cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spätrömischer Wachturm in der Hard
Gschicht
Im Kanton Baselland wäiss mä nume no vo äim andere Römerdurm us dere Zit, däm bim Stärnefäld z Birsfälde. Dä isch aber zerstöört worde, wo mä 1938 dr Auhaafe erwiteret het. Mä nimmt aa, ass zwüschen em Kastell uf em Baasler Münsterhüügel und däm vo Kaiseraugst öbbe alli anderthalb Kilometer e Wachdurm gstande isch, am ene Blatz, wo d Sicht uf die rächtsrhiinischi Site frei gsi isch und d Wachdürm flussuf und flussab sichtbar bliibe si. Gfunde het mä aber bis jetz nüt.
Reutigen
Röitige (amtlech Reutigen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Röitige umfasst glychnamig Dorf u d Sidlige Hani un Allmi. D Gmeindsflächi geit vor Chander bis zue dr Stockhornchette u bsteit us 46,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 45 % Waud, 4,8 % Sidligsflächi u 3,9 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Stocke-Höfe, Zwisubäärg, Spiez, Wimmis u Eerlebach.
Gschicht
Röitige isch zum erschte Mal gnennt worde um 1300 aus Rötingen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidersimmetau ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,3 % gläge.
Religion
84,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 22,5 %, CVP 0,8 %, EVP 3,7 %, FDP 3,2 %. GLP 3,6 %, GP 5,0 %, SP 9,2 %, SVP 42,6 %, Suschtigi 9,4 %.
Gmeindspresidänt vo Röitige isch dr Beat Wenger (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 909 Ywohner 97,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,3 % Italienisch.
Dr bärntütsch Dialäkt vo Röitige ghört zum Hochalemannisch.
Wallbach (Baden-Württemberg)
Wallbach isch e ehemoligi Gmeind im Landchreis Waldshüet und hütt e Ortsdeil vo Bad Säckige.
De Ortsdeil litt öbbe drei Kilometer nordwestlig vo Bad Säckige uff 290 Meter über em Meerspiegel am Rhy und an de Gränze zu Wallbach AG, Schwiz.
Di erschte Sydler sin vom benochberte Wallbach im Kanton Aargau cho; sälli hän de nydrig Rhy lycht chönne überquere. Sit 1256 hät s Chloster vo Klingeberg z Basel wie au s Chloschter Säckige Zinsrächt und Gieter z Wallbach gha. Di erschti urkundligi Erwähnig goht uff s Johr 1283 zruck; „Walabuck“ hät de Habsburger ghört, nochdem d'Grafschaft Wehr an sälli übergange isch. Nochdem de Rudolf von Schönau im Johr 1350 d'Burg Schwörstedt und dodemit au Wallbach chauft gha hät, sin sini Nochfahre fümf Johrhundert lang Bsitzer gsi und hän di nyderi Grichtbarkeit usgiebt. Noch de Schönauer Erbdeilig (1628) hät de Ort mit Öflige e Vogtei bildet.
Friehner isch in de Landwirtschaft hauptsächlig Ackerbau bedrybe worre. Durch d'Nöchi zum Rhy hän aber au d'Schifffahrt und d'Fischerei e wichtigi Rolle gspylt. Vo de Mitglyder vo de Rhygnosseschaft hän d'Lüt vo Wallbach e wesentlige Adeil usgmacht; sälli Gnosseschaft hät bis 1911 elei s Fischerrächt uff em Rhy gha.
1972 isch Wallbach in d'Stadt Bad Säckige ygmeindet worre und isch sither de gröscht Ortsdeil.
Im Summer findet jedes Johr s Wallbacher Dorffest statt. An säller Verastaltig chönne d'Bsüecher, wo au uss em Usland chömme, sich uff vyli verschydeni Arte underhalte lo und d'Landschaft oder d'Chuchi vo de Region gnieße.
E witeri Bsunderheit vo Wallbach isch s Müllmuseum. De Erich Thomann, wo uff de Müllhalde z Wallbach gschafft gha hät, hät während zwanzig Johr diversi Abfäll uss de Müllhalde in siner Schüre gsammelt, wo sit 1991 als Müllmuseum bi freiem Ydritt cha bsüecht werre.
Gaetano Donizetti
Dr Domenico Gaetano Maria Donizetti (* 29. Novämber 1797 z Bergamo in Italie; † 8. April 1848 z Bergamo) isch äine vo de wichdigste Operekomponiste vom Belcanto. E baar vo sine Opere wie L’elisir d’amore (Dr Liebesdrank), Lucia di Lammermoor, Anna Bolena und Don Pasquale ghööre zum Standardrepertuar vo de Operehüüser uf dr ganze Wält.
Wärk
Im Ganze wäiss mä vo 71 Opere, wo dr Donizetti komponiert het. Vo deene si Früewärk wie Olimpiade (1817) oder L’ira d’Achille (1817) verloore gange. E Dradizioon ooni Lugge vo Uffüerige sit dr Uruffüerig git s nume bi L’elisir d’amore (1832), Lucia di Lammermoor (1835), La Fille du Régiment (1840) und Don Pasquale (1843). Die andere Opere vom Donizetti si äntwääder grad noch dr Uruffüerig oder vo dr Middi vom 19. Joorhundert aa vergässe worde, und mä het sä denn nume no do und dört ufgfüert. Erst sit dr Belcanto-Rönessans in de 1960er het mä e baar vom Donizetti sine Opere widerentdeckt, und die wärde sithär regelmäässig ufgfüert. Zu dene ghöört die sogenannte Tudor-Opere Anna Bolena, Maria Stuarda und Roberto Devereux, aber au Lucrezia Borgia, La favorite, Linda di Chamounix und Le convenienze ed inconvenienze teatrali oder Viva la mamma! Sit de 1980er-Jooren git s vo fast alle Ufnaame, au vo dene wo sälte gspiilt wärde.
Saint-Aubin-Sauges
Saint-Aubin-Sauges (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf im Kanton Nöieburg.
Es ghört zu dr Gmeind La Grande Béroche. Früener isch s en eigeti Gmeind gsii.
Geografi
Der ehemoolig Gmeindbann vu Saint-Aubin-Sauges isch vum Stade vum Nöueburgersee bis uf 1436 m Hechi uf en Jura ufeggange. D Gmai het di baide Ortsdail Saint-Aubin un Sauges gha. Dr alt Gmeindbann het 46 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 50,9 Prozänt Wald un drüü Prozänt Sidligsflechi umfasst. d Nochbergmaine vu Saint-Aubin-Sauges sin dozmol gsii: Vaumarcus, Fresens, Montalchez un Gorgier.
Gschicht
Anne 1888 hän sich di ehmolige Gmaine Sauges un Saint-Aubin zämmegschlosse. Saint-Aubin isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1176 as Sancti Albini, Sauges anne 1340 as villa de Sauges.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 5,7 % gläge.
