cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fasnachtsverbrennung
D Fasnetsverbrennig isch s Uustriibe un s End vo de Fasnet mit m Verbrenne vom Böögg. Am End vo de Fasnet, am Zieschdig vor em Aschermittwoch wird d Fasnet uustriebe. Dodezue wird de Böögg baut un verbrennt. De Böögg isch e Schtrohpuppe. Si würd mit eme Kiddl un ere Hoose azooge. Ä Gsicht würd m au gmacht mit Auge un ere Gälrüebnase. Wenn er fertig isch, un wenn s dunkl isch, würd de Böög über de Schtroß oder am zentrale Platz vom Ort am e Droht oder em Galge ufghängt. Denn würd er mit Benzin übergosse un azündet. Oft gönn denn Knaller un Leuchtrakete hoch, wo im Böögg verschteckt sin. Dno explodiert de Böögg un d Fasnet isch begrabe. Meng mol, wiä in Bad Säckinge, goht no n Menschezug in wisse Linne un Zipfelmütze bis um Mitternacht durch d Schtroße, wo si mit Trommle di letschti Überrescht vo de Fasnet vrtriebe.
D Fasnetsverbrennig wiä obe bschriebe würd gmacht in Laufeburg, Bad Säckinge, Winterthurer Fasnacht, Solothurn, Wigoltinge, Tägerwiile, Chrüzlinge un an viele andre Ort. Z Konschdanz werde d Münschterhexe verbrennt.
De Böögg
De Böögg isch s Symbol für d personifizierti Fasnet oder de personifiziert Winter. Böögg sin in de ganze dütschsprochige Schwiz bekannt als vermummti Persone, wo sich im Mittelalter a de Fasnet uf de Schtroße bettelnd umetriebe hön. Z Basel würd scho im Johr 1417 berichdet, dass als Böögg verkleiditi Lüt a de Fasnet ehrbari Iwohner in ihre Wohnunge überfalle hön. Au de Böögg vom Sächsilütte z Züri hät ursprünglich mit em Fasnets-Böögg zdue.
Bis hüt isch unklar, wo s Wort Böögg herkunnt. S isch ähnlich mit m englische bogy, bogle oder boggle, wo alli Schreckgschpenscht meine un uff s walisischi bwg (säg: bug) „Geischt“ oder bwgwl (säg: bugul) „Schrecke“ zruckgführt würd, was abr alles hökscht unklar isch.
Höfen (Tirol)
Höfa (amtlich Höfen) ischt a Gmoand im Bezirk Raete im Tirol, Eeschtraich.
Geografi
Höfa likt im Reidener Becke uf dr linke Seid vom Lech. D Nochbergmoanda sin Wängle, Lechaschau, Ehenbichl und Weißenbach am Lech.
Gschicht
Höfa ischt zum erschte Mol gnennt worda im Johr 1427.
Aiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Vo dr 1252 Aiwohner sin im Johr 2001 126 Ausländer gweacha.
Sproch und Dialekt
Bai dr Volkszellung 2001 hond vo 1252 Aiwohner 1107 Daitsch als Umgangsproch aagea, 120 Daitsch und andere Sproche und 25 nur andere Sproche.
Dr Dialekt vo Höfa ghert zum Schwäbisch.
Fusspilz
Dr Fuessbilz isch e Bilzinfekzioon vo de Füess dur Faadebilz (Dermatophyte), bsundrigs zwüsche de Zeeche (Tinea pedis interdigitalis, Interdigitalmykose) und Fuesssoole (Tinea pedis, au Tinea pedum).
Ursache
Dr Fuessbilz wird vo Faadebilz (Dermatophyte) verursacht, wo Hornmaterial (Neegel, Hoor) befalle und sich hauptsächlig zwüsche de Zeeche aasidle. Mäistens si Trichophyton rubrum, ''Trichophyton mentagrophytes var. interdigitale oder Epidermophyton floccosum'' d Uslööser. Persoone mit Diabetes mellitus oder Durbluetigsstöörige häi e hööchers Risiko für Fuessbilz oder Naagelbilz.
Moustoir-Remungol
Moustoir-Remungol (bretonisch Moustoer-Remengol) isch e ehmoligi franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Zum 1. Jänner 2016 isch si mit Naizin un Remungol zue dr Commune nouvelle Évellys fusioniert wore.
Geografi
Moustoir-Remungol lyt 39 km vu Vannes un 44 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 57 m un 118 m iber Normalnull.
Verwaltig
Dr letscht Maire vu Moustoir-Remungol isch dr Jacques Le Mouel gsii.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Moustoir-Remungol ghert zum Bretonisch.
Geschichte der Technik
Literatur
Friedrich Klemm: Geschichte der Technik, 1983
Nut
D Nut isch an altägyptische Himmelsgott gsi. In dr Mythologii wird si as d Schwöschder und Frau Vom Ärdgott Geb, as Mueter vom Osiris und Grossmueter vom Horus bezeichnet. Ihri Eltere si dr Gott vo dr Luft Schu und d Füechtikeitsgöttin Tefnut gsi.
Abbildig
Si wird as Frau zeichnet, mit vile Schdärne uf ihrem Körper. Si schdoht uf alle Viere über ihrem Ma, em Geb. Öfters isch au d Sunne abbildet, wie si vo dr Nut verschluggt wird, dur ihre Körper reist und und vo erä gebore wird.
Ruth Blum
D Ruth Blum (* 2. Septämber 1913 z Wilchinge; † 2. Augschte 1975 z Schaffuuse) isch e Schwiizer Lehreri und Dichteri gsi.
s Läbe
D Ruth Blum isch as Dochter vome Schnyder im Chläggi ufgwachse. Si het e Zyt lang füre Lehrerpruef studiert und denn als Dienschtmeitli, Verchäuferi und Putzfrau gschaffet. Für es bar Zytige het si Artikel gschribe.
Ihre Roman Blauer Himmel – grüne Erde isch bi de Lääser guet acho. Anderi Büecher sind weniger erfolgrych gsi; do isch si wider as Schaffuuser Lehrerseminar, wo si 1950 s Lehrerpatänt übercho het. Bis 1961 het si drno as Primarlehreri gschaffet, und spöter het si no meh Büecher gschribe.
1955 het si dr Literaturpryys vo Schaffuuse übercho und 1965 en Pryys vo dr Schwiizerische Schillerstiftig.
Welden
Wälda (amtlich Welden) ischt e Märt im Landkroes Augschburg z Bayern.
Geografi
Wälda leit em Holzwenkel em Naturpark Augschburg-Weschtliche Wälder, an dr Laugna.
Vo dr Gmarkong send 34,4 % Landwirtschaftsfleche, 49,1 % Wald, 15,4 % Sidlongsfleche ond 1,2 % sonschtige Fleche.
Gschicht
Wälda ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1156.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,9 % gleäge.
Religion
89,5 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 8 % evangelisch.
Verwaltong
Wälda hot mit dr Gmoede Bõĩschteede, Eamesacker ond Höretsriad a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Wälda ischt dr Peter Bergmeir.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986:
Dialäkt
Dr Dialekt vo Wälda ghert zom Schwäbisch.
Schloss Bellingen
S Schloss Bellige isch e Herrehuus vu dr Freiherre vu Andlau z Bellige (Landchrais Löörech), wu anne 1590 böue woren isch un hite vu dr Gmai as Roothuus bruucht wird.
