cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ravensburg
19. Jahrhundert: Nuie Wirtschaft und nuie Schproch
1847 hent di Wirtaberger denn d Bahschtreck von Schtueget iber Ulm bis zom Hafe baut, di berihmde "Schwäbsche Eisebah", wo au en Raveschburg a Bahhof baut worra isch. D Wirtaberger hent d Hafe ziemli gfeerdert, worum schpäter denn au d Zeppelin soine Olaga dett baut hot. D Deerfer siedlich vo Raveschburg, wo en oigene Haltpunkt a dera Bah ghett hont, wi zom Beischpiel Oberzell bei Weißenau send denn schtark gwachsa, weil sich viele Arboiter dett agsiedlet hent, wo em Hafe gschafft hent. Weißenau selbsch isch zor "Irreaschtalt" gmacht worra, wi viele andre große Kleschder au zu der Zeit, wo a Wirtaberg gfalla sen. Heit isch Weißenau en Schtadtdoil vo Raveschburg.
Republik Gersau
D Feckerchilbi
Vo 1722 bis 1817 het z Gersau jedes Joor d Feckerchilbi stattgfunde, wo sich die Jenische z Gersau droffe hai. Die het mä jüngst, wo mä 650 Joor Republik Gersau gfiirt het, wiiderbeläbt.
Ravensburg
19. Jahrhundert: Nuie Wirtschaft und nuie Schproch
Aber au in d Schtadt selbsch hot sich d Schproch arg veränderet. S sind wirtabergische Beamte aigsetzt worra, wo it vom Oberland komma sind, sondern vo Wirtaberg, ond d Honoratiora vo dr Schtadt hent sich bmieht, so z schwätza wie die hohe Herre vo z Schtuegett. So isch des alte Niederalemannisch-Oberschwäbische allmählich vo ma Mischdialekt aus Honoratioraschwäbisch und Reschte vom Niederalemannischa verdrängt worra. D Wisseschaftler nennet d Mundart, wo in Raveschburg gschwätzt wird, s Bodeseealemannisch im Niederalemannische Sprochgebiet.
Ruetefescht
De Höhepunkt vum Ruertefescht, wo alle Johr im Juli gfeiert wird, isch de große Umzug. Des isch en Brauch, wo an ständische Unterschied in de Gschichte vu Raveschburg erinneret. Zscherscht stellet die Schuelklasse unterschiedliche Beruefe und Zümfte vor. Den kommet ville Kutsche. D Fanfarezüeg werret begleitet vu Trommler, wo no de mittelalterliche, dumpfe Rythmus beherrschet. Historische Bsuecher und Herrscher us em Mittelalter werret nochgstellt. An es Bündnis vu de freie Reichstätte wird usdrücklich erinneret. Denn passieret Hellebardeträger und au Landsknecht im Kettehemd und mit Helme. De Uffritt vu Majestäte hoch zu Ross mit em Hofstaat wird nochgstellt. Aber es wird au aa d Schwabe- und Hüetekinder us de Schwyz, Öschtreich und Tirol erinneret.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Kunschtwerk dusse uf de Stroß
Es Denkmal vu 2002 vum Peter Lenk isch zur Erinnerung aan de „Hütekindermarkt“ in Ravensburg uffgstellt worre. Dees isch annere Eck vun em Haus in de Bachstroß grad wo de erschte Stock aafängt. Det kaa mer a Schwabbekind (Schwabenkind) sähe, des uf sinne Schultere en Knecht sitze hot, weller uf sinne Schultere no en Klerikale bherbergt. Dees isch die Gschicht vu de arme Bergbaurekinder us Tirol, Vorarlberg und Graubünde, wo bis in de März 1914 jeds Johr in de Saison hond uf de Baurehöf in Oberschwabbe und im Allgäu schaffe dirfe end misse.
Funke
Funke chan folgendes bedüte:
Lueg au:
Die Perser
D Perser ( Persai) si äini vo de groosse Dragöödie vom griechische Dichder Aischylos. Si isch im Joor 472 v. d. Z. urufgfüert worde und gälte as s eltiste Drama, wo erhalte isch, uf dr ganze Wält. D Perser behandle dr Undergang vo dr persische Flotte in dr Seeschlacht vo Salamis us dr fiktive Sicht vom persische Köönigshoof.
„D Perser“ basiere uf dr historische Niiderlaag vom persische Groosskönig Xerxes I. in dr Schlacht vo Salamis im Joor 480 v. d. Z., wo dr Aischylos sälber uf eme griechische Schiff mitkämpft het. Bi de Dionysie het s Wärk dr erst Briis überchoo. Zämme mit de Dragöödie Phineus und Glaukos Potnieus, wo verlooregange si, und em Satyrspiil Prometheus Pyrkaios het s e Tetralogii bildet.
Au wenn in dr Dragödie dr Stolz über e Siig Usdruck findet, wird doch dr Find nid aabegmacht. Im Stück wird s Schiggsaal vom draagische Held Xerxes nid bestimmt dur daas, was er sälber macht, sondern d Götter, wo wüetig si über d Hybris und d Schändig vo Häiligdümer, entschäide drüber.
Justinian II.
Dr Justinian II. (, * 668/669; † 711 in dr Nööchi vo Damatrys z Buthünie ) mit em Übernaame Rhinotmetos ( ‚mit dr abgschnittnige Naase‘) isch dr byzantinisch Kaiser vo 685 bis 695 und no äinisch vo 705 bis 711 gsi. Er isch dr letscht Herrscher vo dr Herakleische Dünastii.
Usse- und Siidligspolitik
Dr Kalif het s denn au zuegloo, ass dr Justinian die christlige Mardaite vom Libanon ins byzantinische Riich umgsiidlet het. Das isch de Araber umso lieber gsi, wil d Mardaïte iine e Hufe Schwiirigkäite gmacht häi. Wiso nöiji Kämpf usbroche si isch nid ganz klaar. D Araber und au byzantinischi Gschichtsschriiber häi d Schuld im Justinian zuegschoobe. Bi Sebastoupolis (hüte Sulu-Saray) nordwestlig vo Sebasteia (hüte Sivas) isch s im Früelig 693 zur Schlacht cho und d Byzantiner häi verloore. Si häi denn Däil vo Armenie de Araber müesse überloo.
Religioonsbolitik
Dr Kaiser het mit eme Konzil d Chille welle veräihäitlige und im Babst Sergius I. si Wille welle ufzwinge. Dä het aber gnueg Understützig vo de Römer übercho und so isch dr Komflikt unglööst bliibe.
Innebolitik
Dr Justinian het s Stüürwääse reformiert und sich allgemäin verhasst gmacht. 695 häi sini Gegner z Konstantinopel e Revoluzioon gmacht, dr Justinan gstürzt, im d Naase abgschnitte, so dass er nüm chönni Herrscher si, und iin ins Exil gschickt. Er isch zu de Chasare gflüchdet, het därt e Brinzässin ghürootet. Im Justinian si Noochfolger, dr Kaiser Tiberios II., het Druck uf d Chasare gmacht, die häi denn brobiert dr Justinian umzbringe, aber dä het chönne zu de Bulgare flüchte. Er het mit em bulgarische Chan Terwel gmäinsami Sach gmacht und het mit ere bulgarische Armee im Früelig 705 Konstantinopel erooberet. Er het dr Tiberios II. gstürzt und het zum zwäite Mol dr Droon bestiige. Dr Terwel het zum Dank dr Ditel Caesar überchoo.
