cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paul Meinherz
Der Paul Meinherz (Bürger vo Maiafèld; * 8. November 1888 z Mogelschbèrg, † 1967 z Kùùr) isch a Pündner Dialäggtoloog, Leerer und Regiarigssekretèèr ggsii.
Mittelhausen (Unterelsass)
Mìttelhüse (frz. Mittelhausen, dt. Mittelhausen) ìsch e ehmolige frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). Zem 1. Janner 2016 ìsch sa mìt Àtzne, Gìngse un Wìngersche zur Commune nouvelle Wingersheim-les-Quatre-Bans füsioniert.
Paul Meinherz
Lèèba
D Familia vom Paul Meinherz isch us Tütschland koo und 1853 z Maiafèld iipürgeret wòrda. Sini Eltara, d Anna Welti vo Sanggala und der Karl Friedrich Meinherz, hen aber nia z Maiafèld gglèbt. Der Vater isch Pfarer z Fanas, z Sernöis, z Saas, z Küblis und schliassli z Mogelschbèrg ggsii, wo der Paul uf d Wèlt koo isch.
Schpööter isch d Familian uf Frauefèld zòòga, wo der Paul Meinherz lut aignen Aagaaba d Primaarschual abggschlòssan und 1909, scho nòch am Tood vo sinem Vater (1907), d Matuura ggmacht hèt.
Mittelhausen (Unterelsass)
Gschìcht
Mìttelhüse ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 757 àls Mediovilla.
Paul Meinherz
Lèèba
Der Paul Meinherz isch verhüròòtet ggsii, sini Frau hèt Berta gghaissan und si hìn kai Kinder gghaa. Èr isch 1967 in der psüchiaatrischa Klinik Waaldhuus ggschtòrba.
Mittelhausen (Unterelsass)
Verwàltung
D letscht Maire vun Mìttelhüse ìsch d Mireille Goehry gsin.
Paul Meinherz
Pruafslèèba
Nòch am Schtudium isch der Paul Meinherz Leerer an der Kantoonsschual Kùùr ggsii; vo wìnn bis wìnn ggnaau isch nid überlììferet. Òffabaar sèi er z hèrt umgganga mit da Schüaler und isch dìnn nòch kurzer Zit Regiarigssekretèèr im Èrzüühigsdepartement vom Kanton Graubünda wòrda.
Mittelhausen (Unterelsass)
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Mìttelhüse ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
FC Locarno
Dr FC Locarno isch e Schwyzer Fueßballklub vu Locarno, wu aktuäll in dr Promotion League spiilt.
Gschicht
Är isch am 1. Juli 1906 vu zuegwanderete Dytschschwyzer un eme Tessiner grindet wore. Dr Klub het derno langi Johr in untere Lige gspiilt, voreb er in dr Saison 1926/27 Tessiner Maischter woren isch un in di hegscht Schwyzer Liga ufgstigen isch. Dr FC Locarno isch derno iber mehreri Johrzehnt in dr zwoo hegschte Fueßballlige blibe. Dr grescht Kluberfolg het dr Klub anne 1951 gfyyrt mit em Yyzug in s Schwyzer Cupfinal, wu mer derno geg dr FC La Chaux-de-Fonds verlore het.
In dr letschte Johrzehnt het dr Klub zmaischt in dr 1. Liga gspiilt, dr dritthegtsche Spiilklass, 1998/99 un syt 2005/06 derno aber in dr Nationalliga B bzw. dr Challenge League. In dr Saison 2013/14 isch dr FC Locarno, mit em 10. Rang am Tabällenänd, wider in di dritthegtsch Liga vu dr Schwyz, d 1. Liga Promotion, abgstige.
Württembergische Weinkönigin
Di Wiirdebärgisch Wyycheenigi wird syder ane 1950 gweeld. Si wird fir ai Joor gweeld ùn repäsentiert dr Wiirdebärgisch Wyy im Name vùm Wirdebärgische Wyyböuverband. D Bewäärbene mien 18 Joor ald syy ùn mien ebis wise iber dr Wyy ùn dr regional Wyyböu vù Wiirdebäärg. Us dr Bewwärberne wääre au d Wyybrinzäsine gweeld, wù d Wyycheenigi bi iire Ùfgaabe hälfe. Di Wiirdebäärgische Wyycheenigi isch derno au nominierd fir d Waal vù dr Dydsche Wyycheenigi.
Lischd vù der Wirdebäärgische Wyycheenigine syder ane 1950
(Vor 1972 hed s in e Dail Joor kaini gee.):
* schbeeder Dydschi Wyychenigi woore.
Kanton Delme
Dr Kànton Delme ìsch bìs März 2015 a Kànton ìm Arrondissement Château-Salins ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge gsìì. Zem Kànton han 35 Gmeina gheert. Dr Hàuiptort ìsch Delme gsìì. Verdratter ìm conseil général vum Département ìsch zitter ànne 1992 dr Brice Lerond gsìì. Ìm März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wora.
Eutokios
Dr Eutokios isch e spootantike griechische Mathematiker und Filosoof (Nöiplatoniker) gsi. Er het im spoote 5. Joorhundert und in de erste Helfti vom 6. Joorhundert gläbt. Si Häimetstadt isch Askalon gsi und mä säit em dorum vilmol Eutokios vo Askalon. Wil er zur Filosofeschuel vo Alexandria ghöört het, wird er au as Eutokios vo Alexandria bezäichnet.
Wärk
Vier Kommentar zu mathematische bzw. mathematisch-füsikalische Schrifte, wo sicher vom Eutokios si, si erhalte:
Übersetzige
Middelalterlig Modärn
Mutzenhausen
Mutzehüse (frz. Mutzenhouse, dt. Mutzenhausen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Nàme
Dr Nàme vun Mutzehüse kunnt vun làt. motta 'Hìjel, Buckel'.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Mutzehüse ìsch. Mutzehüse ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Mutzehüse ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Kanton Vic-sur-Seille
Bis zum Ditsch-Frànzesche Kriej 1870 hàt àui dr Kànton Arracourt zum Kànton Vic-sur-Seille ghert.
Fellering
Falleri (frz. Fellering, dt. Fellering) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geografie
Falleri lijt ìm Dàl vun dr owere Thur. D Nochbergmeine sìn Kruth un Oderen ìm Norde, Linthal un Lautenbachzell ìm Nordoschte, Ranspach ìm Sìdoschte, Husseren-Wesserling ìm Sìde, Urbès un Bussang Weschte un Ventron ìm Nordweschte.
Gschìcht
Falleri ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 973 (1357 Veldelingen).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Falleri ìsch. Falleri ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Falleri ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Liste der Mitglieder des Landtages (Republik Baden) (4. Wahlperiode)
Die Lischt git e Iberblick iber alli Mitglider vum Landdag vu dr Republik Bade in dr 4. Wahlperiod (1929 bis 1933).
