cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anna Sutter
Familiäres
Wia oba ausgfihrt worra ischt, ischt d Anna Sutter z Stuegert en vorschiidene Liibesaffära vorwicklet gwäa. Aus zwoi vo deane Bezihonga send Kender hervorganga: 1900 ischt ihr Dechterle Mathilde uff d Welt komma ond 1902 ihr Soh Felix. Dr Mathilde ihr Vadder isch Hans Freiherr von Entress-Fürsteneck gwäa ond dr Vadder vom Felix dr Stuegerter Hofkapellmoischtr Hugo Reichenberger.
Ehronga
1906 isch d Anna Sutter z Stuegert zor Kammersengere mit-ma Engagement uff Lebenszeit ernannt worra.
S Grab
Dr Anna Sutter ihr Grab uff-em Stuegerter Pragfriedhof ko-mr heit noh ogucka. Bis gega End vo de 1960er Johr hot mr uff sellem Grab fascht jeda Dag a frischs Streißle gfonda, vo-ma „obekannda Vorehrer“, wia’s emmer ghoißa hot. De meischde Stuegerter Stadtfihrer send sich abr einich en dr Moinong, dass viil drfir spricht, dass der Obekannde dr Anna Sutter ihr ledschder Liebhaber, ihr Kollege Albin Swoboda, gwäa ischt ond dass sich dr sell sei ganz Leaba lang et hot drmit abfenda kenna, dass’r sich em Schrank vorsteckt ond drom des Vorbrecha et hot vorhendre kenna.
Dr Schicksalsbronna
Viir Johr noch dr Anna Sutter ihrem Ableaba isch direkt vor-em Kinschtlereigang zom Stuegerter Opernhaus dr so genannde Schicksaalsbronna eigweiht worra, gschaffa vom Bildhauer Karl Donndorf. Seller Moo ischt em gleicha Alder wia dui Sengere ond au mit dera befreindet gwäa. Des Kunschtwerk ischt em Jugendstil ond zeigt zwoi Liibespaar. S oine vo deane simbolisiirt d Freid am Leaba ond s andre s Loid. Dui Figur en dr Midde stellt d Schicksalsgeddin dar. Der Bronna hot folgenda Inschrift: <poem style="font-style:italic"> Aus des Schicksals dunkler Quelle rinnt das wechselvolle Los. Heute stehst Du fest und groß, morgen wankst Du auf der Welle. En spädre Johr isch der Bronna vorsetzt worra. Heit stoht'r em Obra Schlossgarda ganz en dr Nähe vom Theader.
Kriminalstick
Us-em Olass vo dr Anna Sutter ihrem hondertschda Todestag hot d Akademie der bildenden Künste Stuttgart zamma mit dr Filmakademie Ludwigsburg vom dridda bis zom neinda Juli 2010 em Haus vom Alten Landtag en dr Stuegerter Heusteigstroß a Kriminalstick mit-em Titel Projektion Carmen – Der Fall Anna Sutter uff d Bihne brocht, a Mischong aus Film ond Theader.
Als
Als stoht für:
ALS isch d Abchürzig für:
Neue Front
Die Neui Front isch e chliini rächtsextremi Partei gsi, wo am Afang vo de 1930er Johr Ahänger vor allem in dr dütsche Schwiiz gha het, und wo sich 1933 mit andere faschistische Gruppe zur Nationale Front (Schweiz) zsämmegschlosse het.
Gschicht
Die Neui Front isch as Diskussionsgruppe um e Jurastudänt Robert Tobler im Summer 1930 an dr Universitet Züri gründet worde, in ere Ziit, wo die intellektuelle Junge gnueg vo de traditionelle bürgerliche Parteie gha hai, und sich radikale linggs- wie rächtsgrichtete Ideologie verschriibe hai und sich in Gruppe wie die Neui Front, die Nationali Front odr die Marxistischi Studäntegruppe, wo sich as Kampfgruppe gseh hai. Sie si zerst e Deil vom Freisinn gsi und hai sich as Opposition zu de Draditionelle Freisinnige profiliert.
1932 si dr Rolf Henne und anderi jungi Schaffhuuser Freisinnigi, wo mit ihrer Partei nüt meh hai chönne afo, zur Neue Front cho und die het sich vo dr Freisinnige Partei drennt. Si hai d antidemokratische Ideä vom Zürcher Gymnasiallehrer Paul Lang übernoh, wo s Individuum dr Gmeinschaft vollkomme undergordnet het und d Leitig vo dr Gmeinschaft us de Händ vom Volk in die vom ene Füehrer het welle lege. Die freiwillige Organisatione sölle vo staatlig kontrollierte Bruefsständ abglöst wärde im e System vo Korporativismus
Noche em Hitler siiner Machtergrifig hai sich im Früehlig 1933 die Neui Front und e baar anderi Fronte zur Nationale Front zsämmegschlosse, wo mit ihrem virulänte Antisemitismus dr Ideologii vom Nationalsozialismus no nöcher gstanden isch. Z Schaffhuuse het die Neui Front ihre alt Name bis 1934 bhalte.
Empire State Building
S Empire State Building isch e Wolkechratzer im Nöi Yorker Stadtdäil Manhattan. Er het e strukturelli Hööchi vo 381 Meter – bis zum Antennespitz öbbe 443 Meter – und isch vo 1930 bis 1931 in ere ungwöönlig churze Bauzit baut worde. S Geböid isch nit nume s höggste Geböid z Nöi York gsi, sondern bis 1972 au s höggste Geböid uf dr ganze Wält.
S Empire State Building befindet sich am südlige Rand vo Midtown Manhattan an dr Fifth Avenue, zwüsche dr 33. und 34. Strooss. Das isch öbbe in dr Middi vo dr Insle Manhattan, wo vom Hudson River und East River umflosse wird. Si Adrässe isch 350 Fifth Avenue, New York, NY 10118.
D Rüüm uf de 102 Stöck wärde vor allem gwärblig brucht. Uf de Freiflechene im 86. Stock und im 102. befinde sich öffentligi Ussichtsblattforme, wo zu de Seenswürdigkäite vo dr Stadt ghööre, wo am mäiste Bsuecher häi. Dr Naame vom Wolkechratzer isch vom The Empire State abgläitet, eme Spitzname vom Staat Nöi York. Sit em Joor 1986 ghöört s Empire State Building zu de Nazionale Dänkmööler vo de Veräinigte Staate. Bis hüte gältet s as dr „Inbegriff vom Wolkechratzer“, was vor allem drvo chunnt, ass es hüfig in de Medie, vor allem in Film daargstellt wird.
Sâles
Sâles (patois [a ˈzɑːle]) isch a politischi Gmiin im Greyerzerbezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Geografi
Sâles liit ùf, 6.5 km weschtlich vam Bezirkshùùptort Bulle am Ruisseau des Roubattes im südliche Fryybùrger Mittelland. Zue de Gmiin Sâles ghööre d Dörfer Maules, Romanens ù Rueyres ù d Wyyler La Roseire, Vers chez Descloux, Treyfayes ù Vers chez Monney. Va de Gmiinflechi si 74 % landwirtschaftlichi Flechi, 19,9 % Waud, 5,1 % Sidligsflechi ù 1,1 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Sâles si Vaulruz, Semsales, La Verrerie, Vuisternens-devant-Romont, Grangettes, Marsens ù Riaz.
