cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Drei Könige im Schwabenland
Handlong
Noch dr Begriasong, wo abr et grad herzlich ausfällt, hot dr Herodes da Eidruck, dass dia drei uf Brautschau send ond sich fir sei Deechterle entressieret. Jedr hot a Päckle drbei ond hängt’s an d Gardrob noh. Wia se saget, dass se vom Morgaland kommet, frogt se dr Herodes, wo des denn sei, dovoo häb’r no gar nix gheert. Als Antwort kriagt dr, s Morgaland dät halt ganz weit em Oschda liega, so en dr Gegend vo Marktobrdorf. Dr Herodes drickt sei Ibrraschong aus, dass es deet glei drei Keenig fir oi Land geit. So ebbes dät em au gfalla, no sei mir wenigschdens beim Regiera et so alloi. Er ladet dia drei ei, mit em a Partie Gaigel oder Schofkopf z schbielet, abr dia drei Keenig moinet, weaga so ebbes seiet se et herkomma. Se wend en was Wichtigs froga.
Bevor se abr zom Froga kommet, kindigt d Salome o, zom Obadessa dät’s Kässchbätzla gäa, abr fir älle dät’s et langa. Vielleicht ko mrs abr a bissle strecka. Vor em Essa will dr Herodes noh oim noch em andra sei Salome ufschwätza, abr dr Melchior moint, ehm sei se a bitzele z mager, ond dr Kasper will nix meh vo de Weibr wissa, seit em sei Alde drvogloffa isch. Als nächschda hot’r da Balthasar em Visier, wo bisher noh koi Wertle gschwätzt hot. Seine Mit-Keenig saget, so sei der emmer. Aus deam dät mr nix rausbrenga. Worauf dr Herodes dia drei als gschbässige Heilige bezeichnet ond moint, se sollet no a halbs Stendle warta, no dät d Salome a bissle ebbes vordanza, no dät au der Schwaaz uf da Gschmack komma, dui Danzerei vo seim Deechterle sei nemlich a bissle pikant. Abr se kennt d Danza wia dr Lomp am Stecka. Do druf frogt dr Melchior, ob des obedengt sei muaß, dui Danzerei? Er ond de andre zwoi Keenig aus em Morgaland wellet et, dass ebbes bassiert. Dr Herodes begreift et, was dr Melchior moint, abr glei kriagt’r zor Antwort, es sei doch selbigsmol em Blättle gstanda, dass’r noch ma Danz vo dr Salome an gewissa Johannes häb kepfa lau. Em Herodes basst des Thema et ond schnell lenkt’r s Gschpräch om zom Vergleich vo de Milchpreis en Jerusalem ond em Orient.
Mittlerweil deckt d Salome da Disch mit vier Deller, vier Leffl ond ma Rescht vo ma Brotloib. Kurz drnoch stellt se a middlgraußa Schissl mit Allgaier Kässpätzla uf da Disch ond moint, des sei älles, se sollet’s guat eidoila, damit’s au langt. – Dr Herodes isst mit Gnuss; dia heilig drei Keenig abr stochret bloß em Essa rom ond moinet, so a mehliger Bebb dät en et schmecka.
Noch em Essa frogt dr Herodes dia drei Keenig, was se jetzt eigentlich vo-nem wissa wellet, ond kriagt zor Antwort, se häbet an graußa Stern gsäha ond dädet des Kendle suecha, wo zo sellem Stern gheert. Des Kendle dät emol a graußer Keenig werra, grad do en deam Land. Abr koi gweenlicher Keenig. Deam Stern noch zo schliaßa sei des Kendle et en Jerusalem uf d Welt komma, sondern en Bethlehem. Wia des dr Herodes gheert hot, wuud’r ganz narret ond bezeichnet des Gschwätz vom Melchior a Overschämtheit.
Dr Herodes steigret sich emmer meh en sein Zorn nei ond befiehlt dr Salome, seine drei Hofschriftgelehrte zo hola..
Mit grauße Verbeigonga tredet dr Kaiphas, dr Klespas ond dr Laifas em Herodes sei Stub ond froget ihrn Chef, was’r denn von-en wella dät. Ond wia der noh emmr ebbes vo-ma Kendle, wo ehm als Keenig Konkurrenz macha wett, romfaslet, send dia Schriftgelehrte ganz baff. Se begreifet nemlich nix! Ond an Stern wellet se au et gseha han. Do wuud dr Herodes ganz fuchsteifelswild ond schreit s oo, er breicht vo deam Kendle bloß da Ort, d Stroß ond Hausnommer.
Was folgt, isch a Rom- ond Nomstreiderei zwischa de Schriftgelehrte ondr sich oinerseits ond zwischem Herodes ond seine Schriftgelehrte andrerseits. Schliaßlich wuuds deane gscheide Manna z bont. Se behaubdet, obeds noch de sechse seiet se au gar nemme verpflichtet, noh ebbes zo wissa. Domit gebet se em Herodes kond, dass se en dr Gwerkschaft send ond jetzt eigentlich Feirobed hend.
Mit ma Monolog vom Herodes, wo au a baar ernschde Gedanka enthält, heert des Theaterstickle uf.
Litradur ond Quell
Alfred Weitnauer: „Drei Könige im Schwabenland“, Allgäuer Zeitungsverlag Kempten, ISBN 3-88006-019-3
Heinrich Böll
Lääbe und Wärk
Im Zwäite Wältchrieg isch dr Böll Soldat gsi. Under em Ditel Kreuz ohne Liebe isch vom Juli 1946 aa si erst Noochchriegsromaan entstande. 1947 het er Churzgschichte für Zitschrifte gschriibe, won e Däil drvo 1950 im Sammelband Wanderer, kommst du nach Spa..., dr Böll as Churzgschichteautor bekannt gmacht het. Im Mai 1951 het dr Böll si Debü bi dr Gruppe 47 gmacht mit vil Erfolg und het druf en Autoreverdraag bi Kiepenheuer & Witsch überchoo. Denn het si kreativsti Periode aagfange: Wo warst du, Adam? (1951), Und sagte kein einziges Wort (1953), Haus ohne Hüter (1954), Irisches Tagebuch (1957), Doktor Murkes gesammeltes Schweigen und andere Satiren (1958), Billard um halbzehn (1959), Ansichten eines Clowns (1963) und Ende einer Dienstfahrt (1966).
1971 isch si Roman Gruppenbild mit Dame erschiine, im Joor druf het er dr Nobelbriis überchoo und en innepolitische Skandal usglööst, won er en Essei für e Spiegel gschriibe het mit em Ditel Will Ulrike Gnade oder freies Geleit? wo sich mit dr RAF-Terroristin Ulrike Meinhof beschäftigt het und d Brichterstattig vo dr Springer-Präss scharf aagriffe het.
1974 isch im Böll sis bekanntiste Wärk erschiine, Die verlorene Ehre der Katharina Blum, wo in mee as 30 Sprooche übersetzt, verfilmt (Volker Schlöndorff) und bis 2007 nume z Dütschland eläi fast 6 Millioone Mol verchauft worde isch.
Im Juli 1985 isch dr Böll operiert worde und isch druf am 16. Juli gstorbe.
Originalusgoobe
Postum erschiine:
Kupferzell
Kupferzell (oschtfränkisch Zell) isch e Gmai im Houlouchrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Kupferzell lyt an dr Kupfer, eme Näbefluss vum Kocher, im Ibergang vu dr Schwäbisch-Fränkische Waldbärg un dr Hohenloher-Haller Ebeni.
