cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wappenscheiben des Klosters Wettingen
Doppelschiibe vo Appezöll
D Inschrift isch en Achtziiler: «Jm Schwaben Krieg hatenn die Kitel Jm panner Einen Schönen Thitel. Vil Tüffel Solten Jiren Walten, Aber Die Appenzeller Stalten Ein Wachtt Gegen dem Rouwen gsind, Unnd Schmirtend sÿ der Mas Um dgrind, Das Sÿ das Panner Mit dem Boßen ''Von Appen Zell Nit Dorftend Lößen.» Di biblische Gschichte in de untere Zwickelblider sind Himmelfahrt Chrischti und s Pfingschtwunder. D Kartusche-Inschrift isch: «Uff Erden Christ sÿn Werk gethan, Drum Wolt er uff dem Oehlberg stahn. Uß Sÿner Jünger Ganzer Schar Wurd Er zum Himmel ghoben Zwar. Doch die Verheißung bald Sollt werden, Der Heilig Geist Kam ab Zur Erden ''Und Wirket Mächtig bÿ der Jünger Zahl; Jn Allen sprachen reden Sÿ zumal. · 1579 ·»
Di witere Schiibe im Oschtflügel
Und denn sind i de räschtliche Faischter vom Oschtflügel Bildschiibe vo verschidene Stifter ygsetzt.
Im Aaschluss an di Schiibe vo de Nachbarschtädt sind hüt im Oschtflügel zwei witere, grossi Schiibe z gesh. E Wappeschiibe vo Frankriich isch vom Aarauer Hans Ulrich Fisch ums Johr 1625 gschaffe worde und d Bildschiibe danäbe, wo es schpanischs Wappe zeigt, hetz im 1582 der Altdorfer Glasmoler Peter Bock gmacht.
D Wappeschiibe vo de Schtadt Mellige
D Wappeschiibe vo Mellige zeigt e Pyramide vom doppelte Stadtwappe, no nöd wi hüt de roti Leu, sondern en wiiser Chreis uf rotem Grund. Über de Schtadtwappe isch s Riichswappe mit de Krone z gseh. Rächts und links vom Riichswappe, jewils durch Süülen abtrennt, sind di beide Johannes abbildt, wo d Chilepatron vo de Melliger Chile sind. De Täufer erkennt me am Buech und em Lamm, de Evangelischt am Giftbächer. In de obere Zwickel sind d Uferstehig und d Himmelfahrt vo Jesus Chrischtus dargschtellt.
Unte isch e Schrifttafle, uf dere steit: «Die Statt · Mellingen · 1623».
D Wappeschiibe vo de Schtadt Brämgarte
Di architektonisch Gliderig vo dere Schiibe entschpricht dere vo de vorherige Schiibe vo de Schtadt Mellige. Au d Wappepyramide mit de doppelte Darstellig vom Schtadtwappe und em krönte Riichswappe drüber, entspricht de Melliger Schiibe. Durch d Süüle vom Riichswappe trännt isch de Nikolaus im Bischofsornat und d Maria Magdalena. D Magdalena isch urschprünglich d Chilepatronin vo de Brämgarter Schtadtchile gsi, bi de Rekonziliation im Johr 1532, wo Brämgarte nach eme kurze reformiirte Intermezzo wider isch katholisch worde, het me d Chile dann im Nikolaus vo Myra gweiht. In de obere Zwickel gseht me Jesus uf em Wäg uf Golgatha und d Chrüzigung.
D Doppelschiibe vo de Schtadt Bade
Zu de Doppelschiibe vo de Schtadt Bade ghöre e Figure- und e Wappeschiibe, so wi s bi de Schtandesschiibe vo 1579 üblich gsi isch. D Figureschiibe zeigt es Mondsichelmadonna mit Chind und Szepter. Im obere Teil vo de Schiibe gseht me links und rächts jewils e Chind, wo e Allegorie vom Früehlig und vom Sommer sind. De Früehlig erkennt me an de Blueme, de Sommer an de Ähre. Zwische dene Chind sind d Verkündigung an d Hirte und d Geburt vo Jesus dargschtellt.
Unte isch e Inschrift uf ere Rollwerktafle, wo's heisst: «Die Statt Baden +».
D Wappeschiibe vo Frankriich
D Wappeschiibe zeigt in de Mitte s Wappe vom König Ludwig XIII., wo zweiteilig isch und us de Wappe vo Frankriich und Navarra bestoht. Um's Wappe umme het's zwei Ordenskette, di inneri vom Hl. Michael, di ander vom heilige Geischt. Links vom Wappe stoht d Maria, rächts en Bischof, wo me nöd cha identifiziire, obwohl de Nameszug «S. ROBERTVS» derbi stoht. Di obere Zwickelbilder zeiget de Salomo uf em Thron, wo vo Leue bewacht wird und rächts d Königin vo Saba, wo Gschenk bringt. Links unte isch's Wappe vom Robert Myron abbild, wo in de Ziit vo 1617 bis 1627 Gsandte vo Frankriich z Soledurn gsi isch. Rächts nebe den Wappe isch en Inschrift, wo vo d Stiftig vom Wappe verzällt: Übersetzt heisst das: «Im Name vo Gott, wo allmächtig isch, und vom allerchrischtlichschte König Ludwig XIII. vo Frankriich und Navarra, em Bschützer vom Zischterzienserorde, het de Robert Myron, de Gsand bi de Eidgnosseschaft, uf Rat vom König bi eme Bsuech im Chloschter es Zügnis hinterlah und das Wappe vo sim Herr gschänkt.»
En Teil vo de Schiibe stammt sicher von ere ältere Schiibe, wo vilicht durch en Blitzschlag zerschtört worde-n-isch, wi de Lehmann im 1926 scho vermuetet het.
D Bildschiibe vo Schpanie
S Wappe, wo uf dere Schiibe abbildt isch, isch das vom Philipp II, wo vo 1555 bis 1598 König vo Spanie isch gsi. Über em Wappe isch e Krone und gsäumt wird es vo de Ordenskette vom Guldige Vlies. S Wappe zeigt viir Teil: im erschte Fäld isch de Turm vo Kaschtilie und de blau Löi vo Léon z gseh, im zweite Fäld d Farbe vo Aragon und der Adler vo Sizilie, im dritte obe di öschtriichische Farbe Root-Wyss-Root und drunter d Schregbalke vo Burgund und im viirte Fäld d Lilie vo de Bourbone, de schwarz Löi vo Flandere und de guldig Löi vo Brabant. Im obere Härzschild ischs Wappe vo Portugal z gseh, im untere, wo au gviertlet isch, de eichöpfig Adler und d Nattere vo Mailand. Des Wappe isch au es Zeiche für d Machtfülli und de Machtaaspruch vom Philipp, wo dur d Figure rächts und links vom Wappe unterstriche wird, wil si Allegorie vom Siig sind. Au d Kartuscheinschrift über dene beide Figure unterstriicht das. Da heissts: «TERRE MAREQUE DEO IVVANTE IN CHATOLICE REGIS MANV» Das bedütet «Länder und Meer sind wäge de Hilf vo Gott in de katholische Händ vom König». Unterm Wappe isch e zweiti Inschrift, wo an d Seeschlacht vo Lepanto im Johr 1571 und an d Eroberig vo Lissabon vo 1580 erinneret. D Inschrift lutet: «Mit Gottes hilf manlicher weer schlug ich den Türcken uff dem Meer Mit Babsts und Venedischem Heer Portugal min erblandt war gwan ich mit Gwalt in disem 1580 jar» Di beide Ereignis sind unter dere Inschrifte im Bild zeigt. I de linke Arkade gseht me d Seeschlacht, wobi d Schiff vo de chrischtliche Liga an de Fahne z erkenne sind und da dra, dass d Schiff schön gordnet sind. D Schiff vo de Türgge mit em Halbmond i de Fahne sind scho durenand groote. In de rächte Arkade gseht me s Spanische Landheer und d Portugiise, wo Lissabon nümm chönne halte. Über de Arkade, jewils am Rand vo de Schiibe, isch s Wappe vom Pompeo della Croce dargstellt, wo dozmol spanische Gsandte bi den Äidgnosse gsi isch. Er het z Altdorf gwohnt, wil Uri traditionell enge Beziihige zum spanische Herzogtum Mailand gha het. Am unteren End vo de Arkade isch en Inschrift, wo uf d Stiftig vo de Schiibe durch de Philipp Bezug nimmt: «PHILIPPO MAXIMO HISPANARVM ET MAXIMARVM PROVINCIARUM REGI · POMPEIVS DE CRVC LEGATVS SVVS APVD HELVETIVS · 1582 · PB» Übersetzt bedütet das «Philipp, em übermächtige König vo de schpanische und überseeische Provinze. Pompeo della Croce, sin Gsander bi de Schwiizer».
