cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thierry Burkhard
àls Generààlschtààbschäff vu da Schtraitkräfta
Àls Generààlschtààbschäff vu da Schtraitkräfta-n-ìsch dr Bukhard mehrmols ìn Wäschtàfrikà gànga, fìr mìt da frànzeescha un àfrikànischa Soldààta reeda. Ar ìsch z’äärscht ìm Septamber 2021 ìn Tschad, Niger un Mali gànga, d’rnooh ìn d’ Älfabaikìschta ìm Hornung 2022 un nochamol ìn Mali, Niger un Gabun ìm Àwrìl 2022. Ìm Septamber 2022 hàt’r z’ Pàriis dr Generààlschtààbschäff vu da Israelischa Schtraitkräfta Aviv Kochavi getroffa.
Wahrem Kriag ìn dr Ukràina hàt dr Burkhard ìm Oktoower 2022 wälla, àss d’ Frànzeescha Schtraitkräfta ìhra Presänz ìn Oschtöiropà verschtärka. Dàs hàt dr Vertaidigungsminìschter Sébastien Lecornu ààgnumma.
Prìwààtlaawa
Dr Thierry Burkhard ìsch verhiiroota un hàt dräi Kìnder.
Aragon-Rundfahrt
D Aragon-Rundfahrt (spanisch Vuelta a Aragón) isch e Radränne in dr spanische Region Aragonie. Die Rundfahrt, wu alljohr im April uusdrait wird, het im Johr vu dr Yyfierig vu dr UCI ProTour 2005 zue däre Rännserie vu dr wichtigschte Radränne ghert. Wel d Veraastalter fir 2006 kaini Sponsore gfunde hän, isch s Etapperänne 2006 un 2007 abgsait wore un ab dert au gar nimi uusdrait wore. Syter 2018 wird si wider uusdrait.
Krone Aragon
D Chrone vo Aragon (span. Corona de Aragón, katalan. Corona d'Aragó) isch e historischs Staatsgebild gsi, wo vo 1137 bis zum Ändi vom Middelalter bestand het. Es het sich im Lauf vo dr Zit vo de ursprünglige Kärngebiet Aragón im ängere Sinn und Katalonie uf e groosse Däil vom Middelmeerruum usdeent.
Dr Johann II. (1458–1479) het über e groosse Däil vom nordöstlige Spanie, über Sardinie und Sizilie gherrscht und isch au Köönig vo Navarra gsi. Si Soon, dr Ferdinand II. het 1469 d Isabella vo Kastilie ghürootet. Wo die 1504 gstorbe isch und d Johanna, wo as waansinnig gulte het, s Köönigriich gerbt het, het dr Ferdinand 1506 au dört d Chroone übernoo. D Habsburger häi sich in die spanischi Köönigsfamilie iighürootet und 1516 het dr Kaiser Karl V. noch em Dood vom Ferdinand die bäide Chroone veräinigt und isch dr erst spanisch Köönig worde. Aragon het sini alte Freihäite chönne verdäidige, het sä aber verloore, wo s die östriichische Habsburger im spanische Erbfolgchrieg (1701–1714) understützt het.
Ried-Brig
Ried-Brig ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Brig im Kanton Wallis, Schwiiz.
Geografi
Ried-Brig lit uber Brig an dr Simplonstrass. Vannr Ggmeindsflechi sint 19 % landwirtschaftlechi Flechi, 30,7 % Wald, 2,7 % Sidligsflechi und 47,6 % süschtigi Flechi.
Gschicht
Ried-Brig ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1232 als Riet (1428 ried de briga).
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 6,9 % glägu.
Religion
87,9 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 6,2 % evangelisch-reformierti.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Ried-Brig ischt dr Urban Eyer (Stant Oktober 2017).
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 1582 Iwonru 96 % Titsch als Höiptspraach aagigää, 1,3 % Franzeesisch, 0,8 % Talienisch und 1,9 % anneri Spraache.
Dr heggschtalemannisch Tialäkt va Ried-Brig gcheert zen eschtlichu Tialäktu vam Wallisertiitsch.
Wintersweiler
Winterschwiler (dt. Wintersweiler) isch e Ort im südliche Markgräflerland (Landchreis Lörrach, Bade-Württeberg, Dütschland) im Izugsgebit vum Grossrüm Basel. Politisch ghört die früeher selbständig Ortschaft sit 1974 zue dr Gmei Efrige-Chilche.
Geographi
Winterschwiler lit 2 km nördlich vu Efrige-Chilche uffem Chatzeberg uf guet 330 m Höchi un het öppe 470 Iwohner (2005) uf ere Gmarkig vu 3,10 km². Weschtlich vum Ort verlauft d'Bundesstross 3 uffem Abschnitt Efrige - Schlienge.
Sprooch
As e typisch markgräfler Ortschaft zellt Winterschwiler zum hochalemannische Dialektgebit.
Peter Bürger
Peter Bürger isch de Name vo däne Persone: * Peter Bürger (Bildhauer) (1880–1955), en tütsche Bildhauer
Latychidas II.
De Latychidas oder Leotychidas (, Lātychidās; ionisch: Λεωτυχίδας, Leōtychidās) isch e König vo Sparta gsii usem Gschlecht vo de Eurypontide. Er isch ane 491 v. Chr. noch de Absetzig vom Damaratos König wore. Sii Mitregent usem Huus vo de Agiade isch de Leonidas I. gsii.
De Latychidas isch de Soo vom Menares gsii. I de Perserchrieg hett er di griechischi Flotte i de Schlacht bi Mykale ane 479 v. Chr. siigriich gfüert. Ane 476 v. Chr. isch er uf Thessalie um gege di perserfründliche Aleuade aztrete, isch aber zruggchert und dromm wege Bistechig agchlagt wore. Er isch wege ane 469 v. Chr. dem uf Tegea gfloche, woner gstorben isch. Sii Noofolger isch siin Enkel Archidamos II. wore.
Glatt (Thur)
D Glatt isch en 25,4 km lange Fluss i de Ostschwiz. Si flüüsst under anderem dor Herisau (Kanton Appezäll Osseroode) und dor d Wälder vo Flowil (Kanton Sanggalle).
Verlauf
D Glatt entschpringt nordöschtlich vo Schwöllbronn uf Herisauer Gmeindsgebiet. Underhalb Herisau nennt si de Wissebach uf, flüüsst dänn dor s tüfi Hälfebärger Tobel, verbi a de Salpeterhöhli und under de SBB-Brugg Flowil–Goosse (bi Kilometrierig 12,9) dori gege Oberglatt, wo zum Gmeindsgebiet vo Flowil ghört. Underhalb vo Niderglatt (Gmeind Oberuzwil) bildet d Glatt wäg de vile Windige e Auelandschaft, wo vo nazionaler Bedütig isch. Si mündet a de Gmeindsgränze zwüsched Uzwil und Oberbüüre i d Thur (bi Kilometrierig 6,1 vo de Thur / Kanton Sanggalle).
Bsunderhaite
Tüpisch för d Täler vo de Glatt und vom Wissebach isch e Raije vo Chlichraftwärch us de Früezit vo de Elektrizitätsgwünnig.
Früener häts viil verschidni Fischarte geh. Hüt exischtiered wäge de starche Verschmutzig nu no gringi Fischbeschtänd.
Zueflüss vo de Glatt
E Uswahl vo de benännte Zueflüss, vo de Mündig i d Thur bis zur Quälle. I de Chlammere send Aagobe links/rächts i Richtig Flusslauf und d Kilometrierig vo dä Glatt:
Quälle isch bi Km 25,4 und i de Nöchi vom Dorf Schwöllbronn.