Dr Justinian het d Bevölkerig afo terrorisiere und die ehemolige Kaiser Leontios (695–698) und Tiberios II. (698–705) lo umbringe. Er het Chrieg gege d Bulgare gmacht und isch gschlaage worde. 711 häi Ufständischi mit ere Flotte Konstantinopel aagriffe und iignoo. Dr Justinian isch köpft worde und mä het au si äinzige Soon, dr Tiberios, umbrocht. . Dr Aafüerer vo de Ufständische, dr Philippikos Bardanes, isch noch iim Kaiser worde.
Benediktiner
D Benediktiner (, OSB) si en kontemplativ usgrichdete Orde in dr römisch-katholische Chille. Au im Anglikanismus und do und dört im Luthertum si benediktinischi Chlöster erhalte bliibe. Dr Orde het dr Naame vo sim Gründer Benedikt vo Nursia (* um 480; † 547) übernoo und gältet as dr eltist Orde im westlige Ordelääbe.
Dr Grundsatz vom Orde isch „Ora et labora et lege“ (latiinisch: „Due bäte und schaffe und lääse“). Dr Benediktinermönch läbt noch dr benediktinische Ordensreegle Regula Benedicti und läit im Lauf vo sim Ordenslääbe drei Glübd ab: As e Motto vo de Benediktiner cha gälte: „Ut in omnibus glorificetur Deus – Für dass Gott in allem verherrligt wurd.“
Dreier
Dreier cha si
Dreier isch dr Familiennaame vo deene Persone:
Pensionensturm
Dr Bangsionesturm isch e politische Umsturz in dr Stadt Baasel im Joor 1521 gsi.
Gschicht
Am 24. Juni 1516 isch dr Jakob Meyer zum Haas as dr erst Bürgerligi zum Bürgermäister vo Baasel gweelt worde. Mit sinere Politik het er zwar d Iinaame vo dr Stadt vergrösseret, aber wil er Räislöifer an fremdi Mächt vermiddlet het, isch er vo vile kritisiert worde. Äine vo dene Kritiker isch dr Pamphilus Gängebach gsi, wo in Flugbletter d Obrigkäit aaklagt häi, si verchaufi iiri Underdäane für dräckigs «heimlich gelt» wie Vee ins Usland.
1521 het sich Baasel exklusiv mit Frankriich verbündet, was für vili Rootshere wie für e Jakob Meyer zum Haas oder für e Hans Gallizian seer iidrääglig gsi isch. Dr Meyer und anderi Rootshere häi im August 1521 erkläärt, ass es gsetzlig sig, wemm mä brivati Bangsione würd aanee. Im Oktober si denn Stroosseschlachte usbroche zwüsche de Aahänger vom franzöösische und vom kaiserlige Laager. Dr Meyer und no fümf Mitgliider vom Root si us em Amt gheit und verhafdet worde. Die Süüberigsakzioon vo dr franzöösische Frakzioon, wo mä hüte as «Bangsionesturm» bezäichnet, het zun ere Umverdäilig vo dr Macht under de verschiidene politische Chreft gfüert. Zerst isch e Machtvakuum entstande und eso het dr Root d Stadt vo dr bischöflige Herschaft chönne befreije und het d Bürgermäister und d Oberstzumftmäister uf äigeni Fust afo weele. Au het die Hoochi Stuube s Rächt uf acht Sitz im Root, wo si theoretisch immer no ghaa het, verloore. Bi de Zümft het sich d Macht vo de Herezümft zu de Handwärkerzümft verschoobe.
Dr Meyer, dr Oberstzumftmäister Ulrich Falkner, dr Hans Gallizian, dr Hans Heinrich Gebhart, dr Oberstzumftmäister Hans Trutmann und dr Eucharius Holzach, die mäiste von ene us dr franzöösische Frakzioon, si us em Root verstoosse worde. Dr Meyer het sich denn politisch in dr Stadt nüm bedäiligt und isch schliesslig noch dr Reformazioon furtgange. Dr Hans Gallizian isch uf Soledurn gflüchdet und het vo dört gege Baasel agitiert. Si Bsitz, won er z Baasel zrugggloo het, isch komfisziert und verstäigeret worde.
Politisch ufgstiige isch in dere Zit dr Jakob Meyer zum Hirze, wo äine vo de weenige Rootshere gsi isch, wo sich gwäigeret häi, vo de Franzoose Bangsionsgälder aaznee. 1522 het er dr Blatz vom Oberstzumftmäister Ulrich Falkner übernoo, wo us em Root usgstoosse worde isch.
Dr Umsturz het aber d Baasler Politik nid öbbe demokratischer gmacht. Au d Rootshere us de Handwärkerzümft häi zu de regimäntsfähige Familie ghöört und si immer no mit em gliiche, alte Waalsüsteem gweelt worde, wo sich dr Root us sich sälber uuse ernöieret het.
Großhettingen
Grouss-Hetténgen (lothrìngisch; frànzeesch Hettange-Grande, ditsch Großhettingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Grouss-Hetténgen lijt rund sechs Kilometer nerdlich vun Thionville und àcht Kilometer sìdlich vun dr Granz züe Luxemburg uf re Heche zwìsche 155 und 247 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Grouss-Hetténgen ìscht zem erschte Mol gnannt àls Caranusca uf dr Peutingersche Dàfle.
Verwàltung
vun Grouss-Hetténgen ìsch. Grouss-Hetténgen ghert zem Kommünàlverbànd.
Krautheim (Jagst)
Krautheim (oschtfränkisch Graude) isch e Stadt im Houlouchrais z Bade-Wirttebärg. D Stadt het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Krautheim lyt im Dal vu dr Jagst.
Dr Baan bstoht us 63,2 % Landwirtschaftsflechi, 25,7 % Wald, 9,6 % Sidligsflechi un 1,5 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliederig
Zue Krautheim ghere d Stadtdail Altkrautheim, Gommersdorf, Horrenbach, Klepsau, Krautheim, Neunstetten (mit dr Wohnblätz Ölmühle un Untere Mühle), Oberginsbach, Oberndorf (mit dr Wohnblätz Knock un Stockbrunnenwiesen) un Unterginsbach.
Gschicht
Krautheim isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1096 as Crutheim.
Verwaltig
Krautheim het si mit dr Gmaine Dörzbach un Mulfingen zum Gmaiverwaltigsverband „Krautheim“ mit Sitz z Krautheim zämmegschlosse.
Dr Burgermaischter vu Krautheim isch dr Andreas Köhler.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Krautheim ghert zum Oschtfränkisch.
Albert Züst
De Albert Züst (* 6. Mai 1900 z Grabs; † 17. Oktober 1954 z Chur) isch en Oschtschwiizer Lehrer und Redakter gsi.
Neui Schuelpraxis
De Albert Züscht isch nöd nu z St. Galle und z Davos Lehrer gsi. Er hät e Schrift useggä, wo «Was Kinder erzählen» gheisse hät. Im 1931i hät er di neu Schuelpraxis gründet und hät si useggèè, bis er gschtorben isch. Dr Züst isch schynts en Ahänger gsi vo der gmässigte Chlyschrybig. Vil anderi Lehrer händ für em Züst sini Fachziitschrift gschribe. Die isch näbe der eltere Ziitschrift Schweizer Schule bald wiitume verbräitet gsi. So hät er als Redakter zäme mit sine Mitarbäiter d Entwicklig von ere chinderfrüntliche Erziigs- und Unterichtspraxis entschäidend chöne beiflusse.
Nach zwäi Hirntumor-Operazione isch sis Läbe langsam verlosche, und er isch ame Sunntig im Kantonsspital z Chur gschtorbe.
