cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seo Jae-pil
Lääbe und Wärk
Noch em abverheite Gapsin-Putsch vo 1884, won e Gruppe vo koreanische Reformer aazettlet het, isch dr Seo Jae-pil 1885 in die Veräinigte Staate gflüchdet und het z Pennsylvanie Medizin studiert. 1890 isch er amerikanische Staatsbürger worde. 1894 het er d Muriel Armstrong ghürootet, e Niesse vom ehemoolige Bresidänt vo de Veräinigte Staate, James Buchanan. Si häi zwäi Döchder ghaa. 1896 het dr Jaisohn The Independent (Doknip Shinmun) gründet, wo uf Änglisch und Hangul druckt worde isch. In dr Zitig het er d Korrupzioon in Korea aabrangeret. Er het z Philadelphia en Informazionsbüro vo dr Republik Korea gründet und für d "Korea Review" gschriibe. Er het au für s Wistar Institut vo dr Universidäät Pennsylvanie gschafft.
Dr Jaisohn isch noch em Zwäite Wältchrieg zrugg uf Korea as Berooter vo dr amerikanische Milidäärregierig. 1946 isch er ins südkoreanische Interimparlamänt gweelt worde. 1948 isch er zrugg in d USA, won er drei Joor spööter gstorbe isch.
Kabinett Trunk II
Am 25. Oktober 1925 isch d Wahl zum 2. badische Landdag gsii. In syre 5. Sitzig vum 26. Novämber 1925 het dr Landdag d Minischter un Staatsret un au dr Staatsbresidänt un däm sy Stellverdrätter gwehlt. Dr Staatsbresidänt Hellpach, wu us em Amt gschide isch, het au s Minischterium fir Kultus un Unterricht glaitet ghaa, wu jetz dr Adam Remmele zuesätzli zum Inneminischterium ibernuu het. D Amtszyt vum Staatsbresidänt un däm sym Stellverdrätter isch no dr Verfassig ai Johr gsii.
Eosphoros
De Eosphoros oder Phosphoros isch de griechisch Gott vom Morgestern. Er isch de Soo vo de Morgerööti, de Eos und em Astraios und de Brüeder vo de Wind Boreas, Zephyros und Notos. Au de Oobedstern Hesperos gelt as siin Brüeder. Mit de Philonis hett er drai Chind ghaa, de Keyx, de Daidalion und d Leukonoe. Dargstellt woren isch er as e blutte gflöglete Jüngling mitere Faggle i de Hand. D Römer hend en mitem Lucifer gliichgsetzt.
Nanna (Göttin)
D Nanna isch i de nordische Mythologii d Frau vom Gott Baldr gsii.
d Nanna i de Edda
D Nanna isch i de Edda und bi de Skalde d Tochter vom Nepr und somit d Grosstochter vom Gott Odin. Si het de Baldr ghüroote und isch dör en d Muetter vom Götterrichter Forseti wore. Wo de Hödr und de Loki en tötet hend, isch es zunere pompöse Bierdigung choo. Wo de Thor de Schitterhuufe azunde het, wo de Baldr uf sim Schif uufbaart woren isch, isch s Herz vo de Nanna broche und si isch tot zämebroche und ufem Schiff nebet em Baldr bettet wore. Wo de Hermodr zu de Totegöttin Hel gritten isch, het er ai Nacht bim Baldr und bi de Nanna i de Totewelt verbroocht. Debii het si em e Chopftuech för d Frigg und e goldige Fingerring för d Fulla mitgee.
d Nanna bim Saxo
De dänisch Historiker Saxo Gramaticus het d Gschicht vo de Nanna andersch verzellt. Deno isch d Nanna d Tochter vom König Gevarus gsii. De schwedisch König Høtherus und de Gott Balderus hend sich i si verliebt. Si aber het sich för de Høtherus entschide, well si as e Sterblichi Frau nöd het wöle miteme unsterbliche Gott zämesii. Drufabe isch es zum Chrieg choo, wo de Høtherus mit Hilf vo zauberchundige Fraue het chöne de Balderus töte.
Termen
Tärmu (amtlich Termen) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Brig im Kanton Wallis, Schwiiz.
Geografi
Tärmu lit üf mu Hochplateau eschtlich va Brig. Zer Ggmeind gcheerunt ds Dorf Tärmu, d Wiiler Hasel und z'Matt und ds Skigebiet Rosswald. Vannr Ggmeindsflechi sint 42,2 % landwirtschaftlechi Flechi, 27,2 % Wald, 3,3 % Sidligsflechi und 27,4 % süschtigi Flechi.
Gschicht
Tärmu ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1201 als terman.
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 7,2 % glägu.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Tärmu ischt dr Achim Gsponer (Stant Oktober 2017).
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 781 Iwonru 95,1 % Titsch als Höiptspraach aagigää, 1,3 % Franzeesisch, 0,4 % Talienisch und 3,2 % anneri Spraache.
Dr heggschtalemannisch Tialäkt va Tärmu gcheert zen eschtlichu Tialäktu vam Wallisertiitsch.
Helios
De Helios isch de griechisch Sunegott. D Röömer hend si mit em Sol gliichgsetzt.
De Helios isch de Soo vom Titaanepaar Hyperion und Theia und de Brüeder vo de Moogöttin Selene und vo de Morgerööti Eos. Er faart jede Taag miteme Vierspänner öber de Himmel. Er werd miteme Straalechranz dargstell, hüüffig sinds sibe Zagge, wo die sibe Planete symbolisieret. Wo d Götter d Welt under sich uuftailt hend, hend si de Helios vergesse, wo underwegs mit sim Sunewage gsii isch. Em Oobed hends bimerkt und gmaint, si wöled nomol d Welt noi vertaile. De het aber gmaint, er heb vom Himmel obenabe en Insle gsie, wo ebe grad früsch usem Wasser uuftaucht isch und er sai zfrede, wener die öberchömm. Die Insle isch Rhodos gsii. Z Sparta isch de Berg Taleton im Pirg Taygetos em Helios gheiligt gsii.
De Helios isch en Erb us de indogermanische Zitt (Sanskrit: Sūryaḥ; Latiin: Sōl; Altnordisch: Sól f.)
Unterlangenegg
Ungerlangenegg (amtlech Unterlangenegg) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Ungerlangenegg isch e Ströisidlig zwüsche Zulg- u Rotachetau. D Gmeindsflächi bsteit us 71,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 18,2 % Waud, 8,4 % Sidligsflächi u 1,6 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Faarni im Weschte, Buechouterbärg im Norde, Oberlangenegg im Oschte u dr Ortsteil Bueche vor Gmeind Horebach-Bueche im Süde.
Gschicht
Ungerlangenegg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1308 aus Langonegga. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Thun ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,6 % gläge.
Religion
89,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,3 %, CVP 1,0 %, EVP 2,9 %, FDP 3,2 %. GLP 2,4 %, GP 5,7 %, SP 8,9 %, SVP 54,2 %, Suschtigi 8,4 %.
Gmeindspresidänt vo Ungerlangenegg isch dr Rudolf Reusser (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,5 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Ungerlangenegg ghört zum Hochalemannisch.
Horben (Schwarzwald)
Horbe isch e Gmei im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg in dr Nächi vu Friburg im Brisgau.