The Doors
The Doors si e amerikanische Rockbänd und gältet as äini vo de iiflussriichste Grubbe in de 1960er Joor. D Bänd isch vo 1965 bis 1971 zämmegsetzt gsi us em Jim Morrison, Ray Manzarek, John Densmore und Robbie Krieger. Si häi im London Fog und denn im Whisky A Go-Go gspiilt, bis si dört uusegheit worde si, wil dr Morrison äinisch im Lied The End die skandalööse Ziile „Father, I want to kill you, Mother I want to fuck you“ draaghänkt het. Churz druf häi si bi Elektra Records underschriibe. Noch em Dood vom Morrison 1971 häi die drei andere no zwäi Album uusegee, wo aber wenig Erfolg ghaa häi. Im April 1973 het sich d Bänd ufglööst.
1993 si d Doors in d Rock and Roll Hall of Fame ufgnoo worde. Am 26. Septämber 2000 häi sich die Überlääbende Bändmitgliider zum e Reunion-Konzärt droffe un meereri Sänger wie dr Ian Astbury von dr änglische Rock-Band The Cult häi drbii im Morrison si Rolle gspiilt.
Goldbach-Altenbach
Golbàch-Àltebàch (frz. Goldbach-Altenbach, dt. Goldbach-Altenbach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Golbàch-Àltebàch ìsch 1972 entstànde durich d Fusion vun dr Gmeine Golbàch un Àltebàch. Golbàch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1135.
Vun 1871 bìs 1918 han d Derfer zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Golbàch-Àltebàch ìsch. Golbàch-Àltebàch ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Golbàch-Àltebàch ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Kanton Dieuze
Dr Kànton Dieuze ìsch bìs März 2015 a Kànton ìm Arrondissement Château-Salins ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge gsìì. Zem Kànton han 22 Gmeina gheert. Dr Hàuiptort ìsch Dieuze gsìì. Verdratter ìm conseil général vum Département ìsch zitter ànne 2008 dr Fernand Lormant gsìì. Ìm März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wora.
Megan Thee Stallion
D’ Megan Jovon Ruth Pete (* 15. Hornung 1995 z’ San Antonio, Texàs), bass’r bekànnt unt’r ìhrem Kìnschtlernàmma Megan Thee Stallion, ìsch a US-àmerikànischa Rapperin, Sangera un Liadermàchera.
Sa ìsch z'äärscht bekànnt worra, wu sa ìhra Freestyle-Videos uff da soziààla Nätzwark, bsunderscht uff Instagram, veräffentligt hàt. Ànna 2018 hàt sa a Vertrààg bii 300 Entertainment unterschrììwa. Unt’r dam Läibel hàt sa ìhra Mixtape Fever (2019) un ìhra EP Suga (2020) veräffentligt. Baida Wark sìnn bis ìn d’ Top 10 vum Billboard 200 glunga.
Ànna 2020 hàt sa ìhr äärscht Schtüdioàlbum Good News veräffentligt. S’ Wark hàt sehr güata Kritik bikumma un ìsch uff Plàtz 2 vum Billboard Hot 200 ànakumma. Mìt’m Remix vum Liad Savage zamma mìt dr Beyoncé hàr sa ìhr äärschter Nummer-Ains-Hit ìn Amerikà ghàà. Ìhra Sìnggel WAP zamma mìt dr Cardi B ìsch eewafàlls Nummer-Ains-Hit ìn Àmerikà gsìì, wia àui ìn àndra Lander. S’ Liad ìsch àm Schpìtzaplàtz 1 vum Billboard Global 200 gsìì. Ànna 2021 hàt d' Megan Thee Stallion zamma mìt dr Doja Cat àm Remix vun dr Ariana Grande ìhrem Liad 34+35 mìtgmàcht. Dr Remix ìsch Zwaita ìm Billboard Hot 100 worra. Ìm saalwa Joohr ìsch ìhr äärscht Kùmpilàzioonsàlbum Something for Thee Hotties üssagànga. Àui ànna 2021 ìsch d’ Sìnggel Thot Shit ärschììna, wo bis ìn d’ Top 20 ìn Àmerikà glunga-n-ìsch. Fìr dàs Liad hàt sa a Nominiarung bii da Grammy Awards bikumma, ìn dr Kàtegorii „Bäschta Rap-Ufffiahrung“. Ànna 2022 ìsch ìhr zwait Schtüdioàlbum Traumazine üssagànga. S’ Wark ìsch vu sa Kritiker globt worra un ìsch uff Plàtz 4 vum Billboard Hot 200 ànakumma.
Ìm Làuif vun ìhrer Kàrriar hàt d’ Megan Thee Stallion mehrera Üsszaichnunga bikumma, drunter säcks BET Awards, fìmf BET Hip Hop Awards, viar American Music Awards, zwai MTV Video Music Awards, a Billboard Women in Music Award un dräi Grammy Awards. Bii dr 63. Verlaihung vu sa Grammy Awards ìsch sa d’ zwaita Fràui worra, wo-n-a Üsszaichung àls „Bäschter Näijer Kìnschtler” bikumma hàt – noh dr Lauryn Hill ànna 1999. Ànna 2020 hàt sie d’ Zittschrìft Time bii da 100 iiflussriichschta Litt ìn dr Walt glischtet.
Mundartisten
D Mundartischte sind e Hip-Hop-Gruppe vo Langetu im Kanton Bärn.
D Band, wo rappe tuet, isch ane 2001 gründet worde.
Lüüt
früener derby:
bsunderi:
Ungerundeter fast offener Vorderzungenvokal
{{IPA base|Laut=Ungrundete fascht-offnige Vorderzungevokal
De ungrundet fascht-offnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch. De Vokal gits numme in mangi Dialäkt vum Alemannische. Im Hochdütsche gits en überhaupt nit. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „überoffnigs-e“ oder „hells-a“.
D Transkription vo däm Luut isch im Alemannische nit ganz eiheitlich. In Transkriptione vum Elsässische findt mer au s Zeiche für de Luut. Des Zeiche wird aber in vili Transkriptione für en „a-Luut“ bruucht, wo wyter hinte im Mund ussgsproche wird.
Kaiserstuhl AG
Chaiserschtuel (amtlich Kaiserstuhl) isch en alti, chlyni Stadt mid öppe 400 Ywohner und e Gmeind im Bezirk Zurzi vom Kanton Aargau i der Schwiiz.
Geografy
D Stadt Chaiserschtuel lyt am Hochrhy, und zwar am linggen Ufer, und do dermit a der Gränze vo der Schwiiz zu Dütschland. Bi Chaiserstuel goot e Brugg übere Rhy. D Stadt isch ganz z usserscht im Nordoste vom Kanton Aargau, im Egge vom Kantonsbiet, und chunt au an Kanton Züri a. Näbedra lyt uf der Ostsyte d Zürcher Gmeind Weich. Uf der Aargauer Syte isch s Stadtbiet ganz vom Areal vo der Gmeind Fisibach umggä. Ännet em Rhy lyt wisawi im Badische d Gmeind Hochetenge.