Religion
69,3 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 6,9 Prozänt sin römisch-katholisch gsii (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,0 %, CVP 1,3 %, FDP 27,9 %, Grüeni 15,0 %, PdA 1,2 %, SP 18,5 %, SVP 32,7 %.
Dr Gmaindsbresidänt isch dr Hubert Brunner gsii (Stand 2012).
Wirtschaft
Saint-Aubin-Sauges isch es Piet mit vil Landwirtschaft und au echly Gwärb. Es het Räbbärgen am Hang über em Nöieburgersee, und a dämm sim Ufer en Hafe für privati Schiff.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2426 Yywohner 89,6 Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 9,5 Prozänt Dytsch un 0,9 Prozänt anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.
7. März
Dr '''7. Merz''' isch dr 66. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 67. in Schaltjohr), dodermit blybe no 299 Däg bis zum Änd vum Johr.
Arrondissement Briey
S Arrondissement Briey ìsch e Verwàltungbezirk vum Département Meurthe-et-Moselle ìn dr frànzesche Region Grand Est (bis And 2015 Lothrìnga). Höiptort (Sìtz vu dr Unterpräfektür) isch Val de Briey.
S bsteht üs àcht Kanton mìt 169 Gmeine.
Département Meurthe-et-Moselle
S Département Meurthe-et-Moselle [] isch s franzöösische Departemänt mit dr Ornigsnummere 54. Es lit im Nordoste vom Land in dr Region Grand Est und si Naame chunnt vo de Flüss Meurthe und Mosel. D Hauptstadt (Präfektur, franzöösisch préfecture) isch Nancy, Underprefektuure si Briey, Lunéville und Toul.
Sonntag
De Sunntig (althochdütsch: sunnûntag, latinisch: dies solis, griechisch: heméra Helíou = Tag vo de Sonne) esch noch dütscher Zählig (DIN 1355) sett em 1. Januar 1976 de sebeti Wochetag, noch chreschtlech/jüdischer Zählig de erscht, ond e dene vom Chreschtetom prägte Länder de wöchentleche Fiirtig.
Gsetzlechi Regelige
Praktisch alli europäische Länder händ gsetzlechi Ischränkige vo de Sunntigsarbet. Die wärde hött nömme nor religiös, sondern au sozial oder humanitär begröndet.
Département Meurthe-et-Moselle
S Wabbe
In Gold e roote Schreegrächtsbalke mit drei gstümmlete silbrige Adler (Alérion) druf, begläitet vo zwäi blaue schreegrächts ligenden Wälleläiste.
Daas isch s Wabbe vom alte Herzogdum Lothringe, wo sich s Depatemänt in dr Middi von em befindet, ergänzt um die bäide blaue Wälleläiste, wo d Flüss Meurthe und Mosel sümbolisiere.
Gschicht
S Departemänt isch am 7. Septämber 1871 mit de vier Arrondissement Briey, Lunéville, Nancy und Toul gründet worde.
Wo Frankriich dr Dütsch-Franzöösisch Chrieg 1871 verloore het, ischs Elsass und vor allem dr dütschsproochig Däil vo Lothringe as „Riichsland Elsass-Lothringe“ an s nöigründete Dütsche Riich aagschlosse worde; doodrvo isch vor allem dr grösst Däil vom Département Moselle und d Arrondissements Sarrebourg und Château-Salins vom Département Meurthe betroffe gsi. D Gebiet vo de bäide Départements, wo bi Frankriich bliibe si, het mä no in däm Joor zum nöije Département Meurthe-et-Moselle zsämmegläit.
Sonntag
Früehs Chreschtetom
A dem Tag vom Herr esch spöter d Uferstehig gfiiret worde, wo noch de Evangelie am drette Tag noch de Chrüzigong, d. h. am OschterSunntig, erfolgt esch. D Bezeichnig Tag vom Herr läbt hött no i vele romanischi Sproche als Bezeichnig vom Sunntig fort: franz. Dimanche, ital. Domenica, spa. Domingo leite sech vo dies domini, vo de latinische Öbersetzig vom griechische Kyriake heméra, ab.
Département Meurthe-et-Moselle
Gschicht
Die hütigi Gränze zwüsche de Départements Moselle und Meurthe-et-Moselle isch vo 1871 bis 1919 d Staatsgränze zwüschen em Dütsche Kaiserriich und dr Dridde Franzöösische Rebulik gsi. Wo Dütschland noch em Erste Wältchrieg 1919 noch em Verdraag vo Versaille s Gebiet vom Riichsland wider an Frankriich het müesse zrugggee, si d Staatsgränze vo 1871 zu de Gränze zwüsche de Departemänt worde.
Sonntag
Früehs Chreschtetom
D Bedütig vom Sunntig werd bereits för de Afang vom 2. Johrhondert dor d Didache (ca. 90), spöter au dor de Plinius, de Barnabasbrief, dor de Ignatius vo Antiochia om 110 en Asie, dor de Justin de Märtyrer ond dor de Irenäus vo Lyon (om 180) bezügt.
Département Meurthe-et-Moselle
Gschicht
Vo 1960 bis 2016 het s Departemänt zur Regioon Lothringe ghöört, wo 2016 Däil vo dr Regioon Grand Est worde isch.
Sonntag
Früehs Chreschtetom
Do drus loht sech schlüsse, dass de Bruch bereits zor Ziit vo de ältere Schreftquelle verbreitet gsi esch.
Département Meurthe-et-Moselle
Stedt
D Gemäinde mit de mäiste Iiwooner vom Departemänt Meurthe-et-Moselle si:
Sonntag
Früehs Chreschtetom
Was sech allerdengs ned loht lo drus schlüsse, esch en dorchgehendi "Heilighaltig" vom Sunntig em Senn vom eme Tag vo de Arbetsrueh. Eher schinnts sech be de meischte Chreschte om es Sammle vo de Gabe vo de Gschäftstätigkeit am erschte Tag vo de Woche (bem Paulus)ond om en geischtlechi Stärkig vor em Afang vo de Arbet(Sunntig als Arbetstag) ghandlet z ha. Au Jesus rueht ned am erschte Tag be sinere Uferstehig (Lukasevangelium Kapetel 24).
Département Meurthe-et-Moselle
D Gliiderig vo dr Verwaltig
S Departemänt Meurthe-et-Moselle gliideret sich in 4 Arrondissements mit 23 Kantöön und 592 Gmäinde:
Sonntag
Früehs Chreschtetom
Ab em 3. Johrhondert hets ossert de Ebionite no mehrerimol eus wenig bekannti Groppe gä, wo parallel zom Tag vom Herr au Sabbat gfiiret hend, wie z. B. d Albigenserhänd.
Département Meurthe-et-Moselle
Vercheer
Dur s Departemänt goot d Schnällfaarstrecki LGV Est européenne mit em 1510 m lange Mooselwiadukt bi Vandières.
