cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Huisheim
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 0,6 % gleäge.
Religion
95,2 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 3,2 % evangelisch.
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Huisi ischt dr Harald Müller.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Huisi ghert zom Schwäbisch.
Haus zum Sessel
Gschicht
D Liigeschaft, wo spööter dr Naame zum Sässel überchoo het, het im Middelalter us meerere Hüüser bestande. S erste vo dene, wo 1296 in Urkunde erwäänt wird, isch d Baadstube under Kräämer, wo im hindere Däil vom Areal glääge gsi isch, uf d Schniidergass zue und uf e Andreasblatz, wo d Gwürzkräämer umen ume gwoont häi, und vo doo isch dr Naame vo dr Baadstube cho. Dr Goldbrunne, vo wo s Baadhuus si Wasser überchoo het, isch im Barock mit eme Brunne us Stäi im Hoof vom Hinderhuus ersetzt worde. Dä Brunne het immer wider für Händel mit de Noochbere gsorgt, wil s Wasser, wo abgloffe isch, bi deene immer wider Schaade aagrichdet het. Dr Vorderi Sässel, wo am Dootegässli glääge gsi isch, isch 1316 zum erste Mol erwäänt worde.
Dr Matthias Eberler, us ere ursprünglig jüdische Familie us Kolmar, wo 1393 as Christe uf Baasel cho isch und schnäll bedütendi Rolle in de Zümft und Rööt gspiilt het, het 1488 s Huus zem Sässel em Junker Jakob vo Hertestäi abkauft, wo s vo sinere Frau Veronika Sevogel gerbt het, und het woorschinlig d Huuskapälle mit eme Chrüzgwölb im erste Stock vom rächte Hoofflügel baut. Dr Johann Amerbach het s Huus denn in de 1490er Joor kauft und dört e Buechdruckerei iigrichdet. Dank dere isch s Huus en Ort worde, wo Humaniste ii und usgange si und an de Büecher gschafft häi, wo im Offizin dört veröffentligt worde si. Am 14. Dezämber 1507 het dr Amerbach im Johann Froben s Huus zum Sässel verchauft und dä het dört sälber afo Büecher drucke, under anderem au d Wärk vo sim guete Fründ Erasmus vo Rotterdam, wo au e Zitli bi de Frobens am Dootegässli gwoont het. Zerst isch dr Froben Partner mit em Johannes Petri gsi, wo 1511 gstorbe isch, und au mit em Johann Amerbach, wo 1513 s Zitlige gsäägnet het. Im Johr 1529 het dr Niklaus Bischoff em Hieronymus Froben si siibzääjöörigi Schwöschder, d Justina (1512–1564), ghürotet, und isch ins Huus «Zum Sässel» zooge. 1586 het s Offizin vom Eusebius Episcopus die zwäiti und erwitereti Usgoob vom Theodor Zwinger sim Theatrum Vitae Humanae uusegee.
Denn isch s Geböid langi Zit mäistens e Woonhuus gsi, und wenig isch us dere Zit bekannt, under anderem, ass d Anna Margaretha Iselin dr hinderi Däil vom «Sässel» im barocke Stil renowiert het, was mä immer no am Stuck an dr Decki im erste Stock cha gsee und am ene Wabbeschild an dr Huusfassaade.
1801, wo dr Pedagoog Georg Tobler (1769-1843) wider vo Burgdorf, won er dr Pestalozzi bsuecht het, uf Baasel choo isch, het er in dr Schuel zu Gartnern Underricht gee und drzue im «Zum Sässel» e Schuel für Buebe ufdoo. Aber scho 1803 het er si Schuel wäge dr Kritik und wirtschaftlige Schwiirikäite müesse zuedue. 1814 isch denn die obrigkäitligi Döchderschuel im Huus iizooge. Im Hinderhuus, won emol d Druckerei gsi isch, het s drei Klassezimmer ghaa und im Vorderhuus het dr Räggder gwoont. 1856 het dr Baasler Archidekt Amadeus Lukas Merian s Vorderhuus umbaut. S Huus isch denn für d Döchderschuel rasch z äng worde und im Oktober 1884 isch si in d Kanonegass züüglet. Denn isch 1897 d Frauenarbetsschuel vo dr Gmäinnützige Gsellschaft GGG iinechoo, bis dass au si mee Blatz brucht het und sich 1916 e nöis Schuelhuus gsuecht het.
1917 het d Uniwersidäät iiri Farmazöitischi Aastalt im Huus «zum Sässel» ufdoo. D Aastalt sälber isch 1999 an d Klingebärgstrooss züüglet. Hüte isch im Geböid no s Farmazii-Historische Museum vo dr Uniwersidäät Baasel dehäi. S Huus und au d Sammlig stönde uf dr Liste vo de Kulturgüeter im Kanton Basel-Stadt.
Offizin
As en Offizin [] (vo latiinisch officina „Wärkstatt, Arbetsruum“, au „Härd, Wirtschaftsgeböid“) het mä sit em spooten Middelalter e Wärkstatt mit eme Verchaufsruum draa bezäichnet, wo hoochwärtigi Waare broduziert und verchauft worde sin. Dr Begriff wird uf underschiidligi Art für Buechdruckereie und für Apideeke bis hüt brucht.
In dr Farmazii
Wäge de groosse Epidemie im Middelalter, vor allem dr Pest um 1350, häi sich die faarende Arzneimiddelhändler in de Stedt niidergloo und immer mee von ene häi en officina ufdoo. Zwar het sich im Lauf vo de Joorhundert bis hüte d Brodukzioon vo de Häilmiddel in Labor uswärts verlageret, aber d Apideek häi iiri Offizin als iire Verchaufsruum bhalte, und dä muess z Dütschland noch em §4 vo dr Apideekebedriibsornig e Zuegang zu öffentlige Vercheersfleche haa und eso iigrichdet si, ass d Berootig verdraulig cha bliibe.
In dr Buechdruckerei
Sit dr Middi vom 15. Joorhundert häi au d Buechdrucker us dr Wiegedruckzit en officina oder en officin ghaa, denn d Drucker si nit nume d Bsitzer von ere Druckwärkstatt gsi, sondern gliichzitig au Verleeger und Buechhändler. Wil sich aber s Schriibe, s Verleege, d Härstellig und dr Verdriib vo Büecher immer mee spezialisiert het, isch dr Begriff zämme mit em Ort, won er bezäichnet het und jetz nüme vorhande gsi isch, verschwunde. Er wird hüte vor allem in dr Litratuur über d Gschicht vom Buechdruck no brucht.
Aber es git doo und dört immer no chliineri Verlääg oder Druckwärkstett, vor allem sonigi wo künstlerischi Büecher broduziere oder dr historische Buechdruckerkunst gwidmet si, wo s Wort im Firmenaame bhalte. Dr jungi Verleeger Ernst Rowohlt het zum Bischbil si zwäits Buech, won er verlegt het, d Katerpoesie vom Paul Scheerbart, im April 1909 bi dr Leipziger Offizin Drugulin lo härstelle, wo 1953 entäignet und in Offizin Andersen Nexö Leipzig umbenennt worde isch. D Officina Serpentis, gründet 1911 vom Eduard Wilhelm Tieffenbach (1883–1948) in Steglitz bi Berlin und 1941 gschlosse, het näbe fremde Tüpe au e Schrift verwändet, wo bsundrigs für si entworfe worde isch. En internazional bekannti, nöizitligi Offizin isch d Officina Bodoni, wo 1922 in Rom gründet worde isch und sit 1927 iire Sitz z Verona het und mit ere Originalschrift vom Giambattista Bodoni druckt het. D Officina Bodoni widmet sich sit de 1990er Joor dr Digitalisierig vo klassische Schrifte.
