cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tabea Zimmermann
Lääbe un Wiirke
Vu 1987 bis zue däm sym frieje Dood anne 2000 het d Tabea Zimmermann mit irem erschte Mann, em israelische Dirigänt David Shallon, regelmäßig Kunzärt gee. Mit ihm het si zwee Sihn. Derno isch si mit em US-amerikanische Dirigänt Steven Sloane ghyrote gsii, wu si ne Dochter mit em het.
Kanton Plonéour-Lanvern
Dr Kanton Plonéour-Lanvern (breton. Kanton Ploneour-Lanwern, frz. Canton de Plonéour-Lanvern) isch e Kanton im Arrondissement Quimper im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Plonéour-Lanvern.
Gmaine
Dr Kanton Plonéour-Lanvern bstoht us 16 Gmaine:
Tabea Zimmermann
Lääbe un Wiirke
Anne 2004 het si zäme mit dr Gyger*ne Antje Weithaas un Daniel Sepec un em Cellischt Jean-Guihen Queyras s Arcanto Quartett grindet, wu schnäll Yyladige in di große Kunzärtseel vu Europa, Israel, Japan un Nordamerika kriegt het un e baar CD vereffetligt het.
Anne 2011 isch d Tabea Zimmermann in di Nordrhy-Weschtfälisch Akademy vu dr Wisseschafte un Chinscht un 2013 zur Vorsitzeri vum Vorstand un vum Stiftigsrot vum Beethoven-Huus z Bonn gwehlt wore.
D Tabea Zimmermann läbt mit ihre drei Chinder z Berlin.
Alemannisch läbt!
Alemannisch läbt! isch s Thema vun eme Dialäktwettbewäärb gsii, wu 2020/21 vu dr Muettersproch-Gsellschaft zäme mit em SWR un dr Badische Zytig veraastaltet wooren isch.
Wettbewäärb
Scho 2004/05 hän d Muettersproch-Gsellschaft, dr SWR un di Badisch unter em Titel Mir sueche die Beschde zäme ne Dialäktwettbewäärb uusglobt un 2010 ain mit em Thema s menschelet. Zeh Johr speeter het mer jetz wider ain welle mache. Uusgschriibe woore isch dr Wettbewäärb mit em Thema Alemannisch läbt! im Mai 2020, Yysändeschluss isch dr 31. Dezämber 2020 gsii. Mitmache het mer chenne mit Gedicht oder eme Prosatäxt in eme alemannische Dialäkt vu Baade-Wiirtebäärg oder us em Elsass, uusgschlose vum Wettbewärb sin aber Autor*ne gsii, wu scho ne Buech in eme Verlag uusegee hän. S het nit solle mee syy wie 2 DIN A4-Syte un mer het d Täxt solle anonym mit eme Passwort yygee. Bryys het s gee fir Lyrik un Prosa, mer het chenne entwäder Gedicht oder Prosatäxt yygee, oder aber au baides. Verbunde mit em Bryys isch e Bryysgäld gsii in Heechi vu 500 € fir dr eerscht Blatz, 300 € fir dr zweet Blatz un 200 € fir dr dritt Blatz. Derzue sin au Junioorebryys in Lyrik un Prosa uusglobt woore fir Lyt unter 31, verbunde mit 250 €.
Wäge dr Coronavirus-Pandemy isch dr Yysänderschluss nomol verschoobe woore bis zum 31. Jänner 2021. Uusgweelt woore sin di bremierte Täxt vun ere fimfchepfige Jury, wu d Dialäktautor*ne Johannes Kaiser, Edgar Zeidler un Ulrike Derndinger dezue gheert hän un d Schurnalischte Franz Schmider vu dr Baadische Zytig un Matthias Zeller vum SWR. D Bryysverleiig isch derno am 4. Juni 2021 im Funkhuus vum SWR z Fryyburg gsii, wäge Corona ooni Publikum, d Veraastaltig isch per Livestream iberdrait woore, e Dail Juroore sin au online zuegschaltet woore.
Bryysdreeger*ne
Mitgmacht hän 160 Lyt, dodervu rund 20 % us em Elsass.
Nikola Tesla
Dr Nikola Tesla (, * 28. Junijul./10. Juligreg. 1856 z Smiljan, Kaiserdum Ööstriich; † 7. Januar 1943 z Nöi York, USA) isch en Erfinder, Füüsiker und Elektroääscheniöör gsi. Er het e Hufe Nöierige uf em Gebiet vo dr Elektrotechnik gmacht, bsundrigs vo dr elektrische Energiitechnik, wie d Entwigglig vom ene Süsteem zur elektrische Energiiüberdräägig, wo mä hüte as Zwäifaasewäggselstroom bezäichnet.
Lääbe
Dr Tesla isch in dr Nööchi vo Gospić im hütige Kroatie ufgwaggse und vo 1870 uf s Gümnasium z Karlovac gange. 1875 isch er uf die Technisch Hoochschuel Graz go studiere, het s Studium noch zwäi Joor abbroche und isch denn z Maribor gsi, bis en d Bolizei uf Gospić zrugg gschiggt het. 1880 isch er z Prag gsi, denn z Budapest und isch 1882 uf Bariis, won er sich e baar Möönet um die nöi installierti elektrischi Belüüchtig am Gare de l’Est kümmeret het.
1884 isch er uf Nöi York und het in dr Firma bim Thomas Alva Edison und het sich mit däm wäge sim Ghalt verstritte. Er het si äigeni Firma gründet und e Boogelampe und e nöiartige Kommutator lo badäntiere. Sini Gschäftspartner häi en betrooge, und 1886 isch d Firma in Konkurs gange. Dr Tesla het denn dr Superintendänt vo dr Western Union, dr Alfred S. Brown, und dr Aawalt Charles F. Peck kennegleert und het mit ene d Tesla Electric Company gründet. Er het sich mit em Zwäifaasewäggselstroom beschäftigt und siibe Badänt überchoo, äins drvoo für e Zwäifaase-Sünchronmaschine. Dr Groossindustrielli George Westinghouse het die Badänt ufkauft. Dr Tesla het denn draa gschafft, wie mä Gliichstroom in Wäggselstroom chönn konvertiere. 1890 het sich in Nordamerika d Netzfrekwuänz vo 60 Härtz, wo dr Tesla iigfüert het und wo au hütte dört üüblig isch, und s Meerfaasesüsteem bi Westinghouse ändgültig duuregsetzt.
D Idee, wo dr Tesla sis gänze Lääbe lang het welle verwirklige isch gsi, elektrischi Energii ooni Droot mit hochfrekwänte Wäggselströöm z überdrääge. Vorfüerige häi bi Vordrääg spektakuläär usgsee und dr Tesla isch berüemt worde. Noch 1900 si sini Inträsse immer skuriler worde und si Finanzlaag schlächter. 1908 het er d Tesla-Turbine erfunde und dr John Hays Hammond het in sinere nöije Firma inwestiert. Wo aber uusechoo isch, ass mä sä nid cha in Serii broduziere, het sich si finanzielli Laag wider verschlächteret. In de 1930er Joor het er kuum me gnueg ghaa für zum Lääbe, und er het sich mee und mee zruggzooge. Am 8. Januar 1943 isch er im Hotel New Yorker gstorbe.
Klosterschule
D Orde, wo Underricht gee häi
Noch dr Legände goot d Gründig vo de Chloosterschuele im Oobeland uf e Benedikt vo Nursia († 547) zrugg, wo dr Orde vo de Benediktiner gründet het, und uf si Zitgenoss Cassiodorus. Im Fränkische Riich höi si under em Karl em Groosse en Ufschwung erläbt, vor allem dur e Benedikt vo Aniane. Sit dere Zit het mä d Chloosterschuele in exteriores, de Schuele wo au für die offegstande si, wo Laie häi welle bliibe, bsundrigs Junker, und interiores, Schuele für kümftigi Mönch (pueri oblati).