Region Stuttgart
Yywoonerzaale
D Yywoonerzaale sin Ergebnis us dr Volkszellige (¹) oder amdligi Fùùrdschryybige vùm Statistische Landesamt Baade-Wiirdebäärg (nùme Haubdwoonsiz).
Verband Region Schduegerd
As Dreeger vù dr Regionalblaanig in dr Region isch dr Regionalverband Midlere Necker (dt. Regionalverband Mittlerer Neckar) zùm 1. Jäner 1973 as Kerperschaft vum effentlige Rächt yygriichded woore. 1992 isch er in Regionalverband Schduegerd (dt. Regionalverband Stuttgart) ùmgnänd woore. Dùr s „Gesetz über die Errichtung des Verbands Region Stuttgart“ vùm 7. Februar 1994 isch er in dr Verband Region Schduegerd iberfierd woore. Är isch aine vù zwelf Regionalverbänd z Baade-Wiirdebäärg, zwee vù dääne sin au iber d Landesgränze uuse zueschdändig. D Gschäfdsschdel vùm Regionalverband isch z Schduegerd. Dr nèi Verband hed iber d Regionalblaanig uuse no wyderi Ùfgaabe griegd (Verchèèrsblaanig, ÖPNV ùn Wiirschdafdsfèèrderig) ùn hed au as ainzige Regionalverband z Baade-Wiirdebäärg e diräkt gweeld Parlemänt, d Regionalversamlig, wù al fimf Joor gweeld wird.
Ruumblaanig
In dr Region Siidlige Ooberryy gid s mid Schduegerd ai Ooberzäntre. Dernääbe gid s fimfzee Midelzändre:
Verbandsdiräkter bzw. Regionaldiräktär
1973-1994 hed des Amd Verbandsdiräkter ghaise, ab 1994 Regionaldiräkter.
Liste der Oberflächenstrukturen der Io
Des isch e Liste vu dr benennte geologische Strukture uf dr Io. Lueg au bi dr Liste vu dr Berge uf dr Io.
Eruptivi Zentre
Eruptivi Zentere uf dr Io, Gegende wo typischerwiis grösseri vulkanischi Aktivität beobachtet worre isch, sin uf Vulkangötter un/oder Schmidde us verschiidene Mythologie daift
Catenae
Uf Io sin catenae (Kraterchette) uf Sunnegötter us verschiidene Mythologie daift.
Grand Est
Grand Est (Grossa Oschta) ìsch a frànzeescha àdminischtràtiva Region, wo àm 1. Janner 2016 grìnda worra ìsch. Sa kummt vu dr Fusion vu da Regiona Elsàss, Champagne-Ardenne un Lothrìnga, ìm Ràhma vu dr Reform vu da Regiona ìm Frànkrìch.
Jeune Homme
Jeune Homme isch e Schwiizer Komödie vum Regisseur Christoph Schaub ussem Joor 2006. D Dreharbete sin im im Mai/Juni 2005 z Gämf un z Züri gmacht worde. De Film handlet vumene junge Dütschschwyzer, wo in d Welschschwyz go als Aupair schaffe goot. D Handlig parodiert eso Theme wie de Generationekonflikt, Erwaggsewerde un s Verhältniss zwüsche Welsch- un Dütschschwyzer. In de Hauptrolle spiilt de Matthias Schoch. In d Kinos isch de Film im Januar 2006 cho, un d Free-TV Premiere vum Film isch am 30. September 2007 gsi. De Dialog im Film un d Filmmusik isch uff Französisch un Schwyzerdütsch; d Musik isch vum Chansonier Michael von der Heide.
Grand Est
Dr ursprunglig Nàmma Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine ìsch numma d Lischta vu da ehmàhliga Regiona wo friahier derzüegheert han, àlphàbetisch gordnet. Dr rìchtig Nàmma „Grand Est“ ìsch vu da Iwohner gwählt worra.
Jeune Homme
Handlig
Am Aafang vum Film halte d Madeleine (Alexandra Vandernoot) un de Hugues (Didier Flamand) Dumoulin, e relativ wohlhabens Gämfer Ehepaar, Vorstelligsgsprööch für e Stell als Aupair ab. De Sebastian Zollweger (Matthias Schoch), en 18. Jäärige Bueb vo Affoltere, verpasst zwar fast de Termin, wird aber schlussändli ussgwäält, obwohl er eigetli völlig unerfahre un unqualifiziert isch. Näbe de Tatsach, dass di meiste andre Bewerber e völligi Katastrof sin un er em Baby Mahaut (Noémie & Chloé Drevon) sofort sympathisch isch, spiilt au no e grossi Roll dass de Hugues nit bsunders treu isch, un d Madeleine es drum lieber mit eme Bueb als Aupair wott versueche, statt mit ere Blondine.
Grand Est
Bsunderscht ìm Elsàss, gìtt's a Wìderstànd gega d Fusion ìn a großa nèia Region. Zitter dr Erkìndigung vu dr Reform ànna 2014 hàt's mehrera Protescht-Versàmmlunga gaa un àm 6. Dezamber 2015, àm erschta Tour vu da Regionàlwàhla, hàt d Pàrtei gega d Fusion „Unser Land“ ìm Elsàss 9,23% vu da Stìmma bikumma.
Jeune Homme
Handlig
Dehei z Affoltere füürt de Sabastian in de Zwüschezit mit synrer Familie de 18. Geburtsdag. D Gschenk vo synre Eltre sin änder unpassend: syni Muetter Sonja (Anne-Marie Kuster) schänkt em en sälbergmachte Vorhang mit Chinderbilder, un syn Vater Ernst (Hanspeter Müller) en Rasierapparat, obwohl de Sebastian no überhaupt kei richtige Bartwuggs het („ja chasch en scho Maal bruuche...spööter“). Wonner schliessli au no bekannt git, dass er als Aupair für e Joor uff Gämf wott go, isch d Füür entgültig gloffe. Syn Vater, wo e Druckereigschäft uffbaut het, wott nämli dass er emool in syni Fuessstapfe tritt. De Sebastian sälber wott vorallem vo synrer biidere Familie furtcho, un usserdäm au syn Französisch verbessre. Zum Abschid bechunt er no s Gschänk vo synrer ussglassene Schwöster Kathrin (Mona Petri): en Kamasutra-Bildband.