S Heft hät sini Frau wiitergfüert. Si isch scho vorane sini ängscht Mitarbäiteri gsi. Als Redakter hät si de Theo Marthaler, en Sekundarlehrer us Züri, chöne güne.
Kaukasische Sprachen
Under em Begriff kaukasischi Sprooche fasst mä d Sprooche vom Kaukasusgebiet zämme, wo dört scho vor dr Iiwanderig vo de indogermanische, turkische und semitische Bevölkerigsgrubbe gschwätzt worde si. Es git öbbe 40 kaukasischi Sprooche us drei Sprachfamiliene, wo vo öbbe 9 Millioone Lüt gschwätzt wärde.
D Leer vo de kaukasische Sprooche wird as Kaukasistik, Kaukasologii oder Kaukasiologii bezäichnet, iiri Fachverdräter häisse Kaukasologe oder Kaukasiologe.
Alternativi Bezäichnige
Alternativi Bezäichnige für die kaukasische Sprooche si paläokaukasisch, altkaukasisch oder ibero-kaukasisch, und das wil d Grieche de Bewooner vom Südkaukasus Iberer gsäit häi. Mä brucht aber die Bezäichnig hüte nüme, wil si nüt mit dr iberische Halbinsle z due het und mä sä chönnt missverstoo.
Klassifikazioon vo de kaukasische Sprooche
Es isch seer unwoorschiinlig, ass die kaukasische Sprooche e genetischi Äinhäit (e Sproochfamilie) bilde. D Meerhäit vo de Forscher goot hüte vo drei unabhängige genetische Äinhäite oder kaukasische Sproochfamiliene us, und die wärde so bezäichnet:
Die südkaukasische Sprooche wärde südlig, die nordwest- und nordostkaukasische Sprooche hauptsächlig nördlig vom Kaukasus-Hauptkamm gschwätzt, wo vo Nordweste uf Südoste goot.
Mänggi Forscher fasse s Nordwest- und Nordostkaukasische zu dr genetische Äinhäit „Nordkaukasisch“ zämme. D Hüpothese, wo früener vilmol verdräte worden isch, ass alli kaukasische Sprooche en Äinhäit sige, het hüte kuum no Aahänger. E baar Wüsseschaftler halte nöierdings sogar d Äinhäit vo de nordostkaukasische Sprooche für frooglig und däile sä in e nachischi und dagestanischi Familie ii. Undenooche isch d Klassifikazioon vo de kaukasischen Sprooche noch em aktuelle Stand vo dr Forschig in die drei Sproochfamiliene Südkaukasisch, Nordwestkaukasisch und Nordostkaukasisch.
Rohrweiler
Rohrwiller (frz. Rohrwiller, dt. Rohrweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Bi Rohrwiller fließt d Zorn ìn d Moder.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Rohrwiller ìsch. Rohrwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Rohrwiller ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Lenzkirch
Lenzkirch (hochalemannisch: Lenzchilche) isch e Heilklimatische Kurort im Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg in dr Nächi vum Titisee un vum Schluchsee.
Geographi
Dr höchscht Punkt vu dr Gmei lit mit 1192 m.i.M. am Hochfirscht im Gmeideil Saig an dr Grenze zue Titisee-Nöistadt. Vum Turm uf em Hochfirscht us het mer e Sicht in d'schwyzer un bi klarschter Sicht in die französische Alpe.
Ortsdeiler
Zue dr Gmei Lenzkirch ghöre d'Ortschafte Lenzkirch (3220 E.), Saig (812 E.), Kappel (766 E.), Raitebuech (160 E.) un Grüenwald. D'Azahl vu dr Zweitwohnsitze in Lenzkirch betrait 1.018, devu 300 in Saig.
Saig
Saig isch e Heilklimatische Churort un lit uf rund 1000 m.y.M.
Kappel
Dr Luftchurort Kappel lit uf rund 900 m.y.M am Südhang vum Hochfirstrucke.
Gschichte
D'Herrschaft Lenzkirch isch 1296 an d'Grafe vu Lupfe gange. 1491 hän d'Grafe vu Fürsteberg d'Herrschaft erworbe un sin bis zum Riichsdeputationshauptschluss und dr demit verbundene Errichtig vum Grossherzogtum Bade 1806 d'Landesherre gsi. Si hän au hüt noch grosse Grundbesitz in dr Region.
Igmeindige
Verschideni Ortsdeiler, so under anderem Saig oder Kappel sin 1971-75 igmeindet worre.
Wirtschaft un Infrastruktur
Lenzkirch läbt vu Fremdeverkehr un Industri. D'Burg Ald-Urach befindet sich uf em Lenzkirchemer Bann.
Verkehr
Lenzkirch lit an dr Bundesstross 315 zwische Schaffhuse in dr Schwyz un Titisee. Vorwigend wird d'Durgangsstross im Summer vu Touriste benutzt.
Die 1976 stillglegt Iisebahnlinie vu Nöistadt un Kappel-Guetachbruck us uf Bonndorf isch iber Lenzkirch gfahre. Dert het die Bahn jewils e Spitzkehri gmacht.
Asässigi Undernähme
S'bekanntiste Lenzkirchemer Undernähme isch d'Testo AG, Produzent vu Umweltmessinstrumente (Temperaturmessig u. a.). Witteri grösseri Undernähme sin de Firme Atmos Medizintechnik GmbH & CO.KG, Mesa Feindrehteile GmbH & Co.KG sowie d'Kematen cosmetics GmbH, wo d'Alage vu dr vum Muederkonzern Procter & Gamble gschlossene Kadus anno 2005 ibernu het.. Lenzkirch bietet insgsamt 3.500 Arbetsplätz a.
Kultur un Aluegenswürdigkeite
D'Attraktion vu Lenzkirch lit in dr Landschaft in dr umligende Region um drTitisee sowie dr Schluchsee. Lenzkirch lit an dr Ditsche Uhrestross.
Bauwercher
Lenzkirch het bis uf d'Burg Ald-Urach us em 13. Johrhundert keini benennigswürdige baulichi Aluegenswürdigkeite.
Naturdenkmoler
Lenzkirch lit am Middelwäg, eme Fernwanderwäg vu Pforze uf Waldshuet, wo vili Naturdenkmoler z'sähne sin.
Aischylos
Dr Aischylos (, klassischi Ussprooch []; latinisiert Äschylus, Aeschylus; * 525 v. d. Z. z Eleusis, Attika; † 456 v. d. Z. z Gela, Sizilie) isch vor em Sophokles und Euripides dr eltist vo de drei groosse griechische Dragödiedichder. Vo sine siibe erhaltene Stück wärde vor allem d Perser und d Orestii immer no uf dr ganze Wält ufgfüert.
Lääbe
Dr Aischylos stammt us eme alte Adelsgschlächt. As junge Maa het er dr Sturz vo de Söön vom Peisistratos und s Ändi vo dr Tyrannis erläbt und die demokratische Reforme vom Kleisthenes. In sine erste Stück het no sälber as Schauspiiler mithmacht. Mit fümfezwanzig het er bim Dichderwettbewärb vo dr Stadt Athen, em Agon vo de Dionysie, mitgmacht, het aber verloore.
490 v. d. Z. het er as Soldat für Athen in dr Schlacht bi Marathon gege d Perser mitkämpft und indere Schlacht si Brueder Kynaigeiros verloore. Er het im Joor 480 uf eme griechische Chriegsschiff bi dr Seeschlacht vo Salamis mitkämpft.
