cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Binnenstaat
Wältwiit git s 43 Binnestaate (mit Kosovo und Südossetie si s 45), vo dene si zwei – Liechtestei und Usbekistan – usschliesslig vo andere Binnestaate umgee. Drei Staate – Lesotho, San Marino und d Vatikanstadt – si jewils vom ene einzige Nochberland umgee, si also Enklave, siibe Staate – Andorra, Bhutan, Liechtestei, Moldawie, d Mongolei, Nepal und Swasiland (usserdäm Südossetie) – lige jewiils zwüsche genau zwei Nochberstaate.
Vo dr Flechi us dr grössti Binnestaat isch Kasachstan, dr bevölkerigsriichsti Ethiopie. Kei Binnestaat lit uf ere Insle, so dass sich alle uf die kontinentale Landmassene verdeile.
Operation fliegender Teppich
D Operazioon «Fliegende Deppig» (hebräisch מבצע מרבד הקסמים - Marvad haksamim) isch e bekannte Decknaame für e Dransbort vo Juude us em Jemen, wo offiziell uf Hebräisch מבצע על כנפי נשרים („Operation Uf de Flüügel vo Adler“) ghäisse het. Si isch zerst ghäim ghalte worde, aber zwüschen em Juni 1949 und em Septämber 1950 si öbbe 49'000 jemenitischi Juude uf Israel gflooge worde. Öbbe 180 Flüüg vo britische und amerikanische Dransbortflugzüüg zwüschen Aden und Israel si gmacht worde, und erst e baar Mööned noch em Ändi vo dr Operazioon isch si an d Öffentlikäit choo. Dä Dransbort wird mänggisch au as מבצע ביאת המשיח (Mivza Biat haMaschiach, dütsch „Operazioon «S Choo vom Messias») bezäichnet.
Bezirk Sissach
Dr Bezirk Sissech isch e Verwaltigseinheit im Kanton Basel-Landschaft (Baselbiet) mit em Hauptort Sissech. Dr Bezirk zellt 34'353 Yywooner (Ändi 2013), wo in 29 Gmeinde wohne. D Bevölkerigsdichti bedrait 231 Iiwohner pro Quadratkilometer.
Sexuelle Appetenzstörungen
Der Begriff Sexuelli Appetänzstörig (Appetänz vo lat. appetentia, „Begähre“), au Lustlosigkeit, Unlust, Anaphrodisii, früehner au Alibidinie, lat. Impotentia concupiscentia, bezeichnet im Allgemeine s unwillentlige Fehle vo (Libido mangel ) oder die unwillentligi Abnahm (Libidoreduktion) an dr sexuelle Phantasii und em sexuelle Verlange (lueg Sexuelli Appetänz).
Im Underschiid zur Asexualität identifiziere sich die betroffene Persone nit sälber mit ihrer sexuelle Lustlosigkeit, sondern liide drunder. Beim ungnaue Begriff vo der sexuelle Hypoaktivität (Hyposexualität) isch die sexuelli Appetänz im ene underdurchschnittlige Mass vorhande, doch wird das nit as nochdeilig empfunde.
Bezirk Sissach
Politischi Gmeinde
D Raiefolg vo de Gmainde richtet sich noch dr hochdytsche Schryybwyys.
Sexuelle Appetenzstörungen
Sexuelli Appetänzstörige ghöre zu de sexuelle Funktionsstörige. Der Zuestand isch s Grundproblem und bestoht nit ufgrund vo körperlige Chrankheite, wo gliichziitig bestöhn (organischi Störige), vo psychische Störige oder ufgrund vo der Uswirkig vo chemische Stoff. Bi der Entwickligg vo sexuelle Funktionsstörige dräge - wie bi de sexuelle Reaktione sälber - psychischi und au somatischi Prozäss bi. Hüfig het d Erschiinig organischi, hormonelli, psychischi, urologischi, neurologischi und bi Fraue gynäkologischi Aspäkt.
Sexuelli Funktionsstörige ufgrund vo Erchrankige, wo näbe psychische Ursache für en erektili Dysfunktion chönne verantwortlig si, oder au genitali Schmärzsyndrom wie Vaginismus oder Dyspareunii zele nit zu de sexuelle Appetänzstörige.
Sexualität
Vo Sexualität [] („Gschlächtlikeit“, vom spotlat. sexualis; us lat. sexus „Gschlächt“; vgl. Sex) im ängere biologische Sinn redet me, wenn s mindestens zwei verschiideni Furtpflanzigstype (Gschlächter) vo Läbewäse vo der gliche Art git, und wenn die sich nume zsämme mit eme Aghörige vom ene andere Gschlächt zygotisch chönne furtpflanze. Do het d Sexualität d Funktion, d Erbinformatione neu z kombiniere. Das isch aber bi mängge Läbensforme möglig au dur Rekombinationsvorgäng, wo zwar der Sexualität ähnlig aber nit polar si. Im sozio- und verhaltensbiologische Sinn bezeichnet der Begriff d Forme vom ene eidütig gschlächtlige Verhalte zwüsche Gschlächtspartner. Bi vile Wirbeldier het s Sexualverhalte zuesätzligi Funktione im soziale Läbe vo der Population, wo nüt mit Erbguetusdusch und Fortpflanzig müesse z due ha, so dass denn die handelnde Partner au nit unbedingt zu verschiidene Gschlächter müesse ghöre.
Im wiitere Sinn bezeichnet Sexualität d Gsamtheit vo de Läbensüsserige, Verhaltenswiise, Empfindige und Interaktione vo Läbewäse in Bezug uf ihr Gschlächt. D Sexualität zwüsche Mensche wird in alle Kulture au as ei möglige Usdrugg vo der Liebi zwüsche zwei Persone verstande.
D Evolution vo dr Sexualität
As Usgangspunkt für d Entwicklig vo höchere Läbewäse us de ursprünglige Eizäller, wo gschlächtslos gsi si und sich nume asexuell (vegetativ) hai chönne fortpflanze, gältet, ass genetisch underschiidligi Gschlächter und Baarigstype entstande si. Uf dr Ebeni vo de Eizäller, bsonders bi de Ciliate, git s Arte mit mehr as zwei underschiidlige Baarigstype und ere abgstuefte Fähigkeit, Zygote z bilde.