Sonntag
Spöters Römischs Riich
Em Jahre 321 het de Konstantin I. dä dies solis zom Fiirtig erklärt. Dä vo de Chreschte als Tag vom Herr gfiiret Tag, esch au be de Ahänger vom Mithraskults de heilig Tag gsi. De Konstantin het met dem Edikt also grad zwöi wechtige Religione en Gfalle chönne tue.(ond offe loh, weli är bsonders gmeint het).
Mettelalter
Währenddem em Früehmettlealter Sunntigsrueh em höttige dütsche Sprochrum no keis Thema gsi esch, händ sech em Lauf vom Mettelalter cherchlechi Gebot entwecklet: Chreschte händ mösste am Gottesdienscht teilnä, de Sunntigsfrevel gfährdi (Sunntigsarbet) s Seeleheil. Glichs het au för en allmählechi emmer wiiter zuenähmendi Zahl vo cherchleche Fiiritige golte.
Reformation
Fer d Reformation isch dr absolut arbetsfrei Sunndig nit so wesetlich gsi. Bim Heilige vum Sunndig isch es in erster Linie um dr Gottesdienstbsuech gange. Die meiste andere chilchliche Fyrdig sin degege in dr reformierte Chilchene abgschafft worre. Säll au, wil die Katholisch Chilche fer viili Heiligi e Firdig gha het, d'Protestante degege d'Heiligeverehrig fer e verchappti Heiligeabetig ghalde un dorum abglähnt hän.
Noizitt
Im 17. Johrhundert chummt dur die vu dr Puritaner beiflusste Pietiste wiider e sabbatähnlichi Sunndigsheiligig uf, wo in dr folgende Johrhunderte dur d Industrialisierig immer wäniger ighalde wird.
Erst am End vum 19. Johrundert chumme wiider ersti Arbetsgsetze, wo d Arbet am Sunndig ischränke (z. B. Schwizer Fabrikgsetz vu 1877).
D Weimarer Riichsverfassig het anno 1919 bestimmt: Der Sonntag und die staatlich anerkannten Feiertage bleiben als Tage der Arbeitsruhe und der seelischen Erbauung gesetzlich geschützt. Nooch em Grundgesetz vu dr Bundesrepublik Dytschland vu anno 1949 isch säller Artikel vu dr Weimarer Verfassig Zitat „Bestandteil dieses Grundgesetzes“.
Gegewart
Dr wirtschaftlich Druck dur Maschine, dere ihr Uslastigszitt möglichst 24 Stunde am Dag betragen soll, setzt sich sowohl gege die traditionell-religiöse wie au gege die soziale un humanitären Gründe dur. Nöieri Arbetsgesetze len fer dr Sunndig wiider meh un meh Usnahme zue.
Näbenem Christetum chenne au s Judetum un dr Islam dr sibedägig Firdigsrhythmus. Zum Judentum lueg Schabbat fer dr Samschdig. Im Islam nimmt dr Fridig d Rolle vum Sunndig i, wobi dr Dag aber früeher nit völlig arbetsfrei gsi isch, sundern numme us religiöse Gründe jederma dr middäglich Bsuech vu dr Moschee het ermöglicht werre solle. Dr Wucheafang isch aber au im Islam am Sunndig. Arbeitsfreier Dag isch dr Fridig in einige islamische Länder erst im 20. Johrhundert worre — analog zum Sunndig in dr westliche Länder.
In dr USA fange d'Kalenderwuche immer noch am Sunndig a.
Normunge
I de Din-Norm DIN 1355 isch anne 1943 festglegt worre, dass d Woch um 0:00 Uhr am Sonntig afängt und am Samstig um 24:00 endet, womit de Sonntig wiä i de meh als 2000 Jahre alte Tradition als erster Tag vo de Woche definiert worre isch. I der Überarbaitung DIN 1355-1 vo 1975 isch e Nummerierung vo de Wochetag festglegt worre wo de Mäntig d Nummer 1 griägt het und de Sonntig d Nummer 7. Dodimet isch de Sonntig also entgege de meh als 2000 Johr alte Tradition als letster Tag vo de Woche definiert worre.
Bidestroff
Bidestroff (ditsch Biedesdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Bidestroff lijt iìm Saulnois, rund 56 Kilometer sìdeschtlich von Metz un 23 Kilometer nordweschtlich vu Sarrebourg uf re Heche zwìsche 210 un 275 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine vun Bidestroff sìn Bassing ìm Nordoschte, Bourgaltroff ìm Nordweschte un Zommange ìm Sìde
Gschìcht
Bidestroff ìschzem erschte Mol gnannt worre ànne 1121 àls villa de Buderstorf cum ecclesia (1262: Buderstorff, 1266: Curtis de Benderstorff, 1476 Huwestorff, 1623: Biderstroff).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Bidestroff ìsch. Bidestroff ghert zem Kommünàlverbànd.
Feudalismus
Där Üsdruck Feudalismus (mittellatinisch feudum Lehu; s Wort stammt aber usem Germanische) bizeichnut innär Sozialwissuschafte vor allum d'Gsellschaftsform vam europäischu Mittlaltär. Z'Wort Feudalismus finnut schini Verbreitig als Kampfbigriff innär Französischu Rewoluzion va 1789. Féodalité het z'gsamta Privilegiuwäsu ubär dum Lehwäsu gikännzeichnut.
Merkmali
Än idealtypischi feudali Gsellschaft cha durch folgundi Merkmali bschribu wärdu: D'Produktion isch starch va där Naturalwirtschaft giprägt gsi. Där grossteil vannär Bivölkerig isch us Büru bschtanu. Schi sind abär nid d'Eigutümer vam va inu bschtelltu Land gsi. Z'Land ischs z'Eigutum vam Grundherr gsi. Di Büru hent schich im Züäschtand vannär Liibeiguschaft bfunnu, schi sind also persönlich abhängig vam Grudnherr und ufrii gsi.
Diz biditut :
Z'Eigutum vam Grundherr isch öi nummu bidingt gsi, wil är sus öi als Lehe va ämu hechärgschteltu Adligu bärcho het. Dem hedär darfir Chriägsdiänscht gschuldut. Är isch also än Vasall gsi. D'Chetti va dischi Abhängigu, mit Chriägsdiänscht verbunnunu Lehe isch bis zum Chinig gangu, va wellum d'hoheitlichi Domäna schliässlich z'ganz Land isch gsi. D'politischi Souveränität isch nach unena praktisch in Parzelle üfgiteilt wordu. Där Chinig isch imu setigu Syschtem nur z'Oörhöipt va schine Vasallu gsi, an welli är durch gägusitigi Bind vannär Lehnstreui gibunu isch gsi. Är het abär kei dräktu Züägang ze schine Unnertanu kha. Dischi Parzelliärig vannär Souveränität isch tüpisch fär d'gsamt feudali Epocha gsi. Dadrus het schich än bschtimmti Entwickligsdünaim ergä:
Entschtehig
D'feudal Gsellschaft isch im Füämittlaltär durch en Verschmälzig va de schich üflesundu antiku Gsellschaft und där germanischu Gsellschaft entschtanu. Na där Völkerwandrig sind uffum Gibiät fam ehemaligu römischu Rich mehreri germanischi Chinigrich entstannu. D'obene bschribni feudal Inschtituzion het schich aber erscht na dum Jahr 800 im Fränkischu Rich entwicklut. Diz wil en friäner zum Teil frihi Bürschaft durch schtändigi Chriäga und Inwasione durch d'Wikinger, d'Sarazähu, d'Magiaru und so witär ökonomisch ruiiniärt wordu isch und so in d'Abhängigkeit fa du Feudalherru gizwungu wordu isch.