Dä chly Platz für d Stadt Chaiserschtuel isch zum grössere Deil am rächt stotzige Abhang zum Rhyufer, und obedra lyt e Bitz vo der grosse Ebeni vo der Schotterterrasse am Rand vom Rhytal. S Sidligsgebiet mit der alte Stadt und wenig Kwartier näbedra isch 14 Hektare gross.
Gschicht
Me het vermuetet, dass dört, wo hüt Chaiserschtuel isch, i der Zyt vo de Römer d Ortschaft Forum Tiberii chönt gsi sy, wo der Geograf Ptolemäus erwähnt het. Der Tiberius isch dä, wo ane 15 bis 13 vor Christus zäme mid em Drusus und zwo römische Armee vo Italie us s Gebiet vo Rätie für s römische Rych eroberet het. D Archäologe und d Historiker sy sech nonig einig, ob dä Märtort vom Tiberius (Forum Tiberii) bi Chaiserstuel oder doch anere andere Stell am Hochrhy z sueche wär.
Im Middelalter isch am rächte Ufer vom Rhy, der spötere Stadt grad gägenüber, d Burg Rotwasserstelz baut worde, wo au der Name Schloss Röttele übercho het. Dört het bis am Ändi vom 18. Joorhundert der Verwalter vo Chaiserschtuel gwoont. Es isch aznää, dass scho vo Afang a e Brugg i d Stadt übere gangen isch.
Der Name Keiserstuol isch s erschte Mol inere Urkunde vo 1227 z finde. Är bedütet eifach «dr Schtuel vom Kaiser» – grad wie bim Bärg mid em glyche Name ännet em Schwarzwald im Brysgau. Wie s derzue cho isch, dass dä Ort sone uffellige Name überchi het, isch nit klar.
D Stadt a däm Oort isch denn erst spöter, ane 1254, gründet worde. Der Freiherr Rudolf vo Chaiserschtuel het Ländereie em Chloschter Wettige verchauft. Der Ridder Lütold VI. vo Rägesbärg und s Chloschter Sankt Bläsi hend mit Ligeschafte i dr neue Stadt z tue gha. Me cha vermuete, dass der Rägesbärger der eigentlech Gründer vo der Stadt am Rhy gsi isch, und vilecht het är den au grad d Brugg übere Fluss lo mache. D Bauwys vo dere chlyne Stadt mid emene drüeggige Grundriss gseht grad so us wie ne Feschtig am Brüggechopf. Am Spitz obe stoot näbem ehemolige Stadttor a der Landstross der riisig Oberdurm. S alte Zäntrum vo der Pfarrei, wo Chaiserschtuel derzue ghörd het, isch bis ane 1842 bi der Pfarrchille z Hochetenge gsi.
Ane 1294 het der Bischof vo Konstanz de Rägesbärger d Stadt Chaiserschtuel abgchauft. Dä Platz isch für d Landesverwaltig vom Bistum, wo i dere Landschaft am Rhy grossi Güeter gha het, guet gsi, und so isch bi der Stadt, im Schloss Röttele, für fasch feufhundert Joor d Verwaltig vo dene bischöfleche Gebiet uf beide Syte vom Rhy gsi.
Wo d Eidgenosse ane 1415 der habsburgisch Aargau erobered hend, isch z Chaiserschtuel näbe der fürstbischöfleche Güeterverwaltig au der Sitz vom ene eidgenössische Amme hicho. S usser Amt Chaiserschtuel het zu der Grafschaft Bade ghört. Bim Zämeläbe vo de Amtlüt vo Konstanz und vo de Eidgenosse isch s nid immer eifach zuegange, wie me us de alte Bricht vo de Landvögt weiss.
Nach der französische Revoluzion und wo d Franzose ane 1798 d Schwiiz zu der Helvetische Republik gmacht hend, isch Chaiserschtuel zun ere chlyne Landgmeind worde, zerscht im Kanton Bade und 1803 im hütige Kanton Aargau. Der Deil vom alte Gmeindpiet uf der andere Syte vo der Brugg, ännet em Rhy, isch ane 1806 em Grossherzogtum Bade zuteilt worde.
Am 1. Augschte 1876 hed die Schwiizerischi Nordostbaan d Ysebaanlinie, wo vo Winti uf Choblez goot, eröffnet. Denn isch der nöchst Banhof dä vo Weich-Chaisterschtuel gsi, wo äne a de Gränze im Kanton Züri glägen isch. Dä Baanhof gids sit 1995 nümm, wo ne neui Haltstell grad oben a der Stadt i Betrib cho isch. D Verwaltig vo de Gmeind wird hüt zäme mid anderne us der Region z Räkinge erlediget.
Archidektur
Chaiserschtuel het e so ne schöni alti Sidligslandschaft, dass es hüt zu der Sery vo de Ortsbilder mid nazionaler Bedütig vo der Schwiiz ghört. Vo der alte Stadtbefeschtigung stoot allerdings hüt nume no der Oberdurm, wo us em 13. Johrhundert isch und spöter zuesätzlechi Stockwärch übercho het.
D Chile vo der Heilige Katrin isch scho gly nach der Gründig vo der Stadt baut worde, au wenn die no lang zu der Pfarrei Hochetenge ghört het. Der Chiledurm isch no us em 13. Joorhundert, s Chileschiff hingäge vo 1609. I der Mitti vom 18. Joorhundert isch s im barocke Styl veränderet worde, und hundert Joor spöter isch e neugotische Altar i d Chile cho.
S Amthuus vom Guetsverwalter vo Chaiserschtuel isch es schöns spotgotischs Stadthuus.
Froschkuttelessen
S Froschkuttelessa isch e traditionell Essa an dr Fasnet en Riadlenga. S Froschkuttelessa kennt ma nemme blos em Ländle. Wega dr hoha Polidik ond wega dr Kunscht isch es en dr ganza Rebublik bekannt worra.
Rezept
Dia Froschkuttla send oigentlich Kuttla ond a baar andere Doil vo de Innereia. Für Saure Kuttla nemmt mas Floisch vom Labmaga, schneidets en Stroifle, 2*30 mm ond kochat se bis se woich send (a Stond). Fir da Gschmack nemmt ma a Lorbeerblättle, Wacholderbeera ond a bissle Salz ond Pfeffr. Wenn se gar send, griaget se a Mehlschwitz. Wemm'r se sauer mog, nemmt ma a bissle Essig oder an Woi (en reacht saura, wia da Reitlenger). Fir Froschkuttla ka mr no andrs Floisch wia Lebr, Nierle ond Herz dazua nemma. Abr do muas ma wega de onterschiedliche Garzeita aufbassa. Ausser zur Fasnet en Riadlenga geit's dia Kuttla au als oifachs Essa drhoim.
Riadlengr Froschkuttelessa
En Riadlenga wird des Essa am Fasnetsdienstag von de Gole inszeniert. Dia Gole send d Riadlenger Fasnetstreiber (se send abr au suscht wia Hoimatverei aktiv). Des Froschkuttelessa isch nemlich blos a Stick vo dr Zeremonie. Davor marschieret dia Herra (ja, blos Herra!) durch Riadlenga, nocher essad se ond miassad drnoch auf anara Rutschede aus em ersta Stock vom Rothaus rutscha. Drnoch gangat dia Herra no in a Boiz. Zom 11. 11. veraschdalded d Gole no a klois Froschkuttelessa.
