cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Egelshardt
Geogràfi
Egelshat lijt ìm Dàl vum Falkensteinerbach ìm Bitscher Lànd ìn dr Nordvogese uf re Heche zwìsche 234 un 400 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine sìn Mouterhouse, Bitche, Sturzelbronn un Philippsbourg. Züe dr Gmein ghert àui no dr Willer Bannstein. Dr Bànn vun Éguelshardt ìsch Deil vum Nàtürpàrk Nordvogese.
Greif
De Vogel Gryff (ahd. grîfo, < lat. gryphus < agr. γρύψ, gryps) isch e Fabelwese. E witeri Herfüerig vo dem Name us de hebräische Cherubim isch us sachliche Gründ völig abwegig.
Wese
De Gryff isch e Mischwese us Loi und Adler, wobi de Hindertail und de Rumpf vom Loi sind, de Vordertail, d Flügel und de Chopf heter aber vom Adler. De Griech Aristeas verzellt i sim Gedicht Arimaspeia vomene Gryff wo z Indie und uf de Rhipäische Berge lebt und d Goldgruebe vom ghaimnisvolle Volch vode ainöigige Arimaspe biwacht.
As de Vogel Gryff tatsächli en alti Erinnerig a d Dinosaurier sig, isch fast ase fantasiivoll, wie da Fabelwese au. D Vertreter vo dere Theorii nemet a, as die Alte dozmol Fossilie vom Protoceraptos gfunde ghaa hebit und druss denn ebe de Griff kreiert hebet.
Die ältiste Darstelige vom Gryff stamet beraits usde Bronzezit und die alte Ägypter hend de Gryff miteme Falkechopf dargstellt.
Spöter werdet d Tor vo Persepolis, d Hoptstadt vode Perser vo Gryffe biwacht und da Tierli werd den recht hüfig au uf Münze, Helm, Harnische und und und dargstellt. I de Antiki isch de Gryff s Symbol för Wiitblick, Gschiidi und Hellblick gsii.
Im Mittelalter isch de Gryff nöd weniger beliebt gsii und er het mengs Buech über s Tierrich bivölkeret. Und d Aier vom Griif sind höchst wertvolli Chostbarkaite gsii und me findet sötigi i Inventarie vo Cherchene und Schatzchamere vo weltliche Fürste. Die maiste sind Struusenaier, wo i wertvolli Pokal umbaut wore sind.
Egelshardt
Verwàltung
vun Egelshat ìsch. Egelshat ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Egelshat ghert zem Rhinfrankisch.
Greif
Wese
D Brüeder Grimm hend e Märli im Argauerdialekt öberliferet, wo de Märliheld Hans am "Vogelgrif", wo Christe fresse tuet, e Federe usrisse mue.
Chêne-Pâquier
Chêne-Pâquier (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Chêne-Pâquier bstoht us dr Wyler Le Chêne un Le Pâquier. D Gmaiflechi umfasst 70,7 % landwirtschaftligi Flechi, 25 % Wald, 3,4 % Sidligsflechi un 1 % sunschtigi Flechi.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 2,6 % gläge.
Religion
90,4 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 6,7 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Max Sandlin
Dr Max Allen Sandlin Jr. (* 29. Septamber 1952 z’ Texarkana, Arkansas) ìsch a àmerikànischer Politiker vu dr Demokrààtischa Pàrtäi. Vu 1997 bis 2005 hàt’r dr Bundesschtààt Texàs ìm Represantàntahüüs vu da Verainigta Schtààta vertratta.
Chêne-Pâquier
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,0 %, CVP 1,5 %, FDP 25,6 %, GLP 9,4 %, GP 11,6 %, SP 11,8 %, SVP 25,8 %, Sunschtigi 1,1 %.
Max Sandlin
sii Laawa un Kàrriar
Dr Max Sandling ìsch ànna 1952 z’ Texarkana ìm Bundesschtààt Arkansas uff d’ Walt kumma. Ar ìsch dr Suhn gsìì vu dr Margie Beth Barnett un vun ìhrem Ehamànn Maxwell Allen Sandlin. Ar ìsch ìns Atlanta-Gymnààsium ìm Texàs gànga. Bis 1975 hàt’r àn dr Baylor-Üniwärsitäät z’ Waco gschtudiart. Doo ìsch’r Mìtglìed gsìì ìn dr Schtudanta-Briaderschàft Phi Delta Theta. Drnooh hàt’r ìn dr saalwa Üniwärsitäät Racht gschtudiart un ìsch ànna 1979 àls Rachtsànwàlt züagloo worra. Ar hàt àlso ààgfànga, àls Jurìscht z’ schàffa. Zwìscha 1986 un 1996 ìsch’r Rìchter ìn verschìedena texanischa Grìchter gsìì. Drnooh hàt’r àls prìwààter Rachtsànwàlt gschàfft. Naawadràà ìsch’r Mìtglìed ìm Vorschtànd fìr rachtliga-n-Ààglagahaita fìrs Oscht-Texàs gsìì. Gschàfft hàt’r àui ìm Bànka- un ìm Enärgiisektoor.
Chêne-Pâquier
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Chêne-Pâquier isch dr Guy-Cyrille Jaquier (Stand Merz 2014).
Max Sandlin
sii Laawa un Kàrriar
Ìn Politik ìsch dr Sandling Mìtglìed vu dr Demokrààtischa Pàrtäi worra. Àn da Kongrasswàhla vum Joohr 1996 ìsch’r ìm äärschta Wàhlbezirk vum Texas ìns àmerikànischa Represantàntahüüs gwählt worra. Ìm Hüüs z’ Washington, D.C. ìsch’r àb’m 3. Janner 1997 gsìì, àls Noohfolger vum Jim Chapman. Ar ìsch bis ìn d’ Pàrtäifiahrerschàft ìm Hüüs glunga un ìsch äärschter Vìza-Fràkzioonszwàng (Chief Deputy Whip) worra. Ar ìsch dräimol wìedergwählt worra un ìsch àlso bis zem 3. Janner 2005 ìm Kongrass blìewa. Doo ìsch’r Mìtglìed ìm Üüssschuss fìr Mìttel un Waager gsìì, so wia-n-ìm Finànzüüssschuss un ìm Üüschuss fìr Verkehr un Infràschtrüktüür. Mehrera Zittunga hann ìm Sandlin siina Reedakunscht globt. Obwohl’r Mìtglìed vu dr Demokrààtischa Pàrtäi gsìì-n-ìsch, hàt dr Sandlin oft mìttelgschtällta odd’r gààr konsärwàtiiwa Mainunga vertratta —ar hàt àlso züa dr „Blue Dog-Koalizioon“ gheert. Dr Kongrassmìtglìed George Miller üss’m Kàlifornia hàt amol gsajt, àss dr Sandlin „sìcherlig dàs Tàlant [ghàà] hàt, fìr dr Bìndniss zwìscha da Liberààla un da Mìttelgschtällta z’ bìlda“. Wu dr Sandlin Àbgoordnet gsìì-n-ìsch, sìnn d’ Terrorààschlaag àm 11. Septamber 2001, dr Iràkkriag un dr Militääriisàtz ìm Àfghànischtàn gsìì. Ànna 2003 hann d’ Repüblikààner d’ Wàhlbezirker ìm Texàs loo umschtälla; doo drbii hann sa unteràndrem wälla, àss dr Sandlin weeniga Schtìmma bikummt. Àn dr Kongrasswàhl vu 2004 ìsch dr Sandlin vum Repüblikààner Louie Gohmert gschlààga worra; doo drbii hàt dr Sandlin numma 39 Prozant vu da Schtìmma bikumma.