Gschiicht
D Habsburger hän scho im 11. Johrhundert Bsitz z Bellige ghaa un hän noch em Uusstäärbe vu dr Zähriger (1218) do au d Landesherrschaft chenne ibernee. D Habsburger hän dr Herren vu Butenheim d Herrschaft Butenheim as Lääche gee, wu Bellige, Butenheim, Homburg un Kleinlandau derzue gheert hän. 1337 het dr eeschtryychisch Landvogt d Herrschaft an dr Friedrich vom Hus verpfändet Däm sy Suhn Hans Ulrich vom Hus isch 1365 Pfandherr un 1401 Läächeherr vu dr Herrschaft wore. Mer nimmt aa, ass där Hans Ulrich Ändi vum 14. Johrhundert en Graabe un e Muure um Bellige het aaleege loo. Mit sym Vetter Hartung vom Hus isch des Gschlächt in dr männlige Linie uusgstoorbe. Em Hartung sy Schwiigersuhn, dr Walter vu Andlau, het anne 1418 d Herrschaft Butenheim as Lääche vu dr Katharina vu Burgund iiberchuu – un dodermit au Bellige. D Herre vu Andlau hän des Lääche au 1473/74 in dr Zyt vu dr burgundische Pfandherrschaft bhalte. 1805 isch d Landesherrschaft vu dr Habsburger uf s Huus Baade iibergange, derwylscht d Andlau iri Bsitzige z Bellige bis 1937 bhalte hän.
Mer vermuetet, ass es uf em Blatz, wu hite s Schloss (s Roothuus) stoht, scho im spoote Mittelalter en Voorgängerböu gee het, wel mer Muurräscht us em 14. Johrhundert gfunde het, wu aber au vun ere Befeschtigsmuur um dr Ort chennte häärchuu. D Herre vu Andlau hän Bellige vermuetli zeerscht vu ire Buurg Butenheim uus verwaltet. D Sytelinie Andlau-Homburg-Bellige het ab 1527 zytwys z Bellige gläbt un het deert 1590 s Schloss böue loo, wu im 18., 19. un 20. Johrhundert e baar Mool staark umböue wooren isch. Syter 1789 sin d Andlau ständig doo gwohnt.
Anne 1937 het dr Oktav vu Andlau s Schloss an d Gmai verchauft un isch uf Schlienge in s Wasserschloss Änteschtai zooge. Mit ihm isch am 19. Juli 1961 d Belliger Linie vu dr Andlau uusgstoorbe.
Bschrybig vum s Schloss
S Schloss isch e aifache Böu mit zwee Steck un em uusböuene Dachgschoss, wu mit dr Draufsyte zue dr Strooß stoht, dr Fiirscht goht vu Sid-Sidwescht no Nord-Nordoscht. Schyyre un Stääl sin hinter em Schloss zur Rhyysyte griichtet.
1981/82 isch s Gebei vu dr Gmai saniert woore. Doderby sin d Stapflegiibel rekonschtruiert woore, en modäärne Stäägeduurm aaböue un dr Böue vollständig entchäärnt woore.
Konstantin II. (Gegenpapst)
Dr Konstantin II. (* Nepi, Latium; † no 769 im Chloschter Cella Nova) isch as Laie dur sy Brueder, dr Herzog Toto vu Nepi, churz noch em Dod vum Paul I. gwaltsam, wahrschyns am 5. Juli 767, as Papscht yygsetzt wore.
Lääbe un Wirke
Dr Konstantin II. wird as Gegepapscht (pseudopapa, antipapa) gfiert, drotz ass des in sym Fall aigetli nit zuedrifft: Gegepapscht wird gnännt, wär zue Läbzyte vun eme scho kanonisch gwehlte un nit zruggdrättene Papscht ufgstellt woren isch. Wu dr Konstantin zum Papscht glupft woren isch, isch dr Amtsvorgänger Paul I. aber scho gstorbe gsii, dr Hailig Stuel dodermit nit bsetzt gsii. Bim Philipp, wu anne 768 vu dr Langobarde as Gegepapscht – zum Konstantin II. – yygsetzt woren isch, drifft des zue.
Dr Primicerius Christophorus, Aafierer vu dr frankefryndlige Bartei z Rom un vu dr Opposition geg dr Konstantin II., het dää mit langobardischer Hilf Mitti 768 feschtsetze loo. Dr Gegepapscht Philipp, wu vu ihm ufgstellt woren isch, het si aber nume churz im Amt chenne halte, schon o ne baar Däg isch er vu dr Aahänger vum Konstantin verdribe wore. In ere vum Christophorus fir dr 1. Augschte 768 organisierte kanonische Wahl, wu au großi Dail vu dr remische Burgerschaft mitgmacht het, isch dr Chilchebeamte Stephan, wu scho unter em Stephan II. un em Paul I. hochi Peschte ghaa het, zum neie Papscht gwehlt wore.
In dr Däg druf sin dr Konstantin II. un syni Gfolgslyt vu dr Aahänger vum Stephan verfolgt un zum Dail schwär misshandlet wore, dr Konstantin sälber isch mit schwäre Gwichte behange, uf eme Ross dur d Stadt dribe un derno im Chloschter San Saba inhaftiert wore. Am 6. Augschte isch er offiziäll us sym Amt dribe wore. Wu s unter syne Aahänger zue re Revolte geg dr Stephan III. chuu isch, isch dr Konstantin bländet un in d Stroße vu Rom gheit wore, wun em nieme het derfe z Hilf chuu. Am Dag druf isch er wider im Chloschter inhaftiert wore.
Lothey
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Lothey lyt an dr Aulne am Rand vum Regionale Naturpark Armorique (Parc naturel régional d'Armorique), 22 km vu Quimper un 41 km vu Brest uf ere Hechi zwische 12 m un 166 m iber Normalnull.
Gschicht
Lothey isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1216 as Loco Sancti Thoy (1395 Locdey, 1426 Lotay, 1426 Loctey, 1516 Loco Dei, 1536 Locus Dei, 1558 Locdey).
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Lothey ghert zem Bretonisch.
Lorze
Si isch zerscht de Verbindigsfluss zwüsch em Ägerisee und em Zugersee und dänn au de Usfluss us em Zugersee und si mündet zletscht als Näbefluss id Rüüss.
Am Ägerisee häts näbet em Hüribach, wo öppe zää Kilometer lang isch und bi Underägeri in See mündet, nume na ganz chlyni Bech, wo vo de Hügel zum See abeflüüsset; zhinderscht im Taal isch s de Trombach, wo vo de Wasserschäid bim Hageggli uf Morgarten abechunt und daa nach nu öppen anderthalb Kilometer in See mündet. Wämme s ganz Yzugsgebiet alueget, wär dèè Bach eigentlech der Oberlauf vo de Lorze (öppem eso wie im grössere Massstaab d Linth de ober Abschnitt vom Flusslauf isch, wo under em Zürisee dänn Limet ghäisst).
D Lorze faat z Underägeri am Ägerisee aa und flüüsst dänn gäge Norde dur s Lorzetobel, wo si de Rämselbach und de Höllbach ufnimmt, uf Baar abe. Da chunt si id Ebeni, wo si derdur gäge Südweschte lauft und weschtlich vo de Stadt Zug in Zugersee inemündet. Öppe zwäiehalb Kilometer witer äne verlaat si de See z Cham wider und flüüsst nördlich vo Maschwande (Kanton Züri), zwüschet de Gmaindsgebiet vo Hünebärg (Kanton Zug) und vo Obfälde (ZH), i d Rüüss.