Demokrit
Lääbe
Abdera, wo dr Demokrit uf s Wält cho isch und gläbt het, isch e ionischi Kolonii in Thrakie gsi. Dr Demokrit het riichi Elteri und mit sim Vermööge isch er wit ume gräist.
Vo sine Schrifte si nume no Fragmänt übrig. Es git aber e Verzäichnis vo dine Schrifte und das zäigt ass er e Verständnis vom ganze Wüsse vo sinere Zit gha het.
Sini Zitgenosse häi em dr Übernaame dr „lachend“ Filosoof gee. S Ziil vo sinere Leer isch gsi, ass d Seel dur d Theorii vom Wääse vo de Ding in e häiteri Stimmig chiem. Däm Gliichmuet het er „Euthymia“ (wörtlig: Woolgmuethäit) gsäit und en as s höggste Guet bezichnet.
Dr Demokrit het e groosse Iifluss uf e Platon ghaa, au wenn dä iin niene mit em Naame erwäänt, und uf e Aristoteles, wo sini Leer usfüerlig undersuecht und zum Däil au seer kritisch beurdäilt het:
Dr Demokrit isch vermuetlig im früeje 4. Joorhundert v. d. Z. gstorbe
Atomistische Materialismus
Wie si Leerer Leukipp, het dr Demokrit postuliert, ass die ganzi Natur us chliinste, undäilbare Äinhäite, de Atom, zämmegsetzt sig. Jedes vo dene Atom sig fest und massiv, aber nit gliich. Es gäbe unändlig vili Atom: rundi, glatti, unregelmäässigi und chrummi. Si underschäide sich aber nume in iirer Form und nid in iirer Essänz. Wenn d Atom zämmechömme, wurde die äinte as Wasser, anderi as Füür, as Pflanze oder as Mensch erschiine. D Seel wurd us Seelenatom bestoo und wenn e Mensch stärbi, wurde die Atom verströit und us ene wurde nöji Seele entstoo. Alles, was es gääb, chiem äntwääder vom Zuefall oder von ere Notwändigkäit.
Im Demokrit si Leer isch e konsekwänte und atomistische Materialismus.
Litratuur
Übersichte, Gsamtdarstellige Undersuechige zu äinzelne Theme
Friedrich Nietzsche
Uusgabe
Gsamtuusgabe:
Studienuusgabe – Täschebuechuusgabe:
Nietzsche Online - 70 Bände Editione vo dr Werch (KGW) und Brief (KGB) vom Friedrich Nietzsche vom Giorgio Colli und Mazzino Montinari: über 80 Monographie und Referenzwerch wie s Nietzsche-Wörterbuech und alli 38 Johrgäng vo dr Nietzsche-Studien - insgsamt über 100.000 Buechsite bi de Gruyter (10/2010).
Knochenfische
D Chnochefisch (Osteichthyes), oder Chnochefisch im wiitere Sinn, si sälli Fischgruppe, wo s Skelett von ene im Gegesatz zu däm vo de Chnorpelfisch (Chondrichthyes) vollständig oder deilwiis verknöcheret isch.
Vo de Chnochefisch im wiitere Sinn muess mä d Chnochefisch im ängere Sinn, die Ächte Chnochefisch (Teleostei), underscheide. Die si e Taxon innerhalb vo de Strahleflosser (Actinopterygii).
Allgemeins
Alli Fischarte, wo in de Binnegwässr in Mitteleuropa läbe, ghöre zu de Chnochefisch und – mit Usnahm vo de Störartige – zu de Ächte Chnochefisch.
D Chnochefisch im wiitere Sinn si die arteriichsti Gruppe vo de Wirbeldier (Vertebrata). Au hüte no wärde im Meer und au in Süessgwässer die ganzi Ziit neui Arte entdeckt. D Fleischflosser hai nume no acht rezänti (Arte wo hüt no läbe); us ihre fossile Vorfahreverdräter hai sich d Landwirbeldier (Tetrapoda) entwicklet. D Strahleflosser hai midestens 29.000 rezänti Arte. Mehr as 96 % vo dr Fischfauna si Strahleflosser.
Strahleflosser und Fleischflosser dräte sit em oberste Silur as Fossilie uf, im Devon, wo denn cho isch, hai si sich in zahlriichi Arte ufgspalte.
8. März
Dr '''8. Merz''' isch dr 67. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 68. in Schaltjohr), dodermit blybe no 298 Däg bis zum Änd vum Johr.
Romanus (Papst)
Dr Romanus isch im Johr 897 Papscht gsii. Dr gnau Wahldag isch nit bekannt. D Inthronisation het im Augschte 897 stattgfunde, s Änd vum Pontifikat wird uf Novämber 897 datiert. S isch aber nit ganz sicher, eb dr Romanus gstorben– in däm Fall isch er villicht vergiftet wore – oder abgsetzt woren isch – in däm Fall het er wohl as Mench wytergläbt.
Emanuel Büchel
Im Büchel si Wärk isch vo unschetzbarem Wärt für unseri Kenntniss vo dr Botanik in dr Gegend vo Baasel und sini vile Zäichnige, wo zwüsche 1735 und 1775 entstande si und lääbig und im Detäi d Stadt Baasel und iiri Umgääbig zäige. D Chupferstich, wo noch de Zäichnige gmacht worde si, fasziniere au hüte no und zäige, wie die alti Stadt und d Baasler Landschaft usgsee häi. Mä darf scho dängge, ass dr Büchel äine vo de bedütendste Künstler isch, wo die Stadt fürebrocht het.
Romanus (Papst)
D Wahl vum Romanus, wu vorhär Kardinalprieschter vu San Pietro in Vincoli gsii isch, het vor em Hintergrund vu dr Ussenandersetzige um d Rächtmäßigkait vum Pontifikat vum Formosus stattgfunde, wu ihre Hegschtpunkt in dr Lyychesynod im Summer 897 gfunde hän. Dää vu s Romanus’ Amtsvorgänger Stephan VI. durgfiert Schauprozäss het d Aahänger vum Formosus verbitteret, wu wahrschyns d Inthronisation vum Romanus derno bedribe hän.
Emanuel Büchel
Dr Emanuel Büchel isch e Illustrator gsi, wo bi dr Stadtregierig gfrogt gsi isch. 1770 het er dr Ufdraag überchoo, dr Dootedanz, wo denn 1805 abbroche worde isch, z kopiere und uf Babbiir ufzzäichne. Er het au Zäichnige gmacht vo dr Ruine vom spootrömische Wachdurm in dr Hard z Muttez, wo 1751 widerentdeggt worde isch.
