cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanton Vannes-1
Dr Kanton Vannes-1 (franzesisch Canton de Vannes-1, bretonisch Kanton Gwened-1) isch e Kanton im Arrondissement Vannes im franzesische Département Morbihan in dr Region Bretagne. Dr Hauptort isch Vannes. Dr Kanton isch zum 22. Merz 2015 grindet wore.
Gmaine
Dr Kanton umfasst di zäntrale Viertel vu dr Stadt Vannes.
Pasto
Pasto het öppe 450'000 Iwoner. S isch i de Trope uf em erste Breitegrad Nord, s'Klima in Pasto isch relativ chüel, wills uf öppe 2500 Meter überem Meer ligt. D'Landschaft isch sehr grüen. Vor Stadt us us gseht me der Vulkan Galeras. Pasto isch au relativ nöch bi Ecuador.
Pasto isch 1539 gründet worde vom spanische Eroberer Lorenzo de Aldana; die iheimische "Indianer" händ d'Stadt denn "los pastos" gnennt.
Es tüpisches Ässe vo de Region isch s'"Cuy", en Art Meersäuli wome grilliert. Au bekannt isch der Karneval vo Schwarze u Wiisse (uf schbanisch "Carnaval de Negros y Blancos") wo all Johr im Januar ir Stadt stattfindet - näbem Karneval vo Barranquila der zweitwichtigschti Karneval vo Kolumbie.
Christoph Merian
Dr Christoph Merian (* 22. Januar 1800 z Basel; † 22. August 1858 ebd.), Soon vom Christoph Merian senior (1769–1849) und dr Valeria Hoffmann (1773–1834) isch e Groossgrundbsitzer, Rentiee und Gründer vo dr Christoph Merian Stifdig gsi.
Si Lääbe
Dr Christoph Merian-Burckhardt het us äinere vo de vornäämste Familie vo Basel gstammt. Si Vater isch Groosskaufmaa gsi und het zerst in Rohbauelle ghandlet und spööter alli mööglige Spedizioons-, Bank- und Spekulazions-Gschäft gmacht. Er het as dr riichst Schwizer vo sinere Zit gulte. Bsundrigs groossi Gwünn het si Firma „Frères Merian“ gmacht drmit ass si die napoleonischi Kontinentalsperri umgange het, was sogar diplomatischi Interventioone vo Frankriich in dr Schwiz zur Folg ghaa het. 1810 het dr Vater das riskante Handelsgschäft ufgee und het vo denn aa in elsässische Industriibedriib investiert oder Bankgschäft gmacht.
Dr jung Merian het noch sinere Schuelzit e kaufmännischi Leer gmacht, so dass äinisch au as Kaufmaa hätt chönne schaffe. Er het aber au en usbrägts Inträssi an dr Landwirtschaft ghaa und het sich 1818–1821 im Landwirtschaftlige Institut z Hofwil bi Münchebuchsee und an dr Landwirtschaftlige Akademii vo Hochehäim bi Stuttgart zum Agronoom lo usbilde. Das isch für e junge Basler Patriziersoon ungwöönlig gsi; in dr Merian Familie aber weeniger, wil scho si Vater immer mee Güeter bi Basel und im Lothringisch kauft het. Usserdäm häi sälli Schuele en usgezäichnete Ruef gnosse. Bsundrigs Hofwil het d Söön vo dr öiropäische Bürger- und Adelselite aazooge.
Im Joor 1824 het dr Christoph Merian d Industrielledochder Margaretha Burckhardt (1806–1886) ghürootet. Si häi bim Merian sine Eltere in deren iirer Stadtvilla gwoont. As Hochzitsgschänk häi si vom Merian sim Vater dr Landsitz Brüglige, wo öbbe 56 Hektar grooss gsi isch, mit em Herrschaftshuus Villa Merian bi Basel überchoo. Dr Merian het en vo 1829 aa vom ene Pächter lo bewirtschafte. Am Aafang vo siner Karriere het er nid vil Äigekapital ghaa, het aber scho bald afo zuesätzligi Parzälle chaufe und wo si Mueter 1835 gstorbe isch, het er mit em gerbte Gäld si Bsitz um s Brügliger Guet no mee vergröösseret. So het er 1836 St. Jakob an der Birs mit em Siechehuus und de wirtschaftlige Geböid kauft. Am Ändi vo sim Lääbe het si Bsitz in dr Schwiz und im nooche Land Baade 325 Hektar umfasst, was für schwizerischi Verheltniss ungwöönlig grooss gsi isch.
Ass sich dr Merian mit Landwirtschaft abgee het, isch nid nume en Usdruck gsi drfür, ass er e romantischs Inträssi am Land ghaa het oder d Gäldgschäft vom Vater het welle ufgee. Dr Merian het Wärt uf e modärni Bewirtschaftig vom Boode gläit und het unternäämerisch dänkt bim Aaleege vo Kapital. Er het allerdings s Schwergwicht uf Solididäät gläit im Geegesatz zu de spekulative Möögligkäite wäärend de napoleonische Chrieg. Er het sicheri Wärtbabbiir vorzooge und Kredit an Handwärker, Buure und Gwärbdriibendi gee.
Einwohner
En Iiwohner ischt a Bewohnär von ara Gmaind oder amana Land, wo da gmäldet und i da Iiwohnermäldedatei mit sina Data itrait ischt.
Christoph Merian
Si Lääbe
Dr Christoph Merian het käini persönlige Ufzäichnige hinderloo. Das macht s schwer z wüsse, wiso er gmacht het, was er gmacht het. Si Wältsicht isch sicher dradizionell gsi, und die Industrielli Revoluzioon und iiri Uswirkige uf d Gsellschaft sin em bedänklig vorchoo. Er isch vom Pietismus brägt gsi, wo bsundrigs z Basel eso verbräitet gsi isch, ass mä dr Begriff Fromms Basel brucht het. Si zruggzognige, bedoont christlige Lääbenswandel und si paternalistischs Verantwortigsgfüül für die Arme und Bedürfdige si vo siner persönlige Frömmigkäit und sim dief verwurzlete Standesbewusstsii choo. So het dr Merian scho zu Lääbzite bedütendi Summe gspändet, z. B. für s stedtische Spiddaal, für zum s Broot für d Iiwooner vo Basel und dr Umgääbig billiger mache und für e Hufe anders.
Einwohner
Im Unterschid zu Iiwohner händ Büarger bzw. Schtaatsbüarger bsunderi Rächt und Pflichta. Si dörfid a politischa Wahla mitmacha. Anderersits sid si o wählbar. Aber si sind o verpflichtet, bsunderi Uufgoba im Gmeinwäsa z überneh, z. B. d Übernahm vo me na Schiädsamt.