Verhiirootet ìsch dr Max Sandling mìt dr ehamààliga Kongrassàbgoordneta Stephanie Herseth Sandlin üss’m South Dakota. Ar hàt fìmf Kìnder un dräi Groosskìnder.
Chêne-Pâquier
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 1,5 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Klavier
Die modärne Hauptforme vom Klavier si dr Flüügel (änglisch grand piano) und s Pianino (änglisch upright piano).
London
London isch d Hauptstadt und s wirtschaftlichi und kullturelli Zäntrum vu Grossbritanniä. D Schdat hät öppe 7.5 Mio. Iwohnär, dä Balligsruum sogar übär 12 Millionä. Dä Hauptfluss, wo dur d Schdat flüsst, isch d Themse.
Gschicht
Im Jahr 61 n. Chrischtus händ d Römär s Militärlagär Londinium gründät, wo sich bald zu dä bedütänschtä Handälschdat vu Brittaniä entwicklä hetti söllä. Am Afang vum 12. Jahrhundärt isch London ändgültig d Hauptschdat vum Land gsi. I dä Mitti vum 17. Jahrhundärt händ det bereits 500'000 Lüt gläbt. 1666 hät äs Grossfür in London gwüätät, bi dem viär Foiftäl vu dicht anänandärdrängtä Holzhüsär Opfär vu dä Flammä wordä sind. Nach dem värherrändä Brand hät mär us dä lehmigä Ablagärigä i dä Flussniidärig vu dä Themse Backstäi gformt und hät mit dem Matärial d Schdat widär ufbout.
Sehenswürdigkeite
Dä Sitz vu dä bäidä Chammärä vum brittischä Parlamänt erschtreckät sich übär ä Längi vu 275 m am linggä Ufär vu dä Themsä. Das gwaltig Bouwerk, wo vu 1840 bis 1852 im neugotischä Schtil errichtät wordä isch, hät meh als tuusig Rüüm. Am rächtä Rand vum Gebäudekomplex ragt dä Clock Tower mit dä 13 t schwerä Gloggä Big Ben i d Höchi. D Westminster Abbey, wo d Chrönige schdattfindä, isch grad näbedra.
D Innäschdat, wo am linggä, nördlichä Ufär vu dä Themse liit, hät zwee Chärn: D City of Westminster und di äigäntlich City of London, wo s wirschaftlichi Härz vu London, ja vu ganz Grossbrittaniä schlat. Im Finanzzäntrum drängät sich d Gebeude vu dä Börsä, dä Bank vu Ängland, dä Versichärigä und vu andärä grossä Untärnähmä uf ängschtäm Ruum zämmä. Än dunklä Azug us finschtäm änglischäm Tuech, däzuä dä Schirm und – früener – d Melonä gälted als unentbehrlichi Accesoires-Outfit vu mänä Gschäftsma in dä Londoner City. D St. Pauls Cathedral – d Kupplä vu derä Chilä ragt 111 m i d Höchi – isch diä imposantischti Chilä vu ganz London. D Tower Bridge mit dä zwee Zwillingstürm, wo 1894 uufggangä isch, dä Kent-Gartä, dä Gartä vu Ängland und dä Picadilly Circus – äinä vu dä läbhaftischtä Plätz vu London – muäs mä au gseh ha. Wäränd d City of London fascht gschlossä zuäbout isch, sind i dä City of Westminster grossi Pärk i di beboutä Areal igschtreut. Diä Pärk prägät s Bild vu ärä Wältschdat im Grüänä. Kulturell isch London ebä so sehänswert.
Ashvin
Öberliferig
Im Rigveda sind öber 50 Hymne a de Ashvina gwidmet, womit si zu de wichtigste Götter ghööret. Si haisset Nasatya und Dasra, aber si wered nu ganz selte ainzel gnennt. Öber d Eltere vonene sind sich d Quele nöd ainig, di jüngere nenet entweder de Vivasvat oder de Surya, wo aber mitenand gliichgsetzt were chönnt.
Di beede Brüedere sind hübschi Jüngling, wo wie Gold glänzed und e Hutt wie Hung hend. Si faaret e goldige Wage, wo vo Vögel oder vo Flügelross zoge werd und schneller as e Gedanke oder s Augezwinkere isch. As di jugedlichste Götter sind si i de Laag an aalte Mentsche d Juged zruggee. Si sind göttlichi Ärzt, wo hailet und s Augeliecht zruggend. I brenzlige Situatione tretet si au as Noothelfer uuf.
D Ashvina trinket nöd nume Soma, sondern bsunders au Hung, wo ene gopferet werd. Si geltet selber as Spender vom Hung und vertailet de groosszügig a de Mentsche und a de Biili. De blindi Waisi Upamanyu sait, as d Ashvina een selber miteme Hungchueche ghailt hebid.
Vo de Religioswüsseschaft wered si mit de Dioskure vergliche und sind vermuetli en Erb us de vorhistorische indoeuropäischi Religioo.
Juan José Cobo
Juan José Cobo Acebo (* 11. Februar 1981 z Cabezón de la Sal, Kantabrie) isch e spanische Velorennfahrer.
Sit 2004 isch er Profi und isch bis jetzt (2011) as Brofi nume für s UCI ProTour-Team Saunier Duval-Prodir gfahre. Denn isch er jewiils ei Säson für Scott-American Beef (2008), Fuji-Servetto (2009) und Caisse d'Epargne (2010) gfahre. Sit 2011 isch er bi Geox-TMC.
Ried (Ortenau)
S'Ordenauer Riäd isch uff'ere alde dopografische Kaard z'sähn, wu hitzedags im Generallandesarchiv z'Karlsrue uder de Nummer Hf 118 uffg'howe wurd. Uff derer Kaard isch-es in e oberes un e unders Riäd iideilt.
Zuem owwere Riäd g'here:
Zuem undere Riäd g'here:
Chilperich II.
Dr Chilperich II. (* öbbe 670; † zwüschen em 30. Januar und em 13. Mai 721 z Noyon) isch vo 715/716 bis 721 König vo de Franke gsi. Er ghört zum Huus vo de Merowinger und isch e Sohn vom König Childerich II., wo 675 ermordet worden isch, und dr Bilchilde, ere Dochter vom König Sigibert III.
Läbe
Dr Chilperich isch no jung gsi, won er noch em Mord an siine Eltere in e Chloster verbannt worden isch. Dört het er vierzig Johr as „Brueder Daniel“ gläbt, bis er 715 vo de Gegner vom Karl Martell und dr Plektrudis vo Austrasie, dr Witwe vom Huusmeier Pippin II., as König vo Neustrie ufgstellt worden isch. 716 isch er zum König vo Neustrie, em Härzland vom Frankeriich, erhobe worde as Nochfolger vom Dagobert III. D Pfalz vo Compiègne isch si Residänz gsi, si Huusmeier, dr Ragenfrid het en aber e grosse Deil vo dr Ziit uf eme zeremonielle Ochsecharre uf sine Züg mit sich gfüehrt.
D Zweckbündnis vom Chilperich, oder ehnder vom Ragenfrid mit em Frieseherzog Radbod im Johr 717 und em Eudo vo Aquitanie im Johr druf (718) gege die starki Opposition vo de Karolinger, d. h. gegen e Karl Martell, hai nüt gnützt, und dr Karl het d Neustrier bi Amblève, Vinchy (717) und Soissons (718) gschlage.
Wo im Karl Martell si Marionettekönig, dr Chlothar IV., 719 gstorben isch, het dr Karl dr Chilperich II. vom Eudo usgliiferet übercho, het en als König anerkennt und si Iifluss z Neustrie isch wider hergstellt worde.