Geographi
Horbe lit östlich vum Hexedal uf eme Hochplateau im Schauinslandgebiit zwischenem "Illeberg" (642 m) und dr "Eduardshöchi" (859 m). Im Ortsdeil Bohrer oberhalb vu Günterschdal befindet sich d'Dalstation vu dr Schauinslandbahn.
Klima
D'Johresmiddeltemperatur lit in dr Vorbergzone vum Schwarzwald bi eweng iber 9 Grad Celsius, d'Niderschlagsmenge erreiche im Johresmiddel Werte zwische 900 un 950 mm, in dr Höchelage bis zue 1200 mm. Lueg au bi dr Wetterstation vu Horbe
Politik
Horbe ghört dr Verwaltigsgmeinschaft Hexedal a.
Burgemeischter
Dr Burgemeischter-Poschte z'Horbe isch, wil d'Gmei wäniger wie 2000 Iwohner het, ehreamtlich.
Burgemeischter isch sit 1. März 2019 dr Staatsanwalt Benjamin Bröcker (Grieni).
Si Vorgänger Markus Riesterer isch bis zum Summer 2009 au glichzittig au dr hauptamtlich Burgemeischter vu Sailede gsi, wo ebefalls zue dr Verwaltigsgmeinschaft Hexedal ghört. Vu sällem Amt isch er aber zruckträtte um neje Geschäftsfüehrer vum Gwerbepark Brisgau z'werre. Au in sällem Amt isch er wie z'Horbe im Werner Dammert nochgfolgt, wo vor ihm ehreamtlicher Burgemeischter vu Horbe gsi isch (un längjähriger Burgemeischter vu Merzhüse).
Wolfgang Miessmer
Dr Wolfgang Miessmer (* 2. Oktober 1936 z Ändinge am Kaiserstuel) isch e dytsche Lehrer, Kommunalbolitiker, Sänger un Liedinterpret. Er isch ein vu dr bekannteschte sidbadische Sänger, wu fascht uusschließlig uf Alemannisch singt. Di meischte Lieder, wun er singt, sin dradizionälli Lieder us allne alemannische Regione, näbe Lieder us em Badische singt er au Lieder us em Elsass, us dr Schwyz, vu Vorarlberg un au schwebischi Lieder.
Läbe un Beruef
Dr Miessmer isch z Ändinge ufgwagse as Suhn vum Ändinger Grundbuechrotsschryyber Franz Miessmer un dr Maria geb. Saar. Är het drej Gschwischter, Annette Miessmer (* 1939), Gerhard Miessmer (1946-2002) un Franz-Josef Miessmer (* 1949).
Vu 1943 bis 1947 isch dr Miessmer z Ändinge uf d Volksschuel gange, in däne vier Johr het er aber nume zweiehalb Johr Unterricht gha, wel d Bevelkerig vilmol het miesse in d Bunker in dr Chinzge in dr Räbe flichte wäge Bschuss vu Ändige. Syy Vater isch as Soldat z Russland gsi, er isch glyy noch em Chrieg wider heimchuu.
Är isch syt dr erschte Klass Minischtrant gsi. Dr Bfaarer vu Ändinge het gsäh, ass dää Bue guet gsi isch in dr Schuel un het sällewääg druf drängt, ass er uf s Gymnasium cha goh, ass er e Bfaarer cha gee. Doderzue isch dr Miessmer an s Erzbischeflig Gymnasialkonvikt z Fryybeg chuu, am Gymnasium z Ämmedinge, wu necher gsi wär, isch in däre Zyt kei Latynisch unterrichtet wore. Dert hätt dr Miessmer chenne vu Ändinge uus mit em Ändinger Bähnli fahre, eso het er miesse uf Fryybeg zie. Är het derno im e ehmolige Lehrlingsheim in dr Karthäuserstroß z Fryybeg gwohnt, wu vum Gymnasialkonvikt fir di uuswärtige Schueler brucht woren isch.
Dr Miessmer isch uf s Bertold-Gymnasium gange, wu dertemol im Böu vum Friedrichsgymnasium in dr Jacobistroß unterbrocht gsi isch, wel däre ihre Böu im Chrieg uusbumbt woren isch. Är het as erschti Främdsproch Franzesisch gha, derzue Latyynisch, speter au Altgriechisch.
In däre Zyt noch em Chrieg hän d Schueler vilmol wenig z ässe gha, si sin z. B. emol mit eme Laschtwage zue dr Eltere un Großeltere vu dr Schueler gfahre go Härdepfel yysammle, ass si ebis z ässe gha hän, derno het s zem z Morgeässe Härdepfelsuppe gee statt Brot.
30. Mai
Dr '''30. Mai''' isch dr 150. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 151. in Schaltjohr), dodermit blybe no 215 Däg bis zum Änd vum Johr.
Wolfgang Miessmer
Läbe un Beruef
Wel er zue dr wysse Johrgäng ghert het, wu kei Miliderdienscht hän mieße leischte, het er glyy noch em Abitur chenne studiere. Mittlerwyyli isch em aber klar gsi, ass er kei Bfaarer het welle gee, lieber e Lehrer. Wel d Lehrer uf dr Lenderschuel gsait gha hän, mer chennt nume die Fächer studiere, wu mer d Note 1 oder 2 gha het, isch er nit an d Universitet Fryybeg gange, statt däm het er welle Lehrer fir Zeichne wäre. Doderzue het eigetli vorgha an d Kunschtakademii Fryybeg studiere, die isch derno aber gschlosse wore un är hätt miesse uf Karlsrueh. Wel des aber z dyyr gsi isch, het er anne 1957 derno an dr Pädagogische Akademii z Fryybeg (speter Pädagigischi Hochschuel) aafange Lehramt studiere. D Vorläsige hän in däre Zyt no in ere Holzbaracke gegeniber vum Kolpinghuus stattgfunde, erscht speter het d PH z Littewyyler eigeni Gebeide iberchuu. Des Lehramtsstudium isch vier Semeschter gange, dr Miessmer isch derno anne 1959 an d Volksschuel Wyhl chuu, wun er bis 1964 unterrichtet het. 1961 het er di 2. Dienschtpriefig abgleit mit ere Arbet iber s Vereinsläbe vu Wyhl (Wyhl – ein Arbeiter-Bauern-Dorf). Är isch au z Wyhl aktiv gsi im Durnverein as Durnwart.
Anne 1964 isch er uf Seelbach gange an di dertig Volksschuel, wel die ne Durnlehrer brucht hän. Die Schuel, speter Grund- un Hauptschuel het scho 1965/66 e Realschuelzug ufböue, wu anne 1971 e sälbständigi Realschuel (mit eigener Schuelleitig) wore isch. Anne 1972 sin d Grund- un Hauptschuel un Realschuel zuen eme "Kooperative Bildigszäntrum" zämmegfasst wore, nodäm dr Miessmer im Gmeirot un au as Landdagskandidat vu dr SPD gege d Drännig vu Haupt- un Realschuel kämpft het. Wu dr Gerhard Mayer-Vorfelder anne 1980 Kultusminischter vu Bade-Wirttebärg woren isch, sin z Bade-Wirttebärg alli Schuelversuech, dodermit sin au z Seelbach d Lehrplanversuech un s Chärnstuck, d Orientierigsstufe, yygstellt wore.
Vu 1986 bis zue syyre Pänsionierig 2000 isch dr Miessmer au Konrektor an dr Seelbacher Grund- un Hauptschuel gsi.