I de 1970er Johr, wo de Autobahnzwyg A4a baut worden isch, hät mer s Flussbett vo de Lorze bi Baar müese verschiebe. I däm Zämehang isch au d Mündig in Zugersee nöcher a d Stadt Zug verläit worde. Di alt Mündig isch nu chli me as äin Kilometer vom Seeuusfluss ewägg gsi, was dezue gfüehrt hät, dass s Wasser vom Zugersee z wenig guet usttuschet und dorum zimli dräckig worden isch und d Alge drin z starch gwachse sind. De Lauf vo de Alte Lorze isch hüt na en chlyne Bach.
Im Lorzetobel chunt de Fluss uf ere rächt churze Strecki vo der Hööchi vo öppe sibehundert Meter uf vierhundertfüfzg Meter abe, und drum hät me syni Sole mit feschte Muure müesse sichere.
Bi de Ruyne vo de Wildeburg häts alti und nöji Bruggen über s Tobel, die alt Holzbrugg isch vo 1759, die alt Lorzetobelbrugg vo 1910 und die nöi Lorzetobelbrugg vo 1985. Grad undedra staat sid 1891 s Lorze-Chraftwärch, und zäme mit de vilen andere technischen Aalage und alte Fabriggen a de Lorze cha mer s uf em Induschtrypfad Lorze gogen aluege, wo s sid 1995 git.
Posament
Posamänt (us em franzöösische passement) si Bsatzardikel, wo käi äigeständigi Funkzioon häi, sondern nume as Schmuckelimänt uf andere Teggstiländbrodukt wie Chläider, Bolstermööbel, Lampeschirm, Vorhäng und anderi Häimteggstilie appliziert wärden.
Zu de Posamänt zelt mä Zierbändel, gwoobeni Bort, Zottlebort, Kordle, Zottle, Volant, alli mööglige Spitze, kunstvoll gspunnigi Zierchnöpf und Äänligs.
Posamänt: Worthäärkumft und Verwändig
Ursprünglig si passements nume Teggstilie gsi, wo us (Edel-)Metalldrööt gwirkt gsi si, also Borde und Bordsträife. D Wiis, wie mä Metallgwirk häärgstellt het, het d Spitzeherstellig wääsentlig beiiflusst, denn mit dr Posamänterii het mä e figurals Teggstil chönne härstelle, ooni dass es vom e Grund dräit worde wer. (S Geegestück isch d Stickerei, wo ooni Dräägergrund ummööglig isch.) S gliiche Brinzip gältet in dr Härstellig vo Spitze.
Kordle, Zottle und und soonigs si über e Metalldroot ins Posamäntiererhandwärk choo, wil si früener zum grösste Däil us Metalldrööt gmacht gsi si. Bsundrigs bi Uniforme het mä für d Posamänt no lang Metall brucht.
Posamäntierer, Posamäntterie
D Posamänt wärde vom Posamäntierer in Handarbäit und mit Säilmaschine, Flächtmaschine oder Wirkmaschine häärgstellt. D Blüetezit vom Bruef isch im 19. Joorhundert gsi. Es git hüte non e baar chliini Fabrike und Manufaktuure wo no mit Handarbäit und mit historische Maschine schaffe. Dr Posamäntierstuel gliicht im Wääsentlige eme Wäbstuel, isch aber chliiner, wil mä nume schmaali Waare druf macht. Er het au bsundrigi Vorrichdige zum Häärstelle vo Muster, wo vilmol mit em Jacquard-Mechanismus gstüürt wärde.
S Zentrum vo dr Posamänt- und Effektehäärstellig in Öiropa isch vom 19. bis zum Ändi vom 20. Joorhundert im Erzgebirg um d Bärgwärksstadt Annaberg-Buchholz gsi. Si isch as Häimarbet au im Baselbiet und im Hotzewald wit verbräitet gsi. Im Häimetmuseum vo Görwihl git s no en automatische Wäbstuel, und es git Vorfüerige wie Bändel häärgstellt wärde.
Bermont (Territoire de Belfort)
Bermont ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Bermont ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1147 als Bellemonte.
S Gebiet um Bermont hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Bermont ghert zem Franc-Comtois.
David von Wyss
Dr David von Wyss (* 8. Juni 1763 z Züri; † 18. August 1839 z Erlebach) gältet as eine vo de füehrende konservative Politiker vo dr Schwiiz in dr erste Helfti vom 19. Johrhundert.
Dr David von Wyss isch dr Sohn vom Zürcher Bürgermeister mit em gliiche Name gsi. Noch em Rächtsstudium z Halle het er in verschiidene Positione as Jurist für e Stadtstaat Züri gschafft. In dr Helvetische Republik isch er vo 1801 bis 1802 Mitgliid vom Senat gsi. Im Herbst 1801 het dr Wyss für die föderalistischi Regierig vo dr Helvetische Republik uf dr Grundlag vo dr Verfassig vo Malmaison e neui Verfassig uusgarbeitet, wo am 26. Februar 1802 vom Senat aagnoh worden isch. Noch em Staatsstreich vom 17. April isch d Verfassig aber nit umgsetzt worde und dr Wyss het sich in d Zürcher Politik zruggzooge. 1803 isch er em Groosse Root biidrätte und isch no im gliiche Johr in d Regierig, dr Chlii Root ufgnoo worde, won er bis 1814 drzue ghört het. Vo 1814 bis 1832 isch er Bürgermeister vo Züri gsi. In dere Rolle het er 1815 as Vorsitzende vo dr "Lange Dagsatzig" amtiert und isch massgäblig gsi drfür, ass dr Bundesvertrag z Stand cho isch. 1821 und 1827 isch er as Presidänt vo dr Dagsatzig Staatsoberhaupt vo dr Schwiiz gsi.
Silbenschrift
Griechisch isch friener au mit ere Silbeschrift gschribe worde - Linear B, wo vom kretische Linear A abbschtammt. Au ainigi Alphabet benutze silbischi Elemänt, zum Byschpil s kyrillischi Alphabet oder s hischtorischi iberischi Alfabeet.
Albert Fritz (Radsportler)
Sportligi Laufbahn
1969 isch dr Fritz z Münster sy eerscht Sechsdäägränne gfahre un isch zäme mit em Däne Freddy Eugen uf dr dritt Blatz chuu. Im nämlige Johr isch er Dytsche Maischter in dr Ainerverfolgig wore. Sy gringe Erfolg uf dr Stroß het en derzue brocht, si ganz uf dr Bahnradsport z konzentriere, wänn er au in dr Johr 1970 un 1971 di dr Tour de Suisse drei Etappesiig gwunne ghaa het.
Bis 1984 isch dr Albert Fritz bi 198 Sechsdäägränne aadrätte, wun er 34 dervu het chenne gwinne. Dodermit isch er ain vu dr erfolgrychschte Sechsdäägfahrer vu Dytschland wore, ellai z Köln isch er mit siibe Siig beschte Fahrer gsii. In dr „ebige Ranglischt“ lyt er uf Blatz siibe, dr ainzig Dytsch vor ihm isch dr Klaus Bugdahl uf Blatz sechs. Di maischte Start (78) un Siig (13) het er zäme mit em Wilfried Peffgen ghaa. Är isch aber au mit andere Fahrer gfahre, dodrunter dr Patrick Sercu un dr Dietrich Thurau.
