cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dritte Zwischenzeit (Ägypten)
Die 22. Dynaschtii
Die Herrscherlinie isch vo de Libysche Meschwesch abgschdammt, wo während em Neue Riich sich im Nildelta niiderglo hai. Dr Schoschenq I., 945-924, het s Land widder vereinigt, aber nach ungfähr hundert Johr het s widder zwei Regierige gä, dr Schoschenq III. het s Nildelta kontrolliert und dr Takelot II Middelägypte und dr Süde. Si Sohn, dr Osorkon III., het siini Rivale besiigt, aber scho widder churz druf isch s Land in elf chliini Königsdümer zerfalle. Dr Peftdschaubast het z Herakleopolis, dr Nimlot z Hermopolis und dr Ini z Thebes gregiert. Wil Ägypte so verschblitteret und schwach gsi isch, hai d Kuschite us Nubie underem Kaschta ihre Iifluss uf Thebe verschdärkt und hai Oberbrieschtere vom Amun Schepenupet zwunge im Kaschta si Dochter, d Amenirdis, as Nochfolgere z adoptiere.
Die 25. Dynaschtii
Dr Nubisch König Pije isch in Südägypte iigfalle und het vo dört us s ganze Land eroberet und het sich zum Pharao gmacht. Er het die ägyptische Fürste wiiter ihri Schdädt in siim Name lo regiere und het sich widr nach Nubie zruggzoge. 724 het sich dr Häuptling vo de libysche Meschwesch Tefnakht zum Pharao gmacht und die churzläbig 24. Dynaschtii gründet. 717 isch dr Bakenrenef, 717-712, ihm uf em Droon gfolgt. Aber dr Brueder vom Pije, dr Schabaka, 716-702, isch 716 uf e kuschitisch Droon cho und het si Hauptschdadt vom nubische Napata ins oberägyptische Thebe verleggt und het Nordägypte zruggeroberet.
Zu dere Zit het sich Assyrie weschtwärts uusbreitet und dr Schabaka het si in Paleschtina und Syrie bekämpft. Noch ihm si dr Schebitku, 702-689, und denn dr Taharka, 689-663, König worde. Im Johr 674 hai d Assyrer underem Asarhaddon Ägypte sälber agriffe. Dä het d Gränzfeschtige nid chönne erobere und het sich zruggzoge bis 671, won er d Befeschtigunge umgange het, und Memphis und s Nildelta eroberet het. Dr König Taharka het sich in Süde zruggzoge. Nochdäm dr Asarhaddon 669 gschtorben isch, het er Memphis zruggeroberet, isch aber von erä assyrische Armee gschlage worde und het sich nach Thebe zruggzoge.
Wie d Kuschite vor ihne hai sich au d Assyrer uf die iiheimische Aadlige verloh, für zum s Land regiere. Wo underägyptischi Adligi ä Rebellion gege d Assyrer azeddlet hai, si si gfange und nach Ninive ins Asyl gschickt worde, aber dr Necho het wiider zrugg dörfe und het d Schdadt Sais im Nildelta as residänz übercho und noch ihm si Sohn, wo—nachdäm Ägypte widder unabhängig gsi isch—as Psamtik I. Pharao worden isch.
664 isch dr Taharka gschdorbe und si Neveu Tanutamun isch König vo Kusch worde. Er isch in Ägypte iigfalle und het Memphis agriffe. Die underägyptische Adlige hai ihn aber nit underschdützt im Kampf gege d Assyrer. D Armee vom Assurbanipal het zrugggschlage und ihn bis Thebe in Oberägypte verfolgt, d Schdadt eroberet und ihri Tämpel blünderet und zerschdört.
Lueg au
Allgemein: Gschicht:
Unitarier
Unitarier si
Alexander Salomon
Dr Alexander Salomon (* 6. Augschte 1986 z Charlsrue) isch e dytsche Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene).
Uusbildig un Beruef
Dr Salomon het am Helmholtz-Gymnasium z Charlsrue s Abitur gmacht. Derno het er an dr Universitet Mainz Rächtswisseschaft studiert. Dr Salomon het di dytsch un au di portugiesisch Staatsburgerschaft.
Bolitischi Laufbahn
Syt 2002 het si dr Salomon in dr Griene Juged engaschiert. Do isch er Fachforekoordinator Demokraty & Rächt gsii. In dr Zyt vu sym Studium isch er hochschuelbolitisch aktiv gsii. Fir „Campusgrün“ isch er Mitgliid im Studierendebarlemänt vu dr Uni Mainz un Finanzreferänt vum AStA vu dr Universitet Mainz gsii. Är isch Mitgliid vum Chraisvorstand vu dr Griene Charlsrue.
Tragik der Anti-Allmende
D'Tragik vo de Anti-Allmänd (Änglisch: tragedy of the anticommons) beschriibt s'Dilemma, wo drwäge e Resultat, wo gsellschaftlig erwünscht wär, ummöglig z erreichen isch wäge de grosse Zahl vo dene, wo Rächt an dr Allmänd bsitze. De änglisch Uusdruck vo däm Neologismus isch vom amerikanische Rächtsprofässer Michael Heller prägt worde. De Begriff lähnt sich an Uusdruck Tragik vo de Allmänd ah, wo s'Dilemma beschriibt, wänn's zwenig Rächtbsitzer hät. S'Konzept liferet en einheitliche Rahme für e Reihe vo Misserfölg i de Zämenarbet wie Patänthamstere, U-Boot-Patänt, Nagelhüüser und anderi meistens bürokratischi Problem. Sänig Aaglägeheite, wo s'System verseit, z'überwinde cha sehr schwierig sii, ja sogar i Gwalt uusarte. Es git aber verschideni Lösigsaasätz wie d'Enteignig, Friste bi Rächtsstriitigkeite und Patänt-Pools wie d'Chrüüzlizänzierig oder anderi Arte vo de Lizänzorganisierig.
Es klassisches Biispil
Im Artikel vom Heller us em 1998 Harvard Law Review hät er beschribe, wie's nach em Fall vom Kommunismus i de osteuropäische Stedt viil Strasseständ, gliichziitig aber au massehaft ungnutzti Läde gäh hät. Nach sinere Studie isch er zum Schluss cho, dass es a de grosse Mängi vo Departemänt und Private gläge isch, wo alli unterschidlichi Rächt bezüglich däne Läde gha händ. Es wär für en Unternehmer sehr schwierig, oder sogar unmöglich gsi, de Gebruuch vomene Ladelokaal z'verhandle. Obwohl alli Eigetümer mit de läre Läde Gäld verlore händ und d'Läde sehr gfrögt gsi wäred, sind ihri unterschidliche Interässe anere Nutzig vo de Immobilie im Wäg gstande.
Runeninschriften (Kontinent)
wie vil so Inschrifte me könnt
Chlini Statistik: bis zum Joor 2005 vertailet sich die kontinentale Runeinschrifte öppe so:
Tragik der Anti-Allmende
Es klassisches Biispil
D'Tragik vo de Anti-Allmänd isch eini vo vier Variante, wie's chan usechoo:
Runeninschriften (Kontinent)
wie vil so Inschrifte me könnt
Da sind nu rundi Zaale, gnaui Zaale sind nöd mögli, well de Runecharakter vonere Inschrift nöd immer klar isch und au d Zueordnig zumene bestimmte Stamm nöd selte schwer isch. Pro Joor werdet öppe zwoo bis drai noiji Inschrifte ufem Kontinent gfunde.
