cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Art Basel
Gschicht
Bi dr 39. Messe vum 4. bis 8. Juni 2008 sin iber 300 Galerie us 33 Länder derby gsii. Si sin vum Art Committee us iber 1000 Bewärbige uusgwehlt wore un hän rund 5.000 Wärch bresäntiert vu iber 2.000 Kinschtler vum 20. un 21. Johrhundert. Am sterkschte verdrätte sin mit 72 Galerie d USA gsii, derno Dytschland (49 Galerie), d Schwyz (35), Grossbritannie (29) un Frankrych (22). Rund 60.000 Kunschtliebhaber, Galerischte, Händler, Sammler un Kunschtschaffendi hän d Mäss bsuecht. S 40-jehrig Jubiläum het d Art Basel vum 10. bis 14. Juni 2009 gfyyrt.
Wäge ihre inernationale Bedytig isch d Art Basel anne 2004 vu dr Londoner Zytig The Daily Telegraph „Olympiade vu dr Kunschtwält“ gnännt wore.
Valdostanisch
Autore und Sänger
En erfolgriichi Sängere vo Lieder im Patois vom Aostadaal isch d Magui Bétemps (1947–2005) gsi.
Instiduzioone
Für d Sproochkultur vom valdostanische Dialäkt setze sich s Centre d’études francoprovençales «René Willien» z Saint-Nicolas und s Bureau régional d’ethnologie et de linguistique (BREL) z Aosta ii. Bim BREL wird mit dr Association valdôtaine des archives sonores e Sammlig vo Audiokwelle vo de valdostanische Dialäkt gfüert. Dr Atlas des patois valdôtains isch e sproochgeografischs Projekt, wo sit de 1960er Joor lauft, und d Sproochsituazioon im Aostadaal erfasst.
Charibert I.
Dr Charibert I. (* um 520; † 567) isch e Frankekönig us em Gschlächt vo de Merowinger gsi. Er het regiert vo 561 bis 567.
Dr Charibert isch dr dritteltist Sohn vom König Chlothar I. und dr Königin Ingund gsi. dr Chlothar, ein vo de Söhn vom Riichsgründer Chlodwig I., het s Frankeriich, won er 511 mit drei Brüeder deilt het, zletzt noch em Dod vo siine Brüeder under siner Herrschaft wider vereinigt. Wo dr Chlothar 561 gstorbe isch, si die beide eltiste Söhn vo dr erste Frau Ingund scho dod gsi; gläbt hai no ussem em Charibert zwei jüngeri Söhn vo dr Ingund, dr Guntram I. (Gunthchramn) und dr Sigibert I., und dere ihre Halbbrueder Chilperich I. us dr spötere Eh vom Chlothar mit dr Schwöster vo dr Ingund, dr Arnegund. Die vier Erbe hai s Riich underenander ufdeilt. Jede het e Deil Riichskärngebiet zwüschem Rhii und dr Loire und e Deil vo de Gebiet, wo dr Chlodwig eroberet het südlig vo dr Loire. Dr Charibert het as dr eltist d Residänzstadt Paris und dr Hauptdeil vo de Gebiet im Süde übercho, drunder Bordeaux, Limoges, Cahors, Poitiers und Albi, im Norde under anderem Chartres, Rouen, Tours, Angers, Nantes.
Won er 567 gstorbe isch, het dr Charibert kei Sohn hinderlo. Dorum hai sini Brüeder dr Guntram I., dr Sigibert I. und dr Chilperich I. siis Riich underenander ufdeilt.
Näbe dr Bertha het dr Charibert no meh Chinder gha: d Berthefled, wohrschiinlig e Dochter vo dr Merofled, wo noch 589 gstorben isch, e Sohn vo dr Theudogild, wo grad noch dr Geburt gstorben isch, und e Dochter, wohrschiinlig au vo dr Theudogild, Chrodieldis, wo zerst in Sainte-Croix z Poitiers ins Chloster gangen sich, das aber spöter verlo het und noch 590 gstorben isch.
Allmannshofen
Aamdsoofe (amtlich Allmannshofen) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.
Geografi
Aamdsoofe leit en dr Region Augschburg.
Vo dr Gmarkong send 65,7 % Landwirtschaftsfleche, 21,6 % Wald, 11,5 % Sidlongsfleche ond 1,2 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Aamdsoofe gheret d Pfarrderfer Aamdsoofe ond Holzen (Kloschter Holzen), d Weiler Hahnenweiler ond Schwaighof ond dr Hof Klause.
Gschicht
Aamdsoofe hot bis 1688 dr Reichsmaschall vo Pappenheim ghert, no ischt s an s Kloschter Holza ganga.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,9 % gleäge.
Religion
91,5 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 5,6 % evangelisch.
Verwaltong
Aamdsoofe hot mit dr Gmoede Eegna, Kialedaal, Nordedorf, Öllge ond Weschtedorf a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Aamdsoofe ischt dr Manfred Brummer.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986:
Dialäkt
Dr Dialekt vo Aamdsoofe ghert zom Schwäbisch.
Schötz
Schööz (amtlech Schötz) esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Willisou im Kanton Lozärn, Schwiiz.
Geografi
Schööz liid in ere Ebeni am Weschtrand vom Wauwilermoos zwzösche dr Luutere im Weschte ond dr Wigger im Oschte. Zue dr Gmeind ghöre ou na d Wiiler Hostris (504–506 m ü.M.), Hinter Buttenberg (585 m ü.M.), Unterer Wellberg (493–498 m ü.M.), Gläng (501–504 m ü.M.) ond alli Wiiler vo Ohmstau. Vo dr Gmeindsflechi send 68,9 % Landwirtschaftlechi Flechi, 20,4 % Waud, 9,1 % Sidligsflechi ond 1,5 % süschtigi Flechi. Nachbergmeinde vo Schööz send Äbersecke, Auberswiu, Egouzwiu, Ettiswiu, Gättnou, Nebike ond Wauwu.
Gschicht
Schööz esch zom erschte Mau gnamsed worde im Jahr 1173 aus Scotis.
Per 1. Jänner 2013 hät Schööz mit dr damalige Nachbergmeind Ohmstau fusioniert.
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2010 bi 14,7 % gläge.
Religion
81 % vo dr Iiwooner vo Schööz send im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii (Ohmstal 78,5 %), 7,3 % evangelisch-reformiert (Ohmstal 14,5 %).
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 0,8 %, CVP 33,4 %, FDP 16,8 %, GLP 3,1 %, GP 2,5%, SP 5,5 %, SVP 34,5 %, Süschtigi 3,4 %.
D Gmeindspräsidentin vo Schööz esch d Regula Lötscher-Walthert (CVP). (Stand Januar 2020)
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch z Schööz im Jahr 2011 bi 2,6 % gläge.
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 3769 Iiwohner 91,7 % Dütsch aus Houptsprach aagää, 0,4 % Französisch, 0,6 % Italienisch ond 7,6 % anderi Sprache.
Z Schööz redt me s hochalemannisch Lozärntütsch.
Dicziunari Rumantsch Grischun
S Dicziunari Rumantsch Grischun, abgchürzt DRG, versamlet de Woortschatz vo dëne rëëtoromaanische Tialäkt und Schriftidioom, wo im schwyzerische Kanton Graubünde gredt wëërded. S Woort Rumantsch Grischun mäint daadeby «das Romaanisch, wo im Pündnerland gredt wiird»; me törff das nöd verwächsle mit der überregionaale Schriftspraach Rumantsch Grischun, wo eerscht im spaate 20. Jarhundert gschaffe woorden isch. D Redakzioon hät ire Sitz z Chuur.
