cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mai
Dr erschti Mai isch dr internationali Fiirtag (in Düütschland: gsetzl. Fiirtag) vo dr Arbeiterbewegig.
Am 2. Sunntig im Mai isch in düütschschprachige Länder Muettertag.
Dr Mai fangt mit em gliiche Wuchetag wie dr Januar vom Folgejahr aa.
Aber kein andere Monet vom gliiche Jahr fangt mit em gliiche Wuchetag wie dr Mai aa.
Abart
Abart bezeichnet:
Keyboard
E Kiibord (ängl. Electronic Keyboard) (vo ängl. keyboard []: Dastatur) im witere Sinn isch en elektrofons Dasteinstrumänt, wo sich us de elektronische Piano und Orgle entwigglet het und wo d Döön von em elektro-mechanisch, elektronisch oder digital erzügt und versterkt wärde.
Im ängere Sinn bezäichnet Kiibord nume sälli Instrumänt, wo tüpischerwiis mee as 61 Daste häi, wo vo dr Orgle-Klaviatur abgläitet si, und s charakteristische Merkmol von ere Begläitautomatik, d Arranger Keyboards. Dene, wo das Instrumänt spiile, säit mä hüfig "Elläiunderhalter" (oder öifemistisch "Entertainer").
Wil mä wäge dr historische Entwigglig nid genauer zwüschen em Kiibord und de elektronische Piano, Synthesizer oder Häimorgle im Bezug druf, wie dr Doon erzügt oder wie s Instrumänt usgstattet isch, cha underschäide, brucht mä dr Begriff hüte mäistens im ängere Sinn, aber Kiibord wird mänggisch au für Masterkeyboard und allgemäin für alli elektronische Dasteninstrumänt as Anglizismus in sinere ursprünglige Bedütig verwändet. In de Bezäichnige vo de Instrumentaliste von ere Bänd stoot "Keyboarder" für alli, won e Dasteinstrumänt spiile, wo kä Klavier oder Flügel isch.
D Kiibord im ängere Sinn si, wil iiri Dastatur im Vergliich zum ene E-Piano weniger umfangriich und liichter isch, im Ganze chliiner und liichter, so dass mä sä cha umedrääge und vo do isch dr änglisch Begriff Portable Keyboard (dragbari Dastatur) cho. Wil mäistens mit Begläitautomatik gspiilt wird, si s Spiilkonzept und d Dastatur anders als bim ene Klavier, au eme elektronische.
Paul Hermann Müller
Dr Paul Hermann Müller (* 12. Jänner 1899 z Oute/Soledurn; † 13. Oktober 1965 z Basel) isch e Schwyzer Chemiker gsii.
Em Paul Hermann Müller sy Vater het as Chaufmann bi dr Schwyzer Bahn gschafft. Ase chlai het er z Lenzburg (Kanton Aargau) gläbt, voreb d Familie uf Basel zogen isch. Do isch dr Paul Hermann Müller uf di Frei Evangelisch Volksschuel gange, speter uf di Unter un di Ober Realschuel. Wäge schlächte Note isch er 1916 ab dr Obere Realschuel gange un het zwai johr as Laborant bi dr Cellonitgesellschaft Dreyfuss & Cie. un dr Firma Lonza gschafft. Vu 1918 bis 1919 isch er wider uf d Realschuel go d Matura z mache. Ab em Wintersemeschter 1919/1920 het er an dr Universität Basel im Hauptfach Chemy studiert, in dr Näbefächer Physik un Botanik. Dr Müller het anne 1925 bim Friedrich Fichter (1869–1952) mit Summa cum laude iber Chemische und elektrochemische Oxydation des as.m-Xylidins und seines Mono- und Di-Methylderivats promoviert.
Anne 1948 het dr Müller „fir d Entdeckig vu dr starke Wirkig vu DDT al Kontaktgift gege mehreri Arthropode (Gliderfießer)“ dr Nobelbryys fir Medizin. S isch s erscht Mol, ass dää Bryys an e Nitmediziner vergee woren isch.
Dr Müller het bis zue syre Pensionierig 1961 fir Geigy gschafft, ab 1946 as Vizedirektor, ab 1959 as stellverdrättende Direktor.
Dr Paul Hermann Müller isch syter anne 1927 mit dr Friedel Rüegsegger ghyrote gsii. Us dr Eh sin zwee Sihn un ai Dochter firigange..
Ay-sur-Moselle
Ay-sur-Moselle (lothrìngisch Welsch-Esch, ditsch 1915–18 un 1940–44 Aich an der Mosel) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Ay lijt àm rachte Stàde vun dr Mosel, uf hàlwem Waj zwìsche Metz un Thionville uf re Heche zwìsche 154 un 182 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Ay-sur-Moselle ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1345 àls Ayey, 1493: Aiey, 1511: Ay-sus-Muzelle.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Ay-sur-Moselle ìsch. Ay-sur-Moselle ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Ay-sur-Moselle ghert zem Lorrain.
Vorsokratiker
As Vorsokratiker wärde sit dr dütsche Romantik die Filosoofe vo dr Antike bezäichnet, wo vor em Sokrates (469-399 v. d. Z.) gläbt häi oder vo däm sinere Filosofii nonig beiiflusst worde si, in dr Zit vo öbbe 600 bis 350 v. d. Z. Mit de Vorsokratiker foot die oobeländischi Filosofii aa. D Zentre vo dr vorsokratische Filosofii si die griechische Stedt im Weste vo Chläiasie und in Süditalie gsi.
D Vorsokratiker häi e Hufe Wärk gschriibe, aber vo deene isch käi äinzigs ganz erhalte. Fast alles, was hüte über iir Lääbe und iiri Leere bekannt isch, chunnt us Schrifte vo spöötere antike Autore, wo äntwääder Üssrige vo Vorsokratiker zitiere oder deren iiri Leere zämmefasse, beschriibe oder kritisiere. Die wichdigste vo dene Autore si dr Aristoteles und dr Filosofiihistoriker Diogenes Laertios.
E Hauptthema vo de Vorsokratiker isch d Froog, was dr Ursprung vo allem isch, d arché, und doo druf häi si die verschiidentste Antworte gee. Witeri Themegebiete si d Ethik, d Theologii und die Politischi Filosofii. E Hufe Vorsokratiker häi sich au mit Mathematik und de Naturwüsseschafte abgee.
Mä underschäidet verschidnigi Grubbe vo Vorsokratiker: Die Siibe Wiise vo Griecheland, wo mä d Nääme von ene nid kennt, d Milesier, wo dr Thales, dr Anaximander und dr Anaximenes drzue zellt wärde, d Pythagoreer, wo im Pythagoras sini Leere witergfüert häi, dr Heraklit, wo d Äinhäit vo Geegesetz bostuliert het, d Eleate mit em Zenon vo Elea, wo vor allem für sini Paradox bekannt isch, und em Melissos, d Atomiste mit em Leukipp us Milet und sim Schüeler Demokrit vo Abdera und d Sofiste, wo weniger die filosofischi Wooret gsuecht häi und mee en Usbildig zum Rächtsstrit z gwünne.