Tragik der Anti-Allmende
Es klassisches Biispil
De tatsächlich Uusgang isch vo de Umständ abhängig.
Runeninschriften (Kontinent)
Ostgermanischi Runeinschrifte
Die ostgermanische Runeinschrifte ghöret zude ältiste ufem Festland und stammet usem 3. und 4. Joorhundert. Si chönet ade Gote, de Wandale und Burgunder zuegschribe werde und sind hoptsächlich uf Waffe abrocht worde. Si sind imene ältere Futhark vom nordische Typ (aistrichigi Hagal-Rune) gschribe und zaiget zum Tail Sonderforme. E paar Rune sind vom Wulfila is Gotische Alfebeet öberno worde.
Kanton Saarunion
Dr Kànton Buckenum ìsch bìs März 2015 e Untereinheit vum Arrondissement Zàwere im Département Bas-Rhin ìm Elsàss z Frànkrich gsin.
Gschìcht
We z Frànkrich ànne 1790 d Départements ingricht worre sìn, hàt s Gebiet vum Kànton Buckenum no züe dr Grofschàft Saarwerde, dr Herrschàft Dììmerìnge, dr Grofschàft Lìtzelstain un dr Herrschàft Asswiller ghert. Ànne 1793/94 ìsch s Krumm Elsàss vun Frànkrich annektiert worre, deno ìsch s Gebiet zem nej grindete Dischtrikt Buckenum kumme
Runeninschriften (Kontinent)
Ostgermanischi Runeinschrifte
Die burgundischi Lanzespitze vo Dahmsdorf (Brandeburg; um 250) zaigt s Wort ranja, wa as "Renner" düted werd. Nebet de Rune sind ono anderi Symbol igritzt worde, e Moosichle und e Chrais, also möglicherwiis e Symbol vode Sune, denn e Triskele und e Swastika (Hooggechrüz) und 27 Pünkt. Die burgundischi Runefible vo Charnay (Frankriich; 2.Drittel 6.Jh.) ghört em früene Mittelalter aa. Si zaigt die fast ganz Ruuneraaije und de ainzig burgundischi Satz, wo öberliferet isch.
Kanton Saarunion
Gschìcht
We àm 17. Februar 1800 d Arrondisements ingericht worre sìn, ìsch dr Kànton àls Deil vum Arrondissement Zàwere nej züegschnitte worre.
Runeninschriften (Kontinent)
Ostgermanischi Runeinschrifte
Die bikanntisti gotischi Runeinschrift isch de Halsring vo Pietroassa (Rumänie; vor 380). Si zaigt die gotischi Inschrift gutaniowihailag, wa als /Gutanî ôþal wîh-hailag/ ("sakrosankts Erbguet vode Gote") glese werd. Anderi gotischi Runeinschrifte sind d Lanzespitze vo Kowel (Ukraine; um250) und de Spinnwirtel vo Letcani (Rumänie; 4.Jh.).
Kanton Saarunion
Gschìcht
Zitter em 18. Meie 1871 hàt des Gebiet zem Kreis Zàwere ghert.
Runeninschriften (Kontinent)
Ostgermanischi Runeinschrifte
Ali Inschrifte, wo ade Wandale (Niesdrowitz, Rozwadów, Sedschütz: Pole; 3.Jh.) zuegschribe werdet, sind problematisch und zum Tail liget gär kai Ruune vor.
Stabreim
Die aifachst Form vo Stabraim sind Wortpaar wie "Maa und Muus", "Chind und Chegel" oder "regelrecht" und "nigel-nagel-noi". So Formle sind zum Tail recht fest und alt. Me kennt mittlerwile meriri alti germanischi Wortpaar, wie "Erde und Ufhimel" as Usdruck för s All oder "Liine und Lauch" um Fruchtbarkait z bewürke. Dur lutlichi Verändrige chönet noiji Paar entstoo: noialemannisch "Ruune ritze" isch e Stabraim, aber i altalemannische Runeinschrifte haissts no "wreit runa", also kan Raim!
Runeninschriften (Kontinent)
Friisischi und sächsischi Runeinschrifte
D Friise sind bsundrigs runechundig gsii und me kennt öppe 25 friesischi Runeinschrifte, wo imene liecht verändrete und erwitrete ältere Futhark gschribe worde sind. Die ältiste Inschrifte stammet usem 5. Joorhundert, die jüngste usem 9. Joorhundert und sind uf allerlai Gegeständ abrocht worde, wie z. B. Sträal, Amulett, Münze. Die maiste stammet us de holländische Provinze Friesland und Groningen. Die Inschrifte bestönd mengisch nu us aim Wort (kambu "Strääl") oder Name (weladu "Wieland"). Die längsti Inschrift isch ufeme Iibeholzstab igritzt worde, wo z Westeremde (Groningen; 8.Jh.) gfunde worden isch. Laider isch de Text mit öber 40 Rune schwer dütbar. E noijiri Dütig lutet: "Uf em Heimetli het de Ämluth d Sünde vom Gschlecht ermanet; uf de Chnüü hends alli gschwige." Anderi Dütige interpretieret die Inschrift as e Zauberspruch gege Sturmfluete oder Fruchtbarkaitszauber.
Kanton Saarunion
Gschìcht
Zitter em 28. Juni 1919 ìsch dr Kànton e Deil vum nej grindete Arrondissement Zàwere.
Runeninschriften (Kontinent)
Friisischi und sächsischi Runeinschrifte
D Abgrenzig vode friesische zu de sächsische Runeinschrifte isch nöd ganz dütli. Si zaiget wie die friesische Inschrifte zum Tail recht uffälligi Runeforme. De Schemel vo Wreme (Niedersachse; anno 421) zaigt e Bild vomene Hirsch, wo grad vomene Hund agfale werd. Denebet stoot: ksamella lguskaþi, da haisst öppe "Schemel. Hirsch-Schade". Langi Zit hend d Weser-Rune vo Brake (Niedersachse; 5.Jh.) as Fälschig ggolte. Hüt isch mit wüsseschaftliche Methode nochegwise worde, ass die Rune echt sind.
Stabreim
Gschicht
De Stabraim isch bi de Germane, Kelte und de Römer gern brucht worde. Am bikanntiste isch de Usspruch vom Julius Cäsar: veni, vidi, vici! (I bi cho, has gse und gsigt!) oder de Usspruch vom Cicero: Ceterum censeo Carthaginem esse delendam (Zudem verlangi as Karthago zerstört werde mues!). De Stabraim chan aber au i andere Sprooche sporadisch uftrete.
Runeninschriften (Kontinent)
Fränkischi Runeinschrifte
Die fränkische Runeinschrifte stamet usem 6. und 7. Joorhundert und konzentriered sich vor alem um d Gegete vo Koblenz und Mainz, aber au witer westlich i de Ardenne sind Runeinschrifte gfunde worde. Si sind im ältere Futhark gschribe worde. D Inschrift vo Chéhéry (Frankrich, Dep. Ardennes; 6.Jh.) isch e Mischinschrift us Rune und latinische Capitalis. Laider cha si nöd dütet werde.
Stabreim
Gschicht
D Germane hend de Stabraim witer entwicklet und e regelrechti Verskunst drusgmacht. Aber er dient au i Rechtstext um sich d Gsetz besser z merke chöne, wie zwai Bispil usem altfriesische Gsetz zaiget: "hengest hof and hundes toth and swines tusk and hana ezel and hritheres horn" (Huf vom Hengst, Zaa vom Hund, Hauer vom Eber, Schnabel vom Huehn, Horn vom Rind) oder: "morth mot ma mith morte kela" (Mord muemer mit Mord chüele). En Prosatext cha öber de Stabraim ohni dütlichi Grenze in e Gedicht öbergoo.