Im Baasler Dalbekwardier git s e Strooss, wo si Naame überchoo het, und en anderi isch in dr Baaselbieter Gmäind Brattele.
Biedingen
Bidinge (lothrìngisch; frànzeesch Biding, ditsch Biedingen, 1915-18 un 1940-44 Büdingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Biedingen lijt rund àcht Kilometer sìdeschtliìch vun Saint-Avold uf re Heche zwische 251 und 296 m ìwer em Meeresspiegel. D Nochbergmeine sìn Macheren, Guenviller, Cappel, Barst, Maxstadt, Laning, Vahl-Ebersing un Lachambre.
Gschìcht
Biedingen ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1606 àls Budingen (1688: Büdingen, 1684: Bindigen, 1725: Beding, 1787: Buding).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Biedingen ghert zem Rhinfrankisch.
Pleß
Pless (amtlich Pleß) isch a Gmoed em Landkroes Onderallgai en Bayern.
Geografi
Pless leit rond 14 km nerdlich vo Memmenga an dr Iller en dr Region Donau-Iller. Vo dr Gmarkong send 74,8 % Landwirtschaftsfleche, 15,7 % Wald, 6,6 % Sidlongsfleche ond 2,9 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Pless ghert au no d Heiligkreuz Kapelle.
Gschicht
Pless isch zom erschte Mol gnennt worda em Jaur.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 5,4 % gleage.
Religion
91,9 % vo dr Eiwohner send em Jaur 1987 remisch-katholisch gwea, 4 % evangelisch.
Verwaltong
Pless haut mit dr Gmoende Boos, Felle, Hoimertinga ond Riada a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Pless isch dr Anton Keller.
Dialekt
Dr Dialekt vo Pless ghert zom Oschtschwäbisch.
Arrondissement Nancy
S bsteht üs 16 Kanton mìt 188 Gmeine.
Urs Schwaller
De Urs Schwaller (* 31. Oktober 1952 z Fryburg) isch en Schwiizer Politiker (CVP). Er isch vo 2003 bis 2015 Schtänderot us em Kanton Fryburg u vo 2005 bis 2014 Fraktionspräsident im Bundeshuus gsi. Sit 2016 isch er Verwaltigsrotspräsident vo de Schwizer Post.
De Schwaller isch vo Bruef Rechtsawalt. Er läbt z Tafers, isch ghürote u Vater vo drü Chind.
Politik
De Urs Schwaller isch vo 1986 bis 1991 Oberamtmaa vom Seisebezirk gsi u vo 1992 bis 2003 Fryburger Schtaatsrot. Zerscht isch er Direktor für Inners u d Landwirtschaft gsi, ab em 1996 Finanzdirektor. Im 2003 isch de Schwaller in de Schtänderot gwählt worde und im 2005 zum Präsident vo sinere Fraktion. Bis 2007 isch es d CVP-Fraktion gsi, wo im 2007 um d EVP- und glp-Parlamentarier erwiteret wurde-n-isch. Nach de Wahle 2011 isch d glp us dere Fraktion usgschiide, wil si selber Fraktionsstärki erreichd het. Dafür isch au de einzig CSP-Nationalrot Fraktionsmitgliid vo de noie CVP/EVP-Fraktion worde. De Schwaller het s Fraktionspräsidium im Jänner 2014 abgeh. Sin Nochfolger isch de Filippo Lombardi worde. Im 2009 isch de Urs Schwaller Bundesrotskandidat gsi, d Bundesversammlig het aber de Didier Burkhalter vo de FDP zum Bundesrot gwählt.
Vo 2011 bis 2015 isch er ständigs Mitglid vom Europarot z Strossburg gsi.
Bi de Wahle im Oktober 2015 isch de Schwaller nüme aaträtte.
Maultrommel
D Muuldrummle isch e chliis Musiginstrumänt mit ere Durchschlagzunge, wohrschiinli eins vo de eltiste Musiginstrumänt. Draditionell wärde noch däm Brinzip uf dr ganze Wält Döön gmacht: Mä duet s Muul uf und hebt s Instrumänt nooch draa. Denn setzt mä die elastischi Zunge vom Instrumänt mit dr Hand in Schwingig, und die wird im Muul inne versterkt und dr Klang wird dur s Verändere vo dr Grössi vo dr Muulhöhli und dur s Schnuufe gänderet. Dr Doonumfang vo dr Muuldrummle isch chlii. Alli Oberdöön, wo mä cha mache, basiere uf em gliiche Grunddoon, wo mä immer ghört. Dorum zellt mä d Muuldrummle zu de Borduninstrumänt, de Brummbäss, ängl. Drone.
D Muuldrummle isch in de letschte 200 Johr as solistischs Musiginstrumänt fast ganz verschwunde. In dr Volksmusig het sä vo 1900 aa d Schnuuregiige verdrängt, wo noch eme ähnlige Brinzip Döön erzügt.
Argos (Stadt)
Argos isch e griechischi Stadt im Nordoste vom Peloponnes. Si isch vor öbbe 5000 Joor gründet worde, het in dr archaische Zit bis in s 6. Joorhundert v. d. Z. e Hegemoniistellig uf em Peloponnes gha, wo si denn an Sparta verloore het. Si isch vo Grieche, Römer, Byzantiner, Venezianer und Türke brägt worde und het hüte 25'000 Iiwooner. Argos gältet as die eltisti Stadt in Öiropa, wo immer besiidlet bliibe isch.
Im Zuug vo dr griechische Verwaltigsreform 2010 isch d Gmäind Argos (sit 1925 Stadtgmäind/dimos) mit siibe andere Gmäinde in dr Umgääbig zur nöije Gmäind Argos-Mykene fusioniert worde, Argos isch vo dere e Gmäindibezirk und dr Sitz vo dr Verwaltig.
Kindheit
Im ängere Sinn chunnt d Chindhäit uf s Chliichindalter (2. und 3. Lääbensjoor) und wird iidäilt in die früeji Chindhäit (vo vieri bis säggsi), die middleri Chindhäit (vo sibni bia zääni) und die spooti Chindhäit (vo elfi bis vierzääni). Noch dr Chindhäit chunnt d Faase vom Jugedalter, dr Adoleszänz. Mit vieri isch e Chind öbbe dobblet so grooss wie bi dr Geburt.
Riggisberg
Riggisbäärg (amtlech Riggisberg) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland vom Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Riggisbäärg ligt ir Muelde vom Mülibach zwüsche Längebärg u Gibelegg. D Gmeindsflächi bsteit us 43,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 50,2 % Waud, 4,9 % Sidligsflächi u 1,2 % süschtigi Flächi. D Nachbergmeinde si Rüeggischbärg, Rümlige, Tuurne, Burgistei, Wattewiu, Blumistei u Rüschegg.