Bundschuh-Bewegung
Im spote Mittelalter hets im Oberrhiingebiät mehreri Ufstandsversuech vu dr Büüre gää - si sin unter em Namme Bundschueh bekannt. D Unterdruckung un d Üssüügung dur dr Adel un dur dr Klerus isch nimmi zum Üshalte gsii - des het drzue gfiährt, ass dr konservativscht Deil vum Volk rebällisch wore isch. Revolutionär an däne Bewegunge isch gsii, ass si sich nit numme mit ere einzelne Forderung gegen e bstimmte geischtlige oder wältlige Landesherr, Grundherr, Grichtsherr, Gäldverleiher usw. gwändet hän, nai, si hän immer meh d Befrejung vum ganze Büürestand zum Ziil gha. Un s isch nit numme um d Büüre gange, nai, um dr "arm mann" im allgmeine, um d breit Unterschicht in Stadt un Land. Diä Programmatik isch vu Bundschueh zu Bundschueh radikalisärt, üsboije un verfejneret wore. Dr Gedanke, ass in däm Kampf d "gettlig Grächtigkeit" durgsetzt wäre soll, isch vu Mol zu Mol dittliger üsdruckt wore. D Unzfriideheit vu dr Büüre am Oberrhiin isch dur s Vorbild vu dr Eidgnosseschaft verstärkt wore, si hän d Schwiz as Vorbild fir e frejheitligs, volkstimligs Staatswäse agsähne. Großes Ufsähne hets gä, wu anne 1499 d Schwiz ime erfolgriche Griäg aü no ihre Unabhängigkeit vum Riich het kenne durfächte. Bemerkenswärt isch, ass alli Bundschueh nit am Rhiin Halt gmacht hän, si hän alliwiil uf dr andere Sitte (im Elsiss bzw. im Badische) Bundesgnosse gsuecht un gfunde. D Ufständ sin eso blant gsii, ass e gleine, gheime Hüffe mit em Bundschueh-Fähnili losziägt go Stellunge vum Gegner iberrasche un go e Stadt iinämme. Dr Bundschueh hätt eso vu Erfolg zu Erfolg meh Zueläuf sotte bikumme - s Brinzip vu dr Lawiine.
D Bundschueh im Einzelne
Bundschueh-Bewegunge hets gää:
Literatür
3-89735-192-7 (Veröffentlichungen der Historischen Kommission der Stadt Bruchsal. Band 20)
Hedda Wardemann
D Hedda Wardemann (* 9. Februar 1973 z Hameln) isch e dytschi Immunologi un Brofässeri in dr Abdailig B-Zäll-Immunology am Dytsche Chräbsforschigszäntrum z Haidelberch.
Lääbe
D Hedda Wardemann het vu 1992 bis 1998 Biology an dr Albert-Ludwigs-Universitet z Fryburg studiert. Ab 1998 het si am Max-Planck-Inschtitut fir Immunbiology z Fryburg promoviert un 2001 ire Doktortitel (Dr. rer. nat) iberchuu.
No ire Promotion isch si vu 2001 bis 2003 Postdoc im Labor vum Michel C. Nussenzweig an dr Rockefeller University z New York, USA gsii. Bis 2005 het d Wardemann in s Nussenzweigs Labor e Stell als Research Assistant Professor ghaa, voreb si 2006 iri aige Forschigsgruppe in dr Molekulare Immunology am Max-Planck-Inschtitut fir Infektionsbiology z Berlin grindet het. Anne 2014 isch d Hedda Wardemann ans Dytsch Chräbsforschigszäntrum z Haidelberch gwägslet, wu si syterhär d Abdailig B-Zäll-Immunology laitet.
D Wardemann forscht zue dr zälluläre un molekulare Mechanisme vu humane un murine Antikerperantworte unter pathogene un nit-pathogene Bedingige. Iri Forschigsgruppe het e Plattform zur Hochdurchsatz-Amplifikation un Sequänzierig vu Antikerper-Gen uf Ainzelzällebeni entwicklet, go di klonal Entwicklig vun ere B-Zällantwort in Gsunde un Chranke z verfolge. In Kombination mit dr Klonierig vu Antikerper, macht si molekulari un funktionali Analyse vu humane B-Zällantworte. Us däne Chänntnis solle neii Strategie zur Manipulation vum B-Zäll-Sischtem entwicklet wäre, go protektivi Antikerperantworte induziere wie z. B. dur Vakzinierig.
Euböa
Euböa (, Eúboia), hütigi Ussprooch Évia ( f. Sg., Evia) isch e griechischi Insle in dr Egeis. Si het e Flechi vo 3'660 km² und e Bevölkerig vo öbbe 220'000 Iiwooner (Stand: 2005) und isch noch Kreta die zwäitgrössti griechischi Insle. D Hauptstadt isch Chalkida, früener au Chalkis. Es git no e Räije vo witere Chliistedt: Karystos, Kymi, Psachna, Aliveri, Edipsos und Limni. D Insle isch über zwäi Brugge mit em Festland verbunde; äini von ene goot über e Meerängi, wo nume 40 Meter bräit isch. D Iiwooner vo Euböa häi in dr Antike Abante ghäisse. Wie die mäiste griechische Insle isch Euböa früener under andere Nääme bekannt gsi, wie Macris and Doliche, wo sich uf d Form vo dr Insle bezieen, oder Ellopia und Abanten (Άβαντες) noch de Stämm wo dört gwoont häi.
Euböa het e Küstelengi vo 678 Kilometer und isch öbbe 175 Kilometer lang und 6 bis 45 Kilometer bräit. Über iiri ganzi Lengi goot e Gebirgszug, wo sich im Nordweste an Thessalie aaschliesst und gege Süde über d Insle Andros, Tinos und Mykonos witergoot.
D Insle ghöört zur Region Sterea Ellada (Middelgriecheland). Zum Regionalbezirk Euböa ghööre au d Insle Skyros, e chliine Däil vom Festland e Hufe Felseinseli, wie zum Bischbil d Petalii.
Baustatik
D Baustatik, hüfig churz Statik, befasst sich mit em Berächne vo unbeweglige Tragstrukture und dr genaue Definiton vom Tragsystem, so dass es im stabile Gliichgwicht isch. Dodrfür bruucht si d Formle vo dr mechanische Statik us dr Physik. D Bruefsgattig, wo sich mit däm Thema befasst isch dr Bauäscheniör. In dr Schwyz kha me dä Bruef vorallem an dr ETH Züüri studiere.
Gemeinsame Normdatei
Di Gmeinsami Normdatei (GND) isch e Normdatei für Persone, Körperschafte, Kongräss, Geografika, Sachschlagwörter und Werktitel, wo vor allem zur Erschlüüssig vo Literatur i Bibliotheke dienet, zuenehmend aber au vo Archiv, Museen, Projekt und i Web-Aawendige gnutzt wird. Si wird vo de Dütsche Nazionalbibliothek (DNB), allne dütschsprochige Bibliotheksverbünd, de Zytschriftedatebank (ZDB) und zahlryche witere Instituzione kooperativ gfüert. Normdate erliechtered d Erschliüüssig, büted aidütigi Suechystiig und d Möglichkait vo de Vernetzig vo underschidliche Informazionsvorkomme.
Baustatik
Architektonischi Relevanz
Für än Archidekt, wo sich sich ehnder mit dr Form und em Uusdrugg vom Gebäud befasst, spiilt d Statik insofärn ä Rolle, ass si Gränze festleit, was mit wele Materialie wie cha baut wärde. Die genaue statische Berächnige wärde im Allgemeine vom Statiker gmacht und nit vom Archidekt.
Kloster Maulbronn
S Chloschter Maulbronn isch en ehmoligi Zischterzienserabtei in dr Ortsmitti vu Maulbronn. D Chlaistadt un s Chloschter ligen am Sidweschtrand vum Stromberg, wu sidli vum Odewald un nerdli vum Schwarzwald im Kraichgau lyt. Maulbronn giltet as di am beschten erhalteni mittelalterli Chloschteraalag nerdli vu dr Alpe. Do sin alli Stilrichtigen un Entwickligsstapfle vu dr Romanik bis zue dr Spotgotik verdrätte.