Dr Chilperich II. isch im Johr 721 gstorbe und z Noyon begrabe worde. Dr Karl Martell het dr Theuderich IV. as däm si Nochfolger iigsetzt.
Gemeinden des Kantons Basel-Stadt
Dr Kanton Basel-Stadt umfasst drei politischi Gmäinde, wo Yywoonergmäinde gnennt wärde (Stand Februar 2005):
Gschicht
Bi dr Kantonsdäilig vo 1833 si alli Baselbieter Gmäinde zum nöije Kanton Basel-Landschaft cho, däilwiis mit wenig Begäisterig wie Gälterchinde und Riinech. Nume die rächtsrhiinische Gmäinde Rieche, Bettige und Chläihünige si bi dr Stadt bliibe. Zwüsche 1893 und 1908 het d Stadt Chläihünige schrittwiis iigmäindet, aber Bettige und Rieche si bis hüte sälbständigi Gmäinde mit alle politische Organ, won e Gmäind eso het. Im Kantonsparlamänt, em Groosse Root, het Rieche elf Verdrätter und Bettige äine. Die übrige achtenachzig Rööt chömme us dr Stadt sälber.
Zygote
E Zygote isch e diploidi Zälle, wo dur d Verschmelzig vo zwäi haploide Gschlächtszälle (Gamete) entstoot – mäistens us ere wiiblige Äizälle und eme männlige Spermium. Die Verschmelzig findet bim Mensch normalerwiis in dr Tuba uterina, em Äiläiter, statt.
Bi däm Vorgang, wo mä as Befruchdig bezäichnet, verschmelze zerst die bäide Membraane (Plasmogamii) und denn au d Zällkärn vo de bäide Gschlächtszälle (Karyogamii). Em ganze Verschmelzigsvorgang säit mä Süngamii. Sobald d Soomezälle in d Äizälle iidrunge isch, findet d Rindereaktion statt. Bi deere schäidet d Äizälle e Substanz us, wo s für anderi Soomezälle ummöglig macht, in d Äizälle iizdringe. Bi Meerzäller entstöön us dr Zygote dur vilfachi Mitose (Kärndäilig) meerzelligi Organisme.
Tuisto
De Tuisto isch i de Mytholgii vo de Germane en erdenstsprossne Urgoot und de Vatter vom Mannus. Gnennt werd er i de Germania vom Tacitus.
Arrondissement Colmar
S Arrondissement Colmer (frz. Arrondissement de Colmar) ìsch a Verwàltungsbezirk ìm Département Haut-Rhin ìm Elsàss z Frànkrich gsin. Àm 1. Janner 2015 ìsch s mìt em Arrondissement Ribeauvillé zem neie Arrondissement Colmar-Ribeauvillé zammagschlossa wora.
Dr Verwàltungssìtz (chef-lieu) vum Arrondissement ìsch Colmer gsin.
Tuisto
Name und Düütig
Well d Öberliferig nöd aihaitlich isch, bistoot au d Möglichkait, ass de Name Tuisco luutet. So oder so, de Name isch en Erwitterig vom Stamm germ. *twi- »zwai, zwi-«. Do Uurwese hüüffg zwitterhaft sind, isch drum e Düütig as »Zwitter« plausiibel. Au de nordischi Urriis Ymir zügt mit sich selber di erste Riise. Siin Name cha zum iranische Urkönig Yima und indische Totegott Yama gstellt were, e Name wo »Zwilling« bidüttet.
Arrondissement Colmar
Geogràfii
S Arrondissement granzt ìm Norda àn s Arrondissement Rappschwihr un àn s Arrondissement Schlettstàdt-Erstain ìm Département Bas-Rhin, ìm Weschta àn s Arrondissement Épinal un s Arrondissement Saint-Dié ìm Département Vosges ìn Lothrìnga un ìm Sìda àn s Arrondissement Gawiller. Ìm Oschta ìsch dr Rhin d Granz züe Ditschlànd mìt em Regierungsbezirk Friburg z Bàde-Wìrttebari.
Gschicht
Am 4. März 1790 isch s Département Haut-Rhin gründet worde und mit ihm ä "Distrikt Colmar", wo zu sällere Ziit au s Gebiet vom hütige Arrondissemet Ribeauvillé und Guebwiller umfasst het. Am 17. Februar 1800 isch drus s Arrondissement (dütsch Kreis) gmacht worde.
Nochdäm s Elsass an Dütschland gfallen isch, het sit em 18. Mai 1871 s hütige Gebiet as "Kreis Kolmar" im "Bezirk Oberelsass" zum "Reichsland Elsass-Lothringen" ghört. Der Kreis isch zu sällere Ziit 664 km² grooss gsi und het (1885) 81.438 Iiwohner gha.
Noch em Erste Wältchrieg isch s Elsass am 28. Juni 1919 im Vertrag vo Versailles widr zu Frankriich cho und s Arrondissement Colmar isch, sogar zweifach, widr beläbt worde. Es isch es Arrondissement "Colmar-Ville" und es Arrondissement "Colmar-Campagne" iigrichtet worde.
1934 si beidi widr zu eim Arrondissement zsämmegleit worde.
Verwàltung
S Arrondissement Colmer ìsch ingedäilt gsin in sechs Kanton mìt ìnsgsàmt 62 Gmeina:
Cleebronn
Cleebronn (amtlich Cleebronn) ischt a Gmoed em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Cleebronn leit em Zabergäu nerdlich vom Stromberg. D Nochbergmoede vo Cleebronn send Güglingen, Brackenheim, Bönnigheim ond Sachsenheim.
Vo dr Gmarkong send 44,1 % Landwirtschaftsfleche, 39,1 % Wald, 16 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Cleebronn gheret dr gleichnamig Ort, dr Weiler Treffentrill, dr Hof Katharinenplaisir, s Schloss Magenheim ond d Wohnblätz Michaelsberg ond Neumagenheim.
Verwaltong
Cleebronn hot mit dr Stadt Brackenheim a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes vo Cleebronn ischt dr Thomas Vogl.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Cleebronn ghert zua dr schwäbisch-sidfränkische Ibergangsregion.
Schwanden bei Brienz
Schwanden (amtlech Schwanden bei Brienz, bis 1911 Schwanden ) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Schwanden ligt uf dr Südsite vo Brienzergrat u Brienzer Rothore. D Gmeindsflächi bsteit us 12,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 48,2 % Waud, 3,8 % Sidligsflächi u 35,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Giswil, Hofstette bi Briens, Briens u Flüeli.
Gschicht
Schwanden isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1374 aus Swanden. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,9 % gläge.
Religion
77 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 11,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,5 %, CVP 1,2 %, EVP 4,3 %, FDP 11,7 %. GLP 4,1 %, GP 12,8 %, SP 18,7 %, SVP 24,7 %, Suschtigi 9,0 %.
Gmeindspresidänt vo Schwanden isch dr Heinz Egli (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,0 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Schwanden ghört zum Höchstalemannisch.
Westerstetten
Weschdrschdett (amtl. Westerstetten) isch a Gmoid em Lonedal auf dr Schwäbischâ Alb. Schdatt Weschdrschdett sagt mâ au Weschdrschdettâ odr Weschschdett.
Zo Weschdrschdett drzuâ gheerâd au z Weilr (Vordrdengâdal), z Hendre Dengâdal und dr Birghof.