Bi de Aachumft z Gämf trifft er no uff e Gruppe vo Kunststudänte wo e Chilch am zeichne sin. Eini vo de Studäntine schenkt em ihri Zeichnig. Es stellt sich bal usse dass d Madeleine e arg pingligi Frau isch, wo em Mahout uff d Minute gnau zur glyche Zit s Fläschli git, un em Sebastian e detailierti Lischte mit Huushaltsuffgabe macht. Schnäll merkt de Sebastian, dass d Familie nit ganz eso harmonisch isch: de Hugues isch vilmool furt un stryytet sich mit de Madeleine, wo vermuetet dass er Affäre het, un d Dochter Anne-Sophie lehnt sich gäge d Madeleine uff un het wenig Selbstvertraue. Dezue chunt no, dass de Sebastian numme broche Französisch cha, un d Anne-Sophie (Anaïs Frossard) em s Läbe schwer macht. Usserdäm wird schnäll di älteri Noochbari Evelyne Carter (Nathalie Grandhomme) uff en uffmerchsam un versuecht en z verfiere. Syn einzige Bezugspunkt isch d Mahout, wonner bim spazierego syni Gedanke un Gfiel (uff Schwyzerdütsch) aavertraut („dyni Muetter verstannich nöd. Si quält d Anne-Sophie wägem Ässe un nit so guete Schuelnote, de Hugues bechunt jede Nacht eis uff de Deckel über un ich jede Morge. Und eines Tages bisch de du dra!“). Au mit em Sohn Benjamin (Léandre Duggan) verstoot er sich guet.
Syni Problem mit em Huushalt un em Choche („oui, total abverreckt. Completement raté“), d Nörgeleie vo de Madeleine („on dit pas la jour du riz, on dit le jour du riz“), d Uffsässigkeit vo de Anne-Sophie, di aagspannti Situation zwüsche de Madeleine un em Hugues un dass er de einzig Bueb im Französischkurs voll mit Aupair-Maidli isch, trybe en zur Verzwyyflig, so dass er beschliesst abzreise. Wonnen aber de Hugues bittet no z blybe, demit er mit de Madeleine über s Wuchenänd zu ihrer Muetter cha fahre, isch er yyverstande no ei Wuchenänd z blybe. Derwyyl er resigniert d Huusarbete erledigt, chunt d Kunststudäntin, wonnem am erschte Daag e Zeichnig gschenkt het, vorbi. Eso findet er usse dass si Elodie (Jennifer Decker) heisst, un d Dochter vum Hugues uss synrer erschte Ehe isch. Mit dere neue Situation konfrontiert, beschliesst er z blybe demit er sich de Elodie cha aanööchere, erledigt de Huushalt tip top un chocht zum erschte Mool e richtigs Ässe. Drum channer blybe un es zeigt sich, dass er überraschend vil Talent für s Choche het. Sogar mit de Anne-Sophie verstoot er sich schlussändli. D Elodie het aber wenig Intress aa ihm („moi? Avec un suisse-allemand? Jamais!“), vorallem wo si ussefindet dass er in de Zwüschezit mit de Noochbari Evelyne gschloofe het, wo au scho de Hugues emool verfiert het. De het in de Zwüschezit e Affaire mit eme Dütschschwyzer Aupair-Maidli aagfange, wo bim Sebastian im Französischkurs isch. Wo d Madeleine dehinterchunt, setzt si de Hugues vor d Dür. Inzwüsche het sich de Sebastian aber zur Bezugsperson vo de ganze Familie gwandlet, so dass er's schafft beidi wiider zämmezbringe un au grad no d Chinder beruehigt un de Anne-Sophie mee Sälbstbewusstsy über ihr Ussänne vermittlet.
De Hugues vermittlet em deno au no e Lehre bimene 3-Sterne Choch z Gämf, so dass de Sebastian sich gäge de Wille vo sym Vater („e Choch inere Chuchi?! - ja wo de suuscht? - ja sag emaal, jetz het's em äntgültig in s Hirn ynegschisse!“) dezue entschliesst, Meisterchoch z werde. Statt ihm styygt syni Schwöster in d Druckerei yy, un verdopplet de Umsatz durch de Drugg vo erotische Biecher („wenn die nöd alles uff de Chopf stelle dät!“). Schlussändli gwinnt er au no d Elodie für sich, syn Französisch het sich starch verbessret un zum Schluss träffe sich beidi Familie im Restaurant wonner als Meisterchoch schafft.
Liste der Oberflächenstrukturen der Io
Fluctus
Ionischi fluctus (Gegende vu Lavaströme) sin entweder daift uf Fir un Dundergötter us verschiidene Mythologie, oder uf Gegende us dr grichische Mythologi mit ere Verbindig mit dr Nymphe Io.
Mensae
Ionischi mensae (Dafelberge) sin daift uf mythologichi Figure im Zämmehang mit Fyr oder dr Nymphe Io.
Montes
Lueg Liste vu dr Berge vu dr Io
Paterae
Lueg Liste vu dr Paterae vu dr Io
Plana
Ionischi plana (Plateaus) sin entweder daift uf Gegende us dr grichische Mythologi mit ere Verbindig mit dr Nymphe Io.
Tholi
Ionischi tholi (Hüegel) sin daift uf mythischi Figure mit ere Verbindig zue Fyr oder dr Nymphe Io.
Grand Est
Verwàltung
Dr Präsidant vum Regionàlrot ìsch dr Jean Rottner.
Dominic Oppliger
Dr Dominic Oppliger isch anne 1983 z Schlieren uf d Wält cho, und r isch e Schwiizer Musiker und Mundartschriftsteller.
Hüt läpt dr Oppliger z Züri. R het i verschidene Prüef, öppen im Gaschtgwärb, im soziale Beraich und als Gärtner gschaffet. Vo 2014 bis 2017 het r a dr Zürcher Hochschuel für Künscht s Fach Transdisziplinarität gstudiert.
Sid anne 2005 het r i verschidene Gruppe Musig gmacht und Song zerscht uf Änglisch und sid öppe 2010 i dr Mundart gschribe, gsungen und useggä. Zäme mit anderne Musiker tritt r i dr Gruppe Doomenfels uuf, wo Mundartrock spiilt; Doomenfels isch dr Künschtlername vom Oppliger (gsi). Für s ensemble tzara, wo zytgössischi Musig macht, het r es Wärch komponiert.
Im 2018ni het r sini Mundartgschicht acht schtumpfo züri empfernt bim Verlag Der gesunde Menschenversand useprocht. Die fantasyvolli Gschicht spiilt im hüttige Läbe vo Züri. Mit sinere ungwoonte Schrybwys, wo frei em foneetische Usdruck vom farbige Zürcher Tieläkt noogoot, bringt eim dä Tegscht es nöis Lääserläpnis vo dr Mundart. Öppis wo dr Oppliger au no gschribe het, isch s glorihoul / da cha nöpfil schiäf ga. Dr Autoor list a vilnen Oort i dr gschnällen Art vo Spoken Word-Performances us dr Novälle acht schtumpfo züri empfernt und sine anderne Wärch.