In dr Aalag, wu vun ere Muuren umschlossen isch, het s hite unter anderem e baar Reschtaurant, d Bolizei, s Rothuus vu Maulbronn un anderi Verwaltigsämter. In dr Chloschtergebei isch hite au ne evangelisch Gymnasium mit Internat.
S Chloschter Maulbronn isch syt em Dezämber 1993 Wältkulturerb vu dr UNESCO.
Grindig
Unter em Abt Bernhard vu Clairvaux het dr Zischterzienserorden au im hitige Dytschland e große Zuelauf iberchuu. Z Sidweschtdytschland het si dr Edelfrei Walter vu Lomersheim vu dr Begaischterig aastecke loo. Är het sy Erbguet Eckenweiher zwische Mihlacker un Lienzingen gstiftet fir d Grindig vun eme Zischterzienserchloschter, wun er sälber as Laiebrueder het ellen yydrätte. Doderzue het s Chloschter Neibrunn im Elsiss en Abt en zwelf Mench gschickt - wie s haißt no dr Zahl vu dr Aposchtel.
D Neigrindig du däm Chloschter het mer in d Händ vum Abt Dieter vu dr Primarabtei Morimond glait, wu am 24. Merz 1138 yydroffen isch. D Lag vu dr gstiftete Ländereie isch aber wenig gaignet gsii fir e Chloschtergridnig. Unter anderem het s schyns am Wasser gfählt.
Um 1146 het dr zueständig Bischof vu Speyer Günther vu Henneberg die Sach persenlig ibernuu. Är het verchindet, ass dr Ort nit basst un het em Chloschter s Bischofslääche z Mulenbrunnen in eme abgschidene Walddal gschänkt. Im Summer 1147 isch s allwäg dert ane verlait wore.
Witeri Entwicklig
D Aalag het si waidli zue me wirtschaftlige, gsellschaftligen un bolitische Zäntrum vu dr Region entwicklet.
S Chloschter isch ab 1156 unter chaiserliger Schirmvogtei gstande. Anne 1232 isch di chaiserli Vogtei bstetigt wore. Dr Konvänt het derno aber dr Bischof vu Speyer zum Bschitzer vu dr Abtei gwehlt. Daa het d Vogtei schyns as Untervogtei sym Minischteriale Heinrich vu Enzberg gleent, wu ab 1236 as Schirmer vu dr Abtei urkundli fassbar wird. In dr Johrzehnt dernoo isch all Ritt zue dailwys gwaltsame Stryti mit dr Heere vu Enzberg chuu, wu versuecht hän, ihri Vogtei iber s Chloschter zum Uusböu vu dr aigene Position z nutze. Ab 1325 isch d Schirmvogtei dr Pfalzgrofe bi Rhy gee wore.
Im bayerisch-pfälzische Erbfolgchrieg het dr Herzog Ulrich vu Wirttebärg s Chloschter anne 1504 belageret, w uno sibe Däg gfallen isch.
Im Dytsche Buurechrieg 1525 isch s Chloschter vu ufständische Buure blinderet wore. Dr Böckinger Buurefiere Jäcklein Rohrbach isch dodmol z Maulbronn gsii un het si bim Hans Wunderer iber d Unornig unter dr Ufständische beschwert, wu si nit hän chenne druf ainige, eb s Chloschter het solle abbrännt, abgrisse oder verchauft wäre. Em Rohrbach isch s emänd verdanke, ass d Gebei erhalte blibe sin.
Verdrybig vum Konvent im Zug vu dr Reformation
Dr 1555 bschlosse Augschburger Religionsfride het em Herzog s Rächt gee, s Bekänntnis vu syne Untertane z bstimme. Anne 1556 het er d Chloschterornig verchindet, wu dr Grundstai glait het fir e greglet Schuelwäsen in allne verblibene Mannechleschter z Wirttebärg. D Umwandlig vum Chloschter in e Schuel isch juristisch lang umstritte blibe. S het zwee Versiech vum Chaiser gee, d Entwicklig z Maulbronn ruckgängig z mache. In dr Zyt vum Interim in dr Johr 1548 bis 1555 un vu 1630 bis 1649 dur dr chaiserlige Restitutionsedikt hän wider Mench in s Chloschter chennen yyzie wäg dr zytwys veränderet Machtverhältnis.
Wirtschafts- un Bsitzgschicht
In dr Friezyt vum Chloschter het s vu fromme Schänkige un Stiftige vum edelfreie Adel un dr Ministerialitet gläbt. Im 14. un 15. Johrhundert het mer dr Bsitz dur Gieterchaif blanmäßig abgrundet un verdichtet. Am Änd het s e zuenig Chloschterterritorium gee mit iber zwanzg Derfer, dr sognännte „Chloschterfläcke“.
Näbe dr Aigewirtschaft uf dr Gieter, wu diräkt um s Chloschter ume gläge sin, mit em Elfinger Hof het s au Gieter z Illingen, z Knittlingen un z Unteröwisheim gee. Derzue het s Chloschter insgsamt rund 2500 Hektar Wald ghaa, verdailt uf rund 25 Ortschafte.
Anderi Gieter un Privilegie sin verpaachtet wore, was em Chloschter zäme mit dr Zehnte greßeri Yynahme brocht het. D Greßi vum erhaltene Fruuchtchaschte im Chloschter git e Zygnis dodervu. Fir d Verwaltig vu dr Yychimft us dr Chloschtergieter het dr Konvänt verschideni sognännti Chloschterbflääge yygriichtet. Insgsamt het s Chloschter sibe Bfläägheef ghaa, z Illingen, z Kirchheim am Neckar, z Knittlingen, z Ötisheim, z Speyer, z Unteröwisheim un z Wiernsheim.
Chloschterschuel
Im Jänner 1556 het dr Abt Heinrich wie di andere Prelate vum Land di nei Chloschterornig aagnuu. Usser Maulbronn sin no däne Reglige ni zwelf anderi Mannechleschter z Wirttebärg in evangelischi Chloschterschuelen umgwandlet wore, go dert dr Noowuchs an evangelische Bfaarer uuszbilde. Z Maulbronn git s die Schuel bis hite. Mer chännt e baar Absolvänte, wu us ere fiirigange sin, unter andere dr Johannes Kepler, dr Friedrich Hölderlin un dr Hermann Hesse. Maulbronn isch ais vu dr wenige Seminar, wu bis hit erhlate bliben isch. Anne 1807 isch d Schuel in e evangelisch-theologisch Seminar umgwandlet wore. Im Johr 1928 isch s Seminar in dr Bsitz vu dr Evangelische Seminarstiftig ibergange. D Nationalsozialischte hän s Chloschter 1941 bschlagnahmt un d Seminarschuel zuegmacht. Noch em Chrieg isch s Evangelisch-theologisch Seminar 1945 wider ufgmacht wore.
S Seminar isch hit e staatli Gimnasium mit Internat ab dr 9. Klass bis zum Abitur in dr Klass 12. Rund 100 Schuelerne un Schuele sin dert.
Hitigi Bedytig vum Chloschter
D Chloschteraalag isch hite fascht uusschließlig im im Bsitz vum Land Bade-Wirttebärg un wird vu dr Yyrichtung Staatliche Schlösser und Gärten Baden-Württemberg verwaltet. D Stadt Maulbronn bruucht dr ehmolige Marstall as Rothuus. Dur d Ufnahm in d UNESCO-Lischt Wältkulturerb zieht d Aalag hit Bsuecher us aller Wält aa. Regelmäßig git s au Chloschterkunzärt.