Dr Baan bstoht us 74 % Landwirtschaftsflechi, 10,5 % Wald, 14,2 % Sidligsflechi un 1,2 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliederig
Zue Kupferzell ghere d Gmaindsdail Eschental (mit em glychnamige Dorf un em Wyler Einweiler), Feßbach (mit em glychnamige Dorf un dr Wyler Kubach, Künsbach un Rüblingen), Goggenbach, Kupferzell (mit em glychnamige Dorf un dr Wyler Rechbach un Ulrichsberg un em Gheft Schafhof), Mangoldsall (mit em glychnamige Dorf un em Wyler Füßbach) un Westernach (mit em glychnamige Dorf, dr Wyler Bauersbach, Beltersrot, Belzhag, Hesselbronn un Löcherholz un dr Wohnblätz Bahnhof Kupfer un Stegmühle).
Gschicht
Kupferzell isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1236 as Celle.
Verwaltig
Kupferzell het si mit dr Stedt Neuenstein un Waldenburg zum Gmaiverwaltigsverband „Hohenloher Ebene“ mit Sitz z Neuenstein zämmegschlosse.
Dr Burgermaischter vu Kupferzell isch dr Joachim Schaaf.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Kupferzell ghert zum Oschtfränkisch.
Äthiopien
Ethiopie (amharisch ኢትዮጵያ Ityop̣p̣əya) isch e Binnestaat im Nordoschte vu Afrika. In dr Zyt vum Chaiserrych isch er im Uusland au als Abessinie (sältener au Abyssinie) bekannt gsii. Är gränzt an Eritrea, dr Sudan, dr Sidsudan, Kenia, Somalia un Dschibuti. Vu dr Yywohnerzahle här isch s Land dr grescht Binnestatt vu dr Wält. Ethiopie lyt uf em Human Development Index aktuäll (Stand 2012) uf em 173. Blatz vu insgsamt 187 Länder, wu Informatione derfir vorlige.
D Gschicht vu Ethiopie goht zrugg bis in s 9. Johrhundert v. Chr. Abgsääne vun ere fimfjehrige Bsetzig vor un im Zweete Wältchrieg dur s dodemol faschistisch Chenigrych Italien isch Ethiopie dr ainzig Staat z Afrika, wu nie unter ere europäische Kolonialherrschaft gstanden isch. Noch em Zweete Wältchrieg het dr Chaiser Haile Selassie s Land dailwys modärnisiert. Anne 1974 isch d Monarchy gstirzt wore. S kommunistisch Reschiim, wu derno chuu isch, wird unter anderem wägen ere zum Dail vu ihm verschuldetet Hungersnot in dr 1980er Johr as aini vu dr repressivschte Diktature vu Afrika aagluegt. Anne 1991 hän di no Ethnie drännte Rebellegruppe EPRDF, TPLF un EPLF unter dr Fierig vum Meles Zenawi d Militärdiktatur, wu vum Oschtblock unterstitzt woren isch, in e Burgerchrieg gstirtzt. D EPRDF het si as Regierigsbartei etabliert un regiert unter eme autoritäre, federale Syschtem.
Geografy
Ethiopie isch dr zehntgrescht Staat z Afrika, s isch rund dreimol eso groß wie Dytschland. Sy Gränze sin 5.328 km lang un dränne s Land uf ere Lengi vu 349 km vu Dschibuti, uf 912 km vu Eritrea, uf 861 km vu Kenia, uf 1.600 km vu Somalia, uf 883 km vum Sidsudan un uf 723 km vum Sudan.
Geology
D Landesnatur vu Ethiopie nimmt innerhalb vu Afrika ne Sunderroll yy. Ethiopie isch näbe Lesotho s am hegschte gläge Land vum Kontinänt: 50 % vu syre Felchi lige hecher wie 1200 Meter, iber 25 % iber 1800 Meter, iber 5 % sogar iber 3500 Meter. Ainewäg het dr grescht Dail vum Hochland Mittelgebirgskarakter mit eme gmeßigte Klima. D Hochlandsränder un d Yyschnitt vu dr Fliss Blaue Nil, Omo, Takaze) sin arg gääch uusbildet.
Dr Großdail vu Ethiopie wird vum Hochland vu Abessinie yygnuu. In däm wytlaifige Hochgebirg lyt au d Hauptstadt vum Land, Addis Abeba (2370 m iber em Meeresspiegel). Dr hegscht Bärg vum Hochland isch dr Ras Daschän (4.545 m); anderi Vierdöuserter sin dr Talo (4.413 m), dr Guma Terara (4.231 m) un dr Guge (4.203 m). Dur d Mitti vum Land ziet si in Nordoscht-Sidwescht-Richtig dr Groß Afrikanisch Grabebruch (wu do au Abessinische Grabe gnännt wird). Uf dr sideschtlige Syte dervu schließt si s Somali-Hochland mit em Deemtu (4.377 m) aa. Di diefscht Landesstell lyt mit 116 m unter em Meeresspiegel im Koba-Sank (oder Afar-Sank) am Karumsee weschtli vu dr Gränze zue Eritrea.
An Bodeschetz bietet Ethiopie Mangan, Gold, Platin un Edelstai. Vorret vu Ärdel un Ärdgas wäre unter anderem z Gambela un in dr Region Somalia vermuetet.
Klima
Di klimatischen Unterschid innerhalb vu Ethiopie chemme in dr erschte Linie vu dr Hechi här, in dr Diefebene isch s haiß un in dr Hochebene relativ chiel.
Mer cha drei Klimazonen unterschaide: di tropisch-haiß Zone bis 1800 m, di warm-gmeßigt Zone vu 1800 bis 2500 m un di chiel Zone iber 2500 m. In dr Hauptstadt Addis Abeba, wu uf ca. 2400 m Hechi lyt, lyt di durschittli Tämperatur zmidaag zwische 8 un 24 °C.
In dr tropisch-haiße Zone (Qolla) isch s durschnittli 27 Grad warm bin ere jehrlige Rägemängi unter 500 mm Niderschlag. Di warm-gmeßigt Zone (Woyna Dega) isch 22 Grad warm bi 500 bis 1500 mm Niderschlag pro Johr. Im Bärgbiet (Dega, iber 2.500 m) wäre nume 16 Grad gmässe, un d Rägemängi stygt bis 1.800 mm Niderschlag. D Haupträgezyt isch zwische Mitti Juni un Septämber, e chlaini Rägezyt git s zwische Februar un Merz.
Ethiopie het e langi Gschicht vu extreme Wättererignis. Niderschleg git s vylmol stark konzentriert as Konvektionsstirm. In dr letschte drei Johrzehnt het s uuzelligi lokali Deerine un sibe großi Deerine gee, dailwys mit Hungersnet as Folg. Wäg dr globale Ufwermig wird mit ere Verschlächterig vu dr Situation grächnet, wu Bodenerosion, Wieschtinebildig, dr Verluscht an Biodiversitet un Iberschwämmige chennt versterke. Noch em Nationale Aktionsprogramm fir d Aabassig (NAPA) sin Landwirtschaft, Wasserressource un di mänschli Gsundhait am sterkschte negativ vum Klimawandel bedroffe.
Gwesser
Di wichtigschte Fliss z Ethiopie sin dr Akobo, dr Awash, dr Blaue Nil, dr Juba, dr Ganale, dr Omo, dr Tekeze-Setit un dr Wabi Shebelle.
