cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Walter Haas
Suschtigs Würke
De Haas isch vo 1982 bis 2006 Mitgliid gsy vom Wüsseschaftliche Byraat vom Inschtituut für Tüütschi Spraach z Mannheim. 1987 bis 1991 hät er as Presidänt vo de Schwyzerischen Akadeemische Gsellschaft für Germanischtik gwürkt. 1995 bis 2006 isch er as Mitgliid i de Komissioon vo de Schwyzerischen Akadeemi für die Nazionaale Wöörterbüecher gsässe; di Nazionaale Wöörterbüecher sind s Schwyzerisch Idiotikon, s Glossaire des patois de la Suisse romande, s Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana und s Dicziunari Rumantsch Grischun. 2003 bis 2010 hät er d Läitigsgruppe vom Nazionaale Forschigsprogramm 56 presidiert, wo s Theema «Spraachevilfalt und Spraachkompetänz i de Schwyz» ghaa hät. Und 2007 bis 2010 isch er na Bresidänt vo der Internazionaale Spilchaarte-Gsellschaft gsy, de «International Playing Card Society».
Belmont (Bas-Rhin)
Geogràfi
Bémont lijt ìm Dàl vun dr Brìsch ìn dr Nordvogese uf re Heche zwìsche 566 un 1084 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Bémont ìsch àm 1. April 1974 mìt Wàlderschbàch und Befoss züe dr Gmein Le Ban-de-la-Roche zammegschlosse worre. 1975 ìsch àui Fouda derzüe kumme. Zitter em 1. Jänner 1992 sìn sa wìder salbstandige Gmeine.
Verwàltung
vun Bémont ìsch. Bémont ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr romànisch Dialekt vun Bémont ghert zem Welche un domìt zem Lorrain.
Glatt
Glatt isch de Familiename vo däne Persone:
Glatt isch de Name vo däne Flüss:
glatt oder teilwys au Glätti maint:
glatt isch öpis wo luschtig isch
Catalão
Catalão isch e Schdat im Bundesschdaat Goiás z Brasilie. Ir Schdat säuber wohne öppe 75.623 Iwoner(2007).
Wägem kulturelle Riichtum vor Schdat (si het es wechdigs Kulturzentrum mit Amfiteater, u d'Aktivitäte vor Universidade Federal de Goiás, wo z Catalão en Ableger het, sin o ned z'underschätze) wird si mängisch "Athen vo Goiás" gnennt. Bekannt si die sogenannte Congadas, es Folklore-Fäscht mit afrikanische Tradizione, wo immer am letschde Fritig vo jedem Septämber schdattfindet; jedes Jaar chöme öppe hunderttuusig Turischte uf Catalão, um daas z'gseh.
D'Schdat liit zodäm ir Nächi vom Emborcação-Schdousee.
Seilbahn
E Säilbahn isch es Verchehrsmiddel mit eme fescht ygrichtete Wääg, wo d Fahrzüüg druff nid sälber fahre, sondern vo Säili zoge wärde.
Sorte
Es git Säilbahne zum Lüüt vo eim Oort zum andere z bringe, und au Bahne zum Sache transportiere.
Me cha die verschideni Konstrukzioone noch underschidleche Gsichtspünkt usenanderhaa, öpe eso:
Gustav Mahler
Dr Gustav Mahler (* 7. Juli 1860 z Kalischt, Böhme; † 18. Mai 1911 z Wien) isch en östriichische Komponist in dr Zit vo dr Belle Époque am Übergang vo dr Spootromantik zur Modärne gsi. Er isch nit nume eine vo de bedütendste Komponiste vo dr Spootromantik, sondern au eine vo de berüehmtiste Dirigänte vo sinere Zit und as Operediräkter e bedütende Reformer vom Muusigtheater. Dr Mahler isch e Schüeler vom Anton Bruckner gsi. 1897 isch er Kapällmeister, denn Diräkter vo dr Hofopere z Wien worde. Er isch vo 1907 bis 1909 au Dirigänt vo dr New Yorker Metropolitain Opera gsi.
Siis Wärk umfasst zäh Simfonie, vili Lieder drunder «Das Lied von der Erde» für Tenor, Alt und Orchester, d «Kindertotenlieder», «Des Knaben Wunderhorn» noch Text us dr Gedichtsammlig mit däm Ditel vom Clemens Brentano und Achim von Arnim und Orchesterlieder.
Aitrang
Aitrang isch a Gmoand im Landkrais Oschtallgai in Bayern.
Geografi
Aitrang leit sidweschtlich vo Kaufbeire an der Kirnach. Vo dr Gmarkung sin 73,8 % Landwirtschaftsfleche, 18,8 % Wald, 6,1 % Sidlungsfleche un 1,3 % sunschtige Fleche.
Gmoandsdail
Zua Aitrang gheret s Kirchdorf Huttenwang, d Derfer Görwangs, Münzenried, Neuenried, Umwangs, Wolfholz und Wenglingen, d Weiler Binnings und Krähberg, und d Gheft Becherer, Böck, Forster, Glöckler, Hartmann, Hörrmann, Jackel, Moser, Sankt Alban, Sommer, Steigeleböck, Lohbauer und Unger.
Gschicht
Aitrang isch zum erschte Mol gnennt worda in ere Urkund vom Frankekenig Pippin em Kurza.
Religion
89 % vo dr Eiwohner sind im Johr 1987 remisch-katholisch gwesa, 8,1 % evangelisch.
Verwaltung
Aitrang hot mit dr Gmoande Bidinga, Biessahofa und Ruatshofa a Verwaltungsgmoaschaft vereibart. Dr Birgermaischter vo Aitrang isch dr Michael Hailand.
Runzenheim-Auenheim
Runzenem-Auenem (frz. Rountzenheim-Auenheim, dt. Runzenheim-Auenheim) ìsch a frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Aitrang
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Aitrang ghert zum Oschtschwäbisch.
Runzenheim-Auenheim
Gschìcht
Runzenem-Auenem ìsch àm 1. Janner 2019 grìnda worra. Sa kummt vu dr Fusion vu da Gmeina Runzenem un Auenem.
Verwàltung
vu Runzenem-Auenem ìsch. Runzenem-Auenem gheert zum Kommünàlverbànd.
Vulcanus
De Vulcanus, älter: Volcanus und uf tütsch: Vulkan isch e röömische Füürgott gsii. Bi de Etrusker het em de Sethlans entsproche. Er isch mit em griechische Hephaistos identifiziert wore und hett dem sini Aigeschafte as e Götterschmiid agnoo und isch denn au zom ene Gott vo de Volkään wore, wo noch im binennt sind.
Runzenheim-Auenheim
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vu Runzenem-Auenem ghert zum Owerrhinàlemànnisch.
<Gallery> Auenheim-04-Mairie-gje.jpg|Mairie Auenem Rountzenheim SteCroix 01.jpg|Kìrich Runzenem </Gallery>
Vulcanus
De Vulcanus het vor Bränd und de zerstörische Gwalt vom Füür gschützt und hett dodeför rötlichi Tier as Opfer öbercho. Zäme mit de Gerdgöttin Vesta hett er e Paar vo de Zwölfgötter bildet. Sini Vereerig söll z Rom vom Romulus oder vom Titus Tatius iigfüert wore sii.
Nantuaten
D Nantuate (lat. Nantuatae; ) sind en keltische Stamm im Wallis gsii. De Name isch Gallisch und bidütet »Tallüt« (gall. nanto »Tal«).