Dr Köönig Hieron I. vo Syrakus het en iiglaade und er isch e baar Mol uf Sizilie gräist. Dört het er d Lüriker Simonides, Pindar und Bakchylides driffe. Für e Hieron het er s Festspiil D Ätnäerinne verfasst.
Im Joor 472 v. d. Z. het er dr erst Briis mit dr Uruffüerig vom Drama D Perser gwunne, won er din sini Erfaarige im Chrieg dramatisiert. 468 het er gegen e Sophokles verloore, het aber bi de Dionysie im ganze 13 Mol gwunne.
Won er wider emol z Sizilie gsi isch, isch er 456 v. d. Z. dört z Gela gstorbe und begraabe worde.
Wirkig
Im Joor 406 v. d. Z. het dr Aristophanes in sinere Komödie D Frösch dr Aischylos im zum Verdräter vo dr alteerwürdige Zit und zum Vorbild vom dragische Dichder gmacht. Gege d Middi vom 4. Joorhundert v. d. Z. het mä si Statue näbe deene vom Sophokles und vom Euripides im Dionysostheater ufgstellt.
Wärk, wo erhalte si
Noch dr Überliiferig het dr Aischylos 90 Wärk gschriibe. Mä jennt aber nume d Nääme vo 79. Sini 20 Satyrspiil, wo bsundrigs berüemt sin, si alli verloore gange, nume vom Satyrspiil Diktyulkoi ("D Netzziejer") gits no wääsentligi Däil in zwäi Papyri. Vo de Dragödie git s nume no siibe, wo vollständig erhalte si. Vo sine Früewärk bis zur Drilogii Orestii, won er churz vor sim Dood fertiggschriibe het, cha mä dütlig si künstlerischi Entwigglig gsee – vom ene eender äifache Stil vom Verzele zum ene Drama vo dr Wältlitratuur, wo in sinere Dragik und Diefi kuum je überdroffe worde isch.
Überliiferig
Mediceus Laurentianus 32,9 us dr 2. Helfti vom 10. Joorhundert: Die äinzigi Handschrift, wo alli Dragödie din überliiferet sin.
Erzbistum Vaduz
S Erzbischtum Vadoz umfasst geografisch s Staatsbiet vum Firschtetum Liechtestaa, dodermit isch s ais vu dr chlaischte Erzbischtimer vu dr remisch-katholische Chilche.
Gschicht
S Erzbischtum Vadoz isch am 2. Dezämber 1997 vum Papscht Johannes Paul II. mit dr Aposchtolische Konschtitution Ad satius consulendum yygrichtet wore. Dervor isch s Biet as Dekanat Liechtestaa' e Dail vum Bischtum Kuur gsii. Dr effetlig un fyrli Vollzug het am 21. Dezämber 1997 in dr zuen ere Kathedral ghobene Pfaarchilche St. Florin vu Vadoz stattgfunde. D Erzdiezese isch diräkt em Hailige Stuel unterstellt un ghert in kainere Bischofskonferänz aa. D Grindig vum Erzbischtum het s megli gmacht, ass dr Bischof vum Bischtum Kuur, dr Wolfgang Haas, wu vu Liechtestaa stammt un in syym Bischtum umstritte gsii isch, uf Vadoz het chenne versetzt wäre.
Patron
D Hauptpatroni vum Erzbischtum isch di hailig Jumpferte un Gottsmueter Maria, un zwar unter em Titel „Mariä Geburt“ (8. September). Näbenpatron sin dr hailig Märtyrer Luzius un dr hailig Florinus.
Bischtumsgliderig
S Erzbischtum Vaduz bstoht us zwelf Pfaareie:
Bischtumslaitig
Dr Wohnsitz vum Erzbischof, di Erzbischeflig Kanzlei un s Sekretariat sin im Frauechloschter vu dr Schwestere vum Choschbere Bluet (SPPS) z Schellebärg, S Erzbischefli Generalvikariat dergege z Vadoz.
Orestie
D Orestii (᾿Ορέστεια) vom Dichder Aischylos isch äini vo de bedütende griechische Dragöödie. Si isch im Joor 458 v. d. Z. entstande.
S Stück het drei Däil, Agamemnon, Choephore und Eumenide, und behandlet s Ändi vom Fluech, wo s Huus Atreus drunder stoot. Es zäigt d Entwigglig vom antike Rächtsverständnis vom Brinzip vo dr indiwiduelle Rach zun ere gordnete Rächtssprächig dur e Grubbe vo Richder und Gschworene, wo d Gsellschaft representiere.
D Orestii isch die äinzigi antiki griechischi Drilogii, wo erhalte isch. Der vierti Däil, e Satyrspiil, gältet as verscholle. Bi dr Erstuffüerig zu de Dionysie 458 v. d. Z. z Athen het dr Aischylos mit däm Stück dr erst Briis gwunne.
Pornofilm
E Pornofilm isch die audiovisuelli Realisazioon vo dr Pornografii (vom griechische porne ‚Huere‘, graphein ‚schriibe‘) im Medium Film. Pornografii wird vilmol definiert as en ummiddelbari und dütligi Daarstellig vo dr menschlige Sexualidäät und vo de primääre Gschlächtsmerkmol mit dr Absicht, dr Konsumänt sexuell z stimuliere.
In dr kunst- und filmwüsseschaftlige Usenandersetzig isch dä Aasatz zun ere Definizioon umstritte, au wenn s zum Bischbil usgseet, wie wenn d Rächtswüsseschaft uf die Definizioon aagwiise isch. Au d Abgränzig zu Schanerbegriff wie Erotikfilm, Sexfilm oder Softporno brucht s Kriterium vo dr Ummiddelbarkäit und Dütligkäit. S Brobleem isch, ass d Übergäng vo Schaner zu Schaner fliessend si, und mä käini klaare Gränzlinie cha zie.
Pornografischi Film si z Dütschland sit 1975 nüme stroofrächtlig verbote usser dr herte Pornografii, wo sexuelli Gwalt, Zoophilii oder sexuelle Missbruuch vo Chinder daarstellt. Es git aber Jugendschutz-rächtligi Bestimmige, wo zum Bischbil d Wärbig und dr Verchauf reglementiere.
Elbasan
Elbasan (Ussprooch: ; bestimmti Form im Albanische: Elbasani) isch e Stadt in Mittelalbanie un mit öbe 126.000 Ywohner eini vo de gröschte Stedt vo Albanie. Es isch e relativ jungi Stadt, wo vo de Osmane wääred de Eroberig vo Albanie gründet worde isch. Z Elbasan befindet sich d ältischt Moschee vo Albanie, wo im Joor 1492 baut worde isch.
Gschicht
D Stadt goot uff e Militärlager wo d Osmane bi de Eroberig vo Albanie im 15. Joorhundert gründet hen. Im Joor 1467 het de Mehmed II. e Feschtig baue lo. Elbasan bedütet uff Türkisch „starchi Feschtig“. D Stadt isch deno e Zentrum vo de orientalische Kultur z Albanie worde. D Stadt isch e wichtigs Handelszentrum, un e kulturell viilfälltigi Stadt gsi. Näbe de Albaner hen au Grieche, Slawe, Aromune un natürli Türke in de Stadt gläbt. D Stadtmuure sin im Joor 1834 vum Reshit Pasha wider ygrisse worde.
In de Mitte vum 18. Joorhundert isch z Elbasan e eigni Schrift für s Albanische entwigglet worde, wo sich aber nit het chönne duresetze.
Unter em König Zogu het d Aasiidlig vo Induschtri, mit Tabak- un Alkoholherstellig, aagfange. Unter de Kommunischte isch Elbasan de zum Induschtrizentrum vo Albanie uffbaut worde.