Gschicht
D Weschdrschdettr Ortsgschicht gôôd en dr Zeit nach dr Velkswandrong los, wo Alemannâ ens Lonedal kommâ send. Oinige Ordschafdâ om Weschdrschdett dromrom send ganz glar von de Alemannâ gründet wôrâ, wiâ mâ guâd am dr Endnong -ingen seâ kâ (zom Beischbiel Brôideng, Doomrdeng). Ortschafdâ mit dr Endong -schdadt ond -schdett send moischdens â wengâ jengr. Wo mâ Âfângs 18. Jôhrhondrd en Weschdrschdett d Kirch neu baud hôt, hôt mâ abr alemannische Roihâgreebr gfondâ - ond s isch drom âzneâ, dass en Weschdrschdett om 800 rom scho Leid gwohnt hend.
De erschd Urkund, wo Weschdrschdett drauf schdôd, isch von 1225. Abr mâ woiss, dass es seid mendeschdens 1094 d Herren von Westerstetten geâ hôd, wo auf dr weschdrschdettr Burg gwohnt hend. D Herrâ von Weschdrscheddâ send adlige Riddr gweâ. Vom 11. bis ens 16. Johrhondrd hends se emmr widr wichtige Poschdâ emâ Kloschdr odr am Wirdâbergischâ Hof bsetzt.
Von dr Burg isch nemme vill iibring, seid se an â 1378 vom Schwäbischâ Bund, also von de Ulmr, zersteerd worâ isch. Letschdr Reschd gibts auf m Burgberg glei hendrm Birghof.
An â 1414 hend Herrâ von Weschdrschdett z Dorf ans Kloschdr Elchengâ vrkauft. En dr Reformationszeit isch Weschdrschdett drom kadolisch bliebâ. Vordr- ond Hendrdengâdal hend zur Ulmr Herrschaft gheerd ond send drom evangelisch.
Mit m Reichsdeputationshauptschluss isch Weschdrschdett an â 1803 wiâ z ganze Kloschdr Elchengâ an Boirâ gangâ. Seid 1810 gheerd s Dorf zu Wirddâberg.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Des muâs mâ ââgugâ
Mittlâtsch em Dorf schdôd d Weschdrscheddr Kirch, wo am Heilige Martin gweiht isch. Zwischâ 1717 ond 1721 hôd mâ d Kirch im Barockschdil bauâd, bloss dr ondre Dôil vom Turm isch no eldr, aus m 13. oder 14. Jôhrhondrd.
D'Leid
Em Novembr 2010 isch dr Alexander Bourke zom Schuldâs von Weschdrschdett gwählt wôrâ, und er isch jetzt seit am Mârz 2011 em Amt. Sei Vorgengr, dr Hermann Krieger, wo seit 1988 für 23 Jôhr dr Schuldâs gweâ isch, isch em Mârz 2011 vom Gmoidrôt zom Ehrâbürgr gmacht wôrâ.
Dr Monsignore Ernst Tatarko isch von 1958 bis 2001 dr katholische Pfarrr gweâ, ond drom zom Ehrâbürgr gmacht wôrâ.
En Weschdrschdett auf d Welt komme isch ondr andrm dr Benedikt Denzel OSB (1692-1767), wo Abt en Oxâhausâ gweâ isch.
Web@cademie
D Web@cadmie esch e Technischi Hochschuel (informatif) vu Le Kremlin-Bicêtre, Lyon, Strossburi (Frànkrich). Si isch Mitgliid vo der IONIS Education Group.
Dr Campus
D Web@cademie lit zmidzt in dr sogenannte Campus Paritalie uf em Campus IONIS Education Group.
Hellas Planitia
D' Hellas Planitia (lat. Gricheland-Ebeni) isch dr gröscht Impaktkrater uffem Mars un nooch em Südpol-Aitken-Becke uffem Erdmo dr zweitgröscht bekannt Karter in üserm Sunnesystem.
Si befindet sich uf dr südliche Marshalbchugel un isch uf Hellas, dr klassisch Namme fier Gricheland, daift worre.
Untervaz
Undrvaz oder aifach Vaz (RMS undefined) isch e politischi Gmaind im Norde vom Bündnerland. Es grenzt im Oste an Rhy und im Weste an Kantoo Sanggale, wo de Calanda d Kantoosgrenze bildet.
De Vazer Dialäggt ghört zom Chuur-Rhiitalische und cha dodemit zo de Ostschwiizertielekt grechnet were.
Sehenswürdigkaite
Untervaz hät zwai Kirchane, dia katholisch Kircha Sankt Laurenzius und dia reformiert Pfarrkircha, wo baidi under Dänkmolschutz stön. Ebefalls zwai Burgruine gits uf em Gmaindsgebiet, d Höhlaburg Rappestai chli oberhalb vo Untervaz und d Burgruine Neuburg, wo südöstlich vom Dorf uf ara Felskuppa öber em Rhy stoot.
Themse
D Themse isch a Fluss in Südengland und dr bedütendscht in ganz England. Er isch vor allem bekannt weil er direkt durch London fliaßt und oh für d Schiffahrt gnutzt weda ka.
D Themse het siini Quelle in de Cotswold Hills, bis Oxford sait män erä au Isis. Underhalb vo London duet sich dr Fluss schdark verbreitere wägem Iifluss vo dr Fluet–bi Gravesend isch si 730 Meter breit. Ihri Längi isch 346 km, drfo si 311 km schiffbar.
In dr Vergangeheit het London eine vo de wichtigschde Seehäfe vo Ängland gha (London Docks), wo mä über d Themse erreicht het. Au moderni Seeschiff chönne währed dr Fluet in Hafe iine, aber si wirtschaftligi Wichtigkeit isch sehr reduziert hützudag. S Zentrum vo dr Schdadt London lit a dr Themse und vili Sehenswürdigkeite: s Parlament mit em Big Ben, dr Tower, d Tower Bridge, d London Bridge, d Millennium Fuessgängerbrugg, s Riiserad.
Schenkenbergertal
S Schänkebärgertal ligt im Kanton Aargau in de Schwiiz und ghört zum Bezirk Brugg. S Tal abbe flüsst de Talbach. Ganz z oberscht im Tal isch Thale, dann chunnt Oberflachs und am Usgang vom Tal zu de Aare ligt Välte und Schinznach-Dorf. Thale und Välte sind politischi Gmaine – Oberflachs ghört wie Schinznach-Dorf zu de Gmaind Schinznach. S ganzi Tal isch öppe füf Kilometer lang und goot vo de Staffelegg bis zu de Aare. Uf de Siite wird s Tal vo zwei Höhezüg vom Jura iigränzt. Im 1996i isch de traditionelli Erlös vom Schoggitaler-Verchauf vom Schwiizer Heimetschutz für s Schänkebärgertal bschtimmt gsi.
Name
De Name vom Tal chunnt vo de Burg Schänkebärg, wo oberhalb vo Thale glägen isch. Hüt isch s numme no e Ruine. Vo de Burg Schänkebärg us hei d Bärner s Amt Schänkebärg verwaltet, wo d Bärner im 1460 bsetzt hei.
25. März
Dr '''25. Merz''' isch dr 84. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 85. in Schaltjohr), dodermit blybe no 281 Däg bis zum Änd vum Johr.
Dagobert III.
Dr Dagobert III. (* 699, † zwüschen em 3. September 715 und em 29. Februar 716) isch e merowingische Frankekönig gsi vo 711 bis zu siim Dod 715/716.
Läbe
Dr Dagobert isch numen öbbe sächzähni oder sibzähni gsi, won er im Johr 715 oder 716 gstorben isch. Eigetlig hät si Sohn, dr Theuderich IV., sötte si Nochfolger si, aber dä isch übergange worde, und an siiner Stell het me dr Chilperich II. ernennt.