Genetischi Grundlage
D Sexualität het sich vermuetlig erst vor öbbe 600 Millione Johr im Neoproterozoikum etabliert. Am Aafang hai sich d Läbewese nume dur en eifachi Zälldeilig vermehrt, was fast usschliesslig zu genetisch identische 'Nochkomme' füehrt. Wo dä Schritt in dr Evolution aber gmacht gsi isch, hai sich bi dr Furtpflanzig d Genom vo zwai Individue verbunde und neu ufdailt, so dass d Nochkomme genetisch immer e chli verschiide gsi si. Eso wird d Variabilität vo de Individue von ere Population grösser und drmit ihri Fähigkeit, sich aazbasse. D Wohrschiinlikeit, dass zwai verschidnigi Genome verainigt wärden, wird grösser, wenn s mindestens zwai verschidigi Baarungstype git und nume d Genom vo zwai underschiidlige Baarigstype müesse verainigt wärde. D Veräinigung vo identische Genom wird so verhinderet. Bi de maiste Läbewese chömme nume zwäi Baarigstype vor, wo im Fall vo dr Oogamii as Gschlächter mit männlig und wiiblig bezaichnet wärde.
Bi vile Aizäller bestoht dr sexuelli Akt us dr Verschmelzig vo ganze Individue, bin e baar Aizäller, wie s Bantoffeldierli, isch d Konjugation möglig, wo s ganze Genom oder Dail drvo usduscht wärde. Au mänggi Bakteriene chönne dur Konjugation extrachromosomals DNA oder under bestimmte Bedingige Dail vom Genoms (DNA) vo eim Individuum uf en anders überdräge; das bassiert unabhängig vo dr Vermehrig, wo maistens dur Zälldailig bassiert. Bi höcher entwicklete Vilzeller (d. h. Dier, Bflanze, Bilz und Protiste) het d Drennig in verschidnigi Gschlächter dr Übergang zur gschlächtlige Furtpflanzig dur dr Usdusch und d Rekombination vom Genom bi dr Befruchdig und d Bildig von ere befruchdete Keimzelle bedütet. Bi de Bflanze isch das im Lauf vo dr Stammesgschicht dur e Verlagerig vo de Phasene im Generationswächsel bassiert.
Zoologischi Grundlage
In dr Zoologie het sich s Prinzip vo dr «Reproduktion dur Sexualität» erst chönne duuresetze wägem e andere Evolutionsschritt. Zerst hai sich Sinnesorgan müesse entwickle wo im Organismus si Verhalte hai chönne beiiflusse, und es möglig gmacht hai, Gschlächtspartner vo dr eigene Art z sueche und z finde. Am Aafang si die sicher dur Pheromon biochemisch gstüürt worde, spöter hai sich im Dierriich e Hufe underschiidligi Sinnessystem entwicklet. Die si für e Sälbsterhalt, em wichtigste Aspäkt vom Läbe, e Selektionsvordeil gsi.
Für männligi Individue von e Hufe, aber bi witem nit vo allne Spezie gältet, ass si mit em Gschlächtsakt ihre biologische Deil zur erfolgriiche Furtpflanzig scho gmacht hai. D Verhaltensforscher hai in de letschte Johr aber chönne zaige, ass für vili Dierarte und drunder dr Mensch die gmeinsami Sexualität d Basis für die vilfältigste Sozialstrukture isch, wo im Extremfall e läbenslangi exklusivi Sexualpartnerschaft zwüschen eme Wiibli und eme Männli cha bedüte.
S Sexualverhalte lauft hüfig noch eme starre Schema ab und isch uf öbbis oder öbber in dr Umgäbig vom Individuum grichtet, im Allgemeine uf e gegegschlächtligs Individuum vo dr gliiche Art, wil nume denn d Furtpflanzig möglig wird. Gliichgschlächtligi Artgnosse chönne sich uf natürligi Wiis nit furtpflanze.
Playstation 2
D Playstation 2 isch e Spielkonsole vu Sony und de Nachfolger vo de Playstation (Psone, PS) gsi. Si isch am 24. Novämber 2000 in Europa veröffentlicht worde. Wältwit sind bis 2012, wo mä d Produktion iigstellt het, über 150 Millione PS2 verchauft wurde. D PS2 isch fascht 100% zur PS1 abwährtskompatibel gsi. Usserdem het si au DVD-Film und Musik-CDs chönne abspiile. Iiri Konkurrente sind d Xbox und de Gamecube gsi.
Im Novämber 2006 isch d PS3 usecho.
Es paar technischi Date:
Commune déléguée
Commune déléguée isch dr Status von ere ehemoolige franzöösische Gmäind, wo mit andere sonige Gmäinde zun ere Commune nouvelle zsämmegläit worde isch. D Rächtsgrundlaage für daas isch dr Gsetzardikel 2010-1563, Absatz 21, vom 16. Dezämber 2010. Dä macht Gmäindfusioone per Dekret mööglig, im Allgemäine mit Wirkig zum 1. Januar vom ene Joor.
Dr Status von ere Commune déléguée
E Commune déléguée isch zwar kä Gebietskörperschaft mee, si blibt aber en administratiivi Äihäit mit eme klar definierte Gebiet, eme Ortsnaame und eme Bürgermäister. D Bevölkerigszaal von ere Commune déléguée wird witer jedes Joor aktualisiert.
Liste von Persönlichkeiten der Stadt Stuttgart
Bekannde Leit, wo mit Stuegert vorbonda send
ond wo an Ardikl driibr exischdiirt
Nathan Katz
Dr Nathan Katz (* 24. Dezämber 1892 z Waldighofe; † 12. Jänner 1981 z Milhüüse) isch e jüdischstämmige franzesische Dichter üs em Sundgaü gsi. Si alemannischi Dichtig isch stark vum Hebel un vu sinem Frejnd Hermann Burte agregt wore. 1978 nännt dr Victor Hell dr Katz dr orginällscht elsässisch Lyriker sitter em Mittelalter.