Syter anne 2011 wird am Blauen Nil] d Grand-Ethiopian-Renaissance-Dalspeeri böue, wu Egypte dr Böu dervu wett verhindere.
Flora un Fauna
Wäg dr abwächsligsryche Topografy, diverser geologische Schichte un verschidener klimatischer Verheltnis isch d Ethiopie d Haimet fir e vylfeltigi Bflanzen- un Dierwält. Vu dr Savanne iber immergrieni Fychtwälder bis zue Regione mit alpinem Klima hän si do vyl Läbesryym etabliert.
Ethiopien isch ais vu dr acht Genzäntre no Wawilow. Di ethiopisch Flora umfasst rund 7000 hecheri Bflanzenarte, wu uugfehr zwelf Brozänt dervu endemisch sin. Ethiopien isch s Ursprungsland vum Kaffee un vu verschidene Fruuchtarte, wie Teff, un vu dr Zierbanane (Ensete). Iber 20 verschideni Kulturbflanze stammen us däm Land.
D Schirmakazie, dr Baobab, Räckholder un d Muulbeerfyyge sin typischi Baumarte vm Land. Ais vu dr große Umwältbrobläm vu Ethiopie isch d Ryti vum Wald, wu derzue gfiert het, ass vyl vu däne Arte scho aafangs vum 20. Johrhundert in ihrem Bstand gschwecht gsii sin. D Ufforschtig mit Eukalyptusbaim anne 1905 het derzue gfeirt, ass sälli hitigsdags dr grescht Dail vun dr Baim vu Ethiopie uusmache.
Unter dr zahlryche Dierarte sin 30 Suugerarte (12 %) (unter anderem dr Ethiopisch Wolf, dr Ethiopisch Staibock, d Sömmerringgazelle, dr Dschelada un s Bärgnyala), 23 Vogelarte (2,6 %) (unter anderem d Blaufligelgans, d Rougets Ralle un dr Klunkeribis), 3 Reptilarte (3,9 %) un 17 amphibischi Arte (31,5 %) endemisch.
Nationalpark
Z Ethiopie git s 15 Nationalpark (Stand: 2012). Dr Nationalpark Simien Mountains ghert zum Wältnaturerb vu dr UNESCO.
Bevelkerig
Ethiopie het Mitti 2008 e Bevrlkerig vu 79,1 Millione ghaa. 16 Brozänt vu dr Mänsche hän dertemol in dr Stedt gläbt. 43 % vu dr Bevelkerig sin unter 15 Johr alt gsii un nume 3 % iber 65 Johr. En ethiopischi Frau bringt im Lauf vu ihrem Läbe im Durschnitt 5,3 Chinder uf d Wält.
Ethnie
Ethiopien isch e Vylvelkerstaat mit iber 80 ethnische Gruppe. D Greßi vu däne goht vu wenige Hundert bis zue mehrere Millione. Drotz ass es geografisch em Afrika sidlig vu dr Sahara zuegrächnet wird, sin großi Dail vum Land in ihre historischen un kulturällen Entwicklig stark vu Yyfliss us em Noche Oschte bregt.
Syt em Änd vum 19. Johrhundert wird s Land uf dr bolitischen un kulturällen Ebeni vu dr Amhare dominiert. Drotz ass si nume rund 27 % vu dr Bevelkerig stelle, isch ihri Sproch, s Amharisch, Amtssproch un vor allem in dr Stedt as Verchehrssproch wyter verbraitet. Zämme mit dr Tigray, wu eppe 6 % vu dr ethiopische Bevelkerig uusmache, sin si draditionäll in dr nerdlige Hochländer gsidlet, em Chärnland vum historischen ethiopische Chaiserrych. Amhare un Tigray chenne unter em ethio-semitischen Uusdruck Habescha (Abessinier) zämmegfasst wäre, bodi Sproche zelle zue dr ethiosemitische Sproche. Zum groe Dail sin si Aahänger vu dr Ethiopisch-Orthodoxe Tewahedo-Chilche.
Di zahlemäßig grescht Ethny bilden aber d Oromo. Si sin friejer au as „Galla“ bekannt gsii, was uf Amharisch au „haidnisch“ bzw. „nit-chrischtli“ bedytet; dää Uusdruck giltet hiten as abwärtend un veraltet. D Oromo läben im Siden, Oschten un Weschte vum Land un stellen offiziäll 34 % vu dr Bevelkerig. E Huffe Oromo sin Muslim, s git unter ene aber au ethiopisch-orthodoxi un proteschtantischi Christen. D Oromo ghere zue dr kuschitische Sprochgruppe. Zue däre ghere au d Somali (6,2 % ) un d Afar (1,7 % ) in dr Dieflandbiet im Oschte vum Land, d Agau (verschideni Untergruppen im nerdlige Hochland, zämme iber 1 % ) un d Sidama (4 % ), d Hadiyya (1,7 % ) un anderi im sidlige Hochland.
Zue dr omotische Sprochgruppe im Sidweschte vu Ethiopie ghere d Wolaytta (2,3 %), d Gamo (1,5 %), d Kaffa (1,2 %) un e Huffe chlianeri Gruppe.
Im Weschte vum Land läben in dr Grenzbiet zum Sudan un Sidsudan au chlaineri Minderhaite, wu nilo-saharanische Sproche schwätze, wie d Berta (0,25 %), d Gumuz (0,22 %), d Anuak (0,12 %), d Nuer (0,2 %) un d Majangir (0,03 %). Die Volksgruppe läbe zum Dail au im Sudan bzw. Sidsudan. Si sin friejer vu dr Hochland-Ethiopier abwärtend Shanqella gnännt wore. Si hän zmaischt e dunkleri Hutfarb un gälte wäge däm as „Schwarzi“, derwylscht si d Hochlandbewohner as „Rote“ aasääne.
Sproche
Z Ethiopie wäre iber 80 Sproche gschwätzt. D Amtssproch uf Bundesebeni isch Amharisch, wu zum (sid-)semitische Zwyg vum Afroasiatische ghert un vu rund 19,8 Mio. Mänschen as Muetersproch gschwätzt wird, as Zwootsproch vu nomol 4 Mio. Ethiopier. Änglisch isch Bildigssproch un wird in dr Oberschuelen as Unterrichtssproch brucht. In ainzelne Bundesstaate, wu d Gränze vun enen no Sprochgränze zoge wore sin, diene di regionale Sproche Oromo, Tigrinya, Somali, Afar un Harari as Arbetssproch vu dr Beherde, Amharisch isch näbe dr Region Amhara au in dr ethnisch un sprochli gmischte Region Gambela, Benishangul-Gumuz un in dr Region vu dr sidlige Natione, Nationaliteten un Velker Arbetssproch. Anderi Sprochze wie Sidama un Kafficho wäre lokal in dr Grundschuele brucht.