Christoph Merian
Si Lääbe
Am 22. August 1858 isch dr Christoph Merian gstorbe. S Kärnstück vo sim Testamänt si d Ardikel 26 und 27 gsi, won er din si Frau und noch deren iirem Dood die „liebi Vaterstadt“ zur Universalerbin gmacht het. Wo d Margaretha Merian 1886 gstorbe isch, si öbbe zwölfehalb Millioone Franke an Basel gange. Zur Verwaltig vom Vermööge isch d Christoph Merian Stifdig iigsetzt worde. Ass er sis Vermööge nume dr Stadt Basel vermacht het, het villicht am ene patriotische Empfinde glääge, wo mit dr gwaltsame Kantonsdrennig im Joor 1833 zämmeghange het. D Ardikel si offe und seer aabassigsfähig formuliert und bestimme, ass dr Erdraag vo dr Stifdig sött brucht wärde, zum d Noot und Unglück lindere, s Wool vo de Mensche fördere und d Iirichdige finanziere, wo s stedtische Gmäinwääse sich drum muess kümmere oder wo allgemäinnützlig und zwäckmässig si. Us däm, wie d Witwe ghandlet het, wird klar, ass das ungwöönlige Vermächtnis uf em gmäinsame Wille vom chinderloose Ehebaar basiert het. D Margaretha Merian-Burckhardt het d Verpflichdige, wo dr Christoph Merian uf sich gnoo het, witer gfüert. So isch d Elisabethechille, won er finanziert het, fertig baut und dr Chillekommission Basel-Stadt übergee worde. D Chille isch mit iirem Naame (die hl. Elisabeth isch d Schutzpatronin vo de Arme) und iirer konservative Formesprooch (si isch äins vo de bedütendste nöigotische Baudänkmööler in dr Schwiz) e Credo us Stäi vom Ehebaar Merian, wo under em Bau in ere äignige Gruft bgraabe isch.
Einwohner
I historischer Zit händ nu männlichi Erwaxeni als Iiwohner golta. I da hüt vertrauta Bedütig fangt d Verwändig vom Begriff "Iiwohner" i Dörfer vo Südweschtsachsa scho um 1700 dor da flüssend Übergang us Inwohner aa, altertümlechi Begriff för Iiwohnerin sin Infrau oder Innfrau gsi.
Plouhinec (Finistère)
Plouhinec (bretonisch Ploeneg) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Gschicht
Plouhinec isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1264 as Ploehinec (1287 Plozeineuc, 1300 Ploezinet, 1368 Ploezinec, 1370 Pluzynec, 1395 Ploezinec, 1426 Plouzinec).
Verwaltig
vu Plouhinec isch. Plouhinec ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Plouhinec ghert zem Bretonisch.
Kronau
Kronau (sidfränkisch Gronau) isch e Gmai im Landchrais Charlsrue z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Kronau lyt eschtli vum Lußhardtwal un dr A 5 zwische Wiesloch un Brusel. Nochbergmaine sin Reilingen, Altlußheim, Neulußheim, St. Leon-Rot, Malsch, Waghäusel, Bad Schönborn, Östringen, Hambrücken, Forst, Ubstadt-Weiher un Zeutern
Vum Bann sin 25,7 % Landwirtschaftsflechi, 52 % Wald, 20,9 % Sidligsflechi un 1,5 % sunschtigi Flechi.
Gmaigliderig
Zue Kronau ghere kaine wytere Ortsdail.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Kronau ghert zum Sidfränkisch
Universidade de São Paulo
D Uni vo São Paulo (port.: Universidade de São Paulo, abkürzt USP) isch di gröschti Universität vo Brasilie und sogar vo ganz Südamerika. D Uni het 7 "campi" (Campus) usserhalb vo der Stadt, im Bundesstaat São Paulo: zwei i der Stadt São Paulo sälber, und di andere "campi" si i de Städt Bauru, Lorena, Piracicaba, Pirassununga, Ribeirão Preto und São Carlos. S Motto vo dere Uni isch, das heisst sovil wie "d Wüsseschaft siigt".
Westliche Inseln
Di Weschtlige Insle (Tok Pisin Westen Ailan) sin e Gruppe vu Insle un Inselgruppe im Bismarck-Archipel. D Insle ghere bolitisch zue dr Provinz Manus z Papua-Neiginea.
Universidade de São Paulo
Speziells
I der USP gits Vorläsige wie a jeder Uni, aber es wird au gforscht und spezielli Fachgebiet witerentwicklet; si isch zimlech bekannt: im sogenannte Academic Ranking of World Universities (2005 Hochschulrangliste vo Wält-Universitäte) 2005 stoht sogar dinne, die Uni sig die beschti vo ganz Latinamerika.
Allgemein chame säge, dass d USP als beschti akademischi Forsch- und Lerninstituzion agluegt wird. Inre Usgab vo The Times Higher Education Supplement vo 2005 stoht, es sig die 196. beschti Uni vo der Wält. Und im Academic Ranking of World Universities vo 2005, veröffentlecht vo der Jiaotong-Universität, stoht drinne dass d USP zu dr Gruppe vo de 101-152 beschte Unis vo der Wält zelt. Zuesätzlech sig d USP di 45. produktivschti Uni vo der Wält.
Westliche Inseln
Geografi
Di Weschtlige Insle lige im weschtlige Dail vum Pazifische Ozean, vor dr Nordoschtkischte vu Neiginea. Zue dr Weschtlige Insle ghere:
Universidade de São Paulo
Speziells
D USP isch agäblech di 35. beliebtischti Uni vo der Wält, wemme 7600 Unis i 200 Länder verglicht.
Westliche Inseln
Geografi
D Insle lige zwische 0o44' un 1o45' sidliger Braiti un 142o45' East un 145o33' eschtliger Lengi.
Universidade de São Paulo
Speziells
S Webometrics Ranking of World Universities (Top 200) seit, d USP sigi di beschti Uni vo de BRIC-Staate, das heisst Brasilie, Russland, Indie und China (wo zäme öppe 2,8 Milliarde Iwoner händ).
Westliche Inseln
Gschicht
Dr erscht Europäer, wu zue dr Weschtlige Insle chuu isch, isch dr spanisch Seefahrer Ynigo Ortiz de Retes gsii, wu am 19. Augschte 1545 Wuvulu un Aua entdeckt het. Är het d Insle Islas de Hombres blancos gnännt. Am 19. Septämber 1767 het dr britisch Seefahrer Philip Carteret Durour (Aua) un Wuvula entdeckt. D Insle Wuvula het er Maty Island gnännt noch em Mathew Maty vu dr Royal Society z London. Dr erscht Europäer, wu zue dr Kaniet- un dr Ninigo-Insle chuu isch, isch dr Franzos Louis Antoine de Bougainville anne 1768. Anne 1781 het dr spanisch Seefahrer Francisco Antonio Maurelle d Eremite-Insle erforscht.
Universidade de São Paulo
Speziells
D USP isch sehr wichtig für Brasilie. Öppe jede 10. brasilianisch Presidänt isch irgendeinisch a der USP gsi, zum Bischpil der Soziolog Fernando Henrique Cardoso oder dr Awalt Jânio Quadros.
Westliche Inseln
Sproche
D Sproche, wu uf uf dr Weschtlige Insle gschwätzt wäre, ghere zue dr Auschtronesische Sproche, un do zue dr Untergruppe Admirality Islands vu dr Ozeanische Sproche. Noch em Ethnologue wäre drei Sproche uf dr Insle gschwätzt, aini isch uusgstorbe:
Mühledorf BE
Mülidoorf (amtlech Mühledorf) isch es Dorf i de politische Gmeind Chiuterf vom Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Mülidoorf isch es Dorf uf ere Terrasse über em Gürbetau. D Gmeindsflächi hed us 86,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 6,6 % Waud, 6,6 % Sidligsflächi u 0,4 % süschtigi Flächi bstange. D Nachburgmeinde si Gerzesee, Chiuterf, Mületurne, Chiuchetuurne u Gäuterfinge gsi.
