cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abel Merian
Läbe
Dr Abel Merian isch am 4. April 1771 z Basel uf d Wält cho. Er isch dr Sohn vom Abel Merian gsi, wo Wiischriiber und Sächser in dr Zumft zu Spinnwettern gsi isch, und vo dr Anna Catharina Linder. Über siis Familieläbe weiss me braktisch nüt, nid emol öb er verhürotet gsi isch. 1795 het er sich bi dr Zumft zum Schlüssel iikauft, 1797 isch er Irtemeister worde.
Politik
Noch dr Revolution z Frankriich hai au z Basel die Fortschrittlige Reforme verlangt, under ihne isch dr Merian gsi wo am 21. Septämber 1789 e Vorstoss in dere Richdig gmacht het, won er d Abschaffig vo dr Liibeigeschaft verlangt het. Wo 1801 die helvetischi Verfassig grevidiert worden isch, isch er Mitgliid in dr Basler Kantonsdagsatzig worde und im Usschuss zur Usarbeitig vo dr neue Kantonsverfassig gsässe. Vo 1804 bis 1823 isch er Mitgliid vom Basler Grosse Root gsi, 1806 isch er in dr Chlii Root gwehlt worde, won er bis 1815 gsässen isch. 1805 het er Basel bi dr eidgenössische Dagsatzig verdrätte. 1809 het en Dagsatzig zsämme mit em Freiburger Girard und em Bärner Trechsel uf Yverdon zum Pestalozzi gschiggt, für zum däm siis Institut z inspiziere. 1815 isch dr Merian ins Basler Appellationsgricht gwehlt worde. Wil d Universidät in schlächtem Zuestand gsi isch und e miise Ruef gha het, isch 1813 en Universidätskommission iigsetzt worde. Am 18. Juni 1817 isch denn s Gsetz über die öffentlige Lehraastalte z Basel aagnoh worde, wo s ganze Schuelwäse in dr Stadt neu gordnet het und wo dr Merian bedütendi Biidräg drzue gmacht het. Vo 1824 bis 1837 isch er Vorsteher vo dr stedtische Kanzlei und Stadtschriiber gsi. Noch dr Kantonsdeilig vo 1833 het isch er 1833 Mitgliid vo dr Deiligskommission worde, wo d Güeter vom alte Kanton Basel uf die neue Kantön Basel-Stadt und Basel-Landschaft verdeilt het.
Er isch am 9. Merz 1842 z Basel gstorbe. Si Bsitz het er em Basler Waisehuus vermacht.
Magdenau
Gschicht
Im Johr 804 het de Morand sini Güeter bi Maggenau em Chlooster Sanggale vermacht. Doch erscht im Johr 1244 hend die Edle Giel vo Glattburg uf aigni Chöste e Frauechloster zugunste vo de Begine im Brüel z Sanggale gstiftet und dem Konvent St. Verena-Chile, d Burg Helfeberg, vier benochburti Buurehöf und meriri Äcker gschenkt. Da Chloster isch denn 1278 vom Bischof vo Konstanz igwiicht worde. De Konvent het sich zu aim vode riichste Frauechlöster i de Ostschwiz entwicklet. 1385 isch s Chloster abebrennt und noi ufbaut wore.
S Chloster und d None sind währed de Uurueh vo de Reformatio immer wider belästigt wore und 1529 hend bewaffniti Lüt grosse Schade agrichtet und schliessli an Ostere die wehrlose None öberfale. S Chloster isch ufglöst und sini Güeter ighaimst wore. Doch 1532 het d Äbtissi Afra Schenk tatchräftig d Widereröffnig vom Chloster in Agriff gnoo und d Maggenau het e nöiji Blüetizit erlebt. Im Joor 1615 isch e früebarocki Chile (1953 dur en Neubau ersetzt) baut wore. Gli drufabe sind im Gästehuus 53 Spruchbilder gmolet wore. Im Zwölferchrieg hend d Zörcher de Abtai arg zuetue und die französisch Revolutio het s Chloster o nume mit Ach und Chrach öberlebt. Doch scho 1798 isch vo de Zisterzienserinne aini vode ältiste Schuele im Kantoo Sanggale gründet wore. Im Johr 1975 hend 38 None im Konvent glebt, hüt sind s 16 Schwöstere.
Kulturguet
S Chloster Maggenau und di ehemolig Pfarrcherche vo Maggenau und Wolfertschwil, d Verena-Kapälle stönd uf de Lischte vo de Kulturgüeter, wo vo nazionaler Bedütig sind.
Degersheim SG
Name
De offiziell Name Degersheim isch e falschi verhochdütschig vom iihaimische Name Tëgersche (837: Tegerasgai "Grosse Eschewald") und het nie die fränkisch Ortsnameendig -heim ghaa. Bis 1806 het d Gmaind no dr Name Tegerschen trait. Us dem Grund werd im Woppe vo Tegersche au e geeli Esche uf schwarzem Grund abbildet. Di recht Hälfti vom Woppe zaigt degege e schwarzes Chrütz uf geelem Grund; da Chrütz isch vom Sigel vo de Ammane vo Tegersche öbernoo wore. D Farbe gääl und schwarz sind vom toggeborger Woppe öbernoo wore.
Geografii
Zu de Gmaind ghöret s Dörfli Wolfertschwil und de Wyler Maggenau mit de Zisterzienserinne-Abtai Maggenau. De högschti Punkt isch bi de Tegersche Exklave Obergampe, wo uf 1'061 m ü. M. liit. D Gmaind grenzt a Oberuzwil, Floowil, Herisau, Schwellbronn, Neckertal und Lütischborg.
Abraham Emanuel Fröhlich
Läbe
Dr Abraham Emanuel Fröhlich isch dr Soon vom Emanuel Fröhlich und vo dr Anna Rosina Fröhlich-Märki gsi. D Grundschuel het er bi sim Vater, wo Gärber und Lehrer gsi isch, bsuecht, und drno isch er as Collegium Humanitatis und denn ufs Collegium Carolinum z Züri ggange. Ane 1817 isch er refermierte Pfarrer worde und het denn grad d Stell als Latynlehrer z Brugg agnoo. 1820 het er d Elisabeth Frei vo Brugg ghürootet. 1823 hätt er welle Stadtpfarrer z Brugg wärde, me het en aber nit gwäält. Sid 1827 isch er Lehrer für Sprooch und Literatur a dr Kantonsschuel z Aarau gsi. Wil er sich i de früene 1830er Joore im politische Kampf vehemänt für die konservatyvi Syte engaschiert het, isch er ane 1835 als Lehrer nümme gwäält worde, sin Nochfolger isch dr Ernst Ludwig Rochholz gsi. Er het denn als Lehrer und Räkter vo dr Bez i der Stadt Aarau gschaffet.
Degersheim SG
Bevölkerig
D Bevölkerig hät früener vorallem vo de Landwertschaft und Holzverarbaitig, e wiili lang au vo de Stickerai, gläbt. Hüt gits näbet de Land- und Forschtwertschaft au e chli Industrii. D Gmaind hät Endi 2005 öpa 3830 Iiwohner zelt, devo sind 647 Uslender, 43% katolisch und 34% reformiert gsi.
Abraham Emanuel Fröhlich
Läbe
Dr Fröhlich het churzi Gschichte, historischi Arbete, Feschtrede, Biografie, Gedicht, Lieder, Ballaade und Faable gschribe. Für die alegoorische und satirische Gschichte isch er zu syr Läbzyt scho bekant und gschetzt worde, grad au, wil derzue dr Mooler und Karikaturischt Martin Disteli originelli Zeichnige gmacht het, mit Faabelwääse, wo deils dütlech uf aktueli politischi Verhältnis gmünzt gsi sind. Die erschte Schrifte het dr Fröhlich under em Psöidonym Demokrit Schmerzenreich useggä. Er gilt als wichtige Autoor vo modärne Faable i der düütsche Literatur und isch im 19. Joorhundert eine vo de bekantischte Schriftsteller vo dr Schwiiz gsi.