SIL International fiert insgsamt 89 Sproche uf, wu z Ethiopie gschwätzt wäre :
Religion
Zue dr religiese Zämmesetzig vu dr Bevelkerig z Ethiopie git s widersprichligi Aagabe. Di vorlaifigen Ergebnis vu dr letschte Volkszellig vu 2007 gän die Zahle: 62,8 % Chrischte – dervu 43,5 % Ethiopisch-Orthodoxi (Census 1994: 50,6 %), 18,6 % Proteschtante (1994: 10,2 %) un 0,7 % Katholike – 33,9 % Muslime (1994: 32,8 %), 2,6 % Aahänger vu draditionälle Religione (1994: 4,6 %) un 0,6 % Sunschtigi (z. B. Atheischte, 1994: 1,8 %). In diverse Enzyklopdie, Nooschlagwärch un uf dr Websyte vun e baar Usseminischterie wäre dergege Zahlen aagee, wu zum Dail stark vu dänen offiziällen Aagaben abwyche. Dr Aadail vu dr Chrischte lyt dert zwische 40 % un 55 % un dää vu dr Muslime zwische 40 % un 50 %. Dä nider Aadail an dr Bevelkerig in dr offiziälle Zahle wird au vu Wisseschaftler skeptisch aagluegt:
''The 1994 CSA census put the percentage of the Muslim population of Ethiopia at 32,8 %, however, this number is doubted by Muslims and many scholars alike. A percentage of ca. 45 % Muslims in Ethiopia […] is believed to be a more realistic estimate.''
Fir d Glaubesgmainschaft vu dr Rastafari sin dr Chaiser Haile Selassie un Ethiopie vun ere zäntrale Bedytig. E seli chlaini Gruppe vu Aahänger vu däre Religion läbt z Shashemene sidli vu Addis Abeba, syter ass si dert afrikanischi Haimchehrer zerscht us dr USA, speter vu Jamaika un derno us dr ganze Wält nidergloo hän.
Gschicht
Etiopien isch dr eltscht Staat z Afrika, wu di ganz Zyt unabhängig gsii isch un wu s hite no git, un au ain vu dr eltschte Staate vu dr Wält. Dr hitig wider wyt verbraitet Landesname goht uf e antike griechische Uusdruck zrugg, wu d Regione Abessinie, Nubie, Sudan un Daul vu Libye umfasst het: „Αιθιοπία“, vu αίθαλο/aíthalo, „s sunnebryynt“ un οψ/ops, „s Gsicht“.
Rych vu Aksum
S Alt Teschtamänt brichtet, wie d Chenig vu Saba uf Jerusalem graist isch. No dr ethiopischen Iberliferig heb dr Menelik I., dr Suhn vum Chenig Salomo un dr Chenigi vu Saba, s Ethiopisch Rych grindet. Historisch noogwisen isch d Grindig vum ethiopische Rych dur dr Stamm vu dr bt, wu im 1. Johrdöusert v. Chr. vu Sidarabien uusgwanderet isch. D Ahuptstadt Aksum isch zum erschte Mol gnännt wore vum Claudius Ptolemäus im 2. Johrhundert n. Chr.
No dr Aposchtegschicht vu dr Bibel, Kapitel 8 Vers 26–39, isch dr domolig Schatzmaischter vu dr „ethiopische“ Chenigi dr erscht „ethiopisch“ Chrischt wore. Iber dr Ursprung vu dr Chilchen im hitigen Ethiopie brichtet dr latynisch Gschichtsschryber Rufinus vu Aquileia: D Brieder Frumentius un Aidesios seie uf ihre Hairais uf Tyrus an dr Kischte vum Rote Meer iberfallen un an dr Hof vum Chenig vu Aksum verchauft wore. Wäg ihre griechische Bildig seie si zue Erzieher vu dr Brinzen ufgstige un hebe dr Chenigsfamilie ihre chrischtlige Glaube vermittlet. Dr Frumentius sei speter zum Bischof vu Alexandria, em Athanasius, graist un sei vu ihm zum Bischof vu Aksum gweiht wore Dr Iberdritt vum Chenig Ezana zum Chrischtentum isch dur Minzfund archäologisch belait. Unter em Ezana wird s Chrischtentum Staatsreligion. S Rych vu Aksum het im 4. Johrhundert zytwys au d Herrschaft iber Sidarabie un dr Nordsudan gwunne. Mit dr Uusdehnig vum Islam im 7. Johrhundert wird di ethiopisch Chrischtehait vum Yyfluss vu dr Wältchilche isoliert, het aber wyter Kontakt zue dr koptische Chilche ghaa.
D Uusbraitig vum Islam fiert zum Nidergang vum Rych vu Aksum, wu d Biet an dr Kischte abdrännt un eso di alte Handelswäg blockiert wäre. Aksum sich speteschtens im 9. Johrhundert as Hauptstadt ufgee wore. Di aksumitisch Kultur un s ethiopisch Chrischtetum het im ethiopische Hochland chennen iberläbe. Ass s Chrischtetum z Ethiopie nit sterker vu dr Muslime bekämpft woren isch, wird dodermit erklert, ass dr aksumitisch Chenig d Aahänger vum Mohammed in dr Zyt vu dr Hidschra bschizt ghaa het.
Zagwe-Dynaschty bis 1270
Noch em Ruggzug in s ethiopisch Hochland isch in dr erschte Helfti vum 12. Johrhundert im sidlige Tigre un z Angot vum Mara Takla Haymanot d Zagwe-Dynaschty grindet wore. Dr Mara isch General vum letschte aksumitische Chenig Dil Na'od gsii un het däm sy Dochter Masoba Warq ghyrote. Är het sy schwigervater vum Droon gstirzt un di nei Dynaschty grindet.
D Zagwe sin vu dr Abstammig här Agau gsii. Si hän d Hauptstadt uf Roha z Lasta bim hitige Lalibela verlait. Ihre bekanntescht Chenig isch dr Gebra Maskal Lalibela, wu d Felsechilche vu Lalibela het böue loo.
D Zagwe hän bis 1270 gherrscht, wu dr letscht Zagwe-Chenig vum Yekuno Amlak im Kampf bsigt un umbrocht woren isch.
Freudwil
Froidwyl (amtlichi Schrybwys: Freudwil) isch ä ehemaligi Zivilgmäind und äs Quartiär vo dä politischä Gmäind Uschtär im glychnamigä Bezirk. Am 31. Dezämbär 2013 hät Froidwil öppä 1200 Ywonnär ghaa.
Äthiopien
Salomonide-Dynaschty ab 1270
Anne 1270 isch d Zagwe-Dynaschty dur dr Yekuno Amlak gstirzt wore. Dää het sy Abstammig uf di alten aksumitische Chenig un au uf dr Chenig Salomo zrugggfiert. Di Salomonisch Dynaschty het dr Volksgruppe vu dr Habescha aaghert, wu d Amhare un d Tigray derzue ghere.
Freudwil
Geografy
Froidwyl lyt ufämnä Hügäl im Nordnordoschtä vo dä Schtatt Uschtär. Froidwyl isch äs Puurädorf, wo vom Rescht vo dä Gmänd dur än Wald abtrännt isch. Im Nordwescht gärnzt Froidwyl a Feeraltorf, im Südweschtä a Wermätswil, im Süde uf dä andärä Sytä vom Wald ännät dä Autobahn a Chirchuschtär und Winikä-Gschwadär, im Südoschtä a Werrikä, im Oschtä a Nänikä und im Nordoschtä a Volki.
Äthiopien
Salomonide-Dynaschty ab 1270
D Habescha hän mit nume wenig Unterbrächige vu 1270 bis 1974 regiert. In däre Zyt het s Chaiserrych alli Biet im hitige Ethiopien un Eritrea eroberet. Si hän erfolgrych di osmanischen Armee bekämpft un hän Beziehige zue europäische Mächt gchnipft.