Gschicht
D Gmiin isch zum 1. Jenner 2001 entstane us de Fusion va de Gmiine Sâles, Maules, Romanens ù Rueyres-Treyfayes.
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 5,5 % gläge.
Religion
89,8 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 2,8 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 1191 Yywoner 96 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 1,5 % Tüütsch ù 2,5 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 90 va de 1191 Yywohner ggredt.
1977
Was isch bassiert?
S Johr 1977 stoht z Dytschland im Zaiche vum Terror vu dr Rote Armee Fraktion („Deutscher Herbst“), wu mit dr mit dr Entfierig vu dr Landshut un dr Entfierig un Ermordig vum Hanns Martin Schleyer zum Hegschtpunkt chunnt.
uf d Wält chuu
Datum nit bekannt:
Schlacht am Grauholz
In dr Schlacht am Grauholz am 5. Merz 1798 häi sich bärnischi Drubben under em Befääl vom Karl Ludwig von Erlach und e franzöösischi Armee under em General Schaueburg e Schlacht gliiferet, au wenn d Bärner Regierig an däm Zitpunkt scho kapituliert het.
Richelingen
Rischelinge (lothrìngisch; frànzeesch Richeling, ditsch Richelingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Schlacht am Grauholz
Dr Lauf vo dr Schlacht
D Verdäidiger vo Bärn häi zerst bi Fraubrunne und denn im Grauholz, eme bewaldete Hüügelzug nid wit vo dr Stadt Bärn, erbitterete Widerstand gläistet. E Hufe Fraue, alti Manne und sogar Chinder us dr Landbevölkerig häi sich de kämpfende Bärner Drubbe aagschlosse und brobiert, iiri Stadt vor dr franzöösische Inwasion z schütze.
D Übermacht vo de Franzoose isch grooss gsi, und d Bärner si z Fraubrunne und au im Grauholz gschlaage worde. Dr Erlach het sich mit de Räst vo sinere Armee zruggzooge und ooni Erfolg brobiert, d Franzoose uf dr Schosshalde vor de Door vo Bärn aazhalte.
Richelingen
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Rischelinge lijt àm Notterbach, sìdweschtlich vun Saargeminn uf re Heche zwìsche 217 un 264 m ìwer em Meeresspiejel. Ìn dr Neche git s e Hüffe Weiher, wie durich s Wüere vun dr Quallfliss vum Müeterbàch (le Moderbach), me Nawefluss vun dr Albe, àngeleit worre sìn, z. B. dr Étang de Welschhof, Etang des Marais un dr Etang de Hirbach. D Nochbergmeine vun Richeling sìn Grundviller ìm Norde, Sarralbe un Holving ìm Sìdoschte un Rémering-lès-Puttelange ìm Weschte.
Viktoria Schmid
D Viktoria Schmid (* 26. Jänner 1969 z Bihl as Viktoria Stavenhagen) isch e dytschi Bolitikeri (CDU). Vu 2011 bis 2016 isch si Mitglid vum Landdag vu Bade-Wirttebärg gsii.
Richelingen
Gschìcht
Rischelinge ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1294 àls Richelinga (1429: Rechelange, 1581: Reichlingen).
Viktoria Schmid
Uusbidlig un Beruef
D Victoria Schmid het anne 1989 Abitur gmacht am Wirtschaftsgimnasium z Pforze No dr Schuel het si vu 1989 bis 1992 z Mannem Raiseverchehrschauffrau glehrt. Derno het si an dr Fernuniversität Hagen Bolitik- un Verwaltigswisseschafte studiert. Vu 1999 bis 2011 het si as freii Schurnalischti gschafft. Anne 2016 het si d Laitig vum Landdagsbiro vum CDU-Landdagsabordnete Thomas Blenke ibernuu.
Richelingen
Gschìcht
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Viktoria Schmid
Bolitik
Anne 1986 isch d Schmid Mitgli vu dr CDU wore. Si isch Vorsitzeri vum CDU-Gmaiverband Niafern-Eschelbronn un Mitglid im Chraisvorstand vu dr CDU Enzchrais/Pforze. Si isch derzue au Mitglid im Chraisvorstand vu dr Fraue Union Enzchrais/Pforze, im Bezirksvorstand vu dr Fraue Union Nordbade un im Bezirksvorstand vu dr CDU Nordbade. Bi dr CDU Enzchrais/Pforze isch si stellverdrättendi Vorsitzeri vum „Arbeitskreis Bildung“ un vu dr „Kommunalpolitische Vereinigung“, Mitglid im Vorstand vum „evangelische Arbeitskreis“ um es der CDU Enzkreis/Pforzheim un Mitglid vu dr „Mittelstandsvereinigung“.
Richelingen
Verwàltung
vun Rischelinge ìsch. Rischelinge ghert zem Kommünàlverbànd.
Viktoria Schmid
Bolitik
Anne isch si in Gmairoot vu Niafern-Eschelbronn gwehlt wore. Bi dr Landdagswahl 2011 het si s Diräktmandat im Wahlchrais Enz gwunne un isch dodermit in Landdag gwehlt wore.
Richelingen
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Rischelinge ghert zem Rhinfrankisch.
Viktoria Schmid
Bolitik
Im Landdag isch si Mitglid vum Integrationsuusschuss gsii un stellverdrättendi Mitglid im Uuschuss fir Schuel, Juged un Sport. Fir ihri Fraktion isch si Sprächeri fir Sportbolitk un fir Beruefsschuele gsii.
Jusi
Der Jusi isch e Berg iber Kohlberg. Er leit am Rand vo der Schwäbische Alb und mr hot a Rundblick iabers Albvorland. S'isch au a Naturschutzgebiat, wo lauter seltene Pflanze wachset. Durch da Wald gaht a Forschtwäag rauf, au wellem mr aber id fahre därf. S'hat au vier schene Wanderwäg. Dia sind sehr zu empfehle. Der Jusi isch 673 Meter hoch und wenn mr naufdschoggd, isch mr in zeahn Minuta oba.
Viktoria Schmid
Bolitik
Bi dr Landdagswahl 2016 het si s Diräktmandat an d Stefanie Seemann vu dr GRIENE verlore un isch au iber d Zwoostimme nimi in Landdag widergwehlt wore.
Pizza
Pizza isch e italiänische Spezialität us enem Fladebrot us Hefeteig. Di hütigi, internazional verbräiteti Variante mit Tomatesosse und Chäs als Basis stammt us Neapel.
Viktoria Schmid
Familie un Privats
D Viktoria Schmid isch e Dochter vum Lutz Stavenhagen. Si isch evangelisch, ghyroote un het drei Chinder.
Rossfeld
Rossfald (frz. Rossfeld, dt. Rossfeld) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Rossfald lijt im Grosse Ried àn dr Zembs.
Pizza
Ane 2017 isch d neapolitanischi Chunscht vum Pizzabacke („Pizzaiuolo“) vu de UNESCO i de representativi Lischte vum immaterielle Kulturärb vu de Mänschheit ufgnoo worde.
Rossfeld
Gschìcht
Rossfald ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1358.