Gschicht
Mülidoorf isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1364 aus Mülidorf. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört.
Uf en 1. Jänner 2018 hed Mülidoorf mit de ehmalige Gmeinde Gäuterfinge u Noofle zur nöie Gmeind Chiuterf fusioniert.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,6 % gläge.
Religion
89,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 1,1 % si römisch-katholisch gsi (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,7 %, CVP 1,9 %, EVP 0,4 %, FDP 7,8 %. GLP 13,1 %, GP 2,8 %, SP 12,4 %, SVP 38,1 %, Suschtigi 1,8 %.
Anny Engelmann
D Anny Engelmann (uf tschechisch: Anna Engelmannová), wo dr Künschtlername Suska gha het, (* 3. Februar 1897 z Olmütz; † ane 1942 im Vernichtigslager Maly Trostinez) isch en öschtrychisch-tschechoslowakischi Zeichnerin gsi.
Läbe
D Anny Engelmann isch Dochter gsi vom Chaufme Max Engelmann und vo dr Ernestine Engelmann, geb. Brecher (1866–1942). Me weiss nid gnau, wie iri Pruefsbildig ggangen isch. Si isch ane 1920 bekant worde, wo d Gselschaft vo de Kunschtfründ z Olmütz en Uusstellig mit irne früeche Wärch, wo’s denn scho also ggä het, organisiert het. Vo dene früenere Arbete weiss me chum me öppis.
Mühledorf BE
Politik
Gmeindspresidänt vo Mülidoorf isch bis Endi 2017 dr Eric von Graffenried gsi u isch nächer Gmeindspresidänt vor nöie Gmeind Chiuterf worde.
Anny Engelmann
Läbe
D Engelmann het hüfig z Wien gläbt. D Zeichnige, wo si für Buechverlääg gmacht het, sind meischtens under em Pseudonym Suska trukt. Es baar Mol het si Uuftreg vom Buechverlag Stiepel z Reichenburg übercho. S erschte Buech mit Zeichnige vo dr Suska, wo me hüt no kennt, isch ane 1923 usecho; es isch es Märlibuech vom Hans Christian Andersen. I de Biblioteeke sind hüt no 35 Büecher vo verschidene Verlääg, wo s drin Illustrazioone vo dr Grafikerin het, dokumäntiert. Die erfolryche Chinderbüecher sind uf Düütsch und Tschechisch usechoo und vil vonne sind is Änglische und is Französische übersetzt worde. Zwöi alemanneschi Bilderbüecher sind au derby, wo d Engelmann Bilder für Wärch vo dr Sophie Haemmerli-Marti gmacht het.
Mühledorf BE
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 183 Ywohner 97,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää un 1,1 % Französisch.
Dr Dialäkt vo Mülidoorf ghört zum Hochalemannisch.
Gaiserwald
Geografii
D Gmaind Gaiserwald bestoot us drü underschidlich grosse Dörfer; im Südweste vom Gmaindsgebiet Abtwil, im Nordoste Engelburg und mezt inne Sankt Joseffe. S Rodhuus stoot z Abtwil. Im Süde und Südoste gränzt Gaiserwald öber d Sitter a d Stadt Sanggalle, im Oste a Wittebach, im Norde a Waldcherch, im Weste a Gossau und e paar Meter au no a Andwil. De tüüfsti Punkt isch a de Sitter bim Erleholz uf une und de högsti Punkt isch uf em Ätschbärg uf  obe.
Pseudonym
E Psöidonüüm ( psevdónymos ‚Tarn-‘, ‚Deckname‘) isch e fingierte Name vom ene Urheeber vo Wärk zum si Identidäät z verschleijere, wo anstatt vom wirklige bürgerlige Naame brucht wird. Vo Künstlernääme (au Büüninääme), wie si z. B. Schauspiiler, Musiker oder Artiste bruuche, reedet mä vor allem denn, wenn au die reali Person vom Urheeber sälber e Däil vo dr künstlerische Darbietig isch.
Menoncourt
Menoncourt (ditsch Mimingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
Gschìcht
S Gebiet um Menoncourt hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Verwàltung
vun Menoncourt ìsch. Menoncourt ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Menoncourt ghert zem Franc-Comtois.
Alte Meister
Allgemäiner bezäichnet mä historischi Künstler vo alle Zite churz as Mäister, vor allem wenn iiri Nääme nit bekannt si wie öbbe „die alte Mäister vom griechische Tämpelbau“.
Sammlige vo „Alte Mäister“
Im dütschsproochige Ruum git s die Sammlige vo Alte Mäister: Witeri bedütendi öiropäischi Sammlige vo Alte Mäister git s in de Museum vo Bariis, Floränz, Rom, Madrid, Brüssel, Antwärpe, Den Haag, Amsterdam, Rotterdam, London, Edinburgh, Budapest und Sankt Petersburg. In Amerika het die National Gallery of Art z Washington DC hervorragendi Wärk vo Alte Mäister.
Anthologie
En Anthologii oder Blüetelääsi (gr. anthología „Sammlig vo Blueme“, vgl. die latiinischi Leenübersetzig florilegium) isch e Sammlig vo usgweelte Text vo verschiidene Autore oder e themebezoogeni Zämmestellig vo literarische, musikalische oder grafische Wärk. E Sonderform vo dr Anthologii isch s Lääsibuech.
Dr Begriff anthología, wo im antike Griechische zerst emol ganz konkret „Sammle vo Blueme“ bezäichnet het, isch für d Lehrsatzsammlig Anthologiae vom griechische Astronoom Vettius Valens (2. Joorhundert n. Chr.) zum erste Mol as Ditel für e Sammelwärk brucht worde. Zämme mit dr Nääbeform (anthológion) und dr latiinische Leenbildig florilegium het mä dr Begriff über die büzantinischi Zit bzw. s latiinische Middelalter bis in d Nöizit brucht. Im 18. Joorhundert het er sich au in de Nazionaalsprooche allgemäin für Sammlige vo Lyrik, Aphorisme oder Erzäälige duregsetzt.
Uznach
Uznä (ofiziell: Uznach) isch e Gmeind im Kanton Sanggale.
Geografy
D Oschtschwiizer Gmeind isch dr Märtort vom sanggalische Wahlchreis See-Gaschter und lyt am Nordrand vo dr Linthebeni; s Gmeindgebiet chunt uf dr Südsyte an Linthkanal aa. Dr Zürisee isch nur öppe zwei Kilometer wyter im Weschte, zwüsche Uznä und em See lyt d Gmeind Schmerikä. Dr Steinebach, wo vo Bänke uf Uznä chunt, isch es Naturschutzgebiet mit überregionaler Bedeutung.
D Sidlig lyt am Rand vo dr Ebeni, a dr Chrüzig vo de Kantonsstroosse uf Rapperswil, zum Rickepass und über d Linthebeni. Bim Baanhof vo Uznä verzweige sech d Ysebaanstreckine uf Rapperswil, dure Rickedunnel und uf Ziegelbrugg.
Gschicht
Uznä isch ane 741 s erschte Mol erwäänt. 744 isch dr Ort em Chlooschter Sanggale gschänkt worde. Im Joor 856 ischd Chile vom heilige Gallus z Uznä erwäänt.
Maximilien de Robespierre
Maximilien François Marie Isidore de Robespierre [] (* 6. Mai 1758 z Arras; † 28. Juli 1794 z Paris), isch ä französischä Politikär und einä vo dä iflusrichschtä Männer wärend dr Französischä Revolution vo 1789 gsi.