D Nantuate hend östlich vom Gemfersee (lacus Lemannus »Ulmesee«) im Tal vom Rotte (Rhodanus »Grossfluss«) glebt und ere Vorot isch Tarnaiae (hüt: Massongex) gsii. Anderi Ortschafte wo zu de Nantuate ghört hend, sind Viviscus (hüt: Vevey), Pennelocus (»Seechopf«; hüt: Villeneuve) und d Zollstation Agaunum (»Fels«; hüt: St-Maurice).
Si sind underem Chaiser Augustus im Alpefeldzug (25-15 v. Chr.) vom Drusus und Tiberius underworfe worde und is Römische Riich iiglideret wore. Zäme mit de Veragrer, de Seduner und de Uberer hend si denn en Bund bildet (quattuor civitates vallis Poeninae), wo zu de Verwaltigsainhait Raeti Vindelici vallis Poeninae ghört het. Underem Chaiser Claudius (41–54) sind die vier Stämm zu de civitas Vallensis zämegschlosse wore und zu de Provinz Alpes Graiae et Poeninae choo.
Büecher
Der Neue Pauly Bd.8: »Nantuatae«
Kollegienhaus der Universität Basel
S Kollegiehuus vo dr Uniwersidäät Baasel befindet sich am Petersblatz 1 in dr Stadt Baasel. S Geböid gältet as e Baasler Kulturguet.
Nutzig
Hüte finde im Kollegiehuus Vorlääsige, Vordräag und Daagige statt. E Däil vo dr Verwaltig und d SKUBA (Studentische Körperschaft der Universität Basel) befinde sich au dört.
Gschicht
Sit dr Gründig vo dr Uniwersidäät im 15. Joorhundert isch s Kollegiehuus am Rhiisprung gsi. Wo noch dr Reformazioon d Uni im ehemoolige Augustinerklooster an dr Augustinergass e zuesätzligs Geböid überchoo het, het das, wil s witer oobe gsi isch, s Oobere Kollegium ghäisse and s alte am Rhiisprung isch zum Undere Kollegium worde.
Vo 2001 bis 2003 isch s Geböid ganz renowiert worde.
Notschrei
D Passhöchi mit lyt 5 km weschtlich vom Fèldbärg uff dè Todtnauer Gemarkung. Vor èm Nordaaschtyg vo dè Landesschtrõß 126 südlich vo Obberrièd füürt è Stichschtrõß nõch Oschtè i s St. Willelmer Dal, wo zuè Obberrièd ghört; uff halber Höchi zwygt bim Steiwasè-Park d Chraisschtrõß 4996 nõch Hofsgrund un zuè dè Landesschtrõß 124 uff dè Haaldè bim Schauinsland ab. Uff dè Südsitè ligèd zwǜschè dè Passhöchi un Todtnau d Ortschaftè Muggèbrunn un Afterschteeg, zwǜschè dènnè è Stichschtrõß zum öschtlich glègènè Gmeindedeil Todtnaubärg füürè duèt.
Tourismus, Infraschtruktur un Sport
Dè Notschrei isch touristisch stark erschlossè. Er isch im Sommer Uusgangspungt für Wanderungè zum Wyydener Egg, Schauinsland und zum Fèldbärg un im Winter Start vo dè Notschrei-Loipè Richtung Schauinsland, Wyydener Egg, Stüèbèwasè un Fèldbärg. I dè Nôchi vom Pass ligèd mèngi Schilift un Hotels.
Diè weschtlich Variantè vom Weschtwäg volauft zwǜschè Fèldbärg un Belchè übber dè Notschrei.
Dè Notschrei isch bi dè Tour de France 1971 vom Tross passyrt worrè un isch Teil vo dè Etappè vo Bàsel gu Fryburg gsi; er isch als Bärg vo dè 2. Kategory evaluyrt worrè.
Gschichtè un Benamsung
D Strõßè füürt vom Obberrièder Dal zuè dè Passhöchi am sog. Schwèndle, wo d Wasserscheidè zwǜschè Dreisam- un Wiisèdal. Sit irer Fèrtigschtellung 1848 drait sèlli Stell dè Nammè „Notschrei“. Dõdeby handlèt s sich um èn geographischè Begriff un èn historischè Vorgang.
Èrschti Blaanungè
Anno 1780 isch dè Bau von èrè Passschtrõß isch dè Bau von èrè Passschtrõß vo Todtnau nõch Obberrièd übber dè 1119 m hoche Schwendle blaant worrè, zuè sèllèrè Zit isch dè Südschwarzwald nò vo dè Vorderöschterrycher regyrt worrè. Sèlli Passschtrõß hèt helfè söllè, s Albdal mit dè Stadt St. Bläsy un s Hochrhydal besser a s Briisgau aazbindè. 26 Johr spôter isch Todtnau unter französischer Hèrrschaft baddisch worrè, druffhy hèt dè Ort im Obberè Wyysèdal neui Impuls bruucht, well dè Bärgbau im Südschwarzwald am Ènd gsi isch. Strukturwandel isch also dringend notwändig gsi, dõdemit sin èrschtè induschtrièllè Entwicklungè unter m Yfluß vo Schwizer Kapital im Wyysèdal zschtand chò. So hèt s bald èn Huufè Manufakturè wiè Bürschtèfabrikè (diè èrstè 1765), è Zuckerfabrik (diè èrscht 1826), è Bapyrfabrik un Spinnereiè gää. Allerdings hèt s sich als problematisch erwisè, d Brodukt abzsetzè – diè abglègèni Laag vom Dal un sinè Gmeindè hèn zuè hochè Dransportkoschtè gfüürt. Diè proschperryrendi Stadt Fryburg isch zuè sèllèrè Zit uff dirèktem Wäg mit èm Fuurwärch nit z erreichè gsi. S hèt nur ein gächè Wäg gää, wo übber Afterschteeg, Muggèbrunn, d Haaldè un Horbè nõch Güntersdal füürt un im Winter zuè gsi isch. Zwǜschè Todtnau un Haaldè isch es znägscht 500 Höèmeter uè gangè un aaschlièßend widder abbè gangè. Sèllè Wäg isch übberhaupt nur mit Saumrösser un zweirädrigè Handkärrè bruuchbar gsi.
Erfolglosi Bittè im Großherzogdum
S Großherzogdum Baddè hèt bis 1848 andri Intressè wiè dè Strõßèbau innerhalb vom 1806 neu gründètè Land Baddè ghaa, obwoll näbbè Todtnau au no andri Gmeindè i dè düèf ygschnittènè Däler vom Südschwarzwald Intressè an èrè Strõß i dè Briisgau güßèrèt hän. Dè Dreisamabt zum Byschpill hèt uss Rüggsicht uff sini Wälder è Strõß übber Hofsgrund gfordèrèt. Vor allem abber Todtnau un Schönau hèn um sèll Strõßèbrojèkt rivalisyrt. Schönau hèt dõmòls als frischbachènes baddisches Amtsschtädtle z Karlsruè mee bolitischs Gwicht wiè Todtnau ghaa un hèt Unterschtützung i dè Forderung nõch èrè Strõß übbers Wydener Egg nõch Staufè im Obberhrydal ghaa.
Èrschtmòls im Johr 1819, im èrschtè Landdaag z Karlsruè, hèn d Gmeindè vom obbèrè Wyysèdal è Petition vorbrocht, i wèllèrè si è Faarschtrõß vo Todtnau übber Muggèbrunn, St. Willèlm gu Obberrièd gfordert als Aaschluss a diè schu exischtyrèndi Vobindung zwǜschè Kirchzartè un Fryburg durchs Dreisamdal. 1844 hèt s è Entscheidung gää, abber für è Strõß zwǜschè Utzèfäld übbers Wyydener Egg durchs Münschterdal uff Staufè.