Laufen-Uhwiesen
Lòuffe-Uewise (amtlich Laufen-Uhwiesen) isch e politischi Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri.
Anorganische Chemie
Die anorganischi Chemii (churz: AC) oder Anorganik isch d Chemii vo alle choolestofffreie Verbindige und e baar Usnaame. E Gränzgebiet zur organische Chemii si d Organometallverbindige. Wääred die Organischi Chemii die nume as Hilfsmiddel oder Reagänz benützt, erforscht die anorganischi Chemii d Koordinazionschemii vo de Metall.
Laufen-Uhwiesen
Geografi
Lòuffe-Uewise liit ganz im Norde vom Kanton Züri und am Rand vo de Agglomeration Schaffuuse. Zue de Gmäind ghööred s Doorff Uewise (hoochtüütsch Uhwiesen) uf ere Terrasse vom Cholfirscht, d Sidlig Lòuffe (hoochtüütsch Laufen) mit em Schloss Lauffen am Riifall un de Wiiler Nool (hoochtüütsch Nohl) uf de änere Siite vom Rii.
Anorganische Chemie
Historisch het sich die anorganischi Chemii mit Stoff beschäfdigt, wo nit vo organischem Lääbe dur Lääbenschraft erzügt wärde. Sit dr Harnstoffsünthese 1828 vom Friedrich Wöhler, wo die organischi Substanz Harnstoff us dr anorganische Verbindig Ammoniumcyanat härgstellt worde isch, häi sich d Gränze zwüsche Stoff us dr umbeläbte (de „anorganische“ Stoff) und dr beläbte Natur (de „organische“ Stoff) verwüscht. So broduziere Lääbewääse au e Hufe anorganischi Stoff, wääred im Labor hützudags fast alli organische Stoff chönne härgstellt wärde. Die modärni Underschäidig macht aber immer no Sinn, wil d Reakzionsmechanisme und d Stoffstrukture in dr Anorganik und in dr Organik vilmol andersch si.
Laufen-Uhwiesen
Geografi
S Piet vo de Gmäind umfasst 39,4 Prozänt landwirtschaftlichi Flèchi, 44,6 Prozänt Wald, 8,3 Prozänt Sidligsflechi, 4,2 Prozänt Vercheersflechi und 3,5 Prozänt Gwässer.
Gschicht
Lòuffe-Uewise isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 858 als ad Laufin, 1290 denn als ze Uwisan.
Bis 1840 hät Lòuffe-Uewise e politischi Gmäind mit Fluurlinge pildet.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraatäil liit bi 10,9 % (Stand 2011).
Religion
53,8 Prozänt vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 19,0 Prozänt sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Wirtschaft
Anne 1857 isch d Baanlinie vo Winterthur uf Schaffuuse bout worde, wo uf ere schöne Schteibrugg übere Rhy goot. A dere Strecki isch denn spöter d Haltstell bim Schloss Lauffe choo.
Tieläkt
D Wiiländer Mundart vo Lòuffe-Uewise ghöört zue de Oschtschwiizer Tieläkt.
Eclépens
Eclépens (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Eclépens isch e Dorf im Dal vu dr Venoge, am Sidfueß vum Mormont. D Gmaiflechi umfasst 54 % landwirtschaftligi Flechi, 27,5 % Wald, 17,4 % Sidligsflechi un 1,2 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Eclépens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 814 as Sclepedingus.
Religion
53,8 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 24,4 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,6 %, CVP 3,4 %, FDP 15,3 %, GLP 4,9 %, GP 7,5 %, SP 27,4 %, SVP 31,3 %, Sunschtigi 0,4 %.
Dr Burgermaischter vu Eclépens isch dr Claude Dutoit (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 3,7 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 904 Yywohner 89,6 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3 % Dytsch, 2,2 % Italienisch un 5,2 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Greningen
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Greninge lijt uf re Heche zwìsche 220 und 250 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Greninge ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1594 àls Grümingen (1606: Gremingen, 1751: Grening).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Greninge ghert zem Rhinfrankisch.
Sedisvakantismus
Wiavììl Ààhanger vu dara Theesa ’s gìtt, ìsch schwaar z’ sààga —’s sìnn meegligerwiis zwìscha-n-a pààr Zehntoisiga un mehrera Hunderttoisiga Litt uff dr Walt. Sa sìnn schtarker verbraitet ìn da USA àls ìn Öiropà. Hìttz’tààgs gìtt’s a pààr sedisvakantischta Bischääf uff dr Walt, wo nìcks z’ tüa hann mìt da geegawartiga Beheerda vu dr reemisch-kàthoolischa Kìrìch. D’ maischta d’rvuu schtàmma vu dr Wäihalinia vum vietnameesischa-n-Arzbischoof Ngô Đình Thục. Ainiga sedisvakantischa Priaschter un Bischääf hann sìch salbscht àls „näijer Pàpscht“ ärkläärt —dia Ufffàssung nännt maa „Konklàwìschmus“. Sa wara jedoch vu da maischta Sedisvakantischta nìt àànärkännt.
Archidamos II.
De Archidamos II. isch e König vo Sparta gsii usem Gschlecht vo de Eurypontide. Er isch ane 469 v. Chr. noch de Flucht vo siim Groossvatter Latychidas II. König wore.
De Archidamos isch de Soo Zeuxidamos und de Vatter vo de Kyniska, wo as ersti Frau i de Olympische Spilli gwunne hett. Sini Söö sind de Agis II. und de Agasilas II. gsii.
Nochem groosse Erdbebe ane 464 v. Chr., wo d Stadt Sparta völlig zerstört hett, hett er en Aagriff vo de Helote uf d Stadt schnell chöne abwende. De Heloteuufstand hett aber z Messenie zee Joor lang duuret und het mit de Vertriibig vo de Messenier us de Peloponnes gendet.
Ane 431 v. Chr. isch de Peloponnesischii Chrieg uusbroche. Er isch ab denn jedes Joor, ussert im Pestjoor 429 v. Chr., miteme Landheer i d Attika iigfalle. Er isch 427 v. Chr. gstorbe und sii Noofolger isch sii Soo Agis II. wore.
Pfeffingen (Albstadt)
Pfeffinga isch an Schdadddeil vo Albschdadd em Zollernalbkreis, Bade-Würddemberg. S`leid auf dr Schwäbische Alb, edwa auf halbem Weg zwischa Schduddgard ond em Bodensee. Öschdlich angrenzendr Schdadddeil isch Tailfinge, im Süda leid Margrethausa und im Weschda Burgfelda.
Eingemeindonga
Am 1. Juli 1971 isch Burgfelden noch Pfeffingen eingemeindet worra, am 1. Januar 1975 ischd Pfeffingen (mit em Ortsteil Burgfelda) em Rahma dr G`meindereform Toil dr neu bildeta Großa Kreisstadt Albstadt.
Wappen
D`Blasonierung vom Wappa vo Pfeffingen zeigt onderm goldena Schildhaupt, a liegende schwarze Hirschstang mit dra rechtsgerichdeda Wurzel, in Schwarz zwoi schräggekreuzde goldene Spendla.
D`Farba und dia Hirschstang verweisad uf`d Zuakörigkeit von Pfeffingen zom Haus Wirtteberg. Dia Spindela versinnbildlichad dia lokale Textilindustrie vo dr Gemeind. S` Wappen wurde dr Gemeind am 27. November 1949 verliea.