Au Giessereie für Zinnfigure firmiere gläägentlig as Offizin und leene sich drbii an dr Guss vo de Letter im Buechdruck aa.
Sustigs
Vo dr Apideeke-Offizin isch s Adjektiv officinalis (dt.: offizinell) abgläitet worde, wo Däil vo vile botanische Nääme isch und für Arznei- oder Häilpflanze, wie d Valeriana officinalis, das isch dr Ächt Arznei-Baldrian, oder d Salvia officinalis, dr Ächte Salbei oder Häilsalbei, brucht wird.
Schafhausen (Weil der Stadt)
Geographische Laag
Schafhause ligt 25 km wëschtlich vo Stuegert em Héckegai. ‘S ligt uff ere Héh vo 406 m bis 499 m (Hacksberg). Durch Schafhàuse flìesst d’Wìrm.
Geologie ùn Flora
D’Béde bestanded àus Muschelkalk ùn Léem ùn senn meischtens stoinig. Charakteristisch senn d’Schléhehecke. Sonscht gibt’s meischtens Kìefere ùn Fichte, a’manche Stelle aù Straiobschtwìese.
G'schichte
D’Endùng vom Ortsname uff « -hàuse » bedeidet wohl, dass Schafhàuse em VIII. Jàhrhùndert grìndet worre isch ùn uff an karolingische Hof zrickgàd. Em XII. Jàhrhùndert hat d’r Ort « Scafhusen » g’hoise. D’erschte Besitz’r senn d’Grafe vo Calb ùn d’Hërre vo Beitelsbach gwë. Am Àfang vom XV. Jàhrhùndert hat Schafhàuse de Markgrafe vo Bade g’hérd, danàch nà de Hërre vo Gémmenge. Dìe hen d’r Ort nà an Wìrtteberg verkaùft. Wìrtteberg hat Schafhàuse 1468 an’s Kloschter Hirsaù verkaùft. Des hat aù devor scho an Dail devo besësse. En d’r Reformatio isch Schafhàuse nà mit am Kloschter Hirsaù zamme aù wìed’r zu Wìrtteberg komme. 1534 isch Schafhause nà durch d’Reformatio aù proteschtantisch worre. 1634 isch em 30-jëhrige Krìeg an Dail vo Schafhàuse abbrennt. Deshalb fennt m’r em hischtorische Ortskern bloss no Heiser àus d’r Zeit denàch.
1801 isch d’neie Zéentscheier bàut worre. Wo nà 1854 d’r Zéent abg’schafft worre isch, isch se an Private verkaùft worre. 1807 senn d’Kloschterémter uffglést worre ùn Schafhàuse isch zùm Oberamt Calb komme. 1813 hat’s a neie Gebìetsreform gée ùn d’r Ort isch zùm Oberamt Béblenge komme. 1850 hat Schafhàuse 733 protestantische ùn oin katolische Eiwohner g’het; d’Leit henn en 119 Heiser ùn 104 Nëbegebeide g’wohnt. 1872 isch d’Schwarzwaldbàh fertig worre ùn Schafhàuse isch an’s wìrttebergische Eisebàhnetz àg’schlosse worre. 1938 isch’s zùm Landkreis Léeberg komme. Am 21. April 1945 isch’s vo d’r franzésische Armée befreit worre. Wo am 1. Januar 1973 d’r Landkreis Léeberg uffg’lésd worre isch, isch Schafhàuse zùm Landkreis Béblenge komme. Am 1. August vom gleiche Jàhr isch’s an Ortsdail vo Weil d’r Stadt worre.
D’Grùndschuel vo 1953 isch 1999 renoviert worre ùn hoisst seit dem « Grundschule am Schafberg » (Grùndschuel am Schàfberg). 1960 isch a Sport- ùn Fëschthall bàut worre. Dìe isch 2004/2005 renoviert worre. Am Àfang vo de 1990’r Jàhr isch àusserhalb vom Ort a neie Hall bàut worre, d’« Stubenberghalle » (Stuebeberghall). Ausserdem gibt’s aù no an Kìndergarte.
D'Cyriakuskìrch
D’Kìrch hat i’rn Nàme nàch am St. Cyriakus krìegt. Des isch an Heiliger gwë won em III. Jàhrhùndert ùnter am Kaiser Diocletien g’lëbt hat ùn dem sei Dochter g’heilt hat. Er isch schpëter vom Kaiser Maximilien bei d’r Chrischteverfolgùng exekutiert worre. D’Kìrch isch zùm erschte Màl em XI. Jàhrhùndert erwént worre. 1534 isch se proteschantisch worre. ‘S senn nà d’Gleibige àus Dëtzenge, Déffenge ùn Weil d’r Stadt en sëlle Kìrch komme. Àus sëllem Grùnd isch d’Kìrch 1585 vom Architekt Hans Decker erweitert worre. Em 30-jëhrige Krìeg isch se 1634 bis uff a baar Màuere abbrennt ùn hat wìeder uffbàut werre mìsse. D’neie Kìrch isch 1661 fertig gwë. 1957 isch se renoviert worre, seit dem sìeht se àus wìe heitz’dag. 2007 hat se zwoi neie Glocke krìegt ùn hat jetzet vier Glocke.
Politik
Schafhàuse isch koi ùabhengige G’meinde, deshalb isch sei Bìrgermeischter d’r gleiche wìe dër vo Weil d’r Stadt. Des isch em Moment grad d’r Hans-Josef Straub vo d’r SPD.
Heraldik
Uff em Wappe sìeht m’r a Schàf mit eme Bischofsschtab uff grìenem Grùnd. Des soll an d’alte Traditio vo d’r Schàfzuecht erénnere. D’r Bischofsschtab erénnert dàdrà, dass Schafhàuse a màl zùm Kloschter Hirsaù g’hérd hat.
G'meinderàt
Schafhàuse hat em G’meinderàt vo Weil d’r Stadt mendeschtens drei Abg’ordnete, em Moment senn aber uff Grùnd von eme Ìeberhangmandat vìer vertrette.
D’Kommunalwahl am 13. Juni 2004 hat 's folgende Resultat bràcht :
Verei
D’r TSV Schafhàuse (Turn- ùn Sportverei) isch 1908 grìndet worre ùn hat em Moment 1000 Mitglìeder.
Öpfingen
Epfenge (dt. Öpfingen) ischt a Gmoe em Alb-Done-Kreis en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Theatrum Vitae Humanae
S Theatrum Vitae Humanae isch en Art Universalenzyklopedii uf Latiinisch, wo noch aristotelisch-ramistische Methode süstematisch strukturiert isch. S Wärk isch 1565 z Baasel vom Theodor Zwinger em Eltere veröffentligt worde. D Uflaage vo 1571, 1586 und 1604 si immer wider erwiteret worde.