S Krisèjohr 1847
Im Johr 1847 hèn sich Hunger un Arbètslosigkeit im Wyysèdal breit gmacht, wa zuè nèrè neuè Forderung gfüürt hèt – d Bevölkerung im Obberè Wyysèdal hèt sich vo dè Regyrung z Karlsruè im Stich glõ gfüült. Vill Todtnauer un Zeller hèn schu offè mit dè Zyl vo dè Baddischè Revolution un dènnè iri Vodrètter sǜmpathisyrt, sèll sin dè Hecker un dè Struve gsi. Um èn Uffruur im Wyysèdal z vohindèrè, hèt d Karlsruèr Regyrung rasch handlè müèsè un uff dè „Notschrei“ vo dè Wyysèdäler, sèlli dringèndi Petition, reagyrè müèsè. Sèllè Notschrei hèt im Pass übber d Schwèndle sin Nammè Notschrei ybrocht.
Èn Huufè Personè vom öffentlichè Läbbè hèn sich für d Forderung vo dè Todtnauer für è Strõßèaabindung stark gmacht. Asè hèt dè Zeller Kaufmaa un Textilingenieur Johann Faller – èn gebürtigè Todtnauer un Mitglyd i dè Zweitè Kammer z Karlsruè – zämmè mit èm Schopfèmer Abgordnètè Gottschalk d Todtnauer Petition unterschtützt. Mituusschlaggèbend isch d Intervention vom Bezirksförschter Frydrich Julius Gèrwig us Kirchzartè (sin Cousin Robèrt Gèrwig hèt u. a. d Schwarzwaldbaan baut), wo gegèübber dè staatlichè Forschtbehördè dè Standpungt vodrèttè hèt, dass diè 1200 Morgè vom staatlichè Waald am Notschrei un diè dõdruss resultyrèndi Vowärtung vom Holz durch è Holzabfuurwäg mächtig erlychtèrèt worrè isch.
30 Johr nõch dè èrschtè Forderung hèt s am 13. Novembèr 1847 im großherzoglichè Landdaag d Entscheidung für dè Bau dè Strõß übber dè hütige Notschreipass gää. Dè Strõßèbau isch uff d Rechnung vom Forschtdomänèfiskus gangè, d Wyysèdäler-Gmeindè hän nu s nötige Gländ koschtèlos stellè müèsè. Sowoll d Bevölkerung als au diè schu aasässigè Fabrikantè sin hochzfriddè gsi un hèn sich mit dè Hèrrschaft widder vosöönt. D Revolution, diè witter öschtlich im Südschwarzwald definityv stattgfundè hèt (z. B. dè Hecker-Zuug vom Hochrhy bis zum Schluchsee), isch im Wyysèdal widder vogèssè worrè.
Drei Großherzög hèn sich mit èm Brojèkt beschäftigt: Ludwig I., Leopold un Frydrich I.
Bau-Uusfüürung
Anno 1848/49 sin diè èrschtè 7 km für 36 000 Guldè zwǜschè Notschrei un Obberrièd baut worrè un am 13. Novembèr 1848 ygweit worrè. D Strõß isch öppè 6 m breit un hèt è Steigung vo 5–11 %. S Fèschtbrogramm zuè dè Yweiung vo dè Strõß isch abber vom Schnee vowaiht worrè. Dè Todtnauer Bürgermeischter Kelle hét d Vobindung nõch Fryburg annèdubaki als „notwendigi Läbbensõdèrè“ dauft.
Meroux-Moval
Meroux-Moval ìsch a frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss).
Notschrei
Bau-Uusfüürung
Im Johr 1855 isch au dè Streggèabschnitt zwǜschè Todtnau un Notschrei für 37 000 Guldè fèrtig baut worrè. Dè Vokeer isch druff hy uff 17 160 Zentner a Transportgüèter aagschtigè, dõdemit sin d Dransportkoschtè vo 36–40 Kreuzer pro Zentner uff öppè 18 Kreuzer/Zentner gsunkè.
Marieulles-Vezon
Marieulles (ditsch 1915–18 Mariellen, 1940–44 Marendorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Notschrei
Denkmòl
Us Erlychterung un Dankbarkeit hèn d Todtnauer èn 6 Fuèß [öppè 1,8 m] hochè Obelisk uss Stei uffgschtellt un mit dè folgendè Inschriftè vosää:
Meroux-Moval
Verwàltung
vu Meroux-Moval ìsch. Meroux-Moval gheert zum Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Meroux-Moval ghert zem Franc-Comtois.
Marieulles-Vezon
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Notschrei
Witteri Blaanung
Um 1991 ummè isch aadenkt gsi, diè stark beaaschpruchti Passschtrõß, wo vo Pendler, Yheimischi un Tourischtè frequèntyrt wörd, durch è Ysèbaa übber dè Notschrei odder èn Tunnel durch dè Schauinsland durrè z entlaschtè, abber sèlli Blään wörrèd trotz dè glychbliibènd großè Vokeersbelaschtung nit witter vofolgt worrè.
Marieulles-Vezon
Geogràfi
Marieulles lijt rund 15 Kilometer sìdlich vun Metz uf re Heche zwìsche 183 un 375 m ìwer em Meeresspiejel. Durich d Dorf fiehrt d Autoroute A31.
Züe dr Gmein ghert àui no s Derfel Vezon.
Gschìcht
Marieulles ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 691 àls Mariolas.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Marieulles ìsch. Marieulles ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Marieulles ghert zem Lorrain.
QUINT Magazin
S QUINT Magazin isch e Basler Schielermagazyyn.
Andrea Schwarz
D Andrea Schwarz (* 21. Septämber 1957 z Bforze) isch e dytschi Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene) un syt 2016 Mitglid vum Landdag vu Bade-Wirttebärg.
QUINT Magazin
S'isch s'europawitt grösste Printmedium, wo ussschliesslig dur Schieler produziert wird. Jööhrlig wärde zwüsche drey und vier Ussgoobe publiziert.
Andrea Schwarz
Lääbe
D Schwarz isch mit ere Schwester z Knittlinga im Enzchrais ufgwachse. Dert isch si au vu 1963 bis 1967 uf Grundschuel un vu 1967 bis 1973 uf d Realschuel gange. No dr Mittlere Ryfi het si vu 1973 bis 1976 ne Lehr zur medizinische Fachaagstellte gmacht.
QUINT Magazin
Entstehig
Im Johr 2017 isch d'Idee fürs Magazyyn während ere Diskussion vom Stanislaw Zytynski, em Nima Zarnegin und ihrer Klasselehrerin Barbara Schmitz über postfaktischi Politik und populistischi Mediebrichterstattig entstande. Bsunders d'Unzueverlässigkait vo de Medie isch e wichtige Gsprööchsgegestand gsy.
Nach dääre Diskussion hän dr Stanislaw Zytynski und dr Nima Zarnegin drmitt aagfange, ihri Mitschielerinne und Mitschieler aazspräche, und so e ersti Redaktion, bschdändig uss säx Persone, zämmezstelle.
Andrea Schwarz
Lääbe
Si het ghyrote un isch mit ihrem Mann uf Oberderdingen-Flehingen zoge. Si hän zäme drei Chinder iberchuu. Anne 2001 hän si si schaide loo un d Schwarz isch mit dr Chinder uf Oberderdingen zoge.