Huntington Bibliothek
Die Huntington-Bibliothek isch e Bildigs- und Forschigsiirichtig in San Marino i de Nöchi vo Los Angeles, Kalifornie. D Bibliothek hät au noo e Chunschtsammlig und einigi botanischi Gärte. Gschtiftet isch d Huntington Bibliothek im Jahr 1924 vom Henry Huntington worde, wo en Iisebahnpionier gsi isch.
Degersheim SG
Sehenswördigkaite
Do wär emol di reformiert und di katolisch Cherche im Dorf Tegersche, di katolisch Cherche z Wolfertschwil und bim Chloster Maggenau d Verena-Kapelle. Si hät Grundmuure, wo us em 12./13. Joorhundert sind und si stoht, wie au s Chloster sälber, under Dänkmolschutz. Oberhalb vo Wolfertschwiil isch s Rootmoos, wo ne Hochmoor mitere nationaale Bidüttig isch.
Huntington Bibliothek
Bibliothek
D Bibliothek gilt als eini vo de bedütendschte private Sammlige wältwiit. Sie tuet fascht 5 Millione Manuskript, öppe 500.000 Büecher und 600.000 Fotografie umfasse. Witi Teil vo de Bibliothek sind nöd für alli zuegänglich, schtöhnd aber Schtudänte zue Forschigszwäcke offe.
Die wichtigschte Uusschtelligsstück sind e uuf Pergamänt druckti Gueteberg-Bible und s Ellesmere Manuskript vo de Canterbury Tales, vo schoo füüfhundert jährig sind.
Burg Bärenfels (Duggingen)
D Burg Bärefels, au Aeschburg, isch e Burgruine in dr schwizerische Gmäind Duggige im Bezirk Laufe vom Kanton Basel-Landschaft.
Olivenbaum
De Öölbomm (Oliva europaea) isch e Fruchtbomm wo im Gebiet vom Mittelmeer haimisch isch. Sini Frücht haisset Olive und us dene werd s Olivenöl presst.
Name
De Name vom Ölbomm und em Olivenöl  ghöret wie s Wort för de Wii zumene ostmediterrane Substrat.
Burg Bärenfels (Duggingen)
D Laag
D Burg isch e Hööchiburg gsi, wo us meerer Däil bestande het. Si isch uf eme wilde Felsespoore ere Flue nooch uf dr Gränze zwüschen em Birsegg und em Laufedaal glääge, in dr Nööchi vom Hoof Ober-Aesch am Hang vom Gämpeblatoo.
Huntington Bibliothek
Chunschtsammlig
D Chunschtsammlig zeigt hauptsächli änglischi und französischi Bilder vom 18. und 19. Jahrhundärt, uuserdem au noo amerikanischi vom 18., 19. und em frühe 20. Jahrhundärt. Es git au noo wächselndi Uusschtellige, wo zeigt wärdet.
Burg Bärenfels (Duggingen)
D Aalaag
D Aalaag isch nonig süstematisch usgrabt worde und dorum isch s schwiirig, si z datiere. D Burg isch aber erst noch 1200 baut worde. Wie hooch d Geböid gsi si und was für Decher si ghaa häi, doodrüber wäiss mä nüt, und au bim Innenusbau (z. B. Chachelöfe) muess mä no uf archeologischi Undersuechige warte. D Aalaag het mindestens drei Baufaase erläbt, was mä nid nume no guet cha gsee, sondern au us Urkunde bekannt isch.
Die alti Burg
Am oobere Ändi vom usbaute Felsespalt isch e Ruum us em Felse uuseghaue worde. Mä gseet an de vile Balkelöcher ass dä Ruum e Holzdecki gha het. Vo dere Chammere us het s Stääge, wo us em Felse uuse gmäisslet worde si, zum Durm oobedraa.
Die middleri Burg
Die middleri Burg het woorschinlig nume us eme rächteggige Woondurm bestande. Dä isch öbbe 10 Meter nordwestlig vo dr Alte Burg baut worde und het e Gröössi vo öbbe 13 uf 13 Meter ghaa. Er isch am Rand vo dr Flueh gstande und het 2,5 Meter dicki Muure gha. Dr frei Ruum im Innere isch 8 uf 8 Meter grooss gsi. Es si nume no seer weenig Muureräst erhalte: Wil es am liichtiste gsi isch, zu däm Durm z choo, häi d Lüt woorschinlig dört aagfange, dr Durm für s Baumaterial uszschlachte.
Die nöiji Burg
Die nöiji Burg stoot uf eme flache und terrassierte Felsechopf 15 Meter nordwestlig vo dr middlere Burg und het us meerere Geböiddäil bestande. Dr Meyer vermuetet, ass die Nöiji Burg erst in dr zwäite Helfti vom 13. Joorhundert baut worde isch, villicht as Noochfolger von ere wenig befestigte Vorburg zur Alte Burg. D Gröössi vo de Geböid und d Muure, wo wääsentlig dünner si und us wenig bearbäitete Stäin bestöön, düten aa, ass d Burg denn eender het müesse wirtschaftlig as weerhaft si. Aber immerhi isch dr Zuegang im Norde no dur e Zwingeraalaag gschützt gsi. Au e Ringmuure hets gee, und an die si woorschinlig dinne Holzgeböid dra aabaut gsi. Mit ere Filterzisterne isch d Wasserversorgig sichergstellt worde. Au die Nöiji Burg isch nit an äim Stück baut worde. Im Nordweste isch dr Halsgraabe no guet sichtbar wo d Burg gschützt und woorschinlig au Baumaterial gliiferet het.
Gschicht
Bi dr Burg Bärefels handlet es sich woorschinlig um e Roodigsburg uf Land, wo d Bewooner sälber groodet häi: Das het s em middelalterlige Aadel noch domooligem Rächt mööglig gmacht, äigeni Güeter ufzbaue, wo iine ghöört häi und wo si nit as Lääche vom ene Läächeherr bechoo häi. As Bsitzer vo de Bärefelsische Güeter sin d Herre vo Aesch dokumentiert, e ritterligs Ministerialegschlächt vo de Groofe vo Thierstäi.
Abraham Emanuel Fröhlich
Läbe
Die zwöiti Gruppe vo erfolgryche Wärch sind d Schwiizerlieder vom Fröhlich. I dr Zyt vom Studium z Züri het em dr nazionaal Freiheitskampf z Düütschland Ydruk gmacht. Er isch uf Schinznach zu dr Helvetische Gselschaft ggange und bim Zofingerverein und bim Sämpacherverein drby gsi. Für die Gruppe het er neui patriotischi Lieder gschribe, so wie au ufs erschte Eidgnössische Schützefäscht ane 1824 z Aarau.
Huntington Bibliothek
Chunschtsammlig
D berüehmteschte Bilder sind The Blue Boy vom Thomas Gainsborough und Pinkie vom Thomas Lawrence, wo zämme imne gliche Ruum hänged.
Botanischi Gärte
Uufnere Flächi vo 42,5 Hektare vo de Bibliothek gits einigi Gärte, vom Wüeschtegarte, vom Tropische-Garte bis übere zum Japanische Garte, en Zengarte und noo en Chinesische Garte.