Runeninschriften (Kontinent)
Fränkischi Runeinschrifte
D Inschrift vo Freilaubershaim (Rhiiland-Pfalz; um 550) ghört zude wenige Inschrifte wo ganzi Sätz mit Verb zaiget: boso:wraetruna: þk:daþïna:golida ("De Boso het d Rune ritzt. Dich grüesst d Dathina."). D Runefible vo Osthofe (Rhiiland-Pfalz; 2.H.6.Jh.) isch e Bekenntnis an christliche Glaube: "Gott vor di, Tüüfel!". Doch sind d Rune nöme guet lesbar und Dütig somit au entsprechend uusicher.
Thüringischi, bayrischi und langobardischi Runeinschrifte
D Thüringer, d Bayre und d Langobarde hend ebefalls e paar wenigi Runeinschrifte gmacht. Si sind im gliiche Futhark wie die alemannische und fränkische Runeinschrifte gschribe worde und stammet usem gliiche Zitruum. Di maiste thüringische Inschrifte stammet us Weimar (Thüringe; 1.H.6.Jh.): e paar Mane und Fraue hend sich anenand Liebs gwünscht. Us em Piet vo Erfurt stammt di ältischti südgermanischi Runeinschrift. Es isch dr Strääl vo Frienstedt usem dritte Joorhundert nach Chrischtus; er zaigt d Runezeiche kaba, wa "Strääl" (hochdüütsch «Kamm») bidüütet. .
Stabreim
Gschicht
Die ältisti überlifriti germanischi Langzile isch d Runeinschrift ufem Horn vo Gallehus (Dänemark; um 400): Usem 6. Joorhundert stammt die alemannischi Runeinschrift vo Pforze (Allgöi), wo nöd nur zuesätzlich no Endraim zaigt, sondern sogär metrisch usglichen isch:
Runeninschriften (Kontinent)
Thüringischi, bayrischi und langobardischi Runeinschrifte
D Langobarde hend offebar Rune nume brucht, wo si z Pannonie gwont hend. Uf de baide Fible vo Bezenye (Ungarn; um 550) wünschet zwo Fraue Glück und Sege. Us de Römerstadt Aquincum (Budapest, Ungarn; um 530) stammt en anderi Fible mit Rune. Si zaigt under anderem die erste acht Rune vom Futhark. Witeri Runeinschrifte usem östliche Europa und Balkan, wie die vo Breza (Bosnie; 6.Jh.?), wo fast die ganz Runeraije zaigt, chönet nöd sicher amene bestimmte Stamm zuegornet werde.
Die bayrische Inschrifte sind vode alemannische schwer abgrenzbar, scho nume au, well för die Zit e gnaui Stammesgrenze nöd sicher bestimmt werde cha. Die maiste Runefund stammet us de Umgebig vode Stadt Münche. Sozäge all bayrischi Inschrifte sind schwer leserlich oder nöd dütbar.
Stabreim
Lutlichi Regle
Wörter wo im Stabreim stönd, müend mitem gliiche Mitlut afoo: "Huus und Hof". Klar sind au Konsonantegruppe erlaubt, wie "Schnickschnack" und au verschidnig Gruppe gönd: "Flussfisch fom Fischer Fritz". Aber sp, st und sk tüend nöd as e Gruppe gelte, sondern as ananzige Konsonant und stabet drum nöd underenand und onöd mit aifachem s: en "spitzige Stai" isch kan Stabraim. Uf die Mitlut wo stabet, mues immer e betonte Vokal cho, Vorsilbe chönet nie staabe. Wörter wo miteme betonte Vokal afönd, stabet au mitenand, wobi gern druf glueget werd, ases verschidnigi Vokal sind, da isch aber nöd Bedingig: "an Oostere Aijer esse".
Runeninschriften (Kontinent)
Alemannischi Runeinschrifte
Nebet de Friese isch au bi d Alemanne d Chenntnis vo de Rune wiit verbraitet gsii. Bis hüt sind meriri Dotzed Inschrifte gfunde worde, wo im ältere Futhark gschribe worde sind. Die ältiste Inschrifte stammet usem 5. Joorhundert (Oole), die jüngste usem erste Drittel vom 7. Joorhundert. Vill Inschrifte sind unleserlich oder es handlet sich um Psoidoruune. Vo de lesbare Inschrifte zaiget vili nu ais Wort oder en Name, anderi züget aber vo de poetische Fähigkaite vo de Alemanne, wie d Gürtelschnalle vo Pforze (Ost-Allgöi; 2.H.6.Jh.): aigilandiaïlrun: ltahungasokun. De Runeforscher Klaus Düwel het die zwo Zile so dütet: /Aigil andi Ailrûn, elahun gasôkun./ (De Aigil und d Ailrun hend d Hirsch verurtailt.) Da isch e perfekti germanischi Langzile mit Endraim. Usem gliiche Ort stammt e Ring us Elfebai, wo vonere Frau mit Rune beschribe woren isch: aodliþ:urait:runa: oder uf guet "voraltalemannisch" /Aodlinþ wrait rûnâ./ ("D Otlinde het d Rune gritzt."). Au zwo anderi Alemannine hend da Sätzli ufgschribe.
Stabreim
Germanischi Langzile
Die aifachsti und ältisti poetischi Form isch die germanischi Langzile, wo nebet de lutliche Regle no anderne bestimmte Regle unterworfe isch. Im Althochdütsche sind öppe 200 germanischi Langzile öberliferet, aber nöd alli sind korrekt, im Altsächsische sinds 6000 und im Angelsächsische sogär 30000 Langzile.
Alexander Salomon
Bolitischi Laufbahn
Im Landdag isch er Mitgliid im Uusschuss fir Wisseschaft, Forschig un Chunscht, im Innenuusschuss un im Petitionsuusschuss un Mitgliid in dr Enquetekommission „Rechtsextremismus“ un im Untersuechigsuusschuss „Rechtsterrorismus/NSU BW“. Derzue isch er stellverdrättend Mitgliid im Ständigen Uusschuss, im Uusschuss fir Finanzen un Wirtschaft, im Uusschuss fir Kultus, Juged un Sport un im Barlemäntarische Kontrollgremium
Stabreim
Witeri Möglichkaite
E Langzile cha no mit witere stilistische Element usgschmückt werde, wie mit em Endraim oder Binneraim.
Alexander Salomon
Bolitischi Laufbahn
In syre Fraktion isch er Sprächer fir Dateschutzbolitik, fir Medien- un Netzbolitik un fir Hochschuelbolitik.
Runeninschriften (Kontinent)
Alemannischi Runeinschrifte
Bekannt sind no d Runefible vo Nordedorf wo d Götter Wôdan und Þonar nennt. D Runefible vo Büüli (Schwiz; 2.H.6.Jh.) isch velicht en Hürotsaatrag: frifridil / du / ftmik / l l. Da werd verschide öbersetzt, aber immer öppe im Stil vo "Liebliebling du, umarm/hüroot mi!" Die baide ainzelne ᛚ|Lauch-Rune werdet as Fruchtbarkaitswunsch dütet. Wemmer die Inschrift hinderschi lest, findet me d Wort fudlidi, wa prompt as Bezaichnig vo de wiibliche und männliche Gschlechtstail (ahd. fud, lidi "Vulva, Penis") dütet worden isch. Öberhopt isch um die Inschrift vill spekuliert worde und es sind die oobetürlichste Liebesmagiie anzauberet worde.