D’Bauwerk
En Pfeffinga befenden sich an Haufa sehr guat erhalterner Fachwerkbaude, wo mehrere hundert Johre alt send.
Neudorf LU
Nüderef (amtlech Neudorf) esch es Dorf und e ehemolegi politeschi Gmeind, wo zum Amt Sursee vom Kanton Lozärn ghört het. Sit em 1. Januar 2013 ghört s politisch zu de Nochbersgmeind Möischter.
Geografii
Nüderef liit im Wynetal und ghört zum Michelsamt. Zu Nüderef ghöre ou vili Wiiler wie zum Biispel s Gormund, wo südlech vom Gemeindszentrum liit oder ou de bekannti Flogplatz, wo zwösche Möischter und Nüderef liit. Nüderef hät a Möischter, Römerwil, Höudisriede, Sämpech ond Eich grenzt.
Bevöukerig
Siit Aafang vom 20. Johrhundert esch d Bevöukerig vo Nüderef stetig aagstege. Luut ehre Iiwohnerzellig im Johr 2000 lebet in Nüderef ca. 1060 Iiwohner. Sit do esch d Aazahl aber no echli gstege. Bi ebedere Iiwohnerzellig hend 94,90 % vo de Iiwohner Dütsch als ehri Hauptsproch aageh. Hauptsächlech werd dete e hochalemannische Mundart gredt. Die reschtleche Prozent vo der Bevöukerig hend entweder Albanisch oder Serbokroatisch aus eri Hauptsproch aagäh.
Charlie Hebdo
Charlie Hebdo [] isch e franzesischi Satirezytschrift. Si erschynt syter anne 1992 z Paris all Wuche mit ere Druckuflag vu rund 140.000 Exemplar. Ain vu dr Grinder isch dr François Cavanna gsii. Charlie Hebdo giltet as bolitisch links un antiklerikal.
Dr Name „Charlie“ chunnt vu dr Comicfigur Charlie Brown vu dr „Peanuts“ un verwyst uf d Urspring vu dr Zytschrift im Comicmagazin-Umfäld, „Hebdo“ isch di Franzesisch gängig Abchirzig fir «hebdomadaire» (Wuchezytschrift, Wucheblatt).
Gschicht
Charlie Hebdo isch anne 1969 us em verbotene Anarchomagazin Hara-Kiri firigange, wu ab 1960 all Monet erschine un zytwylig verbote gsii isch. Bis 1981 sin vu dr Wuchezytschrift insgsamt 580 Uusgaben erschine, derno isch s Magazin yygstellt wore. Anne 1992 isch d Redaktion vu Charlie Hebdo widerbeläbt wore.
Charlie Hebdo het anne 2006 zue dr wenige Zytschrifte ghert, wu d Mohammed-Karikature us dr dänische Jyllands-Posten noodruckt ghaa het. E Klag gege s Magazin vum Dachverband vu franzesische Muslim Conseil français du culte musulman (CFCM) dergege het s zueständig Pariser Gricht anne 2007 abgwise. S Blatt het in dr Johr syterhär immer wider au Karikature zum Thema Islam un Islamismus publiziert.
Anne 2010 het d Zytschrift e Brozäss gege di ultrakonservativ katholisch Organisation l'Alliance Générale contre le Racisme et pour le respect de l'Identité Française et chrétienne (Agrif) gwunne, wu gege si gchlagt het, wel in ere Uusgab zum Bsuech vum Papscht z Frankrych anne 2008 s Jesuwort „Leen d Chinder zue mer chuu“ in e pädophile Kontext gruckt woren isch.
Am 2. Novämber 2011 het s uf d Redaktionsryym vum Magazin e Brandaaschlag gee. Des het zuen ere landeswyte Solidaritetswälle gfiert. D Deeter sin nie gfasst wore, mer vermuetet si aber im islamistischen Umfäld.
Am 7. Jänner 2015 het s e Mordaaschlag uf d Redaktion gee, wu zwelf Mänsche derby ermordert wore sin,  dodrunter dr Rusgeber un Zaichner Stéphane Charbonnier („Charb“), d Zaichner Jean Cabut („Cabu“), Bernard Velhac („Tignous“) un Georges Wolinski, dr Mitinhaber vum Blatt, Bernard Maris, d Kolumnischti Elsa Cayat un zwee Bolizischte. Mindescht 20 wyteri Persone sin zum Dail schwär verletzt wore. Di beede Deeter, wu em islamistischen Umfäld zuegrächnet wäre, sin am 9. Jänner 2015 vu dr Bolizei gstellt wore un bi me Schusswächsel verschosse wore. Noch em Aaschlag isch s in ganz Frankrych un derzue in vyl Städt uf dr ganze Wält zue Solidaritetskundgebige chuu. Z Paris hän am 7. Jänner rund 35.000 Mänsche demonschtriert, am 9. Jänner sin rund 700.000 Mänsche z Frankrych zue Kundgebige zämmechuu. Am 11. Jänner sin in ganz Frankrych iber 3,3 Millionen Mänsche bi Dröuermärsch derby gsii, dodervu rund 2 Millione z Paris.
Kanton Delle
Dr Kànton Delle ìsch e Kànton ìm Arrondissement Belfort ìm frànzesche Département Territoire de Belfort ìn dr Region Franche-Comté. Dr Höiptort ìsch Delle. Verdratter ìm conseil général vum Départements ìsch zitter ànne 2008 dr Pierre Oser.
Gmeine
Zem Kànton ghere 16 Gmeine:
Twann
Twann (frz. Douanne) isch bis Endi 2009 e politischi Gemeind im Bezirk Nidou vom Kanton Bärn i dr Schwiz gsi.
Überblick
Ungerem Name Twann-Tüscherz isch e Fusion uf de 1. Jänner 2010 mit dr Iwohnergemeind Tüscherz-Alfermée agsträbt worde. Gemeindspresi isch dr Alfred Schweizer gsi (1. Jänner 2007).
Näbe dr Iwohnergemeind gits ou e evangelisch-reformierti Kirchgemeind (zäme mit Tüscherz-Alfermée) sowie e Burgergemeind.
Twann isch zu 86,9 % e dütschsprachige Ort. 6 % vor Ywohner spräche Französisch.
Gägend
Twann ligt im Bärner Seeland am Nordufer vom Bielersee. Es besteit us de Ortsteile Twann u Gaicht. D Nachbargemeinde vo Norde agfange im Uhrzeigersinn si Lamboing, Tüscherz-Alfermée, Ligerz u Prêles. Äbefauls zum ehemalige Gemeindsgebiet hät dr vorderi Teil vo dr St. Petersinsel ghört, wo a Erlach BE gränzt sowie dr Twannbärg.
Bahn u Schiff
Twann het e Bahnhof vo dr SBB. Zudäm het’s e Schiffslänti für d Schiff vo dr Bielerseegsellschaft.
Schuel
Twann het e Schuel, wo vo dr 1. bis 9. Klass (Real-, u Sekundarstufe) unngerrichtet wird. Wäge de kline Schuelklasse vo de Gemeinde Twann, Ligerz u Tüscherz-Alfermée si die drü Schule vor langer langer Zit zämegfasst worde zu de SchuleTLT. Während d Ungerstufe (1. bis 4. Kl.) i Twann u Ligerz ungerrichtet wird, findet der Ungerricht für d Oberstufe (5. bis 9. Kl.) nume z Twann statt.