Jusi
Mr woiß gar it so rächt, worum dr Jusi Jusi hoißt. Manche saget, des käm vom Jushof, em Baurehof, der wo im Südoschde vom Jusi leit. Säl isch aber woarscheinlich id woar. Di Gscheidle, di wo rächd gforschd händ, saget, des häb mit Justiz zum doa. So koas wohl soi, dass auf sälem Berg im Middelalder Rächt gsproche worde isch. Villeichd send sogoar Leid do oba weidhin sichdbar aufghängt worra.
Schlacht am Grauholz
Dr Lauf vo dr Schlacht
Verzwiifleti Buure, wo glaubt häi, dr General Karl Ludwig vo Erlach häig Bärn verroote, häi dä bi Wichtrach umbrocht, won er uf em Wääg ins Bärner Ooberland gsi isch, zum vo dört us dr Widerstand gege d Franzoose z organisiere.
Gedänke
An d Schlacht am Grauholz erinneret s Grauholzdänkmol, wo 1886 am Grauholz iigweiht worde isch.
Pizza
S Wort stammt vum neapolitanischi piceà bzw. pizzà für „zupfe“ ab, wo me mit kalabrisch pitta und mittellatiinisch pecia („Stück“, „Deil“, „Fetze“) vergliiche cha.
Rossfeld
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Rossfald ìsch. Rossfald ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Rossfald ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Calixt I.
Dr Calixt I. (au Callist I., Kalixt I. Calixtus I. oder Kallixtus I.; * vilicht um 160; † 222), isch vu 217 bis 222 Bischof vu Rom gsii. Sy Amtszyt isch in dr Zyt vu dr remische Chaiser Elagabal un Severus Alexander gsii. Sy Name bedytet „dr Schenscht“ (griechisch/latynisch).
Läben un Pontifikat
Iber dr Calixt I. isch wenig bekannt. Dr hailig Hippolyt vu Rom, e Zytgnoss un Widersacher vum Calixt, verzellt iber en: As junge Sklav isch dr Calixt vu sym Herr fir d Ufsicht vun ere Bank bstellt wore – är het aber s Gäld verlore, wun em vu andere Chrischten aavertröut gsii isch. Är isch vu Rom gflichtet, isch aber uf eme Schiff feschtgsetzt wore. Go dr Sklaverei entgoh isch er ab Schiff in s Wasser gumpt. Är isch grettet un uf Carpophorus retuur brocht, uf Firbitte vu syne Glaibiger aber freigloo wore. Si hän ghofft, är chennt wider e weng vum Gäld zämebringe. Är isch aber wider feschtgnuu wore, wu s in ere Synagog zuen eme Kampf chuu isch. Dr Calixt het versuecht ghaa, Schulden yyzdryyben oder Gäld z leene. Derno isch er in Bärgböumyne vu Sardinie gschickt wore.
Anne 190 isch dr Calixt mit em Hippolyt vu Rom un e baar andere Chrischten uf Bitte vu dr Marcia, ere Konkubine vum Chaiser Commodus, freigsproche wore. Sy Gsundhait isch aber eso aagschlaa gsii, ass er uf Antium gschickt woren isch, wun er si erholt het un e Ränte vum Bischof Viktor I. iberchuu het.
As Bischof vu Rom het dr Calixt I. dr Generalabloss yygfiert, d Vergäbig vu allene greite Sinden ohni Bueßzyt. Sy Zytgnoss Hippolyt, wu villicht ab 217 as Gegebischof vum liberalere Calixt I. amtiert un dodermit villicht e Schisma uusglest ghaa het, isch wietig gsii, ass sogar Merder, Ehbrächer un Lyt, wu Uuzucht dribe hän, an dr hailige Kommunion hän derfe derbysyy, wänn ihri Sinde si greit hän.
Dr Calixt isch au gege d „Irrlehr“ vum Sabellius ufdrätte, dr modalistisch Monarchianismus, dr Hippolyt het em doderby wider vorgworfe, är diei nit yyfrig gnue dergege vorgoh.
Villicht isch dr Calixt um 222 as Märtyrer bi me Volksufstand gstorbe. Fir d Legänd, ass er an dr Stell vu dr hitige Chilche San Callisto in e Brunne gheit woren isch, git s aber kai Beleg. Är isch uf em Chilchhof vum Calepodius an dr Via Aurelia begrabe wore. Syni Reliquie sin im 9. Johrhundert in d Abtei Cysoing bi Tournai, speter au uf Reims, Fulda, Neapel un in e baar Chilche z Rom iberfiert wore.
No sym Dod het si dr Presbyter Hippolyt as Haupt vum Ditheismus nomol zum Bischof vu Rom ufstelle loo, het si aber nit chenne duresetze geg dr Urban I. un speter dr Pontianus. Bis 235 het er si aber chenne as Gegebischof behaupote.
Noch em Calixt isch d i remisch Calixtus-Katakombe gnännt, wun er vor syre Bischofszyt as Diakon verwaltet ghaa het. Är wird z Todi z Italien as Märtyrer verehrt, sy Gedänkdag isch dr 14. Oktober. In dr Chunscht wird er zmaischt mit ere rote Roben un ere Tiara dargstellt oder mit eme Miilistai um sy Hals, vylmol au mut eme Brunnen in dr Nechi.
Rheinau (Unterelsass)
Rhinài (frz. Rhinau, dt. Rheinau) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfii
Rhinài lejt diräkt àm Rhin un so àui àn dr Granze züe Ditschlànd. Dert uf dr rachte Sitte vum Rhin lejt e Stickele vum Bànn vum Ort, diss ésch àls gmeinfrej Gebiet Rheinau e Teil vum Ortenàikreis ém Lànd Bàde-Wirttebari - e „Stickele vum Elsass ze Ditschlànd“. Diss Gebiet liejt gànz én dr Äui vun Täubrgiesse. Diss ésch e Stickele vun dr Äui, wie relàtiv nàdirli gebliwwe ésch nooch de gànz Reguliirung vum Rhin un sitr 1979 untr Nàtürschutz steht, àlso e ditsch Naturschutzgebiet ésch. Dodefir het`s Lànd speziell mét dr Commün vrhàndle muen.
E pààr Kilometr stromuffwarts ésch e Wàssrkraft-Centralbenànnt nooch Rhinài, - àui wenn`s uff`m Niveau vun Dìwelse ésch. Diss liejt àn dr zweit Schlinge vum kànàlisiirt Rhin („Schlingen-Leesung“) untrhàlb vun Brisach un`m End vum Grand Canal d´Alsace. Do drinne liejt, zwésche („modern“) Kànàl un rectifiziirt (Tulla-)Rhin, de „Insel vun Rhinài“ - wo àui noch e - frànzeesch Nàtürschutzreservàt, de Réserve naturelle de l´Ile de Rhinau druff ésch.
Ze Rhinài gibt`s àui e Bac, e Fähre, e Schiff, wo mr mét`m Auto druff kànn fr uem éwwr de Fluss ze kumme.
Gschìcht
Rhinài ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 845.