Gschicht
Die ehmalig Nachburggmeind Rüti (Rüti bei Riggisberg) isch zum 1. Jänner 2009 iigmeindet worde. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört.
Riggisbäärg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1148 Richesperc (1182 Rigesperc, 1228 Richasper,1245 Richesberc, 1267 Riggesberg,1275 Riggisberg, 1302 Rischisperg), Rüti 1345 aus Rüti (1429 Rüttin).
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,5 % gläge.
Religion
82,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,8 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,3 %, CVP 1,6 %, EVP 4,9 %, FDP 6,7 %, GLP 2,8 %, GP 4,6 %, SP 10,6 %, SVP 45,9 %, Suschtigi 5,6 %.
Gmeindspresidäntin vo Riggisbäärg isch d Michael Bürki (Stang 2020).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,7 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2162 Ywohner 95,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 0,3 % Italienisch.
Dr Dialäkt vo Riggisbäärg ghört zum Hochalemannisch.
9. März
Dr '''9. Merz''' isch dr 68. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 69. in Schaltjohr), dodermit blybe no 297 Däg bis zum Änd vum Johr.
Tübinger Gogenwitze
Die Dibenger Gogawitz sen a literarische Kurzform uf Schwäbisch.
Thema
S got haubdsächlich om Wei, Weibr, Wirdschafda, Wengerder (Goga), saufa, schaffa, Schdudenda, schwäbische Liadla, Ärzd on Abotheka. Z´erschd ischs bloß a glois Bieachle gwee, wo d Witz iber dia Diabengr Wengerder drengschdanda sen. Oft send dia Witz für dia normale Leit äweng derb oder au makaber. Aber so send se halt. Gogawitz send meischtens zemlich grob, aber de Goga hot des älleweil gfalla, weil se dodrmit de Gstudierte, sowohl de Studenta als au de Professora hent kenna schogga ond sich von dene abgrenza und wer de grebste Witz macht, gilt bei de Goga bsonders viel.
Elegdronische Media
En de Achzicher Johr sen no emmerhin 4 Kassedda rauskomma, älle ogfähr 40 Minudda lang. Oinigas schbäder send die erschde 3 dann au no uff CD erschiena. Dia bekanndeschde Schprecher send gwäa:
Biachr
De erscht Sammlong vo de Dibenger Gogawitz ischt scho 1916 uf da Markt komma. „Romeo“ hot sich domols dr Vrfasser ghoißa. Schbäter isch des Werk vom Dr. Heinz-Eugen Schramm en emmr nuie Auflaga wesentlich erweidret worra. Seller hot deam Biachle an langa Titl gäa: Gogen-Witze – Die „klassische“ Sammlung garantiert waschechter, würziger Gogen-Witze, als allgemeinbildender Beitrag der Tübinger Weingärtner zur Weltliteratur sach- und ortskundig in gültig-endgültiger Form gebracht, erweitert und herausgegeben von Heinz-Eugen Schramm. ''.
Militärische Sendeanlage Pierre-sur-Haute
Di militärisch Sändaalag Pierre-sur-Haute isch e dryssg Häktar groß Gländ, wu vu dr franzesischen Armee fir di militärisch Kommunikation mit Richtfunk gnutzt wird. Si lyt uf em Gipfel vum 1631 m hoche Bärg Pierre-sur-Haute im Biet vu dr Gmaine Sauvain un Job. Dur s Grundstuck verlauft d Gränze zwische dr Département Puy-de-Dôme un Loire un dr Regione Rhône-Alpes un Auvergne.
Gschicht
Anne 1913 isch dert e optischer Telegraf im Chappe-System ufgrichtet wore. Zue sällere Zyt hets nume ne chlai Hysli us Stai mit em optische Telegraf uf em Dach gee.
Anne 1961, im Chalte Krieg, het d NATO di franzesisch Armee bätte, aini vu dr 82 Statione vum Funknetz ACE High ufzböue, wu im Gegesatz zum Churzewällefunk au noch eme Atomchrieg het solle funktioniere. In däm Netzwärch isch d Station Pierre-sur-Haute mit em Ruefzaiche FLYZ e Relais zwische dr Station Lachens (FNIZ) im Siden un dr Station Mont-Août (FADZ) im Norde gsi. S sin vier 10-kW-Sänder (zwee pro Richtig) un sächzeh Empfänger (acht pro Richtig) yyesetzt wore. Anne 1974 hän di franzesische Luftstrytchreft di Laitig vu dr Staiton ibernuu.. 1988 het d NATO aagfange s ACE-High-System stillzlege.
Anne 2013 het dr franzesisch Inlandsghaimdienscht DRCI e Mitarbaiter vu dr franzesischesprochige Wikipedia unter Aadrohig vu Untersuechigshaft zwunge, dr Wikipedia-Artikel zue dr Sändaalag z lesche; dr Artikel isch no churzer Zyt widerhärgstellt wore.
Aktuälli Funktion
D Sändaalag Pierre-sur-Haute wird vu dr franzesische Luftwaffe bedribe un isch dr Radarainheit Base aérienne 942 Lyon-Mont Verdun unterstellt, wu 80 km wyt ewäg isch. Si isch aini vu dr vier Funkstatione an dr franzesische Nord-Sid-Achse, wu in ständiger Kommunikation mitenander sin. Di andere drei sin: Lacaune, Henrichemont un dr Militärflugplatz Rochefort. D Station wird vor allem fir Funkverchehr im Zämmehang mit dr Fierig vu operative Ainhaite brucht. Wän franzesischi Atomwaffe sotten yygstetz wäre, chennt dr Abschussbefähl iber die Station wyterglaitet wäre.
Syt ihre Grindig am 1. Juni 1994 isch d Station Dail vu dr Commandement Air des Systèmes de Surveillance d’Information et de Communications gsii. Ab em 1. Jänner 2006 isch d Station dr Direction interarmées des réseaux d'infrastructure et des systèmes d'information unterstellt wore.
Rund 20 Mitarbaiter sin vor Ort, dodrunter Elektromechaniker, Mechaniker un Chech. D Station wird vun eme Major glaitet; dää Rang in dr franzesischen Armee entspricht eme dytsche Oberstabsfäldwäbel (NATO-Rangcode OR-9).
Näbe dr militärische Nutzig unterhaltet dr Rundfunkkonzärn TDF dert e Sändaalag. Derzue het s uf em zivile Sänddurm au ne Radar-System, wu vu dr Direction générale de l’aviation civile bedribe wird un dr Luftruum un d Flugbewegige vum Flughafe Lyon Saint-Exupéry iberwacht un sicheret.
Kanton Ploërmel
Dr Kanton Ploërmel (franzesisch Canton de Ploërmel, bretonisch Kanton Ploermael) isch e Kanton im Arrondissement Vannes im franzesische Département Morbihan in dr Region Bretagne. Dr Hauptort isch Ploërmel.
Gmaine
Zum Kanton ghere 29 Gmaine.