Im Sumer 2018 bringt d SRF-Mundartsändig Schnabelweid es Porträät vom Autoor, und drzue tuet dr Aargauer Schauspiiler Aaron Hitz em Oppliger sin Tegscht acht schtumpfo züri empfernt vorlääse. Dr Schnabelweid-Redakter Markus Gasser het mit em Schriftsteller über däm sis Läbe, sis Wärch und bsunders au über die eigeti Verschriftig vo dr Mundart und über die modärni Entwiklig vo dr urbane Umgangssprooch in ere Grosstadt wie Züri gredt.
Kronburg
Krõburg (amtlich Kronburg) isch a Gmoed em Landkroes Onderallgai en Bayern.
Geografi
Krõburg leit uf dr eschtliche Seitemoräne vom Illerdal, rond 10 km sidlich vo Memmenga en dr Region Donau-Iller en Oberschwoba. Vo dr Gmarkong send 61,5 % Landwirtschaftsfleche, 24,7 % Wald, 7 % Sidlongsfleche ond 6,9 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Krõburg ghered d Derfer Krõburg, Greuth, Hackenbach, Illerbeuren, Kardorf, Oberbinnwang, Unterbinnwang, Wagsberg ond d Weiler ond Gheft Aubauer, Fuchsloch, Fugger, Haug, Heißenschwende, Höger, Hurren, Locher, Oßlang, Rothmoos, Weiherhof ond Westerau.
Gschicht
En ere Urkond vo 833 wird zom erschte Mol en Freson vo Krõburg gnennt.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,6 % gleage.
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Krõburg isch dr Hermann Gromer.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Bébing
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Bébing lijt rund fìmf Kilometer weschtlich vun Sarrebourg uf re Heche zwìsche 258 und 324 m ìwer em Meeresspiejel. Züe Bébing ghere àui no d Wiiler Rinting (Rintingen) und Misselhoff (Misselhof).
Häggenschwil
Häggeschwil isch ä politischi Kmeind im Kanton St. Galle. Sie befinded sich im Wahlkreis St. Galle.
Bébing
Gschìcht
Bébing ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1121 àls Bubing.
Häggenschwil
Geographie
Häggeschwil liit a dä Sittere zwüsche St. Galle und Amriswil. D'Gmäind bestaatusus äm Dorf Häggäschwil und dä Wyler Lömmäschwil, Agä und Chollerberg.
Bébing
Gschìcht
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Häggenschwil
Bevölkerig
Politisch zuekhörig isch d'Ortschaft Lömmeschwil (Poschdleitzahl: 9308).
Bébing
Verwàltung
vun Bébing ìsch. Bébing ghert zem Kommünàlverbànd.
Häggenschwil
Wappe
S Wappe zeigt zwei roti Leoparde jewils mit ere goldige Krone. D Grundfarb vom Wappe isch gelb. S Wappe leitet sich ab vom Rittergschlecht vo de Herre vo Ramschwag, wo ihri Stammburg uf em Gmeindsbann hei gha.
Bébing
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Bébing ghert zem Lorrain.
Ljubljana
Gschicht
I der slowenische Müthologii git s die Gschicht, der erscht Möntsch, wo am Ort vo der hütige Stadt Laibach gwoont heig, sig der Jason gsi, wo bi der Kwelle vom Fluss Ljubljanica en Trache tötet heig. D Röömer hend a dere Stell es milidärischs Kaschtell und e ziviili Sidlig mit em Name Colonia Emona gha.
Im früene Middelalter isch s Piet vo Emona vo Slawe besidlet worde, und im schpoote 8. Joorhundert isch es as Riich vo de Franke cho. Usem Joor 1144 chunt die erschte Erwäänig vo Laibach in ere schriftleche Kwelle. Ane 1270 isch d Stadt em Chönigriich vo Bööme zuegfalle, 1335 em Herzogtum Krain.
Vo 1809 bis 1813 isch Laibach d Houptstadt vo de Illürische Provinze gsi, wo denn zu Frankriich ghört hend. 1813 isch d Stadt wider zu Öschtriich cho, am Ändi vom Erschte Wältchrieg isch si im Chönigriich vo de Serbe, de Kroate und de Slowene gsi, 1929 im Chönigriich Jugoslawie. Wo ane 1991 d Republik Slowenia unabhängig worden isch, het Laibach der Status vo dere irere Houptstadt übercho.
Saint-Évarzec
Saint-Évarzec (bretonisch Sant-Evarzeg) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
Saint-Évarzec lyt 9 km vu Quimper un 61 km vu Brest uf ere Hechi zwische 8 m un 102 m iber Normalnull.
Verwaltig
vu Saint-Évarzec isch. Saint-Évarzec ghert zum Kommunalverband.
Bezirk Bellinzona
Dr Bezirk Bellinzona (it. Distretto di Bellinzona, dt. veraltet. Landvogtei Bellenz) isch ain vu dr acht Bezirk im Kanton Tessin in dr Schwyz. Hauptort isch Bellinzona.
Chrais
Dr Bezirk bstoht us drei Chrais (circoli).
Kommunanze
Di ainzige Kommunanz, wu s im Dischtrikt Bellinzona no het, isch d Kommunanz Medeglia-Cadenazzo (BFS-Nr. 5391). Bis Merz 2005 isch si Kommunanz Medeglia-Robasacco gnännt wore un het bis zum 31. Dezämber 2003 d BFS-Nr. 5020 gfiert.
Wählergruppe
Je nach örtliche Gegebeheite trete in viile Kommune mehreri Wählergruppe zu de Wahle aa.
Verbreitig und Organisation
Vor allem im ländliche Ruum händ Wählergruppe Bedüütig in dr Kommunalpolitik und schtelled in viile Gmeinde au Bürgermeischter und Teil vom Gmeindrat. In Grossschtädt händ Wählergruppe meischt keis oder nur grings Gwicht. Ufgrund vo de regionale Uusrichtige gits kei einheitlichi Schtruktur, sondern e Viilzahl vo einzelne regionale Verbänd, Vereinigunge etc.; in Düütschland sind viili vo dene Wählergmeinschafte jedoch in Landesverbände und im Bundesverband vo de Freie Wählergemeinschafte e. V. zämegschlosse. Ehrevorsitzende vo dem Bundesverband isch vo 1976 bis zu siim Tod dr früeheri Bundestagsabgeordneti und Gründer vo dr FWG Weinheim Richard Freudenberg gsi. Momentane Bundesvorsitzende isch dr bayerischi Freie Wähler Landrat Armin Grein (Landkreis Main-Spessart, Lohr)
Ziil
Wählergruppe sind in ihrer Politik rein kommunal uusgrichtet. I de Auge vo de Mitgliider und Sympathisante chönnd sie sich daher besser für di einzelne Kommune iisetzte, wil sie nöd dur landes- oder bundespolititischi Zwäng beiiflusst seied.
Freie Wähler Bayern e. V.
Di Freie Wähler Bayern sind eini vo de erfolgriichschte Wählergruppierige vo Dütschland. Si verbueched über Jahr hinweg Erfolg bi Kommunalwahle. So händs bi dr Kommunalwahl 2002 mit 15,6% (+0,3%) de 3. Platz hinter CSU und SPD erreicht und schtelled 14 Landräte.
