cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fußball-Weltmeisterschaft 2014
Qualifikation
D Plätz fir d Ändrundi sin eso vergee wore:
Sigolsheim
Sìjelse (frz. Sigolsheim, dt. Sigolsheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss) gsin.
Fußball-Weltmeisterschaft 2014
Dailnämmer
Brasilie isch as Gaschtgeberland per Reglement Dailnämmer am Turnier. Insgsamt hän si die 32 Nationalmannschafte us dr jewylige Kontinäntalverbänd qualifiziert: D Fueßballnationalmannschaft vu Bosnie un Herzegowina isch zum erschten Mal an dr Ändrundi vun ere Fueßball-WM derby.
Vorrundi
D Zytaagabe entspräche dr Ortszyt UTC−3, fir Manaus un Cuiabá UTC−4. In Chlammere isch di Mitteleuropäisch Summerzyt (MESZ) aagee. Die isch dr Ortszyt fimf Stunde voruus, z Manaus un Cuiabá sechs.
Finalrundi
Di erscht Zytaagab entspricht dr Ortszyt UTC−3. In Chlammere isch d MESZ aagee.
Sigolsheim
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Zem 1. Janner 2016 isch d Gmeind mit Kaiserschbàrig un Kienze zäe dr neie Gmeind Kaysersberg Vignoble füsuiniert wora.
Verwàltung
Dr letscht Maire vun Sìjelse ìsch dr Thierry Speitel-Gotz gsin.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Sìjelse ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Juli (Begriffsklärung)
Juli stoht fir:
Verglyych au:
Trossingen
Drossinge (amtlich Trossingen) isch ä Klaistadt uf de Baar im Landkrais Duttlinge.
Geografi
Drossinga leit uf dr Boor. Dr Stadtdoel Drossinga leit am Drosselbach, wo en dr Hagebach ond weiter en d Prim flaeßt. Dr Stadtdoel Schura leit uf dr europäische Hauptwasserschoede Rhei-Doene. Nochbergmoede send Tuningen (Schwarzwald-Boor-Kroes), d Stadt Villinge-Schwenninge), Deißlingen (Kreis Rottweil) ond Aaldinga.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 41,6 % Landwirtschaftsfleche, 30,4 % Wald, 27,3 % Sidlongsfleche ond 0,7 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Drossinga gheret d Stadtdoel Schura ond Drossinga (mit dr gleichnamige Stadt, dr Hef Bruderhalde, Eschbach, Hirschweiden, Kleiner Heuberg, Löhlebühl ond Rennplatz ond dr Wohnblätz Deibhalde ond Heimgarten).
Gschicht
Drossinga ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 797. Dr heitig Stadtdoel Schura ischt 1971 eigmoendet worde. Imene riiche alemanische Graab isch d Trossinger Laiere gfunde wore.
Verwaltong
Drossinga hot mit dr Gmoede Dalla, Durchhousa ond Gunninga a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Drossinga ischt dr Clemens Maier.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Drossinga ghert zom Schwäbisch.
Aachtopf
Dr Aachhafe (dt. Aachtopf) bi Aach, Bade-Wirttebärg isch di wasserrychscht Karschtquälle vu Dytschland. Vu do här chunnt d Radolfzeller Aach (au Hegauer Aach), wu no 32 Kilometer bi Radolfzell in dr Bodesee mindet.
Geografii
S Wasser vu dr Karschtquälle stammt us dr Dueneversickerig bi Duttlinge, gnauer zwische Immedinge un Mehringe un bi Fridinge. S Wasser stygt us ere 18 m diefe unterirdische Quällhehli uffe un bildet e chleine See.
S Wasser vu dr Dueneversickerig fließt unterirdisch eppe 11,7 km mit ere Gschwindigkeit vu 195 m/h dur Hohlryym bis zum Aachhafe. D Quälle het e durschnittligi Schittig vu 8590 l/s, wie bi Karschtquälle ieblig isch si aber stark vu dr Johreszyt abhängig un schwankt zwische 1300 un 24000 l/s.
An dr uugfehr 130 Vollversickerigsdäg wird dermit di ober Duene zuen eme Näbefluss vum Ryy. Wänn no meh Chalchstei ufglest wird un d Hehline yystirze, wird sich dodermit bis in e baar Hundert oder Döusert Johr dr glych Vorgang wie bi dr Bildig vu dr Wutachschlucht widerhole: Dr Oberlauf vu dr Duene wird vun eme Näbefluss vum Ryy vu dr Syte här aagchnagt un umgleitet.
Im Stadeberaich vu dr Aach un unterhalb vum Aachhafe lige no meh chleini Quälle. Dr aachhafe isch e belibt romantisch Wuchenänd-Uusflugsziil.
Erforschig
Anne 1719 isch zem erschte Mol im Buech vum F. W. Breuninger vermuetet wore, ass es Wasser us dr Dueneversickerig stammt. Dr Nochwys doderfir isch aber erscht am 9. Oktober 1877 glunge, wu dr Geolog Adolf Knop vu dr Tächnische Hochschuel Charlsrueh s Wasser in dr Dueneversickerig mit 10 kg Natriumfluorescein, 20 Tonne Salz un 1200 kg Schiferel versetzt gha het. No 60 Stund hän alli drej Subschtanze im Aachhafe chenne nogwise wäre, was sich dur e „prachtvoll grünleuchtendes“ Salzwasser mit eme dytlige kreosotartige Gschmack gyßeret het.
D Quällhehli isch aber dr 1960er Johr vum Jochen Hasenmayer erforscht wore. Doderby het mer e Halle entdeckt mit Sinterbeckine un Dropfsteiräscht, was zeigt, ass die Halle emol e mit Luft gfillti Bachhehli gsi isch. In dr Johre ab 1980 isch d Aachhehli intensiv vum Harald Schetter erforscht wore. Syt 2001 wird si vum Jürgen Bohnert, em Frank Liedtke, em Stephan Liedtke un em Tobias Schmidt nej vermässe. Dur di schlächte Sichtverhältnis behinderet sin die Arbete bis hite (Stand: Summer 2009) nonig fertig.
No 500 m in ere nerdlige Richtig hert d Hehli uf in eme große Versturz, wu au an dr Oberflechi as großi Doline im Wald z säh isch. Am Nordrand vu dr Doline isch noch ere 14-jehrige Grabig d Furtsetzig vu dr Aachhehli entdeckt wore. Wel di chemisch Zämmesetzig vum Wasser do nit mit em Wasser vum Aachhafe zämmebasst, wird aagnuu, ass es ein vu mehrere Zuebringer isch. Wäge däm heißt d Hehli ab do Duenehehli.
Byzantinische Zeit (Ägypten)
Die byzantinischi Zit het z Egüpte im Joor 395 aagfange, wo s Römische Riich ufdäilt worden isch. Wäge siner Laag im östlige Middelmeerruum het Egüpte zum Ostriich (Byzanz) ghört. Es isch aber e bruchlosi Fortsetzig oder e zwäite Abschnitt vo dr spootantike griechisch-römische Faase vom Land und isch z Änd gange, wo d Araber im Joor 642 s Land erooberet häi.