Typus
S Dicziunari Rumantsch Grischun isch, näbed em Schwyzerischen Idiotikon z Züri, em Glossaire des patois de la Suisse romande z Nöieburg und em Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana z Bäletz, äis von vier nazionaale Wöörterbüecher. Es isch aso e vilbändigs, wüsseschaftlich uusgschaffets Wëërch, wo ali Woort und Bidüütige wott ha, wo Byspilsätz bringt, wo wän imer mügli d Sachkultur au mit ine nimt und wo d Gschicht vo de Woort und de Bidüütigen erchlëërt. Es dokumäntiert d Oortstialäkt gnauso wie au di föif regionaale Schriftidioom ab em 16. Jarhundert bis hüt. Nöd drin isch s nöi Rumantsch Grischun, wil s das nanig ggëë hät, wo s Dicziunari ggründet woorden isch.
Seychellen
D Seychelle, au Republik Seychelle, kreolisch Sesel; frz. Seychelles; ängl. Seychelles) isch e Inselstaat im Indische Ozean. Topografisch gheert dr Staat zue Afrika. D Hauptstadt isch Victoria.
Dicziunari Rumantsch Grischun
Typus
S Lemma isch gwöndli uf Vallader, aso im underängadynischen Idioom, aagsetzt, di andere Variante chömed dänn hinedraa. Wänn s Woort im Vallader fëëlt, dänn wird s Lemma natüürli i dem Idioom gschribe, wo s voorchunt, aso öppen uf Surselvisch. D Spraach, wo ales erchlëërt wiird mit ere, isch Hoochtüütsch.
Seychellen
Lag un Greßi
D Seychelle gheere topografisch zue Afrika. Si lige uf em nerdlige un weschtlige Dail vim Maskarenerugge, ere untermeerische Schwelle im weschtlige Dail vum Indische Ozean. Sidli vu dr Seychelle lige vor dr oschtafrikanische Kischte d Inselstaate Madagaskar, Mauritius un d Komore.
Dicziunari Rumantsch Grischun
Wëërs träit, wëërs usegit, wëërs zalt – und was s Inschtituut suscht na eso büütet
De Träägerveräin isch syt em Aafang d Societad Retorumantscha. Useggëë wiird s Wöörterbuech vom Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun, abgchürzt IDRG. Am mäischte drananezale tuet di Schwyzerisch Akademy vo de Gäischtes- und Soziaalwüsseschafte, aber au de Kanton Graubünde hilft mit, und s Inschtituut verdienet sogaar sälber Gält mit em Verchauffe vo äigene Publikazioone.
Seychellen
Lag un Greßi
S Biet vu dr Seychelle gheert zue dr Zytzone UTC+4 (DTG: Delta). Des haißt, ass es im Winterhalbjohr e Zytverschiebig vu drei, in dr Summerzyt e Zytverschiebig vu zwoo Stunde gegeniber dr mitteleuropäische Zyt het.
Dicziunari Rumantsch Grischun
Wëërs träit, wëërs usegit, wëërs zalt – und was s Inschtituut suscht na eso büütet
S Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun git nöd nu s Wöörterbuech use, es hät au e risigi Samlig vo alte Fotene. D Samlig Puurehuusforschig hät 7000 Bilder und Skizze vo Hüüser und 100 Doorffplään, d Samlig DRG 8000 Bilder über di ländlich Kultuur und Aarbetswält vom Pündnerland, d Samlig Walram Derichsweiler 1600 Glaasdia zum Läbe i de Surselva zwüsched 1910 und 1930, d Samlig Christian und Hans Meisser 5000 Landschafts- und Doorffuufnaame vo 1895 bis 1934, d Samlig Alfons Maissen 5000 und d Samlig Willy Zeller 700 Fotene zu Pündner Theeme; daadezue chömed na öppe 300 wyteri Zäichnige und Skizze. Syni Fotiteek hät s Dicziunari 2014 online gstelt.
Seychellen
Lag un Greßi
D Republik Seychelle bstoht us rund 115 Insle, no dr Geology sin s 42 Granitinsle un 73 Koralleinsle. Mer dailt si no ihre Lag yy in di zwoo Hauptgruppe Inner Islands un Outer Islands.
Dicziunari Rumantsch Grischun
Wëërs schrybt
Di hütige Redaktoore sind de Carli Tomaschett (ëër isch de Scheffredakter), der Ursin Lutz, d Silvana Derungs, de Michele Badilatti und d Annetta Zini. D Dokumäntazioon und s Sekretariaat mached föif wyteri Persoone.
Seychellen
Inner Islands
S Seebiet vu dr Inner Islands haißt mer Seychelles Bank, s nimmt e Flechi vu rund 31.000 km² yy.
D Inselgruppe Inner Islands zellt 32 Insle mit ere Landflechi vu insgsamt 266 km². Zue ihne gheere d Hauptinsle Mahé (154 km²), Praslin (38 km²) un La Digue (10 km²). S isch di am dichtescht bevelkert un dodermit wichtigscht Inselgruppe vum Land. Wichtigi Insle sin au Silhouette (20 km²), Île du Nord (2 km²), Frégate (2 km²), Île Aride (1 km²) un d Île Denis (1,4 km²). Fascht alli gnännte Insle bstehn us Granitgstai, nume di am nerdlige Rand vu dr Seychelles Bank glägene Insle Bird Island un Île Denis sin Koralleinsle.
Dicziunari Rumantsch Grischun
Wëërs schrybt
Daademit sind s Surselvisch, s Vallader und s Putèr am Dicziunari verträtte; s Sutselvisch und s Surmeirisch fëëled.
Seychellen
Inner Islands
Uf Mahé lyt dr hegscht Punkt vum Land, dr Morne Seychellois. Anderi wichtig Bärg sin dr Mont Dauban (uf Silhouette) un dr Mont Praslin  uf dr glychnamige Insle.
Outer Islands
Usserhalb vu dr „Seychelles Bank“ lyt dr Archipel vu dr Outer Islands iber e Seebiet vu 400.000 km², doderzue gheere d Inselgruppe: Uf dr Hyfe Koralleinsle het s wäg dr nidere Hechi (hegschti Pinkt bi ) un wel s kai Drinkwasser het, nume wenig chlaini Sidlige.
Flora un Fauna
Uf dr Seychelle git s e rychi endemischi Flora un Fauna, ellai drei Arte vu Riiseschildchrotte. Vor allem uf em Aldabra-Atoll findet mer di wältwyt grescht Kolony vu Riiselandschildchrotte, mit 150.000 Aldabra-Riiseschildchrotte. Au dr letscht fluguufähig Vogel, wu s im Indische Ozean no git, d Cuvierralle, het do ihri Haimet. S Vallée de Mai („Maidal“) uf Praslin isch e Wältnaturerb vu dr UNESCO un wird vu dr „Seychelles Island Foundation“ (SIF) verwaltet, wu 1979 zue däm Zwäck grindet wore isch. S Dal sich d Haimet vum Seychellebabegai (Coracopsis barklyi) un dr Seychellenuss, dr „Coco de Mer“ (Lodoicea maldivica). Uf dr Hauptinsle Mahé un uf Silhouette findet mer di do endemisch Familie vu dr Seychellefresche. Dernäbe cha mer au uf dr gschitzte Insle Aride, Cousin un Curieuse sälteni Dier un Bflanze sää. Ussergwehnli sin au d Vercharschtigserschynige in dr Granitfelse vu dr Insle (Silikatcharscht), vor allem an dr Kischte. Die Rinne, wu zmaischt vertikal verlaufe, entsteh dur Gschtaiuflesig unter tropische Bedingige.