Öpfingen
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 66,9 % Landwirtschaftsfleche, 9,1 % Wald, 13,9 % Sidlongsfleche ond 10,1 % sonschticher Fleche.
Theatrum Vitae Humanae
Noch em Helmut Zedelmeier isch im Theodor Zwinger si Theatrum vitae humanae villicht die umfangriichsti Sammlig vo Wüsse, won en äinzelne Mensch je in dr früeje Nöizit zämmegstellt het.
Öpfingen
Gmoedsgliderong
Zue Epfenge gheret koene weiter Ortsdoel.
Gschicht
Epfenge ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1127.
Verwaltong
Epfenge hot mit dr Stadt Eegne ond dr Gmoede Griesenge ond Oberdischenge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Andreas Braun.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Epfenge ghert zom Schwäbisch.
Geislingen an der Steige
Geislenge (amtl. Geislingen an der Steige) isch a Stadt z Bade-Wirttebärg im Sidoschte vu dr Region Stuegert rund 15 km sideschtli vu Geppenge bzw. 27 km nordweschtli vu Ulm. Si isch no dr Chreisstadt Geppenge di zwotgrescht Stadt vum Landkrois Geppenge un bildet a Mittelzäntrum fir d Umlandgmeine.
Geislenge isch syt 1956 Großi Chreisstadt, syt di bade-wirttebärgisch Gmeiornig in Chraft drätte isch. Mit dr Gmeine Iberkenge un Kuache het d Stadt Geislenge ne Verwaltigsgmeinschaft veryybart.
Geografischi Lag
Geislenge lyt am Rand vu dr Mittlere Schwebische Alb, scho hinter dr Albtrauf zruckgsetzt im Dal vu dr Fils. D Stadt un ihre Vorort Altestadt lige in eme Dalchessel, wu dur s Zämmefdräffe vu verschidene Deler entstanden isch. Geislenge heißt mer wäge däm au „Femfdelerstadt“ (Deler vu dr obere un dr untere Fils, Eyb, Rohrach un vum Längedalbach). D Fils, wu us em Filsursprung uus goht, chunnt vu Iberkenge (Obers Filsdal) uus im Sidwescht in s Stadtgebiet, goht derno bi Altestadt no Nordwescht un verlosst s in Richtig Kuache (Unters Filsdal).
Stadtgliderig
S Stadtgebiet vu Geislenge bstoht us dr Chärnstadt, wu hite au di ehmolig Gmei Altestadt derzue ghert, wu anne 1912 yyglideret un in dr Zwischezyt ganz zämmegwagse isch mit em hitige Stadtzäntrum, un dr Gmeine, wu im Ramme vu dr Gebietsreform in dr 1970er Johr yyglideret wore sin: Aufhause, Dirge, Eybach, Steete, Waldhause un Weiler ob Helfestõẽ. Die hitige Stadtbezirk sin hite Ortschafte im Sinn vu dr bade-wirttebärgische Gmeindsornig mit eme Ortschaftsrot, wu vu dr Bevelkerig bi jedere Kommunalwahl nej gwehlt wird, mit eme Ortsvorsteher as Vorsitz.
Zuen a Deil Stadtbezirk ghere au no anderi Wohnplätz un Wohnbezirk mit eigene Nämme. Doderzue ghere zem Byschpel Wannenhef zue Aufhause, Christofshof, Oßmannsweiler un Untere Wittenge zu Dirge, Roggemihle zue Eybach un Battenau, Hofstett am Steig un Lindehof zue Weiler ob Helfestõẽ.
In dr Chärnstadt wäre zem Deil Wohngebiet mit eigene Nämme unterschide, vilmol neji Böugebiet, wu aber zmeischt kei feschtgleiti Gränze hän.
Ruumblanig
Geislenge bildet a Mittelzäntrum in dr Region Stuegert, wu d Stadt Stuegert s Oberzäntrum derzue isch. Zum Mittelberaich Geislenge ghere no d Stedt un Gmeine im obere Filsdal u a baar Ortschafte uf dr Albhochflechi, nämli Ditzebach, Iberkenge, Behmekirch, Deggenge, Drackestõẽ, Gruibenge, Haoschtadt, Kuache, Mihlhouse un Wisestoeg.
Gschicht
Geislenge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1108 als Giselingen.
Verwaltong
Dr OberSchuldes ischt dr Frank Dehmer.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Geislenge ghert zom Schwäbisch.
Cresciano
Cresciano (lombardisch Carscèi) isch e Dorf in dr politische Gmai Riviera im Kanton Tessin in dr Schwyz. Es ghert zum Chrais (circolo) Riviera im Bezirk Riviera.
Geografi
Cresciano lyt nerdlig vu Bellinzone. Zue dr ehemolige Gmai händ d Fraktione Cavri un Sul Sasso ghert. Nochbergmaine sin Claro, Lodrino, Moleno, Osogna, Preonzo un d Bindner Gmaine Arvigo un San Vittore gsii.
Gschicht
Cresciano isch zum erschte Mol gnännt wore anne 978 as cortis Crissianicum (1269 Crazano).
Am 2. April 2017 hät Cresciano mit den ehemolige Gmaine Iragna, Lodrino un Osogna zur neue Gmai Riviera fusioniert.
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Cresciano ghert zum Ticinese.
Andelfingen ZH
Andelfinge (amtlich Andelfingen, bis 1970 Grossandelfingen) isch e Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri.
Geografi
Andelfinge isch en Ortschaft im Zürcher Wyland, und es isch der Bezirkshauptort vom Bezirk Andelfinge.
D Gmeind hät en alti reformierti Chile und es Bezirksgricht, en Chnootebahnhof (sit em Dezämber 2006 haltet au di neu S16 z Andelfinge) und es alts Schloss und es grüümigs Schwümmbad.
Andelfinge hätt e Nachbersgmeind Chlii-Andelfinge, wo mal hätt wele fusioniere mit Andelfinge, aber das isch bim Traum vo de Chlii-Andelfinger plibe. Andelfinge und Chlii-Andelfinge wärded dur di historisch Brugg über d Thur trännt, wo dur Liechtsignal gschtüüret wird und nur eischpuurig befahrbar isch; Welo und Fuessgänger chönd separat d Brugg überkwäre.
Zu Andelfinge ghört au no s Puuredörfli Alte.
Wiiteri Gmeinde um Andelfinge ume sind Adlike, Ossinge, Flaach, Dorf, Huemlike und Hänggert.
Gschicht
Andelfinge isch zum eschte Mal gnennt worde im Jaar 1248 als Andelfingon.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Ussländeraatäil isch anne 2011 bi 13,4 Prozänt gsi.
Religion
56,8 Prozänt vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 19,7 Prozänt sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 7,3 %, CVP 0,8 %, EDU 2,0 %, EVP 5,3 %, FDP 14,9 %, GLP 8,2 %, GP 14,0 %, SP 12,8 %, SVP 34,4 %, Suschtigi 0,2 %.
Wirtschaft
De Märtplatz vo Andelfinge zeichnet d Ortschaft rächt guet uus, vill lang iigsässni Gschäfter händ det ihren Sitz wie zum Biischpiil de Beck Gnädiger, de Schueh-Peyer, de Volg, d Metzg vom Schäuble, d Babetterie Fischli oder s Reisebüro am Märtplatz.