Kontakt zum neizytligen Eiropa
Ethiopie het scho unter em Chaiser David I. (1382-1411) Kontakt zue Eiropa ghaa, drotz ass d Raise dur s Egypte schwär gsii sin. S isch zuen eme Uusdusch mit dr italienische Handelsstedt chuu, vor allem mit Venedig. In dr Zyt vum Zara-Jakob (1434-1468) isch sogar en ethiopischi Delegation uf Wunsch vum Papscht Eugen IV. zum Konzil vu Floränz graist. Dr Wunsch vu dr Eiropäer mit dr Ethiopier zämme gege dr Islam vorzgoo isch aber uf wenig Gegeliebi gstoße, wel sich Ethiopie dr muslimische Strytmacht nit gwachse gsääne het.
Freudwil
Wappä
Uf äm Schpitz vom Schuälhuusgloggäturm git s ä Wättärfaanä, wo druf Symbol vom Wappä vo Froidwyl isch. Sin uurschprüngli blauä Schild isch dur dä Schtattraatbschluss vo 1976, wo di noiä Quartiärwappä feschtgläit hät in blau gändärät wordä und Tannä isch zur Untärschädig vom Wappä vo Baumä uf än güänä Drüberg gschtellt wordä. Das git s hüttig Wappä uf vonärä grüänä Tannä mitämänä rotä Schtamm, wo ufämänä grüänä Drüberg schtaat, ufämänä silbrigä Schild.
Äthiopien
Kontakt zum neizytligen Eiropa
Anne 1543 portugiesischi Hilfsdruppen unter em Suhn von Vasco da Gama, em Cristóvão da Gama, d Ethiopier noch eme Hilferuef vum Negus gege d Druppe vum Ahmed Graññ vum Sultanat Adal unterstitzt un hän sälli Druppe vernichtet. Ihre Vorhaa, s Land zum Katholizismus zu bechehre, hän si aber nit gschafft.
Im Lauf vu dr Johrhundert isch s Land ussenandergheit in d Dailchenigrych Amhara (mit dr Hauptstadt Gonder), Tigray (mit Asmara un dr antike Hauptstadt Aksum) un Shewa (unter dr alte Chaiserdynaschty).
Ära vu dr Brinze
Vu 1769 bis 1855 isch Ethiopie dur d „Ära vu dr Brinze“ gange. Des isch e Period gsii, wu s zahlrychi Konflikt zwische Chriegsherre gee het. Dr Chaiser het um die Zyt nume no iber d Gegnig um di domoli Hauptstadt Gonder gherrtsch. D Ära vu dr Brinze isch anne 1855 z Änd gange, wu dr Tewodros II. di verschidene unabhängige Firschtetimer gwaltsam unter syre Herrschaft gainigt het.
Kolonialismus un Modernisierig
Im Zug vum Kolonialismus het si Ethiopie als gege d Yyflussnahm vu eiropeische Mächt gwehrt, zerscht unter em Chaiser Tewodros II. gege di britisch Ethiopienexpedition vu 1868, derno am Änd vum 19. Johrhundert gege d Italiener un ihri Koloni Eritrea. Drotz dass di italienisch Armee mit ihre modärne Waffe tächnisch iberlääge gsii isch, hän d Ethiopier unter em Chaiser Menelik II. di italienischen Invasoren anne 1896 in dr Schlacht vu Adua zruckgschlaa. Des Ergebnis giltet bis in d Gegewart as wichtige Siig vun eren afrikanische gege ne eiropäischi Armee un isch in dr Zyt derno ne feschte Bstanddail vum ethiopische Nationalbewusstsyy wore.
Freudwil
Seehäswürdigkäite
Dä ländlichi Dorfchern mit synä Rigälhüüsär isch no ganz im altä Schtyl erhaltä. S Waarzäichä von Froidwyl isch natüürli s altä Schuälhuus.
Infraschttruktur
In Froidwyl giz äs Dorfreschtorant und di alti Primarschuäl. Ussärhalb vom Dorf isch ä grossi Chysgruäb, wo dä Vorraat no für guät 15 Jaar langät.
Äthiopien
Italienischi Invasion
Am 3. Oktober 1935 sin italienischi Soldaten unter em General Emilio De Bono vu dr Koloni Italienisch-Eritrea us z Ethiopien yymarschiert un hän dr zweet Italienisch-Ethiopische Chrieg aagfange. Dää Chrieg, wu d Italiener Giftgas yygsetzt un gege d Haager Landchriegsornig verstoße hän, isch sibe Monet gange, voreb dr Chaiser Haile Selassie in s Exil gangen isch un d Italiener dr Siig verchindet hän. D Invasion isch vum Velkerbund verurdailt un s faschistisch Italie unter em Benito Mussolini isch en Aggressor gnännt wore, s sin aber nume wenig Sanktione verhängt wore. Im Mai 1936 isch Ethiopie schließli Dail vum italienische Kolonialbiet Oschtafrika wore. Drotz ass di italienisch versuecht het, d Oberschicht mit Masseverschießige z vernichte, isch s ere nie glunge, s ganz Land z kontrolliere. Zwische 1935 un 1941 sin zwische 350.000 un 760.000 Ethiopier em italienischen Expansionsdrang zum Opfer gheit, zwische fimf un zeh Brozänt vu dr Gsamtbevelkerig. In ihre churze Herrschaft hän d Italiener z Ethiopie ne Rassedrännigssyschtem yygfiert, wu gwissi Ähnligkaite mit em Apartheid z Sidafrika ghaa het.
Freudwil
Gschicht
Bis Aafang vom 20. Jahrhundärt isch Froidwyl ä äigäni Zivilgmäind gsy. Am 9. Juli 1927 sind di eehemaligä Zivilgmäindä vo Uschtär zur hüttig politischä Gmäind Uschtär zämägläit wordä.
Äthiopien
Italienischi Invasion
Anne 1941 isch s Land vu ethiopische Partisanen un Druppe vum Commonwealth of Nations un vu britische Strytchreft befreit wore. D Hauptoffensive gege di italienische Kolonialdruppe sin vum anglo-egyptische Sudan un vu Britisch-Oschtafrika uus yyglaitet wore. Fimf Johr no syre Flucht in s Exil isch dr Chaiser Haile Selassi wider uf Addis Abeba zruckgchehrt.
Noch em Zweete Wältchrieg
Di ehmolig italienisch Koloni Eritrea isch noch em Zweete Wältchrieg in s ethiopische Chaiserrych zerscht as federative Dailstaat yyglideret wore. D Aigeständigkait vu Eritrea isch schrittwys ufghobe un anne 1962 isch Eritrea schließli zuen ere aifache Provinz wore.
Aafangs 1970er Johr isch s Chaiserrych in er schwäri Krise grote. Di verarmte Bauern hän unter dr Abgabe an d Großgrundbsitzer glitte, s Burgertum vu Addis Abeba het sich in syne bolitische Entfaltigsmegligkaite yygängt gsääne. D Inflation noch dr Deeri vu 1973 un dr Elkrise hän Massendemonschtratione vu Studänten un Straikwällen uusglest. Schließli hän aafangs 1974 au Dail vu dr ethiopische Armee revoltiert. Am 12. Septämber 1974 isch dr Haile Selassie gstirzt wore.
Sozialistischi Militerdiktatur 1974-1991
S Militer het d Macht z Ethiopie ibernuu, d Studäntebewegig, wu as Hauptinitiator vu dr Revolution giltet, het si in en ethnischi un e sozialistischi Opposition gspalte, isch dailwys in dr Untergrund gange un het bewaffnete Widerstand glaischtet. Di gmäßigte Chreft im Militer hän si nit chenne duresetzet, e provisorische Militerverwaltigsrot, Derg gnännt, unter dr Fierig vum Major Mengistu Haile Mariam isch yygsetzt wore. Anne 1975 isch d Monarchy abschafft un s Land in e sozialistischi Volksrepublik umgwandlet wore.