Sit 1998 isch die Gruppierig bemüeht au i d Bezirkstage und in Landtag z choo. Das hät sie bi allne Bezirkstage erreicht. Jedoch gilt für die kei 5% Hürde. 1998 händ 9 Freie Wähler es Mandat in Bezirkstage erreicht, 2003, trotzdäm dass d Bezirkstage vo insgsamt 204 uf 180 Plätz verchliineret worde si, isch das Ergebnis uf 10 Mandate ausbaut worde. Dr Iizug in Landtag isch 1998 mit 3,7% und 2003 mit 4,0% verpasst worde.
Dass d FWG bi de Landtagswahle aadrättet, isch sogar intern umschtritte und wird vo einige Chreisverbände abglehnt. Demit verlönd di Freie Wähler ihres eigentliche Betätigungsfeld und erhalted de Charakter vonere Partei, nach em Parteiegsetz.
Undergruppierig vo de FW Freie Wähler Bayern e. V. isch d Nachwuchsorganisation Junge Freie Wähler Bayern. Sie sind im Juli 2003 in Ingolstadt gründet worde und sind sitdem für d Förderig vom politische Nachwuchs vo de Freie Wähler verantwortlich.
Bezeichnige
Nöd einheitlich sind d Näme vo de einzelne Vereinigunge; gebrüüchlichi Bezeichnunge und Abchürzige sind zum Biischpiil:
Wehrkirche St. Arbogast
D Wehrchille St. Arbogast, im allgemeine d Arbogast Chille, in dr Gmeind Muttez im Kanton Baselland isch die einzig Chille in dr Schwiiz, wo von erä Ringmuure ganz iigschlossen isch. Dere Art vo Chille sait mä Wehrchille odr Chilleburg.
Lag
D Chille isch in dr Middi vom alte Dorf Muttez. Vo dört gönge Schdroosse schdärnförmig in d Richdig vo Basel (d Baselgass), zum Bahnhof (d Hauptschdrooss), zum Oberdorf und em Wartebärg und zur Rütihard.
Gschicht
An däm Ort isch scho früeh ä Chille gschdande. Im 5. Johrhundert hai d Alemanne ä Holzchille uf de Grundmuure vom enä alte römische Gebäud baut. Än erschts Schdeigebäud isch im achte odr nüünte Johrhundert baut worde und öbbe im Johr 1000 dur e nöis ersetzt worde. Wo churz druf Muttez as Dinghof an s Bischdum Schdroosburg gfallen isch, het mä d Chille em St. Arbogast gweiht und er isch ihre Schutzpatron worde. In dr Middi vom 12. Johrhundert het a Lehensma d Chille im romanische Schdil neu baut, aber dr Bau isch nie ganz fertig worde.
1356 het s Groosse Ärdbebe vo Basel ä groosse Deil vo dr Schdadt zerschdört und au in dr Umgäbig vil Schade agrichtet. Z Muttez si d Burge uf em Wartebärg beschädigt worde und bi dr Chille si d Nordwand und s Gwölb iigschdürzt und dr Durm het au glitte.
Vo 1359 het dr Lehensma, dr Konrad Münch-Leuebärg mit em Flicke vo dr Chille agfange. Dorum findet mä überall si Wappe, won ä Leu und ä Mönch druf het. Um 1420 het dr Hans Thüring Münch-Eptige dr Chilledurm höcher gmacht und d Chille het ä Ringmuure übercho zum Schutz vo de Iiwohner vom Dorf Muttez, wil si d Wartebärg Burge nüm hai chönne bruuche. 1435 het si Mueter dr Chille ä Glogge gschdiftet. 1444 het er ä Marienaltar lo baue und sächs Johr schböter het er d Chille lo uusmole. Wil d Münch verarmt si, isch dr Chorherr Peter zum Luft vo Basel Kollator worde. Im Johr 1504 het dr Arnold zum Luft, dr Dekan vo de Chorherre vo St. Peter z Basel s Chilleschiff höcher gmacht und dr Basler Ulrich Bruder het d Holzdecki mit Flachschnitzereie verziert. 1515 het d Stadt Basel s Dorf kauft und nochdäm si dört d Reformation iigfüehrt hai, isch 1528-29 au d Chille z Muttez reformiert worde: Mä het d Bilder übermolt, d Armreliquie vom Arbogast zerschdört und d Kultgerät verchauft. 1630 het mä im Schiff grösseri Fenschter iigsetzt und ä Empore, im Durm het mä non ä Schdock ufgsetzt und mä het em si markant Spitzhelm ge.
D Aalag
D Wehrchille St. Arbogast beschdoht us dr Chille und em Chillehof, wo von erä rund 7 Meter hoche Ringmuure mit Zinne und zwei Dordürm, ein im Norden und ein im Süde, gsicheret isch. Innerhalb vo de Muure befindet sich näbe dr Chille mit Schiff, Vorchor, Altarhuus und em Durm, wo im Nordeck lit, nume no s Beihuus, wo im Johr 1513 baut worden isch.
Ussen an dr Muure näbem Norddurm isch s Wachhuus, wo im 17. Johrhundert baut worden isch, und näbem Süddurm isch s Sigrischdehuus, wo im Johr 1553 baut worden isch.
D Chille
D Chille schdoht frei und zeigt noch Oschde. Si beschdoht us em Schiff, em Vorchor und em Altarhuus. Dr Chilledurm befindet sich uf dr Nordsiite, uf dr Höchi vom Vorchor. S Langhuus het ä spootgotischi Holzdiiledecki us em Johr 1504. D Chille het än Orgle vo Neidhart & Löthe, wo uf dr Empore isch, wo mä 1973 neu naut het. Dr romanisch Vorchor isch drei Schduefe höcher und het ä Chrüzrippegwölb, Uf em Abschlusschdei isch s Wappe vo de Münch-Leuebärg vo 1359. Do findet män au dr Daufschdei vo 1618 und d Kanzle us em 18. Johrhundert. Dr Altarruum isch mit Gewölbrippe us em 14. Johrhundert überspannt. An siiner Nordwand befindet sich ä schbootgotischs Sakramentshüüsli und dr Dischaltar vo Schdei vo 1805.
D Wandmolereie
Die eltiste Wandmolereie gönge bis in s Johr 1450 zrugg, äins cha uf 1507 datiert wärde, en anders uf 1513. D Künstler si anonüüm and wärde as Mäister vo Muttez bezäichnet.. Si zeige Bilder us de Legände vom Arbogast vo Schdroossburg und vom Santi Chlaus, us em Läbe vom Jesus vo dr Maria, vo den Aposchdel und im Beihuus d Legände vo de dankbare Dote.
Währed dr Renovation vo 1880 het mä nume s Bild vom Jüngschde Gricht lo si und s reschdauriert. Vo de andere Bilder het mä Aquarell und Pause gmacht und den het mä sä widr vergibst. Erscht währed dr Gsamtreschdaurierig vo 1973 bis 75 het mä widr alli Bilder sichtbar gmacht und konserviert.
Kaisertum Österreich
Kaisertum Ööschterrych hät zwoo Bidüütige:
Liste der Mitglieder des Landtags von Baden-Württemberg (8. Wahlperiode)
Die Lischt git en Iberblick iber alli '''Mitglider vum 8. bade-wirttebärgische Landdag''' (1980–1984) mit Fraktionszuegherigkait un Wahlkrais.