Maugenhard
Maugehard (dt. Maugenhard) isch e Wiler im südliche Markgräflerland (Landchreis Lörrach, Bade-Württeberg, Dütschland) im Izugsgebit vum Grossrüm Basel. Politisch ghört Maugehard zue Mappä un isch mit sinere Gmei anno 1974 in Efrige-Chilche igmeindet worre, wo si sither zämme e Ortsdeil bilde.
Staad
Staad isch de Name vo folgende Ort:
Florence Arthaud
D Florence Arthaud (* 28. Oktower 1957 z Boulogne-Billancourt; † 9. März 2015 z Villa Castelli, Provinz La Rioja, Àrgentinia) ìsch a frànzeescha Seglera gsìì. Ìm Frànkrìch ìsch sa „la petite fiancée de l'Atlantique“ gnennt gsìì.
Staad
Lueg au:
Florence Arthaud
Laweslàuif
Sa ìsch d Tochter vum Jacques Arthaud, Dirakter vum „Arthaud“ Verlàg, gsìì. Sa hàt s Segla mìt ìhrem junga Brüeder Jean-Marie wahrend ìhra Feria z Antibes glehrt. Ànna 1974, mìt 17 Johr àlt, ìsch sa ìn'ma Auto-Unfàll schwar verletzt worra; dur dàs ìsch sa làhm worra un ìm Koma glànda. Noh sechs Moneta ìm Spitàl, wo sa sìch erholt hàt, hàt sa ìhra Lawa àns Segla wälla wìdma, wàs sa mìt Erfolg gmàcht hàt.
Maugenhard
Geographi
Maugehard isch die öschtlichscht Sidlig vu dr Gsamtgmei Efrige-Chilche. Dr Wiler lit uf guet 320 m Höchi uffem südliche Chatzeberg.
Florence Arthaud
Laweslàuif
Sa ìsch àm 9. März 2015 gstorwa, wahrend em Dreiha vu dr Sandung „Dropped“ ìn Àrgentinia, ìn'ma Unfall wo zwei Helikopter ànànder zammagfloga sìn. Ìn dam Unfàll sìn zeh Persona gstorwa un bi dana sìn noch zwei àndra frànzeescha Sportler gsìì: d Camille Muffat un dr Alexis Vastine.
Sportlischa Kàrriar
Mìt 18 Johr àlt ìsch sa s erschta Mol mìt em Jean-Claude Parisis dur dr Atlàntik gsegelt.
Maugenhard
Sprooch
As e typisch markgräfler Ortschaft zellt Maugehard zum hochalemannische Dialektgebit.
Florence Arthaud
Sportlischa Kàrriar
Ànna 1978 ìsch d Segelregatta „La route du Rhum“ grìnda worra; sa hàt do mìtgmàcht un sa ìsch àm 11. Plàtz ààkumma. Àn dr „Route du Rhum“ vu 1986 hàt sa d Regatta verlo fer dr Loïc Caradec versüecha z retta; leider hàt sa àwer numma noch si Schìff gfunda.
Àm 18. Novamber 1990 hàt sa uf ìhrem Trimaran „Pierre 1.“ d Segelregatta „La route du Rhum“ gwunna.'s ìsch s erschta Mol àss dàs Priis vu-n'ra Fràui gwunna worra ìsch.
Ànna 1997 hàt sa d „Transpacific Yacht Race“ mìt em Bruno Peyron gwunna. S gliicha Johr hàt sa aui àn dr „Solitaire du Figaro“ teilgnumma. Bi da Litt wo ìn Regatta mìt'ra gsegelt han sìn aui dr Jean Le Cam, dr Philippe Poupon, dr Lionel Péan, dr Luc Poupon, d Alexia Barrier...
Ànna 2010 hàt a àn ìhra Kàrriar Schluss gmàcht, wial sa fer d Regatta „La route du Rhum“ vu sallem Johr kè Sponsor gfunda ghàà hàt.
Privàtlawa
Ànna 1993 hàt sa mìt em Loïc Lingois a Kìnd bikumma: a Maidla gnennt Marie. Ànna 2005 hàt sa dr Eric Charpentier ghirota, àwer dia Ehe hàt nìt làng düürt.
Àm 29. Oktower 2011 ìsch sa z Nàcht, ìn dr Neecha vum Cap Corse, vu ìhrem Schìff dràbghèit. Mìt ìhrem Händi hàt sa ìhra Müeter känna ààrüefa un gretta wara.
Wark
Sa hàt aui mehrera Biacher gschrìewa:
Ivan Basso
Dr Ivan Basso (* 26. Novämber 1977 z Gallarate, Provinz Varese) isch en italiänische Velorennfahrer.
Karriere
1998 het er d U-23 Stroosse-Wältmeisterschaft gwunne und 1999 het er agfange as Profi z fahre. 2004 het er die 12. Etappe in dr Tour de France gwunne und isch in dr Gsamtwärtig Dritte worde. Bi dr Tour de France im Johr druf isch er Zweite worde, druf het er s Critérium International gwunne. 2006 isch er Erste bim Giro d’Italia worde, het denn aber bi dr Tour de France nit döfe mitfahre, will er in Dopingskandal um dr spanisch Dokter Fuentes verwigglet gsi isch und isch im Johr druf für zwei Johr wäge Doping gsperrt worde. 2010 het er dr Giro no einisch gwunne.
Riederalp
Riederalp ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Eschtlich Raro im Kanton Wallis, Schwiiz.
Geografi
Riederalp lit üfer rächte Siita vaner Rottu. Zer Ggmeind gcheerunt Goppisberg, Greich und Ried-Mörel. Vannr Ggmeindsflechi sint 27,7 % landwirtschaftlechi Flechi, 42 % Wald, 3 % Sidligsflechi und 27,3 % süschtigi Flechi.
Vorläufige Volksvertretung für Württemberg-Baden
Di Vorlaifig Volksverdrättig fir Wirttebärg-Bade (amtli Vorläufige Volksvertretung für Württemberg-Baden) isch anne 1946 e barlemäntsähnli Gremium im Land Wirttebärg-Bade in dr Amerikanische Bsatzigszone gsii. Iri Hauptufgab isch d Berotig vu dr vu dr Militerregierig vu dr Verainigte Staate yygsetzte zivile Regierig gsii. Si isch Vorlaiferi vu dr Verfassiggebende Landesversammlig gsii, wu am 30. Juni 1946 in freier Wahl gwehlt woren isch. Si het dr „Ernännte Landdag“ in dr andere Länder in dr amerikanische un britische Bsatzigszone entsproche.
Riederalp
Gschicht
Goppisberg ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1200 als Goblisperg (1331 Goplinsberg), Greich 1279 als de greneche, Ried-Mörel 1314 als de riede.
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 13,5 % glägu.
Vorläufige Volksvertretung für Württemberg-Baden
Gschicht
Noch em Zweete Wältchrieg sin d Länder Bade un Wirttebärg zwische dr amerikanische Bsatzigszone im Norde un dr franzesische im Side ufdailt wore. In dr franzesische Zone sin d Länder Wirttebärg-Hauezollre un Bade grindet wore, in dr amerikanische Zone s Land Wirttebärg-Bade.
Riederalp
Religion
83,3 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 11 % evangelisch-reformierti.