Narrenzunft Gole
D Narrezumft Gole 1865 e. V. Riedlenga isch an Vrei vo dr schwäbisch-alemannische Fasnet en Riedlenga, Oberschwaba.
D Gole send dia, wo en Riedlenga d Traditio von dr Fasnet hiatet. Drfir hent se 1865 an Vrei grendet. Der hot iber 1300 Leit (von ensgsamt om 10.000 mo da wohnat). Ond dia Traditio isch gar net so kurz. Es erschte Mol fendet se a Quell em Johr 1505. Drnoch kommt au schao s erste Vrbiatawella en 1745. Do hot s oine geba, em Magischtrat ond a Deputation vo der Birgerschaft, dia s "masquieren" und "Spihl-Leute" hent vrbiata wella.
Herkumft vom Name
Iber da Nama Gole geits a baar Vrmuatonga. Er kennt vom „Jola“ (schreia) komma, oder aber er kommt von am biblischa Goliat. Do dafir spricht, wia dia Figur aussieht. Ond domols hot jeder dia Gschicht kennt.
D Figur vom Gole geits au en Konschdanz.
Cyprien und Daphrose Rugamba
De Cyprien (1935-1994) und d Daphrose Rugamba (1944-1994) sind es ruandischs Ehepaar gsi. Si sind aktiv i de Charismatische Erneuerig gsi. Si händ sich für verstossnigi Chind igsetzt und 1990 de ruandischi Ablegger vo de Gmeinschaft Emmanuel gründet. Warschindli will de Cyprien sich immer sehr für de Fride iigsetzt häd, sind sie zäme mit sächs vo irne zää Chind am zwäite Tag vom Völkermord, am 7. April 1994, umbracht worde. Im Jahr 2015 sind si vo de katholische Chile für iri heroische Tugende als Diener vo Gott erchlärt worde.
Bevor si ghürate händ
De Cyprien Rugamba isch 1935 z Süd-Ruanda gebore worde. Er isch is Prieschterseminar iträtte, häd dänns Studium aber nach guet zwäi Jaar abproche. Er hät dänn z Burundi und z Belgie Gschicht studiert. Zrugg z Ruanda isch er en läitende Beamte worde. Als Dichter, Musiker, Komponischt und Choreograph hät er e gwüssi Bekannthäit gha.
D Daphrose Mukasanga isch 1944 gebore und im gliche Dorf ufgwachse. Si isch Lehreri worde.
Ehe und Konvertierig
Si händ 1965 ghürate. De erschte Jaar sind schwirig gsi: D Daphrose isch fromm gsi und häd pättet, das ire Ma wider zum Glaube findi. Är hät de Glaube im Prieschterseminar verlore gha. Mitenand händs zää Chind gha. D Daphrose häd si ufzoge. Nach eme Usflug zum Häligtum vo Kibeho, wo d Jungfrau Maria es Jaar vorane erschine isch, fangt de Cyprien wider a glaube. Das git im Land zrede, wil er i Kulturchräise bekannt isch und Diräkter vom Nationale Institut für Wissenschaftlichi Forschig. D Eheproblem lösed sich und si wärded es Paar voller Liebi und Zärtlichkäit.
Ringeldorf
Rìngeldorf (frz. Ringeldorf, dt. Ringeldorf) ìsch bìs 2018 e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss) gsin. Sit em 1. Janner 2019 ghert sa züe dr neie Gmein Val de Moder.
Cyprien und Daphrose Rugamba
Engagement
Vo dänn a händ si es intensivs Glaubensläbe und sind aktiv i de charismatische Erneuerig. Si hälfed Chrankne und Strassechind. Uf ere Räis uf Frankrich lärned si 1989 z Paray-le-Monial d Gemeinschaft Emmanuel käne. Wider dihäi gründet si det au e Gruppe. Wo si gstorbe sind, hät die Gruppe über hundert Mitglider gha, 2015 über tuusig.
Ringeldorf
Gschìcht
Rìngeldorf ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 800.
Cyprien und Daphrose Rugamba
Engagement
De Cyprien hät sich gwäigeret, sich politisch z engaschiere und gsäit er segi i de Partei vom Jesus. Trotzdem hät er d Ufrüef zu Gwalt zwüschet de Hutu und de Tutsi und s Klima vom Bürgerchrieg immer wider aprangeret. Sini Proteschtlieder händ nöd allne gfale. Drum isch er uf d Todeslischte cho.
Ringeldorf
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Cyprien und Daphrose Rugamba
Ermordig
Wos immer gfärlicher worden isch, händ ne vili empfole, vo Kigali furt z ga. S Rugambas sind aber plibe und händ sich wiiterhin für di Jugendliche igsetzt. Si sind i irem Huus ermordet worde, zäme mit sächs vo zää Chind, am 7. April 1994, am Morge nach de Ermordig vom Presidänt Juvenal Habyarimana, wo de Afang vom Völkermord z Ruanda gsi isch. Si händ di ganz Nacht zäme pätted gha.
Ringeldorf
Verwàltung
Dr letscht Maire vun Rìngeldorf ìsch dr Francis Weber gsin.
Cyprien und Daphrose Rugamba
Nach em Tod
Am 2. Oktober 2015, zwäi Tag vor de Eröffnig vo de zwäite Synode vo de Familie, hät de Erzbischof von Kigali Thaddée Ntihinyurwa de Häiligsprächigsprozäss offiziell i de Kathedrale vo Kigali eröffnet. D Chile wot demit en Biitrag läischte zum s Land ufzpoue und de Hass z überwinde. Es göchi nöd ums Martyrium, sondern um de Heroismus vo irne Tugende, hät de Vizeposchtulator François-Xavier Ngarambe gsäit.
Schaffhausen an der Zorn
Schàffhüse (frz. Schaffhouse-sur-Zorn, dt. Schaffhausen) ìsch a ehmoliga frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss).
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Sit em 1. Janner 2017 ìsch d Gmein a Teil vu Huffalde.
Verwàltung
Dr letscht Maire vun Schaffhüse ìsch dr Pierre-Paul Krauth gsin. Schaffhüse hàt zem Kommünàlverbànd Pays de la Zorn ghert.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Schàffhüse ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Ringendorf
Rìngedorf (frz. Ringendorf, dt. Ringendorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Rìngedorf ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 855.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Rìngedorf ìsch. Rìngedorf ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Rìngedorf ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Häusern-Wesserling
Hüser-Wasserlìng (frz. Husseren-Wesserling, dt. Häusern-Wesserling) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Hüser-Wasserlìng lijt ìm Regionàle Natürpàrk Ballons des Vosges.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Hüser-Wasserlìng ìsch. Hüser-Wasserlìng ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Hüser-Wasserlìng ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Becky G
D’ Rebecca Marie Gomez (* 2. März 1997 z’ Inglewood, Kàlifornia), bass’r bekànnt unt’r ìhrem Kìnschtlernàmma Becky G, ìsch a US-àmerikànischa Sangera un Schàuischpììlera.