Si Läbe
Dr Vorfahre vum Nathan Katz uf dr Vattersitte sin Metzger gsii, uf dr Muetersitte het mer Stoffhandel driibe. S Katze hän ihre Metzg z Waldighofe im Sundgaü gha – z Waldighofe isch dr Nathan am 24. 12. 1892 aü uf d Wält kumme. Sini Eltere hän dr israelitisch Glaübe braktiziärt un sin z Durmenach, im Nochberdorf, als mit em Bue in d Synagog gange. Im katholische Waldighofe isch er mit dr andere Kamrade in dr Volkschuel aü im katholische Katechismus unterrichtet wore. D Schuelsproch isch Ditsch gsii – s Elsiss het zum Ditsche Rich ghert.
Scho in sinere Volkschuelzit het dr Nathan sich vu Buffalo-Bill-Roman zu dr Drame vum Schiller virschi gschafft. Speter het er antiki Meischter gläse un üs dr Neijzit dr Shakespeare, dr Goethe, dr Heine, dr Byron, dr Rilke, dr Poe usw., vu dr Franzose dr Racine, dr Viktor Hugo, dr Balzac un anderi.
Ganz wichtig fir-e sin im Johann Peter Hebel sini Alemannische Gedichter gsii, wun er dur Zuefall in d Händ bikumme het. Aü d Kunscht vum Mistral het-e beiidruckt; dr isch alliwiil meh vum Dialäkt, vum Volkstimlige azoge wore.
Mit fufzeh het er in ere Textilfabrik as Büroghilf agfange. Mit 17 het er e Läsung vum elsässische Dichter Charles Zumstein erläbt un isch stark beiidruckt gsii.
Dr isch ball an dr Weschtfront verwundet wore; wun er z Friiburg in dr Uniklinik küriärt wore isch, het er kenne bim Brofässer Philipp Witkop zuehorche, wu u. a. iber alemannischi Sproch un Literatür gläse het. 1915 isch er an d Oschtfront kumme un in Gfangeschaft grote. Dr Russe hän-e as Franzos, also as Verbindete bhandlet, dr het si erschte Gedichtband, „Das Galgenbüchlein“, im Lager gschriibe – 1920 ischs rüskumme.
Noch en Griäg het er fir d Metzg vu sinem Vatter Viih in dr Sundgaü-Derfer ufghaüft. Vu 1923 bis 1931 het er fir e Basler un e Milhüüsemer Firma Verdrätter gmacht un isch so aü uf Ditschland un in anderi Länder kumme. Drno isch er fir e Stroßburger Läbensmittelfabrik greist – meischtens uf Nordafrika. Derte heb em, wiä dr Raymond Matzen schribt, s Heimweh scheni Sundgaugedichter iigä. Dr het alliwiil drej Biächer drbii gha: Im Goethe si Fauscht, im Buddha sini Rede un im Renan si „La vie du Christ“. „Darin entdeckte er als Jude den romantischen Pantheismus, die orientalische Seelenruhe und die christliche Nächstenliebe“, schribt dr Matzen.
Anne 1930 het dr Nathan Katz kenne si alemannische Gedichtband "Sundgäu" rüsbringe.
Anne 1945 het dr Nathan Katz kenne zruck ins Elsiss – dr isch z Milhüüse Bibliothekar in dr Stadtbiächerei wore; anne 58 isch er in dr Ruehjstand gange. 1948 het er d Françoise Boilly ghirate, e Franzesi üs dr Normandii.
Am 12. 1. 1981 isch er noch eme agnähme Läbensobe ame Härzschlag gstorbe.
Im Nathan Katz si Wärk
Si Galgenbüchlein isch 1920 z Milhüüse erschiine – hochditschi Gedichter un dichterischi Brosasticker. Anne 24 isch z Thann si Theaterstick "Annele Balthasar" rüskumme – iber e Fraü, wu unschuldig s Opfer vume Häxebrozäss wore isch. 1930 isch "Die Stunde des Wunders" erschiine, wu dr Dichter noch Erinnerige an d Gfangeschaft un Iidrick vu sinene Reise schilderet.
Ebefalls anne 30 het dr Nathan Katz „Sundgaü“ rüsbrocht – dr Titel vu däm Buech, wu z Colmer erschiine isch, isch Brogramm. Dr Hermann Burte isch in sälere Zit dr alemannisch Dichter gsii, wu am meischte bekannt un gschetzt gsii isch. Dr schribt in der Zitschrift Der Markgräfler vum 20. 7. 1930 un (mit glichem Wortlüt) im Karlsruher Tagblatt vum 24. 7. 1930: Dr Katz heb vu viilene glehrt, schribt dr Burte witer, aber „seine eigene Note ist klar und rein.“ Dä Dichter seig im Läbe e liäbenswärte Mänsch, wu allene nooch isch, aü mit dr Natür diäg er im behaglige Üsdüsch stoh. Fir d Markgräfler, so schribt dr Burte, seig dr verwandt Sundgaüer Dialäkt „Hall verwandten Geistes und einiger Seele“.
Dr Raymond Matzen wiist druf ani, ass dr Katz diä philosophische un kültürälle Wärt, wun er siter sinere Kindheit ufgnumme het, jetz het welle „erstmalig mit der Schöpferkraft des gereiften Weltbürgers auf Elsässisch“ zum Üsdruck bringe. „Das Regionale sollte nicht auf Kosten des Universellen gehen: In der Tat, es gelang ihm, seine menschliche Erfahrung und Einstellung in seine Dialektdichtung hineinzuwirken, ohne den künstlerischen Ausdruck und die Empfindungswelt derselben zu verzerren.“
In gliche Johr 1930 – e arg fruchtbars fir dr Katz – het er no "D’Ardwibele" rüsgä, e Theaterstick, wu 1930 z Milhüüse mit großem Erfolg ufgfiährt wore isch.