D Benediktiner häi dr wüsseschaftlig Underricht pflägt, bsundrigs uf de britische Insle und häi en vo dört us wääred iirer Missionsdäätigkäit über Europa verbräitet, z Gallie, Spanie und dur e Bonifatius au in de germanische Regioone vom Fränkische Riich. Sit em 12. Joorhundert si d Zisterzienser und d Bättelorde vo de Dominikaner, Franziskaner und Karmelite drzuechoo, wo au usserhalb vo de Chlööster gleert häi, und spööter au d Prämonstratenser, d Brüeder vom gmäinsame Lääbe, wo vom Gerhard Groote gstiftet worde si.
D Domschuele und d Pfarrschuele
D Chloosterschuele si z Dütschland näbe de äänlig iigrichdete Dom- oder Kathedralschuele in de Bischofsstedt lang die äinzige gleerte Bildigsaastalte bliibe. Die eltiste dütschsproochige Chloosterschuele, wo iire Höhepunkt in dr ottonische und salische Zit erräicht häi, si die z Riichenau, wo 724 grundet worde isch, z Sanggalle (Middi vom 8. Joorhundert), z Niideraltaich (731 bzw. 741), z Fulda (744), z Kremsmünster (777), z Fulda (Hrabanus Maurus im 9. Joorhundert), z Melk a.d. Donau (985), z Admont, St. Florian (1071), Corvey, Hirsau, Prüm, s Schottestift z Wien und Hersfeld.
Scho im 11. Joorhundert si e hufe Chloosterschuele verfalle, wil d Reforme si sterker vo dr Ussewält abgschottet häi. Zu de Domschuele, eo in de waggsende Stedt ufblüet si, si no Pfarrschuele cho, wo vom lokale Pfarrer gläitet worde si und Küsterschuele under eme Siigrist. Die aaspruchsvollsti Bildig isch vom 13. Joorhundert aa an de Uniwersidääte abote worde.
Nöizit
In dr katholische Chille häi in dr früeje Nöizit d Jesuitekollegie die eltere Leeraastalte vo de Benediktiner und die nöijere vo de Barnabite und Piariste verdrängt. D Schuele vo de Bättelorde häi witer bestande.
Die Theologischi Huusleeraastalt
Die chloosteräigene Theologischi Huusleeranstalte häi iire Fokus uf Usbildig uf e theologisch Beriich grichdet, wil si scho uf Buebe häi chönne zruggriffe, wo in ere Chloosterschuel en ersti Usbildig bechoo häi.
Chloosterschuele für Mäitli
Meereri Frauechlööster häi im Middelalter Erziehigsaastalte für d Döchder vom Aadel bedriibe, und nid weenigi vo dene Mäitli häi as Nonne e humanistischs Gleerteniwoo erräicht. In dr Nöizit si nöiji Kongregazioone für d Erziejig´vo Mäitli gründet worde, wie zum Bischbil d Ursuline. D Chloosterschuele für Mäitli si in katholische Länder bsundrigs vo de hööchere Gsellschaftskräis gnutzt worde. In dr jüngere Zit häi sich die Schuele sozial göffnet, aber zurzit feelt alle Kongregazioone, wo sich dr Erziejig widme, dr Noochwuggs.
Evangelischi Chloosterschuele
In e baar Länder, wo sich dr Reformazioon aagschlosse häi, si d Iikümft vo meerere Chlööster und Domstift verwändet worde, zum Gleerteschuele z stifde, wo au jetz no as Chloosterschuele, Domschuele oder Fürsteschuele bezäichnet wärde. Au het s es gee, ass mä ganzi Chlööster zu Schuele gmacht het. So si zum Bischbil z Saggse d Schuele z Schulpforta, Meisse und Merseburg entstande; z Thüringe d Schuele z Roßleben; d Chloosterschuel Ilfeld het bis 1866 as Exklave zu Hannover ghöört. Z Württebärg si noch dr Reformazioon dur d Chloosterornig, wo 1556 erloo worde isch, die vierzää Mannechlööster, wo s no gee het, mit äinere Usnaam eebefalls in Chloosterschuele umgwandlet worde. Vo dene Chloosterschuele existiere hüte nume no die Evangelische Seminar Maulbronn und Blaubeure.
Bären
D Bääre sind e Familie vo Süügetier, wo zu der Oornig vo de Raubtier ghöört.
was si sind, wie si lääben und wie me se bi de Mönschen aluegt
Dr Körper vo de Bäären isch grooss und chreftig und het es ticks Fääli, wo bruuni oder schwarzi Hoor het ussert bim Grosse Panda; dää isch schwarz und wyyss. Au dr Chopf isch grooss, het aber nume chlyne Auge. Teil Aarte chönd uf Böim chlättere. Usgwachseni Bääre wäärde bi de grööschten Aarte bis achthundert Kilo schwäär und fascht drüü Meter lang.
D Bääre lääben i vilne geografische Rüüm vo Europa, Asien und Amerika. Die meischten Aarte frässe Pflanzen und au Tier, und si sueche gäärn dr Hungg; nume der Yschbäär läbt nume vo Fleisch. Wenn Bääre id Nööchi vo Hüüser chöme, näme si au Spysabfäll und Vorrööt vo de Mönsche; mängisch gryyffe si au d Mönsche sälber aa, bsunders wenn die sen in iirem Piet und ufem Wääg schtööre. Dr Grooss Panda cha fasch nume Bambus frässe.
Vor de Bääre hän Mönsche meischtens Reschpäkt. D Chraft vo dene Raubtier macht eim Angscht, und drum het me de Bääre i dr Kultur und de mythologische Gschichte e staarchi Rolle zuegschribe. D Artio isch a gallischi Bääregöttin gsi.
Es git vill Wappe vo Stedt und Landschafte mit em ene Bäär druff, so wie z Bäärn, bi de Kantöön Appezäll, z Berlin, z Chaam, z Egginge, bi dr Stadt Sanggalle, wo me verzellt, e Bäär sig em Heilige Gallus synerzyt cho hälfe, un z Bernau im Schwarzwald.
D Mönsche sind aber au immer muetig go d Bääre jage, zum iires Fleisch ässen und s Fääli z bruuche. Und me het Bääre au gäärn ygfange und se in Bääregrääbe, Chefi, Zoo und em Zirkus z zeige. I gwüssne Piet isch dr Bäär zun ere Zyt usgrottet gsi. Dr letscht Bäär vo dr Schwiiz het men anne 1904 im Underengadin am Piz Pisoc töödet.
S menschelet
s menschelet isch dr Titel vun eme Dialäktwettbewäärb gsii, wu 2010 vu dr Muettersproch-Gsellschaft zäme mit em SWR un dr Badische Zytig veraastaltet wooren isch.
Wettbewäärb
Scho 2004/05 hän d Muettersproch-Gsellschaft, dr SWR un di Badisch unter em Titel Mir sueche die Beschde zäme ne Dialäktwettbewäärb uusglobt. Fimf Johr speeter het mer jetz wider ain welle mache. Uusgschriibe woore isch dr Wettbewäärb im Februar 2010, Yysändeschluss isch dr 24. April 2010 gsii. Mitmache chenne het mer mit Gedicht oder Prosatäxt in eme alemannische Dialäkt us em Badische, uusgschlose vum Wettbewärb sin aber Autor*ne gsii, wu scho ne Buech in eme Verlag uusegee hän. S het nit solle mee syy wie 2 DIN A4-Syte un mer het d Täxt solle anonym mit eme Passwort yygee. Bryys het s gee fir Lyrik un Prosa. Mer het chenne entwäder e Gedicht oder e Prosatäxt yygee, oder aber au baides. Verbunde mit em Bryys isch e Bryysgäld gsii in Heechi vu 500 € fir dr eerscht Blatz, 300 € fir dr zweet Blatz un 200 € fir dr dritt Blatz.