Abraham Emanuel Fröhlich
Läbe
Zäme mit sim Brueder Theodor, wo au z Aarau und zwar als Musiglehrer gschaffet het, het dr Fröhlich d Redakzioon vom ene nöie aargauische Chilegsangbuech übernoo, wo ane 1844 s erschte Mol isch und innert wenig Joor in es baar nöie Uuflaage usecho isch.
Ane 1851 het dr Fröhlich en Biografy über de Bärner Pfaarer und Dialäktschriftsteller Gottlieb Jakob Kuhn gschribe, wo churz vorhär gstorben isch und wie dr Aargauer Pruefskolleg gäge s modärne Trybe i dr umstürzlerische Zyt gschribe het. I de letschte Läbensjoor het er sälber agfange Mundartgedicht schrybe, won aber nur en chlyne deil vo sym Wärch usmache.
Dr Nachlass vom Abraham Emanuel Fröhlich isch idr Stadtbiblioteek z Brugg.
Olivenbaum
Ussee
De Ölbaum isch en immergrüene Bomm wo 15 Meter hööch werde cha. Sin Stamm isch churz und wachst chrumm und verdrület. Bi alte Bömm chaner ine hohl werde. Sini chline längliche schmoole Blätter, wo uf de Untersite wiisslich glänzed, sind so baut, as d Verdunstig im haisse Summerwetter nume chlii isch. Zudem sind sini Wurzle wiit verzwigt, wa bi de Wasserversorgig helft. Er macht im Juni und Juli Büscheli mit chliine wiisse Blüete, wo en agneeme Duft hend und recht vill geele Blüetestaub produzieret. Bestöibig erfolgt denn au dur de Wind. D Frücht haisset Olive und hend en Staichern. Si riifet langsam i de Trochezit und werdet geg End vom Joor violett-schwarz.
Verwendig
S wichtigste Erzügnis vom Ölbaum sind d Frücht wo sehr nahrhaft sind und s Öl, wo i de Chuchi brucht werd, aber au i de Kosmetik und i de Medizin. I de Antiki het s Öl zudem no as Brennmaterial för d Lampe dienet. D Blätter verwendet me au för medizinischi Zweck, si werdet denebet aber ono as Gaissefuetter brucht. S zimli herte Holz cha ebefalls brucht werde, spillt aber kai grossi Role, well de Bomm nu langsam wachst und d Frücht und s Öl vill wertvoller sind.
Verbraitig
De Ölbaum isch ideal as Mittelmeerklima apasst und wachst rund um s ganz Mittelmeer. Er chunt scho mit 200 mm Niderschlag im Johr uus. Weler nöd z vill Frost vertrait, findet me en nume i tüüfe Laage. D Urhaimet vom wilde Olivebomm isch nöd bikannt, vermuetet werd d Türkai und Griecheland. Dur Kultivation isch de Ölbaum um s ganze Mittelmeer haimisch wore und ghört hüt zum typische Landschaftsbild vo Mittelmeerländer wie de Türkai, Griecheland, Italie oder Spanie. Die vier Länder liferet 80% vo de Olive weltwiit.
Aabau
Endi Oktober sind denn d Essolive riif und im November fangt die grossi Ernt aa. Die grüene Olive sind weniger riif wie die violette und weret drum zerschte abglese. Do d Olive, wo ade Bömm hanget, zimli bitter sind, muemer si längeri Zit innere alkalische Chochsalzlösig wässere, demit d Bitterstoff usegönd. Nöd selte werdet d Olive no vorem Verchauf mariniert.
D Ölolive werdet erst im Dezember riif und d Ernt cha bis in Januar duure. Grad noch de Ernt werdet die Olive zu Öl presst. Die erst Chalt-Pressig vo de Frücht git s wertvollsti Olivenöl (Extra Vergine). Denn werd de entstandini Olivebrai warm gmacht und zum zwaite Mol presst, wa e minderwertigs Spiisöl git. Die driiti haissi Pressig git en Öl, wo nume no för technische Gibruch verwendet werde cha. D Ernt erfolgt entweder dur ablese vo Hand, dur abschloo mit eme Stecke oder dur schüttle, wa hüt mit spezielle Maschine passiert. En usgwachsne Ölbomm liferet öppe 60 Kilo Olive, wa denn guet 9 Liter Öl git.
Burg Bärenfels (Duggingen)
Gschicht
Im 14. Joorhundert het denn scho dr Bischof vo Baasel si Hand uf die Güeter gläit und si as Lääche wider de Herre vo Aesch überloo. Wo d Aescher usgstorbe si, isch die Alti Burg an s Baasler Rittergschlächt vo de Macerel choo und die bäide andere Burge an d Herre vo Frick.
Erst im spoote 14. Joorhundert si d Aalaage und d Rächt und Güeter wo drzueghöört häi, an d Herre vo Bärefels gfalle, und deren iire Naame isch dr Burg denn bliibe.
D Schääde, wo s Baasler Ärdbeebe 1356 aagrichdet het, sin schriftlig belegt, es isch aber nit bekannt, öb mä d Burg no repaiert het. Im 15. Joorhundert isch d Burg denn as Ruine bezäichnet worde.
Olivenbaum
Aabau
Im März und April werd de Bode nomel mermols pflüegt und ufglockeret und mit Kunstdünger dünget. Im April werdet denn au die junge Bömm in Ölberg gsetzt oder me tuet Zwiig uf de Stamm vomene wilde oder alte Bomm pfropfe. Jungi Bömm werdet spötestens noch 5 Joor imene Abstand vo öppe 8 Meter inen Olivehain verpflanzet. Si wachset langsam und träget früestens noch 15 Joor Frücht. Ölbömm werdet meriri hundert Joor alt, die ältiste Exemplar schätzt me uf 2000 Joor! Do de Ölbomm liechthungrig isch, mue mer en starch schniide, demit er gnueg Frücht macht.
De Ölbaum trait nu jedes zwait Johr vill Frücht. Normalerwiis verhaltet sich all Bömm vom gliche Olivehain gliich, so ases rotsam isch, mehriri Hain z haa, wo usenander liget, um i jedem Joor en guete Ertrag z gwüne, aber oft verhaltet sich ganzi Regione gliich. De Gsamtertrag a Olive z Griecheland vorem industrielle Aabau zaigt da dütli: 1946: 80 Tone; 1947: 145 t; 1948: 47 t; 1949: 225 t; 1950: 38 t; 1951: 140 t; 1952: 70 t.
Produktion
Statistik vo de Olive Produktion im Joor 2006: Die vier wichtigste Länder liferet 80% vode Olive und de ganz Mittelmeerruum 95%. Wiiteri Länder wo Olive aabauet sind: Frankriich, Kroatie, Albanie, de Libanon, Jordanie, Palästina, Libye, de Iraan, Argentinie, Peru und Kalifornie sowie Südafrika und au Australie.
Gschicht
De Ölbomm isch scho i de Bronzezit kultiviert worde. Sini Frücht und sis Öl hend zu de Grundnahrigsmittel ghört, nebet Chorn, Wii und Fige. S Olivenöl het bi de Mykener e üsserst wichtigi Rolle gspilt und s isch för kosmetischi und kultischi Zweck parfümiert wore.
Offebar isch d Kultivation vom Ölbaum noch de Bronzezit zrugg ggange und de Ölbomm spilt bim Homer nu e chliini Role. Doch mit em ernoite ufblüehe vode griechische Kultur het de Ölbomm wider grossi Bidütig öberchoo und de athenisch Gsetzgeber Solon (600 v. Chr.) het de Athener erlaubt, as si Olivenöl uusfüere töret, e Zaiche, as d Produktion gnueg gross gsii isch. Wiiteri wichtigi Aabaugebiet sind d Geged vo Milet und d Insle Samos gsii. Griechischi Choloniste hend de Ölbomm vermuetli im 7. Jh.v. Chr. uf Sizilie und Massalia (Marseille) broocht.
