und s Royal Ballet dehäi.
Reichsvogt
D Riichsvögt si kaiserligi Beamti im Häilige Römische Riich gsi, wo as Verwalter und Richter über e köönigliche Bsitz oder Abtei iigsetzt gsi si. Si häi vilmol in Riichstedt residiert. Wo die mee Freihäite überchoo hai, isch s Amt in Stadtvogtei und Landvogtei drennt worde. Vili Riichsstedt häi denn im Spootmiddelalter d Stadtvogtei ufkauft und sich eso ganz unabhängig gmacht. D Riichslandvogteie häi no di noo iiri Wichdikäit iibüesst, wil die königlige Bsitz zämmegschmulze si und Territorialfürste wie Groofe und Herzöög d Herrschaft über die ländlige Gebiet übernoo häi.
Royal Opera House
Gschicht
S erste Theatergeböid an däm Blatz, s domoolig Theatre Royal isch vom Edward Shepherd entworfe worde. Es isch am 7. Dezämber 1732 mit ere Uffüerig von William Congreve sim The way of the world eröffnet worde. Zwaar si scho vo 1735 au Opere, zum Bischbil vom Händel, dört ufgfüert worde, es isch aber doch hauptsächlig e Schauspiilhuus gsi.
Reichsvogt
D Riichslandvogtei im Elsass, wo zää Riichstedt umfasst het, isch 1648 im Westfäälische Friide an Frankriich gfalle, aber d Stedt häi immer no zum Riich ghöört, bis si bald druf äini noch dr andere vo Frankriich anektiert worde si.
E baar chliini Riichslandvogteie häi bis zum Ändi vom Häilige Römische Riich im Joor 1806 existiert, vor allem im Schwööbische Riichskreis.
Hagenbach
Hagenbach isch dr Namme vu däne Ortschafte:
Royal Opera House
Gschicht
1808 isch s Geböid zerstöört worde und dr Archidekt Robert Smirke het dr Ufdraag überchoo es wider ufzbaue. E Joor spööter, am 18. Septämber 1809 isch s mit ere Uffüerig vo Macbeth widereröffnet worde. Spööter si nid nume Theaterstück sondern au Opere und Ballett zäigt worde.
Hagenbach
Hagenbach isch dr Namme vu däne Gwässer:
Royal Opera House
Gschicht
1846 isch dr Dirigänt Michael Costa zum Theatre Royal choo und mit iim isch fast si ganzi Operekompanii do aane züüglet. Dr Inneruum vom Theater isch vom Benedetto Albano ganz umbaut worde. Schliesslig het mä s Huus as königlichi Italiänischi Opere mit em Gioacchino Rossini sinere Semiramide widereröffnet.
Am 5. Merz 1856 isch s Geböid wider aabebrennt. Es het Schwiirigkäite bi dr Finanzierig gee und dorum isch s Theater erst am 15. Mai 1858 wider baraat gsi.
Hagenbach
Hagenbach isch dr Namme vu däne Persone:
Royal Opera House
Gschicht
1892 isch s Huus offiziell zum Royal Opera House worde. Mä het s Repertuar die ganz Zit erwiteret. Wenn nid Säsong gsi isch, isch s Huus äntwääder zue gsi oder mä het Film vorgfüert oder Cabaret zäigt. Wääred em Erste Wältchrieg het mä s Geböid as Laagerruum brucht. Im Zwäite Wältchrieg het s dört Danztee gee.
Wo dr Chrieg ume gsi isch, het mä dr David Webster zum Generaldiräkter vom Huus ernennt und mä het em Sadler’s Wells Ballet under dr Läitig vo dr Ninette de Valois s Huus as permanänti Häimet aabote. D Widereröffing het am 20. Februar 1946 mit ere Ufführig vom Dornröösli stattgfunde.
Vo 1996 bis 2000 isch s Geböid saniert und erwiteret worde. In deere Zit isch s Huus zue gsi.
Sit 2007 wärde jedes Joor im Februar im Royal Opera House die British Academy Film Awards vergee.
Trivia
So wie s s Operehuus verzelt, sige die beste Blätz in dr zäänte Reije. Es handli sich um d Blätz 7, 14, 15, 16 und 26, wo im Parkett vo dr Reije K si.
DB-Baureihe V 100
D Baureiè V 100 isch eini vo dè Dütschè Bundesbaan (DB) am Èndi vo dè 1950er Johr bschaffti Disellok mit diselhûdraulischem Aadryb, welli uff nit elegtrifizyrtè Nebbèbaanè diè suscht vowendetè Dampflokbaureiè hettèt ersetzè söllè. D Baureiè V 100 isch in drei voschidenè Uusfüürungè broduzyrt worrè.
Technig
D Lokomotyvè vo dè V 100 Familliè sind als Lokomotyvè mit zwei Drèègschtell mit je zwei aadribbenè Radsätz uusgfüürt. Als Motòrè sin i dè Urschprungsuusfüürig schnèlllaufendi Zwölfzilindermotòrè i dè V-Aaornig vo Maybach, Mercedes-Bènz odder MAN vowendet. D Chraftübberdrägig vom Motòr uff d Radsätz erfolgt übber è hûdrodûnamischs Getrybe mit zwei Drèèmomentwandler un èrè Strömigskupplig, bi dè steilschtreggètauglichè Loks abber mit hûdrodûnamischè Bremsè aaschtell vo dè Strömigskupplig, un nõchgschaltetem mechanischem Zweigang- un Wendegetrybè übber Glenkwellè uff diè einzelnè Radsatzvorgleege i dè Drèègschtell. D Drèègschtell vofüèged übber èn i dè Schweißkonschtruktion uusgfüürtè, H-förmigè Raamè mit zwei Längs- un zwei Querdräger. Uff dè Drèègschtell stützt sich èn mittels realè, uffgrund vo dè Glenkwellè zwûschè dè Radsätz als deilti Drèètürm uusgfüürti, Drèèzapfè un Schruubèfèdèrè mit Teleskopschtoßdämpfer dè uss gwalztè Staalbrofyl un Blèch ebbèfalls als Schweißkonschtruktion gfertigte Lokomotyvraamè ab. Für d Dämpfig vo dè Drèèbewegigè a dè Drègschtell gegèübber m Lokraamè sin beidersits vo dè Drèèzapfè witeri Stoßdämpfer aagordnèt.