Chindheit
Är isch ds eltischtä Chind vorärä Awaltsfamiliä und het no drü jüngäri Gschwüschterti. Wonär füfi isch gsi isch sini Mueter gschtorbä. Drum hetr nid ganz ä liechti Chindheit gha. Für si Vater isch abr klar gsi, das o sis Büebli dr Maximilian speter ä mau sötti ä Awalt wärdä. So hetr also ds berüemtä "Collège Louis le Grand" in Paris bsuecht, und nach zwöuf Jahr hetr erfougrich sis Examä abgleit. Är isch scho immer ä sehr guetä Schüeler gsi, einisch ischr sogar als beschtä Schüeler vo Frankrich uszeichnät wordä.
Sin witärä Werdegang
Dr Robespierre het immer meh politischä Iifluss gha, zersch isch är em Jakobinerklub biträtä, 1790 isch er si Presidänt worde. Im Juni 1791 het dr König, dr Ludwig XVI., probiert us Frankriich z fliä, wüu är die französäschi Revolution vo ussä het wellä stoppä. Äs isch im aber nid glückt, är isch ufghautä wordä, het aber sini Chünigschronä därfä phautä. Dr Robespierre het aber noch däm si Meinig über die konstitutionelli Monarchi gänderet. Am 10. August 1792 hai Horde vo Republikaner, wo d Jakobiner understützt hai, d Tuilerie gstürmt, und d Nationauversammlig het beschlosse d Monarchi abzschaffe. Dennä isch dr Robespierre i Nationaukonvent gwäut wordä und schliässlich ou no in Woufahrtsusschuss. Dert het r mit elf angärnä zäme zimläch viu Feindä vor Revolution chönnä verurteilä, und dür d Guillotinä la tötä.
Dr Schturz
Dr Schtaatsterror isch immer schlimmer worde. Wenn vom 10, Merz 1793, em Dag vo dr Gründig vom Revolutionstribunal, bis zum 10. Juli 1794, wo s Prairial-Dekret erlo worde isch, 1579 Todesurteil gfäut worde si, siis vo denn bis zum 27. Juli 1794 scho 1376 gsi. Am 26. Juli het dr Robespierre ä Red vor em Konvent ghaute, und verscherfti Massnahme aakündiget. Am Dag druf hai die Abgeordnete über ä Woufahrtsusschuss diskutiert und dass män en sött entmachte, aber dr Robespierre hai si nit lo rede. Dennä isch d Verhaftig vom Robbespierre, vom Saint-Just und vom Couthon eistimmig beschlosse und dr Robespierre isch verhaftet worde. Zwar hetr gli druf chönnä flüchtä, und het sech mit siinä Fründä im Rathuus versammlet. Dr Léonard Bourdon het s Rathuus la schtürme ung dr Robespierre het versuecht Selbschtmord z begah, was ihm aber nid glückt isch, är het sich ids Mu gschossä, isch aber nid gschtorbä, sondern numä si Chifer isch verletzt gsi. Ä Deil vo siine Kamerade het sich verschosse odr isch us em Fänschter gumpt. Är isch verarztet und widr igschpert worde und am 28. Juli 1794 hai sen la hirichtä mit dr Guillotinä und das im Alter vo 36 Johr. Zämme mit ihm si einäzwanzig vo siine Ahänger hiigrichtet worde und in de negschte Däg no 83 angeri.
Saint-Abraham
Saint-Abraham (Gallo Saent-Abran, bretonisch Sant-Abran) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Saint-Abraham lyt 35 km vu Vannes un 72 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 15 m un 87 m iber Normalnull.
Gschicht
Saint-Abraham isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1433 as Saint Abran (1460: Saint Abram).
Verwaltig
vu Saint-Abraham isch. Saint-Abraham ghert zum Kommunalverband.
Höpfingen
Höpfingen (sidfränk. Hepfinge, elter Hepfi) isch e Gmai im Necker-Odewald-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Saint-Abraham
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Saint-Abraham ghert zum Gallo.
Höpfingen
Geografi
Höpfingen lyt im hintere Odewald am Rand vum nerdlige Bauland. D Gmai lyt im Naturpark Neckartal-Odewald.
Dr Baan bstoht us 53,5 % Landwirtschaftsflechi, 36,8 % Wald, 8,3 % Sidligsflechi un 1,5 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliderig
Zue Höpfingen ghere d Ortsdail Höpfingen un Waldstetten.
Gschicht
Höpfingen sich zum erschte Mol gnännt wore anne 996 (Urkund us em 13. Jh.). Am 1. Septämber 1971 isch Waldstetten yygmaindet wore.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Höpfingen ghert zum Sidfränkisch.
Eberfingen
Äbberfingè (amtlich Eberfingen) lyt im mittlerè Wuètèdal zwǜschè Stuèlingè un Untereggingè. S Dorf lyt in èm Sitèdobel a dè rächte Dalwangè vom Wuètèdal. Sit 1974 isch Äbberfingè èn Ortsdeil vo dè Stadt Stüèlingè im Landchrais Waldshuèt z Badè-Württèbärg.
Geography
Äbberfingè lyt am Fuèß vom Dobel vom Äbberfinger Dorfbach un zièt sich a beidè Sitè vom Bach bis uff öppè diè halbi Höchi vo dè rächtè Dalflankè vo dè Wuètè, dört lyt s Obberdorf vo Äbberfingè. S Dorfzèntrum lyt uff èm Absätzle am Dorfbach un uugfäär 25 m übber m Wuètèdalboddè. Äbberfingè schmygt sich also ähnlich wiè Stüèlingè un Untereggingè in dè Mündigsdrichter von èm Sitèdobel vo dè Wuètè, also in è Sitèbucht vom Wuètèdal. Witerentwicklèt hèt sich s Dorf a dè Wuètèhaaldè in südlicher Richtig, wo èn für s mittlere Wuètèdal tǜpischè Bärgvorschprung s Dorf ebbèso begränzt wiè im Nordè dè Ruckwaald, èn dütlich höcherè Vorschprung, s Dorf geg Stüèlingè begränzt. Äbberfingè hèt durch diè beidè Hörnli vom Dorf uus kein Sichtkontagt zuè Stüèlingè un Untereggingè. Dè Abschtand zu dè beidè Nõchbòrort bedrait 3-3,5 km. Durch s "höherglaite" Dorfzèntrum lyt Äbberfingè braktisch uff dè glychè Höchi wiè dè Stüèlinger Baanhof bzw. d Hauptschtrõß. Schräg gegèübber vo Äbberfingè lyt am unterè Rand vom Agiwaald in èm Dobel a dè linkè Dalwangè dè Gränzübbergang Äbberfingè-Hallau, dõdemit also d Staatsgränz zwǜschè Dütschland un dè Schwiz.
Südlich vo Äbberfingè gòt d Gränz vo dè linkè Haaldè i s Wuètèdal abbè un volauft bis übber Wunderchlingè usè i dè Mitti vo dè Wuètè. Dè Äbberfinger Dorfbach chunnt vom Muuchemer Bärg obbè abbè. Dè Muuschemer Bärg drènnt s Wuètèdal vom Muuchèbachdal ab, sèll isch s nägschti Sitèdal rächts a dè Wuètè.