Schuel
D Sekundarschüeler vo Oberwil, wo eigentli i de Gmeind Dägerle liit, gönd au no z Andelfinge i d Schuel. Die übrige Dägerler (also Ruetschwil, Dägerle sälber, Bärg und Bänk) müend uf Seuzach i d Oberschtuufe.
Patrizier (Schweiz)
As Patrizier wärde in dr Schwiz die Familie bezeichnet, wo währed em Ancien Régime in mehrere Stadtkantön (explizit z Bärn, Freiburg im Üechtland, Luzärn, Gämf, Solodurn und Züüri) die politischi Macht monopolisiert hai.
Gschicht
Die freie Riichsstedt, wo im 13. bis 15. Johrhundert emanzipiert worde si, si am Afang relativ demokratisch vo ihre Bürger und Zümft verwaltet worde. In mehrere Stedt si die politische Ämter aber bald uf e Gruppe vo riiche und altiigsässene Familie begränzt worde. Die Patrizierfamilie hai d Mitgliider von ere Versammlig vo 100 bis 200 Persone gstellt, wo d Mitgliider vo dr Regierig us ihren eigene Reihe usgsuecht het. S Resultat isch e Patrizierrepublik (Oligarchii) gsi, und d Mehrheit vo de Iiwohner het kuum politischen Iifluss gha.
Formell het dr Adel vo de „Gnädige Herre“ sini Macht vorübergehend mit dr Helvetische Republik und denn definitiv mit de liberale Revolutione in de 1830er und 1840er Johr verlore, (Regeneration 1831 und Sonderbundschrieg 1847). Die ehemolige Patrizierfamilie hai aber no bis zum Afang vom 20. Johrhundert e wichtigi Rolle in dr Schwiz gspiilt, bsundrigs in de Stedt, und hai ihren Iifluss in dr Schwizer Politik und Wirtschaft über langi Zit chönne bhalte.
No bis in die zweiti Helfti vom 20. Johrhundert het s Persone ge, wo as Patrizier bezeichnet worde si, zum Bispil d Elisabeth de Meuron us Bärn und dr Gonzague de Reynold us Freiburg.
Camoël
Camoël (Gallo Camóèu, bretonisch Kamoel) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Camoël lyt 33 km vu Vannes un 78 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 44 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Arzal im Norde, Pénestin im Weschte, Férel im Oschte un Assérac im Side.
Gschicht
Camoël isch zum erschte Mol gnännt wore anne 557 as Carmoil (1287: Camoil, 1557: Camoel).
Verwaltig
vu Camoël isch. Camoël ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Camoël ghert zum Gallo. Anne 1806 het d Gmai noch em Charles Coquebert de Montbret no zum bretonische Sprochbiet ghert.
Weiach
Weich (amtlich Weiach) isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografi
Weich liit im Nordweschtegge vom Kanton Züri i de Schwiiz, öbbe 25 km vom Stadtzäntrum vo Züri. D Flechi vo dr Gmeind isch fast zur Helfti mit Wald bedeckt, für d Landwirtschaft wärde 36.9 % gnutzt.
Gschicht
Weich isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1271 als in Wiâch.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraatäil liit bi 13,1 % (Stand 2011).
Religion
52,7 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 17,7 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 2,0 %, CVP 0,9 %, EDU 4,7 %, EVP 5,9 %, FDP 11,1 %. GLP 8,2 %, GP 3,9 %, SP 12,4 %, SVP 50,5 %, Suschtigi 0,4 %.
Wirtschaft
Weyach isch en armi Gmäind gsi, bis 1962 d Weiacher Kies AG sich dört niidergloo het. Die het Chiis industriell afo abbaue und d Gmäind het so sehr vo däm profitiert, ass si 1995 bekannt worden isch as d Gmäind mit de nidrigste Stüüre im Kanton Züri.
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,5 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Weich ghört zue de Unterländer Mundarte.
27. Dezember
Dr '''27. Dezämber''' isch dr 361. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 362. in Schaltjohr), dodermit blybe no 4 Däg bis zum Änd vum Johr.
Burg Neuenfels
D Burg Nejefels isch e Burgruine 1500 Meter sideschtlig vu Britzige, eme Stadtdeil vu Mille im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf eme 595 Meter NN hoche Bärgsporn.
Gschicht
Die Spornburg isch wahrschyns vor 1300 vu dr Herre vu Neuenfels böue loo wore un isch anne 1307 s erscht Mol gnännt wore. Am Änd vum 14. Jh. hän d Herre vu neuefels d Burg an e Grof vu Stroßburi verchauft un hän si derno vun em as Lääche iberchuu. Noch dr Iberliferig isch anne 1540 d Familie vu Neuenfels dod ufgfunde wore, un d Burg isch derno syterhär verfalle, wu d Familie vu Neuenfels uusgstorben isch.
D Burgaalag isch chaschtefermig mit abgrundete Ecke gsi un het e Chärnburg gha vu eppe 30 mol 9 Meter, ohni Bärgfrid. Vu dr Burg sin no dr Grabe, Muurräscht vu dr Vordersyte un dr Durm erhalte.
Ibach
Ibach isch de Name vo folgende Ort:
Park City (Kentucky)
Park City isch e Schtadt im Barren County im Bundesstaat Kentucky in de Vereinigte Staate vo Amerika. Anne 2010 het si 537 Ywooner ghaa.
Ibach
Ibach isch de Name vo folgende Flüss:
Ibach isch de Name vo folgende Persone:
Park City (Kentucky)
Geografii
Park City lyt 195 m über em Meter un het e Flechi vo 3,8 km². D Stadt lyt a de Autobahn Nr. 65, öpe uf halbem Wäg zwüsched Louisville und Nashville.
Gschicht
Um 1827 hät sich e Sidlig mit ere Post entwickled, wo de Name Three Forks gha het. De Posthalter het William Bell ghaisse und het au no e Baiz gfüert. Drum isch de Ort au as Bell's Station bekannt gsi. Im Johr 1859 isch d Ysebahn-Linie zwüsched Louisville und Nashville bi de Ortschaft verbii baut worde und drü Johr spöter d Linie is südöschtlig glägne Glasgow. Me hät drum ab denn em Ort wäg däre Chrüzig Glasgow Junction gsait. Zum Verwächslige mit Glasgow zvermiide, isch 1938 de Name zu Park City gwächsled worde.
Albanien
Albanie (albanisch: Shqipëria) isch e Staat i Süedoschteuropa ufem Balkan. Im Norde grenzt Albanie aa Serbien, Montenegro un Kosovo, im Oschte aa Nordmazedonie un im Süüde aa Griecheland. Im Weschte hät Albanie e Chüschte aa dr Adria un em Ionische Meer. D Hauptstadt un gröschti Stadt isch Tirana.
Bevölkrig
Albanie hät e Bevölkrig vo 3.563.110 (Juli 2005). Dr Bevölkrigzuewachs lit bi 0.52% un 25.6% vur Bevölkrig sin unter 15 Johr. D Lebenserwartig isch 77.24 Johr (Männer 74.6, Fraue 80.15). D Analphabetismusrate isch 13.5 % (Männer 6.7 %, Fraue 20.5 %). D Chindersterblichkeit isch 0.021 %.