Uf dr „rot Terror“ (1975), wu di sozialistisch studäntisch Opposition fascht ganz uusgschalte het, sin bal militerischi Ussenandersetzige mit dr Nochberstaate chuu. Mit Hilf vu dr Sowjetunion un vu Kuba isch 1977/1978 e vu dr USA unterstitzti Invasion vu Somalia in dr vu ethnische Somali bewohnte Ogaden abgwehrt wore. Dr Derg het mit Hilf vum Oschtblock bal di grescht Armee vum subsaharische Afrika ghaa – um 300.000 Mann.
Wäg dr massive Repressionen gege d Zivilbevelkerig hän d Separatischte z Eritrea all meh Zuespruch iberchuu. In dr Provinz Tigray isch d Volksbefreiigsfront vu Tigray aktiv gsii un au im Siden un Oschte het s bewaffneti Widerständ gege d Regierig gee.
Anne 1984 isch Ethiopie dur e Reportasch vum BBC-Färnseh iber d Hungersnoot im Land in dr Blick vu dr Wälteffetligkait grote. Scho in dr 1970er Johr hän Deerine in dr Sahelzone un z Ethiopie zue Ärnuusfäll un Hungersneet gfiert. Aafangs vu dr 1980er het si d Situation im nerdlige Hochland vu Ethiopie (Zäntral-Eritrea, Tigray, Wollo un Dail vu Begemder un Shewa) wider zuegspitzt. Anne 1984 sin noch eme fascht vollständigen Uusfall vu dr Ärn fascht acht Millione Mänsche vum Hunger bedroffe gsii. E Huffe Mänsche sin in d Stedt gflichtet, wu sich sognännti „Hungerlager“ bildet hän. Anne 1985 het s wider e Deeri gee un aafangs 1986 het si d Hungersnoot au uf Dail vum sidlige Hochland uusgwytet. In däm Johr isch d Lag zuesätzli au no dur Wanderhaigumper verscherft wore, rund 5,8 Millione Mänsche sin uf Nahrigsmittelhilf aagwise gsii. Ethiopie isch au wäg em Burgerchrieg am schlimmschte vu däre Kataschtrof bedroffe gsii. D Hungersnoot in dr Johre 1984 un 1985 het e halbi bis ai Million Opfer gforderet.
Demokratischi Bundesrepublik Ethiopie syt 1991
Anne 1991 isch s Reschim schließli zämmebroche. E bolitischi Koalition us verschidene Befreiigsbewegige, di Revolutioner Demokratisch Front vu dr Ethiopische Velker, het d Macht ibernuu, un dr Fierer vu dr Volksbefreiigsfront vu Tigray, dr Meles Zenawi, isch zum Ibergangsbresidänt ernännt wore. Unter dr neie Interimsregierig het Eritrea im Mai 1993 no fascht dryysg Johr Chrieg d Unabhängigkait vu Ethiopien iberchuu.
Wäge Gränzstryt isch s anne 1998 wider zuen eme Chrieg zwische Ethiopien un Eritrea chuu. Di ethiopisch Luftwaffe het di eritreisch Hauptstadt Asmara bombardiert, dr Vormarsch vu dr ethiopische Bodedruppe isch aber churz vor Asmara abbroche wore un d Armee het si wider zruckzoge. Dr Chrieg isch dur dr Fridesvertrag vu Algier im Dezämber 2000 z Änd gange, un Blauhelm-Soldate vu dr United Nations Mission in Ethiopia and Eritrea (UNMEE) sin in d Region chuu go dr Friden iberwache. Am 13. April 2002 het en unabhängigi Gränzkommission (Eritrea Ethiopia Boundary Commission, EEBC) en ändgiltigi Empfählig fir e Änd vum Gränzstry abgee. Ai Johr speter het Ethiopie die Empfählig aber abglähnt, wel d Stadt Badme, andersch wie vu dr Kommission vorgschlaa au wyter zue Ethiopie sott ghere. Syterhär herscht zwische dr bode Chriegsbarteie ne uurueige Fride.
Verwaltigsgliderig
Anne 1991 sin di historische Provinzen ufglest un Ethiopie isch nei no ethnische Kriterie in Regionen oder Bundesstaaten yydailt wore (ethnische Federalismus). D Provinz Eritrea isch anne 1993 us em Staatebund uusdrätte. Syter anne 1998 git s nyyn aigeständigi Regionen un zwoo unabhängigi Stedt (Addis Abeba un Dire Dawa). Sechs Regione hän je ai Volksgruppen as Titularnation (Tigray, Amhara, Oromia, Somali, Afar un Harar), di ibrige drei sin ethnisch gmischt un sällewääg mehrere yyhaimische Volksgruppe zuegordnet (Benishangul-Gumuz, Gambela un d Region vu dr sidlige Natione, Nationaliteten un Velker).
Synesius
Dr häilig Synesius esch en Reliqiuieheilige vo Brämgarte (im Freiamt). 1653 sind sini Reliquiä vo de Chalepodius-Katakombe z'Rom uf Brämgarte bracht wore. Reliquiä sind i dere Zit es sehr choschbars Guet för en Chile ond au för en Schtadt gsi. Au wämmr über s'Läbe vum Synesius nüt weiss, isch er scho vo Afang a als Augeheilige verehrt worde. Ä hüt mumer no ewigs lang aschta, wämmer am Synesifäscht am 4. Sunntig im Oktober, de Synesius Säge wot becho.
Liste der Herrscher Frankreichs
In dere Liste vo de Herrscher vo Frankriich si alli König und Kaiser vom Land, sit em Verdrag vo Verdun 843 bis zum Ändi vom Zweite Kaiserriich 1870. D Monarchii as Herrschaftsform isch in dr Erste (1792–1804) und Zweite Republik (1848–1852) für e Ziit abgschafft gsi. Erst mit dr Dritte Republik (ab 1871) het sich die republikanischi Staatsform ändgültig chönne duresetze.
Notize
Frankriich isch im Mittelalter us em Westfrankeriich entstande. Lueg au:
En eidütigi Abgränzig zwüschen em Fränkische Riich und em spötere Königriich Frankriich git s nit. Me cha s Problem uf drei Arte aluege: Me cha beidi as ei Eiheit aluege, und denn wäre d Merowinger, sit Faramund (um 420–428), wo wohrschiinli nit e historischi Person gsi isch. oder sit em Chlodio (um 425-450) die erste französische Herrscher. Anderi ziehn s vor, dr Verdrag vo Verdun as dr Afang vo Frankriich z neh, wil vo denn a s West- und s Ostfrankeriich drennt gsi si und sich die modärne Staate Frankriich und Dütschland hai afo entwiggle. Oder aber me nimmt dr Hugo Capet as dr erst französisch König und gseht im Westfrankeriich nume e Vorgängerstaat. In dere Liste chunnt die middleri Aasicht zum Usdruck.
Titel
D König vo Frankriich hai vom Papst dr Titel „Allerchristlichst König“ (roi très chrétien) übercho. Bis 1791 und vo 1814 bis 1830 si si mit „... dur d Gnad vo Gott König vo Frankriich und Navarra“ usw. bezeichnet worde, währed sich die beide Bonaparte-Herrscher „Kaiser vo de Franzose“ und dr Ludwig XVI. noch 1791 und dr Bürgerkönig Ludwig Philipp „König vo de Franzose“ gnennt hai.