Bryysdreeger*ne
Yygschickt wore sin 241 Täxt.
Sonderbryys: Magnus Cordes-Schmid
Kanton Pont-de-Buis-lès-Quimerch
Dr Kanton Pont-de-Buis-lès-Quimerch (breton. Kanton Pont-ar-Veuzenn-Kimerc’h, frz. Canton de Pont-de-Buis-lès-Quimerch) isch e Kanton in dr Arrondissement Brest un Châteaulin im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Moëlan-sur-Mer.
Gmaine
Dr Kanton Pont-de-Buis-lès-Quimerch bstoht us 17 Gmaine:
Heinrich VI. (HRR)
Dr Heinrich VI. (* November 1165 in Nimwegen; † 28. September 1197 in Messina) ausm Gschlecht von de Schtaufer, isch ab 1169 remisch-deitscher Kenig, bziehungsweise ab 1191 daitscher Kaiser gwea. Von 1194 o warer auserdeam der Kenig von Sizilien.
Leaba
Dr Heinrich wars zwoide von elf Kender aus der Ehe von Friedrich Barbarossa mit seim Ehweib Beatrix von Burgund. 1186 hadder d Konstanze, d Dochter vom Normannenkenig Roger II. khairet. Der wiedrom ward Erbe vom Normannakenig Wilhelm II. . Kurz vorm Doad von seim Vader em Jaur elhondertnoizg, von deamer aber erscht a Jaur schbäder erfahra hat, ischer zeachscht in an Konflikt mitm ehmaliga Herzog von Saxa – Heinrich dem Lew – verwicklt wora. Erscht elhondertvieranoizg ischm dau a endgüldigr Ausgleich glonga. Nachm Doad vom Wilhelm II. isch ausderdeam ned sei Frau, sondern dr Tankred von Lecce vum Kenig ausgruafa wora. Dr earschde Versuach dean ganza Schreit milidärisch zum lösa isch elfhondertoisanoizg vor Neapel gscheidert.
In de Jaur 1195 ond 1196 hattr versuacht z Reich in a Erbmonarchie umzomwandla. Des isch aber am Widerschdand von de Reichsfürschda gscheidert. Auch aus der Aufname von Sizilien ins Reich isch wegsm Wiederschdand von dr Remischa Kuria nix wora. Dr Heinrich isch im Sebdember elfhondertsemnanoizg während der Vorbereidung auf an Kreizzug, dessa Zil in Verbindung mid der Erobrung Jerusalems womeglich au die Erobrung vom Bizandinischa Reich war, an ra Seich gschtorba.
Bewerdong von seiner Herrschaft
Sei Bewerdong fellt onder Hischdoriker sehr onderschiedlich aus, genauso wiad Herrschaft von seim Vader Friedrich. Oinerseids weard manchml gsäd, dass sei Herrschaft, wia die von seim Vader dr Heepunkt von dr Schtaufischa Macht in Mitteleuropa gwea isch - als Beleg drfir weard ofd ogfiert, dasses onder seiner Herrschaft glonga isch, Sizilien eizomnemma. Andrerseits derf ma ned vergessa, dass es ihm ned gelonga isch d Makgrafschaft von Moisa zom halde, obwohl dia Grafschaft quasi im Zendrum von seim Reich gleaga isch. Dau glafft also a riesen Onderschied zwischam politischa Oschbruch ond im polidischa, milidärischa ond admnischrdradiva Leischdungsvermega vom Reich.
Simone Schneider
D Simone Schneider (* ca. 1974) isch e dytschi Schriftstelleri. Si schrybt vor allem Gedicht un Chuurzgschiichte.
Lääbe
D Schneider isch z Friesene ufgwagse un z Lohr uf s Max-Planck-Gimnasium gange. Scho mit elf, zwelt Johr het si aafange Gedicht schrybe. Anne 1991 het si zue dr Siiger*ne vum Landeswettbewäärb fir bolitischi Bildig gheert. Ai Johr speeter het si zue dr Dailnämer*ne vun eme Dräffe vu junge Autor*ne z Berlin gheert. Wäg gsundhaitlige Broblääm het si s Gimnasium mieße abbräche un het z Haidelberch Biroochauffrau gleert. Si isch retuurchuu ich d Haimet un het e baar Johr in dr Verwaltig vu dr Gwässerdiräktion z Lohr gschafft un speeter as Altebfläägeri z Offeburg. Uf em zweete Bidligswääg het si anne 2010 z Fryburg s Abituur noogmacht un derno an dr Uniwersiteet Fryburg Neii un Neischti Gschiicht mit Nääbe fach Neii dytschi Literatuur studiert.
Anne 2005 isch si Mitgliid vum Offeburger Literatuurkrais woore un het ai Johr speeter unterstitzt vum Literatuurkrais dr Gediichtband „kreideherz“ vereffetligt. Si het au mitgschafft an dr Iberdraagig vum Roman „Milad“ vum Rafik Schami as Bihnefassig.
Bim alemannische Dialäktwettbewäärb Lohrer Murre het si anne 2013 en zweete Bryys in dr Kategory Lyrik gwunne un 2017 en eerscht Bryys in dr Kategory Prosa.
Thomas von Aquin
Dr Thomas vo Aquin (* um 1225 uf Schloss Roccasecca bi Aquino in Italie; † 7. Merz 1274 z Fossanova; au Thomas Aquinas oder dr Aquinat; it. Tommaso d’Aquino) isch e Dominikaner gsi und äine vo de iiflussriichste Filosoofe und Theologe in dr Gschicht. Er ghöört zu de bedütendste vo de 35 katholische Chilleleerer und het verschiideni Biinääme wie öbbe Doctor Angelicus überchoo. Er ghöört zu de Hauptverdräter vo dr Scholastik im hooche Middelalter. Er het e sear umfangriichs Wärk hinderloo und das het as Neuthomismus und Neuscholastik Iifluss bis in die hütigi Zit. In dr römisch-katholische Chille wird er as Häilige vereert.
Gottesbewiis
Dr Thomas het z. B. uuf philosophischer Ebeni versuecht, D Exischtenz vo Gott nochezwiise. Für ihn het s für alli Bewegig im Universum en bewegendi Inschtanz, dr "Erschti Beweger" bruucht. Und dä het er in Gott gseh, en Bewiis für sini Exischtenz.
Mir sueche die Beschde
Mir sueche die Beschde isch dr Titel vun eme Dialäktwettbewäärb gsii, wu 2004/05 vu dr Muettersproch-Gsellschaft zäme mit em SWR un dr Badische Zytig veraastaltet wooren isch.
Wettbewäärb
Uusgschriibe woore isch dr Wettbewäärb im Spotsummer 2004, Yysändeschluss isch dr 16. Novämber 2004 gsii. Mitmache chenne het mer mit Gedicht oder Prosatäxt in eme alemannische Dialäkt us em Badische. S het nit solle mee syy wie 2 DIN A4-Syte un mer het d Täxt solle anonym mit eme Passwort yygee. Bryys het s gee fir Lyrik un Prosa. Mer het chenne entwäder bis zue drei Gedicht oder zwee Prosatäxt yygee, oder aber au baides. Verbunde mit em Bryys isch e Bryysgäld gsii in Heechi vu 1000 € fir dr eerscht Blatz, 750 € fir dr zweet Blatz un 250 € fir dr dritt Blatz.
Uusgweelt woore sin di bremierte Täxt vun ere fimfchepfige Jury, wu d Inge Tenz un dr Klaus Poppen vu dr Muettersproch-Gsellschaft, d Regina Keller vum SWR, dr Wulf Rüskamp vu dr Badische Zytig, dr Rudolf Post vum Badische Werterbuech derzue ghert hän. D Bryysverleiig isch derno am 13. Jänner 2005 im Gebei vum SWR z Fryyburg gsii.