Chloschterdor
Vor em Haupyygang isch friejer dr Chloschtergrabe gsii, wu statt dr feschte Staibruck urspringli ne helzerni Zugbruck driber gfiert ghaa het. An dr Weschtfront vum Dordurm cha mer no d Effnige sää, wu d Chette zum Uffezie vu dr Bruck dureglofe sin.
In ere Zäll näb em Chloschteryygang het dr Pfertner gläbt, wu Främdi in syre Zäll het abhocke loo un si derno em Abt gmäldet het. Ordesbrieder het er sofort derfe yyneloo, Fraue gar nit. Gege Manne isch Gaschtfryndschaft hailigi Pflicht gsii: Armi un Chranki hän sollen empfange wäre, wie wän dr Chrischtus sälber cheem.
Chloschterhof
Vor em Renaissance-Rothuus stoht en alti Linde. Hinter dr Chloschterchieferei ragt dr Chloschterspycher ufe, dr sognännt Fruchtchaschte, wu uf alte Fundamänt anne 1580 in syrejetzige Greiß böue woren isch. S Fachwäerchhuus in dr Mitti vum Blatz isch di alt Chloschterverwaltig. Urspringlig isch dr Chloschterhof entwäder chlainer oder dur e Muure in en ussere un en innere Dail schide gsii. Är wird hit im Oschte vu dr Front vum Chloschter yygränzt.
Paradies
D Vorhalle vu dr Chloschterchilche het ihre Name „Paradies" vu dr Sitte, dr Vorruum vu dr Chilche mit dr Gschicht vum Sindefall uuszmoole. Di letscht Molerei stammt vu 1522, isch aber bis uf gringi Räscht abgheit.
S Paradies vum Chloschter Maulbronn markiert - wie vyl Dail vu dr dertige Architäktur - d Ibergangszyt vu dr Romanik zue dr Gotik un zaigt burgundischi Yyfliss. In dr Kombination sin hochi, liechti Fänschter un wyti Gwelb scho dytli gotisch, d Fänschter hän aber romanischi Rundbeegen un no kaini Spitzbeege. Dailwys wären au Spitz- un Rundbeege mitenander arrangschiert. Die Form vu dr Kombination isch z Dyschland ainzigartig. Dr Name vum Böumaischter waißt mer nit, är wird noch em Maulbronner Paradies Paradies-Böumaischter gnännt.
Dr Maischter vum Maulbronner Paradieses
E in dr Friegotik vu Nordfrankrych, z. B. in dr Böuhitte vu Laon, 1160/70 gschuelte Maischter het dr Ufdrag kriegt, d Vorchilche, dr nei Chryzgang un dr Spyyssaal vu dr Heeremench z böue. Dää Böumaischter isch iber Burgund, s Ursprungsland vu dr Zischterzienserbewegig, uf Maulbronn chuu. Zerscht het er dr Spyyssaal vu dr Konverse mit Doppelstitze versääne, go dr Ruum, wie no Uuswys vu dr Wandspure scho vu syne Vorgänger vorgsääne, mit Chryzrippe z welbe. Derno het er vor dr Weschtsyte vu dr Chilche s sognännt „Paradies“ un dr Chryzgang-Sidfligel errichte loo un derzue s Heererefektorium mit em fir dr spotromanisch-friegotische Ibergangsstil tipische sechsdailige Chryzrippegwelb. Är het au dr Wescht- un dr Oschtfligel vum Chryzgang mit em erschte Joch vu Side här aagfange un het dodermit d Braite- un Hechemaß vum sunscht hochgotische Chryzgang feschtglait. Statischi Funktione het er in Ainzelglider ufdailt. Tipisch fir sy Arbet sin d Summierig vu dr rehrefermige, verschide hoche Dienscht un d „Lochform“ vu dr Fänschter (Vorforme vum Maßwärch vu dr Hochgotik). Alli Rippe vum Gwelb gehen em Halbchrais noo.
Dr „Maulbronner Paradiesmaischter“ het speter z Magdeburg am Bischofsgang vum Domchor un z Halberstadt gwirkt.
Inträssant sin au d Portal, wu s Paradies mit em Chilcheschiff verbinde. D Diirbletter stammen us em 12. Johrhundert un sin orginal erhalte. Sälbscht dr ehmolig Lääderbezug (lueg Detail-Bild) cha mer no guet sää.
Chloschterchilche
Am Deckegwelb het dr Joseph Victor von Scheffel no d Buechstabe "A. v. k. l. W. h." (= All voll, keiner leer (oder – wahrschynliger - Kanne leer), Wein her!) chenne lääse. Des het en zue syre Maulbronner Fuge inschpiriert :
D Chilche isch e dreischiffigi Basilika, wu in dr Johr 1147 bis 1178 zerscht im romanische Stil böue woren isch. Si isch uugwehnli lang, wel s Langschiff zwoo Chilche verainigt, d Laie- un d Menchschilche. E romanische Lettner drännt d Laiechilche, dr sognännt Bruederchor, vu dr Menchschilche, em sognännte Heerechor. Ee Bsunderhait isch doderby s Kruzifik: S Kruzifix undr Lyyb vum Hailand sin us aim ainzige Staiblock uusegmaißlet. S isch exakt eso uusgrichtet, ass an dr lengschte Däg im Johr no dr zehni d Sunnestrahle d Dornechrone vum Chrischtus uflyychte leen.
Anderi Ryym im innere Berych
Ab ebe 1200 isch, aagfange mit em Weschttrakt, in 10 bis 20 Johr d Klausur um dr Chryzgang nerdli vu dr Chilche ufgrichtet wore.
S Laierefektorium (um 1201) isch no dr Chilche dr umfangrychscht iberwelbt Ruum im Chloschter.
D Diire vis-à-vis vu dr Brunnekapäll fiert in s Heererefektorium (um 1220 - 25), em Spyyssaal fir d Mench.
Im Kapitelsaal (13. Jh.) sin in dr Versammlig all Dag allne Mench Kapitel us dr Ordesregle vorglääse wore. Zue däm Zwäck isch dr Saal an allne vier Syte mit Staibänk versääne gsii.
D Brunnekapäll us em 14. Johrhundert goht no Side in s Chryzgärtli. Dr Wäschruum im Chryzgang isch vu dr Ordesregle vorgschribe. Di unterscht Brunneschale isch eso alt wie di gotisch Kapäll. Di boden obere Schale sin neier.
D Calefactorium isch e bachofenartig Gwelb, wu d Stai no Spure vu Fyyr drage. S isch dr Ruum, wu di driber gläge Wermistube vu dr Mench drus gfyyrt woren isch, dr ainzig Ruum im ganze Chloschter, wu mer het chenne fyyre, abgsää vu dr Chloschterchuchi.
In dr Parkaalag sideschtli usserhalb vu dr Chloschtermuure isch 2012 e Stauferstele yygweit wore, wu unter anderem draa mahnt, ass dr Friedrich I. Barbarossa s Chloschter ab 1156 as chaiserligi Schirmvogtei unter sy Schutz gstellt ghaa het.
Orgele
Im Chloschter Maulbronn het s zwoo Orgele.
Bis anne 2010 het s in dr Chloschterchilche ne Orgele vum Orgelböuer Eberhard Friedrich Walcker vu 1849 ghaa. S Chaigellade-Inschtrumänt het 21 Regischter uf zwai Manual un Pedal ghaa. D Trakture sin mechanisch gsii. Anne 1972 isch die Orgele dur e nei Inschtrumänt vu dr Fa. Walcker (Ludwigsburg) uusduscht wore, wu 38 Regischter uf drei Manual un Pedal ghaa het. S Inschtrumänt isch aber eso aafellig gsii, ass mer scho anne 2002 iber e Neiböu het aafange noozdänke. Anne 2010 isch d Walcker-Orgele abböue wore.