Dr Wolfgang Miessmer het am 20. Februar 1960 d Helga Kratz (1941–2018) vu Ändige ghyrote, wun er 1959 bi dr Ändinger Fasnet chänne glehrt het. Si hän zämme vier Chinder: Jürgen (* 1960, no elf Wuche gstorbe am e Pneumothorax), Jutta Miessmer (* 1962), Diplom-Pädagogin un Gymnasiallehreri, Andreas Miessmer (* 1964), Choch un Foodstylist.
Anne 2000 isch dr Miessmer no 41 Johr as Lehrer in Pänsion gange.
Bolitik
Anne 1972 un 1976 het dr Miessmer fir d SPD bi dr Landdagswahle kandidiert.
Bi dr SPD im Ortenaukreis isch er sibe Johr stellverdrättende Chreisvorsitzende gsi. Syy bolitisch Engaschment het vor allem dr Bildigsbolitik gulte, er isch au zytwyys in dr Kommision fir Bildigsbolitik vum SPD-Landesvorstand gsi.
Die nej Bildigsbolitik z Bade-Wirttebärg unter em Kultusminischter Mayer-Vorfelder het derzue gfiert, ass dr Miessmer sich us dr Bildigsbolitik zruckzoge het un sich schließli uf di kommunal Bolitik bschränkt het.
Dr Wolfgang Miessmer het sich syt dr Mitti vu dr 1970er Johr engaschiert im dr neje Umwältbewegig un Anti-Atomchraft-Bewegig, wu d Alemannischsprächer im Elsiss, in dr Schwyz un z Sidbade zämmebrocht het, z. B. gege dr Böu vum blante Chärnchraftwärch Wyhl. Är isch mit syyre Frau un syyre Dochter am 18. Februar 1975 derbyy gsi, wu d Demonschtrante z Wyhl dr Böuplatz bsetzt hän.
Musik
Bim Seelbacher Kätterlismärkt (dt. Katharinenmarkt Seelbach) het dr Wolfgang Miessmer zämme mit e baar Bekannte e Ufdritt vum elsässische Liedermacher un Sänger Roger Siffer ghert. Syyni Kollege un är hän sich do dänkt: „Des kenne mir aü!“ (nämli Lieder uf Alemannisch singe) un hän ihri Inschtrumänter zämmedrait un bin ere Session Ändi 1977 d Band D Gälfiäßler grindet. Ihre erschte Ufdritt hän d Gälfiäßler gha am Nejjohrsfescht vum SPD-Chreisverband mit iber 500 Gescht aafangs 1978, dr groß Erfolg het derzue gfiert, ass si wyter gmacht hän mit ihrem Konzäpt draditionälli alemannischi Lieder z singe. E Bsunderheit an dr Gälfiäßler isch immer ihri groß Zahl vu verschidene Inschtrumänt gsi, wu si uf dr Bihni brucht hän, doderfir hän si s bis zue me Yydrag in s Guinness-Buech vu dr Rekord gschafft as Bänd mit dr meischte Inschtrumänt. Achtzeh Johr lang isch dr Miessmer Mitglid vu dr Gälfiäßler gsi, er het gsunge, derzue Handorgele un vor allem Schlagzyyg gspilt.
Dr Roger Siffer het d Gälfiäßler in s franzesisch Regionalfärnseh gholt, uf dr Funkuusstellig z Berlin 1983 hän si ne Uffdritt gha in dr Sändig "Chumm und lueg" fir s Schwyzer Färnseh. Insgsamt hän si im Lauf vu däne 18 Johr uugfehr 30 Ufdritt im Färnseh gha, z. B. im "Talentschuppen" bim Bill Ramsey un in dr Sändig "gefragt, gewußt, gewonnen" im ZDF mit em Hans Rosentahl (1986), au in dr Sändig "An hellen Tagen" un speter in "Kein schöner Land" mit em Günther Wewel hän si gspilt. Ihre grescht Ufdritt hän si z Karlsrueh gha im Volksparkstadion bin eme Fueßballspil vum Karlsrueher SC gege dr FC Bayern München.
Anne 1996 isch dr Wolfgang Miessmer us dr Bänd "D Gälfiäßler" uusdrätte. Näbe andrem isch vor allem dr groß Altersunterschid zwische ihm un dr ibrige Mitglider dr Grund derfir gsi (dr Miessmer isch 15 Johr un meh elter gsi wie di andre un isch mittlerwyyli 60 gsi). Syterhär dritt er as musikalische Begleiter vu Dialäktautore un vor allem as Solischt uf, är singt Lieder un spilt derzue e diatonischi Handorgle.
Abgsäh vu dr LP "Hat alles nicht das Volk getan?", wun er anne anne 1986 zämme mit dr Gälfiäßler ufgnuu het mit revoluzionäre Lieder, sin syyni Ufnahme alles alemannischsprochigi Lieder gsi. Syy hitig Programm umfasst rund 90 alemannischi Lieder us Bade, us dr Schwyz, vu Vorarlberg, us em Elsass un us em Schwobeland.
Zum Lied "D Büre sin ufriarig wore in de ditsche Natione", wu in Grichtsakte vum Brozäss gege dr Nerdliger Fyynduechwäber Hans Conz iberliferet isch, wu des Lied im Burechrieg unter dr Folter bryysgee het, hän d Gälfiäßler zwo Strophe derzuedichtet mit eme aktuälle Bezug zum Kampf gege s Chärnchraftwärch Wyhl.
Di zuesätzlig Strophe, wu dr Miessmer hite no singt, goht eso (Copyright: Wolfgang Miessmer, mit Zuestimmig vum Autor, Orginal nit verändere):
''D Büre sin ufriärig wore drusse am Kaiserstuehl ''Si hän in Wyhl dr Platz bsetzt – un keiner het welle losse ab – ''Si hän dr Baü vum Kraftwerk gstoppt – wer het des noch denkt. ''Si hän dr Baü vum Kraftwerk gstoppt – wer het des noch denkt.
Scho Ändi vu dr 1960er isch dr Wolfgang Miessmer in d Muettersproch-Gsellschaft yydrätte, aagregt dur dr Ändinger Dialäktdichter Karl Kurrus, syt 2002 isch dr Miessmer Byysitzer im Vorstand vu dr Muettersproch-Gsellschaft.
Syter anne 2003 isch er dr Organisator un Beufdraite vu dr Muettersproch-Gsellschaft fir s Projäkt "Mundart in der Schule", wu Dialäktautore un –chinschtler in d Schuele vu Bade-Wirttebärg bringt.
Zum Landesjubiläum 50 Johr Bade-Wirttebärg het er im ganze Land 14 schwebisch-alemannischi Dialäktveraastaltige organisiert. Syterhär tourt er zämme mit em schwebische Kabaretischt Sven-Erik Sonntag mit em Programm „Gälfiäßler un Sauschwobe“ erfolgryych dur Bade-Wirttebärg.
Syy nejscht Projäkt isch „Alle manisch“, e Zämmearbet mit em franzesische Jazzmusiker Christian Sade, wu alemannischi Lieder im Big-Band-Sound presäntiert wäre.
Quälle
Interview vum Holder mit em Wolfgang Miessmer am 07.03.2010 z Ämmedinge-Wingerytti.