Noch em Wettbewärb isch e Uuswahl us dr Byydreeg, wu yygschicht wore sin, unter em Titel Alemannisch dichte as Anthology uusechuu.
Bryysdreeger*ne
Yygschickt wore sin 288 Täxt.
Inge Tenz
D Inge Tenz (* z Schopfe as Inge Klemm) isch e dytschi Dialäktautori.
Lääbe
D Tenz isch z Maisele ufgwagse. Si het friejer as Främdsproche-Sekreteeri gschafft un läbt mit irem Mann Manfred im Löörecher Stadtdail Broomech. Si hän zäme drei Chinder.
Si schrybt Gedicht un Gschichte uf Hochdytsch un uf Markgrefler Alemannisch. Erschti Täxt vun ere sin anne 1983 in dr Anthologi Usezupfts usem Alemannische erschine. Anne 1996 het si ne Uuswahl in irem Buech Purzelbäume un wildi Träum im Moritz Schauenburg Verlag publiziert.
Wärch
Derzue sin au Täxt vun ere in verschiidene Anthologie uusechuu.
Al-Ghazali
Dr Ghazali gältet bis hüte as äine vo de bedütendste religiööse Dänker im Islam. Iim isch z verdanke, ass die aristotelischi Logik und d Syllogistik in die islamischi Jurisprudänz und in d Theologii iigfüert worde isch. In sinere Filosofii het er e religiöös motivierte Skeptizismus verdräte, wo d Woorhäite vom Glaube und vo dr Offebaarig mit de Middel vom filosofische Zwiifel gegen e Woorhetsaaspruch vo dr Filosofie verdäidigt het. Uf dr äinte Site wird er drfür verantwortlig gmacht, ass d Filosofii im islamische Oste undergange isch im Gegesatz zum islamische Spanie, wo si ufblüet het, uf dr andere Site het er d Theologii widerbeläbt.
Wärk
Theologii
Ulrich Bremi
Dr Ulrich Bremi (* 6. Novämber 1929 z Züri, † 17. Juni 2021 in Zolike) isch e Schwyzer Unternämer un Bolitiker (FDP) gsii. Är isch 1990/91 Bresidänt vum Nationalrot gsii.
Lääbe
Dr Bremi isch e Suhn vum Heinrich Bremi, em Chaufmann, un dr Johanna Sennhauser gsii. No dr Uusbildig an dr Metallarbaiterschuel z Winterthur un dr Mittelschuel het er vu 1950 bis 1954 Maschineböu an dr ETH Züri studiert. Erschti Beruefserfahrige het dr Ulrich Bremi vu 1955 bis 1961 bi dr Firestone AG z Brattele gmacht. Vu 1962 bis 1990 het er d Bauer Kaba Gruppe glaitet, ab 1968 as Delegierte un ab 1992 as Vizebresidänt vum Verwaltigsrot. Vu 1990 bis 1998 isch er Bresidänt vum Verwaltigsrot vu dr Georg Fischer AG z Schafuuse un vu 1992 bis 2000 vu dr Swiss Re z Züri gsii.
Vu 1991 bis 2000 het er dr Verwaltigsrot vu dr Flughafe-Immobilie-Gsellschaft z Chloote bresidiert un vu 1988 bis 1999 dr Verwaltigsrot vu dr Züri-Zytig. Vu 2005 bis 2008 isch er Bresidänt vu dr «ETH Zürich Foundation» gsii. Dr Bremi isch Mitglid vum Arbaitgeberverband vum Kanton Züri gsii, vu 1984 bis 1991 as Bresidänt, un au Mitglid vu dr Gsellschaft fir Hochschuel un Forschig (Bresidänt 1968-1976) un vum 1985 grindetet Verain Taten statt Worte. In dr Schwyzer Armee het er zletscht as Oberschtleutnant dient.
Dr Bremi het z Zolike gläbt. Är isch vu 1964 bis zue irem Dod mit dr Anja Bremi-Forrer (1935-2018) ghyrote gsii. Us dr Eh sin zwoo Dechtere firigange.
Bolitik
Vu 1963 bis 1975 het dr Bremi em Zürcher Kantonsrot aaghert, vu 1969 bis 1973 as Bresidänt vu dr FDP-Fraktion. In dr Amtsperiod 1973/74 isch er Kantonsrotsbresidänt gsii.
Anne 1975 isch dr Bremi in Nationalrot gwehlt wore, är het dert vu 1986 bis 1989 di Freisinnig-Demokratisch Fraktion vu dr Bundesversammlig bresidiert. In sym letschte Amtsjohr 1990/91 isch er Nationalrotsbresidänt gsii.
Fir d NZZ isch dr Bremi en Verdrätter vum «alte Zürcher Wirtschaftsfreisinn» gsii, di fir dr Kanton karakteristisch äng Verbindig vum Unternämerdum mit dr FDP, wu langi Zyt dr bolitisch Ton aagee het, un au vum Schwyzer Milizsischtem. Är het wirtschaftsliberali, aber nit liberteri Positione verdrätte.
Al-Ghazali
Wärk
Lueg au: http://www.ghazali.org/site/oeuvre.htm
Afrikaanse Taalmonument
S Afrikaanse Taalmonument isch es Dänkmool für en Sprooch. Es stoot z Paarl i der Provinz Weschtkap z Südafrika und es isch zur Hauptsach em Afrikaans gwidmet. Taalmonument heisst uf düütsch «Sproochedänkmol».
S Afrikaans isch d Sprooch vo der Meerheit vo de öiropäische Bewooner vom weschtliche Südafrika, und es isch e Form vom Holändisch. Ane 1925 isch s Afrikaans als eigeni Sprooch definiert woorde, und es het denn s Holändisch als die ofizielli Landessprooch vo Südafrika, wo dozmol die Südafrikanischi Union gsi isch, ersetzt. Sid em Ändi vo der Apartheid i der Republik Südafrika i de 1990er Joore isch es eini vo dere ire elf ofizielle Landessprooche.
S groosse Dänkmol isch ane 1975 bout worde. Syni architektonischen Elimänt selle sächs Sache symbolisiere: s sproochliche kulturellen Eerb vo Öiropa, d Würkig vo Afrika uf d Entwicklig vo der Landessprooch, e Brugg vo Afrika uf Öiropa algemäin, s Afrikaans sälber, d Republik als Staatsform und d Bedüütig vo der malaiische Sprooch und Kultur für s Südafrikanisch. Am Dänkmool het’s Dafele mit Inschrifte druff, wo Sprüüch vo südafrikanische Dichter zitiere. Eine dervo heisst uf Düütsch übersetzt: «Afrikaans ist die Sprache, die Westeuropa und Afrika verbindet.»
I der Nöchi vom Dänkmool isch au s südafrikanische Sprooch- und Literaturmuseum.
Jacques Offenbach
Dr Jacques Offenbach (* 20. Juni 1819 z Köln, † 5. Okdobr 1880 en Paris) ischt a franzeesischer Kombonischt, Cellischt, Dirigent ond Theader-Direkdr vo deitsch-jidischer Abstammong gwäa. Er gildet zwar als dr Schepfer vo dr Musik-Gaddong Operette, hot abr au Opra, Ballett- ond Kammermusik gschriiba.
