cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leukippos (Sohn des Oinomaos)
De Leukippos isch de Soo vom pisatische König Oinomaos. Er hett sich i d Nymphe Daphne verliebt. Die hett aber kai Auge ghaa för Mane und lieber im Wald mit Fründine gjagt. Er hett sich dromm sini Hoor lo wachse loo und Frauechlaider aaglait und denn zäme mit de Daphne und im Wald gjagt. De Apollon, wo ebefalls i d Daphne verliebt gsii isch, hett a de Jägerine iiggee, si sölid doch e Baad im Fluss Ladon nee. De Leukippos hett sich aber nöd wöle uuszüche. Wo d Jägerine mit Gwalt blutt uuszoge hend, hend si gsie, as er e Maa isch und een töödt. ihren Speeren.
Rote Liste der Wegwespen Baden-Württembergs
Uf dr Roote Lischt vu dr Wäägwäschpe z Baade-Wiirtebäärg sin im Joor 1992 79 fir s Biet vu Baade-Wiirtebäärg noogwisene Wäägwäschpenaarte gstande.
Legänd:
Neleus (Sohn des Poseidon)
De Neleus isch i de griechische Mythologii de König vo Pylos gsii und de Stammvatter vo de Neleide.
De Neleus isch de Soo vom Poseidon und vo de Tyro und de Zwilling vom Pelias. Sini Frau isch d Chloris und si hend drizee Chind ghaa: de Periklymenos isch de de ältist und de Nestor de jüngsti Soo, di andere haisset: Tauros, Asterios, Pylaon, Deimachos, Eurybios, Epilaos, Phrasios, Eurymenes, Euagoras. De Name vo de Töchter isch Pero.
D Tyro, d Muetter vom Neleus isch d Töchter vom Salmoneus, em König vo Pisa. Si hett sich in Flussgott Enipeus verliebt und isch immer am Flussufer glege. De Poseidon hett si gsie und d Gstaalt vom Enipeus agnoo und mit de Tyro Sex ghaa. Wo si schwanger woren isch, isch si vo de Stüüfmuetter Sidero plooget wore. D Tyro hett denn Zwilling uf d Welt broocht, de Neleus und de Pelias. D Tyro hett de Kretheus ghüroote, de König vo Iolkos, wo di beede Buebe uufgwachse sind. De Aristoteles hett aber gschribe, as d Büebli ufeme Böötli uusgsetzt wore saied und as Rosshirte die uufzoge hebid. Aineweeg, well de Pelias hett wöle nochem Tood vom Kretheus elai z Iolkos regiere, hett er de Neleus vertribe.
De Neleus isch zom Aphareus uf d Peloponnes choo und hett vo dem e Chüstestraiffe öberchoo. Er hett sin Palast z Pylos ghaa und siis Riich isch im Norde, noch de Aagoobe vo de Ilias, bis an Fluss Alpheios ggange. De Neleus hett sich gwaigeret de Herakles z entsüüne, wo de de Iphitos umbroocht ghaa hett, well er mit dem sin Vatter Eurytos guet bifründet gsii isch. De Herakles hett dromm müese e Joor lang i Frauechlaider bi de lydische Königi Omphale tiene. Uus Raach för die Schmaach het er denn de Neleus aagriffe und all sini Söö sind i dem Champf umchoo, ussert de jungi Nestor, wo doozmool z Gerenia gsii isch. De isch denn nochem Tood vom Neleus König vo Pylos wore.
De Neleus hett witter z Pylos regiert und isch im Alter uf Korinth, woner annere Chrangget gstorben isch. Siis Grab dai isch ghaim bhalte wore und nöd emole em Nestor isches zaigt wore.
Basler Reformationsordnung
D Baasler Reformazioonsornig isch e Sammlig vo Aaordnige gsi, wo am 1. April 1529 vo dr Baasler Oobrikäit, das häisst vom Chläine Root, vom Groosse Root und vom Bürgermäister erloo worde isch und s religiööse Lääbe in dr Stadt Baasel bis in s 19. Joorhundert greeglet häi.
Vorgschicht
Am 25. Februar 1526 isch dr Johannes Oekolampad zum Lütbriester an dr Martinschille gweelt worde. Wie dr Gottesdienst in dere Zit usgsee het, wäiss mä nit genau, nimmt aber aa, ass jede Pfarer d Gebät vor und noch dr Breedigt sälber bestimmt het. Nume s Sündebekenntnis am Aafang vom Gottesdienst isch vo dr alte Liturgii übernoo worde. 1528 isch im Basler Münster d Mäss zum letschte Mol glääse worde. D Unrue under de Bürger isch immer mee gwaggse und am 8. und 9. Februar 1529 het s uf em Barfi Uflöif gee und e groosse Däil vo de Bürger si bewaffnet gsi drbii. Am nüünte isch au zerst s Münster und denn si no anderi Chille gstürmt worde und und d Wuetbürger häi Bilder, Altäär und Kruzifix afo verschloo. Am 12. Februar het dr Root, wo denn nume no us evangelischi Mitgliider bestande isch, beschlosse, e Reformazioonsornig iizfüere. Er het mit sim Beschluss d Mäss abgschafft und es isch nume no erlaubt gsi, die luteri Wooret vo dr Häilige Schrift z verkünde. Was das aber genau hätt sölle bedüte isch vilne nid klaar gsi und d Zümft häi en Erkläärig verlangt. Dr Root het Disputazioone aagordnet, zum die Froog z klääre und denn wurd abgstimmt drüber. E zwanzigchöpfigi Kommission het afo e nöiji Oornig afo usarbäite. Dr Oekolampad hätt sich drbii gwünscht, ass d Chille vom Staat drennt wurd, het si Mäinig aber nid chönne duuresetze. Am 1. April 1512 isch d Ornig denn in Chraft drätte.
Dr Inhalt
D Reformazioonsoornig isch vil witer gange as nume die religiööse Instiduzioone nöi z definiere, si isch au e Zuchtornig gsi, wo d Oobrigkäit drmit d Sitte vo vo de Bürger in eme christlige Sinn het welle länke. Für zum ufbasse, ass sich d Lüt wurde draa halte, si Examinatoore iigsetzt worde und eso häi iiri Verfasser ghofft, e Gottesstaat uf Ärde z gründe.
D Oornig het bestimmt, wie s Evangelium söll verkündet wärde, ass dr Jesus alli wurd erlööse, wo im dien verdraue, ass bi Stroofe für Laster kä Underschiid söll gmacht wärde zwüsche de Riiche und de Arme, wär, wie und wo söll döfe breedige, wie d Sakramänt sölle begange wärde, was en Ee isch, wie d Chinder sölle erzooge wärde, was an Festdääg aber au bi Gotteslästerig, Ehebruch und voreheligem Sex söll gmacht wärde und wie mä d Zuehälterei söll bestroofe. Es het au e Chläiderornig gee und s Zuedrinke isch greeglet worde.
D Zaal vo de Pfarrgmäinde im Groossbaasel isch uf drei beschränggt worde (Münster, Lienerd und Peter) und im Chläibaasel het s nume no d Theodorgmäind gee.
D Lütbriester häi nid nume e christligs Lääbe müesse füere, si si au für d Seelsorg, d Sitte und die religiöösi Erziejig vo de Chinder verantwortlig gsi. Si häi zwäimol im Joor an Sünoode müesse däilnee, wo au d Examinatore mitgmacht häi. D Mässe und alli katholische Rite si verbote gsi und wär äinewääg a Mäss abghalte het, isch bestrooft worde und het si Pfruend verloore.