I de Römerzit sind die attische Olive witume grüemt worde. Wiiteri wichtigi Aabaugibiet sind gsii: Istrie, Venafrum und Bætica. De Schriftstelle Columella, wo uusfüerli de Aabau vom Ölbomm und d Verarbaitig vode Olive gschribe het, het de Ölbomm as de »erst vo allne Bömm« betitlet.
Mythologii und Religioo
Die villsitigi Verwendig vode Produkt vom Ölbomm - Nahrig, Öllampe, Sunneschutz und Kosmetik, Medizin - hend de Ölbomm zomene Gegestand vo Verehrig mache loo.
Bi de alte Grieche isch de Ölbaum a de Göttin Athena hailig gsii. Nochem Mythos hend sich de Poseidon und d Athena drum gstriite, wem Attika, s Umland vode Stadt Athen ghöri. Do het de Poseidon e Quele i de Stadt entspringe lo, d Athena aber het en Ölbomm uf de Akropolis wachse loo. Do hend d Athener gfunde, as de Ölbomm witus nützlicher sai, as d Quelle und d Athene zude Stadtgöttin erhobe. De Ölbomm isch in Attika so hailig gsii, ases per Gsetz verbote gsii isch, en Ölbomm umzhaue, au wenn er an aim selber ghört het. De hailig Hain z Olympia isch mit wilde Ölbömm bewachse gsii. Us de Ölzwiig vo dene sind d Sigerchränz vo de Siiger gwunde worde. De ersti Olympionike wo mitem Ölzwiig geert woren isch, isch de Messenier Daikles gsii.
Im Buech Richter werd e Fable verzellt, wo all Bömm zämechoo sind, um e König z wähle. Si sind zerst zom Olivebomm ggange und hend gsait: "Sai du, üse König!" Doch de het gmaint: "Söll i öppe ufhöre chostbars Öl spende, wo brucht werd um Götter und Mensche z ehre?" Aber au de Figebomm und de Wiistock hend abglehnt, nu de Dornstruch het igwilligt (Ri. 9,8-14). Und im Römerbrief bringt de Apostel Paulus s Glichnis vom Ölbomm, as e Warnig a die, wo nöd rechtglöibig sind (Röm. 11,16-24).
Au im Koran werd de Ölbomm gnennt. I de Sure 10:99 (s Veeh) werd gsait, ass Gott Wasser us de Wolke sendi, demit Chorn, Dattle, Truube, Olive, Granatöpfel und anderi Frücht wachset. I de Sure 25:35 (s Liecht) werd de Ölbomm e gsegnete Bomm gnennt, wo Liecht azündi.
Link
Website öber Olive
Poppen & Ortmann
D Poppen & Ortmann Druckerei und Verlag KG isch e familiegfiert Medienunternäem vui Fryburg. S Unternäme isch anne 1846 dur dr Drucker Hermann Meinhard Poppen grindet wore. Mittlerwyli wird s Unternäme in dr segste un sibte Generazion vum Wolfgang Poppen un däm syre Dochter Nadja Poppen glaitet.
D BZ.medien-Gruppe, mit em Haupttitel Badischi Zytig, ghert syter anne 1950 zue Poppen & Ortmann. Aafangs as Minderhaitsbedailigung, isch si ab 1997 paritetisch mit dr Heinrich Rombach KG e Bedailigung vum Unternäme gsii. Syter 2020 isch d BZ.medien-Gruppe im vollständige Bsitz vu Poppen & Ortmann.
Gschicht
Anne 1846 het dr Hermann Meinhard Poppen d „Druckerei H. M. Poppen“ grindet dur d Ibernahm vu dr Druckerei vu dr Heidelberger Gebrüder Gross, wun er syter 1828 d Fryburger Dependance devu glaitet ghaa het. Rund 12 Johr speter, anne 1858, isch si in „H. M. Poppen & Sohn – Universitätsdruckerei“ umgnännt ore. Im Johr 1863 isch us dr Uniwersitetsdruckerei e Verlag wore, wu fir Bade wichtig woren isch: D Fryburger Zytig – dodmol ais vu dr wichtigschte Medie im Ruum zwische Charlsrue un Basel – het iri nei Haimet bi H. M. Poppen & Sohn gfunde. Mit em Dod vum Hermann Meinhard Poppen 1864 het säm sy Suhn Eduard Daniel Poppen s Unternäme ibernuu. Wu dää 1881 gstorben isch, isch dr Eduard Poppen in d Gschäftsfierig ufgruggt.
Im Friejohr 1893 isch dr Max Ortmann as glychberächtigte Dailhaber in d Firma H.M. Poppen & Sohn yydrätte, nodäm dr Hermann Poppen, e Suhn vum Eduard Daniel un e Brueder zum Eduard, us dr Firma het welle uusschaide un het mieße uuszahlt wäre.
Bis zum Jorhundertwägsel sin neii Produkt derzu chuu, s Aagebot sich all vylfältiger wore un d Wagsdumsmegligkaite in dr alte Ryym sin all yygschränkter gsii. Dr nei Standort isch s „Huus am Martinsdor“ in dr Fryburger Altstadt wore, wu hit d Fryburger Märthalle un d Gschäftsstell vu dr Badische Zytig din isch. Im Johr 1904 het s doderzue ne Architäktewettbewärb zum Böu vun em Gschäftshuus in dr Chaiser-Joseph-Stroß fir d Fryburger Zytig gee. Dr Gwinner vum Wettbewärb isch dr Fryburger Architäkt Carl Anton Meckel gsii, umgsetzt het mer aber dr Entwurf vum Billing & Mallebrein. Em Billing sy Entwurf isch zimli ähnlig gsii zue däm vum Meckes, was noch ere Publikation im Zentralblatt der Bauverwaltung anne 1906 zuen eme effetlige Stryt vu dr beede gfiert het. S Gschäftshuus sälber isch am 7. Augschte 1905 ufgamcht wore. An dr Fassade vum Huus het s zwoo Figure vum Friedrich Meinecke, aini dervu stellt dr Johannes Gutenberg dar. Am 12. Oktober 1916 isch s Gebei vun ere Fliegerbumbe droffe wore. „Alle Scheiben, sogar die große Scheibe im Geschäftshaus, Kaiserstraße 119 waren geborsten. Die ganze Brüstung lag in der Sackgasse.“ isch d Inschrift uf ere Mahndafele an dr Dachterrasse. Grund fir dr Franzesisch Aagriff uf d Druckerei isch d Härstellig vu dr Zytig "Gazette des Ardennes" bi Poppen & Sohn gsii.
Anne 1918 isch dr Name Unternäme vu „H. M. Poppen & Sohn – Universitätsdruckerei“ no 25-jehriger Partnerschaft zue „Poppen & Ortmann Universitätsdruckerei und Verlagsanstalt“ gänderet wore.
In dr Zyt vum Nazionalsozialismus sin d Verleger Adolf Poppen (am 15. Oktober 1935) un Max Ortmann (am 30. Oktober 1935) „auf Grund des § 10 der ersten Verordnung zur Durchführung des Reichskulturkammergesetzen vom 1.11.1933 [...] aus der Reichspressekammer“ uusgschlosse un ene d Arbet as Zytigsverleger verbote wore. As Grund sin Artikel vun eme ehmolige, jidische Mitarbaiter un vun eme ehmolige Schriftlaiters us dr Zyt bis Merz bzw. Mai 1933 un d Vereffetlichung vu jidische Aazaige un vum jidische Gottesaazaiger „bis in die Gegenwart“ aagfiert wore. Wäg em große Druck uf d Verleger isch in dr Wuche druf d Fryburger Zytig an d Vera Verlagsanstalt GmbH vu Berlin verchauft wore, e Dochter vum Zäntralverlag vu dr NSDAP, em Franz-Eher-Verlag. Poppen & Ortmann het aber e Druckufdrag fir d Fryburger Zytig fir 10 Johr zuegsait kriegt.