Witteri Wärk vum Katz sin
Dr Victor Hell nännt 1978 dr Nathan Katz „le poète lyrique le plus original, né an Alsace... depuis le Moyen Age“ – dr orginällscht Lyriker, wu im Elsiss siter em Mittelalter gebore isch. Dr Hell wiist druf ani, ass im Katz si Wärk im e ditsche Dialäkt in dr Zit entstande isch, wu dr Wiiderspruch zwische Ditschland un Frankrich uf sinem hegschte Punkt gsii isch – wägem erschte Wältgriäg, wäge dr Naziherrschaft, wägen em zweite Wältgriäg. Dr Katz het – scho vu sinere Mütter, wu mit em Franzesisch gschwätzt het, un dur eigini, freiwilligi Studiä – guet Franzesisch gschwätzt un gschriibe, Hochditsch sowiso. Dr het sich aber fir „la belle langue alémanique“ (d schen alemannisch Sproch) as Sproch vu dr Lyrik entschiide. Dr Hell wirbt bi sinere franzsesische Läserschaft um Verständnis do drfir.
Im Nathan Katz si alemannisch lyrisch Wärk isch 2001 un 2003 in zwee Bänd neij rüsgä wore. Im "Sundgäu" finde sich mehreri Gedichter gege dr Griäg. Im Totetanz heißts:
Dr Nathan Katz findet Gott in dr Natür, nit in dr Gotteshiiser, wu vu dr Religionsgmeinschafte boije wore sin (üs Sundgäu):
Näbe diäfgrindige Gedichter het dr Katz aü sonigi, wu eifach d Freid rüsluegt (üs: O loos da Rüef dur d’Gàrte):
Im Katz si Frejndschaft mit em Hermann Burte
Im erschte Wältgriäg isch dr Adolf Strübe, dr Brueder vum Hermann Strübe Burte, z Wadighofe as Soldat stationiärt gsii un het im Nathan sini Eltere känne gleht un binene verkehrt. Noch em Griäg isch dr Nathan Katz as Textil-Verdrätter viil uf Südbade un Lerrach kumme un het derte 1926 dr Burte Hermann känne glehrt. Do driber sait dr Katz zum Hell: ''„Il avait la gentilesse d’intervenir auprès de ses amis pour qu’ils me fassent de petites commandes. Et puis, comme Hermann Burte était célibataire, il m’invitait, presque à chacun de mes passages, au Restaurant ‚Zum Hirschen’, où nous passions des soirées à parler de J. P. Hebel, de la langue alémanique ...“''
Im Spotjohr 1930 hän sich d Wäg vum Burte un em Katz drännt. Eb ebis un was gnaü vorgfalle isch, isch nit bekannt. Dr Alfred Ruppé, e Verdroite vum Katz, sait numme, ass dr Burte im Katz z verstoh gä het, ass er-e nimmi will dräffe. Dr Ruppé het notiärt (zitärt noch em Matzen): „Es entstand ein Dialog, vor allem über Weltanschaung, in dem Nathan Katz sein Recht als Jude verteidigte – kein böser Dialog, eher ein gewisser Meinungsaustausch. Nathan ging. Nach einigen Schritten draußen, rief Burte Nathan Katz zu, anzuhalten, ging ihm entgegen und sagte reumütig und freundschaftlich: ‚Lieber Freund, die Freundschaft soll weiter bestehen! Er könne kommen, wann er wolle.’“
Am 23. Aügüscht 1931 het dr Burte dr Katz in ere Südfunk-Sändig zu dr "herrlichen Sänger des Elsasses" zellt. (Der Markgräfler, 1. 9. 1931)
Dr Katz het dr illusorisch Wunsch ghegt, ass dr Burte erreiche kennt, ass em Ditschland „in meiner Heimat das uneingeschränkte Heimatrecht“ zuerkännt. Zuedäm hätt dr Burte dr Gauleiter Wagner sotte bitte, ass er im Katz si Bsitz un Awäse im Elsiss schitzt. Eb un was dr Burte do gantwortet oder unternumme het, isch nit bekannt. Dr Matzen schribt: „Er wird wohl keine Schritte ‚bei der zuständigen Behörde’ unternommen haben. Das war übrigens das Klügste, was er tun konnte, denn eine unüberlegte Fürsprache hätte die Gestapo auf Katzens Spur bringen können. (...)“
Noch em Griäg isch dr Nathan Katz üs sinem Exil uf Milhüüse zoge. 1958 het er mit ''„Sundgäu. O loos da Rüef dur d’Gàrte“'' dr Hegschtpunkt vu sinem dichterische Schaffe erreicht un het glichzittig zu sinem alte „Mentor“ (so schribt dr Matzen) wider Kontakt ufgnumme. Am 3. Aügüscht 1958 ladet dr Katz dr Burte uf Milhüüse ii. Dr Burte antwortet sofort un ladet-e ebefalls zu sich ii. Zum e Dräffe kunnts aber nimmi, dr Burte stirbt anderthalb Johr speter.
In ihrene letschte Briäf zolle sich diä zwee Dichter s hegscht Lob. Am 17. 3. 59 schribt dr Burte an dr Katz: „(...) Ich müßte eine ganze Abhandlung über Ihr Buch (...) schreiben, wollte ich meine Freude und den Genuß an ihm so recht ausdrücken. Die Sicherheit Ihrer Sprache, die Klarheit der Empfindung, das Gefühl für den Rhythmus sind gleich gut. Ein ganzes Volk ist in Ihrem Buche zu Worte gekommen mit allen seinen Qualen und Freuden. (...) Ich habe immer viel auf sie gehalten (...).“
Dr Katz schribt im Burte am 2. 3. 1960, 19 Dag vor eb sälle gstobe isch, ins Grankehüüs: "(...) Gestatten Sie mir, Ihnen zu sagen, lieber werter Freund, daß mein Herz bei Ihnen ist. Es ist mein sehnlichster Wunsch, daß Sie sich bald einer vollständigen Genesung erfreuen dürfen, und daß Sie uns noch viele so herrliche Bücher schenken werden. Seien Sie, mein lieber Dr. Hermann Burte, meiner treuen und dauernden Freundschaft versichert."