Speter het dr Albert Fritz in dr Schwyz gläbt un bi dr Firma Bicycle Holidays gschafft, wu vum ehmolige Stoo-Waltmaischter Max Hürzeler grindet woren isch.
Är het mit syre Frau Marie Luise Fritz-Fleischmann e Suhn un e Dochter ghaa.
Erfolg
1968 1969 1970 1971 1972 1973 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984
Muzillac
Muzillac (Gallo Mezuliac, bretonisch Muzilheg) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Muzillac lyt am Atlantik, 24 km vu Vannes un 70 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 65 m iber Normalnull.
Gschicht
Muzillac isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1120 as Musuliacum (1250: Musilac, 1252: Musuillac, 1270: Mesullac, 1387: Musuillac, 1401: Mesuillac).
Verwaltig
vu Muzillac isch. Muzillac ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Muzillac ghert zum Gallo.
Holzgau
Geografi
Holzga likt im Lechdal beim Hechebach. D Gmarkung goot bis zom Krottenkopf in dr Allgaier Alpa. D Nochbergmoanda sin Bach (Tirol)Bach, Elbigenalp, Hinterhornbach, Kaisers, Steeg (Tirol)Steeg und Oberstdorf (D).
Gschicht
Holzga ischt zum erschte Mol gnennt worda im Johr 1315 als Holzge.
Aiwohner
Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube
Vo dr 465 Aiwohner sin im Johr 2001 60 Ausländer gweacha.
Sproch und Dialekt
Bai dr Volkszellung 2001 hond vo 465 Aiwohner 411 Daitsch als Umgangsproch aagea, 6 Daitsch und andere Sproche und 48 nur andere Sproche.
Dr Dialekt vo Holzga ghert zum Bairisch.
Saladin (Familienname)
Saladin isch de Gschlächtsname vo dëne Lüüt:
Lueg au:
Marie-Luise Nikuta
D Marie-Luise Nikuta (* 25. Juli 1938 z Köln) isch e düütschi Mundartsängerin.
D Nikuta isch en uusbildeti Versicherigsfachfrau und e bekanti Sängerin und Komponischtin vo Lieder i dr Kölner Mundart, em Kölsch, wo zu de middeldütsche Dialäkt ghört.
Sid ihrere Jugend macht d Marie-Luise Nikuta bim Kölner Karneval als Sängerin mit. Wärend Joorzäänte het si all Joor s «Mottolied» für die lokali Fasnecht gschribe, und drum seit men ere au „Königin vom Mottolied“. Bim Roosemäntisgumzug z Köln faart si uf em Fäschtwage vo de Roote Funke mit.
Es bar usgwählti Lieder:
2014 het si s letschte Mol sälber am Karneval mitgmacht, sider singt d Carolin Krause dr Nikuta ihri Mottolieder.
Ane 2003 het si au füre Kölner Christopher Street Day Cologne Pride s Mottolied gschribe.
Für ihres Wärch het d Nikuta vo der Stadt Siegburg s Guldige Härz, vo der Stadt Köln d Willi-Ostermann-Medaille und vo dr Kölner Fasnecht dr Grooss Verdienschtorde mit Biliante übercho. Au d Kölner Tradizionsgselschafte händ se für ihri Lieder uszeichnet.
D Nikuta hilft eerenamtlech bi dr Aidshilf mit.
Wasserturm Bruderholz
Dr Wasserdurm Bruederholz isch e 36 m hooche Wasserdurm uf em Hügel Bruederholz im Baasler Bruederholz-Kwardier. Dr Durm isch äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.
Wil d Bevölkerig immer mee gwaggse isch, het mä im Joor 1926 dr Durm baut, zum d Hüüser uf em Hüügel mit Wasser z versorge.
Oobe uf em Durm het s in dr Hööchi vo 27 Meter en Ussichtsblattform und für e chliises Iidrittsgäld cha mä die 115 Stäägestuefe uufe stiige und us ere Hööchi vo 394 Meter über Meer wit in die Oberrhiinischi Diefebeni luege.
Dr Durm in dr Litratur
Im Roman Der barmherzige Hügel vo dr Lore Berger het sich d Romanfigur Bea vom Wasserdurm Bruederholz aabe in Dood gstürzt. D Autorin het das denn im Joor 1943 sälber gmacht.
Dr Robert Dexter het e Kriminalroman mit em Ditel Eine Stadt hat Angst gschriibe, wo doo spiilt.
Landtagswahl in Baden 1947
D '''Landdagswahl z Bade am 18. Mai 1947''' isch di erscht un ainzig Landdagswahl im Bundesland Bade gsii. S sin 60 Mandat im Badische Landdag vergee wore, wu si vier Barteie drum beworbe hän.
D Wahlbedailigung isch bi 67,8 Brozänt gläge; 9,2 Brozänt vu dr Stimme, wu abgee wore sin, sin nit giltig gsii. D BCSV het mit 55,9 Brozänt vu dr Stimme un 34 Sitz s absolut Mee vu dr Stimme un dr Mandat iberchuu, d SPB isch mit 22,4 Brozänt vu dr Stimmen un 13 Sitz zwootsterkscht Bartei wore. D Demokratisch Bartei isch uf 14,3 Brozänt un nyn Mandat chuu, d KPD uf 7,4 Brozänt un vier Sitz.
No dr Wahl isch s Kabinett Wohleb I, e Koalitionsregierig us CDU (us dr BCSV firigange) un SPD, bildet wore, wu vu Ändi Juni 1947 bis Aafangs Jänner 1948 regiert het. Vu Ändi Jänner 1948 bis zur Grindig vum Land Bade-Wirttebärg am 25. April 1952 het mit dr Kabinett Wohleb II un Wohleb III e CDU-Ellairegierig regiert.
Staatsanleihen
Staatsobligazioone si churz-, middel- oder langfristigi Wärtbabbiir, wo Zinse drääge (Schuldverschriibige), wo vo dr öffentlige Hand und andere staatlige Körperschafte uusegee wärde. Dr Staat oder anderi staatligi Körperschafte si also dr Emittänt vo de Staatobligazioone. Die, wo sonigi Babbiir chaufe, leene eso „em Staat“ Gäld und brofitiere vo de Zinse. Staatsobligazioone si im Vergliich zu andere Schuldverschriibige relatiiv sicher, aber au bi iine git s e Risiko, ass d Zinse oder s Kapital nid uszaalt wärde, sig s nume zum e Däil oder vollständig. Wenn s zum Bischbil zum ene Staatsbankrott chunnt, wärde alli Zaalige vo Zins und Ruckzaalige vom Kapital vo Staatsobligazioone iigstellt.
Landkreis Freudenstadt
Der Landchrais Freideschdad isch e Landchrais z Baade-Wiirdebäärg. Är ghèèrd zue dr Region Noordschwaarzwald im Regierigsbezirk Chaarlsruei. Er gränzd im Noorde an dr Landchrais Calp, im Noordweschde an dr Landchrais Raschdi ùn im Weschde an dr Ortenauchrais. Im Siide gränzd er an dr Landchrais Rottweil ùn im Oschde an dr Landchrais Diibenge und an den Zollerealbchrais.
Marie de France
D Marie de France isch e französeschi Dichterin gsi.