D Examinatore si Brofässer an dr Uniwersidäät gsi. Dr Root het sä ernennt und zwar zwäi Expärte für s Alte und zwäi für s Nöije Testamänt. Wenn s under de Lütbriester und Diakon gottslästerer, huorer, eebrecher, wuocherer, symoniaci, todtschläger, trunckenböltz, falsch-kundtschafftgeber, verlogen männer oder die ire wyb und kinder schäntlich und ärgerlich zugend gee het, häi si die müesse sistiere und verhööre. Uneerehafti Examinatore si vom Root bestrooft und entloo worde.
Fiirtig het s jetz vil weeniger gee as vorhär: nume no d Sunndig, Wienacht, Oostere, Uffert und Pfingste. Die Fiirdig häi au für d Dienerschaft gulte. Füürbitte in de Gottesdienst si an d Jungfrau Maria, d Apostel, an Johannes dr Döifer und an d Mertüürer grichdet worde. Dr Grüendonnstig isch in dr Stadt erst 1687 und uf em Land acht Joor spööter zum Fiirdig erkläärt worde und 1859 het sich s Baasler Stimmvolk entschiide, dr Karfritig zum Fiirdig z erheebe. Wär am e Fiirdig in d Bäiz gange isch, gspiilt oder öffentlig danzt het, isch bestrooft worde und das het für alli Lüt gulte, Iihäimischi wie Fremdi.
D Daufi isch au witerhii e wichdigs Sakramänt gsi, wil kä Mensch as Noochkomme vom Adam unschuldig uf d Wält chiem. Dr Root het d Chinderdaufi zum Gsetz gmacht, was d Wiiderdöifer in d Bredullie brocht het, wil si d Chinderdaufi abgleent häi. Am 7. Septämber 1532 het mä denn d Daufene afo ufschriibe, aber d Liste si erst vo 1536 aa vollständig.
Zu de Ufgoobe vo de Pfärer und Diakon het s ghöört, d Chinder zu guete Christe z erzieh. Dorum häi alli Chinder vier Mol im Joor in d Kiirche müesse goo, für dass mä cha kontrolliere, öb si chönne bäte. Vo 1537 isch en äifache Katechismus bekannt, dr sogenannti Chinderbricht, wo dr Okolampad as Frag vnd antwort in verhoerung der kinder verfasst het. Dä het Frooge umfasst, wie was die Zää Gebot, s Apostolikum oder s Vaterunser si. Es isch aber no bis zum Ändi vom 16. Joorhundert gange, bis sich d Chinderleer in dr Stadt duuregsetzt het.
Rezepzioon
D Reformazioonsornig isch nid bi allne bopuläär gsi. Die baar Katholike, wo s no in dr Stadt gläbt häi, si natüürligerwiis nid glücklig gsi drüüber, und s Lääbe vo de Wiiderdöifer isch schwiirig worde, aber au gwöönligi Reformierti häi sich an dr Bevormundig gstoosse. Si het sich aber drotz alle Widerständ duuregsetzt und erst mit dr Helvetik häi Lüt, wo nid reformiert gsi si, z Baasel wider religiöösi Rächt afo bechoo. Uf politischi Rächt häi religiöösi Minderhäite no lang müesse warte: d Katholike bis zur Bundesverfassig vo 1848 und d Juude bis zur Dotalrewisioon vo dr Bundesverfassig vo 1874. D Reformazioonsoornig het grundsetzlig no bis 1911 as Ornig vo dr reformierte Chille z Basel witer gulte.
Mit dr religiööse Toleranz isch s also nid wit här gsi im früeje reformierte Baasel, aber drotzdäm isch d Reformazioon e wichdige Schritt in dr Richdig vo dr Demokratii und schliesslig au vo dr Toleranz gsi.
Hanna Scheuring
D Hanna Scheuring (* 15. Juni 1965 z Züri) isch e Schwyzer Schauspiileri un Theaterlaiteri.
Lääbe
D Hanna Scheuring isch as jingschti vu vier Schweschtere bi Züri ufgwachse. No dr Schauspiilleer am Konservatorium fir Musik un Theater z Bärn het si fir e baar Joor z Dytschland am Landestheater Marburg un am Theater Trier gspiilt.
Si isch au alli Ränn uf dr Theaterbiini gstande, so im Stuck Business Class vum Martin Suter am Casinotheater Winterthur. In dr Saison 2010/2011 het si ire eerscht Solo-Stuck gspiilt, Grönland vum Hansjörg Schertenleib, wu dr Autor fir sii gschriibe ghaa het. Im Septämber 2012 het ire eerscht aige Stuck, Love, Marilyn (Reschy: Jean Grädel) im Phönix-Theater 81 z Steckborn Premiere ghaa.
Anne 2014 isch si Laiteri vum Zürcher Bernhard-Theater woore.
D Hanna Scheuring schafft as Reschiseeri un as Coach un unterstitzt Mänschen us Kultuur, Spoort un Wiirtschaft in Ufdrittskumpetänz. Si engaschiert si fir UNICEF un isch uf Somalia graist go si deert zum Thema Maidlibschnyydig informiere. Si isch Mueter vu zwai Chinder.
Leukippos (Sohn des Perieres)
De Leukippos (, „Schümmel“) isch i de griechische Mythologi e König vo Messenie, er isch de Vatter vo de Leukippide.
De Leukippos isch de Soo vom Perieres und vo de Gorgophone. Sini Frau isch d Philodike und sini Töchtere sind di baide Leukippide Hilaeira und Phoibe, wo vo de Dioskure entfüert wore sind. Di dritti d Töchter isch d Arsinoë, wo noch de messenische Saag e Gliebti vom Apollon und d Muetter vom Asklepios isch.
Nochem Pausanias söll de Leukippos di lakonischi Stadt Leuktron gründet haa.
Löhningen
Löhningen isch de Name vo däne Ortschafte:
nöd zverwächsle mit
Oichalia (Frau des Melaneus)
D Oichalia isch i de griechische Mythologi d Frau vom Melaneus und d Muetter vom Eurytos. Noch ere söll de messenischi Ort Oichalia binamst wore sii.
Judith Keller (Schauspielerin)
D Judith Mirjam Keller (* 24. Novämber 1961 z Basel) isch e Schwyzer Schauspiileri, Reschiseeri, Musikeri un Autori.
Häärchumft un Uusbildig
D Judith Keller isch z Basel uf d Wält chuu. Si isch di Eltscht vu drei Chinder. Iri Mueter isch d Mooleri Paula Keller-Ryser (Chinschtlername Paula Pakery), ire Vater dr Alban Keller. Si isch z Münchenstein uf d Primarschuel un s Gimnasium. Si het ire Leerdiploom fir Violine bim Sándor Zöldy (Végh Quartet) am Konservatorium vu dr Basler Musik-Akademy gmacht, iri Schauspiiluusbildig an der Ecole intern. de théatre Jacques Lecoq un an dr Hochschuel vu dr Chinscht Bärn un derzue ne privati Gsangs- un Danzuusbildig. Si het au vwrschiideni Filmseminar bim Walter Lott, em John Costopulus, em Krzysztof Kieślowski un em Edward Żebrowski bsuecht.