Pfläg vu sinere Dichtig no sinem Dot
Im Stadtheater Basel isch anne 1987 untere em Namme "Chàltnàcht" e szenischi Läsig vu Gedichter vum Nathan Katz ufgfiährt wore. D Fäderefiährig het do drbii dr Jürg-Peter Lienhard vu dr "Elsass-Freunde Basel" gha.
2005 isch z Stroßburi em Katz z Ehre d Üszeichnung Le Prix du Patrimoine Nathan Katz gstiftet wore.
Talange
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Talange lijt nerdlich vun Metz àn dr Mosel uf re Heche zwìsche 154 un 184 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Talange ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 960 àls Tatolinga (977 Tatelinga, 993 Tatilinga, 1361 Talanges).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Talange ìsch. Talange ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Talange ghert zem Lorrain.
Untereggen
Underegge (amtlech Untereggen) isch e politeschi Gmaind im Waalkrais Rorschach im Schwizer Kanton St. Galle.
Geografi
S Dorf liit zwüsche St. Galle und em Bodesee. D Gmaind bestoht us de drü Ortstail: Vorderhof, Mittlerhof und Hinderhof. D Nochbergmainde sind Goldach im Norde, Rorschacherberg im Oschte, Eggersriet im Süde, St. Galle und Mörschwil im Weschte.
Gschicht
S Dorf isch ane 1409 s erscht Mol erwäänt worde.
Hormon
D Hormon (griech. ὁρμάω, hormáō „adriibe“) si biochemischi Botestoff.
D Hormon übermittle innerhalb vom ene Läbewäse Informatione vo eim Organ zum andere oder von eim Gwäb zum andere. Ähnligs mache au d Närve, nume bruuche die Elektrizitet, währed d Hormon chemikalischi Stoff si. Im Vergliich düen d Närve Informatione sehr vil schnäller vermittle, der hormonal Informationsfluss isch relativ langsam. Dodrbii si d Ziitrüüm vo der Hormonusschüttig bis zur Hormonwirkig je noch Hormon sehr underschiidlig, e baar Hormon wirke sehr schnäll (z. B. s Adrenalin), währed d Wirkig vo andere Hormon wie z. B. de Steroidhormon erst noch Stunde iisetzt.
Hormon bi Dier wärde dur s Bluet oder bi Insekte, Chräbs oder Schnägge mit der vergliichbare Hämolymphe zu ihre Ziilorgan dransportiert. Das isch s Wäse vo der endokrine Wirkig. Gwäbshormon, wo im gliiche Organ bildet wärde und wirke, si drgege parakrini Stimulatore.
Benedikt La Roche
Dr Benedikt La Roche (au La Roche-Stäächeli; * 26. Juli 1802 z Baasel, † 6. Dezämber 1876 z Baasel) isch e Schwizerer Bankiee und Politiker gsi. Er isch vor allem bekannt worde, won er 1848/49 dr erst äidgenössich Generalbostdiräkter gsi isch.
Lääbe und Karriere
Dr La Roche hetl en Usbildig zum Kaufmaa gmacht, zerst z Baasel und 1821 in Le Havre. Zwäi Joor spööter het er d Prokura im Bank- und Spedizioonsundernääme vo dr Familie überchoo.Vo 1840 aa het er d Firma zsämme mit sim Brueder Carl Gustav (1813–1873) gläitet. Vo 1832 bis 1840 isch er Mitgliid vo dr Baasler Kaufhuus- und bis 1850 vo dr Handligskommissioon gsi. Vo 1831 bis 1837 isch dr La Roche Ooberlütnant vo dr Baasler Kawallerii gsi, won er denn bis 1842 reorganisiert het. Er isch 1840/41 Mitgliid vom Baasler Milidäärkollegium gsi und isch 1848 Aidemajor vo dr Baasler Bürgergarde worde.
Dr La Roche isch vo 1846 bis 1866 Mitgliid vom baaselstedtische Groosse Root gsi und vo 1853 bis 1858 vom Chläine Root und vom Staatskollegium. Sit 1833 her er sich as Verdräter vo dr Bürgerschaft in dr Baasler Bostkommissioon für s Baasler Bostwääse iigsetzt und spööter für s äidgenössiche. Er het mitschafft am Abschluss vom ene Bostverdrag mit Frankriich im Joor 1846. Im Joor druf het er en äidgenössichi Delegazioon gläitet, wo mit Ööstriich günstigeri Bedingige bi Dransitgebüüre und e Halbierig vo de ööstriichische Brieftaxe usghandlet het. Wägen em Sonderbundchrieg und dr Gründig vom schwizerische Bundesstaat isch dä Verdraag nie rächtswirksam worde.
Dr Benedikt La Roche isch am 30. Novämber 1848 zum erste Generalbostdiräkder vo dr äidgenössiche Bost gweelt worde. Er het drei Bostgsetz duuregsetzt, wo d Postregal, d Organisazioon vo dr Verwaltig und d Sänkig vo de Bosttaxe greeglet häi. Sini Vorschleeg zun ere witere Verwaltigsreform si vo sim Vorgsetzte Wilhelm Matthias Naeff nid understützt worde. Dr La Roche het am 19. Juli 1849 demissioniert, isch aber no im gliiche Joor vom Bundesroot zum Kommissäär zur Reegelig vo de Bostverdrääg ernennt worde. Er het denn mit Belgie, de Niiderland, Frankriich, Spanie und de dütsche Staate Pröisse, Baade, Württebäärg, Saggse und Bayre Abkomme über e Bostvercheer abgschlosse. Im April 1851 isch er noch eme Strit mit em Bundesroot, wil er en Orde vom Königriich Sardinie, ändgültig zruggdrätte. S Amt vom Generalbostdiräkder isch denn bis in d 1870er Joor umbsetzt bliibe.