Nammè
Dè Nammè Äbberfingè chunnt vo Eperolfvingga un bezièt isch uff èn fränkischè Kämmerer Eperulf, wo im Diènscht vum Könnig Chilparich 584 ermordet worrè isch.
Dialäkt
Dè Äbberfinger Dialèkt ghört zum Hochalemannischè, un isch identisch zum Stüèlinger un Egginger Dialèkt, asè wiè s mittlere un untere Wuètèdal zuè dè Südoschtschwarzwälder Isoglossè ghört
Ort
S Dorf wörd als Eperolfvingga èrschtmòlls 929 in èrè Urkundè vom Kloschter St. Gallè asè benamst. 1275 wörd èn Hugo vo Äbberfingè erwäänt. Vo 1501 bis 1760 hèt s z Äbberfingè è Iisèschmèlzwärch gää i dèm vor allem Boonèärz vohüttet worrè isch. Bedeiligèt dõdraa sin 1622 s Kloschter St. Bläsy d Fürstèbärger un d Grõfè vo Sulz, d Grõfè vo Leiningè un dè Landgrõf Maximilian vo Stüèlingè, wo zu sèllèrè Zit grad sin Hèrrschaftssitz, d Stüèlinger Burg, zum Stüèlinger Schloss umbaut hèt. Bi dè Äbberfingè hèt èn Steibruch ghaa, uss dèm Stei für dè Wyler-Keerdunnel a dè Sauschwänzlebahn un für d Ysèbaabrugg Waldshuèt-Koblänz gwunnè worrè isch. Denäbbè hèt mò dörtzmòl Brunnèdröög uss èm Tuffschtei us sèllèm Steibruch gmacht.
Kirchè
Äbberfingè hèt è Kirchè, wo vo dè Katholischè als Gotteshuus bruucht wörd un uff èm chlynè Vorschprung a dè linkè Haaldè vom Dorfbach lyt un au uss èm Wuètèdal guèt sichtbar isch. Sèlli Kirchè isch im St. Peter un Paul gweiht. Dès Gotteshuus isch im Johr 1836 im klassizistischè Stil baut worrè. Uugfäär 300 m witer obbè am Äbberfinger Stich lyt uff èrè Anhöhi übber m Wuètèdal d Kalvarièbärgkapèllè. D Kapèllè isch 1734 baut worrè. Dǒmit isch dè Äbberfinger Fridhof ygraamt vo dè Äbberfinger Pfarrkirchè un dè Kapèllè.
Wappèhèrkumpft
S Äbberfinger Wappè mit sinè drei Dannè, wo näbbènand stôn, söll a diè drei Dannè erinnerè, wo mò bim Bau vo dè Kalvarièbärgkapèllè hèt müèsè umduè.
Wuètè
Diè wüètigi Aach hèt wiè übberall im Wuètèdal au z Äbberfingè irè Temperamènt zeigèd. Im Lauf vo dè Zit isch es z Äbberfingè immer widder zuè beträchtlichè Schäddè chò. Kennè duèt mò Hochwasserschäddè us dè Johrè 1762, 1778, 1884, 1895, 1940 un 1953. Uss dèmm Grund dürft sich d Hochwasserpegelmarkè bi dè aaltè Wuètèbrugg bim Baanhof befindè. Well d Wuètè uff Höchi Äbberfingè ganz rächts uff èm Dalboddè volauft, hèn d Äbberfinger irè Dorf witgehend a dè Dorfbachhaaldè aaglait.
Vokeer
Äbberfingè lyt a dè B 314. Bis 1959 isch d B 314 vom Stüèlinger Städtle hèr uff dè halbè Höchi vom Ruckwaald un dè Kalvarièbärgkapèllè als Ortsdurchfaart durch Äbberfingè durrè gangè. Well dèsèll Abschnitt vo dè B 314 mit sini Huufè Èngpäss un dè beidè Gfällstrèggè am Stüèlinger Stadtwäg un am Äbberfinger Stich im aagschtrebte, erhöhtè Vokeersdurchflüss uff dè Wuètèdalschtrõß mächtig im Wäg gschtandè isch, hèt mò d Umfaarig vo Stüèlingè bis übber Äbberfingè uff èm Dalboddè vo dè Wuètè durrèzogè. Übber dè Äbberfinger Stich vokeert vo 1971 bis hüt (Stand: Dezembèr 2015) dè Schinnèersatzvokeer vo dè Wuètèdalbaan, also Linnièbüs vo dè SBG-Linniè 7338.
Sit Aafang dè 1990er Johr isch d B 314 bi Äbberfingè vollschtändig vo dè rächtè Haaldè uff dè Dalboddè volegt worrè. D Strõßèbrugg im Südè vo Äbberfingè isch sitdèmm dè südlichè Zuèfaart zu dè B 314 zuègschlagè worrè, un im Summer 2015 komplètt sanyrt worrè. Diè ehemòligi Trassè vo dè B 314 vo Äbberfingè uff Eggingè isch uff è breiti Faarschpur voschmôlerèt worrè, un wörd nu no vo dè SBG-Linnièbüs befaarè. Für diè lokali Bevölkerung vill gschickter isch diè aalt Bundesschtrǒß übber dè Äbberfinger Stich, welli beidi Faarbaanè bhaaltè hèt un für dè öffentliche Vokeer frei gää isch. Z erwäänè sin d Landschtrôßli vo Äbberfingè uff Muuchè un i d Gegèrichtung übber diè aalt Wuètèbrugg bim Äbberfinger Baanhof übber d B 314 èwäg zum Gränzübbergang un witer bis zum Hallauer Berghof. A dè Wuètè nõch git s ebbèfalls èn asphaltyrte Wäg barallel zu dè Trassè vo dè Wuètèdalbaan, wo allerdings nu für Fuèßgänger un Radfaarer frei gää isch.
Nit zletscht lyt Äbberfingè a dè Wuètèdalbaan bi km 13,7, un vofüègt übber èn Baanhof mit èm stattlichè EG. Sèllè isch mit dè Unterè Wuètèdalbaan im Johr 1971 stillglait worrè. Baut worrè isch dè Äbberfinger Baanhof im Johr 1875, er lyt zimli gnau zwüschè dè Baanhööf Stuèlingè un Untereggingè. S stattliche EG isch nit wèg dè Äbberfinger Bevölkerig so mächtig gschtaltet worrè, vomuètlich hèt mò au 115 Johr nõch dè Schlièssung vom Äbberfinger Pott sellèrè Station è potentièll hoches Güèteruffchò prognoschtizyrt. S übber 600 m lange Uuswychgleis hèt mò allerdings nu wäg dè Acht-Kilometer-Abschtandsregèl uff dè Wuètèdalbaan ybaut (d Pendants sin z Oftringè un z Wizä glègè).
Amberg (Unterallgäu)
Amberg (amtlich Amberg) isch a Gmoed em Landkroes Onderallgai en Bayern.
Geografi
Amberg leit en dr Region Donau-Iller en Mittelschwoba. Vo dr Gmarkong send 74,7 % Landwirtschaftsfleche, 7,1 % Wald, 17,2 % Sidlongsfleche ond 0,9 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Amberg ghered koene weitere Ortsdoel.
Gschicht
Amberg isch zom erschte Mol gnennt worda em Jaur 1170.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 4 % gleage.
Religion
89,1 % vo dr Eiwohner send em Jaur 1987 remisch-katholisch gwea, 7,4 % evangelisch.
