cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jules Surdez
s Lääbe
Dr Surdez het sälber Gschichte, zwee Romään, en Autobiografy, Lieder und Theater i synere jurassische Mundart gschribe. 1955 het er bim Mundartwettbewäärb Concours des patoisants romands en Prys übercho. Es git Toonufnaame vo Radio suisse romande und au bim Fonogrammarchyv Züri, wo dr Surdez Patois-Gschichte vorlist. Won er mit Schuelggää fertig gsi isch, het er sit 1938 z Bäärn gwoont. Doo het er wyters über die jurassische Mundarten un die müntlech überlifereti Tradizioon und de au über d Fluernääme vom nördliche Bärner Jura gforschet und gschribe, so wien er das scho bi andere Lüüt vom Jura gsee het, öppen em Auguste Quiquerez (1801–1882), wo 1877 alti Mundartgschichten is Französischen überträit het. I synere Zyt als Schuelmäischter het dr Surdez agfange bi de Lüüt ufem Land Wörter, Redewändigen und Sprichwörter samle, mee weder zwöituusig Patois-Sprüüch het er gfunde; und au Saagen und anderi ustänkti Gschichte – im Patois säit mene fôles – het er ufgschribe. Vil Ufsätz het er dr Schrifteräie Actes de la Société Jurassienne d’emulation gliferet. Es paar Sachen us em Surdez sym Wäärch sind spööter immer wider nöi abtrukt woorde. Dr Forscher het au Bytreeg für es paar Zytigen und Fachzytschrifte gschribe, so öppe für s Heft vo dr schwiizerische Gselschaft für Volchskund, füre Almanach du Jura, s Croix Fédérale, füre Conteur Romand und fürs Regionalblatt Franc-Montagnard. Er het bim Wälschschwiizer Mundartroot, em Conseil des patoisants romands mitgmacht, und das bis 1956. Wo me anne 1955 die kantonali Gselschaft Comité central des patoisants jurassiens gründet het, isch dr Surdez deren iiren eerscht Presidänt gsi. Und er isch es Eeremitgliid vo dr Société des patoisants romands und anne 1955 Eeredoktr vo dr Uni Bäärn woorde.
So isch es choo, ass men au bi de Sproochforscher vom Wälschschwiizer Mundartwörterbuech Glossaire des patois de la Suisse romande vom jurassische Leerer ghöört het, dr Redakter Ernest Tappolet isch en scho grad am Afang, anne 1899, für d Mitarbeit cho gwünne. Und dr Surdez isch eine vo de guete Patoisants vo däm grosse Wäärch worde. Er het dr Glossaire-Redakzioon mit dr Zyt öppe zäätuusig Zedel mit Mundartwörter und tuusig Bletter mit Mundartgschichte zuegha. Bi de Sproochforscher het dr Surdez as äine vo de bedüütende Könner vo dr Freigrafschäftler Sprooch im schwiizerische Jura ggulte, zäme mit em François Fridelance z Charmoille.
Wo anne 1947 em Simon Vatré (1888–1972) sys Mundartwörterbuech vom Elsgau und de umligende Mundarten im Jura usecho isch, s Glossaire des patois de l'Ajoie et des régions avoisinantes, het dr Surdez drzue s Vorwort gschribe, won er sech fröit über die rychi lokale Sprooch. Dr Vatré isch vo Vendlincourt cho, het aber z Gämf gschaffet, und doch het er dr Patois-Schatz vo synere Heimet ufgnoo und publiziert. Dr Jules Surdez säit im Vorwort zu däm Buech übere Zuestand vo dr alte Mundart: «Le patois a disparu du Jura méridional et de villes et de bourgs du Jura septentrional où pourtant, il y a un siècle à peine, en l’employait régulièrement. Il n’est plus en usage, aux Franches-Montagnes, que dans quelques îlots mais il se maintient dans la vallée de Delémont, le Val Terbi, les Clos-du-Doubs et la Courtine de Bellelay. Il se corrompt toutefois, se francise et perd toujours plus de terrain.»
2018 het s Jurassische Museeum z Dälschbrg, wo en Konvoluut vom Surdez syne Dokumänt als Fonds Surdez hüetet, en Usstellig über d Gschichte vom bekante Dichter gmacht; d Tegscht sind zwöisproochig gsi, also im Patois und uf Französisch. S Museeum het als Grundlaag d Arbet vo dr Nöieburger Dialäktoloogin Aurélie Reusser-Elzingre (* 1980) gha, wo sii a dr Uni Nöieburg bim Romanischt Andres Kristol über d Saagewält vom Jura und über s Lääbe vom Jules Surdez gschribe het und wo si als wüsseschaftlichi Mitarbäiterin am Zäntrum für Dialäktology und s Regionalfranzösisch a dr Uni Nöieburg no wyterfüert. Und au em Leerer und Volchskuntler Gilbert Lovis (* 1940), wo Kulturbeufträite vom Kanton Jura gsi isch und bim Musée jurassien gschaffet het, het me Nochforschigen übere Surdez und nöji Usgabe vo däm syne Wäärch z verdanke. Im Archyv vom Glossaire und tank dr Hilf vom Rudolf Engler vo dr Uni Bäärn und em Ernest Schüle isch s em Lovis gglunge, em Jules Surdez sys verströite Wäärch wider zämezträäge Eis vom Surdez syne hantschrifliche Heft mit den alte Verzelligen us em Jura lyt dank dr Vermittlig vom Karl Jaberg i dr Burgerbiblioteek z Bäärn.
Em Jules Surdez sys Wäärch isch ganz öppis Wichtigs für s Wüsse vo de jurassische Dialäkt, wo als äinzegi vo dr Wälschschwiiz nit zu dr frankoprovänzalische Sprooch ghööre, es sind regionali Variante vo dr französische Langue d’oïl. Die Dialäktgruppe im Norde vom Kanton Jura stoot uf dr Lischte vo de «Läbige Tradizioone vo dr Schwiiz».
Thornton Wilder
Dr Thornton Niven Wilder (* 17. April 1897 z Madison, Wisconsin; † 7. Dezämber 1975 z Hamden, Connecticut) isch en amerikanische Schriftsteller gsy.
s Läbe
Dr Wilder isch mit sym Vatter, wo dää amerikanische Gäneralkonsuul z Hongkong woorden isch, mit iim uf China ggange. Spöter het er scho als Schüeler a dr Thacher School z Kalifornie agfange mit Schrybe. Sit 1915 het er in Ohio und drno ad Yale Universität studiert. 1920 isch er für eis Joor uf Rom. Denn het er als Lehrer gschaffet, und 1915 isch er Master of Arts in Französisch woorde.
Syn Roman Die Brücke von San Luis Rey het en grosse Erfolg gha. Er het drfüür 1928 dr Pulitzer-Prys überchoo. Und ane 1938 het er au no für s Wäärch Öisi chlyni Stadt dr Pulitzer-Prys übercho, und en dritte sogar no für s Theaterstuck The Skin of Our Teeth. 1957 het er dr Fridensprys vom Dütsche Buechhandel übercho.
Dr Wilder het dänn a dr Uni vo Chicago gleert. Im Zwöite Wältchrieg isch er bim Nachrichtedienscht vo dr amerikanische Luftwaffe gsy.