Im Februar 1853 het dr La Roche zu de Mitgründer vo dr Schwizerische Zentralbaan (S.C.B.) ghöört und isch im Novämber zum Bresidänt vo dr staatlige Iisebaankommissioon gweelt worde. Zää Joor spööter het er zu de Gründer vo dr Baseler Handelsbank (1945 zum Schweizerischen Bankverein (SBV/UBS)) ghöört. Im Joor 1866 het er sini öffentlige Ämter ufgee und sich ins Brivaatlääbe zruggzooge.
Friedrich I. (Preußen)
Dr Friedrich I., Köönig z Pröisse (* 11. Juli 1657 z Königsbärg; † 25. Februar 1713 z Berlin) isch vo 1701 aa dr ersti Köönig z Pröisse und Markgroof vo Brandeburg, Erzkämmerer und Kurfürst vom Häilige Römische Riich gsi. Vo sinere Inthronisierig as Kurfürst 1688 aa bis zur Köönigschröönig het er sich Friedrich III. gnennt.
Mit sinere Standeserhöhig zum Köönig am 18. Januar 1701 isch Brandeburg-Pröisse, wo bis denn in Personalunion regiert worde isch, zum nöije Köönigriich Pröisse gmacht. Eso het er die politischi Bedütig vo sim Land vergröösseret und dr Grundstäi für en Äinhäitsstaat Pröisse gläit, wo under sine Noochfolger zun ere öiropäische Groossmacht ufgstiige isch.
Noochkomme
Ersti Ee: Im Joor 1679 het er z Potsdam d Brinzässin Elisabeth Henriette vo Hesse-Kassel (1661–1683) ghürootet.
Zwäiti Ee: Im Joor 1684 het er z Herrehuuse d Brinzässin Sophie Charlotte vo Hannover (1668–1705) ghürootet.
Dritti Ee: Im Joor 1708 het er z Berlin Herzogin d Sophie Luise vo Meckleburg-Schwerin (1685–1735) ghürootet, wo chinderlos bliibe isch.
Axel Heiberg Island
D Insle liggt zwüsche 78° und 81° nördlichr Breiti. D Insle isch nit bewohnt. Si het grossi Gebirg, wo übr 2000 Meter hoch sind, und öbbe e Drittel vo dr Flächi isch mit Gletscher zuedeggd.
Dr Schwizer Profässer Fritz Müller (1926–1980) het zämme mit Kollegè vo dr McGill University in Montreal d Insle erforscht. E Forschigsstation existièrt syt em Joor 1959. Sy wird jede Summer vo 5 bis 10 Forscher bsuècht und vo dr Mc Gill University betreut. D Forscher sind sit übr 60 Joor bsunders an zwei Sache interessièrt: D Massebilanz vom White Glacier und di großi, activi Stuuchmoräne vom Thompson-Gletschr.
Am White Glacier wird sit em Joor 1959/60 regelmäßig di glaziologischi Massebilanz gmässe. Drzuè misst me im Frièlig an viile Pünggt an dr Gletschroberflächi in Schneegruèbe d Zuènaam im Wintr (dr Schnee wird umgrächnet als Wasserwärt), und im Herbscht an Stange, diè me vorhär ins Yis boort het s Abschmelze im Summr. Wenn d Massebilanz übr mehreri Joor positiv isch, dänn stooßt d Gletschrzunge vor, isch si negativ, so schmilzt si zrugg.
Dr Thompson-Gletscher und dr White Glacier sind typischi kalti Gletschr, das heisst, si sind am Untrgrund aagfroore. S Schmelzwasser flièsst übr d Oberflächi vom Gletschr, nit unterem Gletschr. Drum fäält au e Gletschrtoor. Am White Glacier isch Grundmoräne am Gletscheriis aagfoore und vom vorstooßende Gletschr mitgnoo worde, was me guet an dr Gletscherstirnè gseht.
D Gletschrzunge vom Thompson-Gletschr isch 3 km breit. In dr Mitti liggt 2 km dr Gletschrstirn entlang e gwaltigi Stuuchmoräne wo fascht e Kilometr breit und 100 m hoch isch. Zwüsche de Joor 1960 und 1990 isch d Gletschrzunge um 550 Metr vorgschtooße und het au di ganzi gfrooreni Stuuchmoräne vor sich häregschoobe.
Brückensweiler
Geogràfi
Bruckedswiller lijt sìdweschtlich vun Mìlhüüse àn dr Granz zem Territoire de Belfort.
Gschìcht
Bruckedswiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1460 àls Burkezwilr (1576 Bruckwil, 1581 Bruckhardtzweiler, 1625 Brechomont).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Bruckedswiller ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Lawon-Affäre
D Lawon-Affäre (au „Lavon-Affäre“) oder au Esseq bisch (hebräisch עסק ביש - dütsch „Unaagnäämi Affääre“) isch e politischi Affäare z Israel gsi, wo noch ere abverheite Ghäimoperazioon vom Milidäärghäimdienst Aman usbroche isch. Die isch 1954 z Egüpte under em Deckname Operazioon Susannah duregfüert worde. E Grubbe vo egüptische Juude isch vom Ghäimdienst rekrutiert worde, zum Bombenaaschleeg vor allem uf amerikanischi und britischi Ziil z Egüpte z mache. Zu deene häi Bibliotheke, Kino und en Erziehigsiirichdig ghöört. D Idee isch gsi, ass mä mit gfelschte Informazioone d Schuld dr Muslimbruederschaft und de egüptische Kommuniste, wo nüt drmit zdue gha häi, wurd in d Schue schiebe und eso e Klima vo Gwalt und politischer Unrue chönnt schaffe. S Ziil vo dere Ghäimoperazioon isch s gsi, ass d Brite die milidäärisch Kontrolle vom Sueskanal nid wurde ufgee. Das het aber nume schlächt funkzioniert, und d Egüpter häi alli israelische Agänte chönne festnee und vor Gricht si d Hindergründ uusechoo.