Bedütig
E Kennzäiche vo dr spootantike Epoche vo Egüpte isch gsi, ass sich s Christedum, wo scho früe e Hufe Aahänger gfunde het sich duuregsetzt het. Die verschiidene Patriarche vo Alexandria häi die underschiidligste Leere breedigt und mänggisch mit Gwalt duuregsetzt. Das isch au d Blüetezit vom Koinobitedum, vom früeje Chlosterwääse, gsi.
Chronologischi Abschnitt
Zur Zit vom erste oströmische Kaiser Arcadius isch dr "Gründer" vo dr egüptische koptische Chille, dr Schenute, Vorsteher vom Wisse Chloster bi Sohag gsi. Dr Theophilus vo Alexandrie het brobiert si Leer, ass Gott anthropomorf sig, also in menschliger Gstalt wurd ufdräte, mit Gwalt gege sini Gegner duurezsetze.
408 het dr jungi Kaiser Theodosius II. as Chind de Droon vo Ostrom bestiige. Vier Joor spööter isch dr Theophilus vo Alexandria gstorbe. Si Noochfolger isch dr Kyrill gsi, äine vo de mächdigste Chillemanne vo siner Zit. Er het 431 uf em ökumenische Konzil vo Efesos sini theologische Posizioonen für d Riichschille verbindlig chönne duuresetze und gältet bis hüte as die wichdigsti Gründergstalt vo de Miafüsite. Z Alexandria het 415 e christlige Mob die bedütendi häidnischi Filosofin Hypatia uf offener Strooss ermordet; aber au noch irem Dood het s no joorzääntlang pagani Gleerti in dr Stadt ge.
Im Kyrill si Noochfolger Dioskur, wo 444 s Patriarchenamt übernoo het, het sich uf dr so genannte Röibersünoode vo Ephesos 449 mit siner monofüsitische Leere zerst chönne duuresetze. Aber nume zwäi Joor spööter isch s uf em vierte ökumenische Konzil z Chalcedon zur Spaltig cho: dr Babst Leo dr Grooss het die monofüsitischi Leer verworfe, und d Meerhäit vom Konzil und dr Kaiser Markian häi sich dere Posizioon aagschlosse. Die mäiste Egüpter häi aber d Beschlüss vom Konzil abgleent, und das het in de zwäi Joorhundert druf immer wider zu Spannigen zwüsche Egüpte und Konstantinopel gfüert.
Dr Kaiser Markian het wäärend sinere Herrschaft (450–457) gege d Nubier und d Blemmyer kämpft und im Joor 502 het s in Egüpte e Hungersnot gee. Sust het s Land aber im Friide gläbt und isch wirtschaftlig ufblüet. Wi zu Zite vo Rom isch s immer no d Chornchammere vom Riich gsi und egüptischs Getreid het Konstantinopel versorgt.
Dr Kaiser Justinian I. het nöiji Verwaltigsreegle für s Land erloo. Egüpte isch im 6. Joorhundert äini vo de riichste und wichdigste Browinze vom Oströmische Riich gsi. Z Alexandria isch die antiki Bildig no lang pflägt worde, und au uf em Land het s am Nil nh in dere Zit Lüt gee, wo e klassisch-griechischi Erziehig (paideia) gnosse häi, wie s Bischbil vom Dioskoros zäigt. Under em Justinian isch allerdings 535 oder 537 dr letschti offiziell duldeti pagani Tämpel vo Egüpte, s Isishäiligdum vo Philae, vo kaiserlige Soldate zuedoo worde.
Erst im 7. Joorhundert isch die langi Zit vom üssere Friide fertig gsi: 619 si dir sassanidische Perser under em Chosrau II. in Egüpte iigfalle und häi Alexandria iignoo (Dritti Perserherrschaft). Dr Chosrau het denn agfange, s Land administrativ in si Riich z integriere. Doch noch em Siig vom Kaiser Herakleios si d Perser bis 630 wider abzooge.
Dr oströmischi Driumf het aber nid lang ghebt: D Araber häi vo 632 aa mit dr islamische Expansioon aagfange. 636 isch Damaskus gfalle, und die kaiserligi Armee isch in Sürie entschäidend gschlaage worde. Dr arabischi Fäldheer Amr ibn al-As het für si Kalif Umar ibn al-Chattab Pelusium erooberet und het en oströmischi Armee 641 bi Heliopolis gschlaage. 642 isch Alexandria gfalle. Mit däm het in Egüpte die Früeislamischi Zit aagfange. E baar Joorzäänt spööter het Arabisch s Griechische as Verwaltigssprooch ersetzt.
Ostschweizerische Vokalspaltung
Di oschtschwyzerisch Vokalspaltig wird i zwee Artikel abghandlet – lueg deet:
Königreich Burgund
S Königrych Burgund isch e Staat im Südoste vom hütige Frankrych gsi, wo dur di Fränkische Rychsteilige entstanden isch. 561 bis 584 und 639 bis 737 sind fränkischi Teilkönigrych z Burgund entstande, wo zeerst a Neustrie, denn wider as Gsamtrych gfalle sind. 880 und 888 sind d Königrych Niderburgund und Hochburgund ggründet und 930 zum Königrych Burgund vereiniget worde. Es het us dene Teile vom früehnere karolingische Rychsteil Burgund bestande, wo bi de Teilig vom Frankerych 843 im Vertrag vo Verdun als Lotharii Regnum a Kaiser Lothar I. gfalle sind. Das isch ganz Burgund gsi usser däm Gebiet, wo 843 a s Westfrankerych cho isch und bis 2015 di französischi Region Bourgogne bildet het.
S Königrych Burgund isch 1033 as Heilige Römische Rych gfalle, doch wyti Teil sind im 14./15. Jahrhundert zum Königrych Frankrych cho. De burgundischi Rychsteil im Heilige Römische Rych isch de dritti Rychsteil näbed em dütsche Rychsteil und Rychsitalie gsi. Er wird i de Gschichtswüssenschaft au als regnum Arelatense resp. als Arelat bezeichnet.
Karolingischi Riichsteilige
Ersti Teilig: De Lothar I. het churz vor sym Tod im Jahr 855 sys Riich under syne Söhn ufteilt (Teilig vo Prüm). Di burgundische Rychsteil het de Karl übercho, zäme mit de Provence.
Zweiti Teilig: De Karl isch scho 863 gstorbe. Syni Brüeder hend s nüüe Rych wider under sich ufteilt:
Dritti Teilig: Wo au de Lothar II. 869 gstorben isch, het sich dem syn Unkel, de Karl de Kahli, wo über s Westfrankerych gherrscht het, und de Ludwig de Dütschi, wo über s Ostfrankenrych gherrscht het, de Teil vom Lothar z Burgund 870 no einisch im Vertrag vo Meerssen:
Wo de Ludwig II. 875 äbefalls gstorben isch, het de Karl de Kahli schlussändlich au dem sys Rych samt de Teile vo Burgund, wo de Ludwig II. 863 übercho het, a sich zoge.
Regionali Rychsgründige
Niderburgund isch öppe das gsi, wo di hütige französische Regione Rhône-Alpes und Provence-Alpes-Côte d’Azur sind, und Hochburgund di spöteri Frygrafschaft Burgund, d Westschwyz, Basel, s Wallis, s Aostatal und Teili vo de Zentralschwyz. 930 het de Ruedolf II. vo Hochburgund di beide burgundische Rych zum Königrych Burgund vereinigt. Zu dere Zyt het di spöteri Region Bourgogne weder zu Hoch- no zu Niderburgund ghöört, sondern zum Westfrankerych. Und d Gägend Fraxinetum bi Fréjus i de Provence isch 888 islamisch worde und bis ca. 972 blibe.