Di yyhaimisch Vogelwält vu dr Seychelle gheert zue dr arterychschte im gsamte weschtlige Indische Ozean. Dur di isoliert Lag vum Archipel hän si do 15 Arte un 18 Unterarte entwicklet, wu s nume uf dr Seychelle git. Dur die Bsunderhait zelle d Granitinsle un au s Aldabra-Atoll zue dr 218 „Endemic Bird Areas“ (EBA), wu mer wältwyt idäntifiziert het.
Dicziunari Rumantsch Grischun
Gschicht
S Dicziunari Rumantsch Grischun isch 1904 vo de Societad Retorumantscha und em Indogermanischt Robert vo Planta ggründet woorde. Mit Fraageböge händ de Robert vo Planta und de Florian Melcher zäme mit em Chasper Pult de Grundschtock vom spraachliche Materiaal gsamlet; dëë isch dänn naadisnaa wyter uuspoue woorde. Näbet denen Uufnaame vo de läbige Spraach händs mit em Exzerpiere vo de truckte Literatuur aagfange, wo über en Zytruum vo föifhundert Jaar usechoo isch.
Seychellen
Klima
S Klima vu dr Seychelle wird bstimmt vum Monsun: vu Dezämber bis Merz herrscht dr Nordwescht-Monsun vor, derno chunnt e windstille Ibergangszyt im April. Vu Mai bis Septämber chunnt di rägearm, aber stirmisch Zyt vum Sidoscht-Monsun, im Oktober-Novämber git s nomol e windstilli Ibergangszyt. Schwäri Stirm sin sälte. D Sunne schynt dur d Wulke im Mittel 5 bis 8 Stund am Dag. D Tämperature schwanke zwische 24 °C un 30 °C im Johresverlauf, d Meerwassertämperatur lyt s ganz Johr bi 26 °C.
Dicziunari Rumantsch Grischun
Gschicht
Di eerscht Liferig isch 1939 usechoo, der eerscht Band 1946 fertig gsy. Underzwüschet schaffed d Redakzioon vom Dicziunari am 14. Band und stäckt zmittst im Buechstaben M ine.
Seychellen
Klima
D Niderschlagsmängi uf Mahe variiert zwische 2880 mm in dr Hauptstadt Victoria un 3550 mm in dr Bärgregione. D Luftfychti isch alliwyl iber 80 Brozänt. Di bescht Zyt zum uf d Sechelle raise isch Mai bis Oktober.
Dicziunari Rumantsch Grischun
Gschicht
Sit em 7. Dezämber 2018 cha me s Wöörterbuech über s Internet online naaschlaa und au all die Fotenen und Graafiken aaluege, wo d Artikel iluschtriered.
Seychellen
Bevelkerig
D Bevelkerig bstoot zue iber 90 % us Noofahre vu dr Sidler, wu us verschidene franzesische Kolonialbiet yygwanderet sin, un dr Noofahre vu ihre afrikanische Arbetsklave. Dernäbe git s e Minderhaite mit rain europäische Abstammig un chlaini chinesischi un indischi Minderhaite.
Sproche
As gmainsami Sproch het si di ne aigeni Variante vu dr Kreolsproche entwicklet, wu mer Seychellekreol oder Seselwa haißt un uf em Franzesisch basiert. Amtssproche sin no Artikel 4 vu dr Verfassig Seychellekreol, Änglisch un Franzesisch.
Religion
D Bevelkerig isch zue 82,3 % kafolisch (Bischtum Port Victoria), 7,7 % sin Broteschtante oder Anglikaner, 5,1 % gheeren em sunnitische Islam aa, 2,9 % sin Hindu, 1,5 % Anderschglaibig un 0,5 % gheere kainere Religion aa.
Vorgschicht
Mer nimmt aa, ass d Seychelle scho vor dr Aachumft vu dr eerschte Europäer als vu arabische Händler gsichtet un au bsuecht wore sin. E duurhafti Bsidlig het s aber nit gee,
Entdeckig un koloniali Friezyt
Anne 1502 isch mit em portugiesische Seefahrer Vasco da Gama dr eerscht Europäer uf d Insle chuu. Ab 1505 findet mer si uf europäische Seechaarte, ohni ass aini vu dr europäische Natione Intträssi an Stitzpinkt uf dr abglägene Inselgruppe ghaa hätt. Am 19. Jänner 1609 isch s britisch Schiff Ascension, wu zuen ere Expedition vu dr Britische Oschtindie-Kompany gheer ghaa het, uf dr Hauptinselgruppe vu dr Seychelle chuu. D Mannschaft het gmaint, si seie uf dr Amirante. Mer het si mit Proviant un Drinkwasser versorgt, het verschidei Insle bsuecht un Chaarte zaichnet. Am 1. Februar 1609 isch d Ascension wytergsääglet. S isch 133 Johr gange, bis d Seychelle wider in dr Fokus vu europäischi Seefahrer chuu sin. Anne 1742 het dr Gouverneur vu dr domalige franzesische Kolony Mauritius, dr Bertrand François Mahé de La Bourdonnais, en Expedition dert aane gschickt. D Hauptinsle Mahé het ihre Name ihm z Ehre iberchuu. E zwooti franzesischi Expedition 1756 het schließli d Inselgruppe formäll fir Frankrych in Bsitz gnuu un het ere ihre hitige Name gee zue Ehre vum domolige franzesische Finanzminischter Jean Moreau de Séchelles. Eerscht anne 1770 händ Franzose d Insle wirkli in Bsitz gnuu. Franzesischi Sidler, vylmol armi Wyssi us dr franzesische Kolonie Mauritius, Réunion oder us franzesische Bsitzige z Indie, hän uf dr Hauptinsle Mahé aafange buure un hän unter andere Gwiirz aaböue. Fir die Arbet hhän si schwarzi Sklave vum Feschtland gholt un hän in dr negschte 40 Johr au anderi Inlse vu dr Gruppe bsidlet.
Im Lauf vu dr Napoleonische Chrieg het d Gerrschaft iber d Seychelle sibe Mol zwisce dr Franzose un dr Brite gwächslet. Legendär wore isch dr franzesisch Gouverneur de Quinssey, wu dr franzesisch un au dr britisch Fahne un Uniforme ghaa het, un diejenige uusegholt het, je nodam was fir e Schiff grad uf dr Insle glandet sin. Anne 1811 hän d Brite d Insle eroberet un Victoria grindet, di hitig Hauptstadt un ainzig Stadt vu dr Seychelle. 1814 hän d Franzose im Verdrag vu Paris di britisch Herrschaft iber d Insle, wu vu dert ab vum britische Mauritius uus verwaltet wore sin, ändgiltig anerkännt.
Anne 1835 het di britisch Kolonialverwaltig d Sklaverei uf dr Insle abgschafft. Um die Zyt isch dBevelkerig us 680 wysse bzw. mestizische Landbsitzer un 6.600 Sklave bstande. Ass d Sklave frei wore sin, het zuen ere Umstellig vu dr landwirtschaftlige Produktion gfiert vu Nahrigsmittel uf weniger arbetsintänsivi Produkt wie Kopra un Zimed un zue dr Uuswanderig vu vyl Sidler. In dr negschte Johrzehnt sin e Hufe Afrikaner uf d Insle chuu, wu dur britischi Chriegsschiff vu Sklavehändlerschiff befreit wore sin. Derzue sin au Inder, Chinese un Malaie uf d Seychelle chuu. 1903 sin d Seychelle vu dr Verwaltig här vu Mauritius drännt un e aigeständigi Chronkolony wore.