Stabreim
Witeri Möglichkaite
Vomene Schüttelraim red mer, wenn die baide Nebehebige underenand ono staabet:
Kanton Saarunion
Gmeine
D grescht Gmein ìm Kànton ìsch Buckenum mìt 3.356 Inwohner (ànne 1999) gsin.
Stabreim
Witeri Möglichkaite
En Hooggeraim lit vor, wenn die letzt Hebig (wo aigetlich kan Stab träge tar), beraits de Stab vode nöchste Langzile zaigt. Da Element chunt im Hildebrandslied 63-66 vor:
Nordischi Dichtig
In Skandinavie isch d Stabraimdichtig witerusbaut worde und es hend sich verschidnigi Stilforme entwicklet:
Runeninschriften (Kontinent)
Alemannischi Runeinschrifte
Immer wider werd d Echthait vode Runeinschrift diskutiert, wo im Chliine Schuelerloch (Altmühltal) entdeckt worden isch. Es isch die anzigi Runeinschrift ufem Kontinent, wo nöd ufeme lose Objekt isch, sondern inen Fels vonere Höhli gritzt woren isch. Wel de Satz birg:leub:selbrade ("D Birg isch lieb em Selbrat") ade nordische Runeinschrift vo Opedal (Norwege) gliicht, hend vill Forscher agnoo, as do e Fälschig vorlit. Doch, nochdem mer im Joor 2001 bi Bad Chrozinge e Fible gfunde het mit de Inschrift boba:leub agirike ("D Boba isch lieb em Agirich"), nint mer wider aa, as die Inschrift doch echt sii chönt.
Heiner Studer
De Heiner Studer (* 16. Mai 1949 z Bade, Kanton Aargau, heimatberechtiget z Wettige und Gummiswiu) isch en Schwiizer Politiker (EVP).
Läbe
De Heiner Studer isch z Wettige ufgwachse un läbt au hüt no derte. Im Johr 1969 het er d Handelsmatur gmacht un het sich brueflich vo Aafang a in eme politische Umfeld bewägt. So isch er 1970 Zentralsekretär vo de EVP worde un 1976 Zentralsekretär vom Schwiizerische Verband vo de evangelische Arbeitnehmerinne un Arbeitnehmer. Im Johr 1984 het er s Sekretariat vom Blaue Chrüz vo de dütsche Schwiiz übernoh un vo 1984 bis 2001 isch er bim Blaue Chrüz Zentralsekretär un Gschäftsführer gsi.
Er hat au immer politischi Ämter übernoh, so isch er vo 1973 bis 1998 im Grosse Rot vom Kanton Aargau gsi. Im Johr 1997 isch de Heiner Studer mit 48 de jüngschti Alterspräsident (Dienschtälteschti) i de Gschicht vom Parlament gsi. Gliichzitig mit sim Grossrotsmandat isch er vo 1974 bis 1985 im Iiwohnerrat (Legislative) vo sinere Heimat- un Wohngmeind Wettige gsi. Vo 1986 bis 2013 isch er z Wettige Gmeindrot (Exekutive) gsi, doderbi vo 1994 bis 2013 Vizeammaa. In de Nationalrot isch de Heiner Studer 1999 gwählt worde, wo er de ussepolitische Kommission un de Kommission für Wissenschaft, Bildig un Kultur aghört het. 2007 isch er nüm gwählt worde und eis Johr spöter, 2008, het er s Präsidium vo de EVP vo de Schwiiz übernoh, wo er im April 2014 an d Marianne Streiff abgeh het.
De Heiner Studer isch in ere methodistische Familie ufgwachse un isch derte Laienprediger. Aber au i de Landes-Chile isch er Mitgliid. Er isch Präsident vo der Chilepfläg vo de reformiirte Chilegmeind Wettige-Noiehof gsi un leitet zur Zit im Uftrag vom Aargauische Chilerot di reformiirte Chilegmeinde Zorzach und Gauestei als Kurator.
Im Frühjohr 2009 isch vo ihm es Buech über sini Erfahrige als Nationalrot z Bärn usecho.
De Heiner Studer isch mit ere gebürtige Norwegerin ghürate un het drei erwachseni Töchtere. Sini Tochter Lilian (* 1977) isch vo 2002 bis 2019 Grossrötin im Aargau un vo 2004 bis 2009 Präsidentin vo de Junge EVP gsi. Im Oktober 2019 isch si für d EVP i de Nationalrat gwählt worde.
Rimelladeutsch
S Remmaljertittschu isch dr hegschdalemanisch Dialäkt vù Remmalju (ital. Rimella). Es ghèèrd doodrmid zem Siidwalsertiitsch.
Foorschigsgschiichd
Remmalju isch e Ùfnaameord vùm Schwyzer Schbroochatlas gsii. D Ùfnaam isch vùm Fritz Gysling ùn em Rudolf Hotzenköcherle im April 1952 gmachd woore.
Frieni Publikatione, wù s Remmaljertittschu es Thema isch, sin vom Braiß Julius Maximilian Schottky („Das Thal von Rimella und seine deutschen Bewohner“ in dr Zytschrifd „Das Ausland“, 1836) ùn vùm Wiirdebäärgr Albert Schott („Die deutschen Colonien in Piemont“, 1842).
Fir s Phonogramm-Archiv vù dr Universität Züri hed dr Wilhelm Doegen vùm Berliner Lutarchiv im Oktober ane 1929 Tonbandùfnaame gmachd. Die Ùfnaame sin voorberaided woore vùm Fritz Gysling ùn em Rudolf Hotzenköcherle ùn sin vùn ene ane 1952 verefendligd woore.
Dr Paul Zinsli hed scho ane 1958 zäme mid Studänte ùf ere Exkursion Fluurnäme vù Remmalju ùfgnùù. In syym Buech „Südwalser Namengut“ vù 1984 hed er derno die Fluurnäme verefendligd, au die, wù vùm Marco Bauen gsamled woore sin.
1995/1996 ùn 1996/1997 sin an dr Universideed Turin zwoo Magischteraarbede iiber s Remmaljertittschu gschriibe woore. Di aind isch vùm M. De Michelis mid eme soziolinguistische Thema, di ander vù dr Margherita Vergnano mid grammatische Froogeschdelige.
1995 und 2005 isch es remmaljertittsches Wèèrderbuech und 2011 e remmaljertittschi Grammatik bublizierd wore, uusegee vùm Centro Studi Walser di Rimella ùnder dr Laidig vùm Dino Vasina.
Fir e Buech iiber d Gschiichd vù Remmalju, wù 2004 uusechùù isch, hed d Silvia Dal Negro dr Woordschaz vùm Titschu analisierd.
2007 isch dr Remmalju-Band vùm „Atlante Toponomastico del Piemonte Montano“ uusechùù – e Biechli, wù d Fluernämen erchläärd ùn si (andersch wie bim Zinsli sym Buech) uf segs Chaarde lokalisierd.
Schryybwyys
D Rimeller hän e aigeni Schryybwyys, wù vùm Marco Bauen ùn em Dino Vasina uusgschafd wooren isch. Mer drifd si in alne Bublikazioone aa, wù vùm Centro Studi Walser da Rimella uusegee wääre.