Z Israel het d Affääre bis in d 1960er Joor für Unrue und Usenandersetzige in dr israelische Politik und Öffentligkäit gsorgt. Es het meereri öffentligi und ghäimi Undersuechige dur d Justiz und s Milidäär gee. Dr Schef vom Ghäimdienst het müesse goo, dr Verdäidigungsminister Lawon het müess zruggdräte und schliesslig het dr David Ben-Gurion im Joor 1963 ändgültig dr Boste vom Brömieeminister müess ufgee isch vom Levi Eschkol abglööst worde. Dr Staat Israel het 50 Joor lang offiziell abgstritte, öbbis mit dene Terrorakt z Egüpte z due ha, bis im Joor 2005 drei vo de Agänte wo no gläbt häi, vom Bresidänt Mosche Katzav offiziell geeert worde si.
Silvesterklaus
Das isch en Bruuch, wo me im Kanton Apezäll Usserroode am Silveschter und no einisch am 13. Jänner, em Alte Silväschter, begoot. Dä Bruuch isch id Lischte vo de lebändige Tradizioone vo dr Schwiiz yträit. S Schwiizerische Idiotikon het do dezue vil Kwelebeleeg gsamlet.
Es git drüü Arte vo Silveschterchlöis: die Schööne, die Schö-Wüeschte und die Wüeschte.
D Silveschterchlöis laufe schupelewys vo Huus zu Huus und wünsche de Lüüt mit Gschäll und Zäuerli es guets nöis Joor. Mit dr Silveschterchlöis sind au «Rollewyber», wo nid grossi Sänntumsschäle und Trychle, sondern Reie vo chlynere, chugelrunde Schäle träge, i vilne Schupel. I deil Dörfer gaat dr Silveschterchlaus mit emene Schnappesel us.
Ums Chlause im Apezäll gaats au im Chinderbuech «Wälti wird Silvesterchlaus» vo de Karin Antilli Frick und de Esther Ferrari.
I dr jüngere Zyt findet me dr Bruuch vo de Silväschterchlöis au a anderne Oort, wie zum Bischpiil z Stäfa.
Tarquimpol
Tarquimpol (ditsch 1915-18 Taichenphul, 1940-44 Taichen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Tarquimpol lijt sìdeschtlich vun Metz àm Linderweiher (Étang de Lindre) uf re Heche zwìsche 210 un 243 m ìwer em Meeresspiejel. Dr Bànn ìsch Deil vum Regionàle Nàtürpàrk Lothringe. Züe Dr Gmein ghere àui d Willer Alteville (dt. Altweiler) un La Breidt (Breite).
Gschìcht
Tarquimpol wurd zem erschte Mol gnannt uf dr Peutingersche Dàfele àls Ad Decempagos. Ìm 4. Johrhundert erschint dr Nàmme àls Decempagi, ànne 1274 àls Tackenpail.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Tarquimpol ìsch. Tarquimpol ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Tarquimpol ghert zem Lorrain.
Niederländische Fussballnationalmannschaft der Männer
Di niderländischi Fuessballnationalmannschaft (ndl.: Nederlands Elftal) isch d Uswahl vo de niderländische Spiler, wo für irs Land bi Länderspiil aaträte. De erschti Match het di Mannschaft im 1905i gäge Belgie gha und wird vom niderländische Tschuttiverband organissirt, em Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond, was uf alemannisch Königlich Niderländische Fuessballbund heisst. Di gröschte Erfolg vo de Mannschaft sind de Europameischtetitel im 1988 und di drei Vizewältmeischtertschafte im 1974, 1978 und im 2010 gsi. Au het d Mannschaft drü Mol d Bronzemedaille bi olymische Spiil gwunne, im 1908, im 1912 und im 1920. Sit em 1907 tschuttet di niderländischi Nationalmannschaft in orangne Libli und wil au s niderländischi Königshuus Oranie-Nassau di Farb im Name het, heisst d Mannschaft au Oranje elftal oder kurz Oranje gnennt.
Aafäng vo internationale Fuessballbezihige
Am Aafang hei d Niderländer bsunder „Bruederduell“ mit de Belgier gschpilt. Scho im 1890 het's erschti Kontäkt gäh. Am 30. März het s erschti mol en belgischi Mannschaft, de FC Antwerpe, wo vo Änglener gründt worde-n-isch und au fascht numme änglischi Spiler het gha, gäge e niderländischi Mannschaft gschpilt. Des isch Concordia Rotterdam gsi und de Match het z Rotterdam schtatgfunde. Im 1891 hets es Rückspiil gäh, wo de spöteri niderländischi Inne- und Landwirtschaftsminischter, de Jan Kan mitgschpilt het. VO ihm isch es Zitat überliifert wo zeigt, dass d Gsälligkeit in dere Zit no vil wichtiger gsi isch, wi de Match sälber: S het dann witeri Match zwüsche belgische und niderländische Mannschafte gäh, aber au gäge britischi. Bsunders Sparta Rotterdam het do wichtigi Pioniirarbet gleischtet. Scho im 1889i isch de Niderländischi Fuessbalverband gründt worde. Scho füf Johr schpöter hets dann erschti internationali Match gäh, meischt gäge änglischi Teams, au gäge Dorfclüb wi Saxmundham, wo gäge di niderländischi Uswahl 9:2 gwunne het.
Ersti offizielli Länderschpiil
Bi de Gründig vo de FIFA im 1904i het de niderländisch Verband zu de Gründer ghört. Am 30. Aprile 1905 het d Mannschaft dann ihre erschte offizielle Match gha. Gäge Belgie hets d Uswahl z Antwerpe 1:4 n.V. gwunne Im 1905 und im 1906 hets dann noch drei witeri Spiil gäge Belgie gäh und dann am 1. Aprile 1907 de erschti Match gäge s „Muetterland“ vom Fuessball, gäge Ängland, den d Niderländer höch verlore hei. D Mannschaft het dann noch zweimol gäge Begie verlore, bevor es am 21. Dezember 1907 z Darlingtin e Revanche gäge Ängland gäh het. Bi dem Match hei d Niderländer s erschti mol „oranje“ trait. Obwohl de Match 2:12 genndet het, isch oranje d Farb vo de Trikot blibe.