Werner Ohm
Dr Werner Ohm (* 21. Jänner 1937 z Hafe) isch e dytsche Lehrer un Dialäktautor.
Lääbe
Em Ohm sy Vater isch vu Binze gsii un sy Mueter vu Haltige. Di erschte sibe Johr vu sym Lääbe het er z Hafe gläbt. Noch em Chrieg isch d Familie retuur in s Markgreflerland. Är isch z Binze z Wollbach un z Märt ufgwachse. Z Löörech het er s Abitur gmacht un derno an dr Universitet Basel un Fryburg Franzesisch, Änglisch un Sport uf Lehramt studiert. Är het s Referendariat het er z Fryburg un z Löörech gmacht un derno het er zeh Johr lang Lehrer gsii am Gimnasium z Owerkirch. Ab em Summer 1975 het er am Kant-Gimnasium z Wyl am Rhy unterichtet.
Dr Wener Ohm het drei Bänd mit Dialäktgedicht publiziert. Iber syni Aafäng as Dichter schrybt er:
Anne 1983 het er e Bryys im Limerick-Wettbewärb vum Sidweschtfunk gwunne.
Enschweiler
Äschwiller (lothrìngisch; frànzeesch Eincheville, ditsch Enschweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Äschwiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1196 àls Enswilre (1257 Ensweiler, 1287 Ancheweiler, 1594 Enssweiller/Einschweiller).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Äschwiller ìsch. Äschwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Äschwiller ghert zem Rhinfrankisch.
Kubakrise
D Kubakrise oder Kuba-Krise isch en 1962 eskalierende Konflikt gsii zwische de USA und dr damalige Sowjetunion um d Schtationierig vo sowjetische Nuklearwaffe uuf dr de USA unmittelbar benachbarte, kommunistisch regierte Insle Kuba. D Hauptrolle debi händ dr amerikanisch Präsident John F. Kennedy und dr sowjetisch Schtaatschef Nikita Chruschtschow gschpiilt. Will d Amerikaner vorher nukleari Raketebase z. B. in dr Türkei errichtet händ, het dr Chruschtschow gmeint, er chönni das gegegliich au uuf Kuba mache und het siini Rakete mit sukzessive Schiffstransporte so unuuffällig wie möglich dört hii transportiert. Die amerikanischi Uuufklärig hets dennoch entdeckt. Nach scharfe diplomatische Wortwechsel und ere vom Kennedy androhte Blockade vo Kuba het dr Chruschtschow schliesslich nochegeh und d Rakete wieder abzoge. Wie me nach em Chalte Chrieg erfahre het, isch dört d Welt nah am ene Atomchrieg gschtande, d Waffe sind entsicheret worde.
Tag der Galicischen Literatur
Dr Daag vu dr Galicische Literatuur (Día das Letras Galegas) isch e wältlige Fyyrdig z Galicie. D Real Academia Galega (RAG, Cheenigligi Akademy vu Galicie) het där Fyyrdig anne 1963 yygfiert zum di galicisch Sprooch un Literatuur z fyyre. Syter anne 1991 isch dr 17. Mai en effetlige Fyyrdig in ganz Galicie.
Di eerscht Fyyr 1963 het an d Vereffetlichung vu dr Cantares Galegos 100 Joor dervoor gmaant. D Verfasseri Rosalía de Castro (1837–1885) isch aini vu dr wiichtigschte Diichterne in dr Gschiicht vu Galicie un het e wiichtigi Roll bim Rexurdimento, em Wideruflääbe vu dr galicische Sprooch im 19. Jorhundert gspiilt. Syterhär isch e jeede Daag vu dr Galicische Literatuur eme andere Autoor oder ere Autoori vu dr galicische Sprooch gwidmet, wu nimi läbt. Dr Daag wird au in andere Länder gfyyrt, wu vyyl Galicier*ne im 19. un 20. Jorhundert uusgwanderet sin – vor allem z Argentinie, z Kuba, z Brasilie z Uruguay.
Im kulturälle Kaländer vu Galicie isch dr Día das Letras Galegas hite seli wiichtig. Näbe feschtlige Veraastaltige vu dr RAG un andre Inschtituzione git s au all Joor e grooßi Demonschtzrazion fir s Galicisch z Santiago de Compostela.
Codex Manesse
Gschicht
Das groosse, farbige Buech chunt us Züri. Dr Grundstock vo dr Liedersammlig isch öppe um 1300 woorschiinlig im Zsämehang mit dr Zürcher Patrizierfamilie Manesse gschribe worde, wie dr Zürcher Dichter Johannes Hadlaub gseit het. Im 14. Joorhundert het me no es baar Noochdrääg drzuetoo.
Im 16. Joorhundert het dr Kodex emene Buechliebhaber z Belgie und spööter em Schwiizer Johann Philipp vo Hohesax ghört, und vo dem isch er uf Heidelbärg cho.
Sit 1888 isch dr Kodex in dr Universidäätsbiblioteek Häidelbärg ufbewahrt. Er het d Signatur «UB Heidelberg, Cod. Pal. Germ.» bzw. «Codex Palatinus Germanicus 848».
Dr Teggst isch scho es baar Mol in historisch-kritische Usgoobe uusechoo, und er isch au – im Geegesatz zu andere Handschrifte – zäichegnau abtruckt worde.
Inhalt
S Buech het 426 Pergamäntbletter im Format 35,5 x 25 cm, wo uf bäide Syte beschriibe si und wo spööter paginiert worde si. Im Ganze het s din 140 leeri Syte und no e Hufe Site, wo nume zum Däil druf gschriiben isch.
Die Manessischi Liederhandschrift enthaltet dichterischi Wärk, wo uf Middelhoochdütsch gschribe si. Dr Kodex gältet as e representativi Summe vom middelalterlige Laielied und isch d Hauptkwelle und vilmol die äinzigi Kwelle für e noochklassischi Minnesang.
In dr Liederhandschrift het s Wärk vo Dichter us em alemannische Sproochruum und us de düütsche Nochbergebiet.
Es het im Buech 138 grossi farbegi Miniature, also Bilder, wo d Dichter vo de ufgschribene Lieder in ere idealisierte Form bi höfische Aktividääte daarstelle. Mid däne Zeichnige gältet s als es bedütends Dokumänt vo dr oberrhiinische gotische Buechmoolerei. Ei witeri Miniatur, wo kei Teggst derby stoot, isch nume skizziert und nid usgmoolt. Käi Miniatur het dr Minnesänger Walther vo Briisach übercho. Me het gmerkt, ass vier Künstler für s Wärk Miniature zäichnet häi. 110 vo de Illustrazioone het dr Mooler vom Grundstock gmacht, 20 dr erste Noochdragsmooler, vier dr zwäit und drei dr dritt, wo au e Vorzäichnig gmacht het.
Pushan
De Pushan (Sanskrit: पूषन्, Pūṣan m.) isch e vedische Gott vom Wachstum.
Im Rigveda sind em Pushan sechs Hymne gwidmet. Er het e Bart und gflochtnigs Hoor. Wel er kai Zee het, werd em Brai gopferet. Siin Wage werd vo Gaissböck zoge und as Waffe het er e goldige Speer. De Pushan repräsentiert s Liecht, wo s Wachstum förderet. Er isch de Bischützer vo allne Gschöpf, bsunders aber vom Vee, und de Biwacher vo de Weeg und vo de Strosse. Äänlich wie de griechisch Hermes biglaitet er di toote Seele zu de Aanevättere (pitaras). Er isch zudem de Bott und Schwigersoo vom Sunegott Surya. Im jüngere Hinduismus isch er mitem Surya verschmolze.