Dr 8. Landdag isch am 16. Merz 1980 gwehlt wore. Di 1. Plenarsitzig isch am 3. Juni 1980 gsii, di letscht am 8. Mai 1984.
KPD (Begriffsklärung)
KPD stoot für:
kpd stoot für:
Andorra la Vella
Andorra la Vella ([]; katalanisch für „Alt-Andorra“; schpanisch Andorra la Vieja, franzesisch Andorre-la-Vieille) isch d Houptschtadt vo Andorra. D Stadt isch mit (Stand ) Iiwohner di gröscht Stadt vo Andorra.
Geografii
Andorra la Vella lit im Südweschte vom Staat Andorra i de eschtlyche Pyrenäe am Zämefluss vo dr bäide Gebirgsbäch Valira d’Ordino (au Valira del Nord) un Valira d’Encamp (au Valira d’Orient) zum Fluss Valira. Uf ere Höchi vo 1.013 Meter gläge isch s e beliebt Skigebiet.
Le Locle
Le Locle  (frankoprovenzalisch ) isch e Gmai vom Kanton Nöieburg.
Sid anne 2009 isch Le Locle uf der Lischte vom Wältkulturerb vo der UNESCO.
Geografi
Zue Le Locle ghere d Ortsdail un Wyler La Jaluse, Les Jeannerets un Les Petits Monts , s Induschtriquartier Les Billodes un e Dail vu dr Sidlig Le Prévoux. Dr Gmeindbann umfasst 27,1 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 53,9 Prozänt Wald, 18,1 Prozänt Sidligsflechi un 0,8 Prozänt sunschtigi Flechi.
D Nochbergmaine vu Le Locle sin Les Brenets, Les Planchettes, La Chaux-de-Fonds, La Sagne, Les Ponts-de-Martel, La Chaux-du-Milieu un Le Cerneux-Péquignot im Kanton Nöieburg un Villers-le-Lac z Frankrych.
Bis 2017 isch Le Locle der Hauptort vom Bezirk Le Locle gsi. Uf en 1. Jänner 2018 het der Kanton Nöieburg sini Bezirk uufghobe und d Gmeinde sind jetz diräkt under em Kanton. Für statistische Zwäck und d Wahle ghört Le Locle zu der Region Montagnes.
Gschicht
Le Locle isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1332 as dou Locle.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 18,5 Prozänt gläge.
Religion
41,5 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 31,2 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,0 %, CVP 3,7 %, FDP 38,9 %, Grüeni 9,8 %, PdA 0,9 %, SP 24,5 %, SVP 15,7 %.
Wirtschaft
Le Locle het sich ab 1705 zue dr Wagle vu dr Schwyzer Uhreninduschtri entwicklet. Es het dört d Uhrefabrigge Certina, Mido, Tissot, Ulysse Nardin, Zenith und Zodiak.
Es het i der Gmai au Maschine- und Metallinduschtri.
Vo La Chaux-de-Fonds uus goot en Ysebaan uf Le Locle. Dur de Col des Roches goot e Strooss an Doubs abe und über d Landesgränze uf Besançon z Frankrych.
Z Le Locle isch e Müli scho ane 1350 erwäänt. Bi Les Roches sind in ere grosse Höli sid em 16. Joorhundert und bis anne 1890 underirdische Mülene gsi. D Räschte dervo chamer hüt no go aluege.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 10.529 Yywohner 82,5 Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 7,8 Prozänt Dytsch, 3,5 Prozänt Italienisch un 6,1 Prozänt anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Stadtbild
Noch dr Bruscht vu 1833 isch Le Locle wie La Chaux-de-Fonds im e stränge Schachbrättmuschter wider ufböue wore. Ändi Juni 2009 isch Le Locle zum UNESCO-Wälterb erklert wore.
Auvergne-Rhône-Alpes
Auvergne-Rhône-Alpes (frp. Ôvèrgne-Rôno-Arpes [o.ˌvɛr.ɲə.rɔn.ˈar.pə], okz. Auvèrnhe-Ròse-Aups [ɔwˈver.ɲə.rɔz(e).ɔwp]) ìsch a frànzeescha àdminischtràtiva Region wo àm 1. Janner 2016 grìnda worra ìsch. Sa kummt vu dr Fusion vu da Regiona Auvergne un Rhône-Alpes, ìm Ràhma vu dr Reform vu da Regiona ìm Frànkrìch.
Dr Nàmma „Auvergne-Rhône-Alpes“ ìsch bis jetz numma d Lischta vu da bisheriga Regiona wo derzüegheera, àlphàbetisch gordnet. Speeter wara a definitiver Nàmma un a Logo fer dia nèia Region entscheida.
Ànna 2014, wo d Reform vo da großa Regiona ìm Frànkrìch üssa kumma ìsch, ìsch d Auvergne zìmlig dergega gsìì. Ìn dr Auvergne gìtt's a stàrker Identität Gfühl un d Fusion mìt'ra wìchtigera Region wia Rhône-Alpes ìsch wia-n-a Drohung fer d lokàla Kültür vorkumma.
Verwàltung
Dr Präsidant vum Regionàlrot ìsch dr Laurent Wauquiez.
Le Pâquier NE
Le Pâquier (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf im im Kanton Neieburg.
Früener isch es en eigeti Gmai gsii. Zum 1. Jänner 2013 het si mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Savagnier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert.
Ÿ
S Ÿ (Y mit Trema) isch ä sehr seltenar Buechschtab im Dütsche un Frônzösische. Im Walisische kummt r hyfigr vor.
Le Pâquier NE
Geografi
Zue Le Pâquier ghere näb em gylchnamige Dorf d Wyler Le Côty,, La Joux du Plane un Les Bugnenets.
Ÿ
Kodierunge
Wege de Seltenheit vum Y mitm Trema (un wil s nit ôm Wortôfang vorkummen kôn) isch im Zeichesatz Latin-1 nuer de Kleibuechschtab ÿ ôn de Position 255 (0xFF) kodiert worre. De Zeichensatz Latin-9 het abr sowohl s grosse als au s klein Y mitm Trema.
Le Pâquier NE
Geografi
S Piet umfasst 46 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 51 Prozänt Wald un 3 Prozänt Sidligsflechi.
Ÿ
Dütsch
Im Dütsche kummt s Y mit Trema im Familienôme von Meÿenn vor. Fryher hets au ä Diphthong (ugfähr frÿhÿt = „Freiheit“) dargstellt
Le Pâquier NE
Geografi
D Nochbergmaine vu Le Pâquier sin früener gsii: Dombresson un Villiers im Kanton Neieburg un Saint-Imier un Sonvilier im Kanton Bärn gsii.
Ÿ
Frônzösisch
Im Frônzösische kummt s Y mit Trema in de 3 Ortsnôme Moÿ-de-l’Aisne, Faÿ-lès-Nemours un L’Haÿ-les-Roses vor. D Orte Mareuil-sur-Aÿ un Aÿ in de Champagne werre offiziell ohne s Trema ufm y gschriebe.
Usserdem kummt s Y mit Trema in de Nôme vum Schriftstellar Pierre Louÿs un vum belgische Komponischt Eugène Ysaÿe vor.