Wirtschaft
Usserdäm git es z Elbasan au e Zementfabrik, wo in de Region als vorbildlich bim Umwältschutz gilt.
ISO 3166-2
ISO 3166-2 isch dr zweiti Teil vom Schtandard ISO 3166. Er definiert Codes für Schtaate mit subnationale Einheite und abhängige Gebiete. Es git ca. 3'700 settigi Codes. Sie sind 1998 weltwiit für jedes Land definiert und sitdem erwiiteret worde, sobald en neue Schtaat dezuechunnt. Mit Newsletters, wo sit 2000 erschiined, änderet, oder aktualisieret sie die Iiträäg vom entschprechende Land wenn das nötig wird (z. B. nach ere Verwaltigsreform).
Format
D Codes beschtönd us zwei Teile, wo dur en Bindeschtrich (typografisch au Trennschtrich gnännt) voenand trennt sind. Dr erschti Teil git de Landescode dur ein bis drei Grossbuechschtabe, ein bis zwei Ziffere oder eme alpha-numerische Mix, entschprechend dr Norm ISO 3166 wieder. Dr zweiti Teil beschtaht us ein bis drei alphanumerische Zeiche, wo uf nationale Schtandards basiered.
Änderige
I de folgende Newsletters sind vo dr ISO Änderige bekanntgmacht worde:
Codematrix
D Ländercodes chönnd i dr ISO-3166-1-Kodierlischte nachgschlage werde. Isch dr Ländercode bekannt, isch die folgendi Matrix z verwende, um zur Lischte vo de ISO 3166-2-Codes z glange.
Längi schtaht debii für Aazahl an Zeiche nach em Bindeschtrich. Di einzelne Codetabelle sind nomaal nach dr Art vo de Zeiche uufteilt. Biischpiilswiis händ d Codes für Estland e Längi vo zwei Zahle hinder em Bindeschtrich (EE-37 bis EE-86).
Tu biSchevat
Tu biSchevat, s jüüdische Nöijoorsfest vo de Böim (ראש השנה לאילנות) im Februar isch e chliine jüüdische Fiirdig.
Tu biSchevat (ט״ו בשבט) bedütet wörtlig „dr 15. Schevat“. S Fest goot zrugg uf d Mischna. Dört isch gschriibe, ass s Huus vom Hillel dr 15. vom Monet Schevat zum Nöijoorsfest vo de Böim bestimmt het.
Dä Termin markiert s Ändi vo dr Räägezit, wo s die beste Bedingige het für zum in Israel öbbis aazpflanze. S Datum isch wichdig für d Vorschrifte für d Orla, d. h. für zum s Alter vo de Böim z bestimme. Das isch für religiöösi Juude vo Bedütig, will s verbote isch, d Frücht vo nöi pflanzte Böim under drei Joor z ässe, und im vierte Joor het mä sä im Tämpel müesse opfere und und erst vom fümfte Joor aa het mä sä döfe ässe. Tu biSchevat stoot für s Ändi vom Winter und sümbolisiert s Blüeje vo Israel, si Besiidlig, d Schönhäit vo dr Natur und die guete Frücht, wo uf sinere Ärde wäggse.
Bruuchdum
In dr modärne Zit wärde an däm Daag Böim pflanzt. Dr Bruuch isch, ass mä an däm Daag e Frucht isst, wo mä in däm Joor bis denn nonig gässe het, und überhaupt vil Frücht und Fruchtsalat isst. Mä deckt e Disch, wo mä die schönste Frücht us em Land Israel druf ufstellt, bsundrigs die „siibe Arte“, wo s Land mit ene gsäägnet gsi isch, und säit dr Sääge „Schehechejanu“ (שהחינו Won is am Lääbe erhalte het) uf. Am Tu biSchevat isch s verbote z faste, und mä daf au käni Druurreede halte. Wenn s kä Sabbatjoor (Brachejoor) isch, wo alli Aarbet uf em Fäld verbote isch, faart mä ins Grüene, und pflanzt vilmol nöiji Böim.
Im 16. Joorhundert het dr kabbalistisch Rabbi Isaak Luria z Safed e Tu BiSchevat Seder iigrichdet, wo d Frücht und d Böim im Land vo Israel e sümbolischi Bedütig häi. Vili religiöösi aber au nid glöibigi Juude z Israel begönge dä Seder und bsundrigi Haggadot wie Pri Etz Hadar si für en gschriibe worde.
Tu biSchevat im Kaländer
Tu biSchevat wird an deene Datum gfiirt:
Mä sött Acht gee, ass jüüdischi Fiirdig am Oobe vom voorige Daag aafönge.
Arzenheim
Zwésche Arze un Grüsse sén Éwerràst vu rémischer Bsédlung gfunde wore. Zudàm gét's én Arze e mérowéngische Frédhof.
S Wappe vu Arze zàigt e sélbrige Muschelschale uf rotem Héndergrund.
Geographi
Aarze lijt in dr Rhinewene in dr Nächi vom Rhin, gegeniwer von dr Gmein Vogtsburg uf dr ditsche Sid, 17 km von Colmer eweg.
Gschichte
S'Dorf wird anno 670 in ere Schenkung vom Herzog Etichon an s'Kloschter Ebersminschter s'erscht Mol erwähnt. S'Kloschter het im Ort au Feudalrechte un d'Gerichtsbarkeit gha. Aarzene isch im Hochmittelalter e Lehe von von dr Grafe von Wert worde, wo demit von dr Landgrafe vom Unterelsass belehnt worde sin. 1325 isch's Dorf no unter d'Herrschaft vom Bischtum Strossburg kumme, unter wellere es bis 1789 verbliwe isch.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Am Afang vom 2. Weltkrieg isch s'Dorf no im September 1939 evakuiert worre un d'Bevölkerung no noch dr französische Kapitulation im Herbscht 1940 zruckkehrt. Bi dr Befreiung von dr Nazi-Herrschaft im Friehjohr 1945 isch dr Ort no deilwiis zerstört worde.
Wértschaft un Énfrastruktur
Arze ésch noch landwértschaftlig pràgt: es wàre haiptsàchlig Getràide aboie, Rénder un Soi zéchtet un Féschfang bedrébe.
Es gét én Arze e Kéndergarte un e Primarschüele mét vier Klasse. Es gét kè Collège, d màiste Schieler géhn uf Markelse.
Au am Rhein
Au am Rhin (amtlich Au am Rhein) isch e Gmai im Landkrais Raschdi z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Iiwohner (Stand: ).
Gmaindsgliderung
Zue Au ghere kaine wittere Ortsdail.
Gschicht
Au am Rhin isch zum erschte Mol gnännt worre anne 830 as Augia.
Verwaltung
Au het sich mit Bietje, Durmersche un Elchese-Illinge zum Gmaiverwaltungsverband Durmersche mit Sitz z Durmersche zämmegschlosse.
Burgermaischter*ne:
Dialäkt
Dr Dialäkt vun Au am Rhin ghert zum Owerrhinalemannisch.Im Dialäkt vun Au sin mhd. ie, üe un uo monophthongiert, d. h. mer sait Bruuder statt 'Brueder' un miid statt 'mied'.
Silvester II.