I de Forschig werd de Pushan sproochlich mit em griechische Pan und typologisch mit dem Hermes vergliche.
Édouard Roederer
Lawa un Wark
Dr Édouard Roederer stàmmt vu-n'ra lütherischa Famìlia üs Bayern, wo ìn dr Zitt vu dr Reformàtion uf Strossburi usgwàndert ìsch. Ar hàt z Pàris gstudiart un hàt sina gànza Kàrriar àls Stàdtàrchitäkt z' Strossburi gmàcht. Ar hàt u. a. zamma mìt-em Johann Karl Ott un em Jean Geoffroy Conrath gschàfft. Noh em ditsch-frànzeescha Kriag vu 1870 hàt ar àls Stàdtbàuiinspektor àm Wìderuffbàui vun da zerschteerta äffentliga Gebäi mìtgmàcht. Ar hàt u. a. d' Adassa-Klinik (ànna 1885) àm 13 Hàwenauer-Plàtz zaichnet, un àui 's Gebäi vu dr Hocha Schüal fìr d' dekoràtiva Kunscht (École supérieure des arts décoratifs) mìt sim Gfàllanadankmol. Ar hàt àwer hàuiptsachlig Priwàtgebäi zaichnet, wia dr Sìtz vu dr Assurances Rhin-et-Moselle, wo hitt a Büachhàndlung ìsch, un àui dr Sìtz vum Crédit foncier d'Alsace et de Lorraine, wo jetz a Café ìsch. 'S Holtzapfel-Hüüs vu 1889 àm 6 Rue du Général-Gouraud zählt undr sina wìchtigschta Wark.
Üsseram hàt dr Roederer dr näia proteschtàntischa Kìrich vu Lille ìm Norda vu Frànkrich zaichnet.
Si Brüadr Edmond Roederer (1843–1913) ìsch àui a Àrchitäkt gsìì. D' Briadr han zamma àm 6 Rue de Haguenau z Strossburi glabt, ìn'ma Gebäi vu 1880, wo sa zamma zaichnet han.
Brettenbach
Dr Brettebach isch e rund 25 Kilometer lange Bach, wu us em sidlige Schwarzwald chunnt. Syy Quälle lyt z Freiamt, oben am Brettedal, uf ere Hechi vu uugfehr 700 m NN. Uf syym Wäg dur d Freiämter Ortsdeil Brettedal, Niderdal, Sägblatz, Richebach, Keppebach, dur d Gmei Säxoi un d Stadt Ämmedinge fließe no ne Huffe chleineri Bäche in dr Brettebach dryy. Är mindet z Ämmedinge in Elz.
Dr Brettebach chryzt z Ämmedingen uf em glyche Nivoo dr Mihlibach oder Wuerkanal.
Erwin Nievergelt
Lääbe
Dr Erwin Nievergelt het Mathematik studiert un isch 1957 an dr Universitet Züri mit dr Dissertation „Die Rangkorrelation U“ zum Dr. phil. promoviert wore. Är het vu 1969 bis 1970 as Privatdozänt fir Operations Research an dr Universitet Basel glehrt. Anne 1971 het er e Ruef uf d Profässur fir Allgemeine Betriebswirtschaftslehre, insbesondere mit Berücksichtigung der elektronischen Datenverarbeitung und des Informationswesens an d Universitet St. Galle iberchuu. 1984 isch er uf aigene Wunsch uf e nääbenamtligi, usserordeligi Profässur fir Informatik gwächslet. Parallel het er si in dr Wirtschaft fir Prognostächnike bi Devisekirs mit neuronale Netzwärch un Chinschtliger Intelligänz engaschiert.
Mer chännt dr Nievergelt international au as Schachspiiler, in dr 1950er un 1960er Johr het er dr Schwyzer Nationalmannschaft aaghert. Mit däre isch er Dailnämer vu dr Schacholympiade 1954 z n Amsterdam un 1958 z Minche gsii. Bim Clare Benedict Cup, wu 1954 z Züri uusdraitr woren isch, isch er hinter em Lothar Schmid, aber vor em Max Euwe uf dr zweet Blatz chuu. Är isch Grinder vum Schachverain „Nimzowitsch“ z Züri gsii isch fimfmol Schwyzer Mannschaftsmaischter wore. 1957 isch er Schwyzer Vizemaischter wore.
Derzue het er si as Pianischt uusbilde loo uf d Stapfle „Konzertreife“. As Pensionär isch er aktive Triathlet gsii. Är het im spanische Calp gläbt. Är isch ghyrote gsii un het Chinder ghaa.
Kemmental
Gschicht
D Lokalitèèt Cheme isch zum erschte Mol im Joor 1362 as Kemmen (Bach Cheme scho 1155 as ad comun) gnamset wore.
D Gmaand isch eerscht 1996 gründet wore, nèmli us der früenerige Munizipalgmaand Alterswilen mit dèren ire doozmoolige Ortsgmaanden Aalterschwiile, Aaltishuuse, Èlighuuse, Lippoldschwiile, Nüwile und Sigerschhuuse und der früenerige Munizipalgmaand Hugelshofe mit dèren ire doozmoolige Ortsgmaande Totnacht und Hugelschhofe.
Religion
65,1 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 23,9 % sind römisch-katholisch (Stand 2000).
Sprooch un Dialäkt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 2189 Iiwooner 97 % Dütsch as Hauptsprooch aaggèè, 0,1 % Französisch 0,4 % Italienisch und 2,5 % anderi Sprooche.
De hochalemannisch Dialèkt vo Chemetal ghöort zum Oschtschwiizerisch.
Politik
Bi de Nationalrootswaale 2011 hät s da Ergebnis gèè: BDP 5,7 %, CVP 12,1 %, FDP 9,6 %, GLP 4,4 %, GP 5,3 %, SP 8,8 %, SVP 49,5 %, Sustigi 4,6 %.
Gleichschaltung
Unter Gliichschaltig verschtoht me es schtaatspolitischs Verfahre vo totalitäre Syschtem, d Gsellschaft an d Anforderige vom diktatorische Schtaat anzpasse, sii und d Einzelperson em Syschtem und au em Gruppe-Kollektiv unterzordne. Dr Vorgang hets hauptsächlich in de faschistische und kommunistische Syschtem geh. Biim Nationalsozialismus isch de Vorgang vor allem im Bereich Erziehig/Sozialisierig (Entpersönlichung und Brechig vom individuelle Wille), im Bereich Propaganda und im Bereich Schtaatsrecht (Gliichschaltig vom Schtaat mit dr NSDAP sowie Gliichschaltig vo de vorherige Riichsländer/Gliidschtaate mit em NS-Riich) abgloffe.
(9) Metis
D' (9) Metis isch e Asteroid vum Asteroide-Hauptgürtel, wo am 25. April 1848 vum Andrew Graham as nünter Asteroid entdeckt worre. Dr Namme beziegt sich uf die grichisch Götti Metis, d'Mueder vu dr Pallas Athene.
D'Metis beweggt sich ime Abstand vu 2,0954 (Perihel) bis 2,6775 (Aphel) astronomische Eiheite, in 3,6867 Johre uf ere exzentrische Bahn um d'Sunne. D'Bahn isch 5,5763° gege d'Ekliptik gneigt, d'Bahnexzentrizität betrait 0,2195.