QUINT Magazin
Verain
Zums Magazin unterstütze, hän sie dr gemainnützigy Verain QUINT (friehner "Cerisier") gründet. Sytdäm het sich s'Team stetig vergrösseret und bestooht mittlerwyyle uss Dutzende Mitglieder uss allne Basler Gymnasie und Fachmaturitätsschuele.
Andrea Schwarz
Lääbe
Vu 2011 bis 2016 het si fir dr Alexander Salomon as Wahlchraismitarbaiteri gschafft.
QUINT Magazin
Produggt
Aktiv an de Magazyyn bedailigt sin jewyyls zwüsche 20 und 30 Jugendlichi.
Jeedi Ussgoob drääit sich um e bestimmts Thema, wie zum Byspiil: Laideschaft, Syschdeem , oder dr Umgang mit Gschicht und Territorialrächt. Daas Thema wird denn im ganze Heftli in Form vo Artikel behandlet. S'Magazyyn wird mit Grafike, Bilder und wittere Illustratione gstaltet. In jedere'n Ussgoob findet sich au e Politik- sowie e Kulturdail.
Säbelzahnkatzen
D Underfamilie vo de Sääbelzaanchatze (Machairodontinae) isch en usgstorbeni Linie vo de Chatze. Si häi zu de Raubdier (Carnivora) ghöört, won en Ornig vo de Süüger (Mammalia) si. Mä nimmt aa, ass sich d Raubdier scho im früeje Paleozään in die bäide Raubdier-Üüberfamilie vo de Chatzenartige (Feliformia) und de Hundartig (Caniformia) ufgspalte häi. As eltisti Grubbe vo de Chatzenartige het die usgstorben Familie Viverravidae gulte, wo scho im Paleozään noochgwiise isch. Äini vo de eltiste Familie us em Zwiig vo de Chatze si d Nimravidae, wo seer stark an Chatze (Felidae) erinnere, aber as e separaati Familie aagluegt wärde. Si si zum erste Mol im spoote Eozään z Nordamerika und in Öiraasie ufdrätte. En anderi Familie, d Barbourofelidae, het mä zerst as en Underfamilie vo de Nimravidae aagluegt, hüte aber gälte si as äigeni Familie. D Barbourofelidae si erst im spoote Miozään usgstorbe mit dr nordamerikaanische Gattig Barbourofelis. Gläägentlig wärde au e baar Arte vo de Nimravidae und de Barbourofelidae as Sääbelzaanchatze bezäichnet, au wenn si weder ächti Chatze no ächti Sääbelzaanchatze si und doorum as Schiinsääbelzaanchatze gälte.
Dr äigentlig Zwiig vo de ächte Sääbelzaanchatze wird as d Unserfamilie vo de Machairodontinae bezäichnet.
Andrea Schwarz
Bolitik
Ab 1999 isch si Gmaireeti z Oberderdingen gsii. No ihre Wahl in Landdag 2016 het si des Amt ufgee.
Säbelzahnkatzen
Was d Ufgoob vo de charakteristische Sääbelzään (Dentes canini) isch, isch bis hüte umstritte. Im Ooberchiifer isch dr Eggzaan noch em Zwüschechiiferbäi (Prämaxillare) dr vorderst Zaan im Ooberchieferchnoche (Maxillare). Es isch mööglig ass si mit ene Dier grisse häi, es cha aber au si, ass si nume für s Imponiere andere Chatze gegenüüber guet gsi si.
Andrea Schwarz
Bolitik
Bi dr Landdagswahl z Bade-Wirttebärg 2011 het si im Wahlchrais Bretten kandidert un bi dr Landdagswahl 2016 het si s Erschtmandat im Wahlchrais Bretten gwunne. Fir ihri Fraktion isch si Entwickligsbolitischi Sprächeri un Sprächeri fir Bevelkerigsschutz.
Säbelzahnkatzen
E baar Sääbelzaanchatze
Die mäiste Arte häi nid eso imposanti Sääbelzeen gha wie dr bekannt Smilodon fatalis und si au nid riisig gsi.
Andrea Schwarz
Bolitik
Im Landdag isch si Mitglid im Uusschuss fir Inners, Digitalisierig un Migration un im Uusschuss fir Europa un Internationals. Stellverdrättend Mitglid isch si im Ständigen Uusschuss, im Uusschuss fir Wirtschaft, Arbet un Wohnigsböu, im Uusschuss fir Sozials un Integration un im Uusschuss fir Ländlige Ruum un Verbruucherschutz. Derzue isch si Mitglid im Oberrhyroot.
QUINT Magazin
Verdailig
Sämtligi Artikel, alle bisher publizierte Magazyyn, sowie Multimediaproduktione wärde'n usserdäm uff dr Websitte und Social-Media-Konti vo dr Schielerorganisation veröffentlicht.
Säbelzahnkatzen
Kwelle
Dr Ardikel «Säbelzahnkatzen» uf dr dütsche Wikipedia
QUINT Magazin
Verdailig
Eebefalls glischdet wärde die veröffentlichte'n Artikel in de Datenbanke vo dr Schwyzer Mediedatebangg und Swissdox.
Finanzierig
Dr Verain QUINT isch besträbbt, langfristigi Partnerschafte'n yyzgoo, zum d'Finanzierig vo wyttere Projäggt, wie die Videoabtailig, z sichere.
Vorstand
Quint wird voneme Vorstand glaitet. Im Letschtere sin d'Abtailige Finanze, Online, Social Media, Lektorat und d'Chefredaktion Mitglied verdrätte.
Im aktuelle Vorstand nämme'n Yysitz :
Alumni
Zu de'n Alumni vom Verain QUINT ghööre einigi bemerkenswärti Journaliste, Politiker, und Aktiviste.
Under andere:
Reverolle
Reverolle (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz.
Gschicht
Reverolle isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1177 as Ruuilora.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 11,7 % gläge.
Religion
59,4 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 16,4 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,5 %, CVP 4,1 %, FDP 17,1 %, GLP 9,1 %, GP 12,4 %, SP 19,1 %, SVP 25,2 %, Sunschtigi 1,6 %.
D Burgermaischteri vu Reverolle isch d Domenica Wälti-Caviezel (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 1,5 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 323 Yywohner 94,1 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 2,5 % Dytsch, 0,3 % Italienisch un 3,1 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Blancherupt
Blancherupt (dt. Bliensbach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Blancherupt ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1371.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Blancherupt ìsch. Blancherupt ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr romànisch Dialekt vun Blancherupt ghert zem Welche un domìt zem Lorrain.
Decumates agri
Decumates agri – so lutet di anzig historisch öberliferet Form – isch e Bizaichnig vom Land zwüschet em Rhii, de Donau und em Taunus. Debi handlets sich nöd umen geografische Name, sondern mee um en stüürtechnische Uusdruck. D Bidüttig isch öppe »Zehntland«.
Öberliferig und Düütig
De Uusdruck decumates agri chunnt nume i de Germania vom römische Historiker Tacitus vor. Zu sinere Zitt sind d Römer öber de Rhii gstoosse und hend s Land um de Negger underworfe. D Forschig ninnt aa, as da noieroberti Land bis zu sinere reguläre Iigliderig i d Provinz Germania superior en spezielle Status gnosse het, wo d Biwooner stüürbigünstigt gsii sind, demit da Land, wo fast menscheleer gsii isch, för Noisidler attraktiv werd. D Römer sind nämli uf e gnueg grossi Zivilbivölkerig agwise gsii, wo d Legionäre mit Lebesmittel und handwerchliche Sache versorgt hend.