Britischi Chronkolony (1903–1976)
Dail vu dr inneren Sälbschtverwaltig vu dr Chronkolony isch dr sognännt Legislativrot gsii. S Wahlrächt doderfir isch bis 1959 an dr Bsitz bunde gsii. Eerscht no 1959 het e greßere Dail vu dr Bevelkerig an däne Wahle chenne dailnee. Zue dr Wahle 1963 sin mit dr Seychelles Taxpayers and Producers Association un dr Seychelles Island United Party di erschte Barteie vu dr Seychellen aadrätte. Im nämlige Johr isch d United Party grindet wore, wu im Gegesatz zue dr erschtgnännte Barteie nit vu dr Großburger vu dr Insle dominiert gsii isch. Anne 1964 isch us äreBartei d Seychelles Democratic Party unter dr Fierig vum Rächtsaawalt un spetere erschte Bresidänt vum Land, James Mancham, entstande. Dr Mancham het e ängi Bindig an Großbritannie au noch ere meglige Unabhängigkait aagsträbt. Mit dr Seychelles People’s United Party unter em France-Albert René het s e radikalei Kunkerränz gee, wu fir e schnälli vollständigi Unabhängigkait yydrätten isch.
Republik (syt 1976)
Am 29. Juni 1976 isch dr Mancham mit dr Unabhängigkait vum Land Bresidänt un dr René sy Premierminischter wore. D Zämearbet vu beede het am 5. Juni 1977 ufghert, wu dr Mancham, wu zue re Gipfelkumferänz vum Commonwealth uf London graist gsii isch, in eme Butsch dur 60 Aahänger vu dr People’s United Party (zmaischt Aagherigi vu dr Barteimiliz) mit Waffe abgsetzt woren isch un dr René sy Blatz yygnuu het. Dr René het dr Butsch grächtfertig mit dr Bhauptig, dr Mancham heb d Wahle welle verschiebe, wu 1979 hätte sotte stattfinde, wel er d Macht nit het welle verliere.
Di nei Regierig het si sozialistisch gnännt un isch unter em Yyflus vu dr Idee vum sozialistische Nochber Tansania gsii. Vu Tansania sin au Militeer zum persenlige Schutz vum neie Bresidänt chuu. Dr René het d Bindige an Großbritannie lucker gmacht, het si an Frankreich aaglähnt un d Kumkerränz vu dr Supermächt Sowjetunion un USA im Indische Ozean gnutzt. Anne 1978 het er e Ainhaitsbartei gschaffe, d Seychelles People’s Progressive Front, 1979 het er di bolitisch Macht mit ere neie Verfassig als furt kunzäntriert. Zwische 1978 un 1983 het er fimf Butschversuech iberstande. Bekannt wore isch vor allem dr Butschversuech vu 1981, wu ne Seldnerheer vu 50 Mann unter dr Fierig vum Mike Hoare versuecht het, d Macht z ibernee. E Untersuechig vu dr Verainte Natione het s sidafrikanisch Apartheidsregime, wu d Seldner au speter freigchauft het, fir dr Umsturzversuech verantworli gmacht. S Regime vum René het gwissi soziali Furtschritt brocht, aber au Mänscherächtsverletzige.
Im Zug vu dr allgmaine Demokratisierig vu dr afrikanische Staate het dr René ab 1991 dr Aibarteiestaat ufgee. Di erschte Meebarteiewahlen syt 1974 het s 1993 gee. Bi dr Bresidäntschaftswahle het er si mit 59,5 % gege Mancham duregsetzt, wu im Johr dervor us em Exil retuurchuu isch. D Barlemäntswahle het sy Bartei mit 27 vu dr 33 Sitz gunne. Im Septämber 1997 sin d Seychelle Mitglid vu dr Southern African Development Community (SADC) wore. Anne 1998 het dr René bi dr Wahlen 66,67 % vu dr Stimme vor em Wavel Ramkalawan vu dr Seychelles National Party] (SNP) mit 19,53 % un em Mancham mit 13,8 % iberchuu. D SPPF isch mit 30 vu 34 Sitz di grescht Bartei blibe. 2001 isch dr René zum letschte Mol zur Wahl aadrätte. Är het desmol mit 54,19 % gunne, derwylscht dr Wavel Ramkalawan 44,95 % iberchuu het. Sy Bartei het 23 vu dr 34 Sitz kriegt. Am 24. Februar 2004 het er sy Ruggdritt verchindet zuegunschte vu sym alte Kamrad un Vizebresidänt (syt 1996) James Alix Michel. Syt em 1. April 2004 isch dr James Alix Michel Bresidänt vu dr Seychelle. Im Juli 2004 sin d Seychelle us dr SADC uusdrätte, si aber im Augschte 2008 wider Mitglid wore.
Verwaltigsgliderig
D Seychelle sin in 25 Regierigsbezirk glideret. Dodervu lige 22 in dr Hauptsach oder uusschließlih uf dr Hauptinsle Mahé un zwee uf Praslin. La Digue bildet mit verschidene chlainere Insle ne aigen Dischtrikt. D Outer Islands, wu mit 211,3 km² vu drFlechi här 46,44 % vu dr Seychelle uusmache, sin kaim Regierigsbezirk zugornet.
1)D Nummere entspricht em ISO-Code fir d Dischtrikt 01 bis 23.
2)ghert zue kaim Dischtrikt
Sachsen-Anhalt
Sachse-Ahalt (dt. Sachsen-Anhalt, plattdütsch Sassen-Anhalt) isch ä Land in der Bundesrepublik Dütschland. D Landeshauptstadt isch Magdeburg. Agränzendi Länder si Niidersachse, Brandeburg, Sachse und Thüringe.
Deitingen
Geografi
Deitige liit i dr Oeschebeni. Zue dr Gmein ghööre au d Wiiler Burg, Wilihof u d Wüeschtig Marchstette. D Gmeindsflächi umfasst 54,9 % langwirtschaftlichi Flächi, 23,1 % Waud, 21,6 % Sidligsflächi u 0,4 % suschtigi Flächi.
Sachsen-Anhalt
Lag
Sachse-Ahalt ligt im Nordoste vo Dytschland. S grenzt im Süde an Thüringe und Sachse, im Oste an Brandeburg und im Weste an Niidersachse. S Bundesland hät e Flächi vo 20.446,31 km².
S gröschte Mittelgebirg vo Sachse-Ahalt isch de Harz, dört ligt au die höchschti Erhebig vo ganz Norddytschland. Des isch mit de Brocke.
Deitingen
Gschicht
Deitige isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1244 aus Teytingen (1246 Theitingen, 1248 Tetingen, 1252 Thetingen, Tuetingen, 1257 Teitingin).
Sachsen-Anhalt
Flüss
Bekannti Flüss und Ström, wo dur Sachse-Ahalt fliesse:
Deitingen
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Sachsen-Anhalt
Seeä
Goitzsche (2500 ha), Geiseltalsee (1840 ha), Arendsee (511,5 ha), Süßer See (238 ha), Barleber See (100 ha), Neustädter See (öbbe 100 ha), Kühnauer See (37,6 ha)
Deitingen
Bevöukerig
De Uusländeraateil isch 2010 bi 9,1 % gläge.
Sachsen-Anhalt
Staudämm
Muldestausee, Rappbode-Talsperre, Talsperre Kelbra, Wippertalsperri
Deitingen
Religion
27,3 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 56,3 % römisch-katholisch.