Veränderigen im Bstand vu dr Gmaine syt 2015
2016:
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 hän die Gmaine zum Kanton ghert: Campénéac, Gourhel, Loyat, Montertelot, Ploërmel (Hauptort) un Taupont.
André Spitzer
Der André Spitzer (*4. Juli 1945 z Temischwara z Rumäniä; † 6. Septämer 1972 z Fürschtefäldbrugg z Dütschland BR) isch e Fächtmeischter u Trainer vo der israelische Fächtmanschaft bi de Olympische Summerspiel 1972 gsi. Är isch eine vo de elf Sportler u Trainer gsi, wo bim Olympia-Attentat z Münche vo paleschtinänsische Terrorischte als Geisle sy gno u im aschluss ermordet worde sy.
Läbe
Der André Spitzer isch z Rumäniä gebore worde. Syni Eltere hei bei der Holokaust überläbt. Der Spitzer isch 11 Jährig wo sy Vater stirbt. Mit 19i wänderet är nach mit syre Muetter nach Israel us. Z Israel wird är Chrftrainer vom Isarlische Fächtverband. Im Jahr 1968 geit är nach Holland zoge. Der Israelisch Fächtverband het ne zur Wyterbildig ga Holand gschickt. Z Holland schaffet är aber ou wyter als Fächttraniner. Bim trainig vo der Fächtere Ankie stellt sech use, das si scho mal z Israel isch gsi u der Spitzer verliebt sech i si. Si gö zäme nach Israel woner ä nationali Fächtakademie eröffnet. 1971 hürate di beide z Holland. Im Summer 1972 wird syni Tochter Anouk gebore. U de chunnt är ou no d Mitteilig über das är a d Olympiade z Münche darf. Da d Ankie ihre Maa zur Olympiade het welle begleite, hei sech d Eltere bereit erchlärt ufs Chind ufzpasse. Da d Anouk durchgängig brüelet u e Verwante das als nid normal empfindet seit dä das d Ankie zur Olympiade fahre söll u är würdi sech im Spital um die nötige Undersuechige kümmere.
Der André Spitzer u d Ankie verbringen di arbietsfrei Zyt immer zäme. Es isch sogar so das der Spitzer nid i der Mannschaftsunderkunft schlaft, sondern usserhalb vom Olympische Dorf bi der Ankie. Si hei extra es Zimmer agmietet für das. Der Spitzer frag du der Chef vo der Egipe ob er mit der Ankie Münche darf ga aluege. Der Spitzer isch i däm Momänt mit syne Wittbewärbe düre. Är darf zwöi Täg wägfahre lenger nid, will's när zrügg geit nach Israel. Da verzellt d Ankie ihrem Maa das d Anouk im Spital isch. Durm fahre die beide nach Holland. Dert erfahre di beide das d Dökter nid usegfunde hei was der Tocher fählt. Am nächste Tag muess der André Spitzer mit em Zug alleini zrügg nach Münche. D Fahrt vo Holland nach Münche het denn ungefähr 11 Stund duuret. Uf em Wäg zum Zug wott der Spitzer syni Tochter no mal gseh. Das füehr derzue, das är der Zug verpasst. Syni Frou Fahrt ne schnäll nach Einthove. Är chunnt am 5. Septämber öppe um 0:00 Uhr bi der Israelische Mannschaft a. Es isch di allererschti Nacht woner im Olympische Dorf übernachtet.
Vierstund nach däm der Spitzer isch acho dringe Terrorischte vo der Oragisation Schwarze Septämber i z Quarier vo der Israelische Mannschaft i. Si ermorde der Trainer vo de Ringer Mosche Weinberg u der Gwichtheber Josef Romano. Der André Spitzer u syner Mannschaftskollege wärde als Geisle gno u i sym Zimmer fescht ghalte. Wo's ums usflüge nach Kairo geit, wärde d Geisle gfragt öp si das wei. Daderzue wird der Spitzer vom ne Geiselnähmer a z Fänschter gholt. Er versicheret das si das so wei. Nach 20 Stunde Verhandlige flüge d Geisle zäme mit de Terrorischte mit em Helikopter nach Fürschtefäldbrugg. Di schlächt vorbereiteti u usgrüschteti Münchner Polizei u versuecht am dert e Befreiigsaktion. Es chunnd zum ne 2 Stündige Schusswächsel. Da derby erschiesse d Terrorischte der Spitzer u syner Mannschaftskolege. Füf Terrorischte u e Polizischt so wi alli Geisle chöme derby ums läbe.Der André Spitzer isch uf em Frydhof Kiryat Shaul z Tel Aviv beärdiget worde. D Ankie Spitzer kämpft über jahre dadrum das si Ysicht i d Akte bechunnt. U die dütschi Regierig d Schuld für dä Aschlag anerchennt. 2017 wird d Gedänkstett für d Opfer vom Olympia-Attentat errichtet. D Ankie Spitzer u d Ilana Romano d Wittwe vom Josef Romano sy di tybendi Chaft für die Gedänkstett gsi.
Im Jahr 2022 wo sech ds Attentat zum 50. mal jährt sicheret Dütschland entlech de agmässeni Entschädigung de Opferfamilie zue u entschuldiget sech bi de Familie. Bi der Gedänkfyr ds Fürschtefäldbrugg list d Ankie Spitzer e Brief a ihre Maa vor.
Škoda Auto
Škoda Auto, a.s. (Ussprooch: Schkoda,, ) isch e tschechische Auti- und Motorhersteller. D Firma isch 1895 as Laurin & Klement gründet worde und ghöört zu de eltiste Undernääme in sinere Bransche. Dr Maschinebaukonzärn Škoda het 1925 d Gsellschaft kauft, wo dur e Erst Wältchrieg gschwecht gsi isch. Dr Konzärn isch denn 1945 verstaatligt worde.
Sit 1991 ghört s Undernääme, wo denn no Škoda automobilová, a.s. ghäisse het, zur Volkswagen AG, zerst mit eme Meerhäitsaadäil, spüüter zu 100 % vo de Akzieaadäil. Usserdäm git s hüte no d Škoda Transportation a.s., wo Lokene, Autibuss, Drämli, usw. härstellt, wo wie Škoda Auto vom Konzärn Škoda cho isch.
Am 8. Februar 2013 het Škoda d Brodukzioon vo 15 Millione Faarzuug in dr ganze Firmegschicht gfiirt. Im 2013 het Škoda uf dr ganze Wält 920'750 Auti usgliiferet. 2014 het dr Faarzüüghärsteller zum erste Mol im ene Joor mee as 1 Million Faarzüüge verchauft (1.037.226). Dr Naame vom Undernääme chunnt vom Naame vom Industrielle Emil von Škoda.
Karl I. (Baden)
Dr Karl I. vu Bade (* 1427; † 24. Februar 1475 z Pforze; gnännt dr Chrieger ) isch Markgrof vu Bade gsii.
Lääbe
Är isch dr erscht Suhn us dr Verbindig vu dr Katharina vu Lothringe un em Markgrof Jakob I. vu Bade gsii.