Burgberg im Allgäu
Burgbeärg (amtlich Burgberg im Allgäu) isch a Gmuind im Landkrais Oberallgai in Bayern.
Geografi
Burgbeärg liit weschtlich vo dr Starzlach. Vo dr Gmarkung sind 51,5 % Landwirtschaftsfleche, 33,9 % Wald, 8,4 % Sidlungsfleche und 6,1 % sunschtige Fleche.
Gmaindsglidrung
Zua Burgbeärg gheret s gliichnamig Pfarrdorf, s Kirchdorf Agathazell und d Derfer Häuser und Ortwang.
Gschicht
Em Johr 1140 isch zum erschte Mol en Burkhart vo Burgberg gnennt worda.
Iiwohner
Dr Uusländeraadail isch 2011 bi 2,8 % gleage.
Religion
76,7 % vo dr Iiwohner sind im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 14,5 % evangelisch.
Verwaltung
Burgbeärg ghert zua kuinere Verwaltungsgmuinschaft. Dr Birgermaischter vo Burgbeärg isch dr Dieter Fischer.
Falkenberg (Lothringen)
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Burgberg im Allgäu
Dialekt
Dr Dialekt vo Burgbeärg ghert zum Bodeseealemannisch.
Falkenberg (Lothringen)
Geogràfi
Folkenburch lijt àn dr Ditsche Nied, zehn Kilometer sìdwestlich vin Saint-Avold und rund 33 Kilometer eschtlich vun Metz. Nawe dr Hef Bonhouse (Bohnhaus) und Herrenwald ghert sitt em 1. Mai 1973 àui Chémery-lès-Faulquemont (Schemmerich) züe Folkenburch.
Gschìcht
Folkenburch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1210 àls falconis mons (1238: Faukemont).
Ìm Johr 1766 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Folkenburch ìsch. Folkenburch ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Folkenburch ghert zem Moselfrankisch.
Oberhof (Begriffsklärung)
Oberhof bezeichnet:
z Dütschland:
z Östrych
in de Schwiz
Lueg au:
Helene (Mythologie)
D Helene oder Helena ( Helénē; ) isch i de griechische Mythologii e uusergwöönlich schööni Frau, wo vom troianische Prinz Paris graubt woren isch, wa de Grund vom Troianische Chrieg gsii isch.
Mythos
D Helene isch d Töchter vom Zeus und vo de Nemesis. Die hett sich ine Gans verwandlet, wo de Zeus si verfolgt hett. De aber hett sich ine Schwan verwandlet. D Nemesis hett denn imene Hain bi Sparta en Ai glait. Hirte hend de zo d Leda broocht, de Frau vom spartanische König Tyndareos. Und wo da Ai uusbrüetet wore isch, isch d Helene gschlupft. I de jüngere Saage isch aber d Leda d Muetter vo de Helena, und si hett s Ai glait, nochdem de Zeus mit ere Sex i de Gstalt vomene Schwaan ghaa hett. Di beede Dioskure geltet as eri Brüedere und usemen andere Ai gschlupft. D Helene isch no zimmli jung vom Theseus graubt wore, aber d Dioskure hend si bifrait und zrugg uf Sparta broocht. De Tyndareos hett e Fest verastaltet, wo ali Fraier vo de Helene zemechoo sind und si hett de Menelaos uusgweelt. De isch denn nochem Tood vom Tyndareos König vo Sparta wore, well d Dioskure scho gstorbe sind. Wo de Paris de Menelaos bsuecht hett, hett er sich i d Helene verluegt und si graubt und uf Troia entfüert. Nochem Fall vo Troia ninnt de Menelaos si wider zu sich. S Chind vo dem Paar isch d Hermione. Um d Helene sind i de Antiki verschidnige Saage entstande.
Kult
D Helene isch z Lakonie zäme mitem Menelaos vereert wore, vor alem im Menelaion z Therapne, wo nöd wiit ewegg vo Sparta glegen isch. Da Haligtum, wo scho de Alkman erwäänt, isch archäologisch erforscht und en Inschrift vo doo usem 6. Joorhundert v. Chr. isch a de Welena (Ϝελένᾱ) gwidmet, wie di lakonischi Form vom Name luutet Z Sparta isch d Helene as e Platane vereert wore, wo mit Chränz gschmückt gsii isch und för si isch s Eleneia-Fest gfiiret wore. Si isch underem andere o uf de Insle Rhodos und Chios vereert wore.
Noolebe
Di schööni Helena isch sitt de Renaissance e bliebts Thema, wo i de Literatur und bildende Chünst uufgriffe woren isch, bsunders wie si usem Ai schlupft und vom Paris graubt werd.
Weisweil
Wisswil isch e Gmei im Landkreis Emmedinge in Bade-Württeberg.
Alemannisch
Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt vu Wisswil gheert zuem Oberrhiinlemannisch, wu zuem Nideralemannische zellt. In Wisswil wird de Dialäkt no weidli gnutzt. Text zuem Wisswiler Dialäkt findet si in Heilig (1900). Üsserdäm gits zwei neieri Schrift vu de Renate Schrambke vu 1995. De Wilhelm Grässlin het anne 1938 innere Arwet iwwers Pfingschthoppe in Wisswil brichtet.
Katrin Göring-Eckardt
D Katrin Dagmar Göring-Eckardt (* 3. Mai 1966 as Katrin Eckardt z Friedrichroda) isch e dytschi Bolitikeri vu Bindnis 90/Di Griene. Syt Dezämber 2021 amtiert si fir d Fraktion vu Bindnis 90/Di Griene as Vizebresidänti vum Dytsche Bundesdag, in däm Amt isch si scho mol vu 2005 bis 2013 gsii.
Weisweil
Geographi
Wisswil lit wänigi Kilometer nördlich vum Kaiserstuehl in dr Oberrhinebeni an eim vu dr zahlriche Arm vum Aldrhin. D'Rhinwälder un Aue uf dr Gmarkig Wisswil sin anno 1998 fer d'Erhaldig vu dr ehemolige Überflutigsaue mit ihrem Arteriichtum zum Naturschutzgebit Rhinniderig Wyhl - Wisswil erklärt worre. Die bewaldete Flächene her mer zum Bannwald erklärt, wo die ubeiflusst, spontan Entwicklig vum Wald gwährleischtet un beobachtet werre soll, oder zum Schonwald, wo d'Entwicklig vum Bestand zum Mischwald gförderet werre soll. S'Naturschutzgebit erstreckt sich im Norde bis an dr Leopoldskanal un grenzt dert ans Naturschutzgebit Dübergiesse.
Katrin Göring-Eckardt
Von 2002 bis 2005 isch si näb dr Krista Sager un vu 2013 bis 2021 näb em Anton Hofreiter Vorsitzeri dr Bundestagsfraktion vu ire Bartei gsii. Bi dr Bundesdagswahl 2013 isch si zäme mit em Jürgen Trittin Spitzekandidati vu dr Griene gsii, bi dr Bundesdagswahl 2017 zäme mit em Cem Özdemir.