Forel-sur-Lucens
Forel-sur-Lucens (frankoprovenzalisch ) isch e Dorf in dr bolitische Gmai Lucens im Bezirk Broye-Vully im Kanton Waadt, Schwyz.
Gschicht
Forel-sur-Lucens isch zum erschte Mol gnännt wore um 1200 as Forest.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 9,2 % gläge.
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 4,4 %, CVP 1,4 %, FDP 14,7 %, GLP 5,7 %, GP 14,2 %, SP 12,3 %, SVP 32,7 %, Sunschtigi 3,5 %.
Dr Burgermaischter vu Forel-sur-Lucens isch dr Jean-Jacques Badoux (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,9 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 137 Yywohner 93,4 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,1 % Dytsch un 1,5 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Thomas Platter der Jüngere
Dr Thomas Platter dr Jünger (* 24. Juli 1574 z Baasel; † 4. Dezämber 1628 z Baasel) isch e Botaniker und Mediziner gsi und het en Autobiografii gschriibe, wo kulturhistorisch vo Bedütig isch.
Lääbe und Schaffe
Dr Thomas Platter isch 1574 as dr Soon vom Thomas Platter em Eltere und sinere zwäite Frau Esther Gross z Baasel uf d Wält khoo. Wie si Halbbrueder Felix Platter, wo us dr erste Ee vo sim Vater stammt und iin noch em Dood vom Vater 1582 ufzooge het, het au är z Montpellier Medizin studiert. Zrugg z Baasel het er im Joor 1600 in Medizin bromowiert, und wo dr Felix 1614 gstorbe isch, isch er an sim Blatz an dr Uni Brofässer für Anatomii und Botanik worde und 1624 für Medizin. Er isch au e baar Mol Dekan und Räkter gsi. Gliichzitig het er s Amt vom Stadtarzt ghaa.
S Daagebuech
Vo 1595 bis 1600 het er e Studie- und Bildigsfaart dur Öiropa gmacht und het e Daagebuch gfüert als Rächeschaftsbricht für si Halbbrueder Felix, won em d Räis zaalt het. Uf sinere Grand Tour isch er z Frankriich, in de Spanische Niiderland und z Ängland gsi. Er het sini Ufzäichnige mit geografische Charte, Stadtaasichte und Skizze vo Seenswürdigkäite illustriert. Si Dagebuech isch e Fundgruebe für kulturhistorischi Beobachtige. Bsundrigs wichdig isch si Beschriibig von ere Änglandfaart 1599, won er din s Londoner Theaterlääbe genau beschribt. Am 21. Septämber «öbben am zwai» isch er im «Globe Theatre» gsi. Er het e früeji Uffüerig vom Shakespeare sim Julius Caesar gsee und dangg sim Bricht chönne die Gleerte s Stück besser datiere.
D Familie
Usser em Felix het dr Thomas no fümf Gschwüsterti ghaa. Drei von ene si 1582 an dr Pest und anderem gstorbe und au si Vater isch in däm Joor am ene Sturz umchoo. Si Mueter het druf dr Hans Lützelmann ghürootet.
Dr Thomas Platter isch mit dr Chrischona Jeckelmann verhürootet gsi. Si Soon Felix Platter (1605–1671) isch Brofässer für Logik und Fysik worde und het verschidnigi astronomischi Schrifte verfasst.
Wolfganzen
Wolfgànze (IPA: ; frz. Wolfgantzen) isch e frànzeesche Gmein im Arrondissement  im Owerelsàss (Haut-Rhin).
Gschicht
Dr Ort isch uf dr heilig Wolfgang daift. Gege anno 1000 isch er as Wolfgangesheim erwähnt gsin. Dr hittig Namme isch us dr elsässisch-alemannischen Ussproch abgleitet.
Im Hochmittelalter isch Wolfgànze lang vu dr Grafe vu Egse beherrscht worde un im 13. un 14. Johrhundert no vu dr Habsburger. Im 15. Johrhundert isch dr Ort no an s'Hüs Württemberg gfalle. Sällewäg isch im Dorf no 1536 Reformation durchgfüehrt un s'Dorf protestantisch worre. Nooch eim Drissigjährige Krieg un dr Expansionspolitiuk vum Louis XIV sin die württembergischen Besitzunge 1685 im Elsass under franzeesischi Oberhoheit kumme, aber witter bi Württemberg bliiwe. Im Underschid zue dr Besitzunge im Heilige Römische Riich hän d'Württemberger dorum am Ort auch wiider dr katholisch Ritus erlaube müesse.
Die örtlich Kirch ussem 11. Johrhundert isch no vu 1685 bis zum Bau vu ere eigene katholische Kirch 1877 as Simultaneum gnutzt worde.
Die württembergisch Herrschaft het mit der franzeesische Revolution geendet, wo mer z'Frankriich e Zentralstaat igefüehrt het un au dr Sonderstatus vum Elsass beendet het.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Wolfgànze ìsch. Wolfgànze ghert zem Kommünàlverbànd.
Bevölkerung
D'Inwohnerzahl, wo in dr 1960er noch zwischen 350 und 400 Persone gleje isch, het sich no zwische 1975 und 1982 von knapp iwer 400 uf iwer 800 verdopplet. Noch ere Stagnation in dr 1990er Johre isch d'Inwohnerzahl no bis 2005 uf iwer 1000 agwaxe. Örtlichi Regionalsproch isch Elsàsserditsch.
Die unter Tabelle zeigt dr Verlauf vun dr Bevölkerungsentwicklung sit 1960.
Kabinett Köhler II
S Kabinett Köhler II isch vum 23. Novämber 1926 bis 3. Februar 1927 d Landesregierig vu Bade gsii.
D Amtszyt vum Staatsbresidänt un däm sym Stellverdrätter isch no dr Verfassig ai Johr gsii. In syre 2. Sitzig vum 23. Novämber 1926 het dr Landdag dr Staatsbresidänt un däm sy Stellverdrätter gwehlt. Di andere Minischter sin syt em Aafang vu dr Wahlperiod 1925 im Amt gsii un hän nit nei mieße gwehlt wäre. Wel dr Inneminischter Adam Remmele as Kultusminischter zruggdrätte isch, het do ne neie miße gwehlt wäre.
Kulturheros
Mit Kulturheros (zu agr. ἥρως, hērōs "Held") werd i de Religiosforschig e göttlichs Wese bizaichnet, wo a de Mensche wichtigi kulturelli Errungeschafte vermittlet het.
Oberglatt ZH
Oberglatt isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografii
Oberglatt liit im Zürcher Unterland an de Glatt. Im Oschte gränzt d Gmäind an de Flughafe Chloote. Zue de Gmäind ghöört au na de Wiiler Hofstette (Hofstetten). S Piet vo de Gmäind umfasst 49,7 % landwirtschaftlichi Flèchi, 10,6 % Wald, 13,4 % Sidligsflechi, 17,9 % Vercheersflechi und 2,1 % Gwässerflechi. Naachbergmäinde sind Hööri im Norde, Bachebüüli im Nordoste, Winkel im Oschte, Rümlig im Süde, Niderglatt im Südweschte und Niderhasli im Nordweschte.
Gschicht
Oberglatt isch zum eschte Mal gnamset worde 1153-55 als Obrunglate.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraatäil liit bi 33,8 % (Stand 2011).