Sachsen-Anhalt
Gschicht
Um 780 hät di erschti Besydelig vo Sachse-Ahalt stattgfunde: Sällemols hät de Karl de Groß d Sachse underworfe und z Magdeburg Befestigunge errichtet. Wo de Sachseherzog Heinrich erschte dütsche König worre isch, hät er s politische Zentrum in s Gebiet vom hüttige Sachse-Ahalt verlegt. Sy Nochfolger, de Otto I., hät d Stadt Magdeburg gründet und d Slawe underworfe. 1188 hät e Erzbischof e Gsetzbüech für Magdeburg verfasst.
Deitingen
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,6 %, CVP 26,6 %, EDU 0,3 %, EVP 0,9 %, FDP 20,0 %. GLP 3,7 %, GP 8,1 %, SP 12,8 %, SVP 22,8 %, Suschtigi 1,3 %.
Sachsen-Anhalt
Gschicht
1502 isch z Witteberg e Universität gründet worre. An säller isch de Martin Luther Theologyprofessor gsi und hät 1517 mit sine 95 These d Reformation usglöst. E zweiti Universität isch im Johr 1694 z Halle gründet worre.
Deitingen
Politik
Gmeindspresidänt isch dr Kuno Tschumi (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,4 % gläge.
Sachsen-Anhalt
Gschicht
Noch 1815 isch us Bied vom preußische Herzogtum Magdeburg Provinz, dr preußisch Altmark, us Bied vom Chönigrich Weschtfale un eme chleine Deil vo Sachse di neu preußisch Provinz Sachsen bildet worre.
Deitingen
Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 2011 Iiwohner 94,1 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,4 % Französisch, 1,1 % Italienisch u 4,4 % angeri Sproche.
Sachsen-Anhalt
Gschicht
Im Juli 1944 isch d Provinz Sachse ufdeilt worre in d Provinze Magdeburg un d Provinz Halle-Merseburg. Dr Regierigsbezirk Erfurt isch zue Thüringe cho. Noch em Zweite Weltchrieg isch vo dr Sowjetische Militärverwaltig di neu Provinz Sachsen, spöter umgnännt in Provinz Sachsen-Anhalt, bildet worre us dr bode Provinze Magdeburg un Halle-Merseburg, us em Freistaat Anhalt, us dr brunschwigische Exklave Calvörde, em öschtliche Deil vom brunschwigische Landchreis Blankenburg un em thüringische Allstedt. 1947 isch Preuße ufglöst worre un d Provinz isch umgnännt woore in Land Sachsen-Anhalt. Well Magdeburg im Chrieg zerstört worren isch, isch Halle Hauptstadt worre. Im Ramme vo dr Verwaltigsreform in dr DDR anne 1952 isch s Land ufglöst un in di zwee Bezirk Halle un Magdeburg ufdeilt worre.
Noch dr Widervereinigung 1990 isch us dr Bezirk Halle un Magdeburg s Bundesland Sachsen-Anhalt bildet worre. D Hauptstadt isch siterher Magdeburg.
Situation
Wyl Sachse-Ahalt mitte in Europa gläge isch, hät sich d Industry am Afang vom 20. Johrhundert stark entwickelt hät. Vordeil vo de Wirtschaft z Sachse-Ahalt isch z. B. d Zämmearbet vo Wirtschaft und Wüsseschaft. Drum hät s vyli Firme (au uss em Usland), wo sich dört engagiere. Bispyl dodefür isch d Firma Bayer, wo d Aspirin-Tablette produziert.
Zyl vo de Regierig isch es, Arbetsplätz z schaffe und z erhalte, usserdem soll de Wirtschaftsstandort wíterentwickelt werde. Säll Zyl soll z. B. mit em aktive Fördre (finanziere) vom Arbetsmarkt erreicht werde. Bsunders die Jugendliche werde wäge ihrer Bedütig für d Züechunft understützt.
Deitingen
Sproch und Dialäkt
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Deitige ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Landéda
Landéda (bretonisch Landeda) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Landéda lyt uf ere Halbinsle am Atlantik zwische dr Fliss Aber Benoît un Aber Wrac’h, 74 km vu Quimper un 23 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 57 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Plouguerneau im Nordoschte, Lampaul-Ploudalmézeau im Weschte, Saint-Pabu im Side un Lannilis im Sidoschte. Zue dr Gmai ghere au no d Insle Île Guénioc, Île Garo, Île Roch'Avel, Île Tariec, Île Cézon un Île de Stagadon.
Gschicht
Landéda isch zum erschte Mol gnännt wore um 1330 as Landeda (1516 Landeda).
Verwaltig
vu Landéda isch. Landéda ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Landéda ghert zem Bretonisch.
Kanton Pont-l’Abbé
Dr Kanton Pont-l’Abbé (breton. Kanton Pont-'n-Abad, frz. Canton de Pont-l’Abbé) isch e Kanton im Arrondissement Quimper im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Pont-l’Abbé.
Gmaine
Dr Kanton Pont-l’Abbé bstoht us sechs Gmaine:
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 hän die Gmaine zum Kanton ghert: Combrit, Île-Tudy, Plomeur, Pont-l’Abbé (Hauptort), Saint-Jean-Trolimon, Tréguennec un Tréméoc.
Mighty Roots
I de 1980er Johr het sich dr Kärn vo der Band zerschmol zämegfunde unter em Name Strictly Roots. 1992 het sich d Band neu formiert als Roots Vibration Reggae Band. Sit 1997 nennt sich d Band Mighty Roots Reggae Band. 2001 het si ihr erschts Album, Hear me calling, veröffentlicht; zu dere Zit isch d Mighty Roots au für en chline Prix Walo nominiert worde. D Mighty Roots händ mit de Wailers, mit Dubversive, Headcornerstone, Percubaba und Fusion Square Garden zäme gspilt. 2007 händ d Mighty Roots zäme mit Freakout Records, d EP Shake Loose realisiert. Nach ere Neustrukturierig het d Band vermehrt as Backing-Band afo agiere. 2010 händ si mit Funky Fresh bi Lee Everton s Album Perfect Place produziert. Ab 2011 het d Mighty Roots Reggae Band mit MG Florentine zäme afo schaffe, und 2014 händ si d EP Easy Say z Kingston produziert. Sit 2015 spielt d Band mit em Collie Herb zäme. Mit ihm händ si 2016 s Album Bambus produziert. „Warmi Reggae-Beats“ produziere si au mit der Jo Elle zäme.
Pflug
E Pflueg isch e landwirtschaftligs Gräät zum Ackerboode ufbräche und cheere.
Pflüege
Bim Pflüege wird die obersti Schicht vom Ackerboode bis zu öbbe drissig Santimeter Diefi mit Hilf vom ene Pflueg verschnidde, ufbroche und keert. Eso wird d Boodestruktur lugg gmacht, d Ooberflechi wird gröösser und ruucher, mee Suurstoff chunnt in d Ärde iine, organischi Stoff zerfalle und es entwigglet sich e luggi Schicht, wo guet cha Wasser uufnää und spiichere.
Vilmol wird im Vieregg mit eme Cheerpflueg pflüegt, mänggisch au in Sträife, wenn dr Rand vom Fäld gnueg bräit isch, oder wie in de amerikanische Great Plains dr Kontur nooch (amerik. contour plowing), wo d Furche parallel zum Hang gläit wärde, so dass weniger Ärde dr Hang aabegspüelt und eso d Erosion verchliineret wird.