D Bvölkrig vo Albanie läbt zu 70% ufem Land, allerdings sin mängi Regione durch d Landflucht i d Hauptstadt scho praktisch entvölkert. So isch Tirana vo 250.000 Ywohner im Johr 1990 uf wyt über 600.000 aagwagse. Albanie hät 1990 d höggschti Geburterate vo Europa gha, stoht jetz aber bim europäischi Durchschnit vo 2 Chinder pro Frau. Dodurch altert d albanischi Bvökrig rasant, was aber bisher durch d Presenz vur junge Generation nonit sichbar isch.
D Mentalität vo viili Lüt isch no vo dr ländlichi Herchumft prägt. Allerdings stoht d Landbvölkrig nüt i hohem Aasehe un wird verächtlich als katonarë (vum Land) oder mallok (us de Berg) bezeichnet.
Über 95 % vur Bvölkrig sin Albaner, do demit isch Albanie s ethnisch homogenschte Land ufem Balkan. D Albaner teile sich i zwei ethnischi Gruppe uf, d Gege im Norde un d Toske im Süüde. D zwei Gruppe unterscheide sich durch verschiidni Dialekt (Gegisch un Toskisch) un durch verschiidni chulturelli un gsellschaftlichi Yflüss. D Toske sin stärker vo dr osmanische Chultur beynflusst während d Gege e archaischi Stammesgsellschaft erhalte hän. D Gränz zwüsche de zwei Gruppe isch dr Fluss Shkumbin.
Im Süüde gits e grössri Minderheit vo Grieche. D gnaui Aazahl isch umstritte, leit aber warschynlich bi 3 % (66.000). D albanischi Regiirig goht vo 1 % us, d Griechischi hingege vo 12 %. D reschtlichi 2 % verteile sich uf Aromäne (au im Süüde, vor allem z Korça), Slawische Mazedonier (a dr Gränz zur Republik Mazedonie; insgsamt unter 20.000) un Roma. Bis uf d Roma hän alli Minderheite ihri eigni Schuele. D Uni vo Korça bietet griechischi Fächer aa un mit de lokale Behörde cha uf Griechisch komuniziirt werre.
Ethnischi Albaner läbe usserdem im Kosovo (2.112.000), z Serbie (67.000), z Montenegro (31.000) un i de Republik Mazedonie (509.000). Usserdem läbe altygsesseni albanischi Minderheite z Italie (100.000 Arbëresh; Albaner, wo im 15. Jahrhundert vo de Türke gflohe sin) un z Griecheland. D'Albaner z Griecheland hän sich früeher uf d Çamëria Albaner un d Arvanite verteilt. Nochem Zweite Weltchrieg sin d überwigend muslimischi Çamëria Albaner nooch Albanie umgsiidelt worre (un viili Grieche us Albanie usgwandert), d orthoxe Arvanite hingege sehe sich als Grieche. Hüt wohne no 200.000 Çamëria Albaner i Griecheland, de Flüchtling wird aber d Ruckkehr verwehrt. D arvanitischi Bvölkrig leit zwüsche 140.000 oder sogar 1.600.000. D Arvanite sin zwar sprochlich un kulturel Albaner, sehe sich selber aber als ethnischi Grieche.
Usserdem sin syt 1990 über e halbi Million Albaner nooch Griecheland usgwandert un ca. 200.000 nooch Italie. Usserdem wohnt e grossi Zahl vo Albaner i Weschteuropa un i Nordamerika.
Wirtschaft
S Gält vo Albanie isch dr Lek.
Ottweiler (Unterelsass)
Gschìcht
Ottwiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 696 àls Audonevillare (847 Odonouilare', 1120 Dotenvilare, 1793 Ottveiller'').
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Ottwiller ìsch. Ottwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Ottwiller ghert zem Rhinfrankisch.
Christ
As Christ wird e Person bezäichnet, wo sich zum Jesus vo Nazaret (au Jesus Christus gnennt) und zu däm sine Leere bekennt. Die si im Nöije Testamänt vo dr Biible überliiferet. Zum Christsii ghöört au d Daufi, wo d Person mit ere in die christligi Gmäinschaft ufgnoo wird. Christe chönne zu de verschiidenste Konfessione vom Christedum ghööre.
Dr Begriff Namenschrist, das häisst e Christ im Naame nume, bezäichnet Persone, wo formal zun ere christlige Glaubensgmäinschaft ghööre, ooni sich an deren iiri Leere z halte oder zu deren iire Versammlige z goo.
Fachmaturitätsschule Basel
D Fachmaturitätsschuel Basel, churz FMS Basel, isch ä dreijöhrigi Wiiterfurtbildigsschuel, wo sich an die obligatorischi Schuelusbildig aschliesst. Vor allem isch si dänggt für Schüelere und Schüeler, wo d Wiiterbildigsschuel (E-Zug) fertiggmacht hai odr d Schuel für Bruggeagebot (Basis plus) odr wo noch zwei Johr am Gymnasium merke, ass si eigentlig nit an dr Uni wei wiiterschdudiere. Dr Abschluss vo dr FMS macht s Universitätsschdudium nit möglig, sondern isch ä Vorbereitig für praxisorientierti Höcheri Fachschuele. Mit em Fachmaturitätszüügnis cha mä an Fachhochschuele wiiterlehre.
1940
gstorbe
Datum nit bekannt:
Croglio
Geografi
Croglio lyt im mittlere Malcantone an dr Gränz zue Italie. Zue dr Gmai ghere d Fraktione Castelrotto, Ronco, Madonna del Piano, Croglio, Barico, Purasca un Biogno-Beride. Nochbergmaine sin Bedigliora, Monteggio, Ponte Tresa, Pura, Sessa un di italienische Gmaine Cadegliano-Viconago un Lavena Ponte Tresa.
Gschicht
Croglio het vu 1953 bis 1976 Croglio-Castelrotto. Anne 1976 het sich d Gmai mit dr Nochbergmai Biogno-Beride zämmegschlosse, wu anne 1907 dur d Fusion vu dr Derfer Biogno un Beride entstande isch.
Croglio isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1335 as burgus de Crolio.
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Croglio isch dr Georges Kaufmann.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Croglio ghert zum Bosino.
Judengasse
E Juudegass, wo die jüüdischi Bevölkerig gläbt und gschafft het, het s sit em Middelalter in e hufe Stedt im dütschsproochige Ruum gee. Abgschlossnigi Stadtviertel, wo Juude in ene gläbt häi, wärde – sit dass die Bezäichnig 1516 z Venedig drfür iigfüert worde isch – au as Ghetto bezäichnet. Soonigi Gasse, wo Juude meer oder weniger under sich gläbt häi, het s under verschiidene Nääme in ganz Öiropa gee: z Aragonie häi si Chudería ghäisse, z Katalonie Call, z Kastilie Judería oder z Frankriich Juiverie. Z London erinneret die Old Jewry an s jüüdische Ghetto, wo 1290 ufglööst worden isch wo alli Juude us Ängland verdriibe worde si.
Ass d Juude zämme im ene bestimmte Stadtviertel gläbt häi, das isch im Middelalter under anderem vo dr Religion cho, wie zum Bischbil em Gebot, ass mä nit witer as duusig Schritt vo dr Sünagooge söll lääbe. En andere Grund isch dr Schutz gsi, wo d Schutzjuude, wo in ere Stadt gwoont häi, drfür häi müesse zaale.