Problem bi dr Nummerierig
Dr Sohn vom Ludwig XVI. isch in emigrierte Adelskreis und im Usland as Ludwig XVII. gfüehrt, au wenn er nie regiert het. 1814 mit dr Dronbestiigig vom Ludwig XVIII. isch die Fiktion – wo em Salische Erbrächt entspricht – bestätigt worde. So isch d Lugge bim Name Ludwig erklärt.
Us em gliiche Grund git s kei Napoléon II.: d Regäntschaft vom Napoléon siim Sohn Napoleon Franz Bonaparte isch au e Fiktion, wo wäge dr Nummerierig vom Napoléon III. entstanden isch. Dr Sohn vom Kaiser Napoléon III., dr Napoléon Eugène Louis Bonaparte wird au as Napoléon IV. zehlt.
D Legitimiste hai s Huus Bourbon noch 1830 mit eme Ludwig XIX. und eme Heinrich V. witergfüehrt, d Orleaniste noch 1848 mit eme Philipp VII. und eme Philipp VIII..
Satyrspiel
E Satyrspiil isch e Gattig vom antike Drama, wo dr Pratinas um 500 v. d. Z. in Athen iigfüert het.
Am draagische Agon vo de Groosse Dionysie het mä vo drei Draagiker jeedesmol drei Dragöödie und äi Satyrspiil ufgfüert. S Satyrspiil isch e häiters, befreijends Noochspiil, wo noch de drei Dragöödie cho isch. Drei Dragöödie und äi Satyrspiil bilde e Tetralogii. Formal isch s Satyrspiil wie d Dragöödie in e Prolog, Parodos, Stasima & Epeisodia und Exodos iidäilt.
In de athenische Satyrspiil het e Grubbe vo Satyr das wo bassiert isch, kommentiert. Si si vom ene Silen aagfüert worde und dä isch au as Schauspiiler in de Epeisodie ufdrätte. S klassische Satyrspiil isch käi Parodii oder Drawestii. Es behandlet häiteri oder wenigstens umbroblematischi Stoff, wo vilmol määrlihaft si.
S äinzige Satzrspiil, wo vollständig überliiferet isch, isch Kyklops (öbbe 408 v. d. Z.) vom Euripides. Ussrdäm het mä 1907 in dr Nööchi vo Oxyrhynchus in Egüpte e Fragmänt vom Sophokles sim Ichneutai gfunde.
Andermatt
Andermatt oder Üf der Matt (amtlich Andermatt, RMS undefined) isch e politischi Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz.
Geografi
Andermatt lit im Urscheletall a dr Ryys. Vo dr Gmeindsflächi sind 40,8 % landwirtschaftlichi Flächi, 5,5 % Wald, 1,7 % Sidligsflächi und 52 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Andermatt sind Hospental, Geschenä und Gùùrtnällä, d Bindner Gmeind Tujetsch un di Tessiner Gmeind Airolo.
Gschicht
Andermatt isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1203 als de Prato, 1290 A der Matte.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 12,8 % gläge.
Religion
10,1 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 86,2 % sind remisch-katholisch (Stand 2000).
Politik
Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 21,8 %, CVP 68,1 %, GP 9,5 %, Suschtigi 0,5 %.
Dr Gmeindspräsident vo Andermatt isch dr Roger Nager (Stand 2016).
Sprach und Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 1282 Iiwohner 95,2 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 0,3 % Franzesisch, 0,9 % Italienisch und 4,5 % anderi Sprache.
Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Andermatt ghert zue dr Mundart vom Urseretal.
Cap und Capper
Cap und Capper (Originaltitel: The Fox and the Hound), z Dytschland urspringlig unter em Titel Cap und Capper – Zwei Freunde auf acht Pfoten vereffentligt, isch e US-amerikanische Zaichetrickfilm vu dr Regisseur Ted Berman un Richard Rich vu anne 1981. Dr Film isch dr 24. lang Disney-Zaichetrick-Kinofilm un verzellt d Gschicht vu dr Fryndschaft zwischen em Fuchs Cap un em Hund Capper. Är basiert uf em Roman Fuchsspur-Geschichte einer Feindschaft (Originaltitel: The Fox and the Hound) vum Daniel P. Mannix. 2006 isch d Furtsetzig Cap und Capper 2 erschine, wu diräkt fir dr Video- bzw. DVD-Markt produziert woren isch. Dää spilt in dr Chindhait vu dr bode Hauptfigure.
Handlig
Dr Cap, e verwaist Fuchsjungs, wird vu dr Witfrau Tweed ufzoge un schließt Fryndschaft mit em Capper, eme junge Jagdhund. Wun er greßer wird, leert dr Capper s Jage un begryft, dass au syy Frynd Cap zue dr Bytediert ghert. Derzue verdrage sich dr dr Jeger un d Witfrau Tweed nit guet mitenander. Zum Schutz wird dr Cap in e Wildreservat brocht, wun er sich in d Foo Vixie verliebt. Dr Capper un sy Heer jage dr Cap aber au im Reservat. Wu s ärnscht wird, merke di bede aber, dass Fryndschaft cha sterker syy wie usseri Zwäng.
Ozeanien
Unter em Name Ozeanie fasst mer d Inselwält vum Pazifik zue aim Kontinänt zämme. No däre Definition isch Ozeanie dr chlaischt Kontinänt no dr Landflechi un dr zweetchlaischt no dr Bevelkerigszahl. Di iber 7.500 Insle umfasse zämme ne Landflechi vu fascht 1,3 Millione Quadratkilometer un gehn iber e Meeresbiet vu rund 70 Millione Quadratkilometer. Rund 2.100 Insle sin bewohnt, D Yywohnerzahl lyt bi rund 14,9 Millione. Mit Uusnahm vu dr Gränze vu Papua-Neiginea zue dr Indonesie het kai Staat z Ozeanie ne Landgränze.
Unabhängigi Staate
D Cookinsle sin e e unabhängige Staat in „freier Assoziierig mit Neiseeland“, wu vu dr Verainte Natione un vu iber 20 Staate anerkännt isch (im Merz 2001 au vu Dytschland).
Sky du Mont
De Sky du Mont (* 20. Mai 1947 z Buenos Aires) isch ä ditscher Schauspiler. Siner richtig Nôme isch Marco Claudio Cayetano Neven du Mont. Er isch mitm Verleger Alfred Neven DuMont vowôndt.
Läwe
In eme Interview mit de Welt het er anne 2001 gschildert, wie 'ra zuem Nôme kumme isch: „Min ditsch-russischr Vatr un mini änglisch Muetter sin im Krieg vor de Nazis uf Argentinie gflohe. Ich hab ä schponische Nôme bikumme miesse – des isch untrm Perón Gsetz gsi. Eigentlich heiss i Caetano Bremme Neven Dumont. D Abkyrzung vun Caetano isch Cae. Wu mine Muetter mich als Bindl heim trait, het miner Brueder gfrogt: ‚Who’s that?‘ – ‚It’s Cae.‘ Der het abr nur ‚Sky‘ vostonde. Des isch s gsi.“
Er het sine Schuelzyt z Änglond un in de Schwiiz vobrocht. Sine ärschte Rolle om Theater un bim Fernseh het er anne 1970 glich noch sinre Schauspilusbildung kriegt. Nebe vile Gaschtuftritt in ditsche Fernsehserie wiä zuem Beispil Derrick het de Sky Dumont ä durchgängigi Houptroll (Guido von Trenz) in de 52-teylig WDR-Fernsehserie Losberg vum Michael Arnal un m Xao Seffcheque gschpilt. Sitdem macht er au international Karriere; so het er bispilswis in Eyes Wide Shut vum Stanley Kubrick gschpilt, unter ôndrem het er in 59 Folge vun de US-Soap General Hospital mitgschpilt. Sin ditsches Spilfilmdebut het er im Kinoerfolg Das Boot vum Wolfgang Petersen ghet. Mit sine Rolle in Otto – Der Film (als Ernesto), De Schueh vum Manitu (als Santa Maria) un (T)Raumschiff Surprise – Periode 1 (William de Lätzcht/Santa Maria) isch 'r bi bsunders erfolgriche ditsche Comedyfilm votrete gsi. Usserdem isch er de Erzähler vun de Kinderserie Thomas die kleine Lokomotive.