Si isch die erschti Autorin vo dr altranzösische Literatur, wo me kännt. Vo ihrem Läbe weiss men aber fasch nüüt, numme grad, dass si sälber gseit het, si sig vo Frankrych, was dozmol eifach dr Grossruum vo Paris bedütet het, und dass si öppen ums Joor 1200 z Ängland gstorben isch.
D Wärch vo dr Marie de France sind imene anglonormannische Dialäkt gschribe. Es dörfte Sache sy, wo si für d Lüüt vom änglische Königshof verfasst het.
E grosse Deil vo dr Marie de France ihrne Tegscht sind d Lais, grossi Värsgedicht, wo Määrli und Saage us em keltische Kulturkreis vo Britannie drin vorchöme. In es bar vo dene Verzellige seit d Autorin, wie s de Fraue deils nid guet ggange sig i dr soziale Situazioon vo dere Zyt, wo si drin gläbt het.
ETH Zürich
Eidgenössisch Technisch Hochschuel Züri oder churz ETH Züri heisst e Hochschuel z Züri. Si isch 1855 als Eidgenössisches Polytechnikum gründet worde. Me säit de Schuel au drumm hüt no s Poly. D Schuel staht an zwäi Ort z Züri: D ETH Zentrum liit i dr Mitti vur Stadt Züri, dr Standort Hönggerberg liit oberhalb vom Stadtquartier Höngg.
Sant’Antonio TI
Sant’Antonio isch es Dorf i de politische Gmai Bellinzona im Kanton Tessin in dr Schwyz.
ETH Zürich
Gschicht
Wo sich ds jung Land im 19. Jahrhundert zumne Bundesstaat entwicklet hett, hett me sich gfroget, ob me nebscht kantonale Universitäte, au e „eidgenössischi“ gründe sött, wo vum Bund betribe würd und nid vu de Kantöön. Am 7. Februar 1854 hett d de Bundesroot drzue es Gsetz verabschidet, wo die Schuel als „eidgenössische polytechnische Schule in Verbindung mit einer Schule für das höhere Studium der exakten, politischen und humanistischen Wissenschafte“ definiert. 1855 isch denn d Hochschuel als „eidgenössisch polytechnischi Hochschuel“ in Betriib gnah worde. Will di katolische Kantöön es „Bildigsmonopol“ vu nem protestantische Kantoon hend verhindere welle, hett s nu e chliini Ahzahl vu Fächer a dere Schuel ggää. Um für di neu Bildigsstett es Gebüüde baue zchönne, hett dr Kantuu und d Stadt Züri en Wettbewerb gstartet, wo d Architekte drzue bewoge hett, Vorschläg für ds Ussehe vum Gebüüde zmache. Dr damalig Professor Semper hett dr Wettbewerb gunne und hett z Gebüüde baue chönne. De Nordflügel isch für ds Polytechnikum gsii, de Südflügel für d Universität Züri. D Uni isch denn 1914 in en äiges Huus uuszoge.
Sant’Antonio TI
Geografi
Sant’Antonio lyt an dr Gränz zue Italie un umfasst s ganz ober Valle Morobbia. Zue dr ehmolige Gmai hend au no d Fraktione Carena, Carmena, Melera, Melirolo un Vellano ghert. Nochbergmaine sin Arbedo-Castione, Bellinzona, Cadenazzo, Monteceneri, Pianezzo, Ponte Capriasca, Roveredo z Graubinde un di italienische Gmaine Cavargna, Gravedona ed Uniti un San Nazzaro Val Cavargna gsi.
Gschicht
Sant’Antonio isch e Dail vu dr alte Gmai Vallemorobbia gsii, erscht anne 1831 isch s Dorf e aigeständigi Gmai wore. Vu 1464 bis 1831 isch z Carena Yyseärz abböue wore.
ETH Zürich
Organisation
An der ETH entstöhn hüt jedes Johr meh as 700 Dissertatione und über 1600 Master-Diplom wärde vergää.
Sant’Antonio TI
Gschicht
D Gmai Sant’Antonio het uf dr 2. April 2017 mit elf anderne Gmaine zu Bellinzona fusioniert un dodrmit in Chrais Bellinzona gwechslet. Si het friejer zum Chrais (circolo) Giubiasco ghert, wo weg seller Fusion ufglest wore isch.
Verwaltig
Dr letscht Burgermaischter (Sindaco) vu Sant’Antonio isch dr Athos Codiroli gsi.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
ETH Zürich
Organisation
Im Joor 2018 existiere 23 Bachelorstudiegäng mit 8500 Studierende, 43 Masterstudiegäng mit 4700 Studierende (Master) und es si 3800 Doktorierendi iigschriibe.
Departemänt Tabelle: Stand 2013
Telematiker
Telematiker isch i de Schwiz e Bezeichnig für e Gruppe vo Bruef.
Tätigkeit
Telematiker plane Telekommunikations- und Informatiknetzwärk und sind für d Störungsbehebig verantwortlich. Au s Yrichte vo Computerarbetspläts und s Ufsetze vo Server ka dezu gehöre. Die Netzwerk und Kommunikationsirichtge könne debi drahtbunde oder drahtlos sie.
Au s Yzieh vo Kabel, Dröht und UKV, gehöre zu ihrem Arbeitsgebiet, wenn au nit zu de Haupttätigkeite.
Schu
Dr Schu isch an altägyptische Luftgott gsi. Noch dr Mythologii vo Heliopolis het er zsämme mit siim Schöpfer em Atum, mit siiner Schwöschder und Frau, dr Füechtikeitsgöttin Tefnut, die erschti kosmogonische Götterdreiheit bildet. Die drei Urgötter hai mit em Ärdgott Geb und dr Himmelsgöttin Nut und deren ihre Chinder Osiris, Isis, Seth und Nephthys zu dr Götternüünheit vo Heliopolis ghört.
Beweis (Mathematik)
E Bewiis isch in dr Mathematik, wenn us ere Mängi vo Axiom, wo als woor vorusgsetzt wärde, und andere Ussaage, wo scho bewiise si, ooni Fehler häärgläitet wird, ass en Ussaag richdig oder unrichdig isch. Zum e klaari Underschäidig zwüschen em Bewiis und em gültige Schluss z mache, reedet mä au vom axiomatische Bewiis.
Telematiker
Tätigkeit
Da funktionierendie Netzwerk e wichtige Pfieler vo de hütige Zit sind, gehöre Nacht- und Wucheändisätz zum Bruef.
Schu
Urschbrung
Noch eim Mythos isch dr Schu dr Schnuuf vom Schöpfergott Atum gsi, noch emä andere het en dr Atum uusegschbeut und d Tefnut uuseghueschdet. Wil dr Atum mänggisch mit em Sunnegott Re verschmulzen isch, wird dr Schu au as „Sohn vom Re“ agluegt. Er wird mit dr Sunne, si Frau Tefnut mit em Mond identifiziert.
Beweis (Mathematik)
Umfangriicheri Bewiis vo mathematische Setz wärde mäistens in meereri chliini Däilbewiis ufdäilt.
Telematiker
Tätigkeit
Arbeitgeber sind Telematikfirme und Elektroinstallationsfirme mit ere Telematikabteilig.
Vorussetzige
Für d Lehre als Telematiker wärde gueti Note im Fach Mathematik vorusgsetzt. Schüler, mit eme Sekundarschulabschluss vo de oberste Stuefe, werde bevorzugt. Da Telematiker eng mit de Kunde zämmeschaffe, sind e gute Kundekontakt, bzw. Aufgschlosseheit und gueti Umgangsforme, Vorussetzig.