Won er uf ere Reis mol e Zyt lang uf Züri cho isch, het er schynts en homosexuelli Bezieig mit em Samuel Steward ghaa. Me het usegfunde, ass dr Wilder bim Umelaufe mit em Steward z Züri d Idee für dr dritt Akt vom Theaterstuck Öisi chlyni Stadt gfunde heig.
Leo II. (Papst)
Lääbe un Wiirke
Dr Leo II. isch e Griech vu Sizilie gsii. Di griechisch Sprooch un Literatur isch dodmol z Rom fascht ganz vergässe gsii. Wän eber Griechisch het chenne, isch des wäge däm ebis Bundrigs gsii un dr Paapscht, wu griechisch un lydynisch gschwätzt het, het as Wunder vu dr Glehrsamkait gulte. Är isch Noofolger vum Agatho gsii. Uf em sechste ekumenische Konzil z Konstantinopel 680 (Dritts Konzil vu Konstantinopel) isch iber dr Paapscht Honorius I. fir syni Aasiichte im Monotheletismus-Stryt as Sympathisant mit Häretiker dr Chilchebaan verhänkt woore. belegt. Des isch no in dr Zyt vum Agatho bassiert, dr Leo II. isch aber fir die Entschaidig gsii un het d Verdammig vum Honorius I. mit Schrifte begrindet. Är het im Honorius I. „profana proditione immaculatem fidem subvertere conatus est.“ (''eber, wu dur gwehnlige Verroot versuecht ghaa het, dr rain Glaube z schlysse“) Unter em Gedanke vu dr pääpschtlige Unfählbarkait sin syni Woort zue me aigene Dischput woore. Bsundersch dr griechisch Täxt an dr Chaiser zaigt e anderi, milderi Woortwändig, wu dr Terminus „subverti permisit“ statt statt „subvertere conatus est“ bruucht wird, d. h. dr Vorwuurf haißt do Gstattig statt aktivi Verbraitig vun ere Häresy,
In dr Conciliengeschichte (iii, 294) vu Karl Joseph von Hefele wird des em wahre Verständnis vum Leo II. unterstellt. In dr Zyt vu sym Pontifiat isch d Abhängigkait vum Bischofsstuel vu Ravenna vu sällem u Rom schließli dur chaiserlige Edikt feschtgschriibe woore.
Dr Paapscht Leo II. isch hailiggsproche woore. Sy kadoolische Mahndaag isch dr 3. Juli, sy Doodesdaag.
Christian Stucki
Dr Stucki Christian (* 10. Januar 1985 z Aarberg) isch en Schwiizer Schwinger. Bim Eidgnössische Schwing- und Älplerfäscht im 2019 z Zug isch er Schwingerkönig worde.
Karriere
Dr Stucki Christian het öppe alles gunne, wo en Schwinger cha günne. Im 2008 het er de Chilchbèèrger Schwinget gunne und im 2017 bim Unspunne-Schwinget. Bi de Eidgnössische Schwing- und Älplerfäscht isch er im 2019 König worde, im 2013 Zwöiter, 2004 und 2010 Dritte und im 2007 Vierte. Er isch eine vo de beide Schwinger, wo de «Schwinger Grand-Slam» gschafft hend, mit Siig am Unspunne-, em Chilchbèèrgschwinget und em Eidgnössische Schwing- und Älplerfäst (de ander isch de Abderhalden Jörg gsi).
Dr Stucki Christian het in sinere Karriere bisher 127 Chränz gunne, dodevo sind 41 Chranzfästsiig gsi.
Anna Serarda Campell
D Anna Serarda Campell (* 1983 z Lavin (Zernez) im Engadin) isch e rätoromanischi Schurnalischtin us dr Schwiiz.
Lääbe
Si isch im Underengadin ufgwachse, het z Ftan (Schuls) s Gimnasium bsuecht und drno z Bärn und z Paris Theaterwüsseschaft und Tanz studiert. Sit 2005 schaffet si als Schurnalischtin, und si schrybt Tegschte für divärsi Meedie. 2011 het si bim Radio RTR Radiotelevisiun Svizra Rumantscha afo schaffe, und für das isch si vo 2014 bis 2018 Bundeshuusredaktoorin z Bärn gsy. Sit 2018 isch si Redaktoorin und au Moderatoorin bi der Sändig Cuntrasts vo dr RTR. Si vertritt bim Färnsee und au uf verschidene Kanääl im Internet s Idioom Vallader vom Bündnerromanische.
D Anna Serarda Campell leitet zäme mit dr Gianna Olinda dr Theaterverein und d Kulturbüni la Vouta z Lavin, wo vo ire Mueter Ladina Campell mitgründet worden isch. Und si het bim Literaturfestival Machöas ane 2018 mitgmacht, wo s um d Wäärch vo wiibleche Kulturschaffende i dr rätoromanische Literaur ggangen isch.
In ere Sändig anne 2013 het d Anna Campell mit dr Redaktoorin Silvana Derungs vom bünderromanische Wörterbuech  Dicziunari Rumantsch Grischun über d Wörterforschig bi däm Projäkt brichtet.
2017 het si im Forum vo dr Schwiizer Gschicht z Schwyz bi der Eröffnig vo dr Uusstellig übere Bündner Künschtler Alois Carigiet mitgwürkt.
Archiv
Es Archyv isch en Yrichtig zum Dokumänt, wo men als Kwelle für d Gschicht aluegt, ufzbewaare, zpfläge und nutzbar zmache. Es isch öppis us em Fachberych vo dr Informazioonswüsseschaft. Archyv zelle wie d Biblioteeke zu de wichtigen Aarte vom Kulturguet.
Anna Serarda Campell
Lääbe
2019 het d Campell für s Färnsee RTR mit em Cuntrasts-Team e Reportaasche zum hundertjöörige Jubileeum vo dr Lia Rumantscha gmacht.
Archiv
s Wort und was es bedüütet
S Wort chunt vom latynische archivum, wo «Chaschte für Schrifte» bedüütet, und das goot uf s eltere griechische ἀρχεῖον archeíon zrugg; so het men emene Huus mit ere öfentliche Vrwaltigsfunkzioon gseit; es hanget zäme mit dr Bezäichnig Archonte für die hööche staatliche Funkzionäär im alten Athen.
E psunderi Kariere het s Wort bi de wüsseschaftliche Büecher und Zytschrifte im enen überträite Sinn gmacht, wo me früener gäärn ere grössere Samlig vo Fachartikel dr Name Archyv gää het. Es Bischpiil für son e Hefträie isch s «Archiv für Kulturgeschichte», e bedüütendi düütschi Fachzytschrift für d Gschicht. Die internazionali Fachzytschrift für d Archivaar häisst sälber au grad Archivum. Und no äis: S «Archivio glottologico italiano» isch es iteliänischs Heft für d Dialäktology, wo dr Graziadio Ascoli anne 1873 agfange het.
was men im Archyv macht
Näbem praktische Zwäck vom Archyvguet, ass ma cha go nocheluege, was me früener ufgschribe oder in ere bestimten Aaglägehäit gsäit oder mit öpperem abgmacht het oder was me für Brief vo andernen übercho het, cha me die alte Dokumänt au no für öppis wärtvolls aluege, wo eim dra maane, was i dr Gschicht vom eigete Land oder Doorff oder dr eigete Fabrigg oder Organisazioon bassiert isch. Me säit öppe, d Archyv und d Biblioteeke büüte dr Chäärn vom «kolektyve Gedächtnis».