d Schauspiileri
Si isch zee Joor lang Ensemblemitgliid am Volkstheater Wien unter dr Laitig vu dr Emmy Werner un dryzee Joor lang am Tiroler Landestheater unter dr Laitig vu dr Brigitte Fassbaender un em Klaus Rohrmoser gsii, derzue het si unter anderem am Stadttheater Basel, Stadttheater Bärn, bi dr Salzburger Feschtspiil, em Waldviertler Hoftheater, dr Tiroler Volksschauspiil, bim Tiroler Dramatikerfeschtival, em Stadttheater Bruneck, am Landestheater Niderbayern un am Münchner Volkstheater gschafft. Iir greeschte Erfolg het d Judith Keller as Schauspiileri in dr letschte Joor ghaa as Beatrice in s Shakespeares „Viel Lärm um Nichts“, as Florence in „Ein ungleiches Paar“ vum Neil Simon, in dr Titelroll in s Goldonis „Mirandolina“, as Viola in s Shakespeares „Was ihr wollt“ , as Chanteuse in „Shockheaded Peter“ (Phelim McDermott/Julian Crouch) , in dr Titelroll in „Yerma“ (Federico García Lorca) , as Madame Schleyer in s Nestroys „Der Zerrissene“ , as Frau Peachum in s Brechts „Dreigroschenoper“ , as Elisabeth Proctor in s Arthur Millers „Hexenjagd“, in dr Titelroll in s Henrik Ibsens „Nora oder Ein Puppenhaus“, as Andromache in dr „Troerinnen des Euripides“, as Gina Ekdal in „Die Wildente“, as Édith Piaf im „PIAF Schauspiel mit Musik“ vum Pam Gems , as Irina Arkadina in s Anton Tschechows „Die Möwe“ , as Dorine in s Molière’s Kumeedi „Tartuffe“ , as Elin in s Lars Noréns „Nacht, Mutter des Tages“ , as Elisabeth ins Schillers „Maria Stuart“ , as Anna in s Thomas Bernhards „Heldenplatz“ , as Mutter Courage in s Bertolt Brechts „Mutter Courage und ihre Kinder“ , as Vicky in s Lida Winiewiczs „Paradiso“ , as Klytaimnestra in „Die Orestie“ vum Aischylos , as Wetti Zwöschbenflöck in s Fritz von Herzmanovsky-Orlandos „Prinz Hamlet der Osterhase oder Sellawie“ , as Leonarda in s Wertmüllers „Liebe und Magie in Mammas Küche “, as Amme in „Romeo und Julia“ un as Puck in "Ein Sommernachtstraum" vum Shakespeare.
Si het au in verschiidene Fäärnsee- un Filmrolle gspiilt, u. a. d Angie in "Der bessere gewinnt" (Reschy Kurt Ockermüller/Allegro Film) un d Diakonissi im TV-Film "Lina" (Reschy Michael Schaerer/C-Film AG).
Syter anne 2016 schafft si unter em Name Judith Mirjam Keller au as Autoori. Ire Stuck "Federleicht" isch anne 2018 erschiine.
Soloprogramm, Kunzärt- un Musiktheateruffierige
Si isch uf Tournee mit vyl Soloprogramm (Melodrame "Hurra, die Toten reiten schnell", Brechtlieder: "von Berlin bis Hollywood", "wenn ich in der Hölle brenne", Piaflieder "la vie en rose" bis zue Tangoballade un Tangoshow). Derzue isch si fir vyl internazionaali Kunzärt- un Musiktheateruffierige engaschiert as Sängeri, Sprächeri un Gyygere (mit dr IGNM Basel un em Klangforum Wien), u. a. as Lady Macbeth (Mezzo) in dr neie Opere „Cadence“ vum Norbert Zehm, as Schauspiileri un Sängeri in „Pierrot Lunaire“ vum Arnold Schoenberg un in "Tarantella", "Encore" un "Mozartharlekinade" vum Jürg Wyttenbach u. a. am Stadttheater un Stadtcasino Basel, Theater am Neumarkt, Zürcher Kammerorchester Haus und Theaterhaus Gessnerallee Zürich, Salzburger Feschtspiil, Musikdääg Mondsee, Donaufeschtival Krems, Odeon un Kunzärthuus, Porgy & Bess Wien, Tiroler Landestheater, Innsbrucker Hofgarten Musikpavillon un ORF Innsbruck, Music Festival A-Hall, Alti Opere Frankfurt, Yysbrächer Amsterdam, Centre Culturel Suisse Paris, Institut Francais Neapel, Wältmusikdääg Oslo, Risor Kammermusikk Norwääge, Barossa Music Festival Australien, internat. Festival of Modern Art Odessa, Kulturzentrum Wildon A-Graz, Stadttheater Bruneck, Musikpavion Innsbrucker Hofgarten, Innsbrucker Kunst- & Kulturfestival 7&Meer Siebenkapellenareal, Casino Innsbruck, Novosadsko muzicko leto, Festival Musikforum Viktring A-Klagenfurt, TT-Blitzlichter/Wetscher, IVB Lounge , piano.art SHOW, Steudltenn/ Zillertal, Treibhaus Innsbruck.
Privaats
D Judith Keller isch zyter anne 1993 ghyroote mit em eeschtryychische Reschiseer, Schauspiiler un Theaterlaiter Klaus Rohrmoser. Si het mit iim zwee Siin. Syter 2017 isch ire Hauptwohnsitz im 6. Bezirk z Wien.
Rote Liste der Goldwespen Baden-Württembergs
Uf dr Roote Lischt vu dr Goldwäschpe z Baade-Wiirtebäärg sin im Joor 1994 65 fir s Biet vu Baade-Wiirtebäärg noogwisene Goldwäschpenaarte gstande.
Legänd:
Isabelle Caillat
Lääbe
Fir iri Roll im Film All That Remains het si 2011 dr Schwyzer Filmbryys in dr Kategory „Beschti Daarstelleri“ iberchuu.
École nationale supérieure de techniques avancées Bretagne
D École nationale supérieure de techniques avancées Bretagne esch e Technischi Hochschuel vu Brest (Frànkrich). Si isch Mitgliid vo der Conférence des Grandes Ecoles und vo der Gruppe ENSTA.
Henry Ford
Dr Henry Ford (* 30. Juli 1863 in Greenfield Township (Michigan), USA; † 7. April 1947 z Dearborn, Michigan) het dr Automobilhersteller Ford Motor Company gründet. Er het d Fliessbandtechnik im Automobilbau perfekzioniert, wo dr Ransom Eli Olds scho 1902 in ere äifachere Form in sinere Autifirma Oldsmobile iigfüert ghaa het. D Arbäiter bi dr Ford Motor Company  häi acht Stunde am Daag gschafft und scho 1913 e Loon vo fümf US-Dollar im Daag übercho, was dütlig mee gsi isch, as sust üüblig. Im Ford si Konzept vo dr modärne Herstellig vo Faarzüüg het nit nume die industrielli Produkzioon revoluzioniert, sondern het au e starke Iifluss uf die modärni Kultur ghaa (Fordismus). Näbe dere Pionierarbet für e Autibau het dr Ford immer wider antisemitischi Schrifte wie The International Jew uusegee, wo e groossi Wirkig gha häi, und er isch bis hüte wäge däm politisch umstritte.
Gorgophone (Tochter des Perseus)
D Gorgophone hett de messenischi König Perieres ghüroote und isch d Muetter vom Aphareus und vom Leukippos. Nochem Tood vom Perieres hett si de Oibalos ghüroote, de König vo Sparta und dör de d Muetter vo de Arene, em Ikarios und em Tyndareos wore. Mengisch gelt de Perieres as de Vatter vo allne.
Si hett z Argos e Graab ghaa, ganz i de Nööchi wo s de abgschlagni Chopf vo de Medusa verscharret woren isch.
Anton Muheim
Dr Anton Muheim  (* 13. Juni 1916 z Lozärn; † 11. Mai 2016; vu Lozärn un Flüele) isch e Schwyzer Bolitiker (SP). Är isch Regierigsrot vum Kanton Lozärn, Nationalrot un Nationalrotsbresidänt gsii.
Lääbe
Dr Muheim isch as Suhn vun eme Schiffkontrolleur, SUVA-Beamten un Bolitiker uf d Wält chuu. Är isch ghyrote gsii mit dr Sekundarlehrein Elsa Grossmann. Dr Muheim het an dr Universitete Züri un Bärn Rächstwisseschaften un Volkswirtschaft studiert, het derni zum Dr. nat. oec. Promoviert un bim Nationalrot Eduard Arnold en Aawaltspraktikum gmacht. Vu 1942 bis 1959 het er en aigeni Chanzlei bedribe.