Weisweil
Geographi
Durch dr Grand Canal d'Alsace (Rhinsidekanal), wo in dr Höchi vu Wisswil uf dr französische Rhinside abzwigt, un dr Bau vu eme Rhinwasser-Kraftwerk isch e Staustufe entstande, durch die sich dr Hauptarm vum Rhin bi Wisswil uf e Breiti vu öppe 600 Meter uswittet. Do het sich e gern gnutzts Wassersportgebit mit Sport- un Yachthafe entwicklet.
Katrin Göring-Eckardt
Derzue isch si vu 2009 bis 2013 Präses vu dr Synode vu dr Evangelische Chilche z Dytschland (EKD) un dodermit Mitglid im Rot vu dr EKD gsii.
Weisweil
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Katrin Göring-Eckardt
Uusbildig un Beruef
D Katrin Eckardt isch am 3. Mai 1966 in dr Chlaistadt Friedrichroda im Kreis Gotha as Dochter vun eme Danzlehrer uf d Wält chuu. Si isch en aktiv Mitglid im sozialistische Jugedverband, dr FDJ, gsii. Noch em Abitur anne 1984 an dr Erwyterete Oberschuel (EOS) Gotha het si mit em Studium vu dr evangelische Theology an dr Universität Leipzig aagfange, wu si anne 1988 ohni akademische Abschluss ufghert het.
Weisweil
Asässigi Undernähme
Wisswil isch dr Sitz vu dr Schanzlin Traktoren und Maschinen GmbH, eme Hersteller vu Kommunalfahrzüge un CNC-Deile.
Katrin Göring-Eckardt
Barteilaufbahn
Bis zuer Wändi in der DDR het d Göring-Eckardt ohni Barteimitglidschaft im Arbeitskreis Solidarische Kirche (AKSK) mitgschafft. Anne 1989 isch si Grindigsmitglid vu dr bolitische Gruppierig Demokratischer Aufbruch un anne 1990 vu dr Burgerbewegig Demokratie Jetzt, wu in dr DDR entstande sin. Vu 1990 bis 1993 isch si Mitglid im thiringische Landesvorstand vu Bindnis 90 gsi. As Mitarbaiteri vu dr Thiringer Landesvorständ vu Demokratie jetzt un Bindnis 90 isch si bi dr Verhandlige zur Zämmefierige vu Bindnis 90 un bis dert nume im Weschte bresänte Griene derby gsii.
Weisweil
Bildig
Z'Wisswil gits e Grund- un Hauptschuel.
Walterswil
Walterswil isch dr Naame vo fougende Ort in dr Schwiiz:
Mai (Begriffsklärung)
Mai stoht fir
Mai isch dr Namme vu däne Persone:
Katrin Göring-Eckardt
Barteilaufbahn
No dr Fusion vu Bindnis 90 mit dr Griene 1993 het d Göring-Eckardt bis 1994 bi dr thiringische Landdagsfraktion vu Bindnis 90/Di Griene as Referänti fir Frauebolitik, Familie un Juged gschafft. Vu 1998 bis 2006 isch si derzue au Mitglid im Barteirot vu Bindnis 90/Di Griene gsi. Vu 1995 bis 1998 isch d Göring-Eckardt Mitarbaiteri vum Griene-Bolitiker Matthias Berninger gsi, vu 1996 bis 1998 derze au Bysitzeri im Bundesvorstand vu dr Griene. Bis 1998 isch si Mitglid vum thiringische Griene-Landesvorstand gsi. Ab 1995 isch si, mit Unterbrächige, Landessprächeri gsi. Anne 2006 isch d Göring-Eckardt wider Bysitzeri im thiringische Griene-Landesvorstand wore.
Mai (Begriffsklärung)
D Abchirzig MAI stoht fir:
Katrin Göring-Eckardt
Barteilaufbahn
Im Vorfäld vu dr Urabstimmig fir d Feschtlegig vu dr baide griene Spitzekandidaten im Novämber 2012 het si d Göring-Eckardt zerscht gege ne Spitzenduo uusgsproche un het statt däm e braiter ufgstellt Spitzeteam favorisiert. Stark fir ihri Kandidatur het sich unter anderem dr Dibenger Oberbrgermaischter Boris Palmer uusgsproche, wu barteiintärn au as „Realo“ giltet. Im Verlauf vu ihre Kandidatur het si d Absicht verchindet, ass si sich vor allem gege s allmeenig Uuseandergheie vu dr Gsellschaft wett yysetze. Doderby wett si d Mänsche mitnee un bsundersch au sonigi Bevelkerigsschichte derby aaspräche, wu anderi Wärt wichtiger finde wie rain ekonomischi. E wichtig Byschpe sei fir si dr Wahlsiig vum Winfried Kretschmann z Bade-Wirttebärg. Gegeniber dr Mitbewärberne Claudia Roth un Renate Künast het di Wärtkonservativ Göring-Eckardt ende ras Ussesyteri gulte. Medie hän ihre Abschnyde as Korräktur zum Urwahl-Siiger Jürgen Trittin, wu as ender links giltet – vorgnuu vu dr mittlerwyli stark burgerli bregte Barteibasis. Drotz ass ihre ne Affinitet zue schwarz-griene Bindnis noogsait wird, het sich d Göring-Eckardt no dr Urwahl fir e rot-grieni Koalition uusgsproche. Linki Barteimitglider hän ihre guet Abschnyde ender kritisch gwärtet; gegeniber dr Wuchezytung Die Zeit het e Barteimitglid gsait, si sei e „vermeintliche Sozialpolitikerin“.
Ladon (Mythologie)
De Ladon isch in de griechische Mythologii ä mehkepfiger Drache gsi, wu uf di Goldene Äpfel vun de Hesperide ufbasst het. Er wird nochm Karl Kerényi aber ender e Schlang wiä e Drache gnennt.
Katrin Göring-Eckardt
Abgordneti
Syt 1998 isch d Göring-Eckardt Mitglid vum Dytsche Bundesdag. In dr Bundesdag yyzoge isch si alliwyl iber d Landeslischt Thiringe. Vu 1998 bis 2002 isch si Barlemäntarischi Gschäftsfiereri beziehigswys Erschti Barlemäntarischi Gschäftsfiereri (Februar bis Oktober 2002) un gsundhaits- un räntebolitischi Sprächeri vu dr Bundesdagsfraktion vu ihre Bartei gsii. Vu Oktober 2002 bis Septämber 2005 isch d Göring-Eckardt zämme mit dr Krista Sager Vorsitzeri vu dr Bundesdagsfraktion vu Bindnis 90/Di Griene gsii. Bi dr Bundesdagswahl 2005 isch d Göring-Eckardt Diräktkandidati vu Bindnis 90/Di Griene im Wahlchrais Erfurt – Weimar – Weimarer Land II gsii; si isch dert ohni Mandat blibe.
Ladon (Mythologie)
No unterschidliche Erzählunge het er meischt zwey, efters drey un eimol hundart Kepf, wu villi unterschidlichi Lut vun sich gebe hen kinne. Er schloft nie. Er isch vum Herakles bezwunge worre, wu der d Äpfel vun de Hesperide hole het miesse. Au do gibts unterschidlichi Versione vun derre Gschicht, Entwedr wird er vum Herakles tot schlage, odr er gibt d Äpfel freywillig her, odr er hilft m Atlas, d Äpfel z kriege. Als Sternbild Drache isch er deno in Himmel gsetzt worre.