Aus seim Leaba
Dr Jacques Offenbach kommt am 20. Juni 1819 ondrem Nama Jakob Offenbach z Köln uff d Welt. Sei Vadder isch dr Synagoga-Kantor Isaac Ben-Juda Offenbach, wo sein Familia-Nama Eberst aus Liabe zo seim Geburtsort en Offenbach abgendret hot. Der lehrt sein Soh scho en friher Kendheit da richdiga Omgang mit Streichinstrument, zerscht s Geiga- ond hendrher noh s Cello-Spiila. Der jonge Kerle ischt so arg begabt, dass-em sei Vadder bald nix meh beibrenga koo. Drom schickt’r-n en dui Stadt, wo grad en Musikerkreis da beschda Ruaf hot: noch Paris. Au deet lernt s Jakeble saumäßich schnell, so dass’r scho em Alder vo 15 Johr als Cellischt em Orkeschdr vo dr Opéra-comique mitspiila därf. Om dui Zeit rom endret’r sein Vornama Jacob ens franzeesische Jacques.
Bald lernt dr Jacques Offenbach da siiba Johr eldera deitscha Kombonischda Friedrich von Flotow (1812–1883) kenna, wo z Frankreich scho an guada Nama hot. Dr sell fihrt sein jonga Freind en de bekannde Pariser Salons ein, wo der mit seim Cello-Spiil Uffseha erregt. S dauret et lang, bis’r da Ehratitl Liszt des Violoncellos vorliha kriagt.
1839 schreibt dr Offenbach sei erschts klois Werk fir d Bihne, a Vaudeville.. Elf Johr späder wuud’r Dirigent am Théâtre francais. Deet steiret’r fir de nuie Theaderstickla d Schauspiilmusik bei. Am 5. Juli 1955 schliaßlich ereffnet’r sei oiges klois Theader, uff de Champs Elysées d Bouffes Parisiens. Uffihra duat’r bloß oigene kleine musikalische Theaderstickla, wo oft et amol a halba Stond dauret ond wo mr d Mitwirkende an oira Hand abzehla koo. S erschde hoißt Die beiden Blinden, hot grad amol zwoi handelnde Persona ond dauret 20 bis 25 Mendudda. Weil des abr fir an Theader-Obed zwenich ischt, folgt noch-ra Paus glei nomol a Einaktr: Die weiße Nacht. Noch zahlreiche weidre Einaktr ischt 1958 a greeßrs Werk nan dr Reihe: Orpheus in der Unterwelt, a opéra bouffe en zwoi Akt. Des Stick handlet zwar en dr Antike, abr mit deane Seidehiib uff d Obrichkeit ond andre effentliche Zuastend ischt s gegawärdige Zwoide Kaisserreich vom Napoléon II. gmoint. Dia Werk machet da Offenbach et bloß weithin bekannt, sondern berihmt. So bleibt’s et aus, dass’r scho noch kurzer Zeit en der Passage Choiseul a greeßrs Theader oomiada koo: s Théâtre Comte ond a baar Johr späder s Théâtre de Variétés. Deet erleabet fascht äll seine greeßre Werk ihr Uruffihrong, so zom Beispiil 1864 Die schöne Helena, 1866 Ritter Blaubart, 1867 Die Großherzogin von Gerolstein ond 1869 Die Banditen.
1870 bricht dr Deitsch-Franzeesische Kriag aus, ond uff oimol ischt s Glick em Offabach nemme hold. S Volk dischdanziirt sich von-em, sellem gebirdiga Deitscha, obwohl’r seit 1860 de franzeesisch Staatsogeherichkeit hot. Sogar seine Libreddischda Halévy ond Meilhac ziaget sich von-em zruck, obwohl-se johrelang guat mit-em zammagschafft hend. Jetzt muaß dr Offenbach lerna, wia’s ischt, wenn mr kinschtlerische Fehlschläag eistecka muaß. Fantasio, Der schwarze Korsar ond La Braconnière send ganz erfolglos. Bald schiabt’r an graußa Schuldaberg vor sich her. 1875 muaß dr Offenbach sei Théâtr de la Gaîté schliaßa, wo-nr erscht zwoi Johr vorher ibrnomma hot.
En de folgende Johr ondrnemmt dr Offenbach a graußa Tournee durch de Voreinichde Staada vo Amerika. Dr kinschtlerische Erfolg helt sich zwar en Grenza, brengt deam Moo abr immerhin so viil Geld ei, dass’r seine Schulda bis uff da ledschda „Pfennich“ zruckzahla koo.
Mit-em zuanehmenda Alder ploget da Offenbach emmer meh Krankheida. Vor allem macht-em d Gicht arg zo schaffa. Jetzt will’r sich noh oi kinschtlerischs Ziil erfilla, nemlich mit Erfolg en da Bereich vo dr graußa Opr vorzostoßa, nochdem sei Vorsuach vo 1864 mit de Rheinnixen ganz drneabaganga ischt. Desmol greift’r uff a Libreddo vom Jules Barbier zruck: Hoffmanns Erzählungen, a fandasdischa Opr en drei Akt mit-ma Vor- ond ama Nochspiil.
Am 5. Okdober 1880 schliaßt dr Offenbach seine Auga fir emmer. 61 Johr alt ischt’r worra. D Uruffihrong vo seim Spätwerk Hoffmanns Erzählungen erleabt’r nemme. Sei ledschda Ruah fendet’r uff-em Friidhof Montmartre en Paris.
Bedeidong
Wia scho en dr Eileidong erwehnt, gildet dr Offenbach als Schepfer vo dr Musik-Gaddong Operedde, genauer: vo dr moderna Operedde, obwohl er selbr bloß a baar vo seine Werk so bezeichnet hot. Meischdens hot er d Begriff opéra bouffe ond opéra comique vorwendet, was-mr mit Komische Oper übersetza koo. Dr Begriff Operette isch de franzeesisch Vorkleinerong vom Begriff Oper, bedeidet also Kleine Oper. Dr Begriff Operette ischt aber scho lang vor-em Offenbach uffkomma, bloß hot mr do drmit friher meischdens a oi-akdiga Opr odr a reladiv kurza Opr so bezeichnet. Was abr nei beim Offenbach ischt, des isch d Satire, d Lächerlichmachong vom Milidär, d Gsellschaftskridik mit-ma Schuss Erotik ond d Parodii vo dr graußa ernschda Opr, zom Beispiil vo soddiche, wo dr Giacomo Meyerbeer am Haus vo dr Grand Opéra rausbrocht hot. Au en Wien hot dui nuia Kunschtgaddong an graußa Ooklang gfonda, so dass-es bald a baar eschtreichische Kombonischda em Offachbach nochgmacht hend, zerscht dr Franz von Suppé (Die schöne Galatée, Bocaccio) ond späder, ibr Omweag, dr Johann Strauß (Sohn) (Die Fledermaus, Der Zigeunerbaron). Dia Kombonischda hend zwar au a geniala Musik gschriiba, abr dr Stoff vo ihre Operedda hot nemme des ghet, was – lueg weider oba – em Offenbach seine Werk so einzigardich gmacht hend. Vorherrschend ischt bei de selle Wäaner d Gmiadlichkeit gwäa, et selda vorbonda mit Sendimentalideet.
Operedda
(Hendr-em Titl ischt emmer uff franzeesisch oogeaba, wie dr Offenbach selber sei Werk bezoichnet hot.)
Alan Turing
Dr Alan Mathison Turing OBE, FRS [] (* 23. Juni 1912 z London; † 7. Juni 1954 z Wilmslow, Cheshire) isch e britische Logiker, Mathematiker, Kryptoanalytiker und Informatiker gsi. Er gältet hüte as äine vo de iiflussriichste Theoretiker vo dr früeje Kompiuterentwigglig und Informatik. Dr Turing het e groosse Däil vo de theoretische Grundlaage für die modärni Informazions- und Komputertechnologii usdänggt. Au sini Biidrääg zur theoretische Biologii häi dere d Richdig aagee.
Si Modäll für d Berächebarkäit vo dr Turingmaschine bildet äins vo de Fundamänt vo dr theoretische Informatik. Wääred em Zwäite Wältchrieg het er e wichdigi Rolle bi dr Entzifferig vo de dütsche Funksprüch, wo mit dr Enigma, gspiilt. Dr grösst Däil vo sine Arbäite isch noch em Ändi vom Chrieg ghäim bliibe.