D Zytig isch mit dr Wuchenänduusgab Nr. 58/59 vum 27./28. Februar 1943 im 160. Johrgang yygstellt wore. A´s Grund wird uf dr Titelsyte vu dr letschte Uusgab uf d „Erfordernis vum totale Chrieg“ verwise. Mit em Yystelle vu dr Zytig gäbs „mee Arbetschreft fir d Wehrmacht un d Rischtigsinduschtry“.
Wu noch em Chrieg anne 1949 dr Lizänzzwang ufglkupft woren isch, hätt Poppen & Ortmann d Fryburger Zytig wider chenne ufläbe loo. Stattdäm het mer si 1950 bim Unternäme fir e Minderhaits-Bedailigung am Badische Verlag entschide, wu di Badisch Zytig uusechunnt. Scho syt 1946 het Poppen & Ortmann indiräkt am Druck vu dr Badische Zytig mitgmacht: D Firma Poppen & Ortmann het anne 1944 d Helfti vu ire 64-Syte-Rotazionsdruckmaschin zum Schutz vor Chriegsschäde uf Waldkirch brocht ghaa. Aafangs 1946 isch där Dail vu dr Maschine z Waldkirch ab- un im Rame vun eme Pachtverdrag bim Herder Verlag wider ufböue wore. Mitarbaiter vu Poppen & Ortmann hän dr Druck vu dr Badische Zytig au personäll an dr verpachtete Maschine im Herder-Böu unterstitzt.
Bis 1985 isch im „Huus am Martinsor“ u. a. di Badisch Zytig druckt wore. Wäg dr änge Blatzverhältnis in dr Innestadt vu Fryburg un wel Inweschtizione notwändig wore sin, isch dr Firmesitz in Fryburger Stadtdail Haslach verlait wore. In dr Nechi vum Sitz vum Badische Verlag isch e nei Verlags- un Druckgebei entstande.
Im Johr 1998 het Poppen & Ortmann zäme mit dr Heinrich Rombach KG d Aadail am Badische Verlag vum Herder Verlag gchauft. Baidi Hyyser hän dr Verlag, d Dochtergsellschafte, wu mit dr Härstellig verbundene sin (z. B. Zytigsdruck, Online Verlag) un anderi Unternäem vu dr Gruppe (z. B. Zuestellig) 1998 in dr Holding Badischs Prässehuus zämegfiert. Poppen & Ortmann het si syterhär uf dr Akzidänzdruck kunzäntruert un uf d Verwaltig un s Management vu Bedailigunge un vu dr Fryburger Märthalle.
Bis Ändi 2019 hän Poppen & Ortmann un d Rombach-Gruppe je 50 % vu dr Aadail am Badische Prässehuus ghalte. Syt 2020 isch d Poppen & Ortmann KG di ellainig Gsellschafteri. Zum Johreswägsel 2020/2021 isch dr operativ Gschäftsberaich Druck in s Dochterunternäme Fryburger Druck GmbH & Co. KG iberfiert un di operativ Druckarbet dert bindlet wore.
Gschäftslaitig
(Quälle: )
Stimmen-Festival
S Feschtiwäl bietet all Oobe Kunzärt an verschidene Spielort, unter anderem im Burghof Löörech, im Löörecher Rosefelspark, im Remische Theater z Augscht oder z Rieche. Uf em zäntral glägene Alte Määrtblatz z Löörech git s di greschte Kunzärt vum Feschtiwäl.
Bresäntiert wäre Verdrätter*ne un Ensemble vu dr Gsangs- un Chormusik, dodrunter Stars us dr Rock- un Pop-Musik, dr Klassik un em Jazz. Hegschtpinkt vum Feschtiwäll sin als d Ufdritt vu nazionale un internazionale Musiker*ne us dr verschidenschte Genre (Blues, Folk, Jazz, Klassik, Pop, Rock). Ufdrätte sin im Lauf vu dr Johr zem Byschpel dr Bob Dylan, dr Bob Geldof, dr Bryan Ferry, dr Elton John, d Joan Baez, dr Lenny Kravitz, dr Leonard Cohen, dr Lionel Richie, d Marianne Faithfull, dr Mark Knopfler, dr Neil Young, d Patricia Kaas, d Patti Smith, dr Paul Simon un d P!nk, derzue drätte Newcomer, Solischte un Cheer uf, us dr Region un us dr ganz Wält.
Valeria Gordeev
D Valeria Gordeev (* 1986 z Dibenga) isch e dytschi Schriftstelleri un Illuschtrateri. Anne 2023 het si dr Ingeborg-Bachmann-Bryys gwunne.
Lääben un Wäärch
D Eltere vu dr Valeria Gordeev sin Ändi 1970er Johr us dr Sowjetunion uusgwanderet; iir Familie läbt hite z Russland, in dr Ukraine, dr USA un z Dytschland. D Gordeev het z Berlin Mathematik un Art in Context studiert un Literarisch Schryybe z Leipzig. Iri Abschlussaarbet an dr Uniwersiteet vu dr Chinscht z Berlin isch e Raisefierer an Böhmisch Meer bi dr Ingeborg Bachmann gsii, wu ne Gedicht vu dr eeschtryychische Autoori as Grundlaag ghaa het.
E Romanprojäkt zue me fiktive Foorschigsinschtitut, wu versuecht d Lyych vum Lenin z erhalte, isch 2018 im Rame vu dr Autoorewäärchstatt Prosa dur s Literarisch Colloquium Berlin gfeerderet woore. In Zytschrifte un andere Periodika het si syterhäär Uusziig us em Romaan un aigeständigi Verzellige vereffetligt.
Anne 2023 isch d Valeria Gordeev vu dr Juroori Insa Wilke zue dr Dääg vu dr dytschsproochige Literatuur z Klagenfurt am Wörthersee yyglaade woore un het deert mit irem Proosatäxt Er putzt dr Ingeborg-Bachmann-Bryys gwunne.
Zaichnige un Illuschtrazioone vu dr Gordeev zue literaarische Wäärch sin im Guggolz Verlag uusechuu. In Zämenaarbet mit em Autoor Franz Friedrich duet si Liedtäxt fir d Film vum Reschiseer Max Linz verfasse. D Valeria Gordeev läbt un schafft z Berlin.
Quantenmechanik
Lüegt ma nu uf selli Uftreffwahrscheinlichkeide und vergliicht si mit der Intensität vo monochromatischem Liecht uf m Schirm (s Liecht isch ebefalls durch selli Schlitz gange) so schtellt ma fescht, dass sich s Elektron genau wie e Lichtwelli verhalde düd. D Lichtintensidäd und d Uftreffwahrscheinlichkeit von d Elektrone bilde genau die gliiche Interferenzmuschder.
Ma cha jetzt aber au nit sage, dass s Elekron e Welli isch. S git Experiment, wo sichs wie e Welli verhalde düd (z. B. Doppelspalt), und s git Experiment, wo sichs wie e Teilche verhalde düd (z. B. Compton-Streuig). Ähnlichi Experimende ergäbe s selbi Verhalde au für Protone, Neutrone, ganzi Atomkerne bis hi z chliineri Molekül. Ma spricht vom Welli-Teilche-Dualismus.