D Archivaare sägen äim modäärner, me müess nid nume die konkreete Schrift- und Daatetreeger, sondern mee d Informazioone, wo vo dene transportiert wärde, «sichere». Me leert immer wider öppis us de Fäll, wo me Schrifte vo früener verloore het, wil s Archiviere nid guet funkzioniert het oder me Dokumänt vrloore het. Die jüngeri Sozialgschicht suecht Dokumänt, wo me früener nid uf d Syte too hätt. Bim Archyv vo dr Uni Züri het me gmerkt, wie me früener bi Privaate gwüssi Nochläss vo ehemoligen Uniprofässoore furtghäit het, wo für d Unigschicht guet gsi wääre. Us emene gwöönliche Schriftstück, wo bi dr Schrybarbet für en praktische Zwäck vom Staat oder vom Betriib ufgsetzt wird, git’s es Archydokumänt – me säit dene au «Archivalie» –, wenn dr Archivaar oder d Archivaarin bim Arbetsschritt vo dr «Bewärtig» entschäidet, ass mes zum Archyvbestand muess legge, und das bedüütet, wemme s richtig macht, ass me das Schtück i d Lischte vom Archiy, s «Findmittel», tuet ufschrybe und denn guet a sym Platz vrsorgt; vo däm standardisierte Wääg im «Lääbe vom Dokumänt», wo bi grosse Verwaltige zimli schwirig isch und bi dr tradizionellen Archyvarbet vil Fachlüüt und Zyt bruucht, git’s e grossi Methoodediskussioon bi de Archyvwüsseschaftler. Zum dr Schritt vo den Informazioonstreeger vo dussen, öppen i dr Verwaltig, is Archyvguet vorzbereite, isch d Regischtratuur und s Records Management doo.
Und de wott me die Sachen im Archyv uf langi Zyt usen ufbhalte. Drum tuet me se wo me cha suber, troch, schön verpackt am ene sicheren Oort ypschlüsse. Kabuti Dokumänt cha me nid äifach furtghäie, näi, me het se z flicke oder wenigschtens das, wo no umen isch, z «konserviere». Es isch gschyd, vo wichtigem Züüg en Abschrift oder e Kopy z mache. Im zwänzigschte Joorhundert het me do drfüür wytume dr Mikroflim bruucht, ganz öppis gäbigs au grad no für zum nocheluege, was uf de Schriftstück stoot. Zimli schwäär isch es jetz für d Archyvlüüt i dr nöie Zyt mit em zueverlässigen Ufbhalte vo de digitaale Daate, wo vo de Informatikdienschte chöme. Für d Sicherhäit vo den Archyv het men e psunderi Richtig vom Tänkmolschutz.
Wenn s äim wunder nimt, wie das gsi isch mit öppisem vo früener, und niemmer chan äim drvo öppis sääge und me findt nüüt use i Büecher, Biblioteeken oder im Internet, so goot men is Archyv. Döört cha men als Psuecher oder Psuecherin nach de Regle vom Huus d Dokumänt aluege und abschrybe oder e Foti drvo mache.
us dr Gschicht vo den Archyv
Im alten Egipte isch sit dr füüfte Dinaschty im spoote dritte Joortuusig vor Chrischtus dr königlich Archyvschryber dr zäntral Scheff vo dr Schriftverwaltig im Land gsi.
Vo de grosse staatlichen Archyv vo dr Antike git’s hütt fasch nüüt me. Z Rom het dr Konsuul Quintus Lutatius Catulus öppen anne 80 vor Chrischtus s Tabularium näbem Forum romanum als Zäntralarchyv vom römische Rych lo boue. Me het die römische Gsetz uf Bronzedafele gschribe und im Tabularium ufbhalte. Räschte vo däm Huus gseht me no hüt, d Archyvdokumänt sind bim Untergang vom weschtrömische Rych verloore ggange, so wie d Schrifte vo Byzanz nach dr Eroberig vo Konstantinopel dur d Osmaanen anne 1453.
Z China het d Archyvgschicht under dr elfte Dinaschty im 21. Joorhundert vor Chrischtus agfange. Wäge unghüür vill Chriege, Füür und andere Sache so wie öppen em grosse «Büechervrbrönne anne 213 vor Chrischtus» isch z China bis i die nöieri Zyt s mäischten alte Archivguet verloore ggange. Bi dr Kulturrevoluzioon im zwänzigschte Joorhundert het me denn aber befole, die alten Archyv im Land speziell z hüete. Hüt het China es psunders «Historischs Nazionalarchyv», wo d Dokumänt us den alte chineesische Kaiserdinaschtiè ufbewaart; s eltischten Archyvstück, wo me döört no het, isch vo anne 714 noch Chrischtus.
Eis vo den eltischte Archyv im Weschte isch s Vatikanischen Apostolischen Archyv z Rom, wo under em Papscht Paul dr Füüfti als Vatikanischs Ghäimarchyv im 17. Joorhundert entstanden isch und Schriften us em ganze Mittelalter het.
I dr Zyt vo dr französische Revoluzioon het me z Frankrych vil vo den alten Archyv im ganze Land vrbrönnt zum d Rächtskwelle vo dr früeneren aristokratischen Oornig wägg z ha. Im schwiizerische Waadtland isch anne 1802 i dr Zyt vo dr Helvetik bin ere gwalttätige Volchsbewegig mängs Regional- und Gmäindarchyv a öppe vierzg Oorte kabut gmacht woorde; me seit de Revoluzzer vo denn im frankoprovänzalische Patois Bourla-Papey, was uf französisch Brûle-Papiers bedüütet und uf Düütsch «Papyrvrbrönner» isch. Z Düütschland isch s zäntraale Rychsarchyv anne 1919 z Potsdam gründet woorde. S Archyv isch am 14. April 1945 bi dr Bombardierig vo dr Stadt Potsdam dur d Ängländer kabut ggange. Als Nochfolger isch für d BRD s Bundesarchyv anne 1952 z Koblänz entstande.
was es für Archyv git
I dr neueri Zyt het men i de Länder und bi vilnen Organisazioonen öffentlichi und au privaati Archyv ygrichtet. Es git, zum von es paar Aarte z rede und es paar Bischpiil z benamse:
PostFinance Top Scorer
Als PostFinance Top Scorer wird am Saisonendi der Ischhockeyspieler üsgezeichnut, wa iner Schwizer National League und Swiss League wärund der Heuptrundi d meischtu Scorerpunkta, also Tor und Assists, fer schini Mannschaft erzilt het. Der aktuell Topscorer vonra Mannschaft treit bi alle Meischterschaftspil en gälbe Flammuhelm und äbuso es Flammutrikot. Der Topscorer vo der gesamt Liga wird nach de Qualifikationsspil zum PostFinance Top Scorer vo der NL oder SL gekürt.
Zwäck
Z «PostFinance Top Scorer»-Konzäpt isch iner Saison 2002/03 igfüehrt wordu. Mit dem will d PostFinance der Nachwuchs im Schwizer Ischhockey diräkt und nachhaltig fördru. Pro igspilte Punkt voma PostFinance Top Scorers berchunt d Nachwuchsabteilung vo jedum Club 200 Franken (NL) beziehigswis 100 Franken (SL).