Le Pâquier NE
Gschicht
Le Pâquier NE isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1328 as Pasquier.
Ÿ
Klassischs Griechisch
Im klassische Griechisch kônn s ÿ zuer Umschrybung vum nit-diphthongierte αυ (Alpha Ypsilon) vowendet werre. Au dert ischs sehr selte, s kummt zuem Beispiel im persische Nôme Artaÿktes vor.
Sunschtigs
D Band Queensrÿche schrybt sich mit ÿ (Heavy-Metal-Umlaut)
Le Pâquier NE
Gschicht
Syt 1648 isch Neieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Neieburgerhandel 1857 au Firschte vu Neieburg blibe.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 25,1 Prozänt gläge.
Religion
36,2 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 36,4 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,4 %, CVP 4,5 %, FDP 28,0 %, Grüeni 10,3 %, PdA 1,7 %, SP 30,3 %, SVP 19,1 %.
Wirtschaft
Le Pâquier isch es tradizionells Puuredorf.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 231 Yywohner 81,6 Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 7,2 Prozänt Dytsch, 3,8 Prozänt Italienisch un 7,4 Prozänt anderi Sproche.
Silicium
Silicium (au Silizium) isch e chemischs Elimänt mit em Sümbol Si und dr Ordnigszaal 14. Es stoot in dr 4. Hauptgrubbe (Choolestoffgrubbe) und 3. Periode vom Periodesüsteem vo de Elimänt.
Silicium isch e klassischs Halbmetall. Es het Äigeschafte vo Metall und au vo Nitmetall und isch e Elimänthalbläiter. Räins, elementars Silicium isch grau-schwarz und glänzt wien e tüpischs Metall, vilmol bronsefarbig bis blöilig.
Elementars Silicium isch für e menschlige Körper ungiftig, in bundniger silicatischer Form isch Silicium für e Mensch wichdig. Im menschlige Körper het s öbbe 20 mg Silicium uf äi Kilo Körpermasse; die Mängi nimmt ab. je elter mä wird.
Radius (Kreis)
Verallgemäineret het jedes geometrische Objekt mit eme kräisförmige Kweerschnitt oder ere kräisförmige Grundflechi e Radius, also au e Zylinder oder e Chäigel.
Beziehjige
Dr Radius r entspricht em halbe Durchmässer d. Zum Kreisumfang U verhaltet sich dr Radius eso: Zur Kräisflechi A verhaltet sich dr Radius eso:
Nebelspalter
De Näbelspalter isch e Schwiizer Satireziitschrift. Er isch 1875 vom Jean Nötzli z Züri gründet worde. Am Aafang hät er „Illustriertes humoristisch-politisches Wochenblatt“ ghäisse. Sit 1996 chunt de Näbelspalter äinisch pro Monet use. Sits s änglischi Satire-Heftli Punch (1841–2002) nüme git, isch er s eltischti Satiremagazin vo de Wält.
Uufstieg zun ere nationale Institution
I de 1930er-Jaar und noch em Zwäite Wältchrieg hät de Näbelspalter waarschindli sini grööschti Ziit gha. Er hät sich gäge Gwalt algemein, gäge d Ideologie vo de Nationalsozialischten und iri Mitläufer i de Schwiiz und gäge d Frontischte gschtellt. Drum isch er 1933 im Tüütsche Riich verbote worde.
De Jean-Frey-Verlag hät de Näbelspalter 1922 verchauft, wil er nume no 364 Stuck loosworden isch. Am Ändi vom Chrieg, hät de neu Verleger, de Ernst Löpfe-Benz 30.000 Stuck pro Wuche verchauft. Bis id 1960er-Jaar isch de "Näbi" d Speerspitze vo de geischtige Landesverteidigung im Chalte Chrieg gäge de Kommunismus gsi.
E wichtigi Person isch de Chefredakter Carl Böckli (1889–1970) gsi. Bis 1962 hät er tuusigi vo Text und Zäichnige im Näbelspalter abtrukt, amigs mit sim Chürzel "Bö". De Bö isch e so beliebt gsi, das d Uuflaag bis uf 70'000 Stuck gschtige isch. De Näbi isch s satirischi Läitmedium vo de Schwiiz gsi und vil jungi Schriiber und Zäichner sind dur de Näbelspalter bekannt worde. E Zyt lang het au dr Urner Heinrich Danioth Zeichnige für de Näbi gliferet.
Krise i de 1990er-Jaar
Karikature, Kolumne und Satire isch immer mee au i de Tageziitige und im Radio cho. De Näbelspalter hät vil Läser verloore. Wo d Uuflag vom Helfti abegheit gsi isch, hät de Iwan Raschle es neus Konzept wie bi de tüütsche Zytschrift Titanic probiert. 17'000 vo 34'000 Läser händ s Abonnement nüme verlengered und de Näbi isch an Friedrich Reinhardt Verlag z Basel verchauft worde. Ändi April 1998 isch d Uuflag uf 8000 Stuck gsi und de Näbi het söle iigschtellt wärde.
Uufersteeig
De Thomas Engeli us em Thurgau hät de Näbelspalter i de letschte Minute überna. Langsam isch s Heftli wider uf d Bäi cho und 2005 hät mer nöd nume de 130. Geburtstag gfiiret, sondern au en erfolgriichi Renovation gmacht. Neui Autore sind dezucho und 2010 isch d Uuflag wider uf 21'000 Stuck gschtige, wo vo 252'000 Lüüt gläse wärded.
Béchy
Béchy (ditsch 1915-18 und 1940-44 Bechingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Béchy lijt rund 20 Kilometer sìdeschtlich vun Metz uf re Hef zwìsche 234 und 311 Meter ìwer em Meeresspiejel.
Rudolf Scheurer
Dr Rudolf Scheurer (* 18. Juli 1931 z Hauge; † 4. Juni 2020 ) isch e dytsche Bildhauer gsii.
Béchy
Gschìcht
Béchy ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 900 àls Baschiacum.
Rudolf Scheurer
Lääbe
Dr Scheurer het z Fryburg Staibildhauer gleert. Z Basel un z Linz het er Chunscht studiert. Studienufenthalt hän en uf London un uf Paris gfiert. Dr Rudolf Scheurer isch au in vyl Länder z Iibersee graist. Syter anne 1960 het er z Broomech gwoont un gschafft. Em Scheurer sy Skulpture sin as zaichehaft, organisch-gschwunge mit vegetative Forme bschribe wore, wu dur syni mänke Uuslandsraise inschpiriert gsii sin. Dr Scheurer het syni Wärch wältwyt in verschidene Galerie un Museum uusgstellt. Dodrunter anne 1972 im Museum z Toulon un meefach an dr Chunschtmäss Art Basel un uf Chunschtmässe z Paris, z Düsseldorf, z London, z Berlin un z Brüssel. Insgsamt het dr Rudolf Scheurer in dr Zyt vu 1960 bis 2012 iber 300 Uusstellige ghaa.
Anne 1998 het dr Chinschtler mit syre Frau d Bildhauer Rudolf Scheurer Stiftung grindet, wu 90 Chunschtwärch vu sym Schaffe in dr Joor 1958 bis 2013 uusstellt. D Großskulpture sin unter freiem Himmel am e Skulpturewääg lang un im Gaarte „Oben auf dem Berg“ uusgstellt, chlaineri Wärch het s in eme vu dr Stiftig boute zwelf Meter hoche Skulpturedurm mit drei Uusstelligsryym. Z Löörech un in Geegnig het s e Hufe Plaschtike vun Chinschtler in Chilche un im effetlige Ruum.