Katrin Göring-Eckardt
Abgordneti
Am 18. Oktober 2005 isch d Göring-Eckardt mit 479 Stimme bi 69 Nai-Stimmen un 39 Enthaltige zur Vizebresidänti vum Dytsche Bundesdag gwehlt wore. Syt em Spotjohr 2005 isch si au kulturbolitischi Sprächeri vu ihr Fraktion. Anne 2009 het si d Göring-Eckardt um s Diräktmandat im Wahlchrais Gotha – Ilm-Chrais beworbe, wu si nit het chenne gwinne. Am 27. Oktober 2009 isch si am erschte Dag vu dr Versammlig vum neie Barlemänt mit 473 Jo-, 9 Nai-, 5 uugiltige Stimmen un 61 Enthaltigen as Bundestagsvizebresidänti widergwehlt wore. Bi dr Urwahl vu dr griene Spitzekandidate fir d Bundesdagswahl 2013 am 11. Novämber 2012 isch d Göring-Eckardt mit 47,3 % vor ihre boode Mitbewärberne Claudia Roth un Renate Künast gläge un het, zämme mit em Jürgen Trittin, wu di maischte Stimme gwunne gha het, d Funktion as grien Spitzeduo ibernuu.
Ladon (Mythologie)
D Eltre sin de Phorkys un d Keto gsi, noch ôndre Erzählunge d Echidna un de Typhon odr au d Gaia, in de Theogonie vum Hesiod sin d Eltre de Okeanos un d Tethys gsi. In erschtere Fall isch er de Brueder vun de Echidna, de Skylla, abr au vun de Gorgone un de Graie.
Katrin Göring-Eckardt
Abgordneti
No dr Bundesdagswahl 2013 isch d Göring-Eckardt näb em Anton Hofreiter zur Co-Vorsitzeri vu dr griene Bundesdagsfraktion gwehlt wore. Si het 41 Stimme vu dr 61 griene Bundesdagsabgordnete iberchuu, ihri Gegekandidati, d Fryburger Abgordneti Kerstin Andreae isch uf 20 Stimme chuu.
Mai (Begriffsklärung)
Verglyych au: May
Katrin Göring-Eckardt
Abgordneti
No dr Bundesdagswahl 2021, wu si wider iber d Landeslischt in Bundesdag yyzogen isch, het si dr Fraktionsvorsitz niderglait. Am 9. Dezämber 2021 isch si im erschte Wahlgang mit 501 vu 689 Stimme zur Bundesdagsvizebresidänti gwehlt wore.
Evangelischi Chilche
D Göring-Eckardt engaschiert sich in dr Evangelische Chilche z Dytschland. Im Lauf vu dr Johr het si im chilchligen Umfäld e Raie vu Ämter un Funktionen ibernuu. Zem Byschpel isch si anne 2007 fir e Amtszyt vu sechs Johr zum Mitglid vum Bresidiumsvorstand vum Dytschen Evangelische Chilchedag gwehlt wore. Syt 2007 hockt d Göring-Eckardt fir di International Martin Luther Stiftig im Kuratoriumsvorstand.
D Göring-Eckardt isch Mitglid in dr 11. Synode vu dr Evangelische Chilche z Dytschland (EKD). Si isch am 2. Mai 2009 zue däre ihre Präses (Vorsitzeri) gwehlt wore, doderby het si si gege dr ehmolig bayrisch Minischterbresidänt Günther Beckstein duregsetzt. Si isch in däm Amt d noofolger vu dr Nordhäuser Oberburgermaischteri Barbara Rinke. Anne 2009 isch d Göring-Eckardt au zur Bresidänti vum 33. Dytschen Evangelische Chilchedag 2011 z Dresden gwelt wore.
No dr gwunnene Urwahl as Spitzekandidati vu dr Griene im Novämber 2012 het si bekannt gee, ass si ihri Ämter in dr EKD bis zum Änd vum Bundesdagswahlkampf 2013 rueje losst. No dr Bundesdagswahl het si am 26. September 2013 mit sofortiger Wirkig ihre Amt as Präses vu dr EKD-Synode niderglait. As Grund het si aagee, si wett sich jetz ganz dr chimftige Entwicklig bi dr Griene widme. In dr Synode wett si aber wyter mitwirke.
Privats
D Göring-Eckardt isch evangelisch. Syt 1988 isch si mit em Bfaarer Michael Göring ghyrote, si hän zämme zwee Sihn. D Katrin Göring-Eckardt isch aini vu dr erschte Fraue in dr DDR gsii, wu ne Doppelname ghaa het. Si het dr Name aagnuu, wel si nit dr glych Name het welle drage wie dr Hermann Göring. D Familie läbt z Ingersleben. Dr Michael Göring isch im April 2013 unter Inanspruchnahm vu Altersdailzyt us em Dienscht uusgschide. Är het us erschter Eh drei Chinder.
Ladon (Mythologie)
Sinni Töchter sin: d Daphne, d Merope, d Methone, d Syrinx un d Thelpusa.
Romanistik
D Romanistik, oder wie men au seit: die Romanischi Filology isch en Fachbereich vo der algemeine Sproochwüsseschaft. Si tuet einersyts aluege, wie die romanische Sprooche us em Latyyn oder gnauer: us dr Umgangssprooch im Weschtrömische Ryych, em Vulgärlatyyn, use entstande sind und wie me se hüt pruucht. Und drzue analysiert si als Kulturwüsseschaft au d Literatur i dene Sprooche früener und i dr Gägewart. E grosse Deil vom Fachberych isch d Fachdidaktik vo de romanische Sprooche.
Dr Name Romanistik isch früener im Düütsche nid für en Sproochwüsseschaft pruucht worde, sondern für dä Deil vo der Rächtsgschicht, wo sech mit em römische Rächt befasst.
Romanischi Sprooche
S isch d Hauptuufgaab vo de Romanischte, di romanische Sprooche mit enand z verglyche und als Deil vo de indogermanische Sprooche systematisch yzordne.
Es goot um vil verschideni Sproochgrubbe:
D Filologe sind sech us sproochlichen und mängmol au us ideologische Gründ nid einig gsi, öb gwüssi regionali Idioom als vollwärtigi romanischi Sprooche chöned gälte oder öb si nid nur eifach Tieläkt vo dr dominierende Sprooch siind. Middlerwyl gälte die grosse regionale Sproochformen im Gebiet vo der «Romania» i de meischte Fäll als anerchanti Minderhäitesprooche, so wie öppe s Wallonische, s Asturische, die aragonesischi Sprooch oder au s Gaskonischen und s Korsische. Dr Status vo de Sprooche, wo nid Landessprooche sind, isch 1992 i dr Europäische Charta vo de Regional- und Minderhäitesprooche beschribe worde. Gwüssi romanischi Sprooche het d UNESCO müesse in ire Atlas vo de gföördete Sproochen ufnää.
Zu de romanische Sprooche zellen usserhalb vo Europa verschideni gmischti Sprooche, me seit ne d Kreolsprooche.