Der glich Betrag berchunt d Swiss Ice Hockey Association vo der PostFinance fer ihri Nachwuchsmannschafte. D «PostFinance Top Scorer»-Prämien sind zwächgebundu und därfent üsschliesslich fer d Taläntfördrig und Üsbildig im Nachwuchsbereich verwendut wärdu. Durch z «Top Scorer»-Engagement vo der PostFinance wird der Schwizer Ischhockey Nachwuchs sit 2002 mit rund 3,5 MillioneFranku unterstüzt.
Bäckeranlage
D Beckeraalaag isch e Park im Bezirk Ussersyl z Züri.
Ane 1901 het dr Evariste Mertens dä Platz i dr aart vom ene Landschaftsgarte als en Stadtpark zmitzt im Kwartier Ussersyl bout. Dr Oort het aber nit als Begägnigszäntrum funkzioniert. Drum sind 1938 dr Walter und dr Oskar Mertens e nöie Platz druus go mache, wo de Lüüt vil meh Möglechkeite git zum druff öppis mache.
I de 1970er Joore isch d Beckeralaag starch vo Obdachlose beleit gsi, und i de 1990er Joore sind no vil Drogesüchtigi drzuechoo; für d Lüüt us em Kwartier Ussersyl isch dr Platz nüt me gsi. Do het d Stadt ane 2001 d Alaag zuetoo und yghaaget, und es isch e ständige Polizeiposchte dörthy choo.
Ane 2004 isch im Park s Geböid vom nöie Kwartierzäntrum Ussersyl bout worde.
Theater am Hechtplatz
S Hächtplatz-Theater isch es chlyses Theater z Züri.
Es isch ane 1959 am Hächtplatz am Limetquai bim Bellevue uufggange. Dr Zürcher Architäkt Ernst Gisel het das Huus umbout. Es isch e Kulturbetriib vo dr Stadt Züri. Sis Programm het zytkritisch literarischs Kabarett, Komödie, Chindertheater und anderi Sparte. I däm Theater spiilt au d Zürcher Märlibüüni.
Bi dr Eröffnig am 25. April 1959 isch s Stuck Eusi chliini Stadt zeigt woorde; das isch es Wäärch vom Werner Wollenberger mit dr Musig vom Otto Weissert und em Hans Moeckel. Do sind dr Zarli Carigiet, d Stephanie Glaser, d Margrit Rainer un dr Ruedi Walter drby gsy.
1964 het s Mundart-Musical Bibi Balù am Hächtplatz d Uuruuffüerig gha.
Am Theater sind au d Maria Becker, d Annemarie Blanc, dr Edi Baur, d Ines Torelli, dr Dimitri, dr Hans Gmür, dr Franz Hohler, d Gardi Hutter, dr Georg Kreisler, dr César Keiser, d Margrit Läubli, d La Lupa, d Milva, dr Joachim Rittmeyer, dr Walter Roderer, d Ursula Schäppi, dr Andreas Thiel un dr Erich Vock uufträtte.
Theodor II. (Gegenpapst)
Dr Theodor II. isch am Änd vum 7. Johrhundert Gegepaapscht gsii.
Lääbe un Wiirke
Wu dr Paapscht Johannes V. im Augschte 686 gstoorben isch, isch s zue Ussenadnersetzige zwisch em Klerus un Burgermilize chuu. Boodi Fraktione hän si nit chenne ainige uf e gmainsam Kandidat. Dr Stryt het si zuegspitzt un d Militärbartei het dr Theodor zum Paapscht gwehlt. Wu si boodi Fraktionen am 21. Oktober 686 uf dr Konon hän chenne ainige, het d Bartei vu dr Burgermiliz ihre Kandidat Theodor gheiemloo un het dr Wahl vum Konon zuegstimmt. Wu där Ändi Septämber 687 gstooren isch, het dr Theodor syni Aasprich uf dr Paapschtdroon aagmäldet.
Geg dr Theodor isch dr Archidiakon Paschalis mit nit ganz suufere Mittel aadrätte. Är het – scho vor s Konons Dood – dr Exarch vu Ravenna, dr Johannes Platys, mit 100 Bfund Gold bstoche, ass dää syni Beamte z Room ghaiße het, fir dr Paschalis z stimme.
D Bartei vum Theodor isch aber schnäller gsii un het waidli di innere Gmäächer vum Lateran bsetzt, derwylscht dr Paschalis un syni Aahänger in dr ussere hän mieße blyybe. Wel kain vu dr beede Kandidate het welle noogee, het mer si, wie bi dr Wahl vum Konon, uf e dritte Kandidat bsunne un boodi Fraktione hän am 15. Dezämber 687 dr Titularprieschter vu St. Susanna, Sergius, zum Noofolger fir dr Paapscht Konon gwehlt.
Dr nei Paapscht isch vu dr reemische Bevelkerig unterstitzt wore, wu dr Lateran gstiirmt un d Bsetzer uusegheit het. Derwylscht dr Theodor sy Niiderlaag akzeptiert het un d Wahl vum Sergius anerkännt het, het dr Paschalis uf sym Aaspruch bstande. S isch froogli, eb mer en iberhaupt as Geegepaapscht derf wäärte, wel er nie gweit wooren isch.
Iber Theodor waißt mer nyt uuse, ass er zwaimool fascht Paapscht woore wäär. Mer waißt nit emol, in wellem Johr er gstoorben isch.
Berneck
Berneck isch de Name vo däne geografische Objekt:
Ort z Dütschland:
Ort i de Schwiz:
Gwässer:
Berneck isch de Familiename vo däne Persone:
Lueg au:
Internationale Filmfestspiele von Venedig
Di Internationale Filmfeschtspiil vu Venedig sin Dail vu dr Biennale fir zytgnessischi Chunscht un finde all Johr vu Ändi Augschte bis Aafangs Septämber uf em Lido z Venedig statt. Si sin anne 1932 grindet wore un dodermit s eltscht Filmfeschtival uf dr Wält. Zämme mit em Filmfeschtspiil vu Cannes, em Locarno Film Festival un dr Berlinale zelle si zue dr wiichtigschte internationale Filmfeschtspiil.
Wettbewärb
Dr Hauptuffierigsort isch dr historisch Palazzo del Cinema.
S Filmfeschtival umfasst di vier Kategorie Wettbewärb, Usser Kunkerränz, Horizont (Debütfilm, Chuurzfilm) un Venice Classics (Filmreschtaurierige, -dokumentatione).
As Hauptbryys fir di beschte Film isch in dr Johr 1934 bis 1942 d Coppa Mussolini vergee woore, wu noch em domolige italienische Diktator gnännt gsii isch. Dermit uuszaichnet woore isch dertemool dr bescht italienisch un dr bescht uusländisch Film. Syter anne 1947 wird nume no ai Film mit em Hauptbryys gehrt. In dr Johr 1947 un 1948 isch dr Gran Premio Internazionale di Venezia („Große Internationale Bryys vu Venedig“) un 1949 dr Leone di San Marco („Leeb vu San Marco“) vergee woore. Syter anne 1950 haißt dr Hauptbryys Leone d’Oro („Guldi Leeb“). Där Bryys chunnt dr Reschisseer vu Film iiber. Anderi Uuszaichnige sin unter anderem dr Leone d'Argento („Silbrige Leeb“), wu in verschiidene Kategorie vergee wird un d Coppa Volpi fir di beschte Darsteller.