Allerdings isch vill diskutiert und gstritte wore öber de Uusdrugg und wa dehinder stecke chönnt, zumene aihellig anerchannte Schluss isch mer bis hüt nöd cho. Interessanterwiis kursiert aber immer no d Form Agri decumates, obwoll di anzig Stell bim Tacitus ebe umgikeert luutet.
Gschicht
D Bisidlig vo dem Land zwüschet em Rhii, em Main und em Iller, wo vom Negger und vo de obere Donau durflosse werd und wo grossi Wälder stönd, wie de Schwarzwald, de Odewald und di Schwööbisch Alb, cha för d Antiki i föf Periode tailt were.
De Chaiser Vespasian (69–79) het da Land underworfe und denn zude römische Provinz Germania superior gschlage. D Römer hend ab em Joor 85 afange en Grenzhag baue, de Limes, wo s Land gschützt het vor germanische Öberfäll. S sind denn meriri Kastell, Legionslager, Stedt, Dörfer und Guetshöf baut wore und e guets Strossenetz isch aglait wore, wo a de römische Legionäre erlaubt het, sich schnell a brenzligi Ort z bigee. D Bivölkerig isch heterogen gsii und s Land het nöd emene spezifische Stamm ghört.
I de Joor 259 und 260 hend denn d Alemane de Limes durbroche und sind wyt i die römische Provinze ggange. I de Zyt drufabe hend si nodisno s Land i Bsitz gnoo.
Cookie
E Cookie (US-änglisch: Plätzle, Keaks) isch en kurzer Iitrag in`ra moischtens kleine Datebank uf ma Computer und dient em Ustuusch vo Informationa zwische Computerprogramm oder vo der zitlich beschränkte Archiviirung vo Informationa. E Cookie bschtoht us mindeschtens zwoi Beschtandtoil: sim Name und em Inhalt oder Wert vom Cookie; und zuesätzlich kinned Aagabe über de zweckmäßige Gebruuch vorhande si. Die Datebank ka ohne bsondere Hilfsmittel vom Computer-Benutzer selber oft it iigsea oder verändred werre. Sie isch somit opak.
Vo Aawendungsprogramm, oder Dtoil bzw. Erwiterunga, vom`ma Betriebssystem vo Computer, wo an Dienscht zu Verfiegung schtelled, ka e Cookie zum Bischpil bim Schtart vom`ma Programm gsetzt werre. Andere Programm wird so bekannt, dass se dean Dienscht in Aaschpruch neah kinned, wenn se in der Datebank de vorher vereinbarte Name vom Cookie finded. Der Wert vom Cookie enthält drbi typischerwiis a Schpoicheradress, wo die Funktiona vom Dienscht driber zuegänglich sind. Datebanke vo deam Typ hoißed Cookie Jar.
Webbrowser schtelled a Cookie-Datebank zu Verfiegung, wo Cookie Cache gnennt wird; und wo der Webserver drin vo`ra bsuechte Internetsitte Informationa in Form vo HTTP-Cookies hinterlege und bi ma Wiiderbsuech vo der Sitte uslease ka.
Lueg ou: Cache, Registry
Veragrer
D Veragrer (lat. Veragri, Varagri; ) sind en keltische Stamm im Wallis gsii. De Name isch Gallisch und het die chriegerischi Bidütig »Oberschlächter«.
Si hend im undere Wallis gsidlet und de Passvercher öber de Gross Sankt Bernhard (lat. Summus Poeninus) kontrolliert. Ire Vorort isch Octodurus (hüt Martigny) gsii, wa »Fichtestadt« oder »Stadt mit acht Tor« bidütet. Noch de Christianisierig isch Octodurus Bischofssitz wore. De erst bikannt Bischof isch de Theodorus (um 380) gsii, wo as Hailige Theodul im Wallis vereert werd.
De Julius Cäsar het ane 57 v. Chr. versuecht d Veragrer z underwerfe, um d Kontrole öber de Grossi Sankt Bernhard z gwüne, doch zäme mit de Seduner hend si d Römer bisigt. Si sind denn erst under em Chaiser Augustus im Alpefeldzug vom Drusus und Tiberius underworfe worde und is Römische Riich iiglideret wore. Zäme mit de Nantuate, de Seduner und de Uberer hend si denn en Bund bildet (quattuor civitates vallis Poeninae), wo zu de Verwaltigsainhait Raeti Vindelici vallis Poeninae ghört het. Under em Chaiser Claudius (41–54) sind die vier Stämm zu de civitas Vallensis zämegschlosse wore und zu de Provinz Alpes Graiae et Poeninae choo.
Diano Marina
Diano Marina isch en italienischi Hafestadt a de ligurische Küste i de Provinz Imperia, a de Bluemeriviera, i de Nöchi vo Monaco.
Gschicht
I de 50er Joor vom 20. Jh. hend de Selvarajan Yesudian und Elisabeth Haich e Yoga -Summerschuel z Diano Marina uftue.
Hüt isch nebetem Aabau vo Olive, Basilikum, Tomate, Frücht, Gmües und Blueme de Tourismus e wichtige Wertschaftszwiig vo Diano Marina.
Pausanias
Pausanias isch e griechische männlige Naame. Bekannti Lüt mit däm Naame:
Hüttikon
Hüttike isch e Gmeind im Schwiizer Kanton Züri. D Gmeind ligt im Furttal und ghört zum Bezirk Tielschtoorf.
Gschicht
S erschti Mol in ere Urkund isch Hüttike im Johr 883 uftaucht als Huttinchova. En Adalbert het in dere Urkund sin Bsitz de Abtei vom Fraumöischter z Züri abträte und het dodefür anderi bsitztümer am Türlersee übercho. Sowohl s höchi, wi au s Nidergricht isch im 14. Johrhundert bi de Habsburger gsi und de Ort het zum Amt Siggethal ghört. En Teil vo de Höf im Ort hei scho früeh zum Chloschter Wettige ghört, anderi de Badener Spitalverwaltig. Wo mit de Eroberig vo de Habsburger Territorie im 1415 d Grafschaft Bade entschtande isch, isch Hüttike en Teil dervo gsi, bis ins Johr 1798. Bis ins 1803 isch Hüttike dann en Teil vom Kanton Bade gsi, bevor es zum Kanton Züri cho isch. Bis ins Johr 1868 hei d Hüttiker zu de reformiirte Chilegmeinde Würelos ghört, sind dann aber Otelfinge zuteilt worde. De Status von ere eigede Gmeind het Hüttike 1814 übercho.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraatäil liit bi 16,3 % (Stand 2011).
Religion
42,2% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 31,9% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Gmäindspresidänt isch de Markus Imhof (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,1 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hüttike ghört zue de Unterländer Mundarte.
Sehenswürdigkeite
Z Hüttike stoht s Huus mit em letschte Dach, wo im Kanton Züri mit Stroh iideckt isch, s Stohdachhuus Hüttike. Es isch öppe im 1682 bauet worde und ghört sit em 1940i em Kanton Züri.