Verwaltong
Amberg haut mit em Markt Tirke ond dr Gmoende Ramminga ond Wiedergeltinga a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Amberg isch dr Peter Kneipp.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Amberg ghert zom Oschtschwäbisch.
FDP.Die Liberalen
D FDP.Di Liberale (kurz FDP Schwiiz) isch e politischi Partei in dr Schwiiz, wo 2009 dur d Fusion vo dr Freisinnig-Demokratischi Partei (FDP, gründet 1894) und dr Liberale Partei vo dr Schwiiz (LPS, gründet 1913) entstande isch.
Ir Politik steit si mittig-liberal. Im Nationalroot het si 33 Sitz, im Ständeroot 13. Si isch e Bundesrootspartei und het zwei vo siibe Bundesrät: dr Ignazio Cassis im EDA und dr Johann Schneider-Ammann im WBF. Parteipräsident isch d Schwyzer Nationalräti Petra Gössi. Präsident vo dr FDP-Liberale Fraktion in dr Bundesversammlig (Bundesparlament vo dr Schwiiz) isch dr Zürcher Nationalroot Beat Walti.
Brenno (Fluss)
Flusslauf
De Brenno hät mereri Quällflüss im Gränzgebiet vom Tessin zum Bündnerland. Aine isch de Brenno della Greina, wo westlich vom Greinapass entspringt und dänn Bäch, wo vom Piz Medel obe abe chömed ufninnt. Er dorflüsst zerscht s Val Camadra, ninnt dänn bi Campo de Abfluss vom Stausee Lago di Luzzone uf und chunnt z Olivone mit em Brenno del Lucomagno zäme, wo vom Lukmanierpass abe flüsst. Döt obe gits bi de Alpe Pertusio uf es grosses Loch im Felse, wo rächt vill Wasser use sprudlet und da haisst uf de Schwizer Landcharte Sorgente del Brenno, wa sövil wie Quäll vom Brenno bedüted.
De Brenno dorflüsst ab Olivone s Bleniotal vo Norde noch Süde und mündet bi Biasca in Tessin. Im Underlauf, zwüsche Malvaglia und Biasca, gits en Chegel vom en ehmolige Bärgsturz, em Buzza di Biasca.
Dirac-Gleichung
D Dirac-Gliichig beschribt in dr Kwantemechanik d Äigeschafte und s Verhalte vom ene fundamentale Fermion mit Spin 1/2 (zum Bischbil Elektron, Kwark). Si isch 1928 vom Paul Dirac entwigglet worde und erfüllt alles, was die spezielli Relatiwidäätstheorii forderet.
Bellach
Bäuch (amtlich Bellach) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Dirac-Gleichung
D Dirac-Gliichig isch e parzielli Differenzialgliichig vo gliicher Ordnig in Ruum und Zit und goot zämme mit dr Inwarianz under Lorentz-Dransformazioone, wo vo dr Relatiwidäätstheorii gforderet wird. Im nitrelatiwistische Gränzfall wird si zur Pauli-Gliichig. Jedi Löösig vo dr Dirac-Gliichig entspricht eme mööglige Zuestand vom betroffnige Däili, und bsundrigs isch dra, ass mä zum dr Zuestand daarzstelle vier rüümligi Wällefunkzioone brucht statt zwäi wie in dr nitrelatiwistische Theorii oder äinere äinzige im Fall vom ene Däili ooni Spin. Für d Däili, wo vo dr Dirac-Gliichig beschriibe wärde, bechunnt mä:
Bellach
Geografi
Bäuch ligt westlich vo Soledurn. Witeri Nochbergmeinde si Söuze im Weschte, Lommiswiu im Nordweschte, Oberdorf im Norde, Längedorf im Nordoschte und Biberischt im üsserschte Südoschte. Im Süde gränzt Bäuch a d Aare, änedra isch Lüsslige. Dr Name Bäuch stoht zur Fasnachtszyt sogar am Ortsigangsschild.
Dirac-Gleichung
Alli die Äigeschafte si in Experimänt bestäätigt worde. 1928, wo dr Dirac si Gliichig gfunde het, si die vier erste scho bekannt gsi, aber nit iiri gmäinsami Grundlaag. D Dirac-Gliichig het die letschti vo de Äigeschafte vorusgsäit, und dr Carl David Anderson het 1932 s erste Antidäili, s Positron, gfunde.
Dr Differenzialoperator, wo in dr Dirac-Gliichig vorchunnt, dr Dirac-Operator, spiilt au in dr Mathematik (Differenzialgeometrii) e groossi Rolle.
Bellach
Gschicht
D Gägend isch scho sit öppe drütusig Jor besidlet, die erschti urkundlechi Erwänig isch aber ersch 1294 as Bella gsi (1307 Bellacho). Uf ere Charte us em Jor 1822 gset me, dass Gebiet denn no zu Bäuch ghört hei, wo hüt zu Soloturn ghöre.
Dr Bäucher Weiher het früecher zur Isversorgig vor Schtatt Solothurn dient. Hüt schtot er unter Naturschutz. Bäuch isch als Dorf no immer sehr aktiv, obwohl Solothurn grad näbedra isch.
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Religion
32,6 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 38,3 % römisch-katholisch.
Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,1 %, CVP 15,4 %, EDU 0,6 %, EVP 1,1 %, FDP 18,4 %, GLP 3,2 %, GP 7,0 %, SP 16,8 %, SVP 30,2 %, Suschtigi 2,3 %.
Gmeindspresidänt isch dr Fritz Lehmann (Stand 2021).
Wirtschaft
D Bäucher Wirtschaft isch lang vo de Landwirtschaft prägt gsi, auerdings si d Äcker immer wider überschwemmt worde, ersch sit de zwoite Korektur vo de Juragwässer got s besser. No hüt gits z Bäuch mereri Bure. Bis i d Füfzgerjor vom letschte Jorhundert het s e erfoulrichi Bouelewäberei gä, 1969 isch de Betrib igschtöut worde. Aus sich d Ureindustri und d Isebane sich vergrösseret hei, si me Arbeiter nach Bäuch cho. I däre Zit si vüu Betrib gründet worde, die meischte gits aber hüt nümm. Hüt gits mereri, au grösseri Betrib, vor auem im Industrisektor. Entlang vo de Bieustros gits vüu Autogarage und im Dorf hets mereri Läde.
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 3,1 % gläge.
Verkehr
Bäuch isch guet a öffentlich Verkehr mit der Linie 2 und 3 vor BSU a Solothurn agschlosse. Die beide Bus fahre jewils jedi 30 Minute, und sind ab Bäuch Franziskanerhof zum ene 15 Minute Takt zämegschlosse. Zuedem gits e Bahnhof, wo im 20/40 Takt e Regionalzug nach Solothurn und Biel fahrt. Au für Autofahrer isch dlag ideal, da d Autobahnifahrt Solothurn Wescht ned mal 2 km vom Ortschärn wäg isch. Sit Autobahn off isch, hets Bäuch weniger Durchgangsvercher, was dr Ort attraktiver gmacht het.
Wappe
Uf em Wappe gset me uf blauem Hingergrund e rächsstigende Schimmu mit zerrisnige Flügu.
Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 5027 Iiwohner 83,4 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,9 % Französisch, 4,2 % Italienisch und 11,5 % angeri Sproche.