Dr Silvester II. (vorhär Gerbert vu Aurillac, au Gerbert vu Reims; * um 950 z Aquitanie; † 12. Mai 1003 z Rom) isch e Mathematiker, Abt vu Bobbio, Erzbischof vu Reims un Ravenna un schließli Papscht vum 2. April 999 bis zue sym Dood anne 1003 gsii. Uugwehndli an syre Laufbahn isch sy Abstammig us aifache un arme Verhältnis gsii – Bischef un Päpscht sin in syre Zyt gwehndli nume Lyt us em Hochadel gsii. Erscht im 13. Johrhundert isch mit em Pietro di Morrone wider eber zum Papscht gwehlt wore, wu us ere verglychbare soziale Schicht chuu isch wie dr Silvester II.
Lääbe
Iber s Lääbe vum Gerbert vu Aurillac waißt mer verglychswys vyl, wel ain vu syne Schueler, dr Mench Richer vu Reims, e Gschicht vu Frankrych verfasst het un in däne Richeri historiarum libri IV au uusfierli uf d Laufbahn vu sym Mentor yygangen isch. Dernäbe sin e Raie vu syne Brief erhalte.
Dr Gerbert vu Aurillac isch in dr Nechi vu Aurillac im Side vu Frankrych uf d Wält chuu un isch scho ase jung in e lokal Chloschter yydrätte. Wellewäg isch er wäg sym nidere Stand zerscht e Laiebrueder gsii, dr Abt vum Chloschter het aber scho frie syni Gscheiti gchännt un het s em megli gmacht, ass er zum Mench het chenne gweit wäre. In aim vu syne spetere Brief schrybt dr Gerbert vu Aurillac, ass er däm Abt alles verdanke diei. Anne 967 isch dr jung Mench em spanische Adlige Borrell II. ufgfalle, wu im Chloschter z Bsuech gsii isch. Dr Gerbert vu Aurillac isch wahrschyns mit sällem as Sekretär retuur uf Barcelona gange un isch derno fir rund zwai Johr z Spanie gsii un het dert Mathematik studiert. In dr Johr druf het er in dr Stadt Barcelona, wu vu dr Chrischte ghalte woren isch, au Naturwisseschafte studiert un het dodermit e Wisse ghaa, wu fir s chrischtli Reschteuropa uugwehndli hoch gsii isch. Anne 969 isch dr Borrell uf Rom pilgeret un het dr Gerbert vu Aurillac mitgnuu. Dr Gerbert het dert dr Papscht Johannes XIII. un dr Chaiser Otto I. droffe. Dr Papscht het dr Otto iberzygt, dr Gerbert as Tutor fir sy junge Suhn, dr chimftig Chaiser Otto II., yyzsetze. Speter isch dr Gerbert uf Reims im Norde vu Frankrych gschickt wore go dert syni Studie vervollständige. In Brief, wu us däre Zyt erhalte sin, het er unter anderem gschribe, wurum er d Arithmetik eso wichtig gfunde het. Um s Johr 982 isch dr Gerbert vu Aurillac dur d Unterstitzig vu sym friejere Schueler Otto II. Abt im italienische Chloschter Bobbio wore. Är het in däm Amt aber nyt chenne mache, s Chloschter isch verarmt gsii un d Mench hän si gege ihn, wu sy Amt nume dur s Patronage dur dr Chaiser kriegt het, gstellt. Dr Gerbert het schließli des Chloschter verloo un isch retuurgange uf Reims, wun er Sekretär vum Erzbischof woren isch. Wo sy Dienschtherr anne 991 abgsetzt woren isch, isch dr Gerbert sy Noofolger in däm Amt wore. Är het as ain vu dr wichtigschte Glehrte vu syre Zyt gulte.
Ab em Johr 997 isch dr Gerbert persenlige Lehrer un bolitische Beroter vum junge dytsche Chaiser Otto III. (980–1002) gsii, wu ihn 998 zum Erzbischof vu Ravenna un schließli 999 zum Papscht gmacht het. As Papscht het er d Bolitik vum Otto chenne unterstitze (Renovatio imperii Romanorum). S groß Zyl vum Silvester isch gsii, unter em Schutz Otto wider Fride in dr uurueige Zyt härstelle z chenne. Är het des aber nit gschafft, wel er churz noch eme Ufstand vum remische Adel anne 1001 d Stadt het mieße verloo. Är isch erscht churz vor sym Dood wider uf Rom retuurchuu.
Im Mai 1003 isch dr Gerbert gstorbe un isch in dr Erzbasilika St. Johann im Lateran vergrabe wore. Anne 1308 het e Brunscht s urspringli Grabmol gschlisse. Z San Giovanni het s e Kenotaph us em 17. Johrhundert.
Wisseschaftligi Arbet
Wie wichtig syni bolitisch-chilchlige Ambitione gsii sin, eso wichtig isch au di wisseschaftlig Arbet vum Gerbert gsii. Syni rhetorische Fähigkaite sin globt wore, wie au syni Chänntnis in dr Mathematik un Aschtronomy. Erhalte het si d Geometria, in dr Hauptsach e Sammlig vu antike Schrifte. Aber au d Praxis het er mitdänkt. Zem Byschpel bschrybt dr Gerbert in eme Brief (Bubnov: ep. 148) an dr Mench Remigius vu Trier uusfierli, wie mer e Himmelsglobus macht. Dr Richer vu St. Remi het die Darstellig no ergänzt (Richeri Historiarum Liber III, 50). Bschribe wird, ass e Holzchugle mit Rosshut iberzoge woren isch. Uf där Iberzug sin in aifacher oder ufwändiger Uusfierig d Stärnbilder farbig ufdrait wore; entwäder monochrom as Pinkt in roter Farb, oder aber mit verschidene Farbe. In däm Fall isch s nit klar, eb s nume Pinkt oder villicht gmolti Stärnbilder gsii sin. Aifachi Exemplar vun eme Himmelsglobus hän nume ufdraiti Stärnbilder ghaa, di bessere het mer mit eme Horizontring versää. Bruucht het dr Gerbert au Abakus un Astrolabium. Dodermit isch dr Gerbert e Represäntant vu syre Zyt gsii, vu dr bolitisch-chilchlige Entwicklige wie au vum friemittelalterlige Bildigskanon här. Noch em Oswald Spengler sei s är gsii, wu um 1000 d „Konstruktion der Schlag- und Räderuhren erfunden“ heeb.
Legände
Ab em frieje 12. Johrhundert sin Gschichte ufchuu, dr Silvester II. heeb si mit Magy bscheftigt un sei mit em Deifel im Bund gsii.
No dr Legänd heeb dr Gerbert z Córdoba un z Sevilla studiert, wun er z al-Andalus gsii isch. Ihm het mer d Yyfierig vu dr arabische Zahlschrift mitsamt dr Null ins oobeländisch Rächne zuegschribe, was aber noowyslig erscht im Verlauf vum 12. Johrhundert dur Ibersetzige vum Rächebuech vum Al-Chwarizmi gschääne isch. Richtig isch dergege, ass dr Gerbert in syre Studiezyt z Andalusie scho au di arabische Ziffere chänneglehrt ghaa het, aber nonig d Null. Är het e Aadail draa ghaa, ass e mittelalterligi Sonderform vum Abakus mit bezifferete Rächemarke yygfiert woren isch.
Dr Papscht Silvester soll au in dr Neijohrsnacht vor dr erschte Johrdöusertwändi zitteret haa, wun er d Mäss gfyrt het, wel er mit em Wältuntergang bi dr Wandlig grächnet heeb.
Département Haute-Savoie
Haute-Savoie (IPA: ) ésch e Département z Frànkrich.
S ghert zr Region Auvergne-Rhône-Alpes (bis Endi 2015 zu Rhône-Alpes) un tràjt de N° 74 nooch de àlfabetisch Räiefolig vun de frànzeesche Départements.