E Dail vu sym Nooloss isch im Dreiländermuseum z Löörech.
Béchy
Verwàltung
vun Béchy ìsch. Béchy ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Béchy ghert zem Lorrain.
Neu-Aquitanien
Neu-Àquitània ìsch a frànzeescha àdminischtràtiva Region wo àm 1. Janner 2016 grìnda worra ìsch. Sa kummt vu dr Fusion vu da Regiona Àquitània, Limousin ou Poitou-Charentes, ìm Ràhma vu dr Reform vu da Regiona ìm Frànkrìch.
Dia nèia Region ìsch d greeschta vum Frànkrìch. Mìt fìmf Universitäta (Bordeaux, La Rochelle, Limoges, Pau un Poitiers) un aui mehrera Hochschüela, ìsch sa ìm Bereich vu dr Forschung un dr Innovàtion zìmlig aktiv. Bi da Vorteila vu dara Region sìn aui d Làndwìrtschàft, d Neecha vum Àtlàntischa Ozeàn wo àn Tourischmus un Meersporta hìlft, un d Rawa wo beriahmta Wii produziara.
Ìm Departement Dordogne gìtt's d Heela vu Lascaux, wo Spura zeigt vu Menscha wo vor zwìscha 17 000 un 19 000 Johr glabt han.
D Region ìsch a groß Teil vum mìttelàlterlischa Herzogtum vu Eleonore vu Àquitània.
Verbrennungskraftmaschine
D Verbrennigschraftmaschine isch e Wermichraftmaschine (Thermischi Fluidenergiimaschine), wo dur inneri Verbrennig vo Driibstoff mechanischi Arbet verrichdet. Im Underschiid zur Dampfmaschine und em Häissluftmotor finde alli Arbetsbrozäss in äim Arbetsruum statt, em Arbetszylinder. Drbii wird chemischi Energii us eme Driibstoff-Luft-Gmisch über d Tämpratuur vom Arbetsgaas in Druck (Chraft) und Usdeenig (Wääg) umgwandlet und eso in mechanischi Energii (Chraft mol Wääg).
S Brinzip
Alli Verbrennigschraftmaschine schaffe noch em gliiche Brinzip:
Mä underschäidet zwäi wääsentligi Arte vo Verbrennigschraftmaschine:
Verbrennigsmotor
Bi Verbrennigsmotor laufe die vier Arbetstakt äine noch em andere ab. Wäge dr zyklische Verbrennig chönne vil hööcheri Spitzetämpratuure und eso hööcheri Wirkigsgrad erräicht wärden as in Ströömigsmaschine.
Zschokke
Zschokke isch dr Gschlächtsname vo dene Persone:
Wiesenkreis
Dr Wiisechrais (amtli Wiesenkreis) isch e Verwaltigsainhait im Grooßherzogduum Baade gsii, wu vu 1809 bis 1815 as Mittelinschtanz zwische dr Landesregierig un dr Beziirksämter dient het.
Gschiicht
Mit em ''Organisationsrescript vom 26. November 1809'' isch di eerscht greeßer Reegelig vu dr neiere baadische Verwaltigsorganisazioon chuu. Uf dr mittlere Eebeni sin di drei Provinze ufglupft woore un no franzeesischem Voorbild dur zee Chrais ersetzt woore. D Chraisregierige hän d Ufsiicht iber di 66 landesheerlige un 53 standesheerlige Beziirksämter gfiert.
Dr Name Wiisechrais isch abglaitet gsii vum Fluss Wiise, wu vum Fäldberg häär, bi Baasel in Rhyy mindet un uf sym Wääg dur d di doomoolige Ämter Schännau, Schopfe un Löörech fließt.
Eerschte un ainzige Diräkter vum Wiisechrais isch dr bishäärig Landvogt vum Ooberamt Röttle, dr August von Kalm, gsii.
Biet vum Wiisechrais
Dr Chäärn vum Chrais het s Biet vum bishäärige Ooberamt Röttle bildet. Näbe dr Beziirksämter Löörech, Schopfe un Chander, wu no dr Ufleesig vum Ooberamt Röttle bildet woore sin, het dr Chrais di landesheerlige Beziirksämter Säckige, Waldshuet, St. Bläsi, Schännau, Mille un Badewyyler gheert. Uf dr Eebeni vu dr zuegoornete Gmaine het s e Hufe Änderige gee. S Amt Laufeburg (Chlailaufeburg) isch nei bildet woore. Di bishäärige Ämter Beugge un Schlienge sun ufgleest un die zuegheerige Gmaine dr Beziirksämter Löörech, Schopfe un Chander zuedailt qoore.
Näbe dääne landesheerlige Ämter sin au ne grooßi Zaal vu grundheerlige Oortschafte em Wiisechrauis zuedailt gsii. S het si doderby um Oortschafte ghandlet, wu d Grundheere Aadelsfamilie vu dr eemoolige Brysgauer Ritterschaft gsii sin. Eerscht anne 1810 sin die Oortschafte au Beziirksämter zuedailt woore. S grundheerli Amt Zäll vu dr Freiheere von Schönau isch zum Amt Schopfe chuu. D Oortschafte Obersäckige, Ober- un Nider-Schwörstadt, Öflinge, Wallbach un Währ, wu au dr Freiheere von Schönau gheert hän, sin em Amt Säckige zuegschlaa woore. Inzlige (Reich von Reichenstein) zum Amt Löörech; Bamlach und Rheinweiler (Freiheere von Rotberg), Liel (Freiheere von Baden) un Bad Belligen (Freiheere von Andlau) sin zum Amt Chander chuu. Unteralpfe (Zweyer von Evenbach) isch em Amt Waldshuet zuedailt woore.
Anne 1812 het dr Fiirscht Joseph von Schwarzenberg di standes- un grundheerlige Räächt, wun er im Biet vu dr eemoolige Heerschaft Schwarzenberg ghaa het, an s Grooßherzogduum Baade verchauft.
Di standesheerlige Ämter Düenge un Jestette, wu bishäär zum Donauchrias gheert hän, sin 1813 em Wiisechrais zuedailt woore.
Mit Veroornig vum 14. Mai 1813 sin per 1. Juni 1813 di standesheerlige Verwaltigs- un Griichtsräächt ufglupft woore.
Luxemburgische Sprache
Syt 2018/9 gits es Zenter fir d’Lëtzebuerger Sprooch. Däm sy Uufgoob isch es, s Luxemburgisch z fördere und z normiere.
Klassifikation
D Sprooch ghört zu de Westgermanische Sprooche und isch eini vo de vyle Variante vo de fränkische Dialekte, wo vom Niderdytsche bis in's Oberdytsche reiche. De moselfränkische Dialekte bilde zämme mit de ripuarische de mittelfränkische Dialekte, und säll zämme mit em Rhyfränkisch de weschtmitteldytsche. Im Oste wird d'Gränze zwüschem Luxeburgisch un de Triererische Mundarte entlang de Linie zwüsche op (Lux.) of (Triererisch) zoge; im Süde un Weste sin di romanische Sprooche Lothringisch bzw. Wallonisch d'Noochbere.