Foorme
Im Singular zaigd sich d Genitivändig in dr maischde Fäl nùmen am Artikel:
Di ald Foorm chùnd im Singular nùme no sälde vor:
Im Plural good dr Genitiv i freijer Varianz uf -o oder -u us: Denääbe gid s au d Form vùm Nominativ Plural:
Aawändig vùm Genitiv
Im Remmaljertittschu chaa mr dr Genitiv (wie im Eischemtöitschu) no ganz frèi bruuche:
Dativ ùn Akkusativ vù dr Substantiv
Im Singular lutted dr Dativ ùn dr Akkusativ alwyyl wie dr Nominativ. Räschte vùmenen alde Underschiid, wie-n-en d Elise Wipf no fir s walliserisch Visperterminen zaiged, liige vilyycht im hytt freije Wächsel vù -o und -u voor:
Adjektivdeklination
Wie in andere hegschdalemanische Dialäkt wääre Adjektiv au prädikativ deklinierd.
In dr attributive Schdelig gid s zwoo Meegligkaide:
Aawändig vù dr Pronomina
Bim Personalpronome gid s im Remmaljertittschu wie au in andere Siidwalser Dialäkt verlengeredi Foorme nach em Voorbild vùm Idalieenische. Die sin bilded us em Personalpronome ùn „andere“: endschandre (dt. wir, „uns andere“), jerandru (dt. ihr, „ihr andere“), ṣchiandru (dt. sie, „sie andere“)
Im Remmaljertittschu verwänded mer dr neutral Artikel bi wyyblige ùn bi mänligi Persone.
S neutral Pronome es wird wie in andere alemanische Dialäkt fir wyybligi Persone verwänded, aber doodriiberuuse au no fir mänligi Persone, wù kaini Reschpektspersone sin.
Vollverbe
Im Remmaljertittschu good dr Infinitiv uf -u (ahd. -an, -en, -ôn) oder -e (ahd. -ên) us. Im Präsens sin d Foorme vù dr 1. ùn 2. Pl. verschmùlze mid enklitische Pronome: endschandre bisswer (< biss-wer, dt. wir beissen), jerandru bisseder (< bissed-er, dt. ihr beisst). Im Partizip Perfäkt isch s Präfix g- fakultativ ùn feelt hyffig. D Ändig vù dr schdaarche Verb good wie bi de schwache zmaischt uf -t us: gfunnut/funnut (dt. gefunden). In dr flektierte Form falld das -t aber äwägg: ess ṣchii ṣchuffus (dt. es [= er] sei betrunken), gṣchottne bäine (dt. gesottene Knochen).
Relativsatz
Dr Relativsatz wird mid das oder mit kè (vù idalieenisch „che“) bilded.
Woordschaz
Meentak, Ziischtag, Mitwuche, Donschtak, Friitak, Samschtak, Sunnutak
Yyflis us em Romanisch
Nadyyrli gid s im Remmaljertittschu vyyl Främd- ùn Läänwèèrder us em Italienisch ùn em Piemontesisch.
Bi vyyl Wèèrder gid s dernääbe au no remmaljetitschi Wèèrder mid dr glyyche Bedydig
Pfeffingerhof
Dr Pfäffigerhoof isch e Willa an dr Sevogelstrooss 21 und stoot grad am Sevogelblatz, wo uf alle Site vo Geböid us dere Zit umgää isch. S Huus isch äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.
D Willa isch 1903 vom Archidekt Fritz Stehlin baut worde. Si isch zwäi Stöck hooch und het e Mansardedach. Über em Risalit in dr Middi het s e runde Giibel, wo riich verziert isch. Mäistens markiert son e Vorsprung in dr Fassaade dr Hauptiigang, bim Pfäffigerhoof isch si Rolle aber strikt representativ.
Attenweiler
Addaweiler (dt. Attenweiler) ischt a Gmoe em Landkreis Bibra en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 72,5 % Landwirtschaftsfleche, 17,1 % Wald, 9,3 % Sidlongsfleche ond 1,2 % sonschticher Fleche.
Gmoendsgliderong
Zue Addaweiler gheret d Ortsdoel Attenweiler, Oggelsbeuren ond Rupertsweiler.
Gschicht
Addaweiler ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1254 als Atinwilare.
Verwaltong
Addaweiler hot mit dr Stadt Bibra ond dr Gmoene Hochdorf, Maslhõẽm, Middlbibra, Õmmadorf, Waarthausa ond Zäll a e Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
D Schuldese ischt d Monika Brobeil.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Addaweiler ghert zom Mittelschwäbisch.
Allmende
D Allmänd isch e Rächtsform vo gmeinschaftligem Eigedum.
In dr Wirtschaftsgeografy
As Begriff vo der tradizionelle landwirtschaftlige Ruumornig bezeichnet d Allmänd der Bode, wo ere Gmeinschaft oder ere Gnosseschaft als Ganzes ghört und nid öperem privat, wo also nid zur verdeilte und parzellierte landwirtschaftlige Nutzflechi ghört.
As draditionelli Wirtschaftsform si Allmände hüte no im Alperuum, uf dr schwedische Insle Gotland, vereinzelt im Südschwarzwald (Hotzewald) und Südbayre, vor allem aber in de ländlige Gebiet in de Entwickligsländer verbreitet.
Im überdraite Sinn
Im allgemeine Sinn, wo über d Landwirtschaft uusegoht, wird dr Begriff in de Wirtschafts- und Sozialwüsseschafte und de Informationswüsseschafte verwändet, unter anderem bim Allmändguet, bi derrt Wüssensallmänd, der Dragik vo dr Allmänd und der Dragik vo dr Anti-Allmänd. Drbi wird hüfig die änglischi Entsprächig Commons brucht.
E umfassendi wüsseschaftliche Analyse vo de verschiedene Nutzigsforme het d'amerikanischi Politikwüsseschaftleri Elinor Ostrom (1928-2012) botte, wo 2010 dodrfür de «Ökonomie-Nobelpris» übercho het.
Als Biispiil chan i de Schwiiz verschiede gnutzte Grund, wie e öffentliche Spiilplatz im Eigetum vonere politische Gmeind, als Allmänd bezeichnet wärde.
Liliput (fiktive Insel)
Uf dere Insle, wo dr Autoor für die Gschicht erfunde hät, läbe d Liliputaner.
Das wo em Lemuel Gulliver bi däm eerschte vo syne Abetüür bassiert isch: Wo sys Schiff undergangen isch, verwachet er am Uufer vo Liliput. Die winzigen Inslebewooner dänke, er sig en «Mönschebäärg» und fessle nen. Si verlange von em, er söll ne gäge d Blefuskuaner vo dr Nochberinsle hälfe. Und er erläbt wyter no vil erstuunlichi Sache bis er wider vo dr Insle furt cha.
Artio
D Artio isch e gallischi Bääregöttin gsii, wo vode Helvetier und Treverer vereert worden isch. Ere Name werd vo artos, em gall. Wort för "Bäär" abglaitet (air. art; kymr. arth).
Archeologischi Fund
Z Muri bi Bärn (Schwiz) isch e Bronzeplastik gfunde worde, wo d Göttin Artio darstellt. Si sitzt ufenere Art Bänkli und het en Fruchtchorb im Schooss. Vor ere stoot e riisige Bäär und hinder dem Bäär isch no e Bomm dargstellt. Ufem Sockel stoot die latinischi Inschrift: DEAE ARTIONI LICINIA SABINELLA, wa öbersetzt haisst; "Ade Göttin Artio. Licinia Sabinella (het die Statue gstiftet)".