Anggun
Karriere
1995 isch si uf Bariis züüglet. Mit iirer erste internationale Single La neige au Sahara / Snow On The Sahara isch si z Frankriich grad uf e 16 Blatz choo. 2005 isch si mit em Titel Être une femme uf em gliiche Blatz gsii. Für e Kinofilm Unsere Erde het si 2007 dr Song Un Jour Sur Terre gsunge und in dr franzöösische Fassig as Verzelere vom Film fungiert. Denn het si mit em dütsche Global-Pop- und Ambient-Projekt Schiller zämmegschafft.
Im Mai 2012 isch d Anggun für Frankriich bim Eurovision Song Contest 2012 im aserbaidschanische Baku aadräte und isch im Final uf e 22. Blatz choo.
Grandval
Grandval isch de Name vo däne Gwässer:
Grandval isch de Familiename vo däne Persone:
Lueg au:
Meroux
Meroux (ditsch Mörlingen) ìsch bìs 2018 e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté) gsin. Sit em 1. Janner 2019 ghert sa züe dr neie Gmein Meroux-Moval.
Gschìcht
Meroux ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1166 àls Merodurum.
S Gebiet um Meroux hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Verwàltung
Dr letscht Maire vun Meroux ìsch dr Stephane Guyod gsin.
Gemeinderat
Dr Gmoidrot isch s Hauptorgan von re Gmoid.
Meroux
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Meroux ghert zem Franc-Comtois.
Gemeinderat
En Bada-Wirdaberg
Dr Gmoidrot isch d politisch Vertretong vo älle Birger, wo em-ma selbständiga Dorf oder en-ra Stadt wohnet. Älles Nähere isch en dr Gemeindeordnung für Baden-Württemberg – so hoißt des Gsetz mit em volla Nama, abkürzt GemO – greglet.
Zammasetzong
Dr Gmoidrot setzt sich zamma aus em Birgermoischtr ond de ehraamtliche Mitgliadr. Jeder vo deane hot de gleich Bezoichnong wia s Gremium selber, also Gmoidrot, en dr Mehrzahl Gmoidrät. Bloß en de Städt hoißts oinzelne Mitglied Stadtrat, nia abr s Gremium selbr. So isch’s abr bloß en Bada-Wirdaberg!
En de Grauße Kreisstädt ond en de Stadtkreis derf sich dr Birgermoischtr „Oberbirgermoischtr“ hoißa. Der hot oft noh andre Birgermoischtr ondr sich, wo abr koi Stemmreacht em Gmoidrot hend. En deam Gremium hot emmer dr Birgermoischtr bzw. dr Oberbirgermoischtr da Vorsitz.
Wiaviel Gmoidrät a Gmoid han derf, hängt vo dr Eiwohnerzahl ab:
Rutscht a Gmoid em Lauf vo ra Wahlperiod mit ihrer Eiwohnerzahl en-na andra Grupp nei, no wird des erscht bei dr nägschda Wahl bericksichtigt.
Wahlgrondsätz
Älle Birgerenna ond Birger, wo en-ra Gmoid wohnet, deffat an-ra Wahl teilnemma. Birgerenna ond Birger send älle Leit, wo Deitsche send, d Staatsôgherichkeit vo-ma EU-Land hend ond mendaschtens 18 Johr alt send. Gwählt wird uf Grond vo Wahlvorschläg. En Bada-Wirdaberg werdet sottiche et bloß vo de traditionelle Parteia eigreicht, sondern au vo spezielle Kommunalwahlgruppa, zom Beispiel vo de Freie Wähler, wo em Ländle seit jeher stark vertreta send. Ond nomôl a Bsondrheit geit’s do: D Wähler kennet emma oinzelna Bewerbr bis zo drei Stemma gäa – des hoißt ma kummuliira – ond au Bewerber aus andre Wahlvorschläg ibrnemma, was ma panaschiira hoißt. (Do wird also richtig en de Wahlvorschläg rompanscht!) Jedr Wähler hot so viel Stemma, wia Gmoidrät gwählt werra miaßet.
D Amtszeit vo de Gmoidrät dauret fenf Johr. Se heert en deam Monat uf, wo de nägscht Wahl stattfendet.
Sitzonga
Dr Birgermoischtr schickt de Gmoidrät a Eiladong ond teilt en mit, ibr was en dr nägschta Sitzong gschwätz wuud. Em Reglfall send d Sitzonga effentlich. Soll abr ibr ebbes debattiirt werra, wo manche nix ôôgoht, kô au a geheima Sitzong stattfenda.
Dr Birgermoischtr ereffnet, leitet ond schliaßt jeda Sitzong. Er hot au s Hausreacht ond kô au oinzlne Gmoidrät, wo sich et zo benemma wisset, us em Sitzongssaal nausschicka. Der kriagt nô au koi Sitzongsgeld für dean Dag.
Ibr da wesentlicha Enhalt vo de Sitzonga muaß a Protokoll gschriiba werra. Do dren muaß au feschtghalta werra, welche Gmoidrät dô gwä send ond welche gfehlt hend.
Ausschiss
Dr Gmoidrot kô sich sei Arbet a bissle erleichtra, wenn’r vo sich aus Ausschiss bildet. Dobei ondrscheidet ma zwischa Ausschiss, wo Bschliss fassa kennet, ond sottiche, wo bloß meh oder weniger guade Rotschläg geba deffet. Je graißer a Gmoid isch, omso meh Ausschiss wuud’s bei-ra gäa. En dr graischda Gmoid vom Ländle, en dr Landeshauptstadt Stuegert, geit’s zom Beispiil an Verwaldongsausschuss, an Sozial- ond Gsondheitsausschuss, an Ausschuss fir Omwelt ond Technik, an Ausschuss fir Wirtschaft ond Wohna, an Krankahausausschuss ond an Jugendhilfeausschuss. Ausschiss, wo bloß dren berôta wuud, send dr Sportausschuss, dr Städtebauausschuss, dr Reform- ond Strukturausschuss ond dr Ausschuss fir Stuegert 21 (Stand: 2007).
A Gmoid ko au Jugendliche bei de Planonga, wo deane ihre Entressa berihret, en ra ôôgmessna Weis beteiliga. So kô se zom Beispiil an Jugendgmoidrot ens Leaba ruafa. Der deff abr au bloß de reguläre Gmoidrät bzw. Stadträt berota.
Rechtsstellong ond Ufgaba
Dr Gmoidrot ischs Hauptorgan vo jedra Gmoid. Der legt d Grondsätz fir d Verwaltong fescht ond entscheidet ibr älle Ôgleagaheida, soweit et dr (erschde) Birgermoischtr vom Gsetz her zuaständig isch. Dr Gmoidrot muaß au ufbassa, dass des, was’r bschlossa hot, au gmacht wuud.
Zammasetzong
Dr Gmoidrot setzt sich zamma us em (erschda) Birgermoischtr ond de gwehlde Mitgliadr. En de Grauße Kreisstädt ond en de kreisfreie Städt derf sich dr erschde Birgermoischtr „Oberbirgermoischtr“ hoißa. Der hot oft noh andre Birgermoischtr ondr sich, wo abr koi Stemmreacht em Gmoidrot hend. En deam Gremium hot emmer dr erschd Birgermoischtr bzw. dr Oberbirgermoischtr da Vorsitz.
Rutscht a Gmoid em Lauf vo ra Wahlperiod mit ihrer Eiwohnerzahl en-na andra Grupp nei, no wird des erscht bei dr ibrnägschda Wahl bericksichtigt.