D'Metis het e Durmesser vu 190 km. Si rotiert in öppe 5 Stunde um die eige Ax. D'Albedo betrait 0,139. Während dr Opposition erreicht d'Metis e Helligkeit vu 9,1 mag un isch demit ein vu dr hellste Asteroide am Nachthimmel. Um si ufzfinde brücht mer allerdings e Teleskop oder e liechtstarchs Fernglas.
Uswertige vu dr Liechtkurve vu dr Metis hän Anloss fer d'Vermuetig gä, dass dr Asteroid vume Mond begleitet wird. Säll het aber nit bestätigt werre chänne.
Anno 1993 isch d'Metis mit Hilf vum Hubble-Teleskop beobachtet worre. Debi het sich zeigt, dass dr Asteroid e uregelmässigi Form besitzt, was ällei die bsunder Liechtkurve erchlärt. Satellite het mer degege keini gfunde.
Aspekte
Lueg au: Liste vu dr Asteroide
Chlothar IV.
Dr Chlothar IV. († 719) isch vo 717 bis 719 e merowingische Frankekönig z Austrasie gsi.
Vermuetlig isch er dr Sohn vom Frankekönig Childebert III. gsi, mögligerwiis aber au vom Theuderich III.
D Usenandersetzige zwüsche dr Plektrudis, em austrasische Huusmeier Karl Martell und em neustrische Huusmeier Ragenfrid, wo scho d Regierig vo siim Vorgänger Dagobert III. belastet het, si au under em Chlothar witergange. Dr Karl Martell het bi Vinchy in dr Nöchi vo Cambrai si merowingische Gegespiiler, dr Chilperich II., und däm si Huusmeier Ragenfrid am 21. März 717 gschlage. Er het dr Chilperich und dr Ragenfrid bis noch Paris verfolgt, und isch denn noch Köln zoge, für zum d Plektrudis abzsetze. Druf het er dr Chlothar IV. zum Gegekönig erhobe. Dr Chlothar, wo völlig vom Karl abhängig gsi isch, isch aber scho 719 gstorbe. Wil dr Ragenfrid noch ere entscheidende Niiderlag bi Soissons für e Karl Martell, wo 718 au Huusmeier vo Neustrie worden isch, ungföhrlich gsi isch, het dä uf d Erhebig vom ene andere Gegekönig verzichtet. Dr Chilperich isch zum Odo, Herzog vo Aquitanie, gflüchtet gsi und dä het en em Karl usgliiferet. Dr Karl het dr Chilperich denn anerkennt, und alli Deilriich si denn wider under eim König vereinigt gsi.
Colombier
Colombier isch de Familiename vo folgende Persone:
Colombier isch de Name vo folgende Ort i de Schwiz:
Colombier isch au de Name vo folgende Ort z Frankriich:
22. April
Dr '''22. April''' isch dr 112. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 113. in Schaltjohr), dodermit blybe no 253 Däg bis zum Änd vum Johr.
Adityas
D Aditiyas (Sanskrit: आदित्य, Āditiya m. Sg.) sind im Hinduismus e Gruppe vo Götter. Si sind d Chind vo de Göttin Aditi und wachet öber Ethik und Moral. Si hasset Luug und Truug und bistroofet Sünder. Eri Aazaal isch nöd festglait. Di wichtigste sind:
Im jüngere Hinduismus isch d Aazaal vo de Adityas uf zwölf erhööt wore und jede isch emene Monet zuegschribe wore. De Raie no sind da: Dhatar, Aryaman, Mitra, Varuna, Indra, Vivasvat, Pushan, Parjanya, Amshu, Bhaga, Tvashtar, Vishnu.
ISO 639-1
S ISO 639-1 isch de erscht Deil vo de internationale ISO-639-Standardabchürzige für Sproche und bstoht uss 136 Abchürzige, wo alli zwei Büechstabe hän. Si diene dezüe, Sproche eso abzchürze, dass mer au in andere Länder erkänne cha, was gmeint isch. Bispyl:
D ISO-639-1-Liste isch im Johr 2002 zu me Standard worre, es hät's aber scho e baar Johr devor als Entwurf gee. Zletscht (am 26. Februar 2003) isch d'Abchürzig ht dezüegfiegt worre, wo für Haitianisch stoht.
Für d'Abchürzige isch d'Infoterm (vo Ängl. International Information Center for Terminology) züeständig.
Es werre hütt keini neue ISO-639-1-Abchürzige meh vergee, wyl's e ISO 639-2 git. Dodurch mien System, wo d'ISO-639-1-Abchürzige bruche, im Fall vo-n-re Änderig nit umstelle.
Schweizer Schokolade
D Schwiizer Schoggolade (au Schwiizer Schoggi gnännt) isch e gschützte Härkumftsbegriff für Schoggi, wo in dr Schwiiz härgstellt wird.
Gschicht
D Schoggi isch im Lauf vom 16. Johrhundert uf Europa cho. Spötistens im 17. Johrhundert isch si au in dr Schwiiz bekannt und broduziert worde. Us em 18. Johrhundert si nume e baar Bedriib bekannt, wo Schoggi härgstellt hai, bsunders us em Tessin und em Bassin Lémanique.
Im Lauf vom 19. Johrhundert und anfangs 20. Johrhundert si e Hufe Schoggifabrike gründet worde:
Absatzmärkt
Die schwiizerischi Schoggiindustrii isch im spoote 19. Jhrhundert bis zum Erste Wältchrieg sehr exportorientiert gsi. Noch em Zweite Wältchrieg hai d Schwiizer Schoggoladebroduzänte wäge Handelsrestriktione aagfange, für s Usland bestimmti Schoggene im Usland z broduziere.
D Schwiiz isch hüte dr grösst Absatzmärt für Schoggi, wo in dr Schwiiz broduziert worden isch (54 % im Johr 2000), wobii d Schwiizerinne und Schwiizer pro Chopf wältwiit am meiste Schoggi konsumiere (im Johr 2007 12,3 kg pro Person und Johr).
Im Johr 2004 si lut Chocosuisse in dr Schwiiz 148'270 Donne Schoggi und Schoggoladebrodukt broduziert worde, do drvo si 53 % exportiert worde (20 % uf Dütschland, je 11 % uf Frankriich und Grossbritannie und 13 % uf Nordamerika). Dr Gsamtumsatz vo dr Schoggoladenindustrii in däm Johr 1'365 Millione Schwiizer Franke bedrait (814 Mio. CHF im Inland, 551 im Export).
Struktur vo dr Schwiizer Schoggoladenindustrii
1901 hai sich d Schwiizer Schoggoladebroduzänte in dr Union libre des fabricants suisses de chocolat zsämmegschlosse. Die isch 1916 ufdeilt worde in Chambre syndicale des fabricants suisses de chocolat und Convention chocolatière suisse. Die ehemoligi Chambre syndicale – hüte Chocosuisse – isch en Inträsseverdrätig für Bedriib wo Schoggi broduziere. D Convention chocolatière het für d Qualitet vo dr Schwiizer Schoggolade gsorgt und für en eiheitligi Briispolitik. Si isch 1994 ufglöst word.
Milvignes
Milvignes isch e Gmaind im Kanton Nöieburg i de Schwiz.
Si isch Aafangs 2013 dur d Fusion vo de Gmainde Auvernier, Bôle und Colombier entstande.
Eren Name chunnt vom grosse Wybärg, wo sich über s Gebiet vo allne drü fusionierte Gmainde zücht.
Im nöie Gmeindwappe sind d Hauptfarbe vo de drü früenere Gmeindwappe ufgnoo: s Root für Colombier, s Blau für Auvernier und s Grüen für Bôle; und drüber isch en stilisierte Wytrübel in Gääl. D Stiftig Schwizer Wappe und Fahne isch nöd so glücklich gsi über s Projekt för das nöi Wappe.