Di hitig Hauptorgele vu dr Chloschterchilche isch anne 2013 vum Orgelböuer Gerhard Grenzing (Barcelona) böue wore. S Schlyflade-Inschtrumänt het 35 Regischter uf drei Manual un Pedal.
Im haizbare Winterspyyssaal, wu au „Winterchilche“ gnännt wird, git s e Orgele vu dr Orgelböufirma Claudius Winterhalter (Oberharmersbach) vu anne 2000. S Inschtrumänt het 20 Regischter uf zwai Manualen un Pedal.
Kinder der Landstrasse
S Hilfswärk «Kinder der Landstrasse» isch 1926 as Projekt vo dr halbstaatlige schwiizerische Stifdig Pro Juventute entstande. Mit dr Understützig vo de Vormundschaftsbehörde het mä Chinder vo "Fahrende" ihre Familie wäggnoh. Bis 1972, wo s Projekt noch öffentligem Druck iigestellt worden isch, si drvo öbbe 600 Chinder betroffe worde. S Ziil vo «Kinder der Landstrasse» isch s gsi, d Chinder em Iifluss vo Läbensverheltniss, wo as "asozial" beurdeilt worde si, z entfremde und si an die vorherrschendi Läbenswiis vo dr Mehrheit aazbasse.
D Grundlage
Die rächtlige Grundlage für s Wägneh vo de Chinder isch s Zivilgsetzbuech vo 1912 gsi, wo de Vormundschaftsbehörde bi pflichtwidrigem Verhalten der Eltern, dauernder Gefährdung oder ganz allgemein bi Verwahrlosung s Rächt gee het, de Eltere s Sorgrächt über ihri Chinder z entzieh. Zwar erwähnt s Zivilgsetzbuech en Ufsicht über d Arbet vo de Behörde, die het s aber kuum gee. As Grund für zum d Chinder ihre Eltere wägzneh het s glängt, ass si zun ere fahrende Familie ghört hai.
Für die fachlig-fürsorgerischi Rächtfertigung het mä psychiatrischi Guetachte gha, wo s Hilfswärk über sini Mündel het lo mache. Ihri allgemeinwüsseschaftligi Grundlegig het d Haltig vo de Verantwortliche nit ellei in dr Überzüügig vo dr Schädlikeit von ere familiäre Sozialisation in Familie, wo as "asozial" kategorisiert worde si, als was Familie mit "fahrender" Härkumft per se gulte hai, gfunde, sondern gliichzitig au in erbbiologische Vorstellige vom "minderwärtige Erbguet" vo de "Asoziale", öb si sässhaft siige oder nit, wo s "wärtvolle Erbguet" vo dr sässhafte Mehrheitsbevölkerig wurd schädige, wenn mä nid wurd verhindere, ass es wiitergee wurd. Zu de Protagoniste vo sonige bevölkerigssanitäre und rassehygienische Konzept het dr Graubündner Psychiater Josef Jörger mit siine psychiatrisch-eugenische Schrifte über d «Familie Zero» ghört oder dr dütsch Rassehygieniker und "Zigüüner"-Expärt Robert Ritter.
Praxis
S Hilfswärk het Chinder vo nitsässhafte wie au vo sässhafte Familie vo "fahrender" Härkunft interniert bzw. in Fremdfamilie underbrocht. Es isch nid wichdig gsi, öb d Eltere e "fahrendi" Läbenswiis haige, s entscheidende Kriterium für zum ene d Chinder wägzneh isch gsi, ass mä sä as Mitgliider von ere Randgrubbe vo "Chessler, Chorber, Bättler oder Schlimmerem" charakterisiert het, wo as kollektivi Drägere vo sozial schädlige Eigeschafte iigstueft worden isch, wo, wie dr Bundesroot Häberli gsait het "einen dunklen Fleck in unserm auf seine Kulturordnung so stolzen Schweizerlande bilden" wurde.
In e baar Fäll het mä Chinder de Müetere diräkt noch dr Geburt wäggnoh. Die Chinder het mä im Allgemeine in Heim gsteckt, in mängge Fäll au in Fremdfamiliene, in psychiatrischi Aastalte und au in Gfängniss oder as Verdingchinder Buurefamilie as Arbetschreft zuedeilt. Kontakt zwüsche Chinder und Eltere het mä systematisch verhinderet. Chindsmisshandlige si as „Erziehig zur Arbet“ legitimiert worde. In de 1930er/40er Johr hai d Chindswägnohme ihre Höhepunkt erreicht. Es het Zite ge, wo meh as 200 Chinder under dr Kontrolle vom Hilfswärk gstande si.
S «Hilfswärk für d Chinder vo dr Landstrooss» het d Understützig vo dr Fürsorg, vo Lehrer, Pfärrer und gmeinnützige Iirichdige brucht und übercho. D Rächtsvorschrifte hai Handligsspiilrüüm möglig gmacht, wo vo de Verantwortlige in underschiidliger Wiis, hüfig aber extensiv usgnützt worde si. Drbii si d Gränzen zur offene Rächtswidrigkeit hüfig überschritte worde.
D Ufdeckig und Folge
1972 het der Schweizerische Beobachter d Schicksal vo Mensche, wo us ihrer Familie usegrisse worde si, veröffentligt. Die meiste Chinder und Eltere hai s ganze Läbe lang under de Aktivitäte vom Hilfswärk glitte. Dr Bund, wo d Stifdig Pro Juventute johrelang finanziell understützt het, het finanzielli Entschädigunge vo zwüsche 2'000 und 7'000 Franke pro Person zahlt.
Die beide Hauptverantwortlige vom Projekt «Kinder der Landstrasse», dr Dr. Alfred Siegfried (1890–1972) und d Clara Reust, und die Verantwortlige in de Vormundschaftsbehörde, wo ihri Ufsichtsfunktion nit erfüllt hai, si stroofrächtlig nit verfolgt worde.
Sprächer und Understützer vo de Jenische as dr Gruppe, wo under de Schwiizer Fahrende am meite betroffe gsi isch, hai em Bund Völkermord vorgworfe. D UNO-Konvention vo 1948 het die gwaltsami Überfüehrig vo Chinder von ere „nationale, ethnische, rassische oder religiöse Gruppe“ in en anderi Gruppe mit dr Absicht, si ganz oder deilwiis z zerstöre, as „Völkermord“ definiert. Däm folgt s schwiizerische Stroofrächt im Art. 264 StGB mit Blick uf „eine durch ihre Staatsangehörigkeit, Rasse, Religion oder ethnische Zugehörigkeit gekennzeichnete Gruppe“. D Froog, öb mä die Jenische zu einere vo de erwähnte Gruppe sött zelle, wird in dr Rächtsprächig, Politik, Gsellschaft und Forschig ganz überwiegend abglehnt und isch under de Jenische sälber umstritte.
Abart (Rapper)
Dr Abart (bürgerlig Nico Jucker) isch e Schwiizer Rapper. Er isch Mitgliid vom Basler Blattelabel Triple Nine Recordings.