Insbondri d Physiker Werner Heisenberg, Erwin Schrödinger, Max Born un Wolfgang Pauli hän Afang zwanzigschts Jahrundert e revoluzionäri Theorii entwicklet, wo bis hyd Güldigkeit hät und grade zu beindruggendi Übereinstimmig mit vile Experimende wo später gmacht worre sin: d Quandetheorii.
Selli Theorii sagt, dass sich alli Teilche-Objekt als Wellepäckle bschreibe losse. Sell Päckle isch e Überlagrig vo Welle, so dass si in da Summi nit unendlich wid usdehnd sin, also em Teilche ähnle dön, aber interferenzfähig sin.
Wellepäckle:
Sell Päckle git d Wahrscheinlichkeid a, dass s Teilche zur Zyt t am Ort x isch.
D Newtonsche Theorie zur Mechanik beschriibe schtreng gnomme numme d Verändrige vo de Erwartungdswerd. By große Objekte isch des au güed gnüeg. D Newtonsche Mechanik blybt aber e Verallgmeinrig von d wirkliche Gsetze wo die Welt bschreibe dön.
Operatore
Wenn ma physikalischi Größe wie z. B. Impuls, Energie oder Drehimpuls an so nem Wellepäckle messe will, cha ma Operatore druff awende. Hermitischi Operatore sin meischt einfachi partiali Ableidige. E Operator azwende heißt e Größi messe.
Beispiel:
Ortsoperator: \vec{x}
Impulsoperator:
Energieoperator:
Dynamik vo de Quantenmechanik
Wenn ma so ä Päckle \Psi(x,t) hät, cha ma au vorussage, wie sich d Ufenhalswahrschiinlichkeide verändre dön. Dozö wendet ma d Schrödinger Gliechig a:
Botanischer Garten
En Botanische Garte isch e Apflanzig vo Bäum, Schtrücher und chrutigi Pflanze, wo oft nach de Härchunft vo de Pflanze-Arte gordnet isch. Botanischi Gärte schtönd meischtens under där Verwaltig vonere Universität oder vonere Hochschuel, wil settigi Sammlige vo Pflanzearte ei gueti Basis für wüsseschaftligi Aarbede darschtelled.
En Botanischä Garte, wo nume Bäum hät, wird au Arboretum gnännt.
Gschicht
Siit em Johr 1492 isch s Arboretum vo Trsteno bii Dubrovnik bekannt. Die erschte botanischen Gärte in Europa si 1544 in Norditalie, z Pisa vom Luca Ghini, und 1545 z Padua vom Johannes Baptista Montanus, z Florenz und z Bologna gründet worde. Z Basel het dr Caspar Bauhin 1589 dr botanisch Garte vo dr Universität gründet. Dr Berner botanisch Garte isch 1789 im Marzili ufgmacht worde. Z Züri het d Universität, wo 1833 gründet worden isch, zr gliiche Ziit au e botanisch Garte agleit. In Dütschland het s botanische Gärte z Leipzig siit 1580, z Jena siit 1586, z Heidelberg siit 1593, z Gieße siit 1609 und in Friiburg siit 1620, im allgemeine si das Medizinalgärte (Hortus Medicus) gsi, wo vo dr medizinische Fakultät pflägt worde si.
Josefine Preuß
D Josefine Preuß (* 13. Januar 1986 z Zehdenick) isch e dytschi Schauspiileri un Sinchronsprächeri.
Lääbe
D Josefine Preuß isch z Potsdam mit ere eltere Schweschter as Dochter vun eme Bolizeidiräkter un ere Gschichtslehreri ufgwachse. Si isch bis zue dr zehnte Klass uf s Helmholtz-Gymnasium z Potsdam gange.
As e Chind het d Preuß in dr Potsdamer Theatergruppe Taifun un e baar Chinderhauptrollen am Hans Otto Theater gspiilt. Vu 2000 bis 2003 isch si in dr Chinderserie Schloss Einstein, wu im KI.KA uusgstrahlt wird, as intrigant-zickigi Anna Reichenbach z säne gsii. Ihri Figur het si zuen ere wichtige Roll entwicklet un het si populär gmacht. Im Februar 2006 isch fir fir e baar Folge retuurchuu. Speter sin verschideni chlaineri (unter anderem in Inspektor Rolle), aber au greßeri (Jargo) Rolle chuu. Anne 2004 het si d Moderation vum Kinderkanal-Schurnal Quergelesen ibernuu, wu si din Biecher fir Chinder un Jugedligi vorgstellt het. Im nämlige Johr het si d Roll vu dr Nessie im ProSieben-Spiilfilm Klassenfahrt – Geknutscht wird immer gspiilt.
Anne 2005 het si d Sophie in dr ProSieben-Teeniekumedi Schüleraustausch – Die Französinnen kommen gspiilt. D Preuß isch uf do privat Schauspiilschuel „Die Etage“ z Berlin gange, het die im letschte Semeschter abbrochen un het derno dr Film Küss mich, Genosse! drillt, wu si d Alexandra din gspiilt het. Im Spotjohr 2005 isch si z Berlin fir di erscht Stapfle vu dr ARD-Voroobeserie Türkisch für Anfänger vor dr Kamera gstande. Noch em Abschluss vu dr zwoote Stapfle vu Türkisch für Anfänger het si z Prag in Dornröschen – Ab durch die Hecke, ere Episod us dr ProSieben-Märchenstunde d Haupteroll gspiilt. Anne 2007 het si d Hauptrioll im aaspruchsvolle Churzfilm Stühle im Schnee gspiilt. Dä handlet vun ere Chindsvergwaltigung un verzellt d Gschicht vu dr Flucht vu me junge Maidli in d Wält vu dr Fantasy go dr Realitet vu ihre Entfierig un Vergwaltigung z vertrinne. Wäge dr drastische Darstellig het dr Film vu dr FSK kai Altersfreigob iberchuu.
Im Summer 2008 isch d Preuß fir anderi Folge vu dr Serie Türkisch für Anfänger vor dr Kamera gstande. Vu Aafangs April bis Aafangs Juni 2011 isch si mit ihre Seriekollege fir dr Türkisch-für-Anfänger-Kinofilm, vor dr Kamera gstande, unter anderem z Berlin, z München un z Thailand,.
Anne 2013 isch si im Fantasyfilm Rubinrot (in dr Näberoll vu dr Lucy Montrose) un im Horrorfilm Lost Place in dr Kinos z säne gsii. Im Jänner 2014 het d Preuß im ZDF-Zweedailer Die Pilgerin – ere Verfilmig vum glychnamige Roman vum Autorebaar Iny Lorentz – di jung Frau Tilla Willinger gspiilt, wu im 14. Johrhundert as Mann verchlaidet s Härz vu ihrem verstorbene Vater vun ere Rychsstadt an dr Donau uf em Jakobswäg uf Santiago de Compostela bringt.
D Josefine Preuß läbt z Berlin.
Kanton Hayange
Dr Kànton Hayange ìsch e Kànton ìm Arrondissement Thionville-Ouest ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge. Zem Kànton ghere 9 Gmeine. Dr Hàuiptort ìsch Hayange.
Haltepunkt Trasadingen
Haltepungt Traadingè (amtlich Hp Trasadingen) isch èn Haltepungt vo dè Gmaand Traadingè im Bezirk Unterchläggi vum Kanton Schaffuusè. Bi dè Inbedrybnaam vo dè S-Baan Schaffuusè uff èm Hochrhybaan-Abschnitt Ärzingè (Baddè)–Schaffuusè isch dè Hp Traadingè wèg èm zweitè Gleis mit èm zweitè Sitèperron vosää worrè.