Religion
26,8% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 28,1% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 1,3 %, CVP 2,3 %, EDU 6,3 %, EVP 2,4 %, FDP 13,3 %. GLP 7,4 %, GP 8,5 %, SP 18,3 %, SVP 39,6 %, Suschtigi 0,7 %.
Gmäindspresidänt isch de Werner Stähli (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 4,5 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Oberglatt ghört zue de Unterländer Mundarte.
Hargarten (Lothringen)
Hergorten (lothrìngisch; frànzeesch Hargarten-aux-Mines, ditsch Hargarten) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Hergorten lijt uf re Heche zwìsche 210 und 354 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Hergorten ìsch Hergorten ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Hergorten ghert zem Moselfrankisch.
Böiwark
Kìrich Saint-Michel (18. Jh.)
Lech
Dor Lech isch a rächdor Näabafluss vo dor Donau, en Östreich und en Deidschland. Är isch 264 km laang. Sae Quäll isch en Vorarlberg; dornåch laofd-or durch s esdreichische Bundesland Tirol ond gåd emm siidbåerischa Rain en d Donau nae.
Geografisches
Ãfanga duad dor Lech bei Zürs-Lech em Lechquellagebirg, nordesdlich vom Arlbärgpass em esdreichischa Bundesland Vorarlberg. Firrs aerschde bilded-or d Grenz zwischa de „Lechtaler Alpen“ ond de „Allgäuer Alpen“. Bei Fissa gåd-or ens „Alpenvorland“ ibor. Uff saem Wäag zor Donau kommd-or an folgende graeßore Sdedd vorbei: Reutte (en Tirol, älle weidore Städt en Bayern:) Fissa, Lächbrugg, Schongau, Landsbärg, Augsburg (Sitz vom båerischa Regiirungsbezirk Schwaba). Ogfär 10 km ondorhalb vo Donauwörth gåd-or en d Donau nae.
Nåch dor deidsch-esdreichischa Grenz nemmd-or Vils uff. Bei Fissa isch dor Lechfall ond nå durchquerd dor Lech Båerisch-Schwåba und Oberbåera. D graesde Sdedd am send Landsberg am Lech ond Augsburg. Dord nemmd-or ao saen gräesdaa Näabafluss, d Wärdach uff. Bei Rain gåd-or en d Donau.
Welt (Begriffsklärung)
S hoochdütsche Wort Welt stoot für:
Lech
Språchlichs
Dor Lech isch en dor Velgorwandorung em Graosa und Ganza d Grenz zwisch-m alemanischa ond-m båerischa Sdammesgebiid gwäa. Aus demm Grond isch-or bis haed uff weide Stregga ao d Språchgrenz vom schwäbischa und vom båerischa Dialäggd. D Grenz zwischa denne båede Dialäggd isch also ed endlang dor Illor, am Grenzfluss zwischa Bada-Wirddabärg ond Båara, sondorn endlang vomm Lech. Em Gebiid zwischa Iller ond Lech schwäddsd-mor s so gnannde Osd-Schwäbisch. Enzwischa hådd dord a bissle båerischor Aefluss Aezug ghalda, weil dui Gẽged seid 1803 dank em Napoleon zo Båera ghaerd.
Astralgottheit
En Astralgotthait isch e Fachuusdruck vo de Religiosforschig, wo Gotthaite bizaichnet, wo Himelskörper und astronomischi Eraignis verkörperet. Hüüffig bistoot kai dütlichi Trenig zwöschet de Gotthait und sim Himelskörper.
A2 (Schweiz)
D Schwizer Autibaan A 2, au Gotthardrute (fast s gliiche wie d Nazionalstrooss 2), isch äini vo de bäide Haupt-Vercheersaggse dur d Schwiz.
Astralgottheit
D Vereerig vo Himelskörper werd Astralkult oder Sternvereerig gnennt. De cha aber au do drii bistoo, as aifach nume Sterne abetet oder as Züüge agrueffe wered. Sterne chönet au a de Mensche bsunderi Eraignis vouusäge oder si verstärched Hailmittel und understützed magischi Handlige. Us em mesopotamische Sternekult het sich spöter d Astrologii entwicklet.
A2 (Schweiz)
Si goot vo Baasel über Luzärn und Altdorf und dur de Gotthard uf Lugano und Chiasso. Näbe dr österiichische Brenner Autibaan und dr französische Mont-Blanc-Autibaan ghört si zu de wichdigste Nord-Süd-Vercheersaggse in Öiropa und isch äine vo de Autibaane in dr Schwiz, wo am mäischte brucht wird.
Astralgottheit
Religione wo vor alem Sune, Moo und Planete oder Sterne vereeret und wo die au e zentrale Platz i de Mythe iinemet, wered Astralreligione gnennt. E typische Vertreter devo isch di vorislamischi Religioo vom Jemen.
verschidnigi Sterngotthaite
Zu de Astralgotthaite zälet:
Astralkult bi de Germane
Obwoll Astralgotthaite bi de Germane kai bsunderi Role spilet, schiinet ainzelni Zügnis azdüüte, as Astralkult bi de Germane bikannt gsii isch. So het de Boiocalus, König vo de Ampsivarier d Sune und anderi Sterne aagrueffe und si gfrööget, öb si leers Land möged, nochdem er und sis Volch vo de Chaucer vertribe wore sind.
Spalentor
S Spaledoor isch en ehemoligs Stadtdoor vo dr Stadt Basel und emol Bestanddeil vo dr Basler Stadtmuure gsi. Es isch eins vo de drei Stadtdoor, wo s hüt no git, und stoht under Dänggmolschutz. Es gältet as eins vo de schönste Stadtdoor in dr Schwiiz.
Gschicht
Im Oktober 1356 hai e grosses Ärdbebe und dr Groossbrand, wo denn no usbrochen isch, s alte Basel zerstört. Wo si d Stadt wider ufbaut hai, hai d Basler e neui hochi Stadtmuure mit eme Wassergrabe drvor um d Altstadt und d Vorstedt umebaut. Die Ringmuure hai si mit über 40 Wehrdürm versterkt, sächs drvo si Doordürm gsi und s Spaledoor eine drvo. S Spaledoor het dr Wäg uf Frankriich kontrolliert und isch zsämme mit em Aeschedoor s einzige Stadtdoor gsi, wo in Chriegszite offeghalte worden isch.
In dr zweite Helfti vom 19. Johrhundert het d Stadtmuure s Wachsdum vo Basel gstört und si isch as überholt bedrachtet worde. So het mä agfange, d Ringmuure z schliffe und die meiste Dürm, Door und Muure het mä abbroche und si si us em modärne Stadtbild verschwunde. Usser em Spaledoor het mä nume no s Santihansdoor und s Dalbedoor und e baar Stückli vo dr Muure lo si. D Muure näb em Spaledoor isch uf beide Site abgrisse worde.
S Door
Hützudags cha mä nume no z Fuess dur s Spaledoor goh. Die üssere Muure vom Door si zwei Meter dick und die uf d Stadt zue immerhi no ei Meter sächzig. Zwei rundi, 28,15 m hochi Dürm flankiere s 40,3 Meter hoche Spaledoor. Bis zum ene Sturm im Johr 1842 hai die beide Runddürm pyramideförmigi Zältdächer gha. S spitzige Dach vom Door sälber isch mit farbige Ziegel deckt und s Ensemble vom viereggige Dordurm und de aabaute Runddürm, wo wie zwei Wächter näben em Durchgang stöhn, mache s Bsundrige an däm Door us. S Door isch dur e niidrigs Vordoor ergänzt worde und het ursprünglig e Fallbrugg über e Stadtgraabe gha. D Durchfahrt het mä mit zwei Fallgatter chönne verhindere.