Biografii
1997 het dr Abart afo rappe. Zsämme mit em MC Salamander het er d Rapband Taktpakt bildet, wo hüte no existiert. Si hai im ene Ufnahmstudio z Oberwil BL grappt. An der Hip Hop Night in dr Kasärne Basel hai si e Song live ufgfüehrt, wo vo Def Cut produziert worden isch. Spöter isch dr DJ Tho zur Band choo, wo vor allem für d Cuts verantwortlig gsi isch. Denn het s no meh Live-Ufdritt gee, meistens in chliinere Lokäl, aber si si mit andere Bands au im Summercasino ufdräte. En anonyme Broduzänt isch denn no drzuechoo und si si as Vorband vo bekannte Artiste wie Blumedopf oder Double Pact ufdräte. Ändi 2001 hai si zsämme mit SimonAyEm und Black Tiger e Mini-Tour in dr Schwiiz gmacht. Aafang 2002 isch die ersti Single Grundstai as CD und Vinyl über WB-Tal Records veröffentligt worde. Nochere arbetsbedingte Pause isch 2004 Streettape erschiine in Kollaboration mit dr Sissacher Rapband «Freakanoid». Im gliiche Johr isch d EP Wasch wichtig zur Zit uusechoo. Denn isch s wider still um d Band und um e Abart sälber worde.
Im Johr 2007 het im Abart siis aktuelle Label Triple Nine Recordings si Debütalbum Wäggselspil uusegee. Noch mehrere Freetracks und em Mixtape Netzteil, wo gratis gsi isch und hauptsächlig Remixes vo eltere Tracks din gsi si, isch 2009 s zweite Solo-Album Anderscht unterwäggs erschiine. Zsämme mit de andere Triple Nine Recordings-Mitgliider isch dr Abart au uf de beide Sampler giftig (2007) und dräggig (2009) verdräte. Zu de Songs «Clubhanger», «Maschinerie» und «Sänkrächtstarte» het dr Abart offizielli Videoclips veröffentligt.
Holzgünz
Holzgenz (amtlich Holzgünz) isch a Gmoed em Landkroes Onderallgai en Bayern.
Andorra
Andorra isch e unabhängige Zwergstaat z Europa und befindet sich i dä östliche Pyrenäen zwüsche Spanie (Katalonie) und Frankriich (Pyrénées-Orientales).
Holzgünz
Gschicht
Holzgenz isch zom erschte Mol gnennt worda em Jaur 1270.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 5 % gleage.
Andorra
Andorra isch am 8. September 1278 gründet worde und isch hüt flächenmässig dr gröscht vo de sechs europäische Zwergstaate. Es isch s einzige Land vor Wäut, wo grad zwöi usländischi Amtsträger d Funktion aus Staatsoberhaupt wahrnäh (dr Bischof vo Urgell und dr Präsident von Frankriich). So handlet sichs auso um ne Doppelherrschaft oder Dyarchie. Die zwöi usländische Amtsträger si momentan dr Bischof Joan Enric Vives i Sicília und dr Emmanuel Macron.
Geografii
Zwöi Ärm vom Fluss Valira, Valira del Nord und Valira d’Orient, fliesse öppe i dr Mitte vom Land zum Valira zäme. Und dä fliesst de nach Spanie wiiter. D Valira liferet mit Hilf vo Wasserkraftwerke am Fluss einen Teil der Energie des Landes. Weitere wichtige Flüsse sind der Arinsal und der Riu Madríu.
Holzgünz
Verwaltong
Holzgenz haut mit dr Gmoende Benninge, Lache, Mengemerberg, Trunkelsberg ond Ungerhausa a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Holzgenz isch dr Paul Nagler.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Holzgenz ghert zom Oschtschwäbisch.
Justinian I.
Dr Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus (* um 482 z Tauresium bi Justiniana Prima; † 14. Novämber 565 z Konstantinopel), besser bekannt as Justinian, isch vom 1. August 527 bis zu sim Dood im Joor 565 römische Kaiser gsi. In e baar Kwelle und in dr eltere Liddratuur wird er do und dört au as Justinian dr Grooss bezäichnet; die orthodoxe Chille vereeren en as Häilige.
Dr Justinian gältet as äine vo de bedütendste Herrscher in dr Spootantike. Si Regierigszit isch e wichdigi Stuefe im Übergang vo dr Antike zum Middelalter und im Übergang vo dr römische Dradizioon zur byzantinische. Dr Justinian het en aggressivi Westpolitik bedriibe, und es isch em glunge, witi Däil vom alte Imperium Romanum, wo im Westen im Lauf vo dr Völkerwanderig an d Germane gfalle zruggzeroobere. Für d Rächtsgschicht isch d Kompilation römische Rächt, won er in Ufdraag gee het und wo män em spööter Corpus Iuris Civilis gsäit het, vo groosser Bedütig.
529 het dr Justinian die platonischi Akademii z Athen zuedoo, 542 het er s altrömische Amt vom Konsul, villicht us Gäldgründ, faktisch abgschafft. D Sakralisierig vom Kaiserdum isch immer sterker worde und het die letschte Räst vo dr Illusion zerstöört, wo s Prinzipat füüre brocht het, ass dr Kaiser nume e primus inter pares sig.
Elektrophon
As Elektrofoon bezäichnet mä Muusiginstrumänt, wo mä zum ene zueloose, äntwääder e Chopfhöörer benützt oder d Muusig mit Versterker versterkt und über Lutsprächer abspiilt. Dr Doon cha drbii uf akustischi oder elektronischi Wiis erzügt wärde. Mä underschäidet drei Grubbe vo Instrumänt: akustischi, wo elektrisch in Gang gsetzt wärde, akustischi, wo elektrisch versterkt wärde und Instrumänt, wo d Schwingige elektrisch erzügt wärde.
Im erwiterete Sinn chönnte au MIDI-Gräät zu de Elektrofoon ghööre, wo kä äigeni Dooniigoob-Vorrichdig häi oder nume brucht wärde, zum entsprächendi MIDI-Befääl (Sekwänzer) z spiichere. Wil do d Gränze zur Kompiuter-Technologii fliessend si, isch e genaui Kategorisierig nit mööglig und mä brucht sä äigentlig au nid.
Paris–Roubaix
Paris–Roubaix isch eis vu dr beriemteschte Eidagesränne im Radsport un zellt zue dr fimf sognännte Monumänt vum Radsport.
Gschicht
S Ränne, wu s erscht Mol anne 1896 uusdrait woren isch, findet alljohr Mitti April z Nordfrankryych statt un wird La Reine des Classiques (Chenigi vu dr Klassiker) gnännt, aber au L'Enfer du Nord (d Helli vum Norde). S isch as eis vu zeh Ränne Deil vum Rad-Weltcup gsi, bis dää no dr Saison 2004 abgschafft woren isch, derno het s drej Johr zue dr nej grindetet UCI ProTour ghert, ere Serie vu dr wichtigschte Radränne vum Johr.
D Strecki vu Paris–Roubaix änderet sich vu Johr zue Johr nume wenig. Dää Friejohrsklassiker fangt aber scho syt 1977 nimi z Paris aa, derfir rund 80 km nerdli dervu, vor em Schloss z Compiègne. Karakteristisch fir Ränne, wu ganz flach isch, sin die beriemte Pavés: Wäg – zem Deil no us em 19. Johrhundert – mit grobem Chopfsteibflaschter, wu des Ränne bsundersch schwär mache, vor allem bi schlächtem Wätter. Dr Siiger vu Paris–Roubaix chunnt wäge däm e Pokal in Form vume Bflaschterstei iber. Hite wäre vil Pavés vu dr franzesische Regierig extra fir dr Radklassiker erhalte. Dr wohl gferchtetscht Pavéabschnitt isch dää dur dr Wald vu Wallers-Arenberg, d Trouée d'Arenberg, wu no zwei Drittel vum rund 260 km lange Ränne vilmol scho ne Vorentscheidig bringt. 2005 isch e Deil vum Bflaschter ufwändig reschtauriert, dr Abschnitt insgsamt e weng entschärft wore; är het aber syy Bewärtig as 5-Stärn-Abschnitt (hegschti Schwirigkeitsstapfle) bhalte. In dr ähnli schwirige Pavéabschnitt vu Mons-en-Pévèle un Le Carrefour de l'arbre im letschte Rännviertel git s au vilmol e Vorentscheidig.