Vorläufige Volksvertretung für Württemberg-Baden
Gschicht
Scho fir dr 20. Juni 1945 het di amerikanisch Militerregierig e Landretkumferänz fir Nordwirttebärg uf Murrhardt yygruefe. Yyglade het mer d Landret vu dr 15 nordwirttebärgische Landkrais in dr amerikanische Bsatzigszone. D Landeshauptstadt Stuegert un d Landkrais Beblenga, Esslenga, Leaberg, Nirdenga un Vaihenga sin nit verdrätte gsii, wel si um des Zyt no dr franzesische Bsatzigsmacht unterstande sin. Dr Reinhold Maier un dr Wilhelm Keil sin as ehrenamtligi Beroter bi dr Kumferänz derby gsii. Anderi Landretkumferänze het s am 11. Juli 1945 z Gmnd, am 15. Augschte 1945 z Ludwigsburg, am 10. Oktober 1945 z Bad Boll un am 21. November 1945 z Schnait gee. Bi dr Kumferänz z Schnait sin zum erschte Mol au Verdätter vum nordbadische Landesdail doo gsii.
Riederalp
Politik
Dr Ggmeindspresident va Riederalp ischt dr Peter Albrecht (Stant Oktober 2017).
Vorläufige Volksvertretung für Württemberg-Baden
Gschicht
Am 10. Jänner 1946 het d Militerregierig e Gsetz erloo, wu d Yyruefig vun ere Vorlaifige Volksverdrättig aagornet het, wu d Landretkumferänz abglest het. D Vorlaifig Volksverdrättig ihet nume ne Berotigsfunktion ghaa; Iri Bschliss hän fir di zivil Staatsregierig unter em Minischterbresidänt Reinhold Maier, wu vu dr Militerregierig yygsetzt gsii isch, dr Karakter vum Empfählige ghaa.
Di erscht Sitzig vu dr Vorlaifige Volksverdrättig isch am 16. Jänner 1946 im Große Huus vum Wirttebärgische Staatstheater z Stuegert gsii. Derno het s zisch em 30. Jänner 1946 un em 19. Juni 1946 insgsamt nyyn Arbetssitzige gee. Di Vorlaifig Volksverdrättig isch dur di Verfassiggebend Landesversammlig abglest wore, wu am 30. Juni 1946 in freier Wahl gwehlt woren isch.
Zämesetzig
D Mitglider vu dr Vorlaifige Volksverdrättig sin nit gwehlt wore, si sin vu dr Militerregierig ernännt wore. As Bresidänt isch dr Wilhelm Keil (SPD) yygsetzt wore. Sy Stellverdrätter isch dr barteilos Mannemer Oberburgermaischter Josef Braun gsii. Di Vorlaifig Volksverdrättig het insgsamt 124 Mitglider ghaa. Si isch eso zämegsetzt gsii:
Agarn
Geografii
Im Süüde ligt dr gröscht Deil vom Gmeindbann, e länge und schmale Streife Land, nume ei Kilometer breit, bis höch uf d Bärge ufe. Das Areal ligt zwüsche de Bärgbech Emsbach und Meretschibach. E Faarstrooss goot vom Dorf uf d Aschp-Alpe ufe, und vo dört no wiiter isch den nume no e Fuesswäg uf d Meretschialp, wo deilt isch zwüsche de Gmeinde Agaaru und Leik. S Felseareal bi de Seewleni oben a dr Meretschialp goot bis zu de Bärgspitze vom Brunnethoorn (2952 m.ü.M.) und vo dr Bella Tola (3025 m.ü.M.). Das isch der südlechscht un dr höchscht Punkt vom Gmeindbann, dört obe isch sogar no en chlyne Gletscher übrig, dr Bella Tola-Gletscher. Im Oschte vo dene Bärge ligge d Alpe vo dr Gmeind Oberems und im Süde vo dr Bella Tola s Eifischtaal.
Sproochgeografii
Uf em Grat bi dr Bella Tola träffe sech s dütschsproochige Oberwallis und s wälsche Underwallis.
Gschicht
Vo Agaaru list me s erscht Mol im ene Dokumänt us em 1229i.
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 8,6 % glägu.
Religion
89,6 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 1,5 % evangelisch-reformierti.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Agaaru ischt dr Thomas Matter (Stant Oktober 2017).
Ecublens VD
Écublens (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Ouest lausannois im Kanton Waadt, Schwyz.
Cabu
De Cabu, eigetlich Jean Cabut (* 13. Jänner 1938 z Paris; † 7. Jänner 2015 au z Paris), isch en französische Cartoonist und Karikaturischt gsi. Er isch bim Überfall und em aaschliessende Massaker, verüebd durch zwei maskiirti Manner, in de Redaktionsrüüm vo Charlie Hebdo zämme mit em Charb, em Tignous, em Wolinski, em Honoré, em Bernard Maris, dr Elsa Cayat und 5 witere Mönsche, drunder zwe Polizischte, ums Läbe cho.
Ecublens VD
Geografi
Zue dr Gmai ghere d Derfer Le Motty un Renges un d Wyler Bassenges, Villars un Epenex un s Guet Dorigny. D Gmaiflechi umfasst 31,1 % landwirtschaftligi Flechi, 12,7 % Wald, 55,9 % Sidligsflechi un 0,4 % sunschtigi Flechi.
Cabu
De Cabu het an de École Estienne z Paris studiirt. Sini erschte Zeichnige sind im 1954 von ere Lokalzitig veröffentlicht worde. Während em Algerie-Chrieg isch er zu de Armee iizoge worde, wo er für d Armeezitschrift Bled und in dere Ziit au fürs Paris-Match zeichnet het. D Armeeziit het ihn zu eme strikte Anti-Militarischt gmacht.
Ecublens VD
Gschicht
Écublens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 958/959 as in villa Escublens (964 Scubilingis).
Cabu
Wo er im 1960i d Armee het verlah, het er s Hara-Kiri-Magazin mitgründt und in de 1970er und 1980er Johr isch er sehr beliebt gsi, wo er für s Chinderfärnsehprogramm vo Récré A2 gschaffed het. Er het aber witerhin au politischi Karikature gmacht, bsunders für Charlie Hebdo und Le Canard enchaîné.
Ecublens VD
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 42,9 % gläge.
Religion
30,8 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 42,1 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Cabu
Im Februar 2006 het er e Kontroverse usglöst, wäge dr Covergstaltig vo Charlie Hebdo, wo sich uf de dänisch Karikaturestriit bezoge het.
Bim Terroraaschlag uf d Redaktion vo de Satiirezitschrift Charlie Hebdo isch er am 7. Jänuar 2015 gstorbe.
Ecublens VD
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,6 %, CVP 6,6 %, FDP 16,2 %, GLP 3,0 %, GP 11,1 %, SP 28,2 %, SVP 22,4 %, Sunschtigi 3,2 %.
Dr Burgermaischter vu Ecublens isch dr Pierre Kälin (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 4,5 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 10.227 Yywohner 76,5 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,6 % Dytsch, 6,5 % Italienisch un 12,4 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Chemische Verbindung
As chemischi Verbindig bezäichnet mä e Räinstoff, wo us zwäi oder mee verschiidene chemische Elimänt bestoot, wo – im Gegesatz zu Gmisch – dur Wäggselwirkige vo de Elektrone in eme feste Verheltnis vo dr Zaal vo de Atom und dorum au vo de Masse zämmeghebt wärde und so e chemischi Bindig iigönge. Charakteristisch für jedi chemischi Verbindig isch iiri äidütigi chemischi Struktur. Vilmol isch d Summeformle nid äidütig, wo mä, wemm mä die molari Masse verwändet, zum Bischbil d Mängi an Brodukt von ere chemische Reakzion cha usrächne (in dr Stöchiometrii, mit Hilf vom ene Reakzionsschema). Isomeri chemischi Verbindige häi die gliichi Summeformle, aber en underschiidligi Molekülstruktur.