Nachtschattengewächse
D Nachtschattegwegs (Solanaceae) sin e Familie vu dr Bedecktsomige Pflanze (Magnoliopsida). Zue ihre ghere rund 90 bis 100 Gattige, d Zahl vu dr zuegherige Arte wird mit rund 2.700 aagee. Di grescht Gattig vu dr Familie sin d Nachtschatte (Solanum), wu uugfehr 1.000 bis 2.300 Arte derzue zellt wäre. In dr Familie git s wichtigi Nahrigspflanze, wie zem Byschpel Härdepfel, Tomate, Aubergine, un au Zierpflanze, wäg em Ghalt an bstimmte Alkaloide un Steroide gälte ne Dail Arte au as wichtigi Hail-, Rusch- un Kultpflanze. Karakteristischi Merkmol sin vor allem di fimfzellige Bliete mit verwagsene Chelchbletter, dailwyys verwagsene Chronbletter, fimf Staubbletter un zmaischt zwai mitenander verwagsene Fruchtbletter. D Fricht vu dr Nachtschattegwegs sin zmaischt Beerine oder Chapselfricht.
Syschtematik
Die Syschtematik orientiert sich an dr Arbet vum Richard Olmstead vu anne 2008, Änderige derzue sin mit Ainzelnoowyys gchännzaichnet:
Netflix
Netflix, Inc. (vu Änglisch fir ‚Internet‘ un flicks, umgangssprochli fir ‚Film‘) isch e US-amerikanisch Unternäme, wu Film un Färnseeserie produziert un verdrybt. S isch anne 1997 vum Reed Hastings un em Marc Randolph z Los Gatos (Kalifornie) grindet wore un isch aafangs e Online-Videothek mit em Versand vu Film uf DVD un Blu-ray gsii. Anne 2007 isch Netflix in s Video-on-Demand-Gschäft yygstige un het d Inhalt per Streaming fir Abonnänte zuegängli gmacht. Syt em Septämber 2014 isch Netflix au z Dytschland, in dr Schwyz, z Frankrych un z Eschtrych empfangbar. Im Jänner 2018 het Netflix wältwyt 118 Millione Abonnänte ghaa. Mer chännt Netflix unter anderem fir syni Aigeproduktione, wie zem Byschpel „House of Cards“, „Orange Is the New Black“, „Stranger Things“, „Narcos“ oder „Daredevil“.
Vesta
D Vesta isch di röömische Herdgöttin. Si isch mit de griechische Hestia gliichgsetzt wore.
D Vesta isch d Göttin vom römische Staatsherd gsii und isch nume selte as Göttin vom hüüsliche Herd vereert wore. Ere Tempel, wo noch de Saag vom Numa Pompilius gründet woren isch, isch am Rand vom Forum Romanum gstande. S isch en archaische Rundtempel gsii, wo nume d Vestaline hend töre inegoo. Die sind jungfroilichi Priesterine vo de Vesta gsii, wo s hailige Füür ghüetet hend. De Tempel isch e paarmol abebrennt und jedesmool noi uufbaut wore.
Zäme mit em Vulcanus hett si e Paar vo de Zwölfgötter bildet.
Neues Orchester Basel
S Nöijen Orkhester Baasel (NOB) isch e Sümfoniiorkhester, wo z Baasel dehäi isch. Dr ungarisch Dirigänt Bela Guyas, wo 2012 gstorbe isch, het s im Joor 1982 gründet und sit 2012 wird s vom Christian Knüsel gläitet.
Gschicht
S Orkhester het bis jetz mee as 350 Konzärt z Baasel und in dr Nordwestschwiz veraastaltet. Do drzue chömme Ufdritt in dr Regioonä in andere Schwizer Stedt und im Usland. Wichdig für s Orkhester isch d Förderig vom Noochwuggs. Es isch zämmegsetzt us junge Bruefsmusiker und git Soliste, wo am ufstiige sin, e Blattform.
En andere wichdige Aspäkt isch, ass es in dr Regioon verankeret isch. S Nöije Orkhester Baasel förderet lokali Künstler und veraastaltet Konzärt in dr ganze Regioon, vor allem in de Kantöön Baaselstadt und Baaselland. Si Briisbolitik will s mööglig mache, ass alli, wo dra intressiert si, klassischi Muusig chönne erlääbe. Es git zwäi Abonnemänt für je siibe verschidnigi Brogramm, wo in dr Martinskirche z Baasel und an andere Ort in dr Regioon Baasel ufgfüert wärde. Drzue chömme zwäi Äxtrakonzärt und zwäi Gastspiil bro Säsoo.
Zu de Brioridäte vom Orkhester ghöört näben em Angaschmaa für dradizionelli Wärt und für musikalischi Mäisterwärk au d Förderig vo dr Kreatiwidät vo junge Kunstschaffende mit innovative Brojekt. Dorum bringt s NOB immer wider nöiji Format uuse, zum Bischbil e Schriibwettbewärb für Baasler Schüeler, e Komposizioonsuufdrag oder e Vermiddligsbrojekt, wo Jugendligi us underschiidlige soziale Schichte zsämmebringt. S NOB brobiert in sine Aktividääte kulturells und sozials Angaschmaa z kombiniere. Es het vor, mit verschidnige Instituzioone zämmezschaffe, wie mit Altershäim oder mit dr internazionaale Organisazioon PLAYforRIGHTS, wo sich für Menscherächt iisetzt über multimediali Vermiddlig vo Kunst.
Wulfila
Dr Wulfila, griechisch und latinisch Ulfilas, (* ungfähr 311; † 383) isch dr Missionäär und Bischof vo de Weschtgote gsi, und het s arianisch-germanische Chrischtedum gründet.
Lebeslauf
Dr Wulfila (Bedütig vom Name: ä chliis Wölfli) isch um 311 n. Chr. uf d Welt cho. Si Muetter schtammt vo kapadokische Chriegsgfangene ab, är isch entwäder Goot oder Halbgoot gsi. Im Alter vo drissgi isch er 'Bischof vo de Chrischte im gotische Land' worde. Er het im Biet vo de Weschtgote an dr untere Donau bis 348 missioniert, zun erä Zit, wo s mänggisch no Chrischteverfolgige geh het. Er isch in Balkan cho und isch bi de Goteschtämm dört z Niš während 33 Johr Richter und Bischof gsi. Dört het er au um 369 d Bible übersetzt. Zum s Gotische gnauer widergee, het er us Ruune, latinische und griechische Buechstabe s gotische Alphebet gschaffe.
Walther Stampfli
De Walther Stampfli (* 3. Dezember 1884 z Büre; † 11. Oktober 1965 z Züri), heimatberechtigt in Aeschi, isch en Schwiizer Politiker (FDP) gsii.
Er isch am 18. Juli 1940 in Bundesrat gwählt worde. Am 31. Dezember 1947 hät er siis Amt übergeeh nachdem er am 18. November siin Rücktritt erchlärt hät.
Vo 1921 bis 1940 isch er Sekretär, Direkter und Verwaltigsrat vo dr Gsellschaft vo de Ludwig von Rollsche Iisewerch gsii.
Zitat
über de Walther Stampfli:
Rhythmus (Musik)
I dè Musig bezeichnèt dè Begriff Rhǜthmus ein vo dè beidè horizontalè (zitlichè) Duèrschtrukturè vo Einzel-Schallereignis (Ysätz odder ggf. Endungè vo Döön/Grüüsch, grafisch durch Notèzeichè rebräsentyrt) un Duèr vo dè Ruè (grafisch: Pausèzeichè), bzw. d Duèrschtrukturè vo uuvoänderlich-zämmèhängend interpretyrtè musigalischè Konzäpt/Perzäpt (z. B. Rhǜthmus vo dè Fundamèntdöön, Rhǜǜthmus vo dè Donhöchè (unabhängig vom Rhǜthmus vo dè Aaschlääg/Endungè), Rhǜthmè vo widderkeerendè Donhöchè in schinpolyphoner Melodik, uva.).