E wiiteri Inschrift wo a dere Göttin gwidmet isch, stammt usem Moseltal inere Schlucht bi Bitburg-Prüm und isch in Fels ineghaue: ARTIONI BIBER.
Unklar isch, öb d Ertae, wo ufem Ruunetrückli vo Auzon gnennt werd, e anglisierti Form vo dere Göttin isch.
Bezirk Schaffhausen
De Bezirk Schafuuse (amtlich Bezirk Schaffhausen) isch bis Juli 1999 en Bezirk vom Kanton Schafuuse in de Schwiiz gsii. Sither sin d Bezirksverwaltige abgschafft, d Bezirk git s aber no als statistischi Einheite.
Iiwoonergmeinde
Stand: 1. Jänner 2013
Johann-Peter-Hebel-Medaille
D Johann-Peter-Hebel-Medallie isch e Bryys gsii, wù syder ane 1991 vù dr Gruppe Hegau vù dr Muettersproch-Gsellschaft vergee worden isch. Si het der Name vom alemanische Dichter Johann Peter Hebel.
Runenkästchen von Auzon
Da Trückli isch im 7. Joorhundert z England in Northumbrie gmacht worde und het möglicherwiis as Reliquieschrain oder as Schmuckschatulle dienet. Es isch im 19. Joorhundert z Auzon (Frankrich) gfunde worde und vom Engländer Sir Augusts W. Franks gkauft worde. De hets denn 1867 em Britische Museum z London vermacht. En Tail wo gfehlt het, isch spöter im Bargello Museum z Florenz gfunde worde.
Deckel
De Deckel zaigt de germanisch Held und Bogeschütz Egil, wiener inere Burg sich gege e paar Aagriifer wehrt. Öberem Egil isch sin Name i Rune gschribe: ægili. Hinderem Egil sitzt zämeghuuret e Frau. De Egil werd möglicherwiis au i de alemannische Runeinschrift vo Pforze (Allgöi) gnennt.
Vorderi Site
D Vordersite zaigt links de Brüeder vom Egil, de elbehafti Schmiid Wieland, rechts denebet werdet grad a draine Gäns de Chopf umdrület. Uf de rechte Site sind die drai König abbildet, wo em Jesuschindli huldiget; sie weret vonere Gans agfüert. Die Bildlegende verglicht die "grausami" germanischi Heldesaag mit de christliche Hailslehr: De König Nidhad het de Schmid Wieland gfange ghalte. Um sich z räche, het de seb aber de chlii Bueb vom König Nidhad tötet und usem Schädel vo dem arme Büebli e Trinkschale gmacht. Die füllt er miteme Liebestrank und git de ade jungföiliche Töchter vom König. Drufaber tuet er si vergwaltige. Im Gegesatz dezue tüend die drai König vo de biblische Gschicht die (hailig) Jungfrau und und ere sis Chindli vereere. Öber de drai Könige stoot i Ruune mægi, en altenglische Usdruck för die drai König. Rund um d Vordersite lauft e Runeband, mit dem stabende Text: "Walfischbai. D Fluet het de Fisch an Felsestrand ghobe. Wie isch de Gasric trurig worde, woner ufem Sand gschwume isch." Mit Gasric isch vermuetli de Walfisch gmaint. De Vers bezücht sich somit uf s Material vom Trückli, wo us Walrossbai gmacht woren isch.
Linki Site
Die link Site zaigt de Romulus und de Remus, wie si a de Wölfin süggelet. Do werd die "unchristlichi" römischi Heldesag agsproche: Die arme Chindli sind usgsetzt worde (und di jungfäulich Muetter, e Vestalin, in Fluss Tiber gworfe). S Runeband wo um die Site lauft lutet: "Romwalus und Reumwalus, zwee Brüeder. Ernährt het si e Wölfin i de Stadt Rom, wiit weg vomene Dihai."
Rechti Site
Links sitzt e Mischwese, s keltische Flügelross. Vor dem stoot e Chrieger. Denn chunt e Grabhügel und dröber e richtigs Ross, drüber stot i Rune Gstrüpp Wald. Uf de rechte Site drai Mensche und links devo en andere miteme Schwert, wo bita "Biisser" haisst. Da Wort cha aber au "bitter" haisse und bzücht sich den uf de Becher unedra. Denn wär aso i dem Becher e Giftwässerli. Do werd jetzt die keltischi Saag thematisiert: d Göttin Rhiannon het e Bueb uf d Welt brocht. Aber no ide Nacht vo sinere Geburt isch er graubt worde. (Er isch spööter imene Rossstall vomene arme Buur gfunde worde). E Dieneri het d Rhiannon mit Bluet verschmiert und het si denn bi irem Maa, em König Pwyll, verlümdet, si hegi s Büebli umbrocht. Druf abe het si as e Ross ufeme Stai vorde Königsburg müese sitze und jedem wo verbi cho isch, müese verzäle, wa si irem Büebli atue hegi. Denn het si müese de Frömdi uf irem Rugge in Hof träge, wiene Ross. S Runeband mit Ghaimrune sait: "Do sitzt Hors ("Ross") ufem Leidhügel. Si erlidet Unbill, so wies ere d Erta bifole het. E schmerzliche Ort vo Sorge und Quale för s Gmüet." Wer d Erta gsii isch, wais mer nöd, vermuetet werd en Zämehang mit de gallische Bäregöttin Artio. Au da Spruchband isch i germanische Langzile dichtet.
Hinderi Site
De römisch Kaiser Titus kämpft gege d Jude, wo us de Stadt Jerusalem flüchet. Une links isch e Grichtszene abbildet, rechts une werdet Gaisle weggfüert. S Spruchband, zum Tail i Rune, zum Tail i latinische Capitalis lutet: "Do kämpfet de Titus und d Jude. Do flüchet d Iiwohner us Hierusalem. Domgisl". S letzt Wort isch en Name, vellicht vom Künstler, wo da wertvolli Werch vollbrocht het. De zwait Satz isch uf Latinisch gschribe.
Schlussbitrachtige
S Trückli vo Auzon vergliicht noch dere Dütig die christlich Hailsbotschaft, wo d Vereerig vom Jesus (-chindli) und de jungfröiliche Muetter Gottes mit de drai Kulture, wo maassgeblich ade Bildig vode angelsächsische Gsellschaft betailigt gsii sind: de Kelte, de Römer und de Germane. Ali drai kenet e Saag oder e Mythos, wo e Jungfrau oder jungi Muetter ungrecht behandlet werd. Glichzitig weret au Chindli, wo grad uf d Welt cho sind, uugsetzt, fern vo jedem Dihai. Jedes Spruchband bestoot us 72 Zaiche (Ruune, Capitalis, Pünkt), e Zaal, wo im Christetum wichtig isch (72 Völker, Sprooche, Schüeler etc.)! Nöd nu da, jedi Ruuneraije het au de Ruunewert 720. Uf die Zaal chunt me, wemer jedere Ruune die Zaal zueornet, wo si ire Platz im Futhark het, aso f=1, u=2, th=3, a=4 etc. und denn all die Zaale zämerechnet.
Natürli gits ono anderi Dütige, wo ener uf de Verherrlichung vom (germanische) Chriegerlebe basieret. Noch dere Dütig, stoot s Bild vom Romulus und Remus för die ussergwönli Giburt vomene Held, s Bild vom Wieland stoot för Frauegschichte, won e junge Held het, s keltische Bild mitem Grabhügel för de Tod etc.