Dr Muheim isch Mitglid vu dr Sozialdemokratische Bartei vu dr Schwyz gsii un isch anne 1943 in dr Große Stadtrot vu dr Stadt Lozärn gwehlt wore, wun er bis 1959 Mitglid gsii isch. Dernäbe isch er vu 1949 bis 1959 Bresidänt vu dr Lozärner Sektion vum VPOD gsii. Anne 1959 isch dr Muheim in dr Regierigsrot vum Kanton Lozärn gwehlt isch dert Vorsteher vum Juschtizdepartemänt wore. In dr Lozärner Regierig isch er s erscht Mitglid vu dr SP gsii un het mit syre Wahl e Tradition vu dr Regierigsbedailigung vu dr SP im Kanton Lozärn grindet, wuerscht anne 2015 noch em Ruggdritt vu dr Yvonne Schärli un em Uusschyyde vu dr SP us dr Regierig broche woren isch, Dr Muheim isch anne 1978 as Regierigsrot zruggdrätte. Dernäben isch ervu 1963 bis 1983 fir dr Kanton Lozärn im Nationalrot ghockt, wun er im Amtsjohr 1973/74 bresidiert het. Vu 1978 bis 1984 het er dr Barlemäntarische Versammlig vum Europarot aaghert, 1980 bis 1981 as däre ihre Vizebresidänt. 1976 bis 1987 het dr Muheim em Zäntralvorstand vu dr Pro Infirmis aaghert un isch 1984 Mitgrinder vum Landschaftsschutzverband Vierwaldstättersee gsii, wun er bis 1993 bresidiert het.
Dr Anton Muheim het z Lozärn gläbt. Är isch syt em Dod vum Ettore Tenchio dr eltscht läbig Alt-Nationalrot vu dr Schwy gsii un syt em Dod vum Albin Heimann s eltscht läig Mitglid vu dr Bundesversammlig vu dr Schwyzerische Aidgnosseschaft.
Parnas
Persone mit em Name Parnas:
Organisatione mit em Name Parnas:
Lueg au:
Fuessnote
Lance Adams-Schneider
Sir Lancelot Raymond Adams-Schneider (* 11. Novamber 1919 z’ Wellington; † 3. Septamber 1995) ìsch a näiseelandischer Politiker un Diplomàt gsìì. Ar ìsch Mìtglìed gsìì vum Represantàntahüss vu 1959 bis 1981, un hàt mehrera Minischteramt üssiawt zwìscha 1967 un 1981. Ar ìsch ìn dr „National Party“ gsìì. Dr’züa ìsch’r Botschàfter gsìì ìm Mexiko un ìn da Verainigta Schtààta.
si Lawa un sina Kàrriar
Dr Adams-Schneider ìsch ànna 1919 z’ Wellington uf d’ Walt kumma. Ar ìsch dr Suhn gsìì vum Arthur Archibald Adams un vu dr Hilda Mary Adams, geborena Biggs. Àls ar zwai Johra àlt gsìì ìsch, ìsch sina Müatter gschtorwa. Àlso han ìhn sina Tànta un si Unkel vàttersits adoptiart. Dr Adams-Schneider ìsch unterànderem àn d’ Mount Albert Grammar School z’ Auckland ìn d’ Schüala gànga.
Noh sinera Schüalzitt hàt’r a Schtoffgschaft grìnda z’ Auckland. Dernoh hàt’r a groossa Gschaft z’ Taumarunui glaita. Wahrem Zwaita Waltkriag hàt’r ìm Medizinischa Korps gediant. Ar ìsch schpeeter Mìtglìed worra vum Gmainsrot vu Taumarunui, wia àui Vorsìtzender vu dr Hàndelskàmmer, un Ràhma ìm Verain vu da Näiseelandischa Groosshandler (New Zealand Retailers' Association).
Àn dr Pàrlamantswàhl vu 1957 ìsch dr Adams-Schneider Kàndidàt gsìì ìm Wàhlkrais Hutt, gega dr Walter Nash, dr Laiter vu dr Labour Party; ar ìsch àm zwaita Plàtz ààkumma. Noh-n-em Tod vu dr Àbgordneta Hilda Ross hàt dr Adams-Schneider ànna 1959 d’ Nàchwàhl ìm Wàhlkrais Hamilton gwunna. Art hàt s’ Hamilton vertratta, bis ma da Wàhlkrais abgschàfft hàt, àn dr Wàhl vu 1969. Dernoh hàt dr Adams-Schneider dr Wàhlkrais Waikato vertratta, bis züa sim Rucktrìtt ìm Johr 1981.
Noh sim Rucktrìtt üs dr nàzionàla Politik ìsch dr Adams-Schneider ernannt worra àls Botschàfter ìn da Verainigta Schtààta (1982-1985) un ìm Mexiko (vu 1982 bis 1983).
Dr Lance Adams-Schneider ìsch àm 3. Septamber 1995 gschtorwa. Sina Ehafràui Shirley ìsch ìm Mai 2020 gschtorwa.
Barbara Miller
D Barbara Miller (* 1970 z Winterthur) isch e Schwyzer Reschiseeri.
Lääbe
D Barbara Miller het an dr Universiteet Züri Jura, Filmwisseschaft, Filosofy un Psychology studiert. As Reschyassischtänti un Schnitt-Assischtänti het si bim Dokumentarfilm War Photographer vum Christian Frei mitgmacht. Syter anne 2001 schafft si as freii Dokumentaarfilmeri. Iri Film Forbidden Voices (2012) un #Female Pleasure (2018) sin meefach uuszaichnet woore.
Syter 2017 isch si Bresidänti vum Verband Filmreschy un Draaibuech Schwyz (ARF/FDS).
Industry (Texas)
Industry ìsch a kleina Schtàdt ìm Austin County ìm Bundesschtààt Texas ìn da Verainigta Schtààta. Sa ìsch bekànnt gsìì àls d’ ärschta dürhàftiga ditscha Àsidlung ìm Texas: dr Friedrich Ernst, dr Grìnder vun Industry, ìsch doo ìm Johr 1831 ààkumma. Ànna 2015 hàt d’ Schtàdt 313 Iiwohner ghàà.
d’ geogràfischa Làg
Industry befìndet sìch àn dr Kritzung vu dr SH 159, wo vum Wäschta bis zum Oschta geht, un dr FM 109, wo vum Norda bis zum Süda geht. D’ Schtàdt Belleville, dr Sìtz vum Austin County, lìgt 25,1 km (15,6 mi) àm Oscht-Südoschta àn dr SH 159. Fayetteville lìgt 20,3 km (12,6 mi) àm Wäscht-Südwäschta àn dr gliicha Strooss. New Ulm lìgt 9,3 km (5,8 mi) südlich àn dr FM 109. Wänn ma 21,4 km (13,3 mi) fàhrt uf dr Norda un dr Nordoschta uf dr FM 109, kummt ma àà àn d’ Texas State Highway 36 uf Brenham.