Dr Turing het 1953 äins vo de erste Schachbrogramm entwigglet, aber wil er d Hardweer nid ghaa het, het er alles sälber müesse usrächne. Dr Turing Award dräit si Naame und isch die bedütendsti Uszäichnig in dr Informatik. Dr Turing-Test liiferet es Kriterium zum künstligi Intelligänz iizschetze.
Wäge sinere Homosexualidäät, wo denn no stroofbar gsi isch und au as Chrankhit gulte het, het men en 1952 psüchiatrisch zwangsbehandlet und en under anderem mit wiiblige Hormon „chemisch kastriert“. Er het au nüm an ghäime Brojekt vom britische Noochrichtedienst döfe schaffe. D Hormonbehandlig het si Körper verwiibligt und er isch depressiv worde. 1954 het er sich seer woorschinlig umbrocht. Im Joor 2009 het sich dr britisch Brömieeminister Gordon Brown offiziell im Naame vo dr Regierig entschuldigt drfür, wie dr Turing behandlet worde isch.
Jungi Mundart (1997)
Wettbewäärb
Uusgschriibe woore isch dr Lyrik-Wettbewäärb im Friesummer 1997, dr Yysändeschluss isch wäge dr wenige Täxt, wu yygschickt wore sin, schließli bis zum 31. Dezämber 1997 verlengeret wore. Mitmache chenne het mer mit Gedicht in eme alemannische Dialäkt us em Badische, wämer noch em 31.12.1967 uf d Wält chuu isch. D Täxt hän solle anonym yygee wäre mit eme Passwort. Verbunde mit em Bryys isch e Bryysgäld gsii in Heechi vu 1200,- DM fir dr eerscht Blatz, 800,- DM fir dr zweet Blatz un 500,- DM fir dr dritt Blatz, derzue het s e Ferderbryys gee. Mitgmacht hän emänd zwelf jungi Lyt, wu zäme 22 Gedicht yygschickt hän.
Uusgweelt woore sin di bremierte Täxt vun ere fimfchepfige Jury, wu d Inge Tenz, d Uschi Isele un dr Siegfried Thoma vu dr Muettersproch-Gsellschaft, dr Schurnalischt Jörg Bertsch un dr Werner O. Feißt vum SWR derzue ghert hän. D Bryysverleiig isch derno am e Wuchenänd anne 1998 gsii, am Samschtig het s e Dräffe vu allne Dailnämer*ne mit Lyt vu dr Muettersproch-Gsellschaft im Waldhof z Fryburg gee, am Sunntig isch derno d Bryysverleiig in dr Grichtslaube z Fryburg gsii.
Peter Hauk
Dr Peter Hauk (* 24. Dezämber 1960 z Walldürn) isch e dytsche Bolitiker (CDU). Är isch syter anne 1992 Mitglid im Landdag vu Bade-Wirttebärg un dert dr Erscht Stellverdrättend Fraktionsvorsitzer vu dr CDU. Vu 2005 bis 2010 isch er Landesminischter fir Ernehrig un Ländlige Ruum gsii. Syt dr Landdagswahl 2011, bis zue dr Wahl vum Guido Wolf im Jänner 2015, Fraktionsvorsitzer un dodermit Oppositionsfierer Oppositionsführer im bade-wirttebärgische Landdag gsii. Syt Mai 2016 isch er im Kabinett Kretschmann II wider Minischter fir Ländlige Ruum.
Uusbildig un Beruef
Dr Peter Hauk isch z Rippberg im Odewald ufgwachsen un het 1980 s Abitur am Karl-Ernst-Gymnasium Amorbach gmacht. Noch em Grundwehrdienscht bi dr Panzergrenadier z Munster un z Düre het er an dr Universitete Friburg Forschtwisseschaft studiert un as Diplom-Forschtwirt abgschlosse.
Derno isch er Wisseschaftlige Mitarbaiter bi dr Forschtlige Versuechs- un Forschigsaastalt Friburg im Beraich Landespfläg gsii. Noch em Referendariat bi dr Landesforschtverwaltig Bade-Wirttebärg z Gundelse, Stuegert un z Kinzelse het er anne 1989 di Groß Forschtli Staatspriefig abglait. 1989 bis 1991 het er as Forschtyyrichter bi dr Forschtdirektion Friburg z Lohr un z Staufe gschafft. Bis 1999 isch dr Hauk stellverdrättende Laiter vum Forschtamt Schendl (Jagscht) gsii. Vu 1999 bis 2001 isch er Projäktlaiter bi dr Forschtlige Versuechs- un Forschigsaastalt un vu 2001 bis 2005 Laiter vum Forschtamt Alleze gsii. Är het su au as Vorsitzer vu dr Arbetsgmainschaft Ländligi Erwachsenebildig Bade-Wirttebärg (ALEB) engaschiert.
Bartei
Vu 1985 bis 1989 isch dr Hauk Vorsitzer vu dr Jungen Union Düre gsii, vu 1987 bis 1995 Chraisvorsitzer vu dr JU Necker-Odewald-Chrais un vu 1987 bis 1991 Mitglid im JU-Bezirksvorstand. Dr Peter Hauk isch Mitglid im Vorstand vu dr CDU Necker-Odewald-Chrais un vu dr CDU Nordbade. Vu 1993 isch er stellverdrättende Bezirksvorsitzer vu dr CDU Nordbade gsii un syt 2013 isch er Vorsitzer vu dr CDU Nordbade. Vu 1984 bis 1988 isch er Mitglid im Ortschaftsrot z Rippberg gsii un vu 1999 bis 2004 isch er im Chraisdag ghockt. Syter anne 2010 isch er Mitglid im Landesvorstand vu dr CDU Bade-Wirttebärg.
Landdag un Landesregierig
Dr Peter Hauk isch syter anner 1992 Mitglid vum Landdag vu Bade-Wirttebärg. Noch dr Landdagswahl 1996 isch dr Hauk Vorsitzer vum Arbetschraios Ländlige Ruum un Landwirtschaft vu dr CDU-Fraktion wore. 1998 isch er stellverdrättende Fraktionsvorsitzer mit dr Gschäftsberaich Umwält/Verchehr un Ländlige Ruum/Landwirtschaft wore. Glychzytig isch er au barlemäntarischr Gschäftsfierer vu dr CDU-Fraktion im Landdag vu Bade-Wirttebärg gsii.
Dr Hauk isch syter anne 1992 alliwyl iber s Diräktmandat im Wahlchrais 38 Necker-Odewald in dr Landdag yyzoge. Bi dr Landdagswahl 2011 het er do 48,4 Brozänt vu dr Stimmen iberchuu, balz eh Brozäntpunkt iber em Landesdurschnitt.
Vu April 2005 bis Februar 2010 isch dr Peter Hauk Minischter fir Ernehrig un Ländlige Ruum gsii Wu dr Günther Oettinger 2005 dr Vorsitz vu dr CDU-Landtagsfraktion ufgee het go Minischterbresidänt z wäre, het si dr Hauk as Wunschkandidat vum Oettinger um des Amt beworbe, isch aber in erer Kampfabstimmig em Stefan Mappus unterläge. Wu dr Mappus Minischterbresidänt woren isch, isch dr Hauk am 10. Februar 2010 mit 43 vu 69 Stimme vu dr CDU-Abgordnete zum Vorsitzer vu dr CDU-Fraktion im Landdag gwehlt wore. No dr Landdagswahl 2011 isch dr Hauk in däm Amt bstetigt wore un het dur dr Regioerigswächsel dodermit d Roll vum Oppositionsfierer ibernuu.