Dr Begriff Romanisch als Name für die Sprooche chunt s erschte Mol im Pricht vom Konzil vo Tours anne 813 vor, wo vorgschribe worden isch, i dr Mäss selle d Prieschter für gwüssi Tegscht statt em Latyn d Volchssprooch – «rusticam Romanam linguam» – pruuche. D Formle «romanice loqui» het im Vulgärlatynische gheisse: «Rede wie d Römer», im Underschiid zu de Sprooche vo anderen Völker, wo als «barbarisch» bezeichnet worde sind.
Sid em 13. Joorhundert isch s Wort romanz z Frankrych und denn au romanzo z Italie als Bezeichnig vo literarische Gattige pruucht worde, was zum hütige Roman gfüert het.
Wie sind äigentlech alli die romanische Sprooche zu irne Nääme choo? Das isch e ganz en inträssanti Froog vo dr Sproochgschicht. Es baar Bischpiil:
Romanischi Sproochforschig
Sprooche cha me algmein gseh so studiere, wie si in ere bestimte Zyt als Syschteem funkzioniere, oder denn tuet me luege, was mit ne im Verlauf vo dr Gschicht bassiert isch. S erschte isch für d Linguischte nach dr Terminology vom Ferdinand de Saussure die synchronischi Methode, s zweite isch d ''Diachrony, also die historischi Sproochwüsseschaft.
D Fachliteratur über die romanischi Sproochfamilie het scho am Afang vom 14. Joorhundert mit em Dante sim Buech De vulgari eloquentia agfange; das heisst uf Düütsch: «Wie me i dr Volchssprooch guet tuet rede». I dere latynisch gschribene Abhandlig underscheided dr iteliänisch Schriftsteller die grosse romanische Sprooche aschaulech nach em Wort, wo me für «Joo» pruucht: Im Norde vo Frankrych isch das s Wort «oïl» (vo däm chunt s hütige «oui» im Neufranzösische), im südleche Gebiet «oc» und z Italie «si». Drum seit er dene Sprooche «lingua d’oïl», «lingua d’oc« und «lingua del sì», was ungfäär de hütige Sprooche Französisch, Okzitanisch und Iteliänisch entspricht. Und em Dante isch au scho ufgfalle, dass es innerhalb vo dene grosse Sproochrüüm vil regionali Tieläkt git.
Zu den eltere Wärch, wo drin die romanische Sprooche – oder e Deil drvo – systematisch zämegstelt wärde, ghöret au em Rodrigo Jiménez de Rada sini Gschicht vo dr iberische Halbsinsle vo 1243 und em Andres de Posa sini Schrift De la antigua lengua, poblaciones, y comarcas de las Españas. vom Joor 1587. I dr Forschig zu de romanische Sprooche git’s verschideni Modäll zum die wyt verzweigti Sproochefamilie systematisch z gruppiere. Im grosse gseh underscheidet me zwüsche de weschtromanische und de oschtromanische Sprooche, und d Gränze zwüsche bäidne lyt oben a dr Middi vo Italie öppe bi n ere Linie, wo vo La Spezia z Liguurie kweer über die iteliänischi Halbinsle uf Rimini a dr Adria goot. Die «La Spezia-Rimini-Linie» isch bi de Romanischte middlerwyle berüempt, aber die nöieri Linguistik seit, ass me gnauer vo n ere Sproochgränze chly wyter im Süde sött rede, dr «Massa-Senigallia-Linie». Me goot drvo uus, dass die grossi Spaltig vo de romanische Sprooche i dr Zyt vo dr spootanike Deilig vom Röömische Rych langsam agfange het und sech i dr Völkerwanderigszyt am Ändi vo dr Antike imer wie mee verstercht het, wo d Langobarde im 6. Joorhundert z Oberitalie sässhaft worde sind; vo dere germanische Volchsgruppe, wo drno die römischi Umgangssprooch agnoo het, chunt den au dr Name vo dr Lombardische Sprooch – und au dää vo dr iteliänische Regioon Lombardei.
Wämme d Gschicht vo de romanische Sprooche undersuecht, gseht me, ass einersyts dr Yfluss vo eltere Sprooche i de romanisierte Regioone und anderersyts vo de Kultursprooche i dr Nochberschaft en grosses Yfluss uf d Gschicht vo de romanische Umgangssprooche gha het. Was d Sproochgschicht agoot, het dr Graziadio Ascoli öppe 1875 für die eltere Sproochschichte, wo uff die jüngere meh oder weniger ywürke, dr Begriff «Substrat» ygfüert; i dr Substratforschig het me scho vil kontrovärsi Fäll diskutiert, öppe wenn s drum ggangen isch, Spuure vom alte keltische Wortschatz i de modärne Sprooche z identifiziere. I dr historisch usgrichtete Linguistik het me nach de antike Vorbilder scho früech etymologischi Undersuechige gmacht. Z Oberitalie isch für s Lombardische ganz am Afang vom 17. Joorhundert es etymologischs Wörterbuech, dr Varon Milanese de la Lengva da Milan trukt worde. Und zum uf dr andere Syte z luege was mit de Sprooche bassiert, wo in geografische Rüüm näbenenand sind, het sech s Forschigsfäld vo dr Sproochkontaktforschig etabliert.
I dr französischen Universitätsforschig git’s hüt s Fach «Romanistik» nümme, es isch ufdeilt i separati Arbetsgebiet zu jedere einzelne romanische Sproochgruppe und i bestimti Forschigszäntre. Me redt jetz au i dr düütschsprochige Romanistik vo de Deilfächer für die Sprooche, eso vo dr Französistik, dr Italianistik, dr Hispanistik oder Iberoromanistik usw.
1987 het men am Zäntrum für Tieläktology vo dr Uni Grenoble under em Michel Contini mit em umfassende Projäkt vom ene nöie Romanische Sproochatlas agfange. A däm Wärch sind 85 Romanischte us acht Länder beteiliget. Dr erscht Band vom ALiR isch 1996 usecho.
Die grosse romanische Sprooche sind deils zu Wältsprooche worde, wo i vilne Länder uf fasch alne Kontinänt als Standardsprooche gälte. D Entwicklig vo dene nöie Landessprooche mit ire bsundere Sproochkontakt isch au es Forschigsfäld vo dr Romanistik.
Romanischte
Früeni Romanischte sind dr François Raynouard, dr Joseph Bédier, dr Jean-Jacques Ampère, dr Friedrich Diez, dr Hugo Schuchardt, dr Gaston Paris, dr Carlo Battisti, dr Louis Gauchat, dr Zürcher Adolf Tobler – dr Brueder vom Germanischt Ludwig Tobler –, dr Heinrich Morf, dr Carlo Salvioni, dr Walther von Wartburg, dr Jakob Ulrich, dr Jakob Jud, dr Karl Jaberg, dr Bruno Migliorini und dr Erhard Lommatzsch gsi.
Romanischi Literatur früener und hüt
Wil e grosse Deil vo dene Lüüt, wo Romanistik studiered, das mache zum spöter an ere Schuel in ere Hauptsprooch z underrichte, stoot a de Universitääte d Arbet mit Tegscht i de grosse romanische Sprooche im Zäntrum. D Underschiid zwüsche de hütige romanische Sprooche sind rächt gross und in jedere het sech d Literatur ganz anders entwicklet het, und drum tuet me – im Underschiid zu de Anglistik – jewyle en einzelne Sproochruum ussueche für s Studium. Me redt dänn au nid vo «romanischer Literaturgschicht», sondern vo dr Gschicht vo de Literatur i de einzelne Sprooche.