Noh-n-em Àmerikànischa Zänsüsbüro hàt Industry a Gsàmtflächa vu 2,80 km² (odd’r 1,08 mi²), dervu ìsch 0,04 km² (odd’r 0,015 mi²) Wàsser, so zu sàga 1,33%.
d’ Gschìcht
Àm 16. Àwril 1831 hàt d’ mexikànischa Regiarung ìm Sidler Johann Friedrich Ernst a Làndschteck gaa. Dr Ernst hàt üs Varel gschtàmmt, ìm Härzogatum Oldenburg ìm Norda vu Ditschlànd. Ar hàt àlso mìt sinera Fàmìlia un mit em Charles Fordtran doo gwàndelt. Wagadam hàt ma dr Ort „Ernst’s Place“ bnännt. Doo hàt dr Ernst a Hotel glaita, àlso hàt dr Ort vìel Tourischta un Iiwànderer ààgzoga. Ànna 1832 hàt dr Ernst a Briaf gschrìewa, fìr s’ Texas z’ loowa. Dàs Briaf hàt ma ìn’ra ditscha Zittung druckt. Wagadam han vìel Ditscher bschlossa, ìns Texas üssz’wàndra. Àm And vu da Johra 1830 sìn mehrera Hunderta vu Ditscher gsìì ìn dr Region vum hittiga Industry. D’ Schtàdt ìsch jedoch offiziell numma ìm Johr 1838 grìnda worra. Noh dr Unàbhangigkait vum Mexiko hàt doo d’ Republik Texas a Poschtàmt gäffnet, wo dr Ernst glaita hàt. D’ ärschta Schüal hàt ma àm Ààfàng vu da Johra 1840 gäffnet. Schpeeter sìn d’ Iiwohner vu Industry àktiv gsìì ìn dr Bewegung fìr d’ fräia Schüala. Ànna 1842 han äbb 30 Iiwohner a ditsch Bìldungszäntrum wälla grìnda, àwer ärfolgloos.
Àb 1839 hàt dr Ernst si Làndschteck iitailt, fìr d’ Làndtaila ìn àndra Sidler z’ verkàuifa. Dr Ernst hàt àui Tubak gpflàntzt un Zigàrra härgschtällt, wo ma verkàuift hàt ìn da Schtadt wia San Felipe, Houston odd’r Galveston. Wagadam hàt ma d’ Schtàdt „Industry“ bnännt. Vu da Johra 1850 àà bis ìn da Johra 1950 hàt ma vor àllem z’ Industry Bàuimwulla gpflàntzt. D’ ärschta Üsskärnungsmàschìna fìr d’ Bàuimwulla z’ Industry hàt ma 1857 bàuia. Dàs hàt gebìldete ditscha Àrwaiter ààgzooga. Wagadam hàt ma ìn dara Zitt Industry betràchta àls a täcknologisch Zäntrum fìr hochgebìldete Fàchàrwaiter ìm Texas. Ìn da 1890 sìn z’ Industry zwelf Üsskärnungsmàschìna gsìì. Zwìscha 1850 un 1890 sìn noch vìel Ditscher, Tschechier un Àfroàmerikàner uf Industry ààkumma. D’ Bevelkerung hàt ufgnumma bis ìn da Johra 1920. Zitter em And vu da Johra 1920 hàt dr Iiwohnerzàhl àbgnumma: ànna 1985 sìn numma äbb 600 Iiwohner gsìì, ànna 1990 noch numma 475, un zitter da Johra 2000 gìtt’s doo äbb 300 Litt. Noh da Johra 1950 ìsch s’ Vehzucht d’ wìchtigschta Wìrtschàftssektor gsìì z’ Industry. Hìttz’tàgs gìtt’s z’ Industry fàscht kä Bàuimwulla meh.
Ànna 1972 hàt s’ Lion’s Club dr Ernst Memorial Park grìnda wäschtlich vu dr Schtàdt. S’ Verain hàt àui s’ ehamààlig Poschtàmt räschtoriart.
Ànna 2007 hàt s’ Pàrlamant vum Texas d’ Schtàdt Industry offiziell ärkannt àls „d’ ältschta ditscha Àsidlung“ ìm Bundessschtààt.
àn dr Volkszehlung vu 2010
Àn dr Volkszehlung vu 2010 hàt d’ Schtàdt Industry 304 Iiwohner ghàà. Dervu sìn 67,43% Wissa gsìì, 20,72% sìn Àfroàmerikàner gsìì, 9,87% sìn vu zwai odd’r meh Schtamma gsìì, un 1,97% vun àndra Schtamma. 20,07% vu da Iiwohner sìn Hispànoàmerikàner gsìì. 25,66% vu da Bewohner sìn jenger às 18 Johra gsìì, 57,57% sìn zwìscha 18 un 64 Johra àlt gsìì, un 16,78% sìn älter às 65 Johra gsìì. 51,28% vu da Iiwohner sìn verhirota gsìì.
Politisch sìn z’ Industry 74,36% vu da Iiwohner „wohrschinlig repüblikànisch“ gsìì, 17,95 „wohrschinlig demokràtisch“ un 7,69% „wohrschinlig unàbhangig“.
àn dr Volkszehlung vu 2000
32,8% vu da Hüsshàlta han Kinder ghàà, wo jenger às 18 Johra gsìì sìn; 56,3% sin Ehepààra, wo zamma glabt han; 29,4% sìn kä Fàmìlia gsìì. 26,9% vu da Hüshàlta sìn Ainzelpärsona gsìì, un 16,0% sin Ainzelpärsona gsìì älter às 65 Johra. Im Durschschnìtt hàt’s ìn da Hüsshàlta 2,55 Iiwohner gaa, gega 3,11 ìm Durschnìtt fìr d’ Fàmìlia.
26,0% vu da Iiwohner sin jinger às 18 Johra gsii, 9,5% zwìscha 18 un 24 Johra àlt, 23,7% zwìscha 25 un 44 Johra, 24,0% zwìscha 45 un 64 Johra, un 16,8% sìn älter às 65 Johra gsìì. Dr Mediànàlter ìsch 38 Johra gsìì.
S’ Mediànikumma vu da Hüsshàlta ìsch 30,625$ gsìì, wahrend s’ Mediànikumma vu da Famìlia ìsch 38,750$ gsìì. Bi da Manner ìsch s’ jahrliga Mediànikumma $25,500 gsìì, gega $23,542 fìr d’ Fràuija. S’ Iikumma pro Kopf z’ Industry ìsch um 13,294$ gsìì. Äbb 15,8% vu da Fàmìlia un 22,4% vu da Iiwohner sìn unter d’ Àrmüatsgranza gsìì. Unter dia Granza sìn àui 31,6% vu da Iwohner jenger àls 18 Johra gsìì, wia àui 28,6% vu da Iwohner älter às 65 Johra.
d’ Kültürärbschàft
Z’ Industry gìtt’s mehera Park un Müsee. Àn dr Main Street lìgt dr Industry Recreation Park, àn dr Schtälla, wu ma d’ ärschta Üsskärnungsmàschìna fìr d’ Bàuimwulla bàuia hàt. Àn dr gliicha Schtrooss fìndet ma s’ Gin Museum, s’ Lindemann Store Museum (wo ànna 1984 a Hischtorischa Märkzaicha vum Bundesschtààt Texas bikumma hàt), un s’ Lindemann-Ott Museum, wo ànna 1870 bàuia worra ìsch un zitter 2010 a gschìtzt Texas-Dankmol ìsch. Àn dr Schroeder Road lìgt dr Ernst Memorial Park, wu dr Johann Friedrich Ernst un si Suhn beardigt sìn.
Züadam ìsch wäschtlich vun Industry dr Fisches Park, wo 1,62 Häktàr (odd’r 4 acres) grooss ìsch. Ar ìsch ànna 1939 grìnda worra. Doo schteht zitter ànna 1976 a Hischtorisch Märkzaicha vum Bundesschtààt Texas zu Ärìnnerung àn dr Charles Fordtran.
Dr’züa ìsch s’ Welcome Hall, a ehamààliga Konzärthàlla, wu dr ditschschprachiga „Mannerchor“ bis ìm 20. Johrhundert gsunga hàt. Dàs Gebäi ìsch jetz a Mehrzwackhàlla.