Für e middelalterligi Stadt isch s ganz allgemäin tüpisch gsi, ass Lüt mit em gliiche Bruef au zämme gläbt häi. Vilerorts het s dorum under anderem e Beckersgass, e Schmiidgass oder e Wääbergass gee. En äignigi Strooss für d Juude as e Grubbe under de middelalterlige Stadtbewooner isch dorum nüt Bsundrigs gsi. In jedem jüüdische Woonviertel het s e Sünagooge gee mit ere Schuel, e Mikwe, e Spiddaal und en äigene Friidhoof. Noch iire Spiisgebot häi d Juude äigeni Metzger und Beck ghaa. Au wenn d Juude nit in d Zümft ufgnoo worde si, häi si doch für iiri Gmäinschaft in vile verschiidene Brüef gschafft. D Gmäind het au en äigene Root ghaa. Eso si die jüdische Gmäinschafte zwar en Art Stadt in dr Stadt gsi. In vile dütsche Stedt het s Juudegasse gee, wie z. B. z Aache, Aarwiiler, Bad Homburg, Bad Vilbel, Berlin, Coburg, Eggefälde, Frankfurt am Main, Hanau, Herford, Koblänz, Naumburg, Nördlinge, Raveschburg, Stuttgart, Speyer, Trier, Tübinge, Wäiblinge und Worms; in dr Äidgenosseschaft z Naters und Soledurn, und in Ööstriich z Krems an der Donau, Mattersburg, Salzburg und Wien. Z Mittewald isch d Juudegass grad näbe dr Pfarrchille und em Friidhoof gsi, und au wenn d Strooss scho vor lengerer Zit e nöije Naame überchoo het, bruuche die Iihäimische immer no dr ursprünglig Naame.
Rammingen (Württemberg)
Rammenge (dt. Rammingen) ischt a Gmoe em Alb-Done-Kreis en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 77,5 % Landwirtschaftsfleche, 12,8 % Wald, 8,8 % Sidlongsfleche ond 0,9 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Rammenge ghert no dr Ortsdoel Lendenao (Lindenau).
Gschicht
Rammenge ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1127 als Rammungun.
Verwaltong
Rammenge hot sich mit dr Stadt Langenao ond dr Gmoede Aalde, Aoschtelfenge, Bääreschtadt, Balledorf, Beerschlenge, Broedenge, Ellenge, Hoolzkirch, Nääreschtett, Nẽẽschtett, Setzenge ond Weideschtett zom Gmoedverwaltongsverband „Langenao“ mit Sitz en Langenao zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Karl-Friedrich Häcker.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Rammenge ghert zom Schwäbisch.
Bohars
Bohars (bretonisch Boc'harzh) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Bohars lyt am Penfeld, 5 km vu Brest un 57 km vu Quimper uf ere Hechi zwische 3 m un 93 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Milizac im Norde, Guilers im Weschte un Brest im Side un Oschte.
Gschicht
Bohars isch zum erschte Mol gnännt wore im 14. Jh. as Botgars (1467 Botgarz, 1543 Bodhartz, 1544 Botzgartz).
Verwaltig
vu Bohars isch. Bohars ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Bohars ghert zem Bretonisch.
Partnergmai
🇬🇧 Tarporley, Verainigts Chenigrych
28. Dezember
Dr '''28. Dezämber''' isch dr 362. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 363. in Schaltjohr), dodermit blybe no 3 Däg bis zum Änd vum Johr.
Sattel SZ
Sattel isch e politischi Gmeind im Bezirk Schwyz vom Kanton Schwyz i dr Schwiz.
Geografii
Zu Sattel ghöred d Ort Ecce Homo, Schorne und Moschtel.
Nachbersgmeinde vo Sattel sind Rothethurm, Schwyz, Schteine und Schteinerberg, Oberägeri und Underägeri.
Sattel lit im Taliischnitt vo dr Schteineraa, am Fuess vom Morgarteberg, Chaiserschtock und Hochschtuckli und gaht bis uf d Höchene vo dene Voralpegipfel. Di waldriichi Landschaft zeigt mit Moräne, Felsriegel und Schwemmebene düütlichi Schpure vo de Iisziite.
Iiwoner
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Sit 1992 hät d Bevölkerig um 10,5 % zuegnaah. De Uusländeraateil isch 2010 bi 9,3 % gläge.
Religion
85,9 % vu de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 6,8 % evangelisch-reformiert.
Exekutive
Dr Gmeindspräsident isch dr Adolf Lüönd-Diener. De Vizepräsident isch de Josef Föhn Appert. Witeri Gmeindratsmitgliider sind: De Peter Zundel-Huwyler (Finanze), d Esther Moser-Trinkler, d Christine Betschart-Dändliker, de Beat Camenzind-Schuler und de Beat Kryenbühl.
Gmeindhuus Sattel
Was früener s Pfarrhuus gsii isch, isch hüt s Gmeindhuus Sattel. Zwanzig Jahr isch es als Pfarrhuus benutzt worde, bis es im Jahr 1810 zum Schuelhuus umbaut worde isch. Schpäter aber, im Jahr 1962 isch s Huus als Wohnhuus gnutzt wurde, wil s neue Schuelhuus Eggeli baut worde isch.
D Gesamtrenovation und dr Umbau zum erschte Gmeindhuus vo Sattel, isch im Jahr 1976 vollzoge worde. Fascht 14 Jahr schpäter isch d Gmeindsverwaltig erwiteret worde und me het de underi Stock au afo bruuche.
Wirtschaft
D Landwirtschaft prägt s Erschiinigsbild vo dr Gmeind schtarch. Drus lönd sich aber nur bedingt Rückschlüss uf d Erwerbsschtruktur zieh. Vo de rund 600 erwerbstätige Persone (Schtand Volkszellig 1990) sind nume no en Viertel i dr Land- und Forschtwirtschaft tätig. E witere Viertel isch im Handwerch und Gwerb beschäftiget, während d reschtlichi Hälfti im Dienschtleischtigssektor schaffet. Fascht dreihundert vo de Erwerbstätige verdiened sich ihre Lebesunderhalt als Pendler usserhalb vo dr Gmeind, bsunders in Schwyz und dr Region Zug. Während d Arbetsplätz i dr Land- und Forschtwirtschaft zrugg gönd, händ chliini und mittleri Gwerbbetriib i de letschte Jahre zahlriichi neui Arbetsplätz gschaffe. E schtändig wachsendi Bedüütig het d Beschäftigung im Tourismussektor, wo über sibzig Voll- und Teilzitarbetsschtelle büütet. Die Teilzitschtelle sind unentbehrlichi Verdienschtmöglichkeite für Landwirt oder dene ihri Fraue, wo wäge dr Betriibsschtruktur i sehr vile Fäll uf en Nebeerwerb aagewise sind. Dass es keini Induschtrii- und grossi Dienschtleischtigsbetriib git, würkt sich natürlich negativ uf de Schtüürertrag vo dr Gmeind us. Zwar deckt dr Kanton dur de Finanzusgliich s jährliche Defizit (bimene Ufwand vo rund 3,8 Mio. Franke isch 1994 es Defizit vo rund 680'000 Franken vorgseeh gsii), doch isch demit en empfindliche Verluscht vo dr Gmeindsautonomii verbunde.