Die romanischi Literaturwüsseschaft tuet d Gschicht vo dr Literatur und vo de literarische Gattigen i den Epoche sid em Middelalter i de einzelne romanische Sprooche undersueche, d Tegscht interpretiere und d Literaturtheory wyter entwickle. Agfange het das i dr Renaissance, wo me die wichtigeren alte Wärch zämegsuecht und nöi useggä het. D Grundlage für die modärni Literaturforschig wärde nach de Verfahre vo dr Editionswüsseschaft zwäggmacht, also nach de Regle für kritischi Uusgaabe vo de literarische Kwelle. Eine vo de bedütende französische Literaturhischtoriker isch dr Gustave Lanson gsi. Er gilt für vili als dr Begründer vo der modärne Literaturgschicht z Frankrych.
Bi dr Literaturtheory goot’s öppen um Frooge vo dr Ästhetik, um d Form und dr Styl vo de Tegscht und um d Bedütig vo dr Rhetorik im Sproochgebruuch.
Die iteliänischi Literatur isch im 13. Joorhundert z Sizylie am Hof vom Kaiser Friedrich em Erschte entstande. Dr Dante Alighieri, dr Francesco Petrarca und dr Giovanni Boccaccio sind die drü grosse früeche iteliänische Schriftsteller gsi.
Dr erscht middelalterlech Schriftsteller, wo für vil vo sine Fachbüecher statt em dozmol übleche Latyn e romanischi Volchssprooch pruucht het, isch dr Ramon Llull gsi. Dä Filosoof, Sproochforscher und Mystiker vo Mallorca het am Ändi vom 13. Joorhundert die erschte Wärch vo dr katalanische Literatur gschribe.
Vom Frankoprovänzalische, wo wie s Rätoromanische nid en einheitlechi Standardsprooch für die verschidene Tieläktgebiet het, git’s literarischi Zügniss sid em 12. Joorhundert. Dr erscht grösser frankoprovenzalisch Tegscht, e Schrift über s Läbe vo dr heilige Beatrice, het im 13. Joorhundert d Marguerite d’Oingt im Tieläkt vo Lyon ufgsetzt.
Und – zum no eis Bischpiil z bringe – die rätoromanischi Literatur het im 16. Joorhundert im Engadin e Bluescht gha.
Romanischi und alemannischi Sproochgschicht
Für d Gschicht vom alemannische Sproochruum isch der Kontakt vo den alemannische Volchsgruppe mit de romanische Sprooche es ganz es wäsentlechs Elemänt. Kei anderi germanischi Sprooch isch uf so vil romanischi Idiom troffe, und i de alemannische Tieläkt zeigt sech s lange Zämelääbe mid anderssproochige Lüüt a de Sproochgränze und d Konfrontazioon mit de anderne Kulture mehr oder weniger starch. I de alemannische Mundarte git’s en Huffe Lehnwörter, wo us em romanische Kulturberych cho sind. Mänge Fluernaame, wo vertüütscht worden isch, zeigt no öppis vo de Sproochgschicht a. Eis vo de schönschte Bischpiil für en dütsch-romanischi Mischig vom Vokabular isch s Südwalsertüütsch.
An alemannisch Sproochruum gränze hüt d Areaal vom Französische, vom nördliche Frankoprovenzalisch mit de verschidene Patois, vom Frankoprovenzalischen im Augschtaal, vom Alpinlombardische z Norditalien und im Tessin und de südleche Täler vom Kanton Graubünde und südlech vo den Alpe glychzytig au vom Iteliänischen und em Piemontesischen und im Südoschte vo dr rätoromanische Sproochgruppe.
Was s Französischen agoot, mues me säge, ass näbe dr modärne französische Standardsprooch au no die verschidene andere Sprooche vo Frankrych oder die französische Regionalsprooche bruucht wärde, das sind us dr Sicht vo dr alemannische Sproochgränze s Lootringische, s Welsch i de Vogeese, s Elsässer Französisch, s Franc-comtois oder Jurassisch und vilecht au s Weschtschwiizer Französisch, wo sech aber chuum vom Standardfranzösisch underscheidet und s Frankoprovänzalisch fascht ganz verdrängt het.
En algemeine Samelnaame, wo us em Althochdütsche chunt, het s Schwiizertüütsche hüt no für die romanische Sprooche: me seit au eifach s Wältsche für s Französisch vo dr Weschtschwiiz; früener het me dä Naame au pruucht für anderi romanischi Sprooche, wie s Iteliänischen oder s Rätoromanische.
Es isch i dr Gschicht es Wächselspiil vo aller Gattig Sproochyflüss, es git Gebiet, wo «romanisiert» worde sind, settigi, wo umgcheert romanischi Bevölkerigsgruppe «germanisiert» sind, und anderi, wo d Lüüt i dr hütige Gägewart bim Rede immer mee zum Düütsche wächsle so wie i deil Regioone vom Rätoromanische. Im Elsass het umgcheert s alemannischen Elsässerdüütsch gäge s Französische en schwääre Stand.
Mit alne däne Fänomeen het d Romanistik so wie au d Nochberdisziplin Germanistik uf irere Syte z tue.
De Sproochforscher von alemannischen Universitääte verdankt me wichtigi Leischtigen für die romanischi Filology und bsunders für d Mundartkund vo gwüssne romanische Sprooche. Bischpiil sind d Gründig vom Glossaire des patois de la Suisse romande und d Redakzioon vom Sprooch- und Sachatlas vo Italie und vo dr Südschwiiz und vom Französischen etymologische Wörterbuech FEW. S Fonogrammarchyv vo dr Uni Züri, wo dr Albert Baachme zäme mit anderne gründet het, isch afangs 20. Joorhundert Sproochprobe au vo de romanische Sprooche i dr Schwiiz und bi de Walser i de Tääler vom Piemont go samle, und au a dr Uni Züri het dr Romanischt Konrad Hueber s Centro di ricerca per la storia e l’onomastica ticinese ufbout, wo synersyts romanischi Kwelle studiert.
Kander (Schwarzwald)
D'Chander (uf Hoochdütsch Kander) isch e Fluss im Süüdweste vo Bade-Württeberg.
Geographi
D Chander entspringt am End vom Chandertal am Hochblaue im Schwarzwald. Innerhalb vo de erschte 10 km vo ihrem Verlauf bis Chander legt de Fluss scho 650 Höhemeter zruck. Insgsamt het de Fluss uf sinere Längi vo 22 km bis zue sinere Mündig in de Rii bi Märt e Gefäll vo 750 Meter.
Uf ener Längi vo 2,6 Kilometer bis zuer Bruck vo de B 3 isch d'Chander e Fluss us de erschte Ordnig.
Gschicht
De Name Chander schtammt us em Keltische vo Kandera („di wu klar fließt“).
Bedütig als Verkehrswäg
Als Verkehrswäg hät d'Chander ufgrund vo ihre ringi Diefi un Breiti kei Bedütig, will si unbefahrbar isch.
Oberhof (Murg)
Oberhof (Hochdütsch: Oberhof) isch e Ortsdeil vo Murg am Hochrhy im Landchreis Waldshüet. Es litt im mittlere Deil vo de Gmeind zwüsche Hänner im Norde und em witer südlig glägene Nyderhof. Zum Ort ghöre usser em Dorf no de Zinke Im Sod (nordwestlig vom eigentlige Ort) und d'Hüser Im Spittelhau. Oberhof isch no verglychswis stark vo de Landwirtschaft beyflusst.