Muttenz
Muttez (hochdütsch Muttenz) isch ä Gmeind im Bezirk Arlese im Baselbiet in dr Schwiz. Es isch öbbe fümf Kilometer vo dr Stadt Basel entfärnt und lit 292 m über em Meerespiegel.
Geographi
Muttez lit öschtlig vo dr Stadt Basel, zwüschem Rhy im Norde und em Gämpe im Süde. Es isch än Industriistadt mit 14000 Arbetsblätz, die meischte im Industriigebiet Schwizerhalle, wo Muttez mit dä Gmeinde Brattele und Birsfälde deilt. Eine vo dä gröschte europäische Rangierbahnhöf befindet sich im Gebiet vo dr Gmeind. D Flechi vo dr Gmeind isch 1664 Hektare gross, drvo si 41 Brozänt Wald, 41 Brozänt besiidlet, 16 Brozänt si landwirtschaftligi Gebiet, dr Räschte isch umbroduktiv.
Wappe
Dr Oberdeil vom enä uffgrichtete rote Leu, wo nach links luegt, stoht über drei rote Dürm, wo mitenader verbundene si, uf äm ä silbrige Grund.
Name
In dr Zit vo dä Römer het d Siidlig Montetum gheisse. D Alemanne, wo sich dört niiderglo hei, hän em Mittenza gsait und eso het s au dr Kaiser Konrad II. kennt, won er 1032 uf em Fäld dört mit em König Rudolf vo Burgund zämmedroffe isch, und s burgundische Riich druf an Kaiser übergange isch. Es git au ä Dokument, wo dr Ort als Methimise erwähnt wird. Im 13. Johrhundert isch dr hütig Name Muttenz ufcho: 1226 Muttence, 1267 Muttenza, 1274 Muthenze, 1275 Muttenze, 1375 Muttentz, 1461 Mutentz.
Gschicht
Uf em Gebiet vo dr hütige Gmeind Muttez het me vorhistorischi Fünd gmacht, z. B. Gräber us dr Isezit. Im 8. Johrhundert het Muttez em Domstift vo Strossburg ghört und d Chille, wo denn baut worden isch, isch em heiligen Arbogast gweiht worde.
In dr Middi vom 13. Johrhundert isch Muttez an d Münch vo Münchestei gfalle, nachdäm sie d Iwohner gfolteret und underdrückt hei. Im grosse Basler Ärdbebe vo 1356 si die drei Wartebärg Burge schwer beschädigt und ä baar Johrzähnt spöter ufgee worde. Au d Dorfchille het Schade gnoh und het müesse repariert wärde. D Münch si im 15. Johrhundert verarmt und hai 1470 Muttez und d Herrschaft Münchestei an Basel verpfändet. 1515 hai si s verchauft, s Dorf isch dr Stadt Basel Underdan und in s Amt Münchestei iigliideret worde. D Bevölkerig, wo 1585 öbbe 360 Iiwohner zelt het und bis 1770 uf 850 gwachsen isch, het vom Buure gläbt, und erst im 18. Johrhundert het d Posamänterei zuesätzligi Verdienstmöglikeite gee.
Noch em Bürgerchrieg vo 1833 zwüsche dr Stadt und dr Landschaft isch Muttez zum Halbkanton Baselland cho. Birsfälde isch e Deil vo Muttez östlig vo dr Birs gsi und het sich erst noch dr Kantonsdeilig afo entwickle. 1832 het s no 32 Iiwohner gha, 1860 scho 1416 und 1874 het s sech denn vo Muttez drennt und isch en eigeni Iiwohnergmeind worde.
D Industrialisierig het 1836 mit dr Entdeckig vo de Salzvorkomme bim Rothuus agfange und chemischi Fabrike hai sech in dr Schwizerhalle afo niiderloo. 1854 isch dr Bahnhof an dr Basel-Liestal-Linie ufdoo worde. Noch em Erste Wältchrieg het e Dramlinie Muttez mit Basel verbunde und us em Buuredorf isch meh und meh e Stadtvorort worde, wo Aagstellti und Arbeiter gläbt hai. 1927 het dr Bau vom Rangierbahnhof aagfange und 1962 isch er erwiteret worde. Dr Rhiihafe Au isch grad vor em Zweite Wältchrieg baut worde und het noch em Chrieg drzue bidrait, ass sich no meh Undernähme z Muttez niidergloo hai.
S Ortsbild
Mä dänggt, ass dr Kärn vom Dorf am Blatz gläägen isch, wo sich in dr röömische Zit e Guetshoof oder villicht e Kultort befunde het. S Dorf het sich im Middelalter im Dorfbach nooch, wo öbbe vo Süüde uf Norde gflossen isch, um d Chille und dr Dinghoof ume entwigglet, was bis hüte s Ortsbild brägt. S Ooberdorf isch am Hang oobe an dr Chille glääge, s Underdorf in dr Ebeni unde an dr Chille. E zwäiti Aggse isch d Baaselgass worde, wo vo dr Chille gege Weste in d Richdig vo Münchestäi und Baasel gangen isch. Im 17. Joorhundert isch d Siidlig bis öbbe an die hütigi Dramhaltstell aabe gange. Um s Dorf ume isch en Etter gsi und langi Zit isch s nid über dä Haag uusegwaggse. Erst im 19. Joorhundert het s sich afo usbräite, het aber no lang wien e Dorf vo Chläibuure usgsee. Mit dr Industrialisierig isch Muttez zun ere Chläistadt worde. Die ehemolige Buurehüüsli im Zentrum, wo vor allem im Ooberdorf no in dr Middi vom 20. Joorhundert ermlig und verlodderet gsi si, het mä renowiert und schiggi Woonhüüser und Lääde us ene gmacht. D Dorfbrünne im alte Dorfkärn, wo mit Blueme gschmückt si und früener emol über Tüchle mit Kwellwasser gspiist worde si, mache vil vom Ortsbild us. Dr Dorfbach isch iigfasst und umgläitet worde und us em Ortsbild verschwunde.
Gmeindiversammlig
D Gmeindiversammlig findet öbbe viermol im Johr statt: im Allgemeine im Merz, Juni, Oktober und Dezämber. Si isch öffentlig. Die, wo nit stimmberächdigt si, müesse uf bsundrige Blätz sitze und dörfe im Allgemeine s Wort nid ergriffe. Doon- und Filmufnahme müesse vo dr Versammlig gnähmigt wärde. D Kompetänze vo dr Gmeindiversammlig si im Ardikel 47 vom Gmeindigsetz festgleit. Mit em Gmeindireglemänt cha men ere meh Befuegnis ge, solang die gsetzlig nit emene andere Gmeindiorgan ghöre.
Gmeindirot
Dr Gmeindirot het siibe Mitgliider, duet d Beschlüss vo dr Gmeindiversammlig umsetze und erfüllt d Ufgobe, won er vom Kanton und vom Bund us het. Er isch au d Muttezer Vormundschaftsbehörde. D Amtszit vom jetzige Gmeindirot isch vom 1. Juli 2012 bis zum 30. Juni 2016. Dr Gmeindspresidänt isch dr Peter Vogt (CVP), si Vize dr Marcus Müller (FDP), die andere Mitgliider si dr Thomi Jourdan (EVP), dr Hanspeter Ruesch (SP), d Heidi Schaub (SP), d Franziska Stadelmann (CVP) und neu dr Joachim Hausammann vo de Grüene.
Bevölkerig
40 % vo dr Bevölkerig si reformiert und 27 % römisch-katholisch, 17.4 % si Usländer.