D meischte Siig in dr Helli vum Norde het dr Belgier Roger De Vlaeminck ufzwyyse, wu zwische 1972 un 1977 insgsamt vier Mol uf dr Radrännbahn vu Roubaix triumphiert het. Zwaimol hän dytschi Fahrer Paris–Roubaix gwunne: dr Josef Fischer, wu di erscht Uusdragig anne 1896 gwunne het, un dr John Degenkolb anne 2015. Schwyzer Sigger sin dr Heiri Suter (1923) un dr Fabian Cancellara (2006, 2010 un 2013) gsi. Mit fimf Siig in segs Johr het in dr zwote Heflti vu dr 1990er Johr s Team Mapei dr Chopfsteibflaschter-Klassiker dominiert. Zweimol (1996 un 1998) het d Mannschaft sogar alli drej Podiumsplätz chenne bsetze.
Dr Vélo Club Roubaix duet all zwei Johr Jedermann-Uusgab vu Paris–Roubaix veraastalte, wu uf em Orginalkurs näbe Deilstreckine iber 120 km oder 190 km au di ganz Strecki vum Profiränne vu ca. 260 km chenne absolviert, alli drej Variante hän as Ziil s Vélodrome vu Roubaix.
Pavé-Sektore
Bi dr 105. Uusgab anne 2007 hän d Fahrer insgsamt 28 Chopfsteibflaschter-Passasche mieße iberwinde. D Sektore sin in d Kategorie 1 bis 5 yydeilt, doderbyy isch 5 di hegscht Stapfle. Fir d Kategorisierig zellt dr Zuestand vum Chopfsteibflaschter, d Lengi vum Abschnitt un au d Lag im Ränne. 2007 sin dr Wald vu Arenberg, Mons-en-Pévèle un dr carrefour de l'Arbre in d Kategori 5 yydeilt gsi. Insgsamt hän 52,7 Kilometer Chopfsteibflaschter mieße bewältigt wäre. .
Juniore
S Junioreränne lauft unter em Name Le Pavé de Roubaix.
Tara-Air-Flug 197
Dr Tara-Air-Flug 197 ìsch a plànmaassiger Ìnlàndsflug vu dr nepaleesischa Fluggsällschàft Tara Air vu Pokhara uff Jomsom àm 29. Mai 2022 gsìì. D’ Twin Otter ìsch àwwer ìn dr Neecha vu Sanosware ìn dr Barg Manapathi-n-àbgschtìrtzt. Àlla 22 Persoona àn Bord sìnn ums Laawa kumma.
Hìntergrund
Schuu-n-àm 24. Hornung 2016 ìsch uff dr saalwa Flugverbìndung a ahnliger Unfàll gsìì (lüag Tara-Air-Flug 193), wu 23 Litt gschtoorwa sìnn. Ànna 2019 ìsch d’ Tara Air vu dr Zittschrìft Forbes unter da schlachtschta Fluggsällschàfta ìn dr Walt glischtet worra.
Flugverlàuif
D’ Màschììna-n-ìsch geega 09:55 Ühr NPT (04:10 UTC) üss dr Làndbàhn 04 vum Flughààfa Pokhara-n-àbgflooga. Dr Flug uff Jomsom hàt 18 Mìnüüta solla düüra; doo sìnn sehr schlachta Watterbedìngunga gsìì. Äbb zwälf Mìnüüta noh-n-em Àbflug ìsch àm 04:17 Ühr NPT (04:22 UTC) dr Funkkontàkt zem Flugzigg àbgebrocha.
d’ Màschììna
S’ Flugzigg ìsch a de Havilland Canada DHC-6 Twin Otter mìt dr Färtigungsnummer 619 gsìì, wo-n-àm 21. Àwrìl 1979 ìhra äärschta Flug ghàà. Àb 1999 ìsch sa mìt’m Luftfàhrziggkännzaicha 9N-AET vu dr Fluggsällschàft Tara Air, era Filiàla vu da Yeti Airlines, bnutzt worra.
Fluggascht un Besàtzung
Ìnsgsàmt sìnn 19 Fluggascht un dräi Besàtzungsmitglììder àn Bord gsìì — dr Kàpitään Prabhakar Ghimire, dr 25-jaahriga Kopilot Utsav Pokharel un d’ Flugbeglaitera Krismi Thapa. Dr Kàpitään hàt a 25 Joohra lànga Flugärfàhrung ghàà un hàt s’ Flugzigg Twin Otter güat kännt. Unter da Fluggascht sìnn zwai Diitscha un viar Ìnder gsìì. D’ baida diitscha Fluggascht sìnn a Ehapààr üss Fernwald ìn Hessa gsìì. D’ viar ìndischa Fluggascht sìnn a Fàmìlia-n-üss Mumbai gsìì.
Süacha
Uff Befahl vum nepaleesischa Ìnnaminìschterium ìsch àm 29. Mai 2022 a Häbschtrüüwer üss Jomsom àbgflooga, fìrs vermìssta Flugszigg süacha. Waga da schlachta Watterbedìngunga hàt’r àwwer müassa-n-umkehra. A ànder Häbschtrüüwer üss Mustang ìsch eewafàlls wagem Watter umkehrt. D’ Fluggsällschàft Kailash Air hàt àui àn dr Süach mìtgmàcht, àwwer hàt d’ verunglìckta Màschììna nìt gfunda. Ìn Zammaschàffa mìt Nepal Telecom hàt maa-n-ìm Flugkàpitään sii trààgbààrer Telefon känna orta. A Wortfiahrer vu da Yeti Airlines hàt ärkläärt, àss dr Telefon sìch z’lätscht ìn dr Neecha vum Dorf Lete ìm Dischtrikt Mustang bfunda hàt. Züadam hàt a Notfunkbàka s’ verschwundena Flugzigg ìn dr Neecha vu Khaibang geortet.
Ainiga Iiwoohner vu Lete hann ìn dr Polizäi brìchtet, àss sa bii ìhrem Dorf a „ungweenliger Kràch“ gheert hann. D’ Polizäi hàt àlso därt a Häbschtrüüwer gsanda. Ainiga Fluglotsa-n-àm Flughààfa Jomsom hann àlso brìchtet, àss sa a groosser Kràch àn dr Zitt vu dr Flugziggvermìssung gheert hann. A pààr Iiwoohner vu Kowang hann gsajt, àss sa a brännend Flugzigg àm Füass vum Barg Manapathi bii-n-era Flussmìndung gsah ghàà hann. Àlso sìnn nepaleesischa Soldààta vor Ort kumma, fìr dr Wràck un d’ Opfer süacha. Wagem Schneefàll ìsch d’ Süach ìn dr Nàcht vum 29. Mai uff dr 30. Mai 2022 nochamol unterbrocha worra.