An dr Fassade vom Spaledoor het s e Hufe Skulpture, wo sä verziere. Diräkt über em Doorbooge cha män e Baslerwappe gseh, wo us rotem Sandstei ghaue und vo zwei Leue umrahmt isch.
S Spaledoor isch 1933 vom Kanton Baselstadt mit dr Hilf vom Bund restauriert und under Dänggmolschutz gstellt worde.
Hützudags het d Vorstadtgsellschaft zur Kräije iire Sitz in dr Doorwächterdstuube vom Spaledoor.
Zephyros
Er isch de Soo vom Astraios und vo de Morgerööti Eos. Sini Brüdere sind de Nordwind Boreas, de Süüdwind Notos und de Morgestern Eosphoros. Dargstellt wore isch er as e höbsche Jüngling mit Flögel. Er hett sich in spartanische Jüngling Hyakinthos verliebt, de hett aber mee Auge för de Apollon ghaa. Wi di beede verliebt mitenand ufere Wise Diskos gspillt hend, het de Zephyros us Iifersucht miteme Windhuuch de Diskosworff vom Apollon abglenkt und de Hyakinthos isch töödlich troffe woore. Nochem Nonnus het de Zephyros Trost bim Kyparissos gfunde.
Alcis
D Alcis sind e göttlichs Brüederpaar vo de Nahanarvale, emene germanische Stamm vereert woren isch.
Öberliferig
D Vereerig vo de Alcis werd nume vom römische Historiker Tacitus gnennt:
31. Mai
Dr '''31. Mai''' isch dr 151. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 152. in Schaltjohr), dodermit blybe no 214 Däg bis zum Änd vum Johr.
Hinterzarten
Geographischi Lag
Geographisch reicht Hinderzarte bis chnapp an dr Feldberg, die mit 1493 m.y.M. höchst Erhebig vum Schwarzwald und bis ans südöstlich End vum Titisee. Es befindet sich im Naturpark Südschwarzwald un wird vum Zartebach durflosse.
Nochbergmeinde
Agrenzendi Gmeinde sin Breitnau, Titisee-Nöistadt, Feldberg un Oberried
Ortsgliderig
Hinderzarte glideret sich in d'Ortsdeiler:
Gschicht
1148 wird Hinderzarte erstmols urchundlich erwähnt. Im 13. Johrhundert wird es e beliebte Wallfahrtsort, wil e Schwäfelquelle heilendi Wirkig bi Augelider verspricht.
Um 1790 het dr Uhremacher Jacob Herbstreith die sognennte Jockili-Uhre agfertigt. Eini vu sällene Uhre isch im Uhremuseum in Furtwange z'sähe. Mit dr Chilchwaldschanze wird 1923 die erst Skisprungschanze im Ort baut. E Johr später folgt d'Adlerschanze, wo 1981 zu ere Mattesprungschanze umbaut wird.
Sit 1964 derf sich Hinderzarte als Heilklimatischer Kurort bezeichne.
Politik
Mit em nördlich glägene Noochberort Breitnau bildet Hinderzarte e Verwaltigsgmeinschaft.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Städtpartnerschaft
Sit 1969 isch Egise im Elsiss Partnerstadt vu Hinderzarte.
Wirtschaft un Infrastruktur
Hinderzarte läbt vu Tourismus, Forst- un Weidewirtschaft, bitet im Summer Wandermöglichkeite. Wäge in dr ledschte Johre nimmi bestehender Schneesicherheit eignet sich Hinderzarte mit dri Skilifte un einige Kilometer Langlaufloipe numme fer dr Dagesskisport vu Friburg us.
Verchehr
Verchehrsmässig isch Hinderzarte iber die vu Brisach nooch Lindau füehrend Bundesstross 31 oder iber die dr Schwarzwald längs durchlaufend B 500 (Triberg - Waldshuet) z'erreiche. Es git e Bahnhof mit Systemknote vu dr Hölledalbahn (Friburg - Doneeschige) wie au d'Buslinie SB 7216 iber dr Thurner nooch Chilchzarte. Im Nohverchehr giltet dr Tarif vum Regio-Verchehrsverbund Friburg.
Medizin
Mit dr Földichlinik, wo sich uf Lymphologi spezialisiert het un dr Naturchlinik in Oberzarte git's zwei Krankenhüser im Ort.
Bildig
In Hinderzarte git's e Grund- un Hauptschuel mit Werchrealschuel un s'privat betribe Internatsgymnasium Birklihof.
Musee
Im Hugehof isch sit 1997 s'Schwarzwälder Skimuseum beheimatet.
Sit 2004 git's im Ortsdeil Bruederhalde e Museum fer aldi Landtechnik, im 400 Johr alde Bankehof, wo aldi landwirtschaftlichi Gräte un Maschine usgstellt werre.
Naturdenkmoler
Sit 2000 git's e Naturerlebnispfad in Hinderzarte.
Sport
In Hinderzarte befindet sich die berüehmt Adlerschanze, wo s'jährlich Summerskispringe druf stattfindet. Näbe ere wittere Üebigsschanze un eme Tennis-Zentrum git's au e Loipezentrum.
Usserdem fangt do d'Churzstrecke-Etappe vum jährliche „Black Forest Ultra Bike“-Marathon a.
Sit 2003 isch Hinderzarte au Mitglid vum Nordic Walking Zentrum im Hochschwarzwald.
Regelmässigi Verastaltige
Näbe dr scho erwähnte jährliche Sportveranstaltige Summerskispringe un Ultra Bike Marathon, findet e wöchentliche Buremärkt statt.
Feelen
Feelen (dt. Feulen, frz. Feulen) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Gschicht
Bis zum 30. Dezämber 1874 het d Nochbergmai Mäerzeg zue Feelen ghert.
Verwaltig
Feelen ghert zum Kanton Dikrech im Distrikt Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Feelen isch dr Fernand Etgen. Scheffe sin dr Fernand Mergen un d Viviane Reinartz-Krack. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Gschicht
Feelen isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 893 as Fulina (962: Fula, 1044: Fula, 1051: Fula, 1066: Fula, 963: Uiulna, 1140: Voela).
Am 17. April 963 het dr Ardenne-Grof Siegfried dr Rychsabtei St. Maximin z Trier Ländereie z Feelen gee un het doderfir d Burg Lucilinburhuc (in dr hitige Stadt Luxeburg) iberchuu. dodrmit het er dr Grundstai glait fir d Grofschaft Luxeburg.
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Feelen ghert zum Moselfränkisch.
Französische Besatzungszone
Di franzesisch Bsatzigszone isch ain vu dr vier Bsatzigszone gsii, wu Dytschland weschtli vu dr Oder-Neiße-Linie vu dr alliierte Sigermächt im Juli 1945, rund zwee Monet no dr dytsche Kapitulation un em Änd vum Zweete Wältchrieg z Europa, dryy ufdailt woren isch. Sitz vu dr franzesische Militerregierig isch Bade-Bade gsii. Si het ufghert no dr Grindig vu dr Bundesrepublik Dytschland, wu s Bsatzigsstatut am 21. Septämber 1949 in Chraft drätten isch. Di mit em Bsatzigsstatut verbundene alliierte Vorbehaltsrächt hän erscht anne 1990 mit dr dytsche Widerverainigung un em Inchraftdrätte vum Zwai-plus-Vier-Verdrag am 15. Merz 1991 au velkerrächtli iri Wirkig verlore, wu Dytschland di voll Suveränitet widerkriegt het.