Beweis (Mathematik)
In dr Bewiistheorii, won e Däilgebiet vo dr mathematische Logik isch, wärde Bewiis formal as Abläitige ufgfasst und sälber as mathematischi Objekt aagluegt, zum öbbe d Bewiisbarkäit oder d Umbewiisbarkäit vo Setz us Axiom, wo gee sin, sälber z bewiise.
Telematiker
Telematiker EFZ
Telematiker EFZ isch in dr Schwiz e Lehrberuf.
Beweis (Mathematik)
Konstruktivi und nit-konstruktivi Bewiis
Bim ene konstruktive Existänzbewiis wird äntwääder d Löösig, wo d Existänz von ere söll bewiise wärde, sälber gnennt oder e Verfaare aagee, wo zur Löösig füert, das häisst, es wird e Löösig konstruiert.
Telematiker
Telematiker EFZ
D Usbildung goht 4 Johr. Die drü Usbildigsort sind Betrieb, Bruefsfachschuel und dr Überbetrieblichi Kurs.
D Vorusetzig isch die abgschlosseni Volksschuel, in der Regel uf der oberste Stuefe.
Beweis (Mathematik)
Konstruktivi und nit-konstruktivi Bewiis
Bim ene nit-konstruktive Bewiis wird anhand vo Äigeschafte uf d Existänz von ere Löösig gschlosse. Mänggisch wird doo indiräkt d Aanaam, es gäb käi Löösig, zum Widerspruch gfüert, und us däm folgt, ass es e Löösig git. Us sonige Bewiis cha mä nit leere, wie mä d Löösig findet.
Telematiker
Telematiker EFZ
Zur Usbildig gört au e mindeschtens drümonatigs Elektroinstallations-Praktikum.
Beweis (Mathematik)
Bischbil
Behauptig: D Funkzioon f mit het im Interwall [0,1] e Nullstell x_0.
Telematiker
Telematiker EFZ
Bi sehr guete schulische Leistige ka während de Grundbildig die Berufsmaturitätsschuel bsucht werde.
Beweis (Mathematik)
Bischbil
Konstruktive Bewiis: Sig x_0 = 0{,}5. Denn gältet. Färner lit x_0 = 0{,}5 im Interwall [0,1]. Eso isch d Behauptig bewiise. D Löösig, das isch d Nullstell, isch sogar mit x_0 = 0{,}5 aagee.
Telematiker
Telematik-Projektleiter
De nächschti Karriereschritt isch die Bruefsprüefig zum Telematik-Projektleiter mit eidg. Fachuswis.
Atum
Dr Atum, sältener Tum, Tem, Temu odr Atem, isch än altägyptische Schöpfergott gsi, ä Form vom Sunnegott Re, wo sich uusem Urchaos sälber erschaffe het. Er het sich sälber gschwängeret, won er onaniert und si Same gschluckt het. D Hand won er bim Onaniere bruucht het, isch as siini wiiblige Charakteristike betrachtet worde. Dr Atum und si Hand si uf uf Särg us dr Ziit vo Herakleopolis as es Götterbaar abbildet worde. Siini Chinder si dr Luftgott Schu und d Füechtigkeitsgöttin Tefnut gsi. Ei Mythos verzellt wien er dr Schu usgschpeut het und Tefnut isch uf d Wält cho won er ghueschtet odr sich erbroche het. Denn het dr Atum siini Chinder umarmt und so mit ihne si ka, wo mä in däm Zsämmehang am Beschde as Läbenschraft cha übersetze, deilt.
Telematiker
Telematik-Projektleiter
D Voraussetzige sind einschlägigi beruflichi Grundusbildig, de Berufsbildnerkurs, 2 Johr Brufspraxis im Fäld Telematik sowie sbestoh vonere Prüefig in Elektronik und Telematik.
Atum
Erschiinig
Dr Atum wird meischdens in Menscheform dargschdellt. Aber in de „Pyramideteggscht“ wird er as dr Benben, dr Urhügel wo uusem Urozean ufdaucht, beschriibe. Au dr Mischtchäfer, wo uusere Chugle vo Ärde uf d Wält chunnt, isch eini vo siine Forme, dorum isch dr grooss Mischtchäfer us Granit bim heilige See z Karnak ihm gweiht gsi. Aber au as Schlange hai en d Ägypter mänggisch gseh. Im 175. Kapitel vom „Dotebuech“ wird vorusgsait, ass dr Atum am Ändi vo dr Wält alles zerschdöre wurd, und sich widr in d Urschlange, won es chthonischs Dier isch, wurd zruggverwandle.
Beweis (Mathematik)
Bischbil
Nit-konstruktive Bewiis: f isch steetig. Färner isch und. Noch em Zwüschewärtsatz für steetigi Funkzioone folgt d Behauptig. Über e Wärt vo dr Nullstell liiferet dä Bewiis käi Informazioon.
Telematiker
Diplomierte Telematiker
Die Prüefig zum diplomierte Telematiker isch e höheri Fachprüefig. Vorussätzig für die Prüefig isch de eidg. Fachuswis als Telematik-Projektleiter, sowie die bestandeni Prüefig in de Fächer Betriebswirtschaft, Unternähmentführig und Marketing.
Witerbildigsmöglichkeite
In dr Schwiz:
Beweis (Mathematik)
Bewiismethode
Es git verschidnigi Methode, zum öbbis z bewiise. Bim indiräkte Bewiis (Reductio ad absurdum, Widerspruchsbewiis) zäigt mä, ass e Widerspruch entstoot, wenn d Behauptig, wo mä wil bewiise, falsch weer. Bim Bewiis dur vollständigi Indukzioon foot mä mit ere Ussaag aa, wo bewiisenermaasse woor isch, und baut uf dere mit logisch richdige Schritt dr Bewiis uf. Bim Bewiis dur vollständigi Fallunderschäidig luegt mä alli Fäll aa, wo chönne iidräte, und bewiist jeede äinzeln. Witeri Bewiismethode si s Diagonalverfaare, s Schublaadebrinzip und die Transfiniti Indukzioon.
Telematiker
Weblinks
Telematiker EFZ:
Telematik-Projektleiter:
dipl. Telematiker
Arts et Métiers ParisTech
D Arts et Métiers ParisTech (früener ENSAM, École nationale supérieure d'arts et métiers) esch e Technischi Elitehochschuel z Frànkrich mit Kampus z Paris, Metz, Bordeaux, Angers, Lille, Cluny, Châlons-en-Champagne und Aix-en-Provence. D Schuel isch Mitgliid vo der Conférence des Grandes Ecoles und vo der France AEROTECH.
D Arts et Métiers isch für iir Ääscheniöörstudium bekannt. Si nimmt in Aaspruch Uniwersalääscheniöör uuszbilde, s Studium isch aber seer maschinebaulastig.
Die mäiste Studänte si Mitgliid in dr Studänteverbindig vo dr Gadz'Arts (vo Garçon des Arts et Métiers), won ene will gsellschaftligi Wärt, wie z. B. Brüederligkäit, vermiddle, und sich für soziali Brojekt angaschiert.