Für dass s Pflüege guet grootet, muess me s zur richdige Zit und bi dr richdige Witterig mache und d Diefi vom Pflüege muess em Boode aabasst si. Wenn öbbis falsch gmacht wird, cha s Pflüege dr Boodestruktur schaade. Mäistens wird im Herbst pflüegt, wenn die erschti Äarn duren isch. Groossi Ärdscholle chönne denn über e Winter vergoo, wenn si vom Froscht usenander gsprängt wärde. Wäge de Boodenorganisme und dr Humusschicht sött mä nit z dief pflüege. Zum d Fälder uf s Sääje vorzberäite, wärde si drufabe mit ere Egge glettet („geggt“).
d Gschicht vom Pflueg
Scho in dr prehistorische Zit het dr Pflueg an vile Blätz d Hacki, dr Spatte, dr Graabstock, dr Furchestock und dr Pflanzstock bi dr Fäldaarbet ersetzt. Die früesti Methode, zum dr Booden ufzlockere, isch dr Zuugspatte gsi, wo im Pflueg glycht und vo Mensche zooge worden isch und au hüte no in vile Däil vo dr Wält bruucht wird. Das längt, wemm mä nume flachi Ritz im Boode woot mache zum Sääje. Hackene oder anderi Wärkzüüg wärde brucht zum chliineri Boodeflechene umzbräche.
In de 70er Joor vom 1. Joorhundert n. d. Z. het dr Plinius dr Elter in sinere Naturgschicht (18,172) dr Reederpflueg mit ere bräite Pfluegschar zum d Scholle z cheere as nöiji Erfindig vo de rätische Gallier beschriibe, und das Gräät het sich denn vom 4. Joorhundert aa afo verbräite. Mit dr Pfluegschar us Iise, wo z China scho im 3. Joorhundert v. d. Z. brucht worden isch, het men eifacher chönne pflüege und s Striichbrätt het d Ärde umkeert und eso s Uchrut vergraabe. Ross, wo schnäller si as Oggse, si bim Pflüege erst effektiv worde, wo dr Kummet iigfüert worde isch. Z China isch das scho im fümfte Joorhundert v. d. Z. bassiert, z Öiropa erst fast duusigfümfhundet Joor spööter.
Im 15. Joorhundert isch dr Cheerpflueg entwigglet worde mit eme Striichbrätt, wo mä het chönne verstelle, und ere sümmetrische Pfluegschar. Mit däm isch s mööglig worde, gege rächts und gege linggs z pflüege. Mä het denn dr Pflueg am Ändi vo dr Furche nume müesse umdräije und het chönne in die entgeegegsetzti Richdig pflüege.
Im 18. Joorhundert isch dr Rotherham Plough ufchoo, woorschinlig inspiriert vo chinesische Pflüeg, wo d Holländer mitbrocht häi, wo s Striichbrätt weniger Riibig verursacht het und s Pflüege mit weniger Zugdier mööglig gmacht het. Au Verbesserige bim Pfluegmässer häi dr Pflueg effektiver gmacht. 1837 het dr amerikanisch Schmiid John Deere dr erst Staalpflueg erfunde, wo sich sälber butzt, und het eso s Fundamänt gläit für s Undernääme Deere & Company, wo hüte dr grösst Härsteller vo Landwirtschaftsmaschine uf dr Wält isch.
Mülligen
Mülige (amtlich Mülligen) isch en Iiwohnergmeind im Bezirk Brugg im Schwiizer Kanton Aargau. S Dorf ligt an de Rüüs.
Geographii
De Gmeindsbann het e Flächi vo 316 Hektare, dodervo sind 101 Hektare Wald und 89 Hektare überbaut. Di höchschti Stell isch uf 500 Meter, di tüfschti uf 335 Meter.
Gschicht
S erschti Mol taucht Mulinon in ere Urkund us em Johr 1273 uf. S Dorf het im Mittelalter zum Eigeamt vo de Habsburger ghört und isch en Teil vo ihrem ältischte Bsitz gsi. Im 1308, bi de Gründig vom Chloschter Königsfälde hei d Habsburger s Dorf em Chloschter gschenkt. Im Johr 1415 hei d Bärner de Aargau eroberet und s Dorf isch en Teil vom Bärner Underaargau worde. D Reformation isch, wi überall z Bärn, im 1528i iigführt worde und s Chloschter ufghobe. Zur Verwaltig vom ehemolige Chloschterbsitz het Bärn d Landvogtei Königsfälde gründt.
Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt u-n-hei di Helvetisch Republik usgruefe. Mülige ghört sither zum Kanton Aargau.
Colligny-Maizery
Colligny-Maizery ìsch a frànzeescha Gmein ìm Arrondissement  ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Geogràfi
D Nochbergmeine sìn Retonfey, Silly-sur-Nied, Courcelles-Chaussy, Pange, Laquenexy, Marsilly, Ogy un Montoy-Flanville.
Gschìcht
Colligny-Maizery ìsch àm 1. Jüni 2016 grìnda worra. Sa kummt vu dr Fusion vu da Gmeina Colligny un Maizery.
Verwàltung
vu Colligny-Maizery ìsch. Colligny-Maizery gheert zum Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Colligny-Maizery ghert zem Lorrain.
Promotion (Doktor)
D Bromozioon oder Bromowierig isch die Verleijig vom akademische Graad vom ene Dokter oder ere Doktere im ene bestimmte Studiefach und in dr Form von ere Bromozioonsurkunde. Si gältet as dr Noochwiis, ass dr Bromowiert bsundrigs verdiefdi wüsseschaftligi Aarbet cha läiste. Das muess er mit ere sälbstständig verfasste wüsseschaftligen Aarbet, der Dissertazioon, bewiise und mit ere mündlige Brüefig (Rigorosum, ere Disputazioon oder eme Kolloquium). Uniwersidääten und Hoochschuele wo iine gliichgstellt si und Hoochschuele für Aagwandti Wüsseschafte, wo stark in dr Forschig si in Hesse und Sachsen-Anhalt, häi s Racht z bromowiere.
Persoone, wo wäi bromowiere und wo iiri Absicht und Äignig von ere Instduzioon, wo s Rächt het z bromowiere, bestätigt worde isch, wärde as Doktorande, Doktorandinne, Bromozioons- oder Doktoratsstudänte oder -studierendi, Bromowände, BBromowierendi, Dissertanten/-inne (Schwiz, Ööstriich), Doktorierendi (Schwiz, Liechtestäi) oder änglisch as PhD students bezäichnet.
S Wärb, wo drzueghöört, bromowiere wird dransitiv verwändet (Bispil: „mä het en zum Dokder bromowiert“) und au – noch em Duden – intransitiv (Bispil: „i ha bromowiert“).
Für dass mä zur Bromozioon zuegloo wird, muess mä en erste Hochschuelabschluss ha; nume in dr Medizin cha mä no vor em Abschluss vom Studium mit ere Dissertazioon aafoo. Mäistens isch dä Abschluss dr Master, dr Magister, s Diplom oder s Staatsexame. Bsundrigs kwalifizierti Absolwänte vom ene Batschelerstudium oder eme Diplomstudium an ere Fachhoochschuel chönne under bestimmte Vorussetzige au zur Bromozioon zuegloo wärde.
E Sonderform vo dr Dokterwürde isch dr Eeredokter, wo aber kä Bromozioon im wüsseschaftlige Sinn isch.
Hochschule für Musik Karlsruhe
D Hoochschuel fir Musik Chaarlsrue – University of Music isch e vum Baade-Wiirtebäärg draiti Hoochschuel fir di chinschtlerisch un wisseschaftli Uusbildig vu Muusiker*ne, Kumpenischte*ne, Musikwisseschaftler*ne, Musikschurnalsichte*ne un fir Musik/Computer Tächnology.