Brigitte Klinkert
D Brigitte Anne Francine Klinkert (* 22. Juli 1956) isch en elsässischi Politikerin.
s Läbe und d Politik
D Klinkert chunt vo Kolmer, wo ire Grossvater, dr Joseph Rey, Bürgermeischter gsi isch. Kolmer isch d Hauptstadt vom französische Departemänt Oberelsass (Haut-Rhin). Dr Klinkert ire Vatter isch dr Jurnalischt Gérard Klinkert. Si het bis ane 1978 a dr Uni Stroossburg Rächt studiert und 1978 z Metz am Institut régional d'administration s französische Diplom in öfentlicher Verwaltung überchoo. 1992 het si d Uusbildig für die theologischi Basisseelsoorg abgschlosse. Si cha verschideni Sprooche: Französisch, Düütsch, Änglisch, Spanisch und Ungarisch. Si isch ghürootet mit em Rémy Angst.
Scho wärend em Studium het sech d Klinkert politisch engaschiert; si isch bi de Junge Chrischtlechsoziale gsi. Ane 1979 isch si Attaché bi der Präfektur vom Departemänt Underelsass (Bas-Rhin) woorde. Si isch do au politischi Mitarbeiterin vom Presidänt vom Root vom Underelsass gsi. Sid 2011 isch si wüsseschaftlichi Mitarbeiterin vom Wirtschafts-, Sozial- und Umwältroot vo dr Region Elsass gsi, sid 2012 Mitarbeiterin vom Leiter vo der elsässische Inväntarisierig vo de Dänkmööler und au vo dr Mission Erinnerig und regionali Identität i dr Regioon Alsace-Grand Est.
1983 het me d Brigitte Klinkert zur Stadtröötin vo Colmar gwäält, was si bis 2017 bliben isch. Sid 1989 isch si stellverträttendi Bürgermeischterin gsi; und ane 1994 isch si füre Kanton Kolmer-Nord – als erschti Frau – in Gäneralroot vom Departemänt Oberelsass choo. 2008 isch si d Presidäntin vo dr Kommission für Kultur im Departemänt worde. Sid 2017 isch si als Presidäntin vom Departemäntsroot vom Oberelsass eini vo de bedütendschte Verträtterinne vom Departemänt. Si isch politisch e Zyt lang bi de Republikaner gsi und ghört jetz zu dr französische Gruppe vo de Versschidene Rächte (Divers droite).
D Klinkert seit, si well sich als Departemäntsrootspresidäntin bsunders für d Arbet, für d Jugend und eifach für s Elsass ysetze. Si isch unbedingt für nes starchs, vereinigts Elsass, wo us dr bishärige Region Grand-Est usegnoo wird: «L’Alsace c’est une histoire, une géographie, une culture.» Si hätti s Projäkt vo der territorialen Einheit vom Elsass gärn wytergfüert, wo bi de Departemäntsrööt vom Ober- und vom Underelsass ane 2012 durechoo, aber drno i de Volksabstimmige abgläänt worden isch. Und jetz isch si für s nöie Projäkt von ere Öiropäischen Einheit Elsass, wo dr französisch Presidänt Emmanuel Macron ane 2018 ufbrocht het und wo bis ane 2021 mit emene präsidiale Dekreet sell umgsetzt sy; im französische Senat und dr Nazionalversamlig isch s Gsetz do drfüür im Juli 2019 agnoo worde.
D Brigitte Klinkert pflägt bsunders au die gueti Zämenarbet über d Landesgränze und dr Rhy mit de Behörde vom Land Baade-Württebärg. Si seit: «Je souhaite multiplier les échanges de part et d’autre du Rhin. Il faut profiter de notre situation géographique près des zones les plus prospères d’Europe, le Bade Wurtemberg et la Suisse.» Si hilft au em gmeinsame Projäkt vo den Universitäte i dr Regioon, em European Campus. Und si isch im Hochschulroot vo der Hochschuel für Musig z Fryburg.
I der Kultur het d Klinkert verschideni Funkzioone gha, öppe au die vo der Presidäntin vo der Opéra national du Rhin und als Vorsitzendi vom Uufsichtsroot vo dr Cité de l'enfance  z Kolmer.
Im Militär isch si Oberscht vo der Bürgerresärve.
2009 isch d Brigitte Klinkert Ritter vo dr Eerelegion woorde, 2019 het se dr französisch Presidänt Emmanuel Macron zum Offizier vo dr Eerelegion ernännt. 2011 isch si Ritter vom Oorde vo de Künscht und vo dr Literatur Ordre des Arts et des Lettres worde, 2014 au Ritter vom Nazionale Verdienschtoorde vo Frankrych Ordre national du Mérite.
Ladina Heimgartner
D Ladina Heimgartner (* 1980 z Scuol) isch e Schwiizer Schurnalischtin.
s Läbe
D Heimgartner chunt vo Schuls im Underengadin. Si isch d Dochter vom Martin und vo dr Heidi Heimgartner. D Matuur het si z Ftan gmacht, und drno isch si uf Fryburg go Germanistik und Romanistik studiere.
Als Schurmalischtin het si zeerscht z Fryburg für d Fryburger Noochrichte und z Chur fürs Bündner Tagblatt gschaffet, und ane 2007 het si bim rätoromanische Radio- und Färnseesänder RTR aagfange. 2011 bis 2014 isch si z Bärn für d SRG tätig gsy, und 2014 isch si d Diräktoorin vo Radiotelevisiun Svizra Rumantscha woorde. Sit 2018 isch si die stellverträttendi Gäneraaldiräktorin vo dr SRG.
2014 isch si d Presidäntin vom Stiftigsroot vo dr Glückschetti woorde.
Uf Jänner 2020 isch d Heimgartner vo dr SRG zum Medieundernääme Ringier gange.
Brigerbad
Brigerbad isch e Ortschaft vam Bezirk Brig im ditschsprachigu Teil vam Kanton Wallis iner Schwiz.
Z Dorf isch sit der Fusion 1972 mit Brig und Glis en Teil vo der Gemeind Brig-Glis, wa insgesamt 12'056 Iwohner zellt.
Z Brigerbad giz es es Friluft-Thermalbad mitema Grottuschwimmbad (Wassertemperatur 24–42 °C) und en grosse Camping.
Jurasüdfuss
Dr Jurafuess – oder chly gnöier dr Jurasüdfuess – isch e Landschaft i dr Schwiiz.
e Landschaftsnaame
Eso säit men i dr Düütschschwiizer Umgangssprooch däm Piet, wo diräkt uf dr Süüdsyte vo de Jurabäärgen isch. Gmäint isch nid e wyti oder abgrundeti Landschaft, näi, es isch e schmaale, länge Streife de Bäärge noo im Nordweschte vom Land. Dä Rieme, wie me son ere Bodeflechi im Schwiizerdüütsche schöön cha sääge, ziet sech fasch dur s ganze Land, me cha sääge: vom Züripiet bis is Gämferland abe.
Es isch es schööns Bild für en Erschynig i dr Landschaft, so wie me s sich bim aaluege chan uusdänke: Do gseht me dr Bäärg vor sich, wo ufem Land vor äim stoot, wemme drahii luegt; das Bild chönt me mit emene Möntsch vrglyche, denn wäär s ebe fascht wie bin ere Persoon – und me chunt näbeby no druuf, ass me bi de Lüüt i der eltischte Zyt so Bäärge als mächtigi Weese aglueget het – und drum bruucht me bi de Bäärge Nääme vom möntschliche Köörpertäil: es Bärgmassyv, wo so stotzig ufem flache Land stoot, het unde dr Fuess und oben isch der Bäärgrugge und ere äinzelne Bäärgform, wo düütlech usem ganze Gebilde useluegt säit me Bäärgchopf. Dää Naame chunt jetz grad im Jura nid so hüüffig vor, wie men au uf dr Naamens-Websyte ortsnamen.ch gseht; drfüür d Vrchlynerigsform de scho, schööni Byschpiil sind s Hällchöpfli und s Balmfluechöpfli i dr Nööchi vom Wysseschtäi. Zum Bäärgnaame Chopf git s Schwiizerischen Idiotikon es paar Erkläärigen und Bischpiil. Im wälsche Täil vom Jura chunt dr französisch Naame Tête bim Tête de Ran vor.