1444 hàn de Inwohnr vun Rhinài ihri Gmeind tàpfr geje d Armagnake vrteidicht. Diss ésch e Armée üss`m Hundertjahrich Kriej ze Frànkrich gsin (geje England), wii mr nooch de Kriejspàrtei vum frànzeesch Künnij - un dii nooch`m Adelsgschlecht Armagnac - genennt het, un wii üss de wieschteschti Mercenaire (Seldnr) bstànde het. Dii Truppe het zällemols schun e àrig schläächtr Ruef én dr Gejend bi Basel ghet, wil se schun 1439, newwe`m Kriej geje Burgund, Teile vum Elsass - wii zue där Zit mét`m Kriej én Frànkrich nàdirli nix ze duen ghet het - geplinderet un verwieschtet hàn. Nooch`m Armistice vum 28. Mai 1444 het dr Künnij Charles VII. gàr nimm gewisst, wàs`r mét denne én Frànkrich nimm beneetigte Bànde màche sott. De ditsch Künnij (un Kaiser?) Friedrich III. het zur där Zit Ennuis én dr Schwiz ghet. De Làg ésch so gsin, ass`r sinr frànzeesch Kollej uem Hilf gfröjt het, wii de Dauphin Luewi selbsch mét e Àrmee vun ca. 40'000 Mànn gschickt het. `S Ziel un eijentlich Interess vum Karl isch àwwr nit Kriej geje de Eidgenosse gsin, sondern meh de Eroberung vun Basel (diss het noch nit drzuegheert), wil r de Machtsphär vun Frànkrich uff`s Elsass het üssweite welle. Én de Schlacht bi St. Jakob àn de Birs bi Basel sin se uff 1500 Eidgenosse gstosse, wie se attackiirt hàn. De Schwizr sin fàscht àlli gstorwe - àwwr mr schätzt, se hàn véer mol so véel „Frànzose“ rschlàje! Drnooch het dr Dauphin de Blàjerung vun Basel ufgenn un ze Änse e Vrtràj mét Basel, Solothurn un de VIII Orte gschlosse - und de Reschte vun de Armagnake sin nooch dr Schlàcht vun St. Jakob vrstrait plindrnd durch`s Ländl gezöje.
Ém „Bischofskriej“(?) àwwr, 1592, kumme 2500 Eidgenosse, àlls Bernr un Zürichr, àls Renfort fr de Truppe vum (protestantisch) Magistrat vun Strosburi. `S geht geje d´Armée vum katholisch Herzog vun Lothringe - dr Erb vum Büremerder vun Savere. Siwwe Kompanie Landsknechte were de 20 Jüli geje de lothringisch Stellunge ze Erstein ingsetzt. En passant branne se Fegersheim un Rhinài nédr.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Rhinài ìsch. Rhinài ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Rhinài ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Küsnacht ZH
Chüsnacht (alt Chüsnecht, amtlich Küsnacht) isch e politischi Gmäind im Bezirk Mäile im Kanton Züri, Schwiiz. Sie liit a de sogenannte Goldküste am undere rächte Züriseeuufer und isch nöd z verwächsle mit de Schwyyzergmeind Chüsnacht am Fuess vom Rigi.
2006 isch Chüsnacht im ene Stadtränking vo de Ziitschrift Bilanz als läbeswèrtischti Stadt vo de Schwiiz iigstuuft woorde.
Geographii
Zu Chüsnacht ghööred näbed em Chüsnachter Doorfzäntrum d Ortsteil Goldbach (Norde) und Heslibach (Süde), wo beed am Zürisee ligged. A d Gäind Zolike gränzt s Quartier Itschnach am Bèèrg obe. I de Nööchi vo de Quäle vom Dorfbach d Wiiler Chüsnachterberg, Schmalzgrueb, Limberg, Wiserholz, Hohrüti, Wange, Chaltestäi und d Sidlig Forch. Vom Piet vo de Gmäind sind 34,1 % landwirtschaftlichi Flèchi, 31,2 % Wald, 27,7 % Sidligsflèchi, 6,2 % Vercheersflèchi und 0,6 % Gwässerflèchi.
Gschicht
Chüsnacht isch zum eerschte Maal im Jaar 1188 als de Cussenacho gnamset woorde.
1832 isch z Chüsnacht s Zürcher Leererseminaar gründet woorde. Hüt isch das d Kantonsschuel Chüsnacht.
Iiwonerentwicklig
De Ussländeraatäil liit bi 22,8 % (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggèè: BDP 2,4 %, CVP 4,2 %, EDU 0,9 %, EVP 2,2 %, FDP 28,1 %. GLP 11,2 %, GP 7,8 %, SP 10,1 %, SVP 32,6 %, Suschtigi 0,6 %.
Gmäindspresidänt isch de Markus Ernst (Stand 2021).
Wiirtschaft
Chüsnacht hät e Stüürchraft vo rund 12'482 Franke pro Chopf, und daademit chömed all Jaar öppe 175 Millioone Franke a Stüüre zäme. Es isch aso äini von riichste Gmäinde nöd nu vom Kantoon, näi au vo de ganze Schwiiz. Si zalt drum au tüchtig in Finanzuusgliich vom Kanton Züri ii – 2016 sind 73.6 Millioone Franke gsii.
D Aarbetsloosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,6 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Chüsnacht ghöört zu de Seemundaarte.
Wichtigi Lüüt
Lueg i de Kategorie:Person (Chüsnacht).
Christoph Silberysen
Dr Christoph Silberyse, wo anne 1541 z Baaden uf d Wält choo und anne 1608 z Weddige gstoorben isch, isch en Apt vom Chlooschter Weddigen i der alte Grafschaft Baade und e Chronischt gsi.
Dr Apt Christoph het s Chlooschter i der Zyt churz nach der Reformazioon gleitet. Er isch anne 1563 zum Vorsteher gwählt woorden und het der Konvänt bis 1594 regiert. Syn Nochfolger isch der Apt Peter gsii.
Im Christoph Silberyse synere Zyt sind z Weddige schööni Gschichtsbüecher gschribe woorde, bsunders bekant isch em Apt syni drüübändige Schwiizerchronik. Und s Chlooschter het bi de Raparatuure nach dr schwääre Brunscht vo anne 1507 no wyteri Wappeschyben übercho.
Thebe
Thebe (altgriechisch: Θήβη) isch de Namme
Röthenbach (Allgäu)
Reetebaa (amtlich Röthenbach) isch a Gmuind im Landkrois Linde in Bayern.
Geografi
Reetebaa liit im Weschtallgai zwische dr Alpa un em Bodasee. Vo dr Gmarkung sin 67,2 % Landwirtschaftsfleche, 21,7 % Wald, 9,2 % Sidlungsfleche un 1,9 % sunschtige Fleche.
Gmuindsdoil
Zua Reetebaa gheret d Derfer Reetebaa, Auers, Egg, Happareute, Harratried, Kimpflen, Oberhäuser, Rentershofen un Steinegaden, d Wiiler Bauschwanden, Brettweg, Giesenberg, Oberschmitten, Schmalenberg, Vogelsang un Wigglis un s Gheft Höll.
Gschicht
Reetebaa ischt zum erschte Mol gnennt worda im Johr 861.
Iiwohner
Dr Uusländeraadoil isch 2011 bi 3,2 % gleage.
Verwaltung
Reetebaa hot mit dr Gmuinda Grienebaa, Gstratz und Maierhef a Verwaltungsgmuinschaft veriibart. Dr Birgermoischter vo Rethebaa isch dr Stefan Höß.
Dialekt
Dr Dialekt vo Reetebaa ghert zum Bodaseealemannisch.
Vellerat
Vellerat isch es Dorf im Kanton Jura. Es ghert zu der Gmeind Courrendlin im Bezirk Dälschberg.