Bildig
Z Muttez het s fuffzää Chindergäärte, fümf Brimaarschuele, e Sekundarschuel an meerere Standört mit de Nivoo A (allgemäini), E (erwitereti) und P (progümnasiali Aaforderig) und die Allgemäini Muusigschuel (AMS) Muttez. An hööchere Schuele hets:
Industrii
D Industrii z Muttez isch konzentriert in dr Schwizerhalle, eme Gebiet diräkt am Rhii, wo zu de Gmeinde Muttez und Brattele ghört. Es isch dr Standort vo de Rhiisaline, Novartis Clariant und andere Konzärn. Meh as d Helfti vo de Bedriib im Baselbiet si z Muttez und z Brattele agsiidlet.
Z Muttez befindet sich eine vo de vier Schwizer Rhiihäfe. Es isch kei Zollfreihafe, aber me cha zollfrei lagere. Er isch uf dr Umschlag vo Driib- und Flüssigstoff spezialisiert.
Sport
Dr Sportveräin Muttez het öbbe 1000 Mitgliider in dr Sparte Fuessball. Er isch am 11. Januar 1921 im Restorant Central (spööter Gmeindistuube) z Muttez vo 15 Fuessballfründ gründet worde. S Margelacker-Stadion, wo dr SV Muttez dehäi isch, isch 1950 fertig und vor mee as 2000 Zueschauer fiirlig iigweiht worde. Die 1. Mannschaft vom SV Muttenz het in dr Sesong 2004/05 mit em erfolgriiche Drääner Geri Portmann dr Sprung in die 1. Liga gschafft und isch im obere Viertel vo dr Dabälle. Sis beste Joor het dr SV Muttez 1978 ghaa, won er Grubbesiiger in dr 1. Liga worden isch aber in de Kwalifikazionsspiil dr Ufstiig in d NLB (hüte: Challenge League) knapp verbasst het. Dr SV Muttez het 22 Mannschafte, dodrvo 15 Juniore- und 4 Seniore- und Veteranetiim.
Dr TV Muttez het öbbe 1400 Mitgliider und isch dr grösst Durnveräin in dr Nordwestschwiz. Er organisiert sit Joore s beliebte „Jazz uff em Platz“ und s dradizionelle Äierlääse. Er isch in siibe Abdäilige iidäilt: Durner (inkl. Jugendrige), Unihockey, Volleyball, Durnerinne, Basketball, Handball und Liichtathletik. D Liichtathletikabdäilig het die erste Schwizer Mäisterschafte vo de Juniorinne und Juniore und d Espoir-Kategorie im Joor 1996 organisiert und het 1998 uf dr Hauptstrooss im Dorfkärn dr „Schnällscht Schwizer“ veraastaltet. Im Joor 2008 isch er Gastgääber vo de Schwizer Mäisterschafte Staffel gsi.
Dr TTC Rio-Star Muttenz isch en erfolgriiche Dischdennisklub in dr Nazionalliga A und isch sit 2005 jedes Joor Schwizer Mäister worde, und sit 2007 häi d Here (usser im Joor 2009) au alli Schwizer Göp gwunne. 2014 häi au d Daame d Mäisterschaft gwunne.
Güttingen
Güttingen isch de Name vo folgende Persone:
Internationale Telefonvorwahl
E internationali Telefonvorwahl (au Ländervorwahl, engl. country code) isch e Telefonnummere, wo mer wählt, um uf di logischi Ebeni vomene nationale Telefonnetz z glange. Internationali Telefonvorwahle beschtönd us zwei Teile:
Biischpiil (Ländervorwahl uf Düütschland): „ “
Anderi Biischpiil für Ländercodes:
Aragonien
Aragonie (spanisch und aragonesisch Aragón, katalanisch Aragó) isch en autonomi Gmäinschaft im Nordoste vo Spanie. Iiri Gränze zu Frankriich isch im Norde dr Hauptkamm vo de Püreneä, im Oste gränzt si an Katalonie, im Südoste an Valencia und im Weste an Kastilien-La Mancha, Kastilien und León, La Rioja und Navarra. D Hauptstadt isch Saragossa.
S Gebiet vo dr hütige Autonome Gmäinschaft entspricht em früener Köönigriich Aragonie im ängere Sinn, wo sinersits si Naame em Fluss Aragón verdankt.
Geografii
Im Norde vo Aragonie si d Püreneä, wo dr Hauptkamm von ere siner ganze Lengi nooch d Nordgränze vo dr Autonome Gmäinschaft bildet.
Durch die Ebene des zentralen Aragoniens verläuft der Mittellauf des Ebro, zu dessen Einzugsbereich der größte Teil der Region gehört.
Im Süden der Region liegen Teile des Iberischen Randgebirges.
Flüss
Bedütendi Flüss in dr Regioon si dr Ebro, und sini drei lingge Nääbeflüss Aragón, Gállego und Segre, dr Cinca (e Nääbefluss vom Segre), dr Jalón (e rächte Nääbefluss vom Ebro), dr Jiloca (e Nääbefluss vom Jalón) und dr Mijares und dr Turia, wo vom Süüde vo Aragonie us dur d Regioon Valencia diräkt ins Middelmeer fliesse.
Bevölkerig
Aragonie ghöört zu de Regioone vo Spanie, wo am dünnste besiidlete si. Die äinzigi Groossstadt isch d Hauptstadt Saragossa, wo öbbe d Helfti vo de Iiwooner vo dr Regioon läbt.
Sprooche
[[Datei:Aragon languages.svg|miniatur|D Sprooche in dr Region Aragón:
{{Legend|#FE634D|Aragonesisch}} {{Legend|#E874C0|Katalanisch}} {{Legend|#FFE569|Spanisch}}]] Näbe em Spanische schwätzt mä in e baar Dääler in de Püreneä no die autochthoni aragonesischi Sprooch, wo verschiide isch vom aragonesische Dialäkt vom Spanische. Usserdäm schwätzt mä in e baar Bezirk im Oste vo Aragonie dr Gränze zu Katalonie (der Franja de Aragón) nooch Katalanisch.
Parlamänt
Sit 1983, wo Aragonie en autonoomi Regioon worden isch, het s acht Waale zum Regionalparlamänt (Cortes de Aragón) gee. Näbe de Parteije, wo in ganz Spanie verdräte si (die linggi PSOE, die konserwativi PP und die linggi IU) häi no zwäi Regionalparteie Bedütig: die bürgerligi Partido Aragonés (PAR) und die linggsorientierti Chunta Aragonesista (CHA).
Regierig
D Regionalregierig wird als Gobierno de Aragón oder au as Diputación General de Aragón bezäichnet. Dr Vorsitz het e Ministerbresidänt (Presidente de Aragón), wo vom Parlamänt gweelt wird und d Minister (Consejeros) ernennt.
D Regionalregierige sit 1983:
Wirtschaft
2003 isch s Bruttoinlandsprodukt pro Iiwooner 19'841 Öiro gsi. Im Vergliich mit em BIP pro Chopf vo dr EU, in Chaufchraftstandard usdruckt, het Aragonie im Joor 2006 en Index vo 112 (EU27=100) ghaa.
Kanton Fontaine
Dr Kànton Fontaine ìsch bìs 2015 a Kànton ìm Arrondissement Belfort ìm frànzesche Département Territoire de Belfort ìn dr Region Franche-Comté gsìn. Dr Höiptort ìsch Fontaine gsìn. D Verdratterin ìm conseil général vum Départements ìsch zitter ànne 1990 d Anne-Marie Forcinal gsìn.