Wäär mol bi de grössere Bäärge wie den Alpe goot go luege, gseht no vil wilderi Forme als im eender rueige Gsamtbild vom Jura mit syni rundliche Bäärge; i däm groosse Gebirg git’s, au wider vo de Nääme für Körpertäil vom Möntsch, öppen au no die hööche und spitzige Zään uf de Bäärgspitze, so wie im Jura s Rüttelhorn un dDent de Vaulion; im Haslital obe cha men uf d Füüffingerstöck ufe. Und do drzue basst jo au no: wyt ume wimmlet’s vo Bäärgnääme, wo me nach emene Körpertäil vo gwüssne Tierarte prägt het: de Bäärghörner; vo dene git’s im Jura chuum. I dr Naamelandschaft, nid numen ide Bärge, chöme bekantlich no anderi Fluernääme vor, wo do drzue basse, so wie s Chnüü und dr Ellboge. Das alls isch es eigets rychs Thema, wie men öppen im Paul Zinsli sym schööne Buech Grund und Grat list.
Es isch no z sääge: bi de Vercheersgeograafe könnt men au bi de Passstroosse dr Begriff vom Fuess. Dr Passfuess isch bi dere Stell oder Ortschaft, wo men us em flache Land zum mer oder weniger stotzigen Ufstiig uf d Passhööchi chunt. Im Tessin äänen, zum das no z bringe, isch Pedemonte dr Naame von ere Landschaft und Terre di Pedemonte e nöie Gmäindnaamen im Locarnese.
Jetz aber wider zrugg zum Jura übere. Dr Naame Jurafuess, wo ebe so guet zu dere landschaftlichen Erschynig basst, isch meh i dr Umgangssprooch dehei weder i dr geograafische Fachsprooch. Für d Geograafe chunt’s druf use, ass men uf ere Charte d Landestäil schöön und möglichscht äidüütig tuet zäichne, und denn isch das, wo me do drvo rede, dr Rand vom Jura, es isch dr Striich, wome rund ums Gebirg ziet. Me definiert die Linie für die Syte, wo üüs jetz inträssiert, grob eso: Es isch dr Rand vom Jura gäge s Schwiizer Mittelland.
Im Wältsche git’s dr Naamen au; er häisst uf Französisch pied du Jura. Dää het sech sogar vom gnaue geografische Platz glööst, und er chunt für Sache im Mittelland vor, wo me drvo uus dr Jura gseht.
git’s au e «Juranordfuess»?
Wemme merkt, wie hüüfig me s Wort vom Jurasüdfuess atrifft, chönnt me dänke: also do drzue ghöörti gwüss au s Pendant äänen a de Bäärge. Und würklich list men dää Begriff Juranordfuess glägentlech i dr geografische Literatur und öppen au i de Meedie. Er isch aber i dr Alltagssprooch nid richtig häimisch woorde. Das chunt vo däm: Me merkt eifach uf dr Nordsyte vom Jura vil weniger weder vom Mittelland uus, wo äigentlich die Bärglandschaft afoot. S Gebirg isch nid so markant, es tuet sich am Rhy und bi Basel und zum Sundgau abe uftäilen i äinzelni Höger zwüsche de Flusstääler; s Stroossenetz ziet sich chrüüzunqueer dur d Landschaft, und eerscht rächt gäge d Freigrafschaft zue z Frankrych, vom Elsgau bis uf Bisanz gspüürt men überhaupt kei Rand vom Gebirg: die nordweschtliche Zoone vom Jura isch eifach e wyti Wält mit Höger und Tääler und Flechine gägem Burgund und em Elsass zue.
isch es e geografischi Linie oder e Landschaft?
Es isch beedes, also ebe im Süüde. Für s grosse geografische und geologische Bild vom Ärdbode nimt men uf de Chaarte als Jurarand dr Übergang vo dr Bäärgflanggen i d Ebeni vordraa. Bi dr Gebirgsbildig vor Joormillioone het d Plattetektoonik gmacht, ass me hütt die Linie fasch i dr ganze Lengi zimli guet gseht. D Geologe wüsse: dr Bode vom Mittelland bis öppe zum Jura isch us Sandschtäi, dr Molasse, wo uf de Chalchschichte lyt, und a täil Oort us Nagelflue, und uf allem het’s hienta Chiis vo dr Yschzyt.
Bi de Geograafe, zum no öppis fachlichs drzueznää, isch es täils ganz äänlich: De drüü Seeè im Seeland, em Nöieburgersee und em Bielersee und em Murtesee zäme säge si Jurarandseen. Drby isch grad der Murtesee wyt vom Jura wägg dussen im Mittelland. Aber es isch halt es schööns geografischs Konzäpt, grad wemme s mit dr Gruppe vo de Alpenrandseen vrglycht.
wo dr Jurafuess isch
Wemme jetz i dr Landschaft wott sääge, wo me dr Südfuess vom Jura gseht, so cha me sech s äifach mache oder au chly gnöier hiiluege. Gwöönlich dänkt me a die Landschaft vo Brugg und em Wasserschloss und em Juradurchbruch vo dr Aare näbet em Bruggerbäärg em ganze Gebirge noo bis öppen uf Gämf. Als äifachi geografischi Hilf säit men au, es sig d Landschaft, wo d Aare am Rand vom Mittelland drduur flüüsst; und im Wälschte wäres deren iiri Zueflüss, d Orbe und d Zyyl zäme mit de Jurarandseeè, und no wyter usse chunt s Land weschtlich vom Gämfersee.
Gnöier gseh ghöören au no die einzelne Bäärge, wo s au dr glych Jurachalch het, wie öppe d Lägere, zum Juramassyv. Mit dr scharfe Felsekreete und mit de Bäärgnääme Burghorn, Cheleflue und Lägeresaddel chunt si jo als e rächte Bäärg drhäär, wo bi dr Hochwacht e gueten Uussichtspunkt mit ere Wirtschaft het. Und am geologische Rand vom Jura ligen unden a dr Lägere d Zürcher Döörffer Buchs und Ootelfingen und drno d Aargauer Gmäind Wetige. Bi dr Landschaftsbeschrybig vo dr Stadt Baade säit me jo au, si sig bi dr eerschte Jurakluus entstande, wo d Limet dure Chalch ygschnitte het. Nume redt i däm Piet äigentlich niemmer drvo, das sig jetz dr Jurasüdfuss.
Dr Bäärg zäigt sich uf dr Weschtsyte vo dr Baadener Kluus oben a dr Stadt bi dr Ruyne vo dr Burg Schtäi nomol richtig schöön mit der Felsekante, und dr Burgnaame basst zu dr Topografy; grad hindedra wird us em Bäärg es wyts Platoo, wo gäge Süüde kei dütleche Rand het, nume no uf dr andere Syte am Limettaal bis uf Turgi und bim Gäbischtoorffer Horn, das lueget aber gäge Norde über s Wasserschloss und nid i Süde.