Freizit und Tourismus
Rund drissig Verein und Organisatione träge zumene vilfältige Gmeinschafts- und Freizitlebe bii.
Dank sinere zentrale Laag und dr guete Erreichbarkeit mit de öffentliche (Südoschtbahn vo Goldau und Rapperschwiil, Bus vo Schwyz, Bus vo Zug) und private Verchehrsmittel eignet sich Sattel sowohl als Tagesziil wie au als Ferieort. D Parahotellerie (Camping und Feriewohnige) büütet meeh als aituusig Bett. S Aagebot a Übernachtigsmöglichkeite i de Hotel und in Privathuushalt gilt no als verbesserigswürdig.
D Schlacht am Morgarte
Uf em Gmeindsgebiet vo Sattel, im Wiiler Schorne am Morgarte, söll am 15. November 1315 zwüsched eme habsburgische Heer under em Herzog Leopold vo Öschterriich und de Schwyzer mit ihrne Verbündete d Schlacht am Morgarte schtattgfunde ha, wo als "erschti Freiheitsschlacht" vo de Eidgenosse i d Gschicht iigange isch. D Chronik prichted; s herzogliche Heer söll derbii vernichtend gschlage worde sii. Zahlriichi Edellüüt hegid debii ihres Lebe verlore. Hüt erinnered e Kapelle i dr Schorne und s Morgartedänkmal bim Buechwäldli am Ägerisee a de Waffegang. E chliini Usschtellig mit Tonbildschau im Morgartehuus nebed dr Schlachtkapälle und Informationstafle uf em Schlachtgländ informiered über d Hindergründ und de Verlauf vo dr Schlacht.
Burg Alt-Urach
D Burg Alt-Urach isch e Burgruine z Lenzkirch im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald (Bade-Wirttebärg) im Schwarzwald.
Gschicht
D Burgaalag isch im 13. Jahrhundert dur di edelfreje Herre vu Urach böue loo wore. Si isch s Zäntrum vu dr Herrschaft Lenzkirch im 14. und 15. Johrhundert un im Bsitz vu dr Herre vu Blumegg gsi. 1491 isch si an d Grofe vu Firschtebärg verchauft wore, isch zue sälere Zyt aber scho as „Burgstall“, des heißt as nit bewohnbar bezeichnet wore. Syt 1972 isch si im Bsitz vu dr Gmei Lenzkirch.
Aalag
An di urspringlig Burg mit Viereck-Wohndurm un Muurring isch um 1404 e Huusaaböu aaglideret wore. S Muurwärch isch 1995/96 dur dr Schwarzwaldverein Lenzkirch saniert wore.
Buchs SG
Buggs (amtlich Buchs) isch e politeschi Gmaind und sit es paar Johr e Stadt, wo zum Waalchrais Werdeberg im Kanton Sanggale i de Schwiz ghört.
Geografii
Buggs liit im Zäntrum vom obere Sanggaller Rhintl. De Rhii isch im Oste d Gmainds- und Staatsgränze zum Liechtasta. Dur e Stroosse- und e Ysebahnbrugg öber de Alperhii isch Buggs mit de Liachtastaaner Gmaind Schaa verbunde. De tüüfschti Punkt isch uf und de höchschti Punkt isch uf em Glannachopf mit
Zu Buggs ghöred d Ortstail Buggs, Altedorf, Räfis und Burgerau. D Nochbergmainde sind Grabs, Gams, Seevele und Sennwald, im Förschtatum Liachtaschta usserdem no d Gmainde Escha, Schaa und Vadoz.
Gschicht
S Dorf isch ane 765 im Testament vom Churer Bischof Tello s erschte Mol erwäänt worde. Im Mittelalter het de Ort zur Grofschaft Werdebärg ghört. 1526 isch vom Glarner Landvogt Jost Tschudi ou z Buggs d Reformazioon iigfüert worde. Ab 1798 hät d Gmaind innerhalb vo de Helvetische Republik zum Kanton Linth und 1803 schliesslech zum Kanton Sanggale ghört. Si isch bis Endi 2002 Bezirkshauptort vom ehmolige Bezirk Werdebärg gsi.
Im 1970gi isch z Buggs s Neu-Technikum Buchs (NTB) eröffnet wore. Träger vo däre Fachhochschuel sind d Kantön Sanggale und Graubünde und s Förstetum Liechtasta. Sit 1999 isch s NTB aini vo de vier Tailschuele vo de Fachhochschuele Ostschwiz FHO. D Schuel ghaisst sit dänn Interstaatliche Hochschule für Technik Buchs, d Abchörzig NTB isch aber blebe.
Vecheer
Im Johr 1858 hät Buggs en Bahof öbercho, will de Abschnitt Rhinegg–Chur vo de Rhiitallinie (Bahnstrecki Chur–Rorschach) eröffnet woren isch. Im Oktober vo 1872 isch de erst Zug öber de Rhii uf Schaan und witer bis uf Feldkirch gfahre. Wäge däm isch Buggs en Gränzbahof för de internazonal Persone- und Güetervecheer wore und de Rangierbahof hät möse rächt uusbaut wöre. Underdesse gits z Buggs no en witere Bahof, d Haltstell Räfis-Burgerau, wo zwösched Buggs und Seavala liit.
Buggs liit a de Hoptstrooss 13, wo vo Samagrethe ufe chunnt und em Rhii noo witer uf Sargans goht. Zuesätzlich gits d Hoptstrooss 16, wo vo Buggs öber Gams, Grabs und Wildhuus is Toggeburg und witer bis uf Wiil abe füert. Uf däre Strecki fahred Postauto vo Buggs bis Nesslau. Buggs hät sit de 1970er-Johr o en Autobahnaaschluss a de A13 (Samagrethe–Bellinzona).
Bevölkerig
Am 31. Dezember 1992 hät d Gmaind Buggs s erschtmol öber 10-tuusig Iiwohner gha und ischt sit do rain statistisch gseh a Stadt. Im 2014 hät da Gmaindroot bschlossa, as Buggs sich o as Stadt söll bezaichne und us em Gmaindroot en Stadtroot söll wäre. Uf de 1. Jänner 2015 isch dänn o s Logo aapasst wore.
Horst Junker
Dr Horst Junker (* 23. Oktober 1925 z Offeburg; † 26. Oktober 2019 ebe dert) isch e dytsche Unternämer un Kommunalbolitiker gsii.
Lääbe
Dr Junker isch z Offeburg uf d Wält chuu, aber z Annaberg im Erzgebirg daift wore, wu sy Mueter här gsii isch. Är isch z Offeburg in dr Oschtstadt mit drei Gschwischtrig ufgwagse, ere Schweschter, Renate, un zwee Brieder, Heinz un Rudi. Sy Vater isch e Zimmermann gsii, wu si anne 1930 sälbschtändig gmacht ghaa het.