Geografii
Vellerat lyt uf ere Hechi vu, 5 km südsüdöschtlech vum Kantonshauptort Dälschberg (Luftlinie). Es isch am weschtliche Talhang über de Birsschlucht vu Choindez.
S Dorf lyt i de Jurabärge. D Wescht- und Nordweschtgränze vom Dorfbann verlouft uf em Bärgchamm vom Forêt de la Cendre (bis ) und d Südgränze uf em Chamm vo de Côte des Porcs.
Gschicht
Vellerat taucht in ere Urkund vu 1741 mit dem Näme s erschtmol uf. Erscht währed de Reformazioonszit hend sich drü dütschsproochegi Familie do aagsiidlet und hend s Land vu de Propschtei Münschter-Granfälde als Pacht übernoo.
I de Joor 1797 bis 1815 het d Gmeind zu Frankrych ghert, zerscht zum Departemänt Mont-Terrible, denn ab 1800 zum Departemänt Haut-Rhin, em Oberelsass. De Wiener Kongress het im 1815 entschide, dass de Ort zum Kanton Bärn chunnt.
Bi der Gründig vum Kanton Jura uf de 1. Jänner 1979 isch d Gmeind bim Kanton Bärn blibe, obwohl si nume en Strossezugang über de Kanton Jura gha hät. Noch johrelange Verhandlige hät dänn Vellerat uf de 1. Juli 1996 zum Kanton Jura wächsle chöne.
Sit ane 1888 gits d Kapälle vu der Heilige Familie, si isch 1961 vum Jeanne Bueche umbout worde.
Ufe 1. Jänner 2019 het Vellerat mit de Gmeinde Courrendlin und Rippertschwiler fusioniert.
Partnerschafte
Sit 2001 bstoot e Partnerschaft mit de Gmeind Voeren i de Region Flandere z Belgie.
Metis
Metis (altgriechisch: Μῆτις) bezeichnet
Richemont (Moselle)
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Richemont lijt sìdlich vun Thionville àn dr Mìndung vun dr Orne ìn d Mosel uf re Heche zwìsche 152 un 214 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Richemont ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 900.
Ìm Johr 1659 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Richemont ìsch. Richemont ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Richemont ghert zem Lorrain.
Parthenon
Dr Parthenon ( „Jumferezimmer“) isch dr Tämpel für d Stadtgöttin Pallas Athena Parthenos uf dr Athener Akropolis und beherrscht sit 2500 Joor s Stadtbild vo Athen.
Mä het en noch em letschte Perserchrieg im dorische Peripterosstil baut, zum dr Göttin z danke, ass si d Athener und Grieche grettet het. Im Lauf vo dr Gschicht isch under anderem d Schatzchammere vom Attische Seebund im Pathenon dehäi gsi. Dr Parthenon isch äins vo de berüemtiste Baudänkmööler vom antike Griecheland, wo no existiere, und äins vo de bekanntiste Geböid uf dr ganze Wält.
Kulturrevolution
Die chinesischi Kulturrevoluzioon (, oder churz 文革 wéngé) isch e politischi Kampanie zwüsche 1966 und 1976 gsi, wo vom Mao Zedong usglööst worde isch. Zerst häi groossi Däil vo dr Bevölkerig d Kulturrevoluzioon as e Beweegig begrüesst, wo Missständ im Staat und in dr Gsellschaft wurd abschaffe. Dr Mao het aber, nid wie s Politiker wie dr Liu Shaoqi hätte welle, uf d Ernöijerig innerhalb vo dr Kommunistische Partei China (KPCh) gsetzt, sondern het e Massebeweegig in Gang brocht, wo die alti KPCh zerstöört het. Die mäiste vo de alte Kader häi iiri Böste verloore. Nume 28 Brozänt vo de Mitgliider vom Politbüro und 34 Brozänt vo de Mitgliider vom ZK häi bis Ändi 1966 in iirer Posizioon chönne bliibe und 29 Brozänt vo de Browinzsekretäär.
D Kulturrevoluzioon het us ere Räije vo Massekampanie bestande, wo sich abglööst und zum Däil widersproche häi. Ursprünglig hätt d Kulturrevoluzioon nume e halbs Joor sötte goo, denn isch si 10 Joor lang immer verlengeret worde, bis dr Mao gstorbe isch. Am Aafang het dr Mao no groossi Däil vo dr Bevölkerig für d Kulturrevoluzioon chönne begäistere, in de letschte Joor si us de Massebeweegige lustlos abghalteni Pflichtritual worde.
D Kulturrevoluzioon isch e brutali Aagläägehäit gsii und het zue massive Mänscherächts verletzige und viile Mörd gfüert. Me rächnet mit zmindscht 400.000 Doote. Viili Millione Mänsche sin au gfolteret oder suschtwie füsisch und psüchisch misshandlet worde, im Gfängnis und i Arbetslager glandet. E no grösseri Zaal isch i abgläägeni Gebiet verschickt worde. Au de kulturell und religiös Beräich hät starch miesse liide, zum Biispiil sin viil Tämpel und Chlööschter zerstöört worde.
Anders als bi dr Kampanie vom Groosse Sprung noch vorne mit mee as 20 Millione Doote het mä in dr Kulturrevoluzioon d Wirtschaft und d Landwirtschaft witgehend in Rueh gloo. Mä het gleert, ass d Brodukzioon muess mögligst ungstöört witerlaufe. D Kampanie häi sich uf d Politik, d Kultur, die öffentligi Mäinig, d Schuele und Uniwersidääte konzentriert. D Uniwersidääte häi am Aafang vo dr Kulturrevoluzioon zuedoo und erst 1978 wider mit em normale Uniwersidäätsbetriib, mit Iigangs- und Abschlussbrüefige und kwalifizierte Zügniss, witergmacht.
Au bi de füerende Politiker het s die Arbetsdäilig zwüsche Kulturrevoluzioon und Brodukzioon gee. Für d Kulturrevoluzioon si, under dr Aaläitig vom Mao, Politiker wie dr Jiang Qing und dr Lin Biao zueständig gsi, für d Wirtschaft, wo dr Mao weenig drvo verstande und andere überloo het, si Politiker wie dr Zhou Enlai und dr Deng Xiaoping verantwortlig gsi.
Sand (Unterelsass)
Sànd (frz. Sand, dt. Sand) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Sànd lijt ìn dr Owerrhinewene, rund 25 Kilometer sìdlich vun Strosburi. Ìwer dr Bànn fließt d Ill. Nochbergmeine sìn Màtzene ìm Nordoschte, Banfald ìm Sidweschte un Weschthüse ìm Nordweschte.
Gschìcht
Sànd ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 987.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Sànd ìsch. Sànd ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Sànd ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Messias (Klopstock)
Der Messias isch en Epos in 20 Gsäng vom Friedrich Gottlieb Klopstock.
Dr Klopstock het die erste drei Gsäng vom Messias 1748 mit em Underditel "Ein Heldengedicht" uusegee. Nodinoo het er die andere Gsäng veröffentligt, zämme mit revidierte Fassige vo de Däil, wo scho publiziert gsi si. Die ersti vollständigi Usgoob isch 1772 erschiine, überarbäiteti Fassige si 1781 und 1798 uusechoo. Dr Klopstock het as erste in dr dütsche Litratuurgschicht im ganze Epos Hexameter brucht und het sich eso an d Epe vom Homer (Ilias und Odyssee) aagläänt. Mit sim Inhalt het dr Messias z Dütschland d Epoche vo dr Empfindsamkäit iigläitet.