Àm Morga vum 30. Mai hann iihaimischa Büüra dr Flugziggwràck z’ Sanosware ìn dr Làndgmainda Thasang ìm Dischtrikt Mustang gfunda. Dr Wràck hàt sìch àn’ra Heecha vun äbb 4.500 Määter ìwwer’m Meer bfunda. Schpeeter àm Morga hàt d’ Tara Air brìchtet, àss maa 14 Laicha ìn’ma Braich vu 100 Määter um dr Unfàllort gfunda hàt. Àm Noohmìttààg ìsch verkìndigt worra, àss maa 21 Laicha gfunda hàt. Àm 31. Mai hàt maa-n-àlla 22 Laicha gfunda. Àui dr Flugschriiwer ìsch gfunda worra. Uff’ma Bìld vum Àbschturzort sìnn unbschaadigta Häck- un Flììgeltaila z’ sah. Àn dr Bargungsiisàtz hann äbb 60 Litt mìtgmàcht — Soldààta, Polizìschta, Bargfiahrer un lokààla-n-Iiwoohner.
noh-n-em Unfàll
A pààr Taag noh-n-em Àbschturz hann d’ nepaleesischa Beheerda d’ Flììg mìt ungìnschtiga Wattervorharsààga verboota.
Fußball-Weltmeisterschaft 1962
D Ändrundi vu dr Fueßball-Wältmaischterschaft 1962 (spanisch Campeonato Mundial De Futbol; ENS Football World Championship) vu dr Manne isch d sibt Uusdragig vu dr Fueßball-Wältmaischterschaft gsii, em wichtigschte Turnier fir Fueßball-Nationalmannschafte, un het vum 30. Mai bis zum 17. Juni 1962 z Chile stattgfunde. Wältmaischter isch dr Titelverdaidiger Brasilie wore, wu im Finale gege d Tschechoslowakei gwunne het.
Spiilort
D Spiil vu dr Wältmaischterschaft sin in vier Stadie in vier chilenische Stedt uusdrait wore:
Qualifikation
Die 16 Mannschafte hän si fir d WM WM 1962 qualifiziert:
Christliche Zeitrechnung
Die noochchristligi Ära heisst dorum au Johrzellig Anno Domini (latinisch fer im Johr vum Herr), abch. AD - eso in englischsprochige Länder yblich.
Wie alli Kalenderäre chennt au die christlich Ära kei Nulljohr als Afang. D'Astronomi verwendet allerdings e Nulljohr un schribt d Johre devor mit eme negative Vorzeiche. D. h. aber, dass s Johr 0 vu dr Astronomi im Johr 1 v. Chr, entspricht, s Johr -1 im Johr 2 v. Chr. usw.
Statik (Physik)
[[Datei:Beam in static equilibrium.svg|framed|Bischbil für Statik:
La Chaux-du-Milieu
La Chaux-du-Milieu (frankoprovenzalisch ) isch e Gmai vom Kanton Nöueburg.
Christliche Zeitrechnung
Die christlich Ära setzt inzwische in allene Staate, wo si verwendet wird, uffem Gregorianische Kalender fer d Ideilig vum Johr un d Festlegig vu Schaltjohre uf. Menki Religionsgmeinschafte benutze aber noch die christlich Ära mit eme Julianische Kalender.
Statik (Physik)
E Balkekonstruktion mit Fest- und Looslaager und erfüllte statische Bedingige. (D Summe vo alle Chreft und Dräimomänt isch Null.)]] D Statik isch e Däilgebiet vo dr Mechanik, wo sich mit em Gliichgwicht vo Chreft an Körper befasst. Für dass e Kürper, wo in Rue isch oder sich ooni Beschlöinigung bewegt, in Rue blibt, bzw. sich witer ooni Beschlöinigung bewegt, müesse d Summe vo alle Chreft und Momänt, wo uf dä Körper wirke, Null sii. Das isch d Gliichgwichtsbedingig vo dr Statik. Wenn d Chhreft und d Momänt, wo aagrife, bekannt si, cha mä die reagierende Uflaagerchreft und d Chreft und d Momänt, wo im Körper inne wirke, bestimme. D Ermiddlig vo de Chreft und Momänt isch d Grundlaag drfür wie Bauwärk und Baudäil usgläit und dimensioniert wärde.
Christliche Zeitrechnung
Vume e eigene "christliche Kalender" cha mer agsichts vu dr regionale un konfessionelle Underschid im Christetum, wo scho sit dr Spotantike starch usprägt gsi si, nit schwätze. Sälle Begriff isch irrefüehrend, wil er dr Gregorianisch Kalender mit em Chilchejohr vermengt.
La Chaux-du-Milieu
Geografi
La Chaux-du-Milieu lyt im Jura, im Dal vu dr Brévine. Zue La Chaux-du-Milieu ghere d Wyler Le Cachot de Vent, Le Cachot , Le Cachot de Bise , dr Zäntralort La Chaux-du-Milieu, La Forge , La Clef d'Or un Le Quartier. Dr Bann umfasst 48 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 49 Prozänt Wald un 3 Prozänt Sidligsflechi.
Statik (Physik)
D Stifhäit (Stifigkäit), wo dr Widerstand vom ene Körper gegen e elastischi Verformig dur e Chraft oder e Dräimomänt isch, hänggt vo de Äigeschafte vom Material und vo de Abmässige ab und wird im Allgemäine in dr statische Rächnig berücksichdigt. Dr Satz vo dr Erhaltig vo dr Energii spiilt do mit, so muess bin ere langsame Beweegig alli Arbet, wo dur Belastige vo usse ufbrocht wird, im elastische Süsteem dinne as potenzielli Energii gspiicheret wärde.
Christliche Zeitrechnung
E Fählinterpretation, wo ebefalls witt verbreitet isch, isch d'Meinig, dass dr Julianisch oder dr Gregorianisch Kalender ebbis mit unserer Zittrechnig, im besundere mit dr Zellig vu dr Johr, z due häb. Zuemindist fer dr Julianisch Kalender, wo 46 v. Chr. igfüehrt worde isch, isch säll jo offesichtlich nit dr Fall.
Anderi Abchürzige
Es git no anderi Abchürzige wo dr Bezugspunkt zwar au s ‹Geburtsjoor› vom Jesus isch, aber dr christligi Zämmehang nid bedoont wird, wie s in dr ehemoolige DDR üblig gsi isch. Das si v. u. Z. („vor unserer Ziträchnig“) und u. Z. („unseri Ziträchng“ bzw. „unseri Zit“) und v. d. Z. („vor dr Zitwändi“) und n. d. Z. („noch dr Zitwändi“). Deene entspräche im Änglische BCE (before [the] Common Era; „vor em gwöönlige Zitalter“) und CE ([of the] Common Era; „vom gwöönlige Zitalter“). D Bezäichnig Common Era wird uf e Begriff vulgar era („gwöönligs Zitalter“) zrugggfüert, wo im früeje 17. Joorhundert zum erste Mol beläit isch. CE wird mänggisch au as Current Era („gegewärtigs Zitalter“) und wider christianisierend Christian Era („christligs Zitalter“) interpretiert. S dütsche Chr. wird mänggisch as Chronologii dütet, zum e religiööse Bezug vo dr Ziträchnig z vermiide.
Statik (Physik)
D Festigkäit, wo im Allgemäine nume e Materialäigeschaft isch, isch in dr äigentlige statische Rächnig dorum nid relevant. Allerdings muess mä, wemm mä mit de statische Rächnige fertig isch, im Allgemäine no brüefe, öb d Festigkäit für d Belastig, wo mä usgrächnet het, grooss gnueg isch.
La Chaux-du-Milieu
Geografi
D Nochbergmaine vu La Chaux-du-Milieu sin La Brévine, Les Ponts-de-Martel, Le Locle un Le Cerneux-Péquignot.
Gschicht
Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 26,2 Prozänt gläge.