Biet
Zum Norddail vu dr franzesische Bsatzigszone hän di sidlige Bezirk Koblenz un Trier vu dr ehmolige preußische Rhyprovinz, d Landkrais Oberwesterwald, St. Goarshausen, Unterlahn un Unterwesterwald vu dr ehmolige preußische Provinz Nassau, dr linksrhynische Dail vu Rhyhesse un di bayrisch Rhypfalz ghert, zum Siddail di ehmolig preußisch Provinz Hauezollre, dr Siddail vu Wirttebärg, dr sidlige Dail vu Bade un dr bayrisch Landkrais Lindau. Bis 1946 isch au s Saarland Dail vu dr franzesische Zone gsii. D Nordgränze vu dr franzesische Bsatzigszone z Bade un z Wirttebärg isch eso zoge wore, ass d Autobahn Kallsruh-Minga, di hitig A 8, uf dr ganze Strecki innerhalb vu dr amerikanische Bsatzigszone glägen isch. D Gränze im Detail sin d Gränze vu dr jewylige Landkrais gsii.
Di zwoo Dail vu dr Zone sin sidli vu Kallsruh an dr Mindig vu dr Lauter in Rhy zänmedroffe. Wels dert kai Rhybrugg ghaa het, isch dr Transit nume iber 15 Stroßekilometer vu Mörsch uf Maxau dur di amerikanisch Zone un e Yysebahnbrugg iber Rhy dur di amerikanisch Zone megli gsii.
S Saarland isch 1945 Dail vu dr franzesische Zone wore. Anne 1946 isch s, uusgwytet um Dail vu dr Landkrais Trier, Saarburg un St. Wendel, duldet vu dr Alliierte us dr franzesische Zone uusglideret un ere aigene Beherde unterstellt wore, wu em franzesische Militärgouverneur Gilbert Grandval mit Sitz z Saarbrücken unterstanden isch. No erschte Landdagswahle am 3. Oktober 1947 un dr Verabschidig vun ere Verfassig am 15. Dezämber 1947 het dr Grandval d Kontroll iber d Landesregierig vum Saarland im Amt vun eme franzesische Hoche Kommissar ghaa. S Saarland isch zue re autonome Region wore, ab 1947 mit ere aigener Staatsburgerschaft, un wirtschaftligem Verbund mit Frankrych („Saarprotektorat“, Protectorat de la Sarre, Gouvernement Militaire de la Sarre, GMSA). Noch ere Volksabstimmig am 23. Oktober 1955 isch s Saarland am 1. Jänner 1957 e Glidstaat vu dr Bundesrepublik Dytschland wore, wirtschaftlig isch s am 6. Juli 1959 aagschlosse wore.
Derzue het s z Berlin e franzesische Sektor in dr Wescht-Berliner Bezirk Reinickendorf un Wedding gee.
Zerscht isch s franzesisch Bsatzigsbiet in d Länder (provinces) Bade (Hauptort Fryburg), Wirttebärg-Haurzollre (Dibenga), Pfalz-Rhyhesse (Naistadt), Rhyland un Hesse-Nassau (Bad Ems) un Saar (Saarbrücken) yydailt gsii. 1946 sin unter dr Ufsicht vu dr franzesische Militerregierig d Länder Bade, Wirttebärg-Hauezollre un Rhyland-Pfalz entstande.
Am 23. Mai 1949 sin d Länder Rhyland-Pfalz, Bade un Wirttebärg-Hauezollre Dail vu dr Bundesrepublik Dytschland wore. Anne 1952 hän d Länder Bade un Wirttebärg-Hauezollre mit Wirttebärg-Bade, wu in dr amerikanische Bsatzigszone bildet wore isch, zum Land Bade-Wirttebärg fusioniert.
Zue dr franzesische Bsatzigszone het au dr bayrisch Landkrais Lindau ghert as Verbindigskorridor zur franzesisch bsetzte Zone im Weschte vu Eschtrych. Am 1. Septämber isch dr Landkrais wider zue Bayern chuu.
Militergouverneur
Dr erscht Militärgouverneur un Oberbefählshaber vu dr franzesische Bsatzigsdruppe z Dytschland isch dr Jean de Lattre de Tassigny gsii, dr Oberbefählshaber vu dr 1. Franzesische Armee. Är isch im Juli 1945 abgruefe wore. Sy Noofolger isch dr Marie-Pierre Kœnig wore, wu s Amt vum „Commandant en chef français en Allemagne“ vu dr Franzesische Bsatzigszone bis zum 21. Septämber 1949 ghaa het. Sitz vu dr zäntrale Militärregierig („Gouvernement militaire de la zone française d’occupation“) isch syt Ändi Juli 1945 Bade-Bade gsii.
Hyakinthos
De Hyakinthos isch e höbsche spartanische Jöngling gsii und de Gliebti vom Apollon, vom Westwind Zephyros und vom Kitharoid Thamyris, de letscht isch nochde Bibliotheke vom Apollodor de ersti Maa gsi, wo en andere Maa gliebt hett.
De Hyakinthos isch de Soo vom mythische Spartanerkönig Amyklas gsii. Noch dem isch de spartanisch Kultort Amyklai binennt, wo jedes Joor d Hyakinthie gfiiret woore sind, e wichtigs Fest vo de Spartaner.
Törbel
Teerbìl (amtlich Törbel) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Vìschp im Kanton Wallis, Schwiiz.
Geografi
Teerbìl lit im Vischpertal hoch uber Schtaalu. Vannr Ggmeindsflechi sint 33,6 % landwirtschaftlechi Flechi, 37,6 % Wald, 2,8 % Sidligsflechi und 26 % süschtigi Flechi.
Gschicht
Teerbìl ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1034 als Dorbia.
Religion
95 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 1,2 % evangelisch-reformierti.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Teerbìl ischt dr Urs Juon (Stant Oktober 2017).
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 498 Iwonru 99,2 % Titsch als Höiptspraach aagigää, 0 % Franzeesisch, 0 % Talienisch und 0,8 % anneri Spraache.
Dr heggschtalemannisch Tialäkt va Teerbìl gcheert zen weschtlichu Tialäktu vam Wallisertiitsch.
Seebrugg
Seebrugg isch èn Wyler i dè Gemeind Schluchsee im Nadurpark Süèdschwarzwald. Er lyt uff übber Seehöchi am öschtlichè End vom Schluchsee nõch bi dè Staumuer vom Schluchseewärk, wo nebbè sinèrè Funktion als Stromerzüüger au èn turistischè Aazièhigspunkt isch. Seebrugg isch èn guètè Uusgangspunkt für Wanderungè i sellem Gebièt. È Jugendherberg büètet Übernachtigsmöglichkeitè für Wanderer un anderi Gäscht.