Z’ Industry sìn mehera Kìrcha. D’ reemisch-kàtholisch Kìrich vum Unbeflackta Ämpfangniss (Immaculate Conception Church) hàt ma ànna 1875 bàuia, wahrend d’ proteschtànta Brethren-Kìrich (Industry Brethren Church) üs da 1870. Johra schtàmmt. D’ methodischta Kìrch ìsch ànna 1867 grìnda worra un hàt ànna 1967 a Hischtorischa Märkzaicha bikumma. Dr’züa ìsch noch a methodischta Kàpall, d’ Cherry Chapel United Methodist Church.
Perieres (Sohn des Aiolos)
De Perieres isch i de griechische Mythologi e König vo Messenie.
José F. A. Oliver
Dr José Francisco Agüera Oliver (* 20. Juli 1961 z Huuse) isch e dyschsprochige Schriftsteller, wu au uf Alemannisch schrybt. Im Oktober 2022 isch er as Noofolger vum Interimspresidänt Josef Haslinger zum Presidänt vum PEN-Zäntrum Dytschland gwehlt wore.
Perieres (Sohn des Aiolos)
De Perieres isch de Soo vom Aiolos und vo de Enarete. Sini Frau isch d Gorgophone, e Töchter vom Perseus. Sini Söö sind de Aphareus, de Leukippos, de Boros und de Pisos. Nochem Tood vom Perieres hett d Gorgophone de Oibalos ghüroote, de König vo Sparta. Mengisch werd de Perieres genealogisch is spartanische Königshuus iibaut, deno isch er de Soo vom Kynortas und de Vatter vom Oibalos und Tyndareos.
José F. A. Oliver
Lääbe
Dr José F. A. Oliver isch as Suhn vun ere spanische Gaschtarbaiterfamilie uf d Wält chuu, wu anne 1960 vu Málaga in d Bundesrepublik Dyschland chuu isch.
Är isch mit Dytsch, Spanisch un au mit em alemannische Dialäkt vu syre Schwarzwälder Haimet ufgwachse. Dr Oliver het sy Abitur am Robert-Gerwig-Gimnasium z Huuse gmacht un derno an dr Universitet Fryburg. Romanischtik, Germanischtik un Philosophy studiert. Syt dr 1980er-Johr läbt er as freie Schriftsteller in synre Haimetstadt Huuse, unteerbroche vu Uuslandsufenthalt in dr Schwyz, z Spanie, z Egypte, z Peru un in dr USA.
Perieres (Sohn des Aiolos)
De Perieres isch König vo Messenie gsii und sini Königstadt isch Andania gsii. Zom Perieres isch de Bogeschütz Melaneus choo, e Soo vom Apollon und de hett vom Perieres s Land um de Karnasischi Hain öberchoo und de Landstrich noch sinnere Frau Oichalia binamst.
José F. A. Oliver
Lääbe
Dr Oliver schrybt Gedicht, Churzprosa un Essay zue kulturbolitische Themene. Är duet mit syne Gedicht au experimentiere, si zum Dail bi Lääsige au singe. Gedicht vun em sin im Sydney Opera House au scho as Danz umgsetzt woore. Är isch au scho mit em Rapper Doppel-U ufdrätte.
Dr Oliver isch Mitgliid vum Verband vu Dytsche Schriftsteller un Kurator vum Literaturfescht Huusemer LeseLenz, wun er anne 1998 ins Lääbe gruefe het. Är het zäme mit em Literaturhuus Stuegert di renommierte Schrybwärchstätt fir Schuelen entwicklet, wu d Sprochsensibilitet vu Chinder un Jugedlige un ire Verständnis fir dr Umgang mit Literatur soll ferdere.
Anne 2002 isch dr Oliver Gaschtprofässer am MIT gsii, 2007 het er d Chamisso-Poetikdozentur an dr TU Dresden ibernuu.
Heinrich von Veldeke
Dr Heinrich vo Veldeke (* vor 1150; † zwüsche 1190 und 1200; middelhoochdütsch: Heinrich von Veldig, limburgisch: Heinric van Veldeke, niederländisch: Hendrik van Veldeke) isch in Dütschland mäistens as e niiderländisch-dütsche Dichter vom 12. Joorhundert bekannt. Er het us eme aadlige Gschlächt gstammt, wo in dr Nööchi vo Maastricht si Sitz gha het. In sim häimetlige Limburg wird dr Veldeke aber bsundrigs as en altlimburgische Dichter vereert.
Racing Club de Strasbourg Alsace
Dr Racing Club Strasbourg Alsace (RCSA) ìsch s wìchstigschta Füeßbàllverein vu Stroßburg. Ar ìsch ànna 1906 unter em Nàmma „FC Neudorf“ grìnda worra. Ar spìelt zitter 1914 ìm Meinau Stàdium.
Gschìcht
S Verein ìsch ànna 1906 dur Schialer ìm Viartel Neudorf grìnda worra, àls „FC Neudorf“. 's ìsch nìt s eerschta Füeßbàllverein vu dr Stàdt Stroßburg gsìì, sallamols hàt's scho s „Straßburger Fußball Verein“ gaa, wo mehr elitischt gsìì ìsch.
Ànna 1909 ìsch s Schialerverein a frèi Verein worra, as hàt sìch àn d südditscha Füeßbàll-Liga zammagschlossa un hàt àn dr Meischterschàft fànga à teilnamma.
Zitter 1914 spìelt s Verein ìn dr Meinau-Viartel, ìm Hämmerle-Garten.
Àm And vum erschta Waltkriag, ànna 1919, ìsch s Elsàss frànzeesch worra. Dr Verein hàt àls frànzeescher Nàmma „Racing Club de Strasbourg“ ààgnumma.
Dr Racing Club de Strasbourg ìsch meischtens ìn dr 1. Division gsìì, mìt àb un züe Perioda ìn dr 2. Division.
Ìm Johr 2010 ìsch àwer s Verein ìn Nàtionàl àwa gànga un hàt si Profi-Stàtus verlora. Ìm Summer 2011 ìsch si Züestànd noch schlìmmer worra: si Präsidant, dr Jafar Hilali, hàt s Verein fer 1 symboliker Euro ìm Thomas Fritz, a begeischteter Fan, verkàuift; dàs ìsch àwer vu dr nàtionàla Verwàltung DNCG nìt ààgnumma worra. Üs ekonomischa Grìnda ìsch s Verein ìn CFA2 àwagànga.
Zitter 2012 sìn schiint's d greeschta Schwirigkeita umma: dr „Racing Club de Strasbourg“ (RCS) hàt a großa finànziella Unterstìtzung vu dr ehmàliga Région Alsace bikumma; dur dàs ìsch si Nàmma „Racing Club de Strasbourg Alsace“ (RCSA) worra. Zitterhar stiigt wìder dr Verein, vum CFA bis ìn d 1. Division fer d Saison 2017–2018.
Fans
S Verein hàt mehrera Fan Club: Ultra Boys 90 (UB90), Meinau Boys, Kop Ciel et Blanc, Hansi Elsass... Un sunscht, üsserdam, hàt s Verein ìmmer a groß Publikum, wo-n-ìhm trèi blibt aui wenn d Resültàta weniger güet sìn.
Aphareus (Sohn des Perieres)
De Aphareus isch i de griechischen Mythologie e König vo Messenie
Wo de Neleus zom Perieres choo isch, well er vo sim Brüeder Pelias vertribe woren isch, do hettem de Aphareus e Chüstestraiffe ggee, well er mitem verwandt gsii isch. O de Lykos isch zom Aphareus choo und de isch vo sim Brüeder Aigeus us Athen vertribe wore. De Lykos hett z Andania d Myste grainigt und de Aphareus und d Arene und dene sini Chind i d Mysterie vo de Groosse Göttine iigwiicht. Und wo de Tyndareos vo sim Halbbrüeder Hippokoon us Sparta vertribe woren isch, hett de Aphareus de ono bi sich uufgnoo. S Graab vom Aphareus isch z Sparta zaiget wore.