S Wärk isch e Vorbild für d Messiade gsi, wo vom 18. Joorhundert aa entstande si.
Zhou Enlai
Dr Zhou Enlai, au Tschu En Lai oder Chou En-Lai (* 5. Merz 1898 z Huai’an, Browinz Jiangsu; † 8. Januar 1976 z Peking) isch e wichdige Füerer vo dr Kommunistische Bardei vo China (KPCh) gsi und dr Brömieeminister vo dr Volksrepublik China vo 1949 bis zu sim Dood. Er isch e populäre Politiker gsi und het sini Ämter au wäärend em Groosse Sprung noch vorne und dr Kulturrevoluzioon bhalte. Wo die ume gsi isch, het er mit de Vier Modärnisierige brobiert, d Schääde, wo d Kulturrevoluzioon aagrichdet het, z repariere.
Er isch e loijale Mitarbäiter vom Mao Zedong gsi und het innerhalb vo de revoluzionäre Beweegige und au us dr Sicht vo sine politische Gegner as dr intellektuell füerendi Chopf vo dr KPCh gulte.
Ilse Weber
D Ilse Weber (* 30. Mai 1908 z Bade; † 6. März 1984 z Washington, D.C.) isch e Moolerin us em Aargau gsi.
Wo si mit em Maa zrugg in Aargau cho isch, het s Paar z Wettige am Hang vo de Lägere es Huus mit eme eigene Moolatelier bout, und derzue ane het si im ene Wärchruum vo der Spinnerei a dr Limet chönne schaffe. Do sind sind Wärch für vil öfentlechi Geböid entstande, wie öpe Mosaik, Wandmolereie und Sgraffiti. Es Wandbild vo ihre isch öpen im Bezirksschuelhuus z Wettige, und es Sgraffito am Schuelhuus vo Niderrohrdorf.
1982 isch d Künschtleri im Alter vo Vieresibezgi zäme mit ihrere Dochter, der Marie Louise (* 1941), wo spöter Kunschthistorikerin worden isch und z Züri s Helmhuus gläitet het und i dr Kunschtkommission gsi isch, uf Amerika ggange, wo si z Washington gläbt het. Me seit, s Wärch «Americana», wo si dört gmacht het, sig s bedütendschte, was es vo ihre git. Bi de Wärch vo der Aargauere gseht me vilmol gägestäntlechi Sache, wo uf fyni Aart verfrömdet sind, und au Landschafte, wo sech deils mit abstrakte Motiyv vermische und sech nach ere stränge Komposizioon uusrichte; dere Aart seit men i dr Kunschtgschicht öpen au «schwiizerische Realismus». Mit der Zyt sind der Weber ihri Wärch mängisch meh vo fantastische Motiv prägt, wo öpis vo de realistische Bildelemänt verbricht und uf anderi Sache zeigt; d Bildgstaltig wird eifacher und nimt geometrischi Elemänt uf, und d Objäkt, wo me gseht, gälte deils nume no als Simbol und stellen eim bim Aaluege vo de Bilder vor nes Rätsel.
Es bar Uusstellige het d Ilse Weber sälber i der Schwiiz chönne gstalte, deils mit anderne Künschtler zäme, so ane 1937 und 1961 z Bade, 1967 z Aarau im Aargauer Kunschthuus, 1972 und 1975 z Luzärn, und me het ihri Wärch au spöter zum Adänke a d Künschtlerin wider zeigt, 1993 z Wettige i der Galeriy im Gluri-Suter-Huus, 1999 z Gämf und 2018 z Züri.
1976
Was isch bassiert?
Mit em Dod vum Mao Zedong chunnt z China d Kulturrevolution (1966–1976) zum Änd.
uf d Wält chuu
Datum nit bekannt:
Leda
Leda (altgriechisch: Λήδα) bezeichnet
Richeval
Richeval (Patois Rougeri, ditsch Reichental) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Richeval lijt 15 Kilometer weschtlich vun Sarrebourg àn dr Granz zem Département Meurthe-et-Moselle uf re Heche zwìsche 286 un 353 m ìwer em Meeresspiejel. Züe dr Gmein ghere àui no d Willer Risholtz (Risholz) un Grand Treuch, friejer Haie-des-Allemands (Deutschenhag).
Gschìcht
Ìm Johr 1681 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Richeval ìsch. Richeval ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Richeval ghert zem Lorrain.
Alle
Alle isch e Gmeind im Bezirk Pruntrut im Schwiizer Kanton Jura. Uf dütsch het ma früener au Hall gseit, wo ma hüt aber nüm bruucht.
Geografi
Alle isch es Huufedorf un ligt am Fluss Allaine im Elsgau ugfähr 4 km öschtlich vom Bezirkshauptort Pruntrut ewäg uf ere Höchi vo 450 Meter.
D Markig isch öppe 10,6 km² gross un de höchschti Punkt vo de Gmeind isch uf 530 Meter. Im 1997i isch 13 % vo de Gemeindsflächi bsidlet gsi, uf 21 % isch Wald gwachse un uf 65 % het ma buuret.
Nachbargmeinde vo Alle sin Cornol, Courgenay, Pruntrut, Coeuve, Vendlincourt un La Baroche.
Gschicht
S erschti Mol isch s Dorf in ere Schenkigsurkund vom Bischof vo Metz im Johr 797 erwähnt worde. Do het ma s Walo gnennt. In Urkunde us spöterer Ziit findt sich im 1136i Alla, 1221 Halla un 1225 s erscht Mol Alle. Im Johr 1271 het s Fürschtbistum Basel d Ortsherrschaft übernoh. Zwüsche 1793 un 1815 het Alle zu Frankriich ghört. De Wiener Kongress hets Dorf im 1815 im Kanton Bärn zugschproche. Sit ma am 1. Januar 1979 de Kanton Jura gründt het, ghört Alle zum jüngschte Kanton vo de Schwiiz.
Himalia
Himalia (Altgriechisch: Ἱμαλία) bezeichnet
Schlaitdorf
Schloedorf (dt. Schlaitdorf) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Schloedorf leit uf me Hecherugge zwisch em Schebuech ond em Neggerdal em Vorland vo dr Schwäbische Alb. Nochbergmoede send Oechtal em Norde, Neggerdaelfenge em Oschte, Neggerdẽnzlenge ond Alderiet em Side (älle Landkroes Esslenge) ond Walddorfhäslach (Landkroes Reitlenge) em Weschte.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 15,8 % Landwirtschaftsfleche, 10,7 % Wald, 4,2 % Sidlongsfleche ond 0,1 % sonschticher Fleche.
Gschicht
Em Johr 1088 wird dr Albericus de Sleithdorf gnennt.
Verwaltong
Schloedorf hot sich mit dr Gmoene Aldorf, Alderiet, Bempflenge, Neggerdaelfenge ond Neggerdẽnzlenge zom Gmoeverwaltongsverband Neggerdẽnzlenge mit Sitz en Neggerdẽnzlenge zammegschlosse.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Sermersheim
Sarmersche (frz. Sermersheim, dt. Sermersheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Sarmersche lit eschtlich vun dr A 35 àn dr Ill.