Repräsentyrt mò è musigalischi Struktur wiè nè zweidimensionals Diagramm mit dè Zit uff dè X-Achsè un dè Donhöchè uff dè Y-Achsè (voglychbar mit dè Notèschrift), bezeichnet Rhythmus näbbè dè Melody eini vo dè beidè horizontalè Strukturè. I sèllèm Bild chunnt diè senkrächti vertikali Komponentè dè Donhöchi glych. Beidi chönnèd sich grundsätzlich unabhängig vonènand voänderè, allerdings vomittlèt au d Dimension vo dè Donhöchi Rhǜthmè.
Definition
D Definition vum Rhǜthmus als permanènti Sequènz stammt vom Aristoxenos, wo als Èrschtè è Theory vum Rhǜthmus gschribbè hèt. Er bschränkt d Duèr nit uff d Donlängi, sondern hèt au d Sprõchebèni im Gsang un d Körperbewegung im Tanz mit ièbezogè, wo i dè Musig öfter zämmè drèffèt. Pausè im Sinn vo stillè Döön hèn èrscht spòtantiki Rhǜthmiker i d Theory ygfüürt, öppè dè Auguschtinus. Èn Polyrhǜthmus sin meeschtimmigè Rhǜthmè, wo glych lang sin; dè lòt d Darschtellung vo komplèxè musigalischè Zitschtrukturè im allgmeinerè Sinn vum Rhǜthmus zuè. Polyrhǜthmik isch unter andrem i dè afrikanischè un indischè Musig vobreitet.
I dè õbèdländischè Musig isch d Notation vo dè Rhǜthmè als Sequènz vo Notèwärt un Pausenwärt normal, also mit dè musigalischè Duèrzeichè dè Notèschrift. Dè Rhǜthmus nimmt dört Bezug uff dè vorgäene, meischtens regelmäßig widderholte Tagt un chriègt dõdurrè è Bedonungsschtruktur. Èn Rhǜthmus gegè dè Grundschlag vum Tagt wörd als Sǜnkopè benamst. Wiè spannungsrych èn Rhǜthmus ygschätzt wörd, isch stark dèvu abhängig, i wellèm Mischungsvohältnis un in wellèrè Wys sini Akzänt mit èm Grundschlag zämmèkeièd odder von èm abwychèd. Spezièll sin Rhǜthmè vo Dänz immer an Tagt bundè un drägèd Eigènämmè, z. B. Marschrhǜthmus, Walzerrhǜthmus, Sambarhǜthmus, Tangorhǜthmus usw.
I dè Musig ußerhalb vum õbèdländischè Berych git s hüfig eini vum Tagtsischteem unabhängigi Rhǜthmik, zum Byschpill bim Tala i dè indischè Musig.
Seduner
D Seduner (lat. Seduni) sind en keltische Stamm im Wallis gsii. De name isch Gallisch und bidütet Sesshafti.
D Seduner hend im mittlere Wallis gsidlet und ire Vorort isch Sedunum (hüt Sittu) gsii. Archäologisch chamer si för s 1.Jh.v. Chr. guet vo irne binochburte Stämm underschaide ahand vo Armring wo i Schlangechöpf uslaufet. Denoo hend si im Oste bis zum Pfynwald glebt und im Weste bis is Tal vom Flüssli La Morge.
Ane 57 v. Chr. hend si a de binochburte Veragrer gege d Römer ghulfe und die bisigt. Si sind denn underem Chaiser Augustus im Alpefeldzug vom Drusus und Tiberius underworfe worde und is Römische Riich iiglideret wore. Zäme mit de Nantuate, de Veragrer und de Uberer hend si denn en Bund bildet (quattuor civitates vallis Poeninae), wo zu de Verwaltigsainhait Raeti Vindelici vallis Poeninae ghört het. Underem Chaiser Claudius (41–54) sind die vier Stämm zu de civitas Vallensis zämegschlosse wore und zu de Provinz Alpes Graiae et Poeninae choo. Nochem Undergang vom Römische Riich isch s Wallis zum Burgunderriich cho und Sedunum isch Bischofssitz wore.
Heidi Siller-Runggaldier
D Heidi Siller-Runggaldier (* 11. Februar 1954 z Brixen) isch e Romanischtin us em Südtirol.
Si isch z Sankt Ulrich im Grödnertal ufgwachse und het vo 1927 bis 1978 a dr Uni Innsbruck d Germanischtik und d Romanischtik studiert. 1995 het si sich mit der Arbet ''Das Objektoid. Eine neue syntaktisch-funktionale Kategorie, aufgezeigt anhand des Italienischen'' habilitiert. Si isch mit em Germanischt und Uniprofässer Max Siller (* 28. Septämber 1946) vo Sterzing verhürootet und het zwöi Chind.
Sid 1979 het si als Assischtäntin am Institut für Romanischtik a dr Uni Innsbruck gschaffet und sid 1995 als Dozäntin. 2001 isch si Profässoorin für Romanischi Filology a dr Uni Bonn woorde, und sid 2002 isch si Profässoorin für Romanischi Sproochwüsseschaft a dr Uni Innsbruck. Iiri Hauptgebiet i dr Forschig sin d Italianistik und d Rätoromanistik. Si forschet über d Sproochkontakt vom Dütschen, em Iteliänischen und dr rätoromanische Sprooch Ladyn.
D Siller-Runggaldier isch bi de leitende Greemie vo dr Società di Linguistica Italiana, vom Dütschen Italianischteverband und vo dr Société de Linguistique Romane gsi.
Si het anne 1989 dr Forschigspry vo dr Stadt Innsbruck übercho, 2004 d Uszeichnig «Stella della Solidarietà Italiana» und 2014 s Eerezeiche vom Bundesland Tirol.
Selvarajan Yesudian
De Selvarajan Yesudian (au Selwaradschan und Selva Raja Yesudian; * 25. Februar 1916 z Sholinghur, Tamil Nadu, Indie, † 26. Oktober 1998 z Zöri) isch e südindische Yogalehrer gsii. Er het as ann vo de erste z Europa Yoga underrichtet und zäme mit de Elisabeth Haich meriri Yogaschuele i de Schwiz ggründet.
Tamil Nadu
De Selvarajan Yesudian isch am 25. Februar 1916 i de Stadt Sholingur nördlich vo Madras im indische Bundesland Tamil Nadu uf d Welt choo. Sini Eltere sind Ärzt z Madras gsii. Er isch immer e schwächliche Bueb gsii und het ai Chinderchranket um die ander öbercho. Nochere Lungenentzündig mit vierzeni isch er ase schwach gsii, as er nüme mit andere Chind het chöne spile. Er het denn i de Bibliothek vo sim Vatter Büecher öber de Yoga gfunde und mit groossem Intressi glese. Er het denn afange haimlich Hatha Yoga praktiziere, aber sini Gsundhait het drunter no me glitte. Mit föfzeni het er ufeme Spaziergang imene Mangohain e Yogaklass atroffe. Er het de Leerer aagsproche und isch as Schüeler uufgnoo wore. Under de Aalaitig vom Yogalehrer het er schnell en athletische Körper entwicklet und isch gsund wore.