Agno TI
Agno (lombardisch Agn [aɲ], dytsch veraltet Eng) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Agno im Bezirk Lugano.
Geografi
Agno lyt an dr Stroß vu Ponte Tresa uf Lugano im Malcantone am Luganersee. Zue dr Gmai ghere au no d Ortsdail Cassina, Mondonico un Serocca. Uf em Bann vu Agno lyt dr internationale Flughafe Lugano-Agno.
Gschicht
Anne 735 wird zum erschte Mol e ''cl. basilice Sci. Iohannis Aniasce''‚ e Gaischtlige vu dr Chilche vum hl. Johannes vu Agno, gnännt (818 Anium, 874 Gundoaldus notarius de vico Amni).
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Agno isch dr Mauro Frischknecht.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Agno ghert zum Bosino.
Langoëlan
Langoëlan (bretonisch Lanwelan) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Langoëlan lyt am Scorff, 63 km vu Vannes un 43 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 137 m un 274 m iber Normalnull.
Gschicht
Langoëlan isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1233 as Langoelan (1499: Langouellan, 1630: Lengouelan).
Verwaltig
vu Langoëlan isch. Langoëlan ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Langoëlan ghert zum Bretonisch.
Burg Lichtenberg
Burg Lichtenberg isch der Name vo dene Burge und Burgruine:
z Dütschland
z Frankriich
im italiänische Südtirol
Zeus
Zeus, Sohn vom Kronos und vo da Rhea, isch da högschte olympische Gott in der griachischa Mythologie und mächtiger wia n alle andara Götta zäm. Bloss geg s sine Töchta, d Moire, s personifizierte Schiksal, isch o er machtlos.
Bi da Röma hot ma dm högschta Gott Jupiter gset.
D Machtergriifung vum Zeus
De Kronos hot alle sine Kind glei noch da Geburt gfreassa, will er Angscht ghet hot, dass se eam d Macht wegnea künnten so wia er‘s seal mit sinem Vata to hot. Drum hot d Rhea de Zeus heimli in ra Höhle uf Kreta uf d Wealt brocht, und m Kronos an Schtoa zum Freassa gea. Der isch eam aba so schwer im Maga gleaga, dass er a Breachmittl nea hot müssa, und zäm mit deam Schtoa ho a alle andra Kinda wieda usgschpuckt.
Und wia de Kronos befürchtet hot, hond sine Kind ean agriffa und ean und sine Gschwischta, dia Titana, mit Hilfe vo da Zyklopa, wo m Zeus Blitz und Donna als Waffa gea hond, besiegt und inn Tartaros gschtürzt. Danoch hot Zeus no gegs dia Giganta und n Typhon kämpfa müassa, aba am Schluß hond Zeus und sine Gschwüschta gwunna und d’Herrschaft untaranand usglosat: de Zeus hot n Himml kriagt, de Poseidon s Meer und de Hades d Untawealt.
Kind vum Zeus
Vahürota gsi isch Zeus mit sinara Schwöschta Hera, mit derra er o Kinda ghet hot, zum Biischpiel de Hephaistos, Gott vo da Schmiedekunscht. Daneabs aba hot a no an Huufa Sitaschprüg pfleagt: Dia Göttin Leto, Tochta vom Titana Koios, hot vo eam de Apollon, Gott für Licht und Musik, und d Artemis, Göttin vo da Natur und da Jagd, kriagt, d Leda isch d Muatta vo da Dioskure Kastor und Polydeukes wora, und so wita – s hot an Huufa Nymphe, Halbgöttina und Schterbliche gea – aba bi koanara isch a lang bliba, wiil sine Fro Hera giifarat hot. Bloss mit m Ganymed, nam Königssohn isch a länga zäm gsi. Der si nämle so schöa gsi, dass de Zeus ean mit uf n Olymp gno und als Mundschenk bi sich bhebt hot.
Manchmol isch de Zeus o als Schtier, Schwan, goldana Reaga, oda so Vata wora, und zwo vo siina Töchta hot a ganz ohne Fro kriagt: d Aphrodite, Göttin vu Schönheit und Liebe, isch usm Meerschuum ko, und sis Lieblingskind, d Athene, isch sogäär us siinem Schädl gschtiga.
Lanester
Lanester (bretonisch Lannarstêr) isch e franzesischi Stadt im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai bildet dr Kanton Lanester im Arrondissement.
Geografi
Lanester lyt an dr Mindig vum Scorff in dr Mindigsdrächte vum Blavet in dr Atlantik, 45 km vu Vannes zwische 0 m un 51 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Lorient, Caudan, Hennebont, Kervignac un Locmiquélic.
Gschicht
Dr Name wird zum erschte Mol gnännt wore anne 1815 as Lanerster (1818: Lann Ester, 1818: Chemin de Lann ester, 1818: chemin de la Lantaire, 19. Jh.: Llan-er-Stère, 19. Jh.: Lanester-Bras). Bis 1909 het Lanester zue Caudan ghert.
Verwaltig
Dr Burgermaischteri vu Lanester isch. Lanester ghert zum Kommunalverband.
Birr
Birr chan eini vo däne Bedütige ha:
Birr isch de Name oder Familiename vo däne Persone:
Bad Buchau
Buacha (dt. Bad Buchau) ischt a Stadt em Landkreis Bibra en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 57,9 % Landwirtschaftsfleche, 21,9 % Wald, 9,9 % Sidlongsfleche ond 10,2 % sonschticher Fleche. En Doel, inkl. Fädersee, isch under Naturschutz.
Gmoendsgliderong
Zue Buacha ghert no dr Ortsdoel Kabbel (Kappel).
Gschicht
Buacha ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1014.
Verwaltong
Buacha hot sich mit dr Gmoene Allaschhausa, Allmãschweiler, Bätzaweiler, Dirrna, Duifabach, Kãnza, Moosburg, Ogglschhausa ond Seekirch zom Gmoeverwaltongsveband „Bad Buchau“ mid Sitz en Buacha zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Peter Diesch.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Buacha ghert zom Mittelschwäbisch.
Pierre Henry (Begriffsklärung)
Pierre Henry isch dr Naame vo deene Persoone:
Lueg au:
Claudius Ptolemäus
Dr Ptolemäus (, lat. Claudius Ptolomaeus) (* um 100, vermuetlig z Ptolemais Hermii, Ägypten; † um 175, vermuetlig z Alexandria, Ägypten), isch ä griechische Mathematiker, Geograph, Aschtronom, Aschtrolog, Musigtheoretiker und Philosoph gsi. Dr Ptolemäus het wohrschiinlig z Alexandria (Ägypten) gschafft.
Dr Ptolemäus het d Mathematike Syntaxis („mathematischi Zsämmeschdellig“), spöter Megiste Syntaxis („gröschti Zsämmeschdellig“), hüt Almagest (abgleitet vom Arabische al-Majisṭī) än Abhandlig über d Mathematik und d Aschtronomii in 13 Büecher. Si isch bis zum Änd vom Mittelalter ä Schtandardwärk vo dr Aschtronomii gsi und het näbe em enä usfüehrlige Schtärnkatalog ä Verfiinerig vom geozentrische Wältbild, wo dr Hipparchos von Nicäa vorgeschlage het und wo schböter s Ptolemäische Weätbild gnennt worde isch. Er het s heliozentrische Wältbild vom Aristarchos vo Samos und vom Seleukos vo Seleukia abglähnt, und für meh as es Johrduusig isch siis Wältbild s einzige gsi, wo d Chille und die Glehrte akzeptiert hai, bis es vom moderne heliozentrische Wältbild ersetzt worden isch wo dr Nikolaus Kopernikus, dr Johannes Kepler und dr Galileo Galilei entwicklet hai.