Gmeine
Zem Kànton han 18 Gmeina gheert:
Münchingen
Münchingen heiße zwei Ortschafte z Bade-Württeberg:
Naupaktos
Naupaktos (, altgr. Naupaktos, ngr. Nafpaktos "Schiffwerft";, ) isch e griechischi Hafestadt am Korinthische Golf.
Mythischi Gschicht
Naupaktos isch noch de griechische Mythologii de Uusgangspunkt vo de Haicheer vo de Heraklide i d Peloponnes gsii. Do hend d Heraklide und Dorer nämmli d Schiff baut, um uf d Peloponnes z choo, und noch dem Eraignis sai de Hafe binamst wore. Debii isch de Heraklid Aristodemos vom Strool troffe wore.
Antiki und Byzanz
Naupaktos isch i de Antiki e wichtige Hafe gsii. Er hett zo de Ozolische Lokris ghört. Abem 6. Joorhundert v. Chr. hend sich immer mee Zuewanderer niderloo.
Ane 455 v. Chr. hend d Athener d Stat eroberet und denn a de Messenier, wo nochem Heloteuufstand us de Peloponnes vertribe wore sind, erlobt, sich do z niderloo. D Messenier hend en aignigi und starchi Gruppe z Naupktos bildet, wo d Athener im Peloponnesische Chrieg understützt hend. Naupaktos isch i dem Chrieg e wichtige Flottetützpunkt vo de Athener gsii. Chorz vorem End vom Peloponnesische Chrieg hend ane 405 v. Chr. hend d Athener Naupaktos a d Spartaner verloore und d Messenier sind vertribe wore. Wo e Joor druf de Peloponnesischi Chrieg biendet woren isch, hend d Spartaner d Stadt a de Lokrer zruggee.
338 v. Chr. isch Naupaktos zu Aitolie choo. Ane 217 v. Chr. isch do im Frede vo Naupaktos de Bundesgnossechrieg biendet wore, wo zwösched de Makedone underem König Philipp V. und em Aitolische Bund uustrait woren isch. 191 v. Chr. isch Naupaktos vo de Röömer bilageret und 183 v. Chr. bsetzt wore. D Stadt isch aitolisch blibe bis es 146 v. Chr. zom Röömische Riich choo isch.
I de Röömerzitt isch Naupaktos e wichtigi Hafestadt gsii. Si hend d Stadt und de Hafe starch bifestigt und Therme baut. De Perieget Pausanias het Naupaktos im 2. Joorhundert n. Chr. bsuecht und bischribe. Im 5. Joorhundert isch e fööfschiffigi Basilika baut wore und Naupaktos isch de Sitz vomene Bischoff gsii. Ane 551 n. Chr. isch Naupaktos vomene Erdbebe verwüestet wore.
Naupaktos isch vo de Byzantiner starchbifestigt wore. Im uusgeende 9. Joorhundert isch Naupaktos d Hoptstadt vom byzantinische Thema Nikopolis wore.
Venezianer und Osmane
1204 isch Naupaktos zom Despotat Epirus choo. Im Joor 1407 het Venedig d Stadt, wo si Lepanto gnennt hend, gchauft. Stadt und Hafe sind starch uusbaut und bifestigt wore und am Ort vo de antike Akropolis isch e Festig errichtet wore.1477 isch Lepanto vo de Osmane vier Mönet erfolgloos lang bilageret wore. 1499 het de Bayezid II. d Stadt iignoo, wo sitt den zom Osmanische Riich ghört hett. 1571 isch i de Seeschlacht vo Lepanto di osmanischi Flotte vonere spanisch-venezianische Flott bisigt wore. Vo 1678 bis 1699 isch Lepanto wider venezisch gsii.
Noizitt
Nafpaktos isch em 27. März 1829 zo Griecheland choo. D Gschicht isch, wie öberal z Griecheland, dör ständigi Pietsreforme prägt. Ane 2007 isch Nafpaktos dör d Waldbränd i Mitlaideschaft zoge wore.
Wert zom Aaluege isch z Nafpatkos de aalti Hafe mit Denkmool, wo a d Schlacht vo Lepanto erinneret und i de Aaltstadt di osmannischi Fethye-Moschee und natüürli di venezianischi Festig. Im Botsaris-Turn isch s örtlichi Museum.
Evangelium
Evangelium (vo griech. „Gueti Nochricht”, „Frohi Botschaft” oder „Siigesbotschaft“) stoot für:
Lueg au:
Finken (Begriffsklärung)
Finken oder Finke chan folgendes bedüte:
Lueg au:
8. Mai
Dr '''8. Mai''' isch dr 128. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 129. in Schaltjohr), dodermit blybe no 237 Däg bis zum Änd vum Johr.
Gstorbe
ابو الريم
Nordkorea
Die Demokratischi Volksrepublik Korea (kor. 조선민주주의인민공화국, Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk), allgmein besser bekannt as Nordkorea, isch ä Schdaat in Oschdasie. Nordkorea umfasst dr nördlig Deil vo der koreanische Halbinsle und isch noch em Kollaps vom Oschdblock eine vo de wenige realsozialistische Schdaate, wo vom Kim Jong-il diktatorisch gregiert wird.
Im Süde bildet die demilitarisierti Zone d Gränze zu Südkorea („Republik Korea“), mit welem Nordkorea bis zur japanische Annexion vo Korea 1910 ä gmeinsame Schdaat bildet het. D Deilig vom Land het noch em Zweite Wältchrieg mit der Aufdeilig vo Korea in US-amerikanischi und ä sowjetischi Bsatzigszone agfange, in wele 1948 zwei unabhängigi Schdaate gründet worde si. Si isch mit em Koreakrieg (1950 bis 1953) permanänt worde. Usser an Südkorea gränzt Nordkorea au an d Volksrepublik China und am enä sehr schmale Gränzschdreife au an Russland.
Nordkorea schdoht sit öbbe 2000 wäge siiner Wiitergab vo militärische Ragetetechnologie und in letzscher Ziit zuesätzlig wäge siim Atomwaffebrogramm im Blickpunkt vo der Wältöffentlikeit.
Bezeichnige
Z Nordkorea isch d Churzform Chosŏn (kor. 조선, 朝鮮, Korea) gängig. Z Sidkorea, wu Gsamtkorea Hanguk statt Chosŏn gnännt wird, heißt mer dr Nochberstaat Bukhan (북한, 北韓, „Nordkorea“).
Z Dytschland, z Eschtryych, in dr Schwyz un z Nordkorea wird offiziäll d Bezeichnig Demokratischi Volksrepublik Korea (churz "DVRK") brucht. Nordkorea sälber het bis Mitti Dezämber 2007 di in dr DDR etabliert Ibersetzig Koreanischi Demokratischi Volksrepublik un d Abchirzig KDVR brucht. Sälte wird au no dr Uusdruck Koreanischi Volksdemokratischi Republik (churz KVDR) in dr Medie brucht. Die Bezeichnig het dr Minischterrot vu dr DDR 1949 verfiegt ghaa, un het bis anne 1990 in dr DDR offiziäll Bstand ghaa, drotz ass Ändi 1977 e Änderig in KDVR aagregt woren isch.
Geografii
S Landesinneri isch wäg syym gebirgige Karakter nume dinn bsidlet. D Bevelkerig konzentriert sich uf d Kischteregione im Weschte un Oschte vum Land. Wäge däm lige dert au di greschte Stedt vu Nordkorea - näbe dr Hauptstadt Pjöngjang vor allem Hamhŭng, Kaesŏng, Sinŭiju un Ch'ŏngjin.