Familie un Privats
Dr Peter Hauk het zwai Chinder un wohnt in dr Stadt Alleze. Är isch syt 1981 Mitglid vu dr katholische Studänteverbindig K.D.St.V. Wildenstein Friburg im Brisgau im CV un ehrenamtlige Organischt im Osterburkener Dailort Hemsbach.
Heinrich IV. (HRR)
Dr Heinrich IV., gebora am elfda November zeahhondertfuchdsg in Goslar, gschdorba am sibda Auguscht ehlfhondertsegs in Lüddich, war dr äldeschde Bua vom Heinrich III. aus em Gschlecht vo dr Salier ond der Kaisere Agnes. Ab 1053 warer Mitkenig, ab 1056 remisch-deitscher Kenig ond von 1084 bis zua seiner, durch sein jengschda Bua Heinrich V., erzwongana Abdanggung am oisadreisigschda Dezember elhondertfembf Kaiser.
Leaba
Dr Heinrich isch am elfda November zeahhondertfuchdsg in Goslar gebora. An Oaschdra 1051 ischer durch dr Hugo von Cluny in Keln dauft wora. Zwoi Jauhr schbäder ischer im Abril 1053 in Tribur zom Mitkenig gwählt und im Juli vom selbiga Jaur in Aacha grönt wora. Dia Eile war au obraucht, sei Vadr isch nämlich im Ogdober 1059 im alder von grad amal 39 Jaur gschdorba.
Der omündige Kenig isch bald zom Schbielbahl von de Groase vom Reich wora. Au dr kenigliche Hofschdaat war koi groaße Hilfe. So berichded dr Analischd vom Gloaschder Niedralteich „die bei Hofe Anwesenden aber sorgten jeder für sich selbst, so viel sie nur konnten, und niemand unterwies den König, was gut und gerecht sei, so daß im Königreich vieles in Unordnung geriet“. Im Abril 1062 isch dr jonge Kaiser vom Anno von Keln auf ma brächtig gmiggda Bedle endfiert wora. In de negschde Jaur ischer in seiner Obhuad aufgwagsa.
Nachm Erreicha vo dr Voljärigkeit hadder versuacht dean Eifluss von de mächtige Fürschda zruckzumdränga. Dabei hadder se haubdtsächlich auf Reichsminischteriale gschdüzt. Zur Sicherong vo dr Keniglicha Macht in Saxa hatter außerdeam Burga im Saxaland baua lasse, was ledschdedlich dr Auslöser von de Saxagrieage wora isch.
1090 ischer nommal gega seine Gegner in Süditalien ins Feld zoga, dia sich um dr nuigwählda Babscht Urban II. gsammlt khet hand. Zunägscht waren iam seine Gegner onderleaga, aber dann isch sei oigner Bua, Konrad II., zua seine Gegner iberglaufa. Draus isch fer dr Heinrich a baar Jaur long a gfährlicha Situation erwachsa. Nachm Abzuag aus Italien hat sei rebellischer Bua dann aber emmer mehr an Bedeidung verlora, bisser schliaßlich 1101 in Florenz gschdorba isch. 1103 hat dr Heinrich dr earschda Reichsfriede in Deitschland ausgruafa.
Sei jängerer Bua Heinrich V, hat ihn am oisadreisigschda Dezember elhondertfembf zur Abdanga zwonga. Bevor dr Konfligt hät milidärisch glöst wera kenna, isch dr Heinrich abr erkrangt und am sibda Auguscht elfhondertsegs gschdorba. Aufm Schterbebett hadder seim rebellischa Ked no vergeaba.
Bewerdong von seiner Herrschaft
Koi anderer remisch-deitscher Herrscher vom Middlalter hat deradige Heana ond Diafana erleaba miasa. Fer seine Feind warer dia Inkernation vom Beasa, dr Antichrist, wogega er fer seine Ohänger, die bsonders em oifache Volk zahlreich warend, a von Gott eigsetzter Kenig war.
An tagdischem Gschick im Omgang mit de Groaße vom Reich hadds ihm sehr gmangelt ond allz leicht hat dr Houchmuat ond dr Schdolz von ihm Besitz ergriffa. Gleichzeidig warer aber au oermiadlich ond emmerzua von dr Richdigkeit vo seiner Positio iberzeigt, was iam d nödige Graft gea hat, gega alle Widerschtände ozumkämpfa.
Guggenheim (Familie)
Di amerikanisch Familie Guggenheim isch en Industriellefamilie, wo zytwys de wältwyti Märcht für Chupfer, Silber und Blyy beherrscht het.
D Familie stammt us em Dorf Längnau i de Schwiiz. Guggenheim gits drum natürli au no i irem Heimetland, hüt bsunders i de Stadt und Region Züri. De Name isch vom elsässische Dorf Gugenheim (elsäss. Göine) abgleitet.
Familiegschicht
Die amerikanischi Linie vo s Guggenheims gaht uf de Simon Guggenheim (1792–1869) zrugg, wo us Längnau im Kanton Aargau cho isch. Lengnau und de Nachberort Ändige sind die einzige Schwiizer Ort gsi, wo sich Juden im 18. und 19. Jahrhundert hend döfe niderlah. 1847 isch er mit synere zweite Ehefrau und syne Chind i d USA usgwanderet. Mit sym einzige Sohn Meyer Guggenheim het er z Philadelphia es Handelsundernähme uufbuut. E Silbermine, wo de Meyer Guggenheim 1881 erworbe het, het de Grundstei zumene mächtige Bärgbuukonzärn gleit, wo zytwys bis zu 80 % vo de wältwyte Produktion vo Chupfer, Silber und Blyy beherrscht het.
Anita Vogel
D Anita Vogel (* 1950 z Kappelrodeck) isch e dytschi Wirtschaftibersetzeri un Autori.
Lääbe
D Vogel isch z Kappelrodeck ufgwagse. No dr Schuel het si Wirtschaftsibersetzeri glehrt. Si het z Paris un in dr USA gschafft un isch schließli retuur uf Dytschland chuu un het bim Daimler aagfange. Zletscht isch si dert bis zue irem Ruestand fir d Verchaufs- un Exportabwicklig vu Nutzfahrzyyg zueständig gsii.
Si schrybt nit nume uf Hochdytsch, nai, au in irem alemannische Dialäkt. Anne 2016 het si bim Dialäktwettbewäärb Lohrer Murre mit dr Gschicht „Hawaii-Susi“ e zweete Bryys in dr Kategory Prosa gwunne un ai Johr speter mit em Gedicht „Mummelsee in 2017“ dr zweet Bryys in dr Kategory Lyrik. Si haltet Vordreg zue verschidene Themene un macht Läsige. Si isch Mitglid im Autorenetzwärch Ortenau.
Michèle Lutz
Jugend un berüaflicha Kàrriar
D’ Michel Lutz hàt ànna 1984 a Maischterpriafung àls Frisiarera bschtànda, un hàt drzüa a Befähigungsnohwiis vu Racht. Vu 1985 bis 2016 hàt sa ìhra aigana Koffori-Salo àm Place Franklin z’ Mìlhüüsa bewìrtschàftet. Vu 2006 bis 2016 ìsch sa d’ Vorsìtzenda gsìì vu dr Kärperschàft vu da Frisiarer. Sa ìsch àui Mìtglìed vum Generàlvorschtànd un Vizavorsìtzenda vu dr Mìlhüüser Àbtailung vu dr elsassischa Hàndwarkskàmmra. Züadam ìsch sa àb 2014 d’ Vorsìtzenda gsìì vum Verain „Sémaphore Mulhouse Sud-Alsace“.