De Nàmme kummt vum gànze Savoie.
Geografii
S Département Haute-Savoie leijt im Südoschte vun Frànkrich. D weschtlich Granz vum Département isch d Rhone un im Oschte bildt d Alpe mit m Mont Blanc e nàdirlischi Granz. Im Norde gehts àn de Gämfersee un im Weschte folgt s Département Ain.
Im Norde und Nordoschte chunts an d Schwiz mit de Kantön Wallis, Waadt und Gämf.
Pseudogottheit
Under Pseudogottheit, Pseudogott oder Pseudogöttin werd i de Religiosforschig e Gotthait verstande, wo i de wüsseschaftliche und populäre Literatur uuftaucht, aber vo de Forschig nöd as echt historisch anerchennt werd. Anderi Bizaichnige sind faltschi Gotthait, unhistorischi Gotthait, unechti Gotthait, erfundeni Gotthait und äänlich. Pseudogotthaite sind bsunders typisch för Religione, wo nu schlecht öberliferet sind, so i de slawische oder südgermanische Religioo, im Gegesatz zu de nordgermanische oder antike Religioo, wo e riichi Öberliferig erhalten isch. Nöd dezue ghöret rain literarischi Gstalte, wo de fiktivi Charakter aidüttig isch, wie d Götter i de Opere vom Richard Wagner oder i de Büecher vom J. R. R. Tolkien.
Denebet cha de Bigriff Pseudogotthait usserhalb vo de Religiosforschig au abschätzig bruucht were, för Gotthaite, wo anere andere Religioo as a de aigne aghöört.
s Uufcho vo Pseudogottaite
De Grund wiso au i de wüsseschaftliche Litertatur Pseudogotthaite uuftauchet isch verschide. E Grund cha sii, as e Forscher d Sprooch zwenig guet chennt, e faltschi Lesig vonere öberlifrete Schrift öbernoo werd aber au faltschi Öberlegige und Rekonstruktione. Denebet cha au de Wunsch bistoo, us verschidnige Gründ enere fremde Kultur Gotthaite z underschiebe oder groossi Lugge i de Öberliferig uufzfülle. I de moderne Zitt chunnt no d Wunsch vo neopagane Chraise dezue, eri religiöse Vorstellige as alt und historisch z verbürge.
Sarazenischi Pseudogotthaite
Im Mittelalter sind a de Muslim regelmässig Gotthaite zuegschribe wore, entweder us Uuchenntnis vom Islam, aber au mit Absicht, um d Muslim as Haide abzstempfle. Sarazenischi Pseudogotthaite vo de mittelalterliche Quele z Tütschland, z Frankriich oder z England sind: Apolle, Jupiter, Mercurius, Terfîant (»de Find«) oder Vigant (»Find«), Tôt, (»Tod«), Medelbolt, Machazên und Machmet. Die Abgötter, wo de Sarazene zuegschribe sind, sind aidüttig e Mischig us antike Gotthaite, tütsche Näme und au de Name vom Prophet Mohammed ghört zu de underschobne Götter. Obwoll de Islam kai Bilder chennt, werd i de Heldesaage beschribe, wie christlichi Helde Götteridol vo de Sarazene vernichtet hend.
Antiki Pseudogotthaite
I de Genealogia deorum (»Genealogii vo de Götter«) vom Giovanni Boccaccio (1313-1375) taucht as Stammvatter vo de antike Götter de Demogorgon uuf. De Name isch aber e Faltschlesig vom Wort demiurgos (agriech. »Handwercher, Schöpfer«). Obwoll de Feeler scho glli uufzaigt woren isch, isch de Demigorgon no lang i de Literatur zitiert wore.
Germanischi Pseudogotthaite
Meriri Pseudogotthaite stamet us de Forschig vom Jacob Grimm, wo as erste di "tütschi Religioo" seriöös erforscht gha het. Obwoll spööteri Forscher hend chöne bilegge, as Göttine wie Hruoda, Ostara oder Ricen nöd historisch bilait were chönet, tauchet a paar, drunder d Ostara, immer wider as historischi bizügti Gotthaite i de nödwüsseschaftliche Literatur uuf.
Anderi Gotthaite hend ere Uursprung usere faltsche Lesig vo antike und mittelalterliche Quele, so d Hertha vo de Germania vom römische Historiker Tacitus öber d Göttin Nerthus oder de Lollus, wo ageblich imene verlorene Tegscht vom Julius Cäsar vorchoo söll.
Zu de germanische Pseudogoothaite zälet under anderem: Alemanus Hercules, Baldruus, Biel, Cisa, Fosta, Hama, Hertha, Hulda, Jecha, Krodo, Lollus, Ostara, Ricen, Satar, Siwa, Stuffo, Teut, Thisa etc.
Baltischi Pseudogotthaite
I Büecher, wo di vorchristlichi Religio vo de Prusse, Lette und Litauer bihandlet, tauchet bsunders vill Pseudogotthaite uuf, vili devo sind aber volkstümlichi Umformige vo christliche Hailige, wie Mara för d St. Maria oder Tenis för de St. Antonius. So het de Jan Lasicki (16.Jh.) 78 Götter und Gaister gnennt, aber nume acht vo dene sind echt! Mit de nationale Romantik hend die »Pseudogötter nicht nur die vulgäre Vorstellungswelt, sondern sogar hervorragende wissenschaftliche Arbeiten bis zum heutigen Tage beeinflusst«.
Slawischi Pseudogotthaite
Au för di slawischi Religioo gits nume wenig alti zueverlässigi Quelle. Die grosse Lugge im slawische Götterhimmel hend bsunders polnischi Chroniste usem 16. und 17. Jh. versuecht noch antikem Vorbild uuszfüle
Illyrischi Pseudogotthaite
Lang isch i de wüsseschaftliche Literatur en illyrischi Göttin Oethe bihandlet wore, bis nochegwise woren isch, as die Ring, wo die Göttin nene sölet, usem 11. Jh. stamet und e verstümmlete christlichi Sege zaiget.
Ungarischi Pseudogotthaite
E Schöpfig vo de Romantik isch de Ármány, wo de dunkli Weltaspekt verkörpere tuet.
Berthold Auerbach
Dr Berthold Auerbach – mit-em richdiga Nama hôt’r Moses Baruch Auerbacher ghoißa – (* 28. Februar 1812 z Nordstedda, heit a Stadtdoil vo dr Graußa Kreisstadt Horb am Neckar em Landkreis Freidastadt, † 8. Februar 1882 z Cannes am Middlmeer) ischt a deitscher Schriftsteller gwäa.
Abstammong, Ausbildong, Jugendjôhr
Dr Berthold Auerbach kommt am 28. Februar 1812 z Nordstedda uff d Welt. Er ischt’s neinde Kend vom Ehepaar Jacob Auerbach ond dr Edel Frank. Zäah Jôhr schbätr wuud en seim Geburtsort de erscht jiidisch Elementarschual vom Keenigreich Wirdaberg ereffnet. Deet schicket-en seine Eltra nô. Nôch-em Vorbild vo seim Großvadder soll au dr Berthold amôl a Rabbiner werra. Em Alter vo 13 Jôhr feiret’r sei Bar Mitzwa. Em gleicha Jôhr wuud’r vo seine Eltra uff d Talmud-Schual nôch Hechenga gschickt. Abr scho zwoi Jôhr schbätr isch d finanziell Lage vo dr Familie Auerbach so brenzlich, dass-se koi Schualgeld meh zahla kô. Jetzt zuit Dr Auerbach vo Hechenga nôch Karlsruha om, wo-nr d Rabbinatsschuel besuacht. Deet wohnt’r bei seim Onkl Meier Auerbach ond schliaßt a lebenslanga Freindschaft mit-seim weit Vrwandta Jacob Auerbach.