Gschichtè
Seebrugg isch während èm Beschtõ vo dè Landgrõfschaft Stüèlingè dè weschtlichschte Èndpunkt vo sellem Herrschaftsgebièt gsi. Im Johr 1795 hèt dè Wyler 9 katholischi Ywooner ghaa, un isch asè a s Kloschter z Bläsy vokauft worrè. Sèlli Hèrrè hèn z Seebrugg è großi Wǜrtschaft un è großi Zehntschüèr baut, beidi sin bim Uffschtauè vom Schluuchsee i sèllèm untergangè.
Dè Bau vo dè Staumuèr, welli 1933 färtig gsi isch, hèt è yschnydends Ereignis für Seebrugg dargschtellt. Gmääß èm Ortsnamè muè vor èm Uffschtauè vom Ursee è Brugg a dèrè Schtell übber d Schwarza exischtyrt haa. S Niveau vom See isch nadürlich vo Ursee bis zum hütigè Stausee um ca. 30 Metèr gschtygè, wa immer au èn Landverluscht im Uferberych zur Folgi hèt. Im Zweitè Weltchrièg hèt sich z Seebrugg s Luftwaffèhälfer-Uusbildigslager Seebrugg befundè, wo dè Schüèler durch diè ''3. lychte Flakabteilung 932'' zu nèm Luftwaffèhälfer uusbildet worrè isch. Zuèdemm hèt diè FLAK-Abdeilig d Staumuèr vor Düèfflièger schützè söllè.
Im Johr 1957 isch z Seebrugg è Strandbad mit Bademeischter un Voleih vo Ruèder- un Drèttböötli sowiè èn Kiosk ygrichtet worrè. Sit èm 1. Juli 1971 isch Seebrugg zämmè mit sim Gmeindehauptort Fuulèfürscht nõch dè Schluuchsee ygmeindet worrè. Schu dèvor isch Seebrugg also nit sèlbschtändig gsi, sondern a Fuulèfürscht aaghängt gsi.
Vokeer
Z Seebrugg zweigt vo dè B 500 diè L170 ab, welli gu Bõõdorf füürt. Z Seebrugg endet ußerdemm dè 32 Kilometèr langi Färnschiiwanderwäg Hinterzartè-Schluchsee.
Horst Köhler
Herkunft
Dr Horst Köhler isch im polnischen Skierbieszów uf d Wält chuu. Die Ortschaft isch zue sällere Zyt im domolige Generalgouvernement fir di bsetzte polnische Biet gläge, dr hitige Woiwodschaft Lublin. No dr dytsche Bsetzig 1939 isch d Ortschaft Skierbieszów in „Heidenstein“ umgnännt wore. Dr Köhler isch as sibt vu acht Chinder vun ere bessarabiedytsche Buurefamilie uf d Wält chuu. Syyni Eltere, dr Eduard Köhler un d Elisabeth Köhler geb. Bernhard, hän urspringli im rumänische Nord-Bessarabie gläbt. Dert sin si z Rîşcani (dytsch: Ryschkanowka) (Rajon Rîşcani) gwohnt, rund 30 km nerdli vu Belz, im hitige Moldawie. S Dorf isch anne 1865 vu dytsche Sidler mitgrindet wore un het 1940 rund 400 dytschstämmigi Bewohner gha. Im Summer 1940 isch di rumänisch Provinz Bessarabie as Folg vum Hitler-Stalin-Pakt dur militerischi Bsetzig an d Sowjetunion gfalle. D Familie Köhler het sich im Spotjohr 1940 mit andere Volksdytsche dr Umsidlig us Bessarabie unter em Motto Heim ins Ryych aagschlosse. D Zyt im Dytsche Ryych het d Familie wie andri Umgsidleti fascht zwei Johr lang in eme Lager zuebrocht. Im Augschte 1942 het mer si as sälbstständigi Buure uf eme Hof z Skierbieszów in dr Nechi vu dr Kreishauptmannschaft Zamość im Distrikt Lublin aagsildet. Dervor het d SS di polnische Yywohner vum Dorf verdribe. Im Johr derno, 1943, isch dr Horst Köhler uf d Wält chuu.
Frieji Juged
Anne 1944 isch d Mueter mit em fascht eijehrige Horst un drej andre Gschwischter in e Ufanglager (Łódź) im Warthegau brocht wore. Grund doderfir sin Partisaneiberfäll vu dr Polnische Heimetarmee gsi im Aasidligsbiet um Skierbieszów. Em Horst Köhler syy Vater isch uf em zuegwisene Hof zruckblibe, wie alli Manne, wu in dr Landwirtschaft gschafft hän. Bis zum Aamarsch vu dr Rote Armee im Juli 1944 hän si wyter buurt un gärnt. Wu d Russe wyter fiirigruckt sin, isch d Familie, wie Millione vu andere Dytsche, in Richtig Weschte gflichtet. Am ÄÖnd vu dr Flucht z Markkleeberg-Zöbigker bi Leipzig hän d Eltere nomol versuecht, as Buure z schaffe. Wu d Kollektivierig vu dr Landwirtzschaft dolt het, het sich d Familie Köhler anne 1953 entschlosse, d DDR z verloo. D Flucht isch demol iber Wescht-Berlin in d Bundesrepublik Dytschland gange. Bis 1957 hän s Köhlers in Flichtilgslager gläbt, unter anderem im schwebische Bagene, wu ne Lehrer des Flichtligschind fir s Gymnasium empfohle het.
Am Änd het d Familie z Ludisburg e neji Heimet gfunde. Dr Horst Köhler siht Ludisburg as syy Heimtstadt aa, dert het er au 1963 Abitur gmacht am Eduard-Mörike-Gymnasium. In syyre Juged isch er Pfadfinder gsi, dertemol het mer e au unter syym Fahrtenamme Daniel gchännt.
Uusbildig
In dr 1960er Johr het er dr achtzehmonetig Wehrdienscht abgleischtet, un isch no segs Monet Zytsoldat blibe, bi me Panzergrenadierbataillon z Ellwang, uusgschide isch er as Leutnant vu dr Reserve. Vu 1965 bis 1969 het dr Köhler an dr Universitet Dibenga Volskwirtschaftslehr un Bolitikwisseschafte studiert un isch 1969 Diplom-Volkswirt wore. Dr Köhler isch Mitglid vu dr Verbindig Normannia Tübingen gsi. Vu 1969 bis 1976 isch er am Inschtitut fir Aagwendeti Wirtschaftsforschig z Dibenga wisseschaftlige Referänt gsi. Anne 1977 het er dert syy Dissertation mit em Thema „Freisetzung von Arbeit durch technischen Fortschritt“ abgschlosse.
Statione vum Beruefsläbe
Vu 1976 bis 1980 het er im Bundesminischterium fir Wirtschaft in dr Grundsatzabteilig gschafft. Anne 1981 isch dr Horst Köhler Mitglid vu dr CDU wore un isch im nämlige Johr in d Staatskanzlei vu dr Landesregierig vu Schleswig-Holstein unter em Minischterbresidänt Gerhard Stoltenberg gwägslet. No däm syym Vorschlag isch dr Köhler 1982 Leiter vum Minischterbiro un Leiter vu dr Unterabteilig I A im Bundesminischterium vu dr Finanze wore. 1987 wird er Leiter vu dr Abteilig I im Bundesfinanzminischterium fir Grundsatzfroge vu dr Finanzbolitik, finanziälli Froge vu einzelne Beraich un induschtriäll Bundesvermege. Ab 1989 isch er Leiter vu dr Abteilig VII vum Bundesfinanzminischterium fir Gäld un Kredit.