Leukippos
Leukippos (, „Schümmel“) isch de Name vo:
Verserzählung
D Värsverzelig isch e Dichdig, won e Gschicht in Värsform verzelt; bsundrigs wichdigi Forme si:
Michael Faraday
Dr Michael Faraday [] (* 22. September 1791 z Newington, Surrey; † 25. August 1867 z Hampton Court Green, Middlesex) isch en änglische Naturforscher gsi und gältet as äine vo de bedütendste Experimentalfüüsiker. Im Faraday sini Entdeckige vo dr „elektromagnetische Rotazion“ und vo dr elektromagnetische Indukzioon häi dr Grundstäi für d Elektroindustrii gläit. Sini aaschaulige Dütige vom magnetooptische Effekt und vom Diamagnetismus mit Chraftlinie und Fälder si dr Aafang vo dr Theorii vom Elektromagnetismus gsi. Scho um 1820 het dr Faraday as dr füerend chemisch Analütiker z Groossbritannie gulte. Er het e Räije vo nöije Choolewasserstoff entdeggt, drunder Benzol und Buten und het d Grundgsetz vo dr Elektrolüüse formuliert.
Dr Faraday isch in äifache Verheltniss ufgwaggse und zum Buechbinder usbildet worde. Er het sich für d Naturforschig begäisteret und het en Aastellig as Laborghilf vom Humphry Davy an dr Royal Institution überchoo. Im Labor dört het er denn sini wäägberäitende elektromagnetische Experimänt usgfüert, im Hörsaal vo dr Institution het er sini Wienachtsvorlääsige abghalte und eso nöiji wüsseschaftligi Erkenntniss verbräitet. 1833 isch dr Faraday dr erst Fuller-Professor für Chemii worde. Er het öbbe 30'000 Experimänt gmacht und 450 wüsseschaftligi Ardikel veröffentligt. Die wichdigste vo sine Publikazioonen zum Elektromagnetismus het er in sine Experimental Researches in Electricity (Experimentalundersuechige über Elektrizidäät) zämmegfasst. Si populärsts Wärk Chemical History of a Candle (Naturgeschichte einer KerzeNaturgschicht von ere Cherze) isch d Mitschrift vo äinere vo sine Wienachtsvorlääsige gsi.
Dr Faraday het für Groossbritannie mee as zwanzig Joor lang d Kadette vo dr Royal Military Academy z Woolwich in Chemii usbildet. Er het für e Hufe vo Behörde und öffentligi Iirichdige gschafft, zum Bischbil für d Schifffaartsbehörde Trinity House, s British Museum, s Home Office und s Board of Trade.
Dr Faraday isch en aktive Aahänger vo dr Sekte vo de Sandemanianer gsi.
Marthe Keller
D Marthe Keller (* 28. Jänner 1945 z Basel) isch e Schwyzer Schauspiileri.
Lääbe
D Keller het ab 1953 e Danzuusbildig gmacht un anne 1962 irr Debüt as Dänzeri am Stadttheater Basel gee. Z Minche het si Schauspiil gleert un isch derno z Haidelberch un am Schillertheater z Berlin ufdrätte.
Noch e baar Rolle im dytsche Fäärnsee het si iri Filmkarriere z Frankryych unter dr Reschy vum Philippe de Broca un an dyr Syte vum Yves Montand in Pack den Tiger schnell am Schwanz (1969) aagfange. In Wenn Marie nur nicht so launisch wär’ (1970) het si iri eerscht Hauptroll gspiilt. Dernääbe het in als fuurt in Theaterprodukzioone mitgwiirkt.
Anne 1975 het si Frankryych verloo un isch uf Hollywood gange. 1976 het si an dr Syte vum Dustin Hoffman in Der Marathon-Mann gspiilt, wu si ne Nominierig fir e Golden Globe as beschti Nääbedaarstelleri derfiir iberchuu het. In Schwarzer Sonntag (1977) vum John Frankenheimer het si ne Terrorischti gspiilt, in Fedora vum Billy Wilder e Filmdiva, wu zrugzooge läbt un fir e neie Fil soll gwunne wääre. No andere Rolle z Hollywood, unter anderem an dr Syte vum Al Pacino in Bobby Deerfield (1977) un in Die Formel mit em Marlon Brando, het si syt dr 1980er Joor in dr Hauptsach Theater gspiilt, so u. a. vu 1983 bis 1986 d Buhlschaft im Jedermann näb em Klaus Maria Brandauer bi dr Salzburger Feschtspiil, derzue het si in Fäärnseeprodukzioone mitgwiirkt.
Anne 2001 isch si fir iri Roll vu dr Mme. Berthold in dr Broadway-Inszenierig vu Das Urteil von Nürnberg as beschti Schauspiileri fir dr US-amerikanisch Theaterbryys Tony nominiert gsii. 2006 het si dr Schwyzer Filmbryys as „Beschti Nääbedaarstelleri“ fir iri Roll in Fragile iberchuu. Syter 1999 het si au bi meerere Oopere Reschy gfiert. Aafangs 2012 isch d Marthe Keller vu dr franzeesische Regierig in Rang vun ere Ritteri vu dr franzeesische Eerelegioon glupft woore.
Anne 1971 isch ire Suun Alexandre uff d Wält chuu, sy Vater isch dr Philippe de Broca gsii.
Arene (Frau des Aphareus)
D Arene isch i de griechische Mythologi d Frau vom messenische König Aphareus.
D Arene isch e Töchter vom spartanische König Oibalos und vo de Gorgophone. Si hett ere Halbbrüeder Aphareus ghüroote und isch d Muetter vo de Zwilling Idas und Lynkeus und vom Peisos. De Aphareus hett e noji Stadt gründet und die noch sinnere Frau Arene binamst.
D Arene isch zeme mit ere siim Maa Aphareus vom Lykos i d Mysterie vo de Grosse Göttinne z Andania iigwiicht wore.
Mengisch haisst d Frau vom Aphareus Laokoosa (Λαοκόωσα) oder Polydora (Πολυδώρα)
Versroman
Dr Värsroman isch e Gschicht in Värsform, wo as Roman gschriibe isch; in erster Linie die klassische Epos us em Alterdum und dr Ridderroman vo dr hööfische Dichdig vom Middelalter aber au nöizitligi Wärk, vor allem bis ins 19. Joorhundert. Hützudags isch die Form vom Roman sälte.
E baar Bischbil vo Värsromään si
Leukippos (Sohn des Lampros)
De Leukippos isch i de griechische Mythologi de Name vomene Maitli, wo i de Pubertäät zomene Bueb woren isch.
De Leukippos isch s Chind vom Lampros und vo de Galateia gsii. Wo sini Muetter schwanger woren isch, hett de Lampros gmaint, si söll s Chind nume tööte, wenns ka Bueb wurd. Si hett aber e Maitli uf d Welt broocht und da em Lampros verhaimlicht und s Maitli Leukippos gnennt und em Buebechlaider aaglait. Wo da Maitli i d Pubertät choo isch, hett d Galateia zo de Leto bettet und die hett den s Maitli ine Bueb verwandlet.
Die Saag isch mit dem Fest Ekdysia (Ἐκδύσια "Uuszüche") verbunde, wo z Phaistos uf de Insle Kreta gfiiret woren isch. Debii hend sich voreme Hochzig d Brutt nebe s Holzbild vom Leukippos glait. De Festname düütet druf hii, as a dem Fest Chlaider tuuscht wore sind, Anzelhaite aber sind nöd bikannt.
Mordfall Rupperswil
Dr Vierfachmord vo Rupperswil isch en Mordfall in dr Schwizer Gmeind Rupperswil gsi, wu am 21. Dezember 2015 passiert isch. Er zellt zu de schlimmste Verbreche ir Schwizer Kriminalgschicht.