Das isch für d Kulturlandschaft vom Jurafuess öppis wichtigs: Wie ne e schööni Chetti chunt am Bäärg ei grossi Oortschaft nach dr andere, und es het au vil chlyneri Döörffer, wo me bi vilne schööni alti «Oortsbilder» zmitzt i dr alte Kulturlandschaft atrifft. De Lüüt vo den Organisazioone Schwiiz Tourismus und SchweizMobil gfallt das so guet, ass si grad für die loonendi Jurasüdfuess-Route wäärbe. Schaad isch nume: dr Aargauer Täil chunt i däm Plaan nit vor.
Me tarf’s nit vrschwyyge: Täil Regioonen am Jurafuess mache wäge dr geografische Laag zwüsche de grosse Wirtschaftszäntre vom Land und em wichtige schwiizerische Vrcheerskoridoor e starchi Vränderig vo dr Sidligslandschaft dure. Us dr Sicht vo dr Wirtschaftspolitik isch das guet für die Kantöön. Sit Joorzäänte wird bi gwüssne Stedt und Gmäinde schampaar vil bout, und bi däm Boom entstoot em Jurafuess noo täils es langzognigs Netz vo Hüüser, Gwäärbgebiet und aller Gattig Infrastrukturboute. D Regioon isch es Muschter für d «Versidelig». Me cha fasch zueluege, wie s Kulturland a gwüssen Oorten immer weniger wird.
Zu dr Sery vo den Oort em Jurafuess noo sind im Aargau: Brugg, Schinznach und Wildegg, wo übrigens dr Cheschtebäärg au so ne Jurahoger vor em äigentliche Jurafuess ussen isch, und Gaueschtäi under dr Gisliflue, Chüttigen under dr Wasserflue un d Stadt Aarau. Äärlischbach isch halb aargauerisch und halb soledurnisch. Zäme mache si dr Passfuess uus vo dr Salhööchi. Wyters im Soledurnische: Bi Olte stoot vor dr äigentlichen eerschte Jurachetti usse dr Bärgzug vom Ängelbäärg bis zum Born mit dr Aarekluus vo Aarbig, und trotzdäm dänkt me bim Jurasüdfuess eender a d Linie under em Bäärg, wo jetz meh gäge Weschte immer wie hööcher isch, mit dr Bölcheflue un dr  Roggeflue vo Egerchinge bis Öönsige. Bi zimli vil vo dene hööche Felse macht’s äim Fröid dra ufezchlättere, wie me bi dr Gruppe IG Klettern Jurasüdfuss cha gseh.
Und vo Provence bis La Rippe oder Chavannes-des-Bois isch dr lengscht Abschnitt vom Jurafuess i äim Kantoon: em Waadtland. Me chunt do under em Bäärg, wo die hööchi stotzigi Syte gägem Mittelland zue uf französisch La Côte häisst, dur es paar Stedt und vil Döörffer. Drr Wääg goot dur Grandson, Ifferte, Orbe, Lignerolle, wo dr Passfuess zum Jougnepass ufen isch, Romainmôtier, La Sarraz, Cossonay, Bière, Rolle, Nyon und Gingins, wo dr Passfuess vom letschte Schwiizer Jurapass, em Col de la Givrine bi Saint-Cergue isch. Dr letscht und au dr höchscht Schwiizer Jurabäärg isch d La Dôle, mit iirne 1677 Meter über Meer. Do isch dr Bärgfuess undedra meh weder tuusig Meter töifer.
Aber scho oben a Coppet und bis uf Gämf ghört nume dr nööcher Rieme vo dr Landschaft grad am Ufer vom Gämfersee no zum Staatsgebiet vo dr Schweiiz. Dr geografisch Sträife grad em Bäärgfuess noo lyt ännet dr Landesgränze z Frankrych im Pays de Gex, wo zum Departemänt Ain ghöört.
Und d Jurahööchi macht e wyte Boge ganz z Frankrych ääne weschtlich um Gämf ume. S Land undedra wäär doo also gnau gnoo dr Juraoschtfuess. Und obedra isch dr allerihöchscht Bäärg vom ganze Jura überhaupt, dr Crêt de la Neige. Er isch uf 1720 Meter. Öppe zwänzg Kilometer wyter höört die grossi Jurachetti bi dr Kluus zwüsche Chevrier und Bellegarde uuf. Wo am Afang im Aargau d Aareklus bi Brugg isch, git jetz do im Südweschte dää Juradurchbruch vo dr Roone e markante geografische Punkt am Ändi vom Jurafuess. Ännet dr Rooneschucht isch i dr Verlengerig vo dr Jurahauptchetti no dr Bäärg Le Vuache, wo aber scho gly im savojische Hügelland ufhört. Wyter im Weschte lauft die zwöiti Jurachetti drgäge no vil wyter gäge Süüde, es isch e schöne Bäärgzuug bis i d Gägend vom Lac de Bourget, wo sozäge au en Aart e Jurarandsee wäär;aber me zellt ne mäischtens scho zu de Alperandseeè. Über d Chaîne de l'Epine het’s au no richtigi Bärgpäss, wiemen i dr Lischte vo de Jurapäss gseht. Me redt aber doo nümme wie i dr Schwiiz obe vom Pied du Jura. Me het jetz nämli dr Alperand grad vor sich, wo d Landschaft dominiert. Bi Chambéry hört dr südlichscht Jurabäärg uuf, a dere Stell, wo sich das Gebirge, tektoonisch gseh, wie dr jünger Bruder vom grosse Alpemassyv wägg bewegt.
Hochhäuser in Zürich
Uf dere Lischte vo de Hoochhüüser z Züri sind d Hüüser i de Stadt Züri, wo mee weder vierzg Meter hööch sind.
Zurich Film Festival
S Zurich Film Festival, abgchürzt ZFF, isch es Filmfäscht, wo all Joor im Herbscht z Züri isch.
Agfange hät s ane 2005. D Gründer sin dr Karl Spoerri, d Nadja Schildknecht und dr Antoine Monot, Jr. gsy. S erschte Mol isch s Festival vom 5. bis zum 9. Oktober 2005 i de Kino «Plaz» 1–6 im Chreis 4 gsy. Ane 2006 sind d Vorfüerige i de Kino corso, Academy und Frosch gsy, ane 2006 sind em Limetquai d Kinos corso, Capitol, Frosch, Movie und Le Paris bruucht worde zum d Film zeige. Sit 2011 isch au s Kino Arena Sihlcity ufem Programm und stoot alewyl uf em Sächsilüüuteplatz s Festivalzäntrum.
Näbem Guldigen Aug git’s am Festival au no dr «Schwiizer Förderpryys», dr «Publikumspryys» un dr «Kritikerpryys. Ane 2008 het me dr Golden Icon Award ygfüert, wo e Schauspiiler oder e Schauspiilerin für s Läbenswäärch überchunt.
Sit 2012 isch dr Internazionaal Filmmusigweppewäärb uf em Programm.
D Organisazioon vom Festival isch bi dr Zurich Film Festival AG und dr Spoundation Motion Picture AG. Finanzielli Hilf git’s vom Bundesamt für Kultur und vo privaate Gältgäber.