Kolik
As Kolik (vo lat. cōlicus „was s Kolon betrifft“) wärde seer starki Schmärze bezäichnet, wo nid von ere Beweegig usglööst wärde und mäistens äänlig wie d Weä si. Si entstöön wenn sich die glatti Muskulatur vom ene Hoolorgan chrampfhaft zämmeziet, wil si gegen e groosse Widerstand oder e Blockade muess reagiere, wie zum Bischbil wenn e Nierestäi im Harnläiter steckeblibt. Wie bi de Geburtsweä chömme d Schmärze vilmol in Wälle und drzwüsche git s Faase wo mä relativ käini Beschwärde het. Ursprünglig het sich dä medizinisch Fachbegriff uf Schmärze im Dickdarm bzw. exakter im Kolon bezooge. Vo dr latiinische Bezäichnig Colon isch spööter s Adjektiv colicus as Substantiv brucht worde und het s lengere dolor coli „Schmärz im Dickdarm“ ersetzt.
Kolike chönne sich organbezoge as Nierekolik, Gallekolik oder Darmkolik üssere, bi Buschi git s die sogenannti Dreimönetskolik. Kolike si sältener im Beriich vo dr Blootere, vom Maage, vo dr Buuchspiicheldrüese, dr Gebäärmueter, de Soomewääg und vo dr Spiicheldrüese. Verbunde drmit si Beschwärde wie erhööte Bluetdruck, Härzraase, Schwäissusbrüch, Schlächtsii und Chotze, mänggisch au Kräislaufkollaps.
Kolike zele zu de Sümptom vo de chronisch-entzündlige Darmchrankhäite Colitis ulcerosa und Morbus Crohn.
Kanton Zabern
Dr Kànton Zàwra ìsch ìsch e Kànton ìm Département Bas-Rhin ìm Elsàss z Frànkrich. Hauiptort (frz. bureau centralisateur) vum Kànton ìsch Zàwra.
Gschìcht
Dr Kanton ìsch àm 4. März 1790, we z Frànkrich d Départements ingricht worre sìn, àls Deil vum domolige Dischtrikt Stroosburi grindet worre. We s Krumm Elsàss ànne 1794 vun Frànkrich annektiert worre ésch, ìsch s Gebiet zem nej grindete Dischtrikt Buckenum kumme
We àm 17. Februar 1800 d Arrondisements ingericht worre sìn, ìsch dr Kànton àls Deil vum Arrondissement Zàwra nej züegschnitte worre.
Zitter em 18. Meie 1871 hàt des Gebiet zem Kreis Zàwra ghert.
Zitter em 28. Juni 1919 ìsch dr Kànton e Deil vum nej grindete Arrondissement Zàwra.
Geogràfi
Dr Kànton hàt bìs März 2015 ìm Norde àn dr Kànton Lìtzelstään un dr Kànton Buxwiller granzt, ìm Oschte àn dr Kànton Huffalde ìm Arrondissement Stroosburi-Lànd, ìm Side àn dr Kànton Màschmìnschter un ìm Weschte àn dr Kànton Pfàlzburi ìm Arrondissement Saarburi ìm Département Moselle (Lothringe).
Bezirk Stein (Schaffhausen)
De Bezirk Schtaa (amtlich Bezirk Stein) isch bis Juli 1999 en Bezirk vom Kanton Schafuuse in de Schwiiz gsii. Sither sin d Bezirksverwaltige abgschafft, d Bezirk git s aber no als statistischi Einheite.
Daniel de Roche
De Daniel de Roche (* 1. Dezember 1954) isch en Schwiizer Pfarrer un Politiker (EVP). Er isch Synodalratspräsident vo de Evangelisch-reformierte Chiuche vom Kanton Fryburg, Präsident vo de Weschtschwiizer Chilekonferenz (CER) un Grossrot im Kanton Fryburg gsi.
Bruef
De Daniel de Roche het evangelischi Theologii studiirt un isch Pfarrer. Sini letschti Gmeinspfarrstell het er z Cordast gha. Sit 1999 isch er Synodalrotspräsident und im November 2009 isch er zum Präsident vo de Conférence des Eglises protestantes romandes (CER) gwählt worde. Sit em 1. Januar 2011 isch er Mitgliid vom Rot vom SEK. Uf de Fryburger Synode vom 4. Juni 2012 het de Daniel de Roche uf e ernoiti Kandidatur für s Präsidium vom Synodalrat verzichtet. Zum Nachfolger isch de Pierre-Philippe Blaser gwählt worde, wo Pfarrer in der Chülchagmeind Môtier-Vully isch. In de Folg het er au uf e Widerwahl zum Präsident vo de Weschtschwiizer Chilekonferenz verzichtet. Sit em 2013 isch er Pfarrer z Orvin.
Dryoper
D Dryoper ( „Aichevolch“) sind e saagehafts altgriechisches Volch gsii. Si sind nochem Dryops binennt, emene Soo vom Flussgott Spercheios oder noch anderne Aagoobe vom Gott Apollon.
Noch de Saage hend Dryoper nördlich vom Berg Parnassos glebt im Piet vom Fluss Spercheios. Der Herakles het Striit aagfange mitem Theiodamas, wo sinerzitt de König vo de Dryoper gsii isch. S isch drufabe zomene Chrieg choo und d Dryoper sind usem Land vertribe wore. De Hylas, der Soo vom Theiodamas, isch vom Herakles graubt wore und het de uf de Argonautefaart biglaitet. D Dryoper sind uf d Peloponnes gfloche und hend sich a de Chüste vo de Argolis i de Stedt Asine und Hermione niderloo. Vo do sind si spööter vo de Argiver o vertribe wore, well si sich mi de Spartaner verbündet hend. D Spartaner hend denn dene erlobt z Messenie e noji Stadt z gründe, wo si ebefalls Asine gnennt hend. Di messenische Asinäer sind no i de Antiki stolz uf eri Herkunft gsii und hend sich selber Dryoper gnennt. Si hend au e Tempel mitere Statue vom Dryops i de Stadt ghaa und asinäischi Münze hend mengisch de Dryops abbildet.
En andere Tail vo de Dryoper isch uf d Insle Euböa gwanderet und het sich i de Stadt Styra niderloo, hend sich denn aber nüme Dryoper gnennt.
Irene Fischer (Schauspielerin, 1959)
D Irene Fischer (* 24. Dezämber 1959 z Frankfurt am Main) isch e dytschi Schauspiileri un Draaibuechaurtori.
Lääbe
Noch em Abituur anne 1979 an dr Internatsschuel Birklehof het si vu 1979 bis 1983 e Uusbildig zur Schauspiileri z Minche un z Prag absolviert. Derno isch d Fischer am Minchner Residenztheater uf dr Biini gstande, wu si unter anderem mit em Reschiseer Ingmar Bergman zämegschafft het. Iri eerscht Roll het si 1963 mir drei Joor im Film Die Glatzkopfbande ghaa 1975 het si in dr DEFA Produkzioon Der Staatsanwalt hat das Wort: Hilfe für Maik mitgwiirkt. Anne 1984 het si di wyybli Hauotroll im Experimäntalfilm Tunguska – Die Kisten sind da vum Christoph Schlingensief ibernuu.