Wahlgrondsätz
Älle Birgerenna ond Birger, wo s 18. Leabensjohr vollendet hend ond seit mendeschdens ama halba Johr mit-em Schwerponkt vo ihre Leabensbeziihonga en-ra bestemmda Gmoid wohnet, deffat an dr Wahl teilnemma. Des gilt au fir älle Leit, wo d Staatsôgherichkeit vo-ma EU-Land hend. Gwählt wird uf Grond vo Wahlvorschläg. Dô drbei kennet d Wähler – wia en Bada-Wirdeberg – emma oinzelna Bewerbr bis zo drei Stemma gäa – des hoißt ma kummuliira – ond au Bewerber aus andre Wahlvorschläg ibrnemma, was ma panaschiira hoißt. (Do wird also richtig en de Wahlvorschläg rompanscht!) Jedr Wähler hot so viel Stemma, wia Gmoidrät gwählt werra miaßet.
En Gmoida, wo meh wia 10.000 Eiwohner hend, kô dr Gmoidrot selbr noh berufsmäßige Mitgliidr en sei Gremium wehla. Dia deffet abr deane Mitgliadr, wo vom Volk gwehlt send, bloß guade Rotschläg gäa; se hend also koi Stemmreacht.
D Amtszeit vo de Gmoidrät dauret sechs Johr. (So a langa Amtszeit geit’s bloß em Boirischa!)
Em Elsass
Do sott no äbbr ebbes dozua schreiba, wo was woißt.
En dr Schweiz
De Gmeindrot in de Schwiiz isch mim Gmeindrot zum Bischpil z Bade-Württebärg nöd z vergliiche, wil er d exekutivi Gwalt inne het. Jedes Mitglied vo eme Schwiizer Gmeindsrot leitet es Ressort, wi zum Bischpil Hoch und Tiefbau, Bildig oder Sozials. Entscheidige werde aber vom Gmeindsrot als ganzes gfällt.
I de meischte Fäll sind im Gmeindrot sibe Mitglider. Es cha aber au sii, as es nume füüf oder aber sogär nüü Persone sind. A de Sitzige isch au de Gmeindschriber debii, wo s Protokoll schribt, aber ke Stimmrächt hät.
En Voradelberg
Do sott no äbbr ebbes dozua schreiba, wo was woißt.
Méziré
Méziré (ditsch Miserach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Méziré ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1317.
S Gebiet um Méziré hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Verwàltung
vun Méziré ìsch. Méziré ghert zem Kommünàlverbànd.
Benedikt III.
Dr Benedikt III. († 17. April 858 z Rom) isch Papscht vu 855 bis 858 gsii.
Läbe
Bi dr Papschtwahl isch s zue Händel zwische dr Aahänger vu dr Kandidate chuu. Zerscht isch dr Benedikt vum Anastasius III., wu vu dr chaiserlige Bartei unterstitzt woren isch un hit as Gegepapscht gfiert wird, abgsetzt un yygchärchert wore. Wu aber dr Anastasius d Unterstitzig verlore het, isch dr Benedikt frei chuu un am 29. Septämber 855 gweit wore. As Papscht isch s em glunge, dr Yyfluss vum Papschtdum in dr Chilche z staigere. Dr Benedikt het si derfir yygsetzt, ass d Eh hailig blybt, un het gege dr Sitteverfall vum Adel un em hoche Klerus kämpft. Au het er gege d Absetzig vu Bischef dur Laie z Ängland proteschtiert. In dr Zyt vu sym Pontifikat sin d Spannige zwische dr remische un dr orthodoxe Chilche z Byzanz scherfer wore. Am 17. April 858 isch er z Rom gstorbe.
Benedikt III. un d Legänd um d Päpschti Johanna
S Pontifikat vum Benedikt III. wird vylmol im Zämehang mit dr Legänd vun ere Päpschti Johanna gnännt. No e baar umstrittene Theorie heeb die Päpschti zwische dr Pontifikat vum Leo IV. un em Benedikt III. amtiert. Dr Benedikt III. isch no allne aktuälle Papschtlischte dr offiziäll Noofolger vum Papscht Leo IV. gsii. S lige aber nume relativ wenig belaiti Informatione iber ihn vor. Aahänger vum dr Päpschtenelegänd vermuete wäge däm, ass dr Benedikt III. vu dr remisch-kadolische Chilche im 17. Johrhundert erfunde wore sei, go d Päpschti Johanna us dr Gschicht uuszlesche. Hite gehn di maischte Hischtoriker dervu uus, ass d Johanna-Gschicht aini vu dr im Mittelalter seli beliebte erfundene Legände iber d Chilche isch. E Indiz derfir isch, ass Päpschti Johanna erscht im 13. Johrhundert in dn Liber Pontificalis yydrait woren isch, no dr Vereffetlichung vu dr Chronik vum Martin vu Troppau, wu d Päpschti zum erschte Mol 1277 gnännt het, 400 Johr no ihrem aageblige Pontifikat. S git aber kai anderi friejeri Quälle, wie d These untermuure deete.
São Paulo
São Paulo [] (portugisisch för Sankt Paulus) isch d Hauptschdat vom Bundesschdaat São Paulo und di gröschdi Stadt z Brasilie.
Überblick
D Schdat ischs wichdigschte Wirtschafts-, Finanz- und Kulturzentrum vom Land und au en Ort, wo sech sämtlechi Vercherswäg chrüze. Es het da bekannti Universitäte, Teater und Musee. São Paulo isch s gröschde Induschtriizentrum vo Südamerika. I der Schdat sälber wohne ca. 11,82 Millione Mönsche, und mit däm drumume, also die ganzi Agglomeration Grande São Paulo öppe 19,8 Millione (Stand 1. Juli 2009). São Paulo isch öppe die füft- oder sächstgröschti Schdat vor Wält.
Sport
Z São Paulo gits e paar Fuessballverein. I de Stadt stoht s wältwit gröscht private Stadion, s Morumbi-Stadion. S hät e Kapazität vo 80'000 Zueschauer und isch de Spiilort vom FC São Paulo, wo scho sächsmol Landesmeister vo Brasilie worden isch.
Kürnbach
Geografi
Kürnbach lyt im nordweschtlige Naturpark Stromberg-Heuchelberg im Dal vum Humsterbach.
Vum Bann sin 61,6 % Landwirtschaftsflechi, 23,7 % Wald, 13,5 % Sidligsflechi un 1,3 % sunschtigi Flechi.
Gmaigliderig
Zue Kürnbach ghere s glychmaig Dorf un d Wohnblätz Hum(b)stermühle, Klostermühle un Rohrmühle.
Verwaltig
Kürnbach het mit dr Gmai Oberderdingen e Verwaltigsgmaischaft veryybart.
Dr Burgermaischter vu Kürnbach isch dr Armin Ebhart.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Kürnbach ghert zum Sidfränkisch
Saint-Aignan (Morbihan)
Saint-Aignan (bretonisch Sant-Inan) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Gschicht
Saint-Aignan isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1184 as Sancti Junani (1221: Sancti Junani, 1654: S. Inan).
Verwaltig
vu Saint-Aignan isch. Saint-Aignan ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Saint-Aignan ghert zum Bretonisch.
Mühlethurnen
Mületurne (amtlech Mühlethurnen) isch es Dorf i de Iiwohnergmeind Tuurne im Kanton Bärn.