Openair Literatur Festival Zürich
S Openair Literatur Festival Züri isch es internazionals Literaturfestival z Züri.
Liste der Mitglieder des Landtages (Republik Baden) (5. Wahlperiode)
Die Lischt git e Iberblick iber alli Mitglider vum Landdag vu dr Republik Bade in dr 5. Wahlperiod (6. Merz bis 14. Oktober 1933). No dr Rychsdagswahl vum 5. Merz 1933 isch dr nei Landdag wäg dr Glychschaltigsgsetz analog zue sällem Wahlergebnis nei bildet wore. Di segs Mandat vu dr KPD sin wäg dr „Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat“ annulliert wore. Di acht Abgordnete vu dr SPD sin am 23. Juni 1933 wäg em Verbot vu dr SPD uusgschide. Di bishärig DNVP het si in Dytschnationali Front umgnännt un isch in Arbetsgmainschaft mit dr NSDAP gsii.
Openair Literatur Festival Zürich
Das Festival für Literatur git’s sid 2013 jedes Joor. Es het sin Platz im Alte Botanische Garte uf dr Schanz.
D Organisatoore sind s Literaturhuus Züri und s «Chauflüüte». D Läitig isch bim Andreas Heusser, de Gesa Schneider und de Corina Freudiger.
Im Programm vom Festival findt me Lääsige, Danzvorfüerige, Performances, Höörspiil und interdisziplinääri Projäkt. Es chöme mitenand so Schriftsteller, wo internazional bekannt sind, und au neui Lüüt uf Züri.
Hauptprogramm 2020
D 8. Festivaluusgab isch wäge COVID-19 abgsäit worde.
Uf em Programm sin Uftritt vo Marlon James, Jhumpa Lahiri, Chris Kraus, Anthony Appiah, Uwe Timm, u. a. gstande.
Becky G
Sa ìsch z'äärscht ànna 2011 bekànnt worra, wu sa ìhra äärschta Müüsikvideos ìm Internet veräffentligt hàt. Sa ìsch vum Produzänt Dr. Luke bemärkt worra un hàt d’rnooh a gmainsààmer Vertrààg mìt da Läibel Kemosabe Records un RCA Records unterzaichent. Sa hàt mehrera Liader mìt da Sanger will.i.am, Cody Simpson un Cher Lloyd uffgnumma, un ànna 2013 ìsch ìhra äärschta Sìnggel Becky from the Block üssagànga – d’ Sìnggel hàt positiiwa Kritik bikumma. Schpeeter ìm gliicha Joohr ìsch ìhra äärschta EP Play It Again ärschììna. Ìhra zwaita Sìnggel Can’t Get Enough (2014) hàt sa zamma mìt’m Pitbull uffgnumma; ’s ìsch bis uff Plàtz 1 vum Chart Latin Rhythm AirPlay ìn da USA glunga.
Ìm saalwa Joohr ìsch d’ Gomez mìt dr Sìnggel Shower vu’ma braitera Puplikum bekànnt worra. D’ Sìnggel ìsch bis ìm Top 20 vum Chart Billboard Hot 100 glunga un ìsch ìn Àmerikà àls mehrfàcha Plàtiin-Schàllplàtta üsszaichent worra, mìt mehr àss zwai Millioona Verkaif ìm Lànd. Schpeeter hàt d’ Gomez ànna 2014 un 2015 ìhra Sìnggels Can’t Stop Dancin’, Lovin’ So Hard un Break a Sweat loo veräffentliga, wu Tail vin ìhrem äärschta Àlbum sìnn. Ìm Septamber un Oktoower 2015 hàt sa zamma mìt’m J. Balvin a gmainsààma Tournee ìn da Verainigta Schtààta gmàcht. Witterscht hàt sa ìn dr Farnsahseria Empire d’ Rolla vu dr Valentina Galindo gschpììlt un hàt zwai Liader fìr dr Soundtrack uffgnumma. Ìhr äärscht Liad vollschtandig uff Schpànisch, Sola, ìsch ìm Jüüni 2016 üssagànga. Ìm Jüüli 2018 hàt d' Gomez s’ Liad Zooted loo veräffentliga, wo sa zamma mìt’m French Montana un em Farruko uffgnumma hàt. ’S ìsch ìhr äärscht Liad uff Anglisch zitter dräi Joohra gsìì. Ìm Septamber 2019 ìsch sa zamma mìt’m süüdkoreànischa Rapper un Tànzer J-Hope vu dr Band BTS ìm Cover-Liad Chicken Noodle Soup z’ loosa gsìì.
Ìn dr Gomez ìhr äärscht Schtüdioàlbum Mala Santa ìsch ànna 2019 ärschììna. ’S ìsch ìn Àmerikà ìn dr Kàtegorii „Latin“ àls Sììwafàcha Plàtiin-Schàllplàtta üsszaichent worra un ìsch bis uff Plàtz 3 vum Chart Top Latin Album glunga. Zwai Liader üss’m Àlbum, Mayores un Sin Pijama, sìnn ìm Top 20 vum Billboard Hot Latin Songs ànakumma. Ìhr zwaita Schtüdioàlbum Esquemas ìsch Fìmft ìm Chart Top Latin Album worra; mìt dr drìtta Sìnggel vum Àlbum, Mamiii, hàt d’ Gomez ìhra heechschta Sìnggel-Plàtziarung ìn da USA ärziilt.
Dànk ìhrem Ärfolg hàt d’ Gomez wittera Liader zamma mìt àndra Kìnschtler uffgnumma, wia zem Biischpììl mìt’m Daddy Yankee, dr Christina Aguilera, em David Guetta un dr Band OneRepublic. Sa hàt mehrera Üsszaichnunga bikumma, drunter zwai American Music Awards, dräi ASCAP Latin Awards, viar Latin American Music Awards un säcks Premios Juventud. Üsserdam ìsch sa viarmol bii da Latin Grammy Awards nominiart worra.
Mitzach
Mìtzàch (frz. Mitzach, dt. Mitzach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Mìtzàch ìsch. Mìtzàch ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Mìtzàch ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Malmerspach
Màlmerschbàch (frz. Malmerspach, dt. Malmerspach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Màlmerschbàch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1506 àls Malberspach.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Màlmerschbàch ìsch. Màlmerschbàch ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Màlmerschbàch ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Bairisch
Bairisch (bair. un schwäb. Boarisch) isch e Gruppe vo Dialäkt im Südoschte vom dütsche Sprochruum. Zämme mit em Alemannisch und em Oschtfränkische bilde si die sogenannte oberdütsche Mundarte. Drumm wird Bairisch au Oschtoberdütsch gnennt. Bairisch wird vor allem im (fascht) gliichnamige dütsche Bundesland Bayern, i wiite Teil vo Öschtriich und im Südtirol gschwätzt. Öppe 12 Millione Mensche schwätze Bairisch, dodrvo läbt mee wie d Helfti vonene aber nid z Bayern.