Liste der Gemeinden im Département Ardèche
D Lischt vun dr Gmeina im Département Ardèche zellt àlla 335 Gmeina ìm Département Ardèche uf.
Veranderunge sit 2015
2019:
Liste der Gemeinden im Département Pyrénées-Orientales
D Lischt vun dr Gmeina im Département Lot zellt àlla 226 Gmeina ìm Département Pyrénées-Orientales uf.
Liste der Gemeinden im Département Cantal
D Lischt vun dr Gmeina im Département Cantal zellt àlla 246 Gmeina ìm Département Cantal uf.
Veranderunge sit 2015
2019:
2017:
2016:
Markus Gasser (1967)
Dr Markus Gasser (* 1967 z Bregänz) isch en öschtrychische Literaturwüsseschaftler und Autor.
s Läbe
Dr Gasser isch ane 1967 z Bregänz uf d Wält cho. Er het z Innsbruck Germanistik und Anglistik studiert. 2007 het er sech döört habilitert.
Er schrybt Büecher über d Literaturgschicht, underrichtet über die düütschi Literatur und d Wältliteratur a den Universitääte Innsbruck und Saarbrücken und macht Buechbesprächige für verschideni Zytige. Uf YouTube brichtet er im ene eigete Kanal über d Literatur.
Dr Markus Gasser isch ghürootet und läbt z Züri.
Liste der Gemeinden im Département Indre-et-Loire
D Lischt vun dr Gmeina im Département Indre-et-Loire zellt àlla 272 Gmeina ìm Département Indre-et-Loire uf.
Veranderunge sit 2015
2018:
Walter Buser
Lääbe
Dr Buser isch e Suhn vun eme Buur gsii un isch z Lause uf eme Buurehoof ufgwachse. Är isch z Baasel uf s Humanistisch Gimnasium gange un het derno Jurisprudänz un Volkswirtschaft an dr Universideete Baasel un Bäärn studiert. Anne 1958 het er z Bäärn mit ere räächtshistorische Aarbet promoviert. Scho syter anne 1950 isch dr Buser Räächtsberooter un Redakter bi sozialdemokratische Zytige gsii. Vu 1956 bis 1962 isch er Schefredakter vu dr «Sozialdemokratische Bundeshauskorrespondenz» gsii.
Liste der Gemeinden im Département Indre-et-Loire
Veranderunge sit 2015
2017:
Walter Buser
Lääbe
Anne 1965 isch dr Buser in d Bundesverwaltig yydrätte un isch drei Johr lang Laiter vum Räächts- un Informazionsdienscht vum Aidgnessische Departement vum Innere gsii. Dr Bundesroot het en anne 1968 zum Vizechanzler gweelt. In däre Funkzion isch er fir Räächtsdienscht un Informazion vum dr gsamte Bundersverwaltig zueständig gsii. Anne 1977 het en d Universideet Baasel zum usserordelige Brofässer fir effetli Räächt gmacht, är het do vor allem s Verwaltigsräächt vum Bund gleert.
Liste der Gemeinden im Département Aube
D Lischt vun dr Gmeina im Département Aube zellt àlla 431 Gmeina ìm Département Aube uf.
Walter Buser
Lääbe
Noch em Ruggdritt vum Bundeschanzler Karl Huber (CVP) isch s anne 1981 in dr Bundesversammlig zuen ere Kampfwahl um sy Noofolg chuu. Doderby het si dr Buser geg dr Joseph Voyame (CVP) un dr Hans-Ulrich Ernst (SVP) duregsetzt. Dodermit isch er dr eerscht sozialdemokratisch Bundeschanzler gsii. Dr Buser het s Amt dr gwandlete Informazionsbedirfnis aabasst, indäm er reegelmäßigi Prässekumferänze yygfiert het un d Bundeschkanzlei zuen ere Stabsstell vum Bundesroot uusgwytet het. Derzue het in syre Amtszyt di Elektronisch Dateverarbaitig Yyzuug ghalte in d Bundesverwaltig. Mit em Pänsionsalter isch er anne 1991 zruggdrätte. Sy Noofolger isch dr François Couchepin (FDP) woore.
Liste der Gemeinden im Département Aube
Veranderunge sit 2015
2016:
Walter Buser
Lääbe
Anne 1983 isch dr Buser noch em nit erwaartete Dood vum Bundesroot Willi Ritschard as meeglige Noofolger ghandlet woore, het aber e Kandidatur abgläänt.
Alfred Kerr
Dr Alfred Kerr (* 25. Dezämber 1867 z Breslau; † 12. Oktober 1948 z Hamburg) isch e tüütsche Schriftsteller und Journalist gsy.
Walter Buser
Lääbe
Dr Buser het mit syre langjehrige Frau, wu 2001 gstoorben isch, zwoo Deechtere ghaa. Di letschte Johr het er mit syre nei Partneri in ere Altersresidänz z Ittlige bi Bärn. Är isch im Augschte 2019 noch ere churze Chranket im Alter vu 93 Johr gstoorbe.
Alfred Kerr
s Läbe
Er isch ane 1867 mit em Name Alfred Kempner uf d Wält cho. Syn Vater isch dr jüdisch Wyhändler und Fabrikant Meyer Emanuel Kempner gsi, d Muetter het Helene gheisse. Syni Tante Friederike Kempner isch e Dichterin gsy.
Dr Alfred Kempner het z Breslau, z Berlin un z Halle Gschicht, Filosofy und Germanistik studiert. I synere Diss vo 1898 goot s ums Wäärch vom Clemens Brentano.
Scho wärend em Studium het dr Kempner Tegscht veröfentlicht, bsunders Besprächige vo Theateruffüerige, und bis 1919 isch er Theaterkritiker für d Berliner Zytig Der Tag gsy. Syn Name het er jetz ggänderet uf Alfred Kerr. Und er het d Literaturzytschrift Pan useggää. Er het em Henrik Ibsen, em Bertolt Brecht, em Gerhart Hauptmann und andere ghulfe. Ane 1917 het er d Ingeborg Thormählen ghürootet, aber die isch churz drufabe a dr Spanische Grippe gstorbe. 1920 het er nomol ghürootet, d Julia Weissmann. D Dochter us dere Ee isch d Dichterin Judith Kerr gsy. Dr Kerr het wyters für s Berliner Tageblatt und d Frankfurter Zytig gschribe und under em eigete Name Büecher useprocht. Mit sym prägnanten und mängmol ironisch Schrybstyl isch dr Kerr e berüemte düütsche Autor und synerzyt au dr scherfscht und gfüürchtetscht Theaterkritker vo Düütschland gsy.
Wärend em Groosse Chrieg het dr Kerr militaristischi Gedicht veröfentlicht, spöter isch er aber en Pazifischt woorde. I dr Afangszyt vom Nazionalsozialismus z Dütschland het sech dr Kerr no im Berliner Rundfunk über d Nazi luschtig gmacht. Do drmit isch aber ane 1932 fertig gsy, wo en NS-Maa dr Rundfunkkommissar woorden isch; em Kerr syni Büecher sind am 10. Mai 1933 uf em Schyterhuffe glandet und dr Börseveräin vom düütsche Buechhandel het iin uf d Lischte vo dene Schriftsteller too, wo «für das deutsche Ansehen als schädigend zu erachten» sige. D Biblioteeke z Düütschland händ syni Büecher müesse us iirne Gstell nää. Im Augschte 1933 isch dr Kerr vo Düütschland uusbürgeret woorde.