Klassizismus
Klassizismus bezäichnet as kunstgschichtligi Epoche d Zit zwüschen öbbe 1770 und 1840. Dr Klassizismus het dr Barock abglööst. Äi Form vom Klassizismus isch s Biedermeier (1815 bis 1848). D Epoche vom Klassizismus isch in dr Moolerei und dr Litratuur vo der Romantik begläitet und in dr Archidektur vom Historismus abglööst worde.
Mä cha dr Klassizismus im Verheltnis zum Barock as künstlerischs Geegebrogramm uffasse. Gege s Ändi vom 18. Joorhundert isch er noch ere erste Faase vo Koexistänz dur die ständige Diskussioone über die esthetische Läitbilder vom Barock vorherrschend worde. Dr Klassizismus in dr Archidektuur basiert uf em Formekanon vom antike griechische Tämpelbau, het sich däilwiis aber au an die italiänischi Früerönessans aagläänt.
Usserhalb vom dütschsproochige Ruum wird dr Klassizismus as 'Neoklassizismus' bezäichnet, drgege bezäichnet Neoklassizismus im Dütsche die klassizistische Ströömige im 20. Joorhundert.
Rheinbrücke Koblenz–Waldshut
D  Rhybrugg Koblänz–Waldshuèt  isch è Strõßèbrugg, wo zwǜschè m Waldshuèter Stadtdeil Schmittènau un Koblänz, dört zwǜschè m Dorf un Baanhof, dè Hochrhy sowiè d dütsch-schwizer Gränz übberbrüggt.
Vokeersflüss
Dè Vokeersfluss übber d Waödshuèter Rhybrugg isch rächt gross, well s sowoll rhyobsi bis Zurzi un rhyabsi bis Laufèburg kei Strõssèbrugg mee git, wo dè Fèrn- un Lokalvokeer uffnää cha. Witer chunnt dezuè, dass d Dalschtrõss im Unterè Aaredal übber sèlli Brugg vo Baddè odder Brugg gu Waldshuèt un Düèngè sowiè au retour gòt. D Bedütig vo sèllèrè Rhybrugg isch zletscht vo Juli bis Mitti Septembèr 2014 z uff dè Zuèfaartè z spürè gsi, wo d Brugg für zwölf Wochè gschpèrrt gsi isch. Diè starkè Vokeersflüss vo beidè Rhysitè sorgt däglich für langi Staus wegè m Beruèfs- un Schwèrvokeer, wodurrè au dè Vokeer uff dè B 34 un dè H 7 behinderèt wörd. Wôrend s zitwylige Vokeerschaos bis hüt (Stand: Dezembèr 2015) uff dè Waldshuèter nit besitigèt isch, hèt mò durch Änderung vo dè Vokeersfüürig uff dè Koblänzer Sitè è Besserig hèrrèbrocht. Am linkè Rhyufer a dè H 7 git s sit Èndi 2014 èn Chreisvokeer mit Ampelschtüèrig a dè Zuèfaart, übber wellèn au d Linksabbyger vu Waldhuèt hèr uff Zurzi gleitet wörrèd, un è volängerti Abbygeschpur vo Baddè/Brugg/Laufèburg in Richtig Waldshuèt.
Koreakrieg
Dr Koreachrieg isch en Chrieg zwische Nordkorea und Südkorea gsii, wo von de Grossmächt China reschpektive USA unterschtützt worde sii. Er het von 1950 bis 1953 duuret.
S ungeteilte Land Korea isch vor 1945 Jahrzehnti lang vo Japan bsetzt gsii. Nach dr Weltchriegs-Niderlag vo Japan isch dr Norde vo Korea vo dr Sowjetunion bsetzt worde und dr Süde vo de USA. Es händ au nach Abzug vo de Bsatzigsmächt starki Spannige beschtande uufgrund vo de verschidene ideologische Syschtem Kommunismus und demokratische Kapitalismus in de beide Landesteile.
1950 het Nordkorea Südkorea militärisch angriffe. Es het schnäll Gländegwinne erziilt, wo bis zur Hauptschtadt vom Süde, Seoul, greicht händ. Denn het dr Sicherheitsrat von dr UNO, wo in Abweseheit vom russische Vertreter taget het, Nordkorea als Angriffer verurteilt und en multinationali Armee unter UNO-Flagge und amerikanischer Füehrig zur Rückschlagig von dere Aggression ("repell this armed attack") angregt. Die Schtriitmacht isch denn auch zschtand choo, het zum Gegeschlag uusgholt und die nordkoreanische Truppe bis fascht an die chinesischi Grenze uufe zrückdrängt. Das widerum het dr Chriegsiitritt vo China zur Folg ghaa, wo siinersiits die vorab us US-Amerikaner zämmegsetzte UNO-Truppe wider bis in d Mitte vom Land zrückdrängt het. Dört het's en Waffeschtillschtand gää und in dr Region vo Panmunjom am 38. Breitegrad en Demarkationslinie, wo d Truppe vo de beide Länder trennt und bis hüüt en provisorischi Grenze zwische Nord- und Südkorea bildet.
Bank of England
D Bank of England (Bank vo Ängland) isch d Zentralbank vom Veräinigte Köönigriich Groossbritannie und Nordirland und het iire Sitz in London. Si bestimmt d Gäld- und Wäärigspolitik für s Pfund Sterling. S Instidut isch 1694 als erschti Zentralbank weltwiit gründet worde und het zu Zite näbe administrative au brivatwirtschaftligi Funkzioone ghaa. Sit 1933 si d Banknoote, wo d Bank vo Ängland uusegit, s gsetzlige Zaaligsmiddel im ganze Köönigriich. In Ängland und Wales isch d Bank vo Ängland die äinzigi Bank, wo Banknoote daf drucke, in Schottland und Nordirland gits aber bis hüte Brivatbanke, wo au daas Rächt häi.
Sit em Bankgsetz vo 1998 wird d Bank vom ene Direktorium (Court of Directors) gläitet, wo us eme Bank-Guwernöör, zwäi Vizeguwernöör und 16 Diräkter bestoot. Dr Brömieeminister schloot d Mitgliider vom Direktorium dr Chroone vor und die ernennt sä.
Bsonderheit
Gschichtlich händ d Banknote in früehere Ziite en wesentlich höhere Stellewert gha als hüüt. Nit nur wege em Computergeld: Dr englisch Chrieg gege Napoleon isch ab 1797 no durch s Drucke vo Banknote, und nit öppe durch bargeldlosi Zahlige, finanziert worde.
Botanischer Garten der Universität Basel
Dr Botanisch Gaarde vo dr Universidäät Basel isch en öffentlige botanische Gaarde z Basel. Er ghöört zum Botanische Instidut vo dr Universidäät Basel und isch grad nääbedraa. Er isch s ganze Joor offe und bestoot us ere Ussenaalaag mit verschiidene Aapflanzige (Trochebord, Ghölz, Alpinum, Farnschlucht, Middelmeergaarde, Schauchäste, süstematischi Abdäilig noch Cronquist) und vier Gwäggshüüser (Droopehuus, Viktoriahuus, Sukkuläntehuus, Chalthuus).
Gschicht
Dr Botanischi Gaarde vo dr Universidäät Basel isch 1589 im Undere Kollegium vo dr Universidäät am Rhiisprung aagläit worde. Er isch dr eltist botanisch Gaarde in dr Schwiz und chnüpft siinersits an no elteri, brivaati Gäärde aa, wo Basler Apodeeker oder Ärzt ghöört häi und Materiaal zu Studiezwäck und zur Häärstellig vo Häilmiddel gliiferet häi. Au het s scho in de Chlööster, wo noch dr Reformazioon vo 1529 ufghoobe worde si, äigeni Gäärde gee, und Herbarie, wo z Basel aagläit worde si. Chrüterhandschrifte und -druckschrifte si Züügniss von ere lange Dradizioon vo dr Beschäfdigung mit dr Botanik.