Usbreitig
S Bairische isch mit sine über 12 Millione Sprächer s gröschti zämmehängendi Dialäggtgebiet im dütsche Sprochruum. Zem Bairische gheere de Mundarte vo folgende Gebiet:
Als Übergangsgebiet gilt dr Rumm um Nürnbärg, wo sich s Bairische und Oschtfränkische vermischt hän.
Dokumäntation und Erforschig
De bairisch Dieläktwortschatz wird z Bayre im Bayrische Wörterbuech und z Ööschterych im Wörterbuech vo de bairische Mundaarte z Ööschterych und dezue anen in ere ganze Räie Spraachatlante dokumäntiert. Scho im 19. Jaarhundert hät de Johann Andreas Schmeller es Wörterbuech vom Bairisch gschribe ghaa, wo s Vorbild gsy isch für spööteri Wörterbüecher. En Veräin, wo d Dialäktforschig förderet, isch d Johann-Andreas-Schmeller-Gsellschaft; die vertäilt au de Johann-Andreas-Schmeller-Prys.
Bairische Autoore:
Krüt
Krit (frz. Kruth, dt. Krüt) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Krit ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1342 àls Gereuth.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Krit ìsch. Krit ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Krit ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Campione d’Italia
Campione d’Italia isch en iteliäneschi Gmeind i dr Provinz Chuum (Como).
Geografy
D Gmeind lyt zwüsche de Tessyner Gmeinde Bissone, Lugano, Arogno, Melide und Collina d’Oro und isch nid diräkt mit em übrige iteliänische Staatsgebiet verbunde. Es isch also en Exklaafe vo Italie i der Schwiiz.
Die nöchschti iteliänischi Gmeind isch Lanzo d’Intelvi, si isch änet em Bärg öppe ei Kilometer über Schwiizer Gebiet vo Campione d’Italia ewägg.
S Dorf Campione d’Italia, oder au eifach Campione, lyt am Oschtuufer vom Luganersee. S Gmeindgebiet isch nume öppe zweèhalb Kwadratkilometer gross. Es isch ganz unden am stotzige Bärghang vo dr Sighignola. Vom Hang oben abe chöme zwe Bärgbech, und uf de alte Schuttfächer vo dene het me d Hüüser vo Campione bout. Uf der Nordsyte hört s Gmeindgebiet bi de Felswänd grad oben am See uf. Mit em Ortsdeil Caprino vo Lugano, wo uf der Oschsyte vom See lyt, het Campione nume e ganz e churzi Gränze vo öppe hundert Meter. Dr lengscht Deil vo dr Gränze vo Campione isch zu dr Gmeind Arogno, wo wyter am Bärg obe lyt. Es het es baar Fuesswääg, wo me zu de Wyyler vo Arogno ufe und grad wyter uf d Sighignola und uf Italie übere chunt. E Strooss goot nume vo Süüde här uf Campione, vo der Tessiner Gmeind Bissone us. Bi Punta isch die alti Zollstazioon.
I dr Middi vom Luganersee het Campione au no gmeinsami Gränze mit de Tessiner Gmeinde Melide und Collina d’Oro uf dr Weschtsyte vom See.
Gschicht
Dr Toto vo Campione, e Grundherr am Luganersee i dr Zyt vo de Langobarde, het ane 777 sis Land em Bischof Thomas vo Mailand gschänkt. S Dorf het me sid em spoote Middelalter als Däil vo dr äiggnössische Lampfogtei Lugano agluegt. Das het ane 1797 uufghört, wo dr Napoleon z Oberitalie die Cisalpinischi Republik ygrichtet het, wo Campione jetz drzueghört het. 1798 het dr Napoleon denn die ännepirgische Vogteie zum helvetische Kanton Tessin gmacht, und so isch die spezielli geografischi Situazioon vo Campione als Exklaafe entstande. D Gmeind het zu irem Name ane 1933 dr Zuesatz d’Italia überchoo.
Z Campione isch dr Schwiizer Franke s übleche Gält. D Lüüt vom Dorf fahre mit Tessiner Autodafele ume, und d Gmeind zaalt a d Chöschte vo dr Schwiizer Infrastruktuur, wo si mit tarf bruuche. Si het e schwiizerischi unud au en iteliänischi Poschtleitzahl.
Sid 1917 isch z Campione e Spiilbank gsi. Im Juli 2018 isch s Gasino verlumpet; es het 132 Millione Euro Verluscht gmacht.
Sässolsheim
Saselse (frz. Saessolsheim, dt. Sässolsheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Saselse ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1051.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Saselse ìsch. Saselse ghert zem Kommünàlverbànd.
Moosch
Moosch (frz. Moosch, dt. Moosch) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Sässolsheim
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Saselse ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Moosch
Gschìcht
Moosch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1477 àls Mose.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Moosch ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
S-Bahnen in der Schweiz
Ider Schwiz isch nur ds Netz vo Zürich en S-Bahn im strengste Sinn, wie ds Dütschland meischt verwendet. Durch ds langfristig Projekt Bahn 2000 sind d witere „S-Bahne“ entstande, di zum Teil no im witere Usbau sind (Apassige bestehende und Bau vo zuesätzliche Haltestelle, teilw. Überhol-Abschnitte uf eigleisige Stecke). So isch d Bezeichnig „S-Bahn“ bis uf witers meischt nur als Marketingbezeichnig für d frühere „Regionalzüg“ mit Halt an alle Statione zu gseh.
Mollau
Mollài (frz. Mollau, dt. Mollau) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
S-Bahnen in der Schweiz
Es git iner Regel kei Prisunerschid zwüsche Färnverchers- und S-Bahn-Fahrte. En Fahrt vo Ziegelbrügg uf Zürich mit der S-Bahn chostet bispilswis genauso vil wie d glich Fahrt im InterRegio. Witer wird der Begriff S-Bahn meischtens bi Agglomeratione miteme grössere Netz an Nahvercherslinie brucht. D meischte Linie füehre oder tangiere derbi d Zentralstadt.
Fast offener Zentralvokal
De fascht-offnig Zentralvokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch.
Imene Deil alemannischi Dialäkt tritt de Vokal als Luutung vum Schwa uff. Im Hochdütsche gits de Vokal als Vokalisierig vum -er in „Vatta“ oder „aba“. Im Alemannische gits des ursprüngli numme ganz im Oschte, in Gegende vo Vorarlberg. Z Dütschland isch es hüt aber unter em Yfluss vum Hochdütsche au verbreitet.
S-Bahnen in der Schweiz
D Schwizerische Bundesbahne hei für d Schwiz folgendi Mindeschtaforderig ane S-Bahn gstellt:
Mollau
Gschìcht
Mollài ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1216 àls Mulenowe.