ìn Politik
Ìhra politischa Kàrriar hàt d’ Lutz ààgfànga àn dr Kommünàlwàhl vu 2014, wu sa àm 2. Plàtz gsìì ìsch uff dr Lischta vum üssschaidenda Kàndidàt Jean Rottner. Dia Lischta ìsch gwählt worra; àlso ìsch d’ Lutz àb März d’ ärschta Schtällvertrattenta vum Rottner gsìì. Àls Schtällvertrattenta ìsch sa veràntwortlig gsìì fìr d’ lokàla Wìrtschàft-s-Äntwìcklung un fìr d’ Àttràktivitet un d’ Näijäntwìcklung vu da Gebiater. Zitter 2017 ìsch sa àui d’ ärschta Vizavorsìtzenda vum Kommünàlverbànd Mulhouse Alsace Agglomération (M2A). Doo ìsch sa veràntwortlig fìr dr Schüaldianscht, d’ näija uffschtehenda Wìrtschàfta, d’ Àrwet un d’ Bìldung.
Ànna 2016 hàt sìch d’ Lutz àn d’ Pàrtäi Les Républicains ààgschlossa. Àn dr Wàhl vum Vorsìtzenda vu dr Pàrtäi hàt sa nìt mìtgmàcht.
Àm Ààfàng vum Johr 2017 ìsch dr Rottner ìm Schpìtàhl ilìefert worra. Àlso hàt ìhn d’ Lutz àls Bìrgermaischtera vertratta. Nohdam àss dr Rottner àm 20. Oktower 2017 Vorsìtzender vu dr Region Grand Est worra ìsch, hàt dr Gmainsrot vu Mìlhüüsa d’ Lutz àls Bìrgermaischtera gwählt. Dr Rottner ìsch àlso ìhra ärschter Schtällvertratter worra. D’ Lutz ìsch d’ ärschta Fràui, wo Bìrgermaischter vu Mìlhüüsa worra ìsch. Àn dara Zitt sìn ìm Frànkrìch numma 8 Fràuija gsìì, wo Bìrgermaischtera gsìì sìn ìn da 41 Schtädt mìt mehr àls 100,000 Iiwohner.
Àn dr Kommünàlwàhl vu 2020 ìsch d’ Lutz nochamol àls Bìrgermaischtera gwählt worra, mìt 38,61% Prozant vu da Schtìmma. Dàs ìsch àwer numma 9,25 Prozant vu da Litt gsìì, wo uff dr Wählerlischta igetràga gsìì sìn. Àls sa gwählt worra ìsch, hàt d’ Lutz 20 Schtällvertratter ärnännt; dervu sìn 7 näija Schtällvertratter gsìì. Wahrend ìhrer Àmtszitt àls Bìrgermaischtera ìsch d’ Waltversöichung vum Covid-19 gsìì.
Üsserdam ìsch d’ Michèle Lutz ain vu da 74 gwählta Mìtglìeder vum Owerrhi-Rot. Doo ìsch sa Mìtglìed vu dr elsassischa Delegàzion.
ainiga vun ìhra Schtàndpunkta un Màsnàhma
Wahrend dr Wàhlkàmpània vu 2020 hàt d’ Lutz àls Kàndidàta Màsnàhma vorgschlààga, fìr d’ Gschaftschtroossa ìn da Schtàdtràndviartel z’ unterschtìtza, un d’ Sìcherhaitskräfta bi Nàcht z’ verschtärka. Sa hàt àui wälla, às d’ Litt älter às 65 Johra fräi mìt’m Bus un-em Tràm känna raisa; dàs ìsch meeglig zitter Janner 2021.
Nohdam àss d’ Mìlhüüser evànggelischa Kìrich Porte ouverte chrétienne a Suchthard vum COVID-19 worra ìsch, hàt d’ Lutz àm 6. März 2020 mehrera Kültürorta loo schpärra. Àb em 10. März hàt sa d’ Schüala, d’ Büacheräija, un d’ Schporthàlla loo schpärra. Wahrend dr COVID-Kriisa hàt sa àui a Kolumna unterschrìewa, fìr d’ Nutzung vu dr Wàhlmàschìna z’ befärdra.
Ìm Juli 2020 hàt d’ Michèle Lutz àls Bìrgermaischtera vu Mìlhüüsa a Kolumna unterschrìewa, fìr „mehr Màchtbefugnis fìr d’ Gmainda“ z’ ärfordra fìr d’ ìnnera Sìcherhait un d’ Schtàdtpolizäi.
Ìm Johr 2021 hàt sa d’ Prowa vu dr 5G z’ Mìlhüüsa güat ghaissa.
ìhra Privàtlaawa
D’ Michèle Lutz labt ehaloos un hàt kä Kìnd. Sa kännt s’ elsassischa Dialäkt.
Simone de Beauvoir
D Simone de Beauvoir [] (* 9. Januar 1908 as Simone Lucie-Ernestine-Marie Bertrand de Beauvoir z Bariis; † 14. April 1986 z Bariis) isch e franzöösischi Schriftstellere, Filosoofin und Feministin gsi. Si isch politisch engaschiert gsi und het e Hufe Romään, Erzääluge, Essey und Memuare gschriibe. Si gältet as Verdrätere vom Existentialismus. Mit iire bäide existentialistische Romään L'Invitée (1943; dt.: Sie kam und blieb) und Le Sang des autres (1945), 1984 vom Claude Chabrol as Das Blut der Anderen verfilmt, het d Simone de Beauvoir Anerkennig as Schriftstellere überchoo. Dr Wälterfolg Das andere Geschlecht (1949) gältet as e Mäilestäi in dr feministische Litratuur und het us ere die bekanntisti Intellektuelli z Frankriich gmacht.
Fußball-Europameisterschaft 2008
D Fueßball-Europamaischterschaft 2008 vu dr Manne (offiziäll UEFA EURO 2008) isch di 13. Uusdragig vum Turnier gsii un het vum 7. bis 29. Juni 2008 z Eschtrych un in dr Schwyz stattgfunde.
Europamaischter isch di spanisch Fueßballnationalmannschaft wore, wu zum zwaite Mol no 1964 dr Titel gwunne het un im Finale gege di dytsch Nationalmannschaft mit 1:0 gwunne het.
Dailnämer
Fir d Euro 2008 sin die 16 Mannschafte qualifiziert gsii:
Finalrundi
1 Sieg nach Verlängerung 2 Siig im Elfmeterschieße
Nina Degele
D Nina Degele (* 29. Juli 1963 z Ulm) isch e dytschi Soziologi un Hochschuellehreri.
Lääbe
Vu 1982 bis 1989 het d Nina Degele an dr Universitet Minche un dr Uni Frankfurt Sinology, Soziology, Bolitikwisseschaft, Filosofy un Psichology studiert. Vu 1992 bis 1998 het si z Minche as wisseschaftligi Mitarbaiteri un Assischtänti am dertige Inschtitut fir Soziology gschafft. Anne 1993 het si an dr Sozialwisseschaftlige Fakultet mit em Thema ''Der überforderte Computer. Zur Soziologie menschlicher und künstlicher Intelligenz'' promoviert. Im Johr 1998 het si si mit dr Arbet ''Informiertes Wissen. Eine Wissenssoziologie der computerisierten Gesellschaft'' habilitiert.
Anne 1998 isch d Nina Degele Gaschtbrofässeri an dr University of Minnesota, USA gsii un het 1999 dr C-4-Lehrstuel fir „Allgmaini Soziology/Gsellschaftsanalis“ am Fachberaich Sozialwisseschafte vu dr Universitet Osnabrück un 2000 dr Lehrstuel vu dr C-3-Brofässur fir Soziology un empirischi Gschlächterforschig am Inschtitut fir Soziology vu dr Universitet Fryburg verdrätte. Die Brofässur het si anne 2001 ibernuu. Syter 2002 isch si dert gschäftsfierendi Diräkteri vum Inschtitut fir Soziology.
Thematischi Schwärpinkt vu ire Arbet sin Wisse- un Tächniksoziology, d Modärnisierigstheory, Gender- un Queer Studies un qualitativi Methodology.