Laag
Dè Haltepungt lyt öppè 90 m südlich vo dè H 13, dè Gränzübbergang zwüschè Traadingè un Ärzingè lyt öppè 420 m weschtlich vum Haltepungt. S zuèghörige Dorf Traadingè lyt öppè 200 m nordweschtlich vum Hp Traadingè, s Wyybaudorf Wilchingè lyt öppè 1800 m öschtlich.
Gschichtè
D Traadinger isch nõch dè Blään vo dè Grossherzoglich Baddischè Ysèbaan (BadStB) dè Ärzinger Baanhof zuègwisè worrè. I dè Nõchchriègszit ab 1945 isch dè Traadinger èn provisorischè Haltepungt uff Schaffuuser Boddè zuègwisè worrè, well dè Ärzinger Baanhof vo dè Allierte ab 1945 temporär stillglait worrè isch. . Provisorisch isch vo 1945-1948 üsserscht zuèdrèffend, well dè Haltepungt bim BÜ 492a am km 346,19 ygrichtet worrè isch und sèll hèt ooni Perron un EG fungtionyrè müèsè. Dè Hp Traadingè isch zuè sellèrè Zyt au nu mit 1-2 Büezerzüüg bediènt worrè. Ab Mai 1948 hèt s èn fescht ygrichtetè Haltepungt bim km 346,21 öscthlich vum BÜ gää, dè immerhy us èm Sitèperron un ènèrè Barackè als EG bschtandè hèt.
Infraschtruktur
Dè Hp Traadingè isch urschprünglich mit folgendè Komponäntè baut worrè:
Ab 2013 hèt folgèndi Änderigè gää :
Gleisaalaag
S hèt urschrünglich nu ei Perrongleis z Traadingè gää. S Gleis 1 lyt am Huusperron. Sit èm zweigleisigè Uusbau vom Hochrhybaa-Abschnitt isch ès Gleis 2 mit Sitèperron dèzuè chò. Dè Hp Traadingè wörd übber Ärzinger Stellwärch fèrngschtüèrèt. Sèllèwäg sin au z Traadingè Flügelsignaal nõch DB-Bauart durch Ks-Signaal uusduuscht worrè. Èn Baanübbergäng hèts z Traadingè ein, wo öppè 20 m weschtlich vum Hp lyt.
Hochbautè
S EG hèt us èrè Barackè mit eim Stöck un èm Pultdach bschtandè.
Hüt (Stand: 2021) gits zwei Perron am Gleis 1 un 2 mit je eim Wartehüsli. Usserdèm git s èn Veloabschtellblatz.
Baanvokeer
Sit èm Dezèmber 2013 vokeert d Schaffuuser S-Baan zwǜschè Schaffuusè un Ärzingè mit Halt z Traadingè im Halbschtundètagt.
D Züüg vom Interregio-Exprèss Basl Bad Bf-Bhf. Friddrichshaffè uff dè DB-Linniè IRE 3 halted un chrützèd im Ärzinger Baanhof ènnèt vo dè Gränz un passyrèd dè Hp ooni Halt.
Wüste
Als Wüeschti bezeichnet me es Gebiet, wo uf Grund vo sinere extreme Trocheheit oder Chälti kei oder nur wenig hochschpezialisierti Vegetation egschischtiere chann und wo us dem Grund zue de Anökumene zählt. D Araber nänned d Wüeschti (arabisch: صحراء, DMG ṣaḥrā, "Wüesti") poetisch au Meer ohni Wasser.
Halbwüeschte
D Halbwüeschte si nid hanz so droche wie en ächti Wüeschti, aber drochener as e Savanne. Me findet si oft as Übergangszone zue Vollwüeschte.
Edaphischi Wüeschte
Das si Wüeschtene wo zwar gnueg Räge überchömme aber will d Ärde sehr wasserdurchlässig isch, s Wasser nid chönne spiichere. E Bischbil isch s Isländische Hochland wo mit Schotter bedeckt isch. Dört häi Schoof d Begraasig zerstört und denn isch die fruchtbari oberi Härdschicht erodiert worde.
Windwüeschte
I Windwüeschtene verhindere schtarki Wind dass sich grösseri Pflanze wie Bäum chönne entwickle. Mä findet dört nume Moos, Flächte und anderi niidrige Pflanze. E Bischbil sind d Insle im Südatlantik südlig vom 50. Breitegrad.
Chalti Wüeschte
Die polare Regione, aber au Gebiet hoch uf de Bärge, wo s Wasser gfroren isch und Pflanze s nid chönne bruche, si wüeschtenartig. Wenn s Iis s ganze Johr gfrore bliibt, sait me däm än Iischappe. Wenn s aber im Summer deilwiis schmilzt, redet mä von erä Tundra.
Geschichtsverein Markgräflerland
Dr Gschiichtsverain Maarkgreeflerland e. V. (dt. Geschichtsverein Markgräflerland e. V.) isch e regionaale Gschiichtsverain, wu si dr Foorschig zue dr Gschiicht vum Maarkgreeflerland widmet.
Verainszwäck
No dr Satzig isch dr Verainszwäck d „Erforschung der Geschichte des Markgräflerlandes und seiner angrenzenden Gebiete in allen ihren Zweigen, der Volks- und Naturkunde, der Geologie und Genealogie. Auch die Belange des Natur- und Denkmalschutzes sollen gefördert werden.“
Arbetsbiet
Im Gelaitwoort zue dr eerschte Uusgaab vu dr Zytschrift „Das Markgräflerland“ het dr Karl Seith s Aarbetsbiet vu dr Aarbetsgmainschaft un dr Zytschrift gnauer definiert:
Entwicklig vum Name
Syt dr Grindig 1929 sin dr Name un d Räächtsfoorm e baar Mool aabasst woore.
Vorlaifer
Anne 1882 isch z Löörech e Altertumsverain grindet woore, wu histoorischi Exponaat fir e Haimetmuseum gsammlet het. Dr Verain isch 1915 ufgleest woore, sy Aarbet het e Oortsgruppe vum Landesverain Baadischi Haimet fuurtgfiert.
Vor em Eerschte Wältchrieg het scho dr Fraueverain Schopfe Voordraagsoobe iber lokaalhistoorischi Theeme gmacht. Im Novämber 1913 isch derno z Schopfe dr „Historische Verein für das Markgräflerland und die angrenzenden Gebiete“ unter dr Laitig vum Schopfemer Stadtpfaarer, Rudolf Faißt, grindet woore. Där Verain het 1915–1922 d Zytschrift „Blätter aus der Markgrafschaft“ publiziert, wu 1922 mit dr Zytschrift „Badische Heimat“ („Mein Heimatland“) zämeglait wooren isch. Dr Verain het si anne 1927 ufgleest, in däm Joor isch nomool e letscht Heft vu dr „Blätter aus der Markgrafschaft“ mit dr „Geschichte der Edelherren von Rötteln“ vum Otto Konrad Roller uusechuu. In dr Zwischezyt hän di bishäärige Autoore vu dr „Blätter aus der Markgrafschaft“ in dr Publikazioone vum Landesverain „Baadischi Haimet“ e Plattfoorm fir iri Byydreeg gfunde. Dr Landesverain „Baadischi Haimet“ het s Jooresheft 1923 em Maarkgreeflerland gwidmet un 1926 in syre Raie „Vom Bodensee zum Main. Heimatblätter“ in dr Nummere 28 d Aarbet vum Karl Seith zum Buurechrieg (Das Markgräflerland und die Markgräfler im Bauernkrieg des Jahres 1525) publiziert. D Idee alli histoorische Verain z Baade unter aim Dach zämezbringe isch aber nit zstand chuu, wel s unterschiidlig Voorstellige iber d Zyyl gee het. Wäge däm het mer au im Maarkgreeflerland wider e aigeni Organisazioon welle grinde.