S-Bahnen in der Schweiz
Ned im Aforderigsprofil für en S-Bahn vo de Schwizerische Bundesbahne, glich aber es Hauptmerkmal: Allerdings erfüllt kei S-Bahn alli Kriterie vollumfänglich. So fährt d S-Bahn Zürich über de Bereich vom ZVV-Tarifverbund druber us und sälbst d teilwis ufem Zürcher Tramnetz fahrend Forchbahn wird als "S-Bahn" gfüehrt. D S-Bahn Bärn het no Linie, wo nur stündlich verchere. D S-Bahn Luzern chan infrastrukturbedingt kei Durchmesserlinie irichte. D S-Bahne wärde vil vo verschiedene Verchersundernähme betribe und hei bis uf Basel und Bärn keis Symbol als Erkennigszeiche.
Mollau
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
S-Bahnen in der Schweiz
Der Begriff S-Bahn wird in öffentliche, zweisprachige Publikatione mit Réseau Express Régional (RER) ins Französische übersetzt.
Mollau
Verwàltung
vun Mollài ìsch. Mollài ghert zem Kommünàlverbànd.
S-Bahnen in der Schweiz
Amerkige
Mollau
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Mollài ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Sibylle Lewitscharoff
D Sibylle Lewitscharoff (* 16. April 1954 z Stuegert; † 13. Mai 2023 z Berlin) isch e dytschi Schriftstelleri gsii. Si isch anne 2013 mit em Georg-Büchner-Bryys uuszaichnet wore.
Lääbe
D Sibylle Lewitscharoff isch z Stuegert-Degerloch as Dochter vum Dokter Kristo Lewitscharoff un syre Frau Marianne ufgwagse. Si het e jingere Brueder ghaa. Ire Vater isch en Exil-Bulgar gsii, wu in dr 1940er Johr uf Dytschland emigriert isch un z Stuegert as Ginekolog gschafft het. Är het an Depressione glitte un isch 1965 dur Suizid gstorbe. Dodmol iosch si elf Johr alt gsii. D Lewitscharoff het si frie fir Literatur inträssiert un het si as Jugedligi un Gimnasiaschti bolitisch engaschiert. 1972 het si ire Abitur gmacht. Um die Zyt isch si Trotzkischti gsii, het Karl Marx gläse un bi dr Grindig vun eme regionale Ableger vum Sozialistische Büro mitgmacht.
Anne 1973 isch d Lewitscharoff uf Berlin gange, wu si syterhär ire Lääbensmittelpunkt ghaa het. Si het Religionswisseschaft an dr Freie Uniwersitet Berlin bim Klaus Heinrich un em Jacob Taubes studiert. In dr Zyt vumn Studium isch si lengeri Zyt z Buenos Aires un z Paris gsii. Boch em Abschluss vum Studium het d Lewitscharoff syt dr 1980er Johr bis Aafangs 2000er Johr as Buechhalteri in dr Berliner Wäärbeagäntur vu irem Brueder gschafft het het au Uusstellige organisiert. Nääbehär het si aafange schrybe un het aafangs Radio-Feature un Heerspiil] verfasst. 1994 isch ire eerscht Roman uusechuu, syt aafangs 2000er Johr het si as freii Autori gschafft. Syterhär het d Lewitscharoff verschideni Prosawärch un Essay vereffetligt un e Theaterstugg un het fir ire schriftstellerisch Wärch e Hufe Literaturbryys iberchuu.
Maag Halle
De Gebäudekomplex isch bis 2001 de Standort vo de Firma «Gebr. Maag Maschinefabrik AG» gsii. D Gebäude uf em Maag-Areal sind under de Baudenkmöler uf de Lischte vo de Kulturgüeter z Züri (C-Objekt) uufgfüert.
Royal Academy of Music
Mit Royal Academy of Music cha gmäint si
Maag Halle
S Maag-Areal isch mit Linie vo de Zürcher Verchehrsbetriib und über de S-Bahnhof Hardbrugg erraichbar. Es git au es öffentlichs Parkhuus i de Nöchi vom Gländ.
Sibylle Lewitscharoff
Lääbe
Syter anne 2005 isch si Mitglid vum PEN-Zäntrum Dytschland un Mitgrinderi vum PEN Berlin gsii. Derzue isch si syt 2007 Mitgliid vu dr Bairsche Akademy vu dr Schene Chinscht un dr Dytsche Akademy fir Sproch un Dichtig un syt 2010 vu dr Akademy vu dr Chinscht z Berlin gsii.
Dünkirchen
Dünkirche (,, im fläämische Ortsdialäkt Duunkerke, , ENS Dunkirk) isch e industrielli Haafestadt an dr südliche Küschte vo dr Nordsee, in dr ehmolige Provinz Französisch-Flandern, öbbe zwänzg Kilometer westlig vo dr belgische Gränze zue dr Stadt De Panne. Si isch e französeschi Gmaind, di nördlichschti Stadt vo Frankriich un dr Hauptort vum gliichnamige Arrondissement, wo us sibä Kantöön bestoot un ungefähr em Französisch-Westhoek entschpricht. Verwaltigstechnisch isch Dünkirche e Unterpräfektur (franz.: Sous-préfecture) vom Departement Nord, in der Regioon Hauts-de-France.
D Stadt sälber hät öbbe nüünzgtausend Iiwooner. Dr ängeri Balligsruum Dünkirche chunnt uf fast zwaihunderttausend Iiwooner un umfasst sibzää Gmainde zringsume, wo im Kommunalverband Dünkirche (franz.: Communauté urbaine de Dunkerque) organisiert si. Vo groosser nationaler Bedütig isch Dünkirche wäge sim Seehaafe am Ärmelkanal, wo s drittgröscht Seehaafegebiet (franz.: Grand port maritime de Dunkerque) in Frankriich isch nach dem vo Marseille un Le Havre, mit ere Ii- un Usgangszaal zwüsche vierzg un füüfzg Millione Tonne im Güeterumschlag.
Historisch isch d Stadt äng mit dr Dünkirchner Kaperer, dr Korsare, verchnüpft, wo die driibendi Seestritchraft wäärend em Achtzigjöörige Chrieg gsi si. D Stadt isch au bekannt wägen em Karneval vo Dünkirche, wo jeedes Joor stattfindet.
Sibylle Lewitscharoff
Lääbe
D Sibylle Lewitscharoff het zäme mit irem Mann, em Chinschtler Friedrich Meckseper, z Berlin gläbt. D Lewitscharoff isch evangelisch gsii, het aber „verwildereti haltlosi Forme vu dr Bredig un vum Gottesdienscht“ vu ire Chilche kritisiert. S Gebot vu dr Negschteliebi het fir sii ne bsunderi Roll gspiilt as „Schwechig vu dr all Ritt gumpberaite Aggressione“.
Im Jänner 2022 isch in dr Medie brichtet wore, ass si an Multipler Sklerose chrank woren isch. In däm Zämehang het s ghaiße, „entgege iire friejeren Aasaicht het si si jetz fir Stärbehilf uusgsproche“.