Geografii
D Nochbergmainde vo Milvignes sind im Süde Boudry, im Weste Rochefort und im Norde Corcelles-Cormondrèche, Peseux und d Stadt Nöieburg.
Die Schneider von Schönau
Die Schneider von Schönau isch a Komischa Opr en drei Akt vom hollendischa Kombonischda Jan Brandts-Buys (1868 bis 1933), wo abr et – wia dr Titl vrmuada lôôt – em badischa Scheenau schbiilt, sondrn em wirdabergischa Schwarzwaldstädtle Liibazell. Da Tekscht drzua hend dr Ignaz Michael Welleminsky ond dr Bruno Warden gschriiba. S erscht Môl uf d Bihne komma isch des Werk am 1. April 1916 en dr Hofopr z Dresden, wo heitzodag „Semperoper“ hoißt. Dr Erfolg isch riisagrauß gwäa. Des Werk hot’s zo ibr 1.000 Uffihronga brôcht. Oina dauret so rond zwoi Stond.
Milvignes
Gschicht
Am See het’s i der Urgschicht Seeufersidlige gha, und bi Colombier isch e ganz e grossi römeschi Villa gstande.
Die Schneider von Schönau
Orkeschtr
Firs Orkeschtr braucht ma zwoi Fleeda, genausoviil Oboa, Klarinedda ond Fagodd, viir Herner, zwoi Trombeda, drei Posauna, a middlgrauß Schlagwerk, a Harf, a Orgl ond dreißg Streichr.
Milvignes
Gschicht
S Dorf Auvernier isch s erschte Mol als Averniacum im ene Dokumänmt vo anne 1011 erwäänt, Bôle als Boule anne 1346 und Colombier als Columbier anne 1228.
Die Schneider von Schönau
Handlong
Dui Opr schbiilt en Liibazell em Schwarzwald so om 1830 rom, dr erscht Ufzug em Uhralada vom Schultes ond Uhrmachrmoischtr Chrischtian Folz, dr zwoit em Gärtle vo dr Veronika Schwälble ond dr dridd uf-em Marktplatz.
Milvignes
Gschicht
Z Colombier stoot es Schloss us em Middelalter, und au z Auvernier isch es chlyses alts Schlössli.
Die Schneider von Schönau
Handlong
Dr Handwerksbursch Florian hot scho lang a Aug uf sei jonga bildscheena Scheffe Veronika Schwälble gwôrfa, wo seit a baar Jôhr Witwe ischt. Er hot sich bisher bloß et traut, ehra zo saga, dass’r se môôg. Drom basst-em’s ibrhaupt et, dass uf oimôl drei Schneidr vo Scheenau bei seim Schwarm ufdauchet ond-em gheerig da Hof machet. Jetzt ibrlegt’r sich, wia-nr dia drei Kerle am beschda austricksa kô.
Dr Veronika gfallet älle drei Werbr gleich guad. Drom will-se em Florian sei Rôôt hera, wia-se sich entscheida soll. Der schlait-ra vôr, se soll doch da sella nemma, wo am schnellschda an Ôzug macha kô. Dô druf machet sich dia Schneider glei an d Arbet ond wend älle mitnandr fertig. Also muaß a andrer Plôô her. Jetzt soll’s halt dô drom ganga, welr Ôzug am beschda sitzt. Abr au dô drbei stellt sich raus, dass älle Ôziig gleich guat basset.
Milvignes
Gschicht
Em See noo goot d Autobaan und uf halber Höchi kwer dur d Räbbärge d Ysebaanlinie vo Nöieburg uf Lausanne.
Die Schneider von Schönau
Handlong
Em Lauf dr Zeit merkt d Veronika emmr meh, was se an ihrem Gsella hot, ond fend emmr meh Gfalla an-em. Dr sell schlait jetzt a Blende-Kua-Schbiil vôr. Dia Schneidr ganget glei druf ei. Solang dia mit vorbondne Auga e dr Gegend romdabbed, goht dr Florian mit dr Veronika ufs Rôthaus ond lôôt sich vom Birgrmoischtr Folz traua. Wia dia Schneidr hentrher merket, dass-se a dr Nas romgfihrt worra send, kriaget-se an Wuatôfall; abr zom Glick isch dr Folz a so gschicktr Môô, dass’r dia drei Gleimde wiidr beruhiga kô.
Quell
Hellmuth Steger / Karl Howe: Opernführer, Fischer Biacherei Frankfurt am Main, 8. Uflag 1961, Daschabuach Nr. 49
Milvignes
Sprooch
Z Milvignes rede d Lüüt Französisch.
Der Bund
«Der Bund» isch e Schwizer Dageszitig us dr Bundesstadt Bärn. Er isch am 1. Oktober 1850 gründet worde und het d Bundesverfassig vo dr Schwiz vo 1848 verdeidigt. Er het sich as Sproochrohr vom neue Bundesroot gseh. D Dageszitig het 2009 e WEMF-beglaubigtu Uflag vo 52'705 Exemplar gha. Chefredaktor isch sit em 1. Januar 2007 dr Luzärner Journalist Artur K. Vogel. Si Stellverdräter isch dr Patrick Feuz, Leiter vom Inlandressort vom «Bund». Chef vom Dienst isch dr Beat Stähli.
Allgemeins
Dr «Bund» gliideret sich in vier Faszikel, wo die klassische Zitigsressort repräsentiere:
Am Samschdig erschiint anstatt vo dr Themesite s «Samstagsinterview» und zuesätzlig zum «Bund» git s no «Das Magazin» vom «Tages-Aazeiger». Am Mittwuch bringt dr «Bund» s TV-Magazin «TVtäglich» uuse.
Veltlin
S Vältlin isch es Tal vo den Alpe z Italie.
Geografy
S Vältlin lyt i der Lombardei und ghört zu der Provinz Sondrio.
Dur s Tal flüsst d Adda, wo im italiänische Naturschutzgebiet Parco Nazionale dello Stelvio i der Nöchi vo der Stadt Bormio afoot und under em Talusgang in Comersee und wyter unden in Po mündet.
Im Norde gränzt s Vältlin a Kanton Graubünde. Dur s Tal vo Poschiavo goot d Bärgstrooss übere Berninapass is Engadin, und vo z‘oberscht im Tal chunt men übere Umbrailpass is schwiizerische Münschtertal und über s Stilfserjoch is Vintschgau.
Grossi Ortschaften im Vältlin sind Bormio, Livigno, Tirano, Sünders und Morbend.
Es het im Tal sid der antike Zyt bedüütende Wiibau. Der «Vältliner» isch i der Schwiiz wytume bekant.
Gschicht
Der Karl dr Grossi het s Vältlin em Chlooschter vom Heilige Dionys bi Paris gschänkt. Sid 1335 het s em Herzog vo Mailand ghört, und ane 1512 isch es däm vo de Äiggnosse wägggnoo worde.
Bis 1797 isch s Vältlin es Untertanegebiet vo Graubünde gsii. Denn hets dr Napoleon vo Bünde abtrennt. Im Erschte Wältchrieg hets dr Schwiizer Generalschtabschef Theophil von Sprecher, en Bündner, an dr Siite vo Düütschland und dr Donaumonarchie, wo ebefalls gege Italie kämpft het, welle go zruggerobere. Er isch aber vom Gäneral Wille devo abghalte worde.
Der Bund
Allgemeins
Im Bund erschynt e Mundartkolumne; eini vo de Autorinne isch d Dialäktoloogin Ruth Bietehard gsi.