1830 wechslet dr Auerbach ans Obere Gymnasium nôch Stuegert. Deet simbadisiirt’r mit dr vrboddena Schialer- ond Studendavrbendong Amicitia. Wia-nr em zwoida Ôlauf d Uffnahmepriafong bestôht, kriagt’r a klois keeniglichs Stipendiom. Zwoi Jôhr druff fangt’r an dr Uni Diibenga ôô, Rechtswissaschafda zo studiira, geit des abr bald zogonschda vom Fach Philsosophie widr uff. Z Diibenga tridd dr Auerbach dr vrboddena Burschaschaft Germania bei. Wia abr deet druff dr polidische Druck emmr erger wuud, beôtragt dr Auerbach em Merz 1833 an Reisepass, om ens boirische Ausland nôch Mincha reisa zo kenna. Nôh em gleicha Jôhr emmatrikulisiirt’r sich en Mincha firs Fach Philosophie ond geit au glei sei Empfehlongsschreiba bei seim schwäbischa Landsmôô Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling ab. S Jôhr druff wuud dr Auerbach am 23. Juni môrgnets om Faive vrhafdet ond als radikal-liberaler Burschaschafter weaga staatsfeindlicher Omtriib ondr Polezeiaufsicht gstellt. Dô druff wuud’r zwangsematrikuliirt, däff abr gnadahalbr sei Studiom z Heidelberg abschliaßa.
Am 12. Dezember 1836 wuud dr Auerbach zo zwoi Monat Feschdongshaft vrurtoilt, wo-nr glei em Monat druff uff-em Hohaschberg ôôtridd. Zo sellra Zeit send deet fascht bloß Burschaschafter eigschberrt. Drom isch des Gfengnis em Volksmund Demagogenherberge ghoißa wôrra. Genau zwoi Monat schbätr wuud dr Auerbach nôch Stuegert entlassa. Weil’r jetzt als Vorbestrafter nemme Rabbiner werra kôô, entschliaßt’r sich, s mit dr Schriftstellerei zo probiira.
Freier Schriftsteller
Am 3. Okdobr 1838 wuud dr Auerbach z Frankfurt am Main en d Freimaurerloge Zur aufgehenden Morgenröte uffgnomma, wo-nr bis zo seim Leabensende trei bleibt. Drei Jôhr schbätr kommt sei Ibrsetzong vom gesamda Werk vom Philosopha Baruch Spinoza raus, wo-nr vom Ladeinischa ens Deitsche ibrsetzt hôt. Dr ganz grauße lidrarische Durchbruch glengt-em abr em Jôhr 1843 mit seine Schwarzwälder Dorfgeschichten. Zom erschda Môl en dr Litradurgschicht schildret a Schriftsteller a ganz Dorf vom erschda bis zom ledschda Haus. Des Werk hôt dr Erzehlgaddong dr Dorfgschicht sein Nama uffprägt ond so indrnazionale Autora beeiflusst wia da Honoré de Balzac, da Iwan Sergejewitsch Turgenew und da Leo Tolstoi,
Vo 1849 bis 1859 leabt dr Auerbach z Dresden, wo-nr ondr andrem seine Drama Andreas Hofer ond Der Wahlspruch rausbrengt. Z Dresden entstandet au sein Roman Neues Leben, wo-nr em Lehrer ond Schualreformer Carl Reinhardt a Denkmal setzt, sowia d Erzehlonga Friedrich von Schwaben ond Der Bauer von Kulmbach. En Leipzig erscheint vo 1858 bis 1869 reglmäßig jedes Jôhr Berthold Auerbach’s Deutscher Volkskalender mit Beiträg vo namhafde Autora, ondr andrem vom Schweizer Gottfried Keller, wo-nr 1856 z Dresden kennaglernt ond Freindschaft mit-em gschlossa hôt. Em Jôhr 1860 schickt-em dr sell zor Vreffentlichong a nuia Novell ohne Titl. Dr Auerbach geit-ra da Nama Das Fähnlein der sieben Aufrechten, ond ondr sellem Titl isch des Werk oina vo de beliebdeschda Gschichda vom Gottfried Keller wôrra. Au durch em Auerbach sei posidiva Beschbrechong vo dr Novella-Sammlong Die Leute von Seldwyla hôt’r wesentlich zor Pobularideet vom Keller em deitscha Schbrôôchroom beitraga.
Kranket, Tod ond Beisetzong
Am 15. Februar 1862 schliaßlich wuud dr Berthold Auerbach ondr dr graußa Ôteilnahm vo dr Bevelkerong uff-em jidischa Friidhof en seim Hoimetort Nordstedda emma Ehragrab beigsetzt, wo-ma heit noh ôôgucka kôô.
Akduella litrarischa Bedeidong
Seine Schwarzwälder Dorfgeschichten, wo ibr da Zeitraum vo 1843 bis 1854 rauskomma send, hend em Auerbach an Welterfolg beschert. Se send en fascht älle eiropäische Schbrôcha ibrsetzt wôrra, heitzodag abr em Graußa ond Ganza vrgessa. Aus heidiger Sicht send-se a bissle zo scheefärberisch ghalda, ond ällzo-deitlich send Mahnong, Moral ond d Erbauongsabsicht vom Vrfasser et zo ibrheera.
Litradur
(Oldenburgische Beiträge zu Jüdischen Studien; Bd 17). Universitätsverlag, Oldenburg 2006, ISBN 3-8142-2019-6 (früherer Titel Das jüdische Selbstverständnis).
Caroline Burkart
D Caroline Burkart isch e dytschi Shiatsu-Praktikeri un Autori.
Lääbe
D Burkart isch z Badewyler ufgwagse. Anne 1979 isch si uf Lohr zoge. Si isch ghyrote un het mit ihrem Mann Thomas e Dochter. Si het as Apothekehälferi gschafft un zwee Gmieslääde gfiert. In dr Johr 2000 bis 2003 hat si ne Uusbildig zum Omega Health Coach gmacht un no au as Coach gschafft. Derzu het si Uusbildige in dr Tibetische Massage KunNye un in Health-Kinesiology gmacht.
Ab 2007 het si ne Uusbildig zur Shiatsu-Praktikeri gmacht un derno ne Shiatsiu-Praxis z Lohr ghaa. Aafangs 2018 het si die Praxis ufgee un het im Rame vu dr Landesgarteschau z Lohr Fierige gmacht.
Chandragupta Maurya
Dr Chandragupta Maurya († woorschinlig 297 v. d. Z. isch dr Gründer vom Maurya-Riich uf em Indische Subkontinänt gsi. Er gältet as äine vo de groosse indische Herrscher. Die antike Grieche häi en as Sandrokottos kennt.
Caroline Burkart
Lääbe
Anne 2015 het si bim Dialäktwettbewärb Lohrer Murre mit em alemannische Gedicht „Samschdig“ dr zweet Bryys in dr Kategory Lyrik gwunne.
Chandragupta Maurya
Leben
Über e Chandragupta und si Zit wäiss mä mee as über anderi Zitabschnitt vo dr früeje indische Gschicht dank de Edikt vom Mauryaköönig Ashoka und Wärke vo griechische Autore, drunder dr Megasthenes, wo e Botschafter vo de Selöikide z Pataliputra (hüte Patna) gsi isch.