Dodrus isch s zue Verwieschtige un Plinderige uf boode Syte chuu un in dr Schlacht bi Seckenheim isch dr Markgrof dur dr Friedrich I. vu dr Pfalz feschtgsetzt wore. Ass er frei chuu isch, het dr Markgrof mieße 25.000 Gulde zahle, sy Aadail an dr Grofschaft Sponheim as Pfand abgee un Pforze zum pfälzische Lääche mache. Dr Friedrich I. vu dr Pfalz het dodermit sy Aaspruch as Churfirscht gsicheret ghaa. D Bai vum Karl I. hän in dr Stiftschilche z Bade-Bade iri letscht Rue gfunde.
Eh un Chinder
Dr Karl I. het am 1. Juli 1447 z Pforze d Katharina vu Eschtrych (1420–1493) ghyrote, e Dochter vum Ernst em Yserne un e Schweschter zum spetere Chaiser Friedrich III. Us däre Verbindig stamme die Chinder:
Lutzingen
Lutziga (amtlich Lutzingen) ischt e Gmoed em Landkroes Dillinga z Bayern.
Geografi
Vo dr Gmarkong send 39,8% Landwirtschaftsfleche, 52,8% Wald, 6,7% Sidlongsfleche ond 0,6% sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Lutziga gheret d Derfer Lutziga ond Unterliezheim, ond d Weiler ond Hef Eichbergerhof, Gold-bergalm ond Unterlizheimer Mühle.
Gschicht
Lutziga ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1250, Unterliezheim 1026 als Liedesheim.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 0,6 % gleäge.
Religion
96 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 3,1 % evangelisch.
Verwaltong
Lutziga hot mit dr Stadt Hechstädt ond dr Gmoede Blĩĩdi, Fẽnnega ond Schwenninga a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Lutziga ischt dr Eugen Götz.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Lutziga ghert zom Schwäbisch.
Saint-Thurien (Finistère)
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Saint-Thurien lyt 36 km vu Quimper un 80 km vu Brest uf ere Hechi zwische 22 m un 166 m iber Normalnull.
Gschicht
Saint-Thurien isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1278 as Saincthourchan (1426 Sainct Tourhan, 1516 Sanctouchan, 1536 Sainctourhan, 1574 Sainct Ourchan, 1669 Saint Thurien, 1731 Saint Tourhan ou Urien).
Verwaltig
vu Saint-Thurien isch. Saint-Thurien ghert zum Kommunalverband.
Hessigkofen
Hessigkofe (amtlich Hessigkofen) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz gsii. Am 1. Jänner 2014 het si mit de Gmeinde Ätikofe, Ätige, Bibere, Brüggle, Chibberg-Buechi, Chüttigkofe, Gossliwiu, Mülidorf u Schäppech zur noie Gmeind Buechegg fusioniert.
Geografi
Hessigkofe liit im Mülitau im Soledurner Mittuland. D Gmeindsflächi umfasst 56,6 % langwirtschaftlichi Flächi, 32,3 % Waud un 11,1 % Sidligsflächi.
Nochbergmeine si Bibere, Tscheppech, Mülidorf, Lüterswiu-Gächliwiu u Gossliwiu.
Gschicht
Hessigkofe isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1034 aus Esikouen (1334 Hessenkofen, 1341 Hessikofen).
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch 2010 bi 2,3 % gläge.
Religion
74,6 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 11,7 % römisch-katholisch.
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,7 %, CVP 5,6 %, EDU 1,6 %, EVP 1,0 %, FDP 24,3 %. GLP 8,9 %, GP 16,7 %, SP 15,3 %, SVP 18,9 %, Suschtigi 3,0 %.
Gmeindspresidänt isch dr Stephan Renz (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,7 % gläge.
Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 248 Iiwohner 99,2 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,4 % Französisch u 0,4 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Hessigkofe ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Himmelried
Himmelried, elter Himmeried (amtlich Himmelried) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Tierstei im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Geografi
Himmelried liit am Südhang vom Homberg über em Chaltbrunnetal. Zue de Gmeind ghööre au no d Wiiler Steffe, Baumgarte un Schindelbode. D Gmeindsflächi umfasst 31,3 % langwirtschaftlichi Flächi, 59,2 % Wald und 9,5 % Sidligsflächi.
Gschicht
Himmelried isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1288 aus in villa Heimenriet (1295 Heimenried, 1466 Hymelried).
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Religion
22,4 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 45 % römisch-katholisch.
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 6,2 %, CVP 15,9 %, EDU 0,5 %, EVP 0,3 %, FDP 14,3 %, GLP 7,9 %, GP 10,4 %, SP 17,7 %, SVP 22,5 %, Suschtigi 4,4 %.
Gmeindspresidäntin isch d Deborah Fischer-Ahr (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,8 % gläge.
Sproch und Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 946 Iiwohner 94,9 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 1,2 % Französisch, 0,4 % Italienisch un 3,5 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Himmelried ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.
Liste der Mitglieder des Landtags von Baden-Württemberg (10. Wahlperiode)
Die Lischt git en Iberblick iber alli '''Mitglider vum 10. bade-wirttebärgische Landdag''' (1988–1992) mit Fraktionszuegherigkait un Wahlkrais.
Dr 10. Landdag isch am 20. Merz 1988 gwehlt wore. Di 1. Plenarsitzig isch am 7. Juni 1988 gsii, di letscht am 20. Februar 1992.
Bezirk Locarno
Chrais
Dr Bezirk bstoht us sibe Chrais (circoli).
Biningen
Binninge (lothrìngisch; frànzeesch Bining, ditsch Biningen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Binninge lijt ìm Weschte vum Bitscher Lànd uf re Heche zwìsche 248 un 379 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine sìn Rohrbach ìm Norde un Nordoschte, Gros-Réderching, Achen un Etting ìm Weschte, Rahling ìm Sìde un Montbronn ìm Oschte.
Gschìcht
Binninge ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1351 àls Biningen (1594: Beningen, 1681: Binningen, 1751: Bining, 1755: Beningen, 1771: Béning).
Züe dr Gmein ghere àui no d Willer Mohrenhof, Felsenhof, Bombacherhof un Kusterwald, wie zwìsche 1830 un 1870 vun Inwànderer grìndet worre sìn. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Binninge ìsch. Binninge ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Binninge ghert zem Rhinfrankisch.
Saint-Blaise NE
Gschicht
Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 7,9 Prozänt gläge.
Religion
52,4 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 19,4 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,4 Prozänt, CVP 2,9 Prozänt, FDP 32,5 Prozänt, Grüeni 11,5 Prozänt, PdA 0,2 Prozänt, SP 19,2 Prozänt, SVP 27,5 Prozänt.
Wirtschaft
Saint-Blaise isch früener es Winzerdorf gsi. Hüt het’s zimli vil Gwärb und Induschtry i der Gmeind, und si isch eine vo de Vorort i der Aglomerazioon vo der Stadt Nöieburg.