Gschìcht
Sarmersche ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 770.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Sarmersche ìsch. Sarmersche ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Sarmersche ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Stans
Stans isch dä Haiptort vum Kanton Nidwaldä.
Geografi
Mid 7803 Eywoner isch Stans diä bevelkärigsschtärchscht Gmäind vu Nidwaldä. Stans isch abär ai diä chliinscht Gmäind mit ärä Flechi vu guet elf Quadratkilometär. Vu dr Gmeindflechi sind 43,7 % landwirtschaftlechi Flechi, 36,5 % Waud, 17,2 % Sidligsflechi und 2,6 % suschtigi Flechi.
Gschicht
Stans isch zum eerschte Mau gnennt wordä im Jaar 1100 aus Tannis (1124 Stannes/Stannis).
Eywoner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Ussländeraateiu isch 2015 bi 12 % gläge.
Religion
76,7 % vu dr Eywoner sind im Jaar 2000 remisch-katholisch gsii, 10,8 % evangelisch-reformiert.
Politik
Im Dezember vom Jaar 1481 isch es a de Tagsatzig z Stans zum sogenanntä Stanser Verkommnis cho, wo de Rat vom Brueder Chlais e wichtigi Rolle gspillt hed. Bis 1996 isch z Oberdorf bi Stans all Jaar d Landsgmäind vom Kanton Nidwaldä abghalte worde.
Zur Zit sind folgendi Persone i de Gmäindsläitig: (Stand 2020)
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszeuuig 2000 hend vu dr 6983 Eywoner 91,6 % Teytsch aus Haiptspraach aaggää und 8,4 % anderi Spraache.
Dr Tialäkt vu Stans gheerd zum Heechschtalemannisch.
Mering
Mering (bairisch Mering) ischt e Märt im Landkroes Aichach-Friedberg z Bayern.
Geografi
Mering leit am Rand vom Lechfeld en dr Region Augschburg an dr Paar.
Vo dr Gmarkong send 62,4% Landwirtschaftsfleche, 18,1% Wald, 18,4% Sidlongsfleche ond 1,1% sonschtige Fleche. Nochbergmoeda send Kissing, Hörmannsberg, Königsbrunn, Ried ond Merching.
Gschicht
Mering ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1021.
Zom 1. Juli 1972 ischt e Doel vo Baierberg zua Mering eigmoedet worde.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 5,7 % gleäga.
Religion
79,3 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 14 % evangelisch.
Verwaltong
Mering hot mit Schmiechen ond Steindorf a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Mering ischt dr Hans-Dieter Kandler.
Wahla
Ergebnis vu dr Landdagswahla seit 1986:
Dialäkt
Dr Dialekt vo Mering ghert zom Lechroanerisch.
Schmitten FR
Schmitte (amtlich Schmitten; franzöösisch Les Forges, Les Favarges) isch a politischi Gmiin im Seisebezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Geografi
Schmitte ligt ùf, 9 km nordöschtlich vam Kantonshùùptort Fryybùrg öschtlich vam Dälihubu. Zu de Gmiin Schmitte kööre o d Wyyler Mülitau, Zirkels, Bunziwü, Burg, Lanthe, Fillistorf, Ried, Under Tützebärg ù Ober Tützebärg. Va de Gmiinflechi si 73,6 % landwirtschaftlichi Flechi, 14,2 % Waud, 11,8 % Sidligsflechi ù 0,4 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Schmitte si Wünnewü-Flamatt, Santoni, Tafersch, Düdinge ù Bösinge.
Gschicht
Schmitte isch zum eerschte mau gnamset choo im Jaar 1242 aus Schmitton (1447 Smitten).
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 10,5 % gläge.
Religion
70,7 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 16,6 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 3280 Yywoner 92 % Tüütsch aus Hùùptspraach aaggää, 2,2 % Franzöösisch ù 5,8 % anderi Spraache.
De seislertüütsch Tialäkt va Schmitte ghöört zum Hööjschtalemannisch.
Rich Franklin
Karriere
Bevor de Franklin professionelle MMA-Kämpfr worde isch, het er Mathematik unterrichtet und sich in Karate und Brazilian Jiu-Jitsu güebt. Si MMA-Debüt het er am 24. März 2000 anere Vranstaltig vom Organisator Extreme Challenge. Er het dört per technischem KO gwunne. Drnoch het er Kämpf an de Events vo World Extreme Fighting, International Fighting Championship, Fighting Network Rings, World Fighting Alliance und TKO Major League MMA beschtritte, bevor er am 25. April 2003 in Miami bi sim Ultimate Fighting Championship-Debüt Evan Tanner per technischem Knockout besiegt het. Au an sinem zweite UFC-Uuftritt, am UFC 44 vum 26. Septämbr 2003, het er könne für sich entscheide. Bim druf folgende Kampf am Inoki Bom-Ba-Ye Festival 2003 in Kōbe, het er gege de Lyoto Machida sini erschti Niederlag hinnäh. Nach zwei Kämpf in kleinere Ligene folgt bim UFC 50 am 22. Oktobr 2004 e Sieg gege de Jorge Rivera. Nach eme letschte Uusflug in e kleineri Liga bliebt dr Franklin künftig bim UFC. Als Dailnähmr an dr erschte Staffel von The Ultimate Fighter het er am 9. April 2005 de Ken Shamrock besiegt. Bim Event UFC 53 am 4. Juni 2005 het er de Evan Tanner erneut besiegt und isch UFC Middleweight Champion worde. Am UFC 56 vum 19. Novämbr 2005 het er de Titel gege de Nate Quarry könne verteidige und am UFC 58 am 4. März 2006 auch gege de David Loiseau, wobei er sich debi d'Hand broche het.
Bi sim nächschte Event, UFC 64: Unstoppable am 14. Oktobr 2006 in Las Vegas, isch dr Rich Franklin gegen de Anderson Silva KO gange und het si Titel verlore. Nach zwei Sieg über de Jason MacDonald und Yushin Okami isch er erneut im Titelkampf gegen Silva aaträte und isch ihm abermals unterläge. Drnoch sin Siege über de Travis Lutter und Matt Hamill gfolgt, bevor er am UFC 93: Franklin vs. Henderson, am 17. Januar 2007 in Dublin, gegen de Dan Henderson het müesse aaträte und besiegt worde isch. An dr Vraanstaltig UFC 99: The Comeback vum 13. Juni 2009 in dr Kölner Lanxess Arena het er gege de Wanderlei Silva gwunne. Am 19. Septämbr 2009 unterliegt er em Vitor Belfort in dr erschten Runde. An dr UFC 115 am 12. Juni 2010 het er de Chuck Liddell besiegt durch KO in dr erschte Rundi, het sich im Kampf aber dr Arm broche. Dodurch betreit sini Wettkampfbilanz 28 Sieg und fümf Niederlage sowie ei Kampf ohni Wertung.
Filmografie
Im Science-Fiction-Film Cyborg Soldier us em Johr 2008 spielt de Franklin e Hauptrolle.
Alpen
D Alpe sind de gröscht und au de höchscht Bergzuug im Innere vo Europa und si bilde d Wasserschaidi zwüschet em Mittelmeer und de Nordsee bzw. em Schwarze Meer.