März (Begriffsklärung)
März stoht fir
Oberhof (Murg)
Es isch zwüschem 7. und em 9. Johrhundert entstande. Ursprung isch e Hof vom Stift Säckige gsi, wo sich s Dorf drum umme bildet hät. E erschti urkundligi Erwähnig findet sich im Johr 1281 als ze Obernhof. Um s Johr 1300 umme wird usserdem Timoshof erwähnt, e abgangeni Sydlig im Weste vo de Gmeind. Es hät bis 1695 zu de Pfarrei Murg ghört, bevor's infolg vo de Umstrukturierig vo de Chirche in de Region zum Chirchspyl Hänner cho isch. D'Region hät scho lang zu de Grafschaft Hauestei ghört, d'Grichtbarkeit hät Östrych aber erscht im Johr 1782 vom Stift Säckige überdrage griegt. 1806 isch Oberhof badisch worre und hät zerscht zum Amtsbezirk Chleilaufeburg, ab 1819 zu Säckige ghört. Bis zu siner Ygmeindig am 1. Januar 1973 isch's e selbständigi Gmeind gsi.
März (Begriffsklärung)
März isch dr Namme vu däne Persone:
Oberhof (Murg)
Durch Oberhof verlauft d'L151, wo uff Hänner bzw. Nyderhof fiehrt. Vo ihre goht au e Stroß in Richtig Binzge (Laufeburg) ab, e witeri Verbindig git's zu Rippolinge, Ortsdeil vo Bad Säckige.
März (Begriffsklärung)
Verglyych au: Maerz, Mertz, Merz
Oberhof (Murg)
1999 isch Oberhof Chreissyger vom Wättbewerb „Unser Dorf soll schöner werden“ gsi.
Dioskuren
D Dioskure (, im Dual: Διοσκόρω „Zeus-Söö“) sind i de griechische Mythologii d Zwillingsbrüdere, wo as Schutzgotthaite agrueffe wore sind. Ene sini Neme sind Kastor und Polydeukes (Κάστωρ καὶ Πολυδεύκης), wo d Röömer as Castor und Pollux öbernoo hend.
Mythos
D Dioskure sind d Söö vo de Leda und vom Zeus, as sterbliche Vatter werd de spartanischi König Tyndareos gnennt, dromm sind si o as Tyndaride (Τινδαρίδαι) bikannt. Noch de Kyprie isch de Kastor de sterblichi Soo vom Tyndareos und de Polydeukes und d Helene di unsterblichi Chind vom Zeus.
D Dioskure sind ufem Inseli Pephnos uf d Welt choo. De Hermes hett si uf Pellana broocht, wo si ufzoge wore sind. D Dioskure hend a de Argonautefaart tailgnoo und o anderi Oobetüür undernoo. Spööter hett de Theseus d Helena graubt, wo i de Antiki as e bsunders schöni Frau ggulte hett. D Dioskure hend eri Schwöster bifrait und uf Sparta zruggbroocht.
D Dioskure hend selber d Leukippide Hilaira und Phoibe graubt, d Töchtere vom Leukippos und die ghüroote. De Soo vo de Hilaeira und vom Kastor isch de Anaxis oder Anogon und de Soo vom Polydeukes und vo de Phoibe de Mnasinos oder Mnesileos.
D Dioskure und Apharetide Idas und Lynkeus hend z Arkadie e Veeherde graubt und wo si d Büüti tailt hend, sind d Dioskure vom Idas öberlistet wore. S isch zom Striit choo und d Dioskure hend d Herde uf Lakonie tribe. De Lynkeus het si verfolgt und ufem Taygetos hett er gsie, wie de Kastor sich innere hoole Aiche versteggt hett und mit siim Speer het er de Kastor töödt. De Polydeukes hett drufabe de Lynkeus töödt und wo de Idas mit demm hett afange chämpfte hett de Zeus de Idas mitem Strool erschlage.
Well de Kastor sterblich und de Polydeukes unsterblich gsii sind, sii aber hend wöle immer zämebliibe, isch es choo, as beed e halbs Joor ufem Olymp und e halbs Joor im Hades verbroocht hend.
Vereerig
D Dioskure sind vor alem uf de Peloponnes vereert wore und ganz bsunders z Sparta, wo ere Kult eng mit de baide Königshüser verbunde gsii isch. Si hend au de Waffetanz erfunde und d Spartaner im Chrieg gschützt. Dai sind si i Form vo zwee Bommstemm, wo mit zwee Balke verbunde gsii sind, vereert wore, sone Kultbild isch dokana gnennt wore. D Gräber vo de Dioskure sind z Sparta und z Therapne zaigt wore, aber o z Argos.
D Dioskure sind as Noothelfer aagrueffe wore und hend us de Seenoot grettet und hend sich entweder as Elmsfüür manifestiert oder as zwee Sterne. Erst spööter sind si mitem Sternbild Zwilling gliichgsetzt wore.
Communauté de communes de l’Arc mosellan
D Communauté de communes de l’Arc mosellan isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle, wu 26 Gmaine im Arrondissement Thionville-Est aaghere.
Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Mosel. Är isch anne 2003 grindet wore. Sitz vum Verband isch Metzervisse, Presidänt isch dr Pierre Heine. Im Johr 2008 het d Communauté de communes de l’Arc mosellan 31.074 Yywohner uf 224 km² ghaa.
Malta (Begriffsklärung)
Malta stoht fir:
Malta isch dr Familienamm vu däne Persone:
April (Begriffsklärung)
April stoht fir:
April isch dr Noonamme vu däne Persone:
Hermann III. von Baden
Dr Markgrof '''Hermann III. vu Bade''', gnännt dr Groß, (* um 1105; † 16. Jänner 1160) isch Markgrof vu Verona un Bade gsi.
Dr Hermann III. isch dr Suhn vum Hermann II. vu Bade un dr Judith vu Bagene gsi. Är isch vu 1130 bis 1160 dr Regänt vu dr Markgrofschaft Bade gsi.
Dr Hermann III. isch e dreje Gfolgsmann vu dr Staufer gsi un het wäge däm Stryt gha mit syyre Verwandtschaft, dr Zähriger. Anne 1140 het er mitgmacht bi dr Belagerig vu dr Burg Wyyberdrej un het derno d Ryychsvogtei Selz im Elsass iberchuu.
1151 isch d Markgrofschaft Verona, wu syt dr Schaffig vum Herzogtum Kärnte anne 976 unter dr Veraltig vu dr Kärntner Herzeg gsi isch, vum Chenig Konrad III. an dr Markgrof Hermann III. glehnt wore.
Louise Aston
D Louise Franziska Aston, geb. Hoche (* 26. November 1814 z Gröningen; † 21. Dezämber 1871 z Wanga) isch e dytschi Schriftstelleri un Vorkämpferi fir di demokratisch Revolution un Frauebewegig gsii.
Hermann III. von Baden
Us em Johr 1153 git s e Schänkigsurkund, wu dr Staufer Chenig Friedrich I. dr Hof Besge em Markgrof Hermann III. vu Bade verchauft het; des isch di erscht Nännig vu Besge.