Knapp zwey Jôhr het er s VIP-Journal Sky Lights moderiert. Sin schriftstellerischs Talent het de Sky du Mont entdeckt, wu 'ra ôgfonge het, fyr sini klei Tochter Gschichte z schribe. Prinz & Paparazzi isch sin ärschter Roman, wu anne 2004 mit ihm in de Houptroll un untr ôndrem de Antoine Monot Jr. fyrs ZDF vofilmt worre isch. Sin zweyter Roman heisst Fürsten & Fälscher (2005).
Bis anne 2000 isch er mit de Schauspielerin Cosima von Borsody vohiratet gsi. Im Septembar 2000 het er s Model un Ex-Playmate Mirja Becker ghirate. Mit ihre het er e Tochter (Tara) un a Sohn (Fayn). De Sky Du Mont lebt mit sinre Familie z Hamburg.
Sessenheim
Säsem oder Sasene (frz. Sessenheim, dt. Sesenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Säsem ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 775.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Säsem ìsch. Säsem ghert zem Kommünàlverbànd.
Dr Goethe un d Friederike Brion
Bekànnt worre ìsch Säsem vor àllem durich dr Johann Wolfgang von Goethe un sii Liewi züe dr dr Säsemer Bfàrrersdochter Friederike Brion.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Säsem ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
26. Juni
Dr '''26. Juni''' isch dr 177. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 178. in Schaltjohr), dodermit blybe no 188 Däg bis zum Änd vum Johr.
Juriens
Juriens (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Juriens lyt am Hang vum Mollendruz. Zue dr Gmai ghert au no dr Wyler Cosson. D Gmaiflechi umfasst 47,1 % landwirtschaftligi Flechi, 50,8 % Wald, 2,1 % Sidligsflechi.
Rishikesh
Rishikesh (Hindi: ऋषिकेश, Ṛṣikeś) oder Hrishikesh (Sanskrit: Hṛṣīkeśa) isch e Pilgerort und e Stadt im indische Bundesstaat Uttarakhand mit öppe 60’000 Iiwooner.
Laag
Rishikesh litt am hailige Fluss Ganges am südliche Fuess vom Himalaya und isch en alte Pilgerort vom Hinduismus. De Ort isch binennt nochem Hrishikesha, emene Biiname vom Gott Vishnu. De modern Name werd aber au vom Sanskritwort Rishi (ṛṣi- m.) „Waise, Seher“ abglaitet.
Juriens
Gschicht
Juriens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1263 as iurians (1359 Juriens9.
Rishikesh
Laag
Di vile Tempel und Aschram vo Rishikesh liget uf baidne Flussufer und weret dör e Fuessgängerbrugg verbunde. I de Oobedämmerig werd am Triveni Ghat jede Tag e Gangaarati (Vereerig vom Fluss Ganges und vo de Flussgöttin Ganga) döregfüert, hüüffig mit Prominente. Entlang vom Fluss lebet i de Wälder vill Sadhu und Sannyasin (Askete und Mönch) und z Lakshman Jhula, wo e zwaiti Fuessgängerbrugg isch, hets en Underchumpft för Wandermönch.
Juriens
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 3 % gläge.
Rishikesh
Bidüütig
De Ort isch im Weste bikannt wore, well i de sechzger Joor d Beatles, d Beach Boys, de Donovan und anderi Musiker z Rishikesh sind goge meditiere. De John Lennon het gär e Lied mitem Titel The Happy Hrishikesh Song komponiert. Hüt gönd vill Mensche vo de ganze Welt uf Rishikesh zum Yoga lerne und de Ort het de Ruef d „Hoptstadt vom Yoga“ z sii. Z Rishikesh het au de Swami Sivananda glebt, an vo de Pioniere vom moderne Yoga.
Juriens
Religion
78,1 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 9,7 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,3 %, CVP 2,8 %, FDP 25,7 %, GLP 3,8 %, GP 10,0 %, SP 18,0 %, SVP 31,2 %, Sunschtigi 2,4 %.
Dr Burgermaischter vu Juriens isch dr José Paradela (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 1,3 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 237 Yywohner 94,1 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 2,1 % Dytsch un 3,8 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
20th Century Studios
20th Century Studios isch aus US-amerikanisches Tochterunternäme vor News Corporation, wo ir Produktion und Vertrib vo Fium- und Fernsee-Inhaut tätig isch. Dr Firmesitz isch z Los Angeles, Kalifornie, USA. Si esch bekannt för Film wie 'Star Wars' und Serie wie 'The Simpsons'. Bis im Jänner 2020 het s Twentieth (20th) Century Fox Film Corporation ghäisse.
Gründig
Das Ungernäme isch am 28. Dezember 1934 us em Zämeschluss vor Fox Film Corporation und Twentieth Century Pictures entschdande.
Dr William Fox het 1913 d Fiumvertribsfirma Greater New York Film Rental und d Fiumproduktionsfirma Fox Office Attractions Company. Us dene beide isch 1915 d Fox Film Company entschtande. 1919 si si de uf Kalifornie umzoge, wius dört klimatischi und geographischi Vorteile het gää. Nach em Börsekräsch 1929 het Fox sini Aateil dürne findlechi übernam verlore.
Dr Fiumproduzänz Joseph Schenck und dr Regisseur Darryl F. Zanuck hei 1930 d Produktionsfirma 20th Century Pictures gründet. Dene iri Chinofiume si vor United Artists verlihe worde. Nachdäm dr Schenck kei Chance uf ne Teilhaberschaft vom Charlie Chaplin, Mary Pickford, Douglas Fairbanks sen. und David Griffith gründete Ungernäme het gha, hetter z Zieu gha, sini Produktionsfirma mit dr Produktions- und Verleihfirma Fox Film Corporation z verschmeuze.
Ou d Inhaber vor Fox Film Company hei dere Fusion zuegstimmt. Ab 1935 het 20th Century Fox Kinofiume finanziert, produziert und verleiht. Dr Joseph Schenck isch dr erscht Präsident vo däm Ungernäme.
Murdoch übernimmt d Kontroue
Sit 1985 isch 20th Century Fox äs Tochterungernäme vor News Corporation vom ouschtralische Mediemoguls Rupert Murdoch.
Mulfingen
Mulfingen (oschtfränkisch Mulfinga) isch e Gmai im Houlouchrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Mulfingen lyt im Dal vu dr Jagst.
Dr Baan bstoht us 56,9 % Landwirtschaftsflechi, 30,8 % Wald, 9,8 % Sidligsflechi un 2,5 % sunschtiger Flechi.