Schwiz
Nochdem ane 1948 s kommunistische Regime d Yogaschuel z Budapest gschlosse het, hend de Selvarajan Yesudian und d Elisabet Haich im November 1948 Ungarn verloo und sind uf Zöri choo, mit em Ziil uf Kalifornie z goo. Baid sind denn aber i de Schwiz blibe und hend i merere Schwizer Städt Yogaschuelene gründet. Ab 1990 het sich de Selvarajan Yesudian afange zruggzüche und het sini Yoga-Schuel z Sanggale sim langjöörige Schüeler Rolf Heim öberloo. Am 26. Oktober 1998 isch er z Zöri gstorbe.
Werch
De Selvarajan Yesudian hett sich starch mitem Yoga usenandergsetzt. Er het zäme mit de Elisabeth Haich erfolgriich meriri Yogaschuele gründet, so z Budapest (vo 1939-1948) und i de Schwiiz ab 1948 z Aarau, z Basel, z Bern, z Gempf, z Luzern, z Ponte Tresa, z Sanggale und z Zöri. Im ligurische Diano Marina isch zudem no e Yoga-Summerschuel ggründet wore. Er het nöd nume Yoga underrichtet sondern au Vortträäg ghalte und Birootige abotte. Er isch de Autor vo merere Büecher öber de Yoga und d Philosophii wo dehinder steckt. Sini Büecher werdet bis hüt immer wider noi usegee. Em Selvarajan Yesudian sini spirituelli Vorbilder sind de Ramana Maharshi (1879-1950) und de Vivekananda (1863-1902) gsii.
Em Yesudian sin Yoga
De Yesudian het sini Stunde guet strukturiert. Nochere chorze Meditation in ere Sitzhaltig isch e chliine Vortrag öber d Philosophii ghalte wore. Drufabe sind Schnuufüebige (Pranayama) cho und denn sind verschidnigi Yogastelige (Asana) döregfüert wore. Nochere chorze Erholig isch e zwaiti Meditation choo und am Schluss no e Tüüfeentspannig. D Üebige sind i de Regle mit gschlossne Auge möglichst entspannt döregfüert wore um d Konzentratio zerhöche und s Biwusstsii z schärfe und de Prana (Schnuuf, Lebesenergii) z verbessere. Autosuggestion und Bichräftigungsformle sind bruucht wore um d Schüeler im Fortschritt z stärche und um positivs Denke z schuele. Noch de Stund sind a de Schüeler no Üebige för dihai mitgee wore.
Büecher vom Selvarajan Yesudian
Die maiste Büecher het de Selvarajan Yesudian zäme mit de Elisabeth Haich as Mitautorin usegee.
Saturnus
De Saturnus oder uf tütsch Saturn  isch i de römische Mythologi de Gott vom Acherbau. Er isch mitem griechische Kronos gliichgsetzt wore. Bi de Etrusker hett er Satre ghaisse. I de Chaiserzitt isch er au mitem Osiris oder Serapis vergliche wore.
Noch de röömische Saag isch de Saturnus ursprüngli e König vo Latium gsii. Er hett a de Mentsche de Acherbau biibroocht und e goldigs Zittalter biwörkt. Er isch au e chthonische Gott gsii und het zäme mit de Göttin Lua chöne Vernichtig bringe. Sis Fest, d Saturnalie, isch am 17. Dezember gfiiret wore.
Sini Frau isch d Fruchtgöttin Ops, wo mit de griechische Rhea gliichgsetzt woren isch. Er isch de Vatter vom Picus ("Specht") gsii, wo noch em König woren isch. Demm si Soo, de Faunus isch denn de Vatter vo birüemte König Latinus, wo de Aeneas uufgnoo hett.
Uursprüngli sölled ufem Kapitol z Room em Sarturnus Mentsche gopferet wore sii. De Hercules heb denn die Mentscheopfer ersetzt dör Cherze und Statuette. Siin Tempel isch ane 497 v. Chr. baut wore. I dem Tempel isch Staatsarchiv und d Staatskasse vo de Römer gsii. Sini Statue i dem Tempel hett i de Hand e Segiss ghaa und sini Füess sind mitere Schnuer us Wule gfesslet gsii, womer a de Saturnalier glöst hett.
Anna Luise Kiss
D Anna Luise Kiss (* 27. Novämber 1981 z Haidelberch) isch e dytschi Mediewisseschaftleri un Schauspiileri. Syt Oktober 2021 isch si Räkteri vu dr Hochschuel fir Schauspilchunscht Ernst Busch Berlin.
Lääbe
D Anna Luise Kiss isch d Dochter vu dr Schauspiileri un Autori Ulrike Bliefert un vum Schauspiiler László I. Kish. Näbe Dytsche schwätzt si au Schwyzerdytsch. Vor dr Kamera isch si scho ase Chind gstande, noch em Abitur het si Schauspiil-, Gsangs- un Klavierunterricht ghaa. Anne 1999 het d Margarethe von Trotta si as di jung Regine Weidling in dr Literaturverfilmig „Jahrestage“ bsetzt. E greßer Filmpublikum het si chänneglehrt dur iri Darstellig vu dr Novizi Barbara Silenius in dr ARD-Serie Um Himmels Willen. , wu si in sibe Stapfle mitgwirkt ghaa het. Si het au in verschidene andere Serie mitgspiilt un in Churzfilm. Derzue het d Kiss bi Heerbuechprodukzione vu verschidene Autor*ne mitgmacht un het as Sinkronsprächeri un au as Moderatori gschafft.
Parallel zum Schauspiilberuef het d Kiss Kulturwisseschafte un Mediewisseschaft studiert un mit eme Bachelor un eme Master of Arts abgschlosse. Si het in dr Dramaturgy vu dr Staatsoper Unter den Linden hoschpitiert un as Assischtänti in dr ZDF-Redakzion Färnsehfilm I un au as freii Läkteri fir Filmferderaastalte un Produkzionsfirme gschafft. Derno het si as wisseschaftligi ;mitabratieri an dr Filmuniversitet Babelsberg Konrad Wolf gschafft, wu si 2018 mit ere Forschigsarbet iber d Konschtrukzion vu Laiedarsteller*ne promoviert woren isch. As Dozänti het si in dr Fächer Mediewisseschaft un Digitali Mediekultur glehrt un in Seminar unterrichtet, wu iber d Fächegränze chinschterisch gforscht woren isch. Anne 2016 isch d Kiss an dr Filmuniversitet in s Amt vu dr Vizepresidänti fir Forschig un Transfer gwehlt wore. Noch ere filmwisseschaftlige Gaschtprofässur het si d Laitig vum Beraich Forschig, Transfer un Grindig an dr Filmuniversitet ibernuu. Internazionali Lehr- un Forschigserfahrige het si as Visiting Scholar am USC Max Kade Institute for Austria-German-Swiss Studies (University of Southern California, Los Angeles, USA), an dr Aarhus University un as Gascht an dr Università Perugia gsammlet.
Vu 2019 bis 2021 het d Kiss s Forschigsprojäkt Das filmische Gesicht der Städte glaitet, wu vum Bundesminischterium fir Bildig un Forschig gferderet wore isch. Do het si 2020 d Open-Air-Inschtallazion Das filmische Gesicht der Stadt Potsdam realisiert un Podcast Film Studies bling-bling produziert.
As wisseschaftligi Fellow vum Kumpetänzzäntrum Kultur- un Kreativwirtschaft vum Bund forscht d Kiss unter anderem zum Abböu vu Klassismus un neie Forme vu dr Lehr un Forschig in Uusbildigsyyrichtige vu dr Kultur- un Kreativwirtschaft.