D Gründig vom Universidäätsgaarde het mit dr Iirichdig von ere Brofessur für Anatomie und Botanik zämmeghange, wo bis 1822 im Raame vom medizinische Leeraagebot kombiniert gsi isch. D Ufdäilig isch wäge de Jooreszite gmacht worde: Im Summer het mä d Häilpflanzekund underrichdet, im Winter d Sekzioon vo Liiche, wil die denn weniger schnäll verfuult si. Dr ersti Brofässer uf däm Leerstuel isch dr Caspar Bauhin gsi, äine vo de «Väter vo dr Pflanzekund», und d Basler Botanik het denn bedütends Aasee gnosse. Im 18. Joorhundert het d Universidäät in ere Rückschau gschriibe, ass s Studium vo dr Botanik z Basel sig «jeweilen eyfrig und vielleicht mehr als auf irgend einer andern Universitaet betrieben worden». 1692 het mä dr sogenannti «hortus medicus» oder «Doktergaarde» in dr ehemoolig Chlostergaarde bi dr Breedigerchille züüglet, allerdings het mä nid für die nöötige Iirichdige und Finanzmiddel gsorgt. Dr Leerstuel het s zum Däil mit sim äigene Gäld finanziert, zum Däil het mä d Promozioonsgebüüre drfüür gnoo. Dr Gärtner het si «Gratiale» (Zueschuss) nume unregelmäässig überchoo und het dorum anstatt vo medizinische Chrüter Pflanze für si äigene Lääbensunderhalt aapflanzt. Die medizinischi Fakultäät het 1765 klagt, ass dr Gaarde in e seer elände und schlächte Zuestand groote sig. Wo dr Werner de Lachenal (1736–1800) 1776 d Anatomii- und Botanikbrofessuur übernoo het, het er s fertig brocht, ass bis zum Ändi vom 18. Joorhundert e daugligi Infrastruktur ufbaut worde isch, und die botanische Studie si wider in Gang cho. Dr Lachenal het e Brofässerwoonig im botanische Gaarde lo baue, het dr Loon vom Gärtner verbesseret und het e reegelmäässige Jooresbiidraag zum Underhalt vom Gaarde überchoo, wo jetz öffentlig gsi isch.
Dr Gaarde het in dr Zeit vo dr Helvetische Republik, wo für d Universidäät schwiirig gsi isch, käi Schaade gnoo, aber denn schiint s, ass wider e schliichende Verfall iigsetzt het; weenigstens isch dr Gaarde nüme guet gnueg gsi für die gstiigene Aasprüch bi dr Ustellig vo sältene und exotische Pflanze und dr Gärtner het en wider as Iikommenskwelle brucht, wie grad meereri Brofessoore 1854 konstatiert häi. Zu deere Zit isch dr Gaarde vor em Aeschedoor gsi, wil men en wägen em Usbau vom Markgrööflerhoof zum stedtische Spiddaal 1836 dört aane züüglet het. E duurhafti finanzielli Basis het dr Gaarde erst 1862 überchoo.
Wo 1895 s Botanische Instidut baut worde isch, het dr Gaarde wider si Standort gwäggslet und mä het en 1897 grad nääben em Instidut nöi aagläit. 1921 und 1966–1967 isch er witgehend umgstaltet worde. S Viktoriahuus, wo 1898 bsundrigs für d Riiseseeroose Victoria regia baut worde isch, isch au vo architektonischem Inträssi. Si zentralsümmetrische Bautüp mit Kupple goot uf d Gwäggshüüser vom Joseph Paxton zrugg, wo sä äxtra für d Victoria regia entworfe het. As historisch wärtvolls Iise-Glaas-Geböid isch s 1996 originaldröi renoviert worde.
D Laag
Dr Botanisch Gaarde und s Instidut befinde sich in Sichtwiti vom Spaaledoor, uf em ehemoolige Areal vom Spaalegottesacker. Dä isch vo 1824 bis 1868 in Bedriib gsi und isch gschlosse worde, wo mä dr Gottesacker Kannefäld ufdoo het, wo hüte dr Kannefäldpark isch.
Grad nääbedraa stöön die glichaltrigi Universidäätsbibliodeek Basel, s Vesalianum (Füsiologischi Aastalt, 1883) und s Bernoullianum (Aastalt für Phüsik, Chemii und Astronomii, 1874). Zämme häi si am Ändi vom 19. Joorhundert en Universidäätskomplex bildet, wo 1939 dur s nöije Kollegiegeböid vo dr Universidäät komplettiert worde isch.
Alemannisches Institut
S '''Alemannische Institut Freiburg i. Br. e. V.''' isch e Verainigung vu Wisseschaftler, wu si di landeskundlig Erforschig vum alemannische Sproch- un Siidligsruum zum Zyyl gsetzt het. Im Alemannische Inschtitut sin rund 200 Mitglider us fascht allne wisseschaftlige Fachrichtige verdrätte, zum Byschpel Geografy, Geology, Germanischtik, Gschicht, Dialäktology, Landespflääg, Botanik, Forschtwisseschaft, Landesplanig, Archeology, Rächtsgschicht, Chunscht- un Architekturgschicht, Grichtsmedizin, Soziology un anderi.
Gschicht un Struktur
S Ischtitut isch anne 1931 uf Aaregig vum domolige Ryychsinneminischter Joseph Wirth as usseruniversiteri Forschigsyyrichtig grindet wore. Noch em Hischtoriker Theodor Mayer isch dr Geograf Friedrich Metz langjehrige Vorsitzer wore. Dur s Inschtitut, wu in dr Nochrichteverbund vum Ryychssicherhaitshauptamt vu dr SS gege d Schwyz yybunde gsii isch, het dr Metz velkischi Forschige bezogen uf dr alemannisch Ruum vum Oberryy bis Vorarlberg un em Monte-Rosa-Massiv propagiert.
S Alemannisch Inschtitut isch en yydraite Verain un wird vor allem dur s Land Bade-Wirttebärg gferderet. Näbe dr Hauptstell z Fryybeg unterhaltet s Alemannisch Inschtitut en Arbetsgruppe an dr Universitet Dibenga.
Vorsitzer vum Alemannische Inschtitut isch vu 2001 bis 2014 dr Provinzialremisch Archäolog Hans Ulrich Nuber, syt em April 2014 isch dr Werner Konold dr Vorsitzer.
Sit 1951 git s Alemannisch Inschtitut im Abstand vu aim bis drei Johr s Alemannisch Johrbuech use.
Savosa
Savosa (lombardisch Savùsa) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Vezia im Bezirk Lugano.
Geografi
Savosa lyt im Nordweschte vu dr Agglomeration Lugano. Zue dr Gmai ghere d Fraktione Savosa, Crocifisso un Rovello. Nochbergmaine sin Lugano, Massagno, Porza un Vezia.
Gschicht
Savosa isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1335 as Savoxa, Rovello anne 1078. Rovello isch anne 1804 zue Savosa chuu.
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Savosa isch dr Raffaele Schärer.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Savosa ghert zum Comasco-Lecchese.