Am 12. Mai 2016 isch dr muetmasslich Dääter schliesslich verhaftet worde. Es isch e 33-jöörige leedige Maa gsi und er het e Gständnis abgläit. Er het d Tat elei und sehr chaltblüetig usgfüehrt. D Opfer sind mit ihm nid in Beziehig gstande und hend en nid kennt. Er isch nid vorbestraft gsi und isch der Polizei vorher nid ufgfalle.
Ufarbeitig
Endi Augschte 2016 häts en chlinne Wirbel geh im Netz. Im Lied «Nur din Job» und em gliichnaamige Videoclip kritisiert s Trio Heinz de Specht de Boulevard-Journalismus, vorallem de Blick wäg de Prichterstattig vom Mordfall z Rupperswil.
2018 het der Blick du wider für ufregig gsorget. D Zytig het nämlich ohni Yverständnis der Vollständig Name vom Täter em Thomas N. veröffendlecht. Der Blick het du im 2019 vom Schwyzer Presserat für das grügt will di Agehörige vom Täter so unnötig a Pramger sy gstellt worde.
Georg Metger
Der Autor vom Buech ''Für immer. Die unfassbare Tat von Rupperswil und ihre Folgen.'' isch persönlech vo däm Vierfachmord betroffe gsi. Bi der Läsetour Wörterseh 2019, het är Live über d Gründ für das Buech verzellt. Bi dere glägeheit het är ou Kritik a de Medie güebt u verzellt, winer dä Fall erläbt het.
Minnelied
S Minnelied isch die hüfigsti Gattig vom Minnesang. Innerhalb vo däm Subtüp git s starki Wariazioone, aber mä cha doch Tendänze erkenne: Dr Sprächer isch mäistens e männligs lüürischs Iich, wo in dr Spiilart vo dr „Hooche Minne“ um d Frau wirbt, oder im monologische Sälbstgesprööch über sis Wäärbe, wo fast immer unerfüllt blibt, noochdänggt. Es isch nume sälte, ass im Minne- oder Wäärbelied e wiibligi Figur reedet, wil d Frau in dere lüürische Gattig me e passiivs Objekt isch, wo dr Maa ums wirbt, und doorum nume sälte as en aktiivs Subjekt zum Wort chunnt.
Mä underschäidet verschiideni Arte vo Minnelieder. Äini isch d Minnechlaag, wo s lüürische Iich im ene Monoloog sich drüber usloot, wie sis Wärbe ooni Erfolg bliibe isch. Im diräkte Wäärblied wändet sich s lüürische Iich diräkt an d Daame, wo s um sä wirbt. D Art, wo am sältenste isch, isch s Frauelooblied. Mäistens chömme nume äinzelni Fraueloobstroofe in Minnelieder vor. In deene wird denn die umworbeni Frau mit alle iire wunderbaare Attribut grüemt.
Wenn s lüürische Iich wiiblig isch, het s Lied mäistens d Form vom ene Monoloog.
Bezirk Oberelsaß
Dr Bezirk Oberelsaß (franzeesisch District de Haute-Alsace) isch vu 1871 bis 1918 ain vu dr drei Bezirk vum Rychsland Elsass-Lothringe im Dytsche Rych gsii. Bezirksstadt isch Colmer gsii. S Biet vum Bezirk isch glych wie s hitig Département Haut-Rhin. Dr Bezirk het 1910 3.508 km² un 517.865 Yywohner ghaa. (1885: 462.549 Yywohner)
Gschiicht
Vum 10. Mai 1871 (Friiede vu Frankfurt) bis zum 28. Juni 1919 (Friidesverdrag vu Versailles) isch dr Bezirk e Dail vum Dytsche Rych gsii.
Bezirksbresidänte
Am Spitz vum Bezirks isch e Bezirksbresidänt gstande:
Bezirksdag
As Volksverdrättig het s dr Bezirksdag Oberelsaß gee. In däm isch ai Mitgliid us jedem Chrais vum Bezirk ghockt, insgsamt also 6 Lyt. Gwehlt wore sin die Mitgliider indiräkt dur di Wahlberächtigte vum Bezirk. D Bezirksdäg hän d Mitgliider vum Landesuusschuss gwehlt.
Verwaltigsgliiderig
Dr Bezirk isch in sechs Chrais gliideret gsii. S ehmoolig Arrondissement Belfort mit syre franzeesischsproochige Bevelkerig isch as Territoire de Belfort bi Frankrych blibe.
Höfischer Roman
Dr hööfisch Roman ist die epischi Groossform (Gattig) vo dr hööfische Dichdig. Er het alti Saagestoff verwändet, wo us keltische, antike und orientalische Kwelle gstammt häi und zuegänglig worde si, wil dr Horizont vo dr hööfische Kultur dur d Chrüzzüüg erwiteret worde isch. S Thema vo dere Dichdig vom Hoochmiddelalter si d Ridder gsi, wo an de Hööf vo de Fürste gläbt häi. Über d Autore git wäiss mä mäistens nid vil. Mä goot vom Schribstiil und vom formelle, sproochlige Ufbau us und nimmt aa, ass d Verfasser äntwääder Spiillüt, Gäistligi oder au Ridder gsi si.
Drei groossi Themekomplex häi d Grundlaag für die mäiste Epos bildet:
Zentralbegriff vo dr hööfische Dichdig si d Minne (d dienende Liebesverheltnis vom Ritter zun ere Daame vo dr Gsellschaft) und s fröidige Lääbensgfüül wo vo dr ganze Gsellschaft dräit worde isch (dr „hôhe muot“).
Die hööfischi Epik spieglet en idealisierts Bild vo dr hööfische Lääbenswält. Dr Inhalt isch mäistens e Räije vo Abentüür (aventiure), wo dr Ridder zur Eer vo dr gliebte Daame oder vom Hoof het müesse bestoo; d Form vom Roman isch mäistens s vierhebige Riimbaar. D Entwigglig vom hööfische Roman het z Frankriich mit de Antikeromään aagfange. Dr Mäister vom franzöösische Ridderepos (Artusroman) isch dr Chrétien de Troyes gsi. Us em dütschsproochige Gebiet het dr erst hööfisch Roman vom Heinrich vo Veldeke (Eneasroman gstammt, wo zwüsche 1170 und 1190 noch ere franzöösische Bearbäitig vom Vergil sinere Aeneis entstande isch. Näben em Hartmann vo Aue (Erec 1180, Iwein 1202) und em Gopfriid vo Stroossburg (Tristan, zwüsche 1200 und 1210) stoot dr Wolfram vo Eschebach mit sim Gralsepos Parzival (um 1200–1210).
Hanspeter Guggenbühl
Dr Hanspeter Guggenbühl (* 1949 z Mänidoorf; † 26. Mai 2021 in dr Waadt) isch e Schwyzer Schurnalischt un Publizischt gsii, wu si uf d Biet Umwält, Energy un Verchehr spezialisiert ghaa het.
Lääbe un Karriere
Dr Hanspeter Guggenbühl isch z Mänidoorf uf d Wält chuu un z Züri ufgwagse. Sy Schueluusbildig het er mit em Diplom vu dr Kantonale Handelsschuel Züri abgschlosse. Är het zwai Johr lang as Wärbetäxter gschafft, derno het er Volontariat bi dr Zytig Die Tat gmacht un vu 1973 bis 1974 as Lokalredaktor bim Badener Tagblatt gschafft. Ab 1974 het er as freie Schurnalischt fir vyl Dages- un Wuchezytige gschafft, regelmäßig au fir d Südostschweiz.
Ab 2011 isch dr Guggenbühl Autor un Mitglid vu dr verantwortlige Redaktionslaitig vu dr Internet-Zytig Infosperber gsii. Näbe syne Artikel chännt mer ihn auf fir syni Biecher.