Gschiicht
D Hoochschuel fir Musik goot in ire eerschte Aafäng uf s Joor 1812 zrug. Dodmool isch aafangs in ere privaate Iniziatiiv, wu vu dr Stadt Chaarlsrue unterstitzt wooren isch, e „Musikalisches Bildigsinschtitut fir Bleeser“ un zwai Joor speeter e „Singaaschtalt“. Die sin 1837 zuen ere „Musikuusbildigsstätt“ uusgwytet woore, wu mit staatliger un stedtischer Feerderig no feschte Leerblän unteriichtet wooren isch. Anne 1910 het si si mit em „Grooßherzooglige Kunservatoorium“ zämegschlosse, wu anne 1883 vum Heinrich Ordenstein grindet wooren isch. S Inschtitut isch dno anne 1929 „Baadische Hoochschuel fir Musik“ ernännt woore. Anne 1971 isch d Hoochschuel vum Land Baade-Wiirtebäärg ibernuu un in di „Staatli Hoochschuel fir Musik Chaarlsrue“ iberfiert woore. Die het ire Hauptsitz syter 1989 im Schloss Gottesaue in dr Chaarlsruer Oschtstadt. D Hoochschuel fir Musik Chaarlsrue bsueche rund 650 Studänte*ne, Leerlyt sin rund 59 hauptamtligi Profässer*ne, 31 hauptamtligi Dozänte*ne un 162 Leerbeufdraiti (Stand 2020).
Bsunderhaite
Mit em ComputerStudio het d Hoochschuel en umfassend uusgstattete Stuudiokumpläx fir Computermusik. Är bstoot us e meerere Projäktstuudio, Audio/Video- un VR-Lab, Seminaar- un Uffierigsryym.
Kanton Rosporden
Dr Kanton Rosporden (breton. Kanton Rosporden, frz. Canton de Rosporden) isch bis Merz 2015 e Kanton im Arrondissement Quimper im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne gsii.
Hauptort vum Kanton isch Rosporden gsii. Verdrätter im conseil général vum Département isch dr Michel Loussouarn gsii.
Gmaine
Dr Kanton Rosporden isch us vier Gmaine bstande:
Chasselas
Chasselas isch e Wysswy-Truube, wo in Südbade au unter em Namme Guetedel bekannt isch. Z'Öschtrych heisst si au Moster oder Wälscher. Im Wallis wird die gliichi Truube unter em Name Fendant aabaut und im Waadtland heisst si Dorin. In dr Schwiiz gilt si als meischt-aapflanzti Wysswytruube.
Bschriibig
Über die genaui Härkunft vom Chasselas sin sich d'Fachlüt lang nit einig gsi: die einte behaupte, si kämi us em Nohe Oschte oder Egypte, anderi sage, si stammi us Frankrych, wieder anderi sin de Meinig, dass si us dr Schwiiz stammi. Genanalyse len jetz e Ursprung in dr Weschtalpe, also d'Region um de Genfer See, am wohrschinlichschte erschine.
D'Chasselas-Truube kunnt au als Tafeltruube uff e Tisch, im Elsass isch si e Bestandteil vom Edelzwicker.
Im Markgräflerland in Südbade zwische Friburg un Basel isch de Chasselas als Guetedel de meischt-aapflanzt Wysswyräbe. In andere Wibauregione z Dytschland wird si degege praktisch nit aapflanzt. Wege dem sait mer au, dass d Grenze vom Markgräflerland do sin, wo de Aabau vom Guetedel aafangt.
De Wyy isch relativ gmschacksneutral un unuffdringli. Wil de Sorte zimli mengempfindlich isch, füehre z'grossi Menge zue eme zimli charakterlose Wy. Au lageret de Chasselas relativ wenig Zucker in d'Beere i, so dass sich de Sorte fer ä liichte Wy hervorragend aignet.
De Chasselas git's in ere wysse un ere rote Variante. Mit Maischegärig (un eme Schuss Deckrot) stellt mer us de rote Variante ä Roséwyy her.
Tübinger Fehde
Dibenger Fehde wird dr Konflikt zwisch em Welf VI. un em Welf VII. uf dr aire Syte un em Pfalzgrof Hugo vu Dibenge uf dr andre Syte vu 1164 bis 1166 gnännt. Si het dr gsamt schwebisch Ruum umfasst un het nume dur mehfachi Intervention vum Chaiser Friedrich Barbarossa chenne glest wäre.
Ursach
D Quälle (Historia Welforum, Otto vu St. Bläsi) brichte, dass dr Hugo e baar Stroßeraiber (latrones) ufgriffe het, di aigene Minischtrial dervu freigloo, di welfische aber hiirichte loo het. Ihri Burg, d Burg Mehrenge bi Stuegert, het er schlysse loo.
Dodruf het dr Welf VI. e Chlag (querimonia) an dr Hugo gschickt, wu dää unterwirfig Antwort druf gee het, un eso ere Fehde zerscht entgangen isch. D Welfe hän die Vorfäll aber nit vergässe un anne 1164 het dr Welf VII. nomol e Chlag schickt, derwylscht syy Vater z Italie gsii isch. Vum Herzog Friedrich IV. vu Schwobe ufgstachlet, het dr Hugo e trotzigi Antwort gee, was noch em Historiker Gerd Althoff ere ritualisierte Zuestimmig zuen ere gwaltsame Lesig (Fehde) entsproche het.
Di elter Forschig (v. a. dr Karl Schmid) het in eme Stryt um s Breagazer Erb e dieferi Ursache vermuetet. In dr neiere Forschig het dr Gerd Althoff druf hiigwise, dass d Quälle nume s Uurächtsurdail vum Hugo nochlege. Alles ander sei Spekulation. Ainewäg giltet d Konkurränz vu dr drei Herzeg (Berthold vu Zährige, Friedrich vu Schwobe un Welf vu Spoleto), as ursächligs Spannigsfäld, glych wie au di expansiv Territorialbolitik vum Hugo.
E wytere Aschpäkt isch dr alt Fyndschaftskomplex zwisch em Welf un em Chenig Konrad bzw. däm syym Suhn Friedrich vu Rauteburg (Friedrich IV. vu Schwobe), wu mit welfischer Hilf bi dr Thronfolgereglige 1152 ibergange woren isch un dur d Geburt vum erschte Suhn vum Chaiser Friedrich Barbarossa 1164 kai Uussricht me ghaa het uf dr Chenigstitel.
Verlauf
Wu sich dr Hugo nit yysichtig zaigt un kai satisfactio het welle laischte, het dr Welf VII. syyne Verwandte, Frynd un Dreie vu däm ihm aaduene Uurächt brichtet un het eso ne mächtigi Allianz gschmidet, wu drei Bischef, dr Herzog Berthold vu Zährige un 15 Grofe aaghert hän. Am 5. Septämber 1164 sin dr Welf un syyni Verbindete mit eme Heer vu 2200 Mann vor d Stadt Dibenge gruckt, wu sich dr Pfalzgrof Hugo un dr Herzog Friedrich mit 1100 Mann verschanzt ghaa hän. In dr Schlacht, wu us Versää am e Sunntig entbrunne isch, isch di welfisch Bartei unterläge. Dr Hugo het 900 Ritter chenne gfange neh, un dr Welf VII. sälber isch grad no uf d Burg Achl entchuu.
Dodruf isch dr Welf VI. vu Italie zruckchuu un het mit Hilf vum Chaiser uf eme Hofdag im Novämber 1164 d Rusgab vu dr Gfangene gege ne Waffestillstand verwirkt.
Noch eme Johr, im Jänner 1166, hän d Welfe dr Fride broche un wider di pfalzgrefische Länder verwieschtet. Doderby hän si d Burge Kellmünz, Pfalzgrafenweiler, Hildrizhause un Gültstein gschlisse, wu Vorposchte vu dr dibengische Expansion gsii sin.