Anne 1939 isch d Familie in d Stroßburger Stroß umzoge in d Neechi vu dr Zimmerei vum Vater. No dr Schuel het dr Junker Zimmermann glehrt, är het solle s Gschäft vu dr Eltere ibernee. No zwaiehalb Johr Lehr het er d Gsellebriefig vorzytig abglait, wel er in Rychsarbetsdienscht yygruefe woren isch. Derno isch er zum Militär yygruefe wore, zerscht zue dr Yysebahnpionier z Stroßburi, derno uf Stuegert un anderi Stedt, wu si Brucke repariert hän, schließli an d Front z Rumänie un z Ungarn. Wun er an sym 19. Geburtsdag in eme Hyyserkampf gstäckt isch, heb er dänkt, des sei sy letsche Geburtsdag. Am 9. Mai 1945 isch er in amerikanischi Chriegsgfangeschaft chuu un isch am 21. Juli entloo wore. Wider in dr Haimet het er im Bedriib vum Vater ghulfe, d Firma het argi Schäde ghaa dur Bumbardierige. Ab 1949 hän si wider chenne in dr Wäärchstatt schaffe. Im nämlige Johr het dr Junker z Charlsrue am Staatstächnikum aafange studiere. Wu sy Vater ihn fir e Großufdrag dehaim bruucht het, het er s Studium aber wider abbroche un het dehaim wyter gschafft. Anne 1951 het er derno dr Maischter gmacht.
In dr 1950er Johr het dr Junker im Bedrib vum Vater allmee Verantwortig ibernuu. Si hän Großufdreg unter anderem fir d Stadt un di franzesisch Armee, wu do stationiert gsii isch, ghaa. Au sy jingere Brueder Rudi het im Bedrib migschafft. Anne 1960 het dr Horst Junker dr Bedrib in dr Helmholtzstroß vum Vater ibernuu. Im Lauf vu dr Johr het er d Zimmerei no ergänzt mit ere Schrynerei un ere Glaserei un het s zue me mittelständische Unternäme uuseböue. Au d Entwicklig vu dr Offeburger Herbschtmäss zur Oberrhymäss het dr Junker mitbregt, aafangs as Handwärcher un schließli 23 Johr lang as Mitglid vum Ufsichtsrot vu dr Mäss.
Fir sy Engaschmänt het dr Junker anne 1991 s Bundesverdienschtchryz iberchuu.
Anne 1951 het dr Horst Junker sy langjehrigi Liebi Ilse ghyrote, wun er scho vum Danze in syre Juged här gchännt ghaa het. Si hän zäme zwoo Deechtere ghaa, Gabi un Ulrike. Fir sy Familie het er anne 1990 e Huus z Offeburg-Biel böue, im nämlige Johr het er e Schlag kriegt un het druf derwäge s Gschäft verchauft. Au ne Biografy vu sym aigene Lääbe het er fir sy Familie verfasst in ere Uflag vu zeh Exemplar.
Drei Däg no sym 94. Geburtsdag het dr Horst Junker am 26. Oktober 2019 im Krais vu syre Familie d Auge fir immer zuegmacht.
Liste der Kulturgüter von nationaler Bedeutung im Kanton Aargau
In dere Liste sind alli Kulturgüeter vom Kanton Aargau, wo gmäss dr offizielle Lischte e nazionali Bedütig hend und als «A-Objekt bezeichnet wärde, ufgführt. De Stand vo de Liste richtet sich noch de Version vom Schwiizer Inväntar vo de Kulturgüter, wo e nazionali oder e regionali Bedütig hend, vo ane 2009.
Sortiert sind si noch de politische Gmeinde, wo si stönd.
Ufgführt sind 175 Bauwärch, elf Sammlige vo Archiiv, Bibliotheke und Museeè und 56 archäologeschi Fundstelle im Kanton. Dokumäntiert sind die Objäkt bi dr kantonale Dänkmolpfläg, bi der Kantonsarchäologii und bi Gmeinde und verschidene Instituzione.
Maulburg
Mulburg (amtlich: Maulburg) isch e chlini Gmeind im Landchreis Lörrach z'Bade-Württebärg z Ditschland. S alemannisch Schlötterli für dr Name isch Schnurreburg (abgleitet vu pejorativ Schnurre fer Mul). Historisch belegt isch dr Name Murperch.
Geografi
D'Gmeind Mulburg het Iiwohner (Stand: ) un dehnt sich uf är Flächi vo 973 Hektar us. Die chlini Wiisetalgmeind lid in ebe däm Wiisetal un am däm Fluss, wo im Wiisetal si Name geh het: dr Wiise.
Verchehr
Mulburg isch am komfortabelschte z'erreiche mit 'm Wiisetal-Express - offiziell trinationali Regio-S-Bahn. Sit Dezember 2004 fahrt s'Bähnli an de Wuchedäg vum fünfi morgens bis zur Mitternacht alli halbi Stund vom Badische Bahnhof z'Basel über Lörrach bis uf Zell im Wiisetal. Erchauft worre isch dr Fortschritt mit dr Umwandlig vum Muulburger Bahnhoft in e ubesetzte Haltepunkt. Eso git's keini persönlichi Berodig un au kei persönliche Billetverchauf meh, sondern numme no e Billet-Automat.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Eukelade (Mond)
D' Eukelade (Jupiter XLVII) isch ein vu de ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter.
Entdeckig
S/2003 J 1 isch am 5. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández un Henry Hsieh entdeckt worre un het am 30. März 2005 de offiziell Namme Eukelade (nooch ere Muse us de grichische Mythologi) vu de Internationale Astronomische Union IAU erhalde.
Bahndate
D'Eukelade umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.661.000 km in 746 Däg, 9 Stund un 22 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2721 uf. Mit ere Naigig vu 165,482° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
Ufgrund vu ihre Bahnaigeschafte wird Eukelade de Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Carme, zuegordnet.
Physikalischi Date
D'Eukelade besitzt ä Durmesser vu etwa 4 km. Ihri Dichti wird under de Anahm vume iberwigende Ufbau us silikatischem Gstai uf 2,6 g/cm3 gschätzt. Ihri schinbar Helligkait betrait 22,6m.
Wie bi allene ussere, chleine Jupitermönd sin die Date iber die physikalische Eigeschafte sehr usicher. Sälli Mönd sin so chlei, dass si au in dr gröschte irdische Teleskope numme e winzigs Liechtpünktli sin. Si sin au sowit ewegg vum Jupiter, dass keini vu dr bisherige Jupitersonde e Vorbiflueg undernumme het. Doher wird sich - es isch wohl uf längeri Zitt kei Sonde meh bim Jupiter - die schlecht Datelag au in de nächschte Johrzehnte nit ändere.
Florian Seiberlich
Dr Florian Seiberlich (* 1965 z Schopfe) isch e dytsche Textilingenieur un Musiker.
Lääbe
Dr Seiberlich isch z Huuse ufgwagse. No dr Schuel het er vu 1987 bis 1991 an dr Fachhochschuel Reidlenga Textiltächnology studiert un as Dipl. Ing. (FH) abgschlosse.
Vu 1992 bis 1995 het er bi dr Synteen Gewebe Technik GmbH gschafft un vu 1995 bis 1999 bi C. Illies & Co z Hamburg. Ab 1999 het er no bi dr Rökona Textilwerk GmbH z Dibenga gschafft. Anne 2007 isch er zue dr Amann & Soehne GmbH & Co. KG an Standort Boennigheim gwägslet. 2010/2011 isch er bi dr Kunert Gesellschaft mbH im vorarlbärgische Rankweil gsii un syter 2011 schafft er wider z Boennigheim bi dr Aman Group.
Dr Seiberlich isch ghyrote, het drei Chinder un läbt syter anne 2000 mit syre Familie z Dibenga.