D „Blätter aus der Markgrafschaft“ cha mer as Digitalisaat bi dr UB Fryburg bschaue.
Grindig un Aafang
Am 3. April 1929 isch im Haltiger Gaschthuus „Zum Hirsche“ d „Arbeitsgemeinschaft zur Pflege der Heimatgeschichte des Markgräflerlandes“ grindet woore. Grindigsmitgliider sin vier Lehrer, drei Pfaarer un e Chilcheroot gsii (lueg Grindigsmitglider)
Hauptaarbet vu dr Aarbetsgmainschaft bzw. vum Verain isch bis hite s Uusegee vun ere haimetgschiichtlige Zytschrift. Derzue macht mer Studiefaarte un Daagige, wu au Nitmitgliider chenne derzuechuu. Zyyloort sin dooderbyy gschiichtli wiichtigi Oort im Maarkgreeflerland, em Biet,w u im Noorde aagränze duet, in dr Schwyz oder im Elsiss.
In dr Zyt vum Nazionaalsozialismus het d Aarbetsgmainschaft im Volksbildigswäärch vu dr Nazionaalsozialistische Gmainschaft „Chraft dur Fraid“ mitgschafft.
Anne 1944 het dr nazionaalsozialistisch Ryychsstatthalter Robert Wagner ghaiße, ass alli Gschiichts- un Alterduumsverain iri Aarbet mien yystelle. Am 23. Septämber 1944 het dr Karl Seith dr Vollzuug gmäldet.
Noch em Chrieg
Di franzeesische Bsatzigsbeheerde hän aafangs alli Verainigunge verbote. Au di indiwiduäll Aarbet an Gschiichtstheeme isch schwäärer gsii, wel nit ume d Archiiv z Baasel un z Colmer im Uusland gääge sin, nai, au s Archii z Chaarlsrue isch in dr Amerikaanische Bsatzigszoone glääge. Wu im Spootjoor 1946 Verain grundsätzli wider meegli woore sin, het d Aarbetsgmainschaft s Problääm ghaa, ass si di drei uubelaschtete Mitgliider fir d Grindig nit het chenne zämebringe. S Grindigsmitgliid Karl Herbster isch alliwyyl as uubelaschtet aagluegt woore, aber wel äär im Spootjoor 1948 gstoorbe isch, het wider e uubelaschteti Persoon gfäält, wu ne Verainsgrindig hätt chenne fiirschi bringe. Dr Karl Seith sälber het in dr Naazizyt in dr Lehreruusbildig gschafft un isch eerscht speeter bi dr Entnazifizierig as Mitlaifer yystuuft woore.
Mit ire Hauptversammlig am 3. Dezämber 1950 isch d Aarbetsgmainschaft wider ufgläbt un dr Karl Seith isch wider dr Organisaater un Schriftlaiter gsii. Ab 1951 isch Das Markgräflerland wider reegelmääßig uusegee woore. Syt 1955 het si d Aarbetsgmainschaft Arbeitsgemeinschaft Markgräflerland für Geschichte und Landeskunde gnännt. D Aarbetsgmainschaft isch allno kai Verain gsii un s het allno kai Voorstand gee. Dr Karl Seith het scho 1936 un wider 1957 emool ebis in die Riichtig versuecht, aber eerscht no sym Dood 1963 isch dernoo 1966 en Verain grindet woore (Arbeitsgemeinschaft Markgräflerland für Geschichte und Landeskunde e. V.). Wel mer d Aarbet jetz uf verschiideni Voorstandsmitgliider het chenne verdaile, het s au mee Aktiqiteete vum Verain gee. Mer het wider Daagige organisiert, am Änd vu dr Zyt vum Seith sin die zmaischt uusgfalle sin. D Zaal vu dr Mitgliider isch anne 1974 uf d 1000er-Gränze chuu un 1997 het mer 1300 Mitgliider ghaa. Bis Septämber 2018 isch d Mitgliiderzaal uf 780 gsunke.
Am 30. Septämber 1990 het d Mitgliiderversammlig fir d Änderig vum Verainsname in „Geschichtsverein Markgräflerland e. V.“ gstimmt. Hit isch dr Maarkgreefler Gschiichtsverain au Dail vum „Netzwäärch Gschiichtsverain“.
D Zytschrift Das Markgräflerland
D Zytschrift „Das Markgräflerland“ het mer vu 1929 bis 1936 mit vier Heft pro Joorgang uusegee. Anne 1937 het d Ryychsprässechammere e Redukzioon uf 3 Heft pro Joorgang verfiegt, des het mer umgsetzt dur d Zämeleegig vu dr Heft 3 un 4, ooni ass mer dr Jooresumfang vu insgsamt 128 Syte reduziert het. Dr 12. Joorgang isch 1941 nume no mit zwai Heft un eme Gsamtumfang vu 64 Syte uusechuu. 1951 bis 2012 sin je 2 Heft pro Joorgang uusechuu. Syt 2013 het mer – us finanziälle Grind – nume no ai Band im Joor uusegee. 2015 isch näb em Jooresband as Band 2/2015 e Sunderband mit dr szeenische Daarstellig Der Markgräfler Bauernaufstand von 1524/25 uusechuu. Au 2019 isch zuesätzli zum Jooresband e Sunderband uusechuu (Sunderband 1/2019: Hansjörg Noe: Mitgelaufen – NS-Geschichte in den Ortschaften im Kleinen Wiesental).
Scho im Juuli 1930 het di nei Zytschrift iiber 500 Abonnänte*ne ghaa. Doodermit het mer d Zaal iberdroffe, wu d Voorgängerzytschrift „Blätter aus der Markgrafschaft“ in dr letschte Uusgoob ghaa het.
Dr Röttelnbund e. V. un dr Bürgelnbund e. V. hän zytwyys „Das Markgräflerland“ bruucht go iri Verainsnooriichte publiziere.
Wu 1968 dr Hebelbund Mille s Uusegee vu syre Zytschrift Die Markgrafschaft  nimi het chenne finanziere, isch dr Hebelbund Mille bis 1980 Mitrusgeeber vu dr Zytschrift Das Markgräflerland woore.
D Bänd vu dr Zytschrift Das Markgräflerland sin bis Band 2017 as Digitalisaat bi dr UB Fryburg fascht vollständig verfiegbaar. S Projäkt isch dur dr Landkrais Löörech („Fonds Schlossgut Istein“ zur Kulturförderung) unterstitzt woore.
Oortssippe-/Oortsfamiliebiecher
Dr Gschiichtsverein schafft zäme mi dr „Genealogisch-Heraldische Gesellschaft der Regio Basel (GHGRB)“ s Projäkt Markgräfler Familiennamenbuch (MFNB), wu verschiideni Oortsfamilie-/Ortssippebiecher din uusegee woore sin.
Maarkgreefler Joorbuech
S Markgräfler Jahrbuch isch vum Karl Seith, em Hermann Burte, em Ernst Grether un em Otto Reinacher ins Lääbe gruefe woore. Die Manne hän si mit däm Projäkt in dr Tradizioon vum Johann Peter Hebel mit sym „Rheinländische Hausfreund“ un vum Hermann Albrecht mit sym ''„s Gotte-Stuebli. Ein oberrheinisches Jahrbuch“'' gsää.
S Joorbuech 1939 isch scho staark unter nazionaalsozialistischem Yyfluss gstnde. Dr Ernst Krieck – ain vu dr fierende nazionaalsozialistische Erzieigswisseschaftler – het z. B. e lengere Byydraag gliiferet iber „Nationalpolitische Erziehung“.