Änd
Noch em gschyterete Waffestillstand vum Novämber 1164 hän di widerufgflämmte Kämpf im Friejohr 1166 wider e Yymischig vum Chaiser verlangt. Uf em Hofdag z Ulm aafangs Merz het sich dr Pfalzgrof Hugo uf chaiserlige Befähl dreimol vor em Welf VII. mieße niderwärfe in Aawäsehait vu alle Adlige, wu mitgmacht hän (au em Friedrich vu Rauteburg) un isch derno gfesslet in Gfangeschaft abgfiert weore. Bis zum Dod vum junge Welf 1167 isch er eso anderthalb Johr uf ere welfische Burg z Churrätie inhaftiert gsii.
Corina Gredig
Corina Gredig (* 8. Septämber 1987 z Züri; haimetberächtigt z Schänke LU) isch e Schwyzer Bolitikeri (glp). Si isch Mitgliid im Nazionaalroot un Co-Bresidänti vu ire Bartei im Kanton Züri. Si laitet dr Thinktank glp lab.
Familie, Uusbildig un Beruef
D Gredig isach as eltschts vu drei Chinder z Binz im Kanton Züri ufgwagse. Anne 2003 het si an dr Schueler*nebrotescht gege dr Iraakchrieg mitgmacht. Si het d Handelsmittelschuel an dr Kantonsschuel Hottinge un derno het si ne Bankleer gmacht. Noch ere Backpacktour dur d Wält het si bschlosse z studiere un uf uf Lausanne gange un het dert d Passerelle fir d Zuelossig an d Universiteet absolviert, näbehär het si im Finanz un Bildigberaich schafft. An dr Universiteet Züri het si Bolitikwisseschafte, Volkswiirtschaft un Räächt studiert un ire Studium mit ere Masteraarbet zum Thema «Digitale Demokratie» abgschlosse. Si läbt z Züri im Quartier Riesbach un het zwai Chinder (* 2011 un * 2015).
Politik
D Gredig isch syter anne 2010 Mitgliid vu dr Grienliberaale Bartei. Vu 2010 bis 2013 het si d kantonaal GLP-Sekretariaat gfiert. 2011 het si dr Kantoons- un Nazionaalrootswaalkampf glaitet. un isch Gschäftsfiereri vu dr Bundeshuusfrakzioon woore. Im Joor 2015 het si mit dr Nazionaalreeti Kathrin Bertschy s glp lab grindet, wu si bis hite laitet. Si gheert zue re Gruppe um d Bertschy un dr GLP-Bresidänt Jürg Grossen, wu fir di nazionaal Bartei e zytgmäässi, nithierarchischi Organisazioonsfoorm entwickle duet. 2018 isch si mit ufeelig vyl Panaschierstimme in Stadtzürcher Gmairoot gweelt woore. Am 20. Novämber 2018 het d Mitgliiderversammlig d Gredig zäme mit dr Nicola Forster aistimmig zue dr Co-Bresidänti vu dr Zürcher GLP-Kantonaalbartei gweelt. S Duo will d Bartei nei ufstelle un jingeri un digitaal affiini Weelersegmänt aaspräche. Derzue chunnt d Absaag an s Links-räächts-Scheema, wu d Gredig di bolitisch Frontliinie zwische progressiive un konservatiive Chreft entgeegestellt. D Forster un d Gredig hän d GLP im Meerz 2019 zue me Waalsiig bi dr Kantoonsrootswaele gfiert, d Gredig het en Sitz im Zürcher Kantoonsroot erooberet. D Mitgliiderversammlig vu dr GLP Kantoon Züri het am 25. Juuni 2019 d Lischt fir d Nazionaalrootswaale verabschiidet un d Corina Gredig hinter dr baide bishäärige Nazionaalreet*ene Tiana Angelina Moser un Martin Bäumle uf dr dritt Lischteblatz gsetzt. Am 20. Oktoober 2019 isch d Gredig in Nazionaalroot gweelt woore.
Lorraine
Lorraine isch
Chilperich I.
Dr Chilperich I. († 584) isch e merowingische König gsi, wo vo 561 bis 584 es neustrischs Deilriich gregiert und z Soissons gresidiert het. Si Sohn, Chlothar II. isch spöter König vom ganze Frankeriich worde. Wo dr Chlothar I. 561 gstorben isch, si vo sine Söhn, usser em Gundowald, wo nit as Königssohn anerkennt worden isch, no vier am Läbe gsi, nämlig dr Charibert I., dr Guntram I. (Guntchramn), dr Sigibert I. und dr Chilperich I.  Dr Chilperich isch dr einzig Sohn vo dr Schwöster vo dr Ingund, dr Königin Arnegund, gsi, die andere drei si d Söhn vo dr Königin Ingund gsi. Früehner het me allgemein dänggt, ass dr Chilperich dr jüngst Sohn gsi siig; noch em aktuelle Forschigsstand isch er aber dr zweitjüngst gsi und dr Sigibert dr jüngst. Dr Chlothar het noch siiner Hürot mit dr Arnegund (um 533/534) si Verbindig mit deren ihrer Schwöster Ingund nit ufge.
Im Johr 567 isch dr Charibert I. gstorbe, wo dr Riichsdeil übercho gha het, wo d Hauptstadt drvo Paris gsi isch. Wil er keini Söhn gha het, isch si Gebiet ufdeilt worde. Drbii het dr Chilperich d Küstegebiet zwüsche dr Somme und dr Loire übercho. Zu siim Adeil hai im Norde (Francia) Amiens und Beauvais ghört und im Süde Bordeaux, Limoges und Cahors. Dr grösst Deil vo de Provinze Rouen und Tours si in si Bsitz cho, nit aber d Stadt Tours, wo zsämme mit Poitiers an dr Sigibert gfalle isch. D Königsstadt Paris, wo sich d Brüeder nit hai chönne einige drüber, isch neutralisiert worde.
D Findschaft zwüschen em Chilperich und em Sigibert het sich dur d Hürotspolitik verscherft. Dr Sigibert het 566 d Brunichild ghürotet, e Dochter vom Westgotekönig Athanagild. Die Hürot het dr Chilperich veralasst, dr Athanagild um d Hand vo dr eltere Schwöster vo dr Brunichild, dr Gailswintha, z bitte. Si hai sich ghürotet, aber scho um 570 het dr Chilperich d Gailswintha lo ermorde und si Konkubine Fredegunde ghürotet, wo vo sehr niidriger Härkunft gsi isch. Das het zun ere duurhafte Findschaft zwüschen em Chilperich und dr Brunichild gfüehrt.
Dr Chilperich het si Sohn Chlodwig gschiggt, Tours und Poitiers go zbsetze. Dä isch aber vom Guntram I., wo mit em Sigibert verbündet gsi isch, wider verdriibe worde. 573 hai sich dr Guntram und dr Sigibert verstritte. Dr Chilperich het das usgnützt, und het das Mol si Sohn Theudebert gschiggt; dr Sigibert aber het sälber agriffe und het Paris und e grosse Deil vom Chilperich siim Riich bsetzt. Dr Theuderich isch gfalle und dr Chilperich het sich in Tournai verschanzt. Si Lag isch scho zimlig hoffnigslos gsi, wo 575 dr Sigibert uf d Astiftig vom Chilperich siiner Frau, dr Fredegund, ermordet worden isch. Dr Chilperich het jetzt sälber agriffe und het alles, wo vom Riich vom Charibert an Sigibert gfalle gsi isch, chönne erobere und d Brunichild gfangeneh und bis 577 isperre.