Wärch
D Sibylle Lewitscharoff het anne 1994 mit em Prosaband 36 Gerechte debütiert, wu s au Schäreschnit vun ere din ghaa het un wu in ere chlaine Uflag im Verlag vu dr Galery Steinrötter z Münster uusechuu isch. 1998 het si d Verzellig Pong vereffetligt, wu si z Klagenfurt derfir mit em Ingeborg-Bachmann-Bryys uuszaichnet woren isch. Pong isch d Gschicht vun eme Verruggte, wu d Wält will verändere un wu di absurd Logik vun em d Perschpoektiv vu dr Verzellig bstimmt.
IAnne 2003 isch dr Roman Montgomery uusechuu, wu d Lääbesgschicht vun eme schwebisch-italiänische Filmproduzänt mit Name Montgomery Cassini-Stahl verzellt. Där will e Film iber dr Joseph Süß Oppenheimer drille un stirbt bi dr Drillarbete; sy Dod isch dr Uusgangspunkt vum Roman, wu s Lääbe vu dr Hauptfigur in Ruggblände darstellt. Im Roman Consummatus vu dr Lewitscharoff, wu 2006 uusechuu isch, hockt dr Lehrer Ralph Zimmermann in eme Café un losst in eme Monolog sy Lääbe Revue passiere, dodrunter dr Dod vu syne Eltere un d Liebi zuen ere Sängeri, wun er bis zue irem Dod mit ere e baar Monet lang z Europa unterwägs gsii isch. 2009 isch dr autobiografisch bregt satirisch Roman Apostoloff uusechuu, wu zwoo Schweschtere z Bulgarie unterwägs sin, wu di stärblige Iberräscht vu irem bulgarische Vater hii iberfiert wore sin. Di jinger Schweschter, d Verzelleri, rächnet mit irem dote Vater un au mit däm sym Härchumftsland Bulgarien ab.
Im Roman Blumenberg vu dr Lewitscharoff, wu 2011 uusechuu isch, erschynt dr Titelfigur, em Filosof Hans Blumenberg, zmols znacht e Leeb im Arbetszimmer. Är lyt uf em Deppig un luegt dr Huusherr aa un zaigt si au bi syre Vorläsig an dr Uniwersitet. Wohrgnuu wird där Leeb nume vu ihm un ere alte Nunne. D Autori verzellt vum akademische Schaffe vum Blumenberg (Schaffe am Schrybdisch znacht un Vorläsige an dr Uniwersitet Münster) un s mit ihm schyns verbunde Schicksal vu vier vu syne Studänte, wu alli frie, zmols oder gwaltsam um s Lääbe cheme. Aagregt wore isch d Autori zue dr Figur vu däm Leeb in dr filosofische Bschauige, wu 2001 us em Nooloss vum Hans Blumenberg unter em Titel Löwen uusechuu sin. S Buech isch vyl globt wore in Rezänsione in dr Feuilleton vu große Zytige kriegt, ; kritisch dergege sin d Rezänsione in dr Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung un in dr Kulturzytschrift Merkur gsii.
Anne 2014 isch dr Kriminalroman Killmousky uusechuu, wu vu dr Kritik ender verhalte ufgnuu woren isch.
Kanton Boulay-Moselle
Dr Kànton Boulay-Moselle ìsch e Kànton ìm Arrondissement Boulay-Moselle ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge. Zem Kànton ghere sitt 2015 31 Gmeine. Dr Hàuiptort ìsch Boulay-Moselle (dt. Bolchen).
Scherlenheim
Scharle (frz. Scherlenheim, dt. Scherlenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Scharle ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1074 àls Sierlenheim.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Scharle ìsch. Scharle ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Scharle ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Gemeiner Rhabarber
Dr Rabarbr (Rheum rhabarbarum) isch e Art aus dr gleichnamige Pflanzegaddong. Es isch jeweils s Erschde, mo ma em Garda ernda kaa. Dodrmid isch s au dr erschde Kuacha, mo ma mid frischem Gmües bacha kaa. Oigendlich isch dr Rabarbr a Gmues.
Biologii
Dr Rabarbr isch fir d Biologa a Knöterichgewächs, so wia Buachwoiza ond dr Wiesa-Sauerampfr.
Bsondrhoida
Dr Rabarbr hod bsondrs viel Oxalsäure. Drbei hod r dünschded no meh Säure wia roh.
Sorda
Dr Gemeine Rhabarber (Rheum rhabarbarum) isch der, mo ma moischdns nemmt, zom Kocha ond Backa. Medizinal-Rhabarbr (Rheum palmatum) ond Chinesischen Rhabarbr (R. officinale) werdad zom Hoila vrwended.
Vrwendong
Dr Rabarbr sodd ma kocha vor em essa. Wamma d Säure wegnemma will, kaa ma a bissle Natron en s Wassr doa. Drnoch kaa ma a Gsälz, Kompott, odr en Kuacha drmid bacha. D Wurzla send a Hoilmiddl. Oigendlich isch dr Rabarbr a Gmües. Drom müasd ma oigendlich Wia an Ziibelewaje zu de Gmüeswaje zähla.
Leibstadt
Löipschled (amtlech Leibstadt) isch e Gmeind im Kanton Aargau i de Schwiiz. S Dorf liit am Rhii a dr Gränze zu Dütschland.
Geografii
D Gmeind liit i der Ebeni am Rhiiufer und i de Hügel vom Dafelejura.
D Nachbergmeinde sind Dogere ännet em Rhy im Norde, Full-Röilete im Nordoschte, Lüggere im Oschte, Mettauertal im Südweschte und Schwatterle im Weschte.
Gschicht
Löipschled isch zum erschte Mal im Jahr 1240 als Leibesteit in ere Urkunde gnännt worde.
Im Ortsteil Bernau fint me Räschte vom Schloss Bernau.
Wertschaft
Nördlech vom Wiiler Bernau isch s Stauwehr för s Chraftwärch Albrugg-Dogere, wo sälber chli witer am Rhii no dorab isch. Am Rhii no ufwärts stoht s Chärnchraftwärch Laibstadt.
Ranspach
Rànschbàch (frz. Ranspach, dt. Ranspach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Rànschbàch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1183 àls Ramispach (1394 Ranspach).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Rànschbàch ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Riley Reid
D’ Riley Reid (bìrgerlig d’ Ashley Mathews; * 9. Jüüli 1991 z’ Loxahatchee, Florida) ìsch a àmerikànischa Pornodàrschtällera, -Filmamàchera, Erootikmodäll un Unternammera. Ìn da 2010er Joohra hàt za bii da bekànnteschta Pornodàrschtällerinna vu dr Walt gzehlt. Sa ìsch hàuiptsachlig ìn konwentionälla Pornofilma z’ sah, drunter àui ìn läsbischa Wark. Zu ìhra ärfolgriichschta Filma gheera Being Riley (2015) un I Am Riley (2019). Sa hàt zàhlriicha-n-Üsszaichnunga bikumma, wia unteràndrem 21 AVN Awards un 10 XBIZ Awards. Drzüa ìsch sa ànna 2021 ìn dr XRCO Hall of Fame uffgnumma worra.