S Gebirg fangd im Weschte am Mittelmeer aa und durlauft gäge Nordoschte d Länder Frankrich, Italie, d Schwiz, Liechteschtai, Österrich, Tütschland und Slowenie.
Der höchschti Berg isch der Mont Blanc mit em Gipfel uff 4810 Meter über Meer.
dr Name
Dr Name Alpe (ahd. Albûn) isch de Plural vom Wort Alp, wo im Alemannischen e Bergwaid bizaichnet.
De Bergname isch scho i de Antiki bikannt gsii: agr. ᾿Άλπεις, Álpeis; lat. Alpes. Ali bis jetz vorgschlagne Etymologie sind nöd ganz überzügend und me ninnt aa, as s Wort nöd indogermanisch isch.
Vo der mundartleche Wortform Arp, wo i de Weschtalpe bsunders bi Orts- und Fluerneäme vorchunt (wie au öppe bim Arpelistock), isch der nöier Name «Arpitanisch» für s Frankoprovänzalische.
Geografii
D Alpe fönd nördlich vom Golf vo Genua aa; dört isch iiri Verbidndig zum Gebirge vom Apennin. Si laufen imene wite Boge im Nordweschte um d Poebeni umme, verzwige sich bim Lac du Bourget in französische und schwizerische Jura und ände nach 750 Kilometer fächerförmig im Oschte vor em westpannonische Berg- und Hügelland a dr Donau bi Wien.
Im Nordoschte isch den Alpe ihri Fortsetzig i de Karpate, im Südoschte bim Karscht i de Dinarische Bärge. Im Norde falle d Alpe süferli zum dütschen Alpevorland ab und im Nordweschte zum französische Rhonetal. Im Süde isch dr Übergang i d Poebeni steiler.
D Gsamtlängi vo de Alpe vo Genua bis Wien isch öppe 1200 Kilometer, s Gebirg isch bis zu 200 Kilometer breit, und im Oste sogär 300 Kilometer. D Gipfelhöchine vo de wichtigere Gebirgsstöck lige zwüsche 3000 und 4300 Meter über Meer.
Es gi bi de Geograafe verschideni Modäll zum dr Ruum vo den Alpe i grossi Regioone z deile. En alti und tradizionelli Aart isch die, ass me dr Alpeboge in drüü grossi Abschnitt glideret:
Die Drüüdeilig bruucht me z Frankrych und z Italie gärn, und au dr Schwiizer Alpeklub kännt se.
Grösseri Stedt i den Alpe sind: Grenoble, Innsbruck, Trient, Bozen, Chur, Thun, Lugano, Klagenfurt, Villach, Bregenz, Dornbirn, Feldkirch und Vaduz. Die Alpestadt, wo ame höchschte lyt, isch Tafaas. Lueg do drzue au: d Alpestadt vom Joor.
Grossi Flüss, wo dur d Haupttäler vo den den Alpe laufe, sind: d Durance, der Var, d Isère, d Rhone, d Dora Baltea, der Po, d Aare, d Ryss, der Tessin, d Rüüss, der Rhy, der Inn, d Adda, d Etsch, der Ploden, der Tagliamento, d Drau und s Salzach.
Natuur
D Alpe bildet en aignigs ökologisches System mit aigne Tier- und Pflanzenarte wie de Staibock, s Gämschi, s Murmeli, d Alpetule, d Lärche, d Arfe, s Edelwiis oder verschidnig Enzioo-Arte. E bsundrigi Aigehait bildet au di vile endemische Felchenarte, wo i de Seeje vo de nördliche Alpe vorchömed.
Stueffe vo der Pflanzewält i den Alpe
D Alpe wered ahand vo de Laag i de Hööchi i fööf Vegetationsstueffe iitailt. Uf de chältere Alpenoordsiite sind die Stueffe tüüffer glege as uf de wärmere Alpesüüdsiite. Mit de Hööchi und Vegetation änderet sich aber au d Tierwelt.
Wald- und Bommgrenze
D Waldgrenze bizaichnet d Hööchi, wos kann Wald mee gitt, oberhalb dodevo wachset aber no chlinneri Bommgruppe oder anzelni Bömm. Mit de Bommgrenze isch die Grenze gmaint, wo kann Bomm me wachst. D Waldgrenze isch sit de Bronzeziit dör d Alpwertschaft künstlich tüüffer as si vo Natuur uus wäär und het zo de Vergrösserig vo de subalpine Stueffe gfüert. Da het uf d Vegetation und d Fauna Uuswürkige, well im Wald d Artevillfalt i de Regle chlinner und andersch isch. Do hütt d Sennete nüme wertschaftlich lukrativ isch, verwaldet immer mee Alpe, wa dezue füert, as gwössi Tier- und Pflanzenarte wie z. B. Murmeli, Bergnägeli oder Enzioo weniger Platz hend.
Natuurschutz
D Alpe hend hütt e wichtigi Funktion as Rückzugspiet vo Tier- und Pflanzenarte, wo mittlerwiile im Flachland scho verschwunde sind. Allerdings wered dör de Tourismus, Wintersport und au dör en intensivi Landwertschaft die Rückzugspiet immer chlinner und si wered au immer mee i d Hööchi ufedrängt. Da füert dezue, as z. B. gwössi Vogelarte nöme i de Laag sind, eri Bruet dörezbringe, well i de Hööchi de Summer z churz isch. Mit de Klimaerwärmig und em rasche Schmelze vo de Gletscher chas dezue choo, as gwössi Pflanzenarte, wo am Gletscherrand en ökologischi Nische ghaa hend, vo anderne Pflanzenarte verdrängt wered und ase verschwindet.
Wätter
D Alpe bildet wege de Höchi wo si hend e Wätterschaide. Nördlich vo de Alpe herrscht mitteleuropäisches Klima. De hüüfigst Luft isch de Westwind, wo Füechtigkait vom Atlantik anetrait. Well die seb vode Berge i d Höchi verlageret werd, bildet sich Wolke und es cha am Alperand bis zu 3000 Milimeter Niderschlag im Joor gee, wobi de maist Rege im Summer ghait. D Temperatur ninnt pro 100 Meter Höchi echli mee as e halbs Grad ab.
Südlich vo de Alpe isch s Wätter mediterran mit haisse Sümmer und milde Winter. Drum gelt s Tessin as Sunestube vo de Schwiiz. Do regnets im Früelig em maiste und denn zimli heftig.
S Wätter i den Alpe mit sine höche Berge und tüüfe Täler selber isch chliirüümig. Im Summer isch de mildi und füechti Westwind em iiflussriichste, im Winter di chalti trochni Biise usem Nordoste und i de Übergangszite de warmi Föö usem Süüde. Die tüüfe Täler, wie s Wallis, de Vintschgau oder Kärnte sind troche, well si im Regeschatte liget.
Im Winter, wenn kan Luft goot, bildet sich i dene e Chaltluftsee, so ases im Tal chälter isch as i de Höchi. Da haisst den Inversionslaag. D Chliirüümgkait füert au dezue, as i aim Tal vill Schnee ghaie cha, und s Tal nebedra bliibt fast oober. Gwitter züchet i de Alpe zimli rasch und unerwartet uuf und chönet för Wanderer und Bergstiiger zunere Gfoor werde.