Di erfolgriche 1970er Johr
Di beschti Ziite het de niderländisch Fuessball in de 1970er Johr gha. Ajax Amsterdam und Feyenoord Rotterdam sind im Fuessball-Europapokal erfolgriich gsi und des het au Uswirkige uf d Nationalmannschaft gha. Bi de WM z Dütschland im 1974 isch di Mannschaft di spiilschtärkschti gsi und isch au in de Final iizoge, het aber derte gäge Dütschland 2:1 verloore. Au z Argentinie im 1978 hets d Mannschaft bis in de Final gschafft, aber derte gäge de Gaschtgäber 3:1 n.V. verloore.
De einzig Titel: Europameischter im 1988
Nach de „goldige 70er“ isch d Nationalmannschaft im Mittelmaas versunke und het sich für di folgende Wältmeischterschaft nöd chönne qualifiziire. Erscht im 1988i, bi de Europamischterschaft z Dütschland hei d Niderländer wider öppis erreicht: De Titel. Sither het sich d Mannschaft immer für di grosse Turniir chönne qualifiziire, mit de Usnahm vo de WM 2002. Immer wider het s Team zu de Favorite ghört, isch aber e paar Mol bim Penalty-Schüsse usgschide: Bi de EM 1992 im Halbfinal gäge Dänemark, bi de EM 1996 im Viertelfinal gäge Frankriich, bi de WM 1998 im Halbfinal gäge Brasilie und bi de EM 2000 im Halbfinal gegen Italie. Erscht bi de EM 2004 isch d Niderlande ohni es Penalty-Schüsse usgschide, im Halbfinal gäge Portugal. Bi de WM 2006 isch dann im Achtelfinal wider gäge Portugal Schluss gsi. Au bi de EM 2008 het di niderländisch Nationalmannschaft di höche Erwartige enttüscht, wo si im Virtelfinal gäge Russland nach Verlängerig 1:3 verlore het. Bi de WM z Südafrika het d Niderlande zum dritte Mol en Final vo ere WM erreicht. Mit 0:1 hei si sich aber in de Verlängerig müesse Schpanie gschlage gäh und sind dodermit zum dritte Mol Vizewältmeischter worde.
Rekordschpiler
Iisätz und Goal bi offizielle Match vo de Elftal Stand: 8. Juni 2011
* ) Spiler ghört zum aktuelle Kader
Dizzy Gillespie
Dr John Birks "Dizzy" Gillespie (* 21. Oktober 1917 z Cheraw, South Carolina, † 6. Januar 1993 z Englewood, New Jersey) isch en amerikanische Dschääsdrumbeeter, Bändliider, Komponist und Sänger gsi.
Dr Scott Yanow vo Allmusic het gschriibe, ass d Biidrääg vom Dizzy Gillespie zum Dschääs riisig gsi sige, er sig äine vo de grösste Drumbeeter im Dschääs gsi und e son e komplexe Spiiler, ass sini Zitgenosse aagfange häige, anstatt iin dr Miles Davis and dr Fats Navarro noochzmache, und erst dr Jon Faddis häig in de 1970er Joor im Dizzy si Stiil mit Erfolg chönne widerbelääbe.
Dr Gillespie isch e Drumbeetewirtuos und Improvisator gsi, wo uf em Stiil vom Roy Eldridge ufbaut het aber nöiji Ebene vo harmonischer Komplexidäät, wie mä sä früener im Dschääs nid kennt het, drzue doo het. S Beret und d Hornbrülle, si Scat singe, si chrummi Drumbeete, sini Drumbeeterbacke und si liichthärzig Charakter si wääsemtlig gsi drfür, ass sich dr Bebop duregsetzt het.
In de 1940er isch dr Gillespie, zämme mit em Charlie Parker, e wichdigi Figur in dr Entwigglig vom Bebop und vom Modern Jazz worde. Er het e Hufe anderi Musiker beiiflusst under iine d Drumbeeter Miles Davis, Jon Faddis, Fats Navarro, Clifford Brown, Arturo Sandoval, Lee Morgan, Chuck Mangione. und dr Sänger Johnny Hartman
Nordrach
Noodere (dt. Nordrach) isch e Gmai im Ortenaugrais z Bade-Wirtteberig. Si het Iiwohner (Stand: ).
Geografi
Noodere leit im Dal vum glichnamige Bach im weschtlige Schwarzwald. Dr Bann bstoht us 16,6 % Landwirtschaftsflechi, 79,1 % Wald, 3,9 % Sidlungsflechi un 0,4 % sunschtiger Flechi.
Nochbergmaine sin d Städt Owerkirch un Oppenau im Norde, Haamerschbach im Oschte, d Stadt Zell im Side un d Stadt Gengebach im Weschte.
Gmaindsgliiderung
Zue Noodere ghere s Dorf Noodere, d Zinke Allmend, Bärhag, Baimlisberg, Buchbiel, Ernschbach, Flacke, Grofeberg, Haseberg, Helgebiel, Huetmacherdobel(-loch), Kohlberg, Kielmorge, Linde, Merkebach, Michelbach, Moosbach, Mihlstai, Rutschhof, Schenwald, Schottehefe, Schrofe (Hinter un Vorder), Stolleberg, Unterdal un Vor Ernschbach, d Hef Denninger, Haigrawe, Hirzeberg, Lichterschgrund, Rittiguet, Rielschbach, Sodlach, Stollegrund(hof) un Unterflacke un d Wohnblätz Kuttelrai, Moosmatte un Noodere-Fabrik.
Gschicht
Noodere isch zum erschte Mol gnännt worre anne 1139. De hinder Dail vum Dal het zum Kloschter Gängebach ghert, de vorder Dail zue de Richsstadt Zell. Anne 1803 isch s Gebiet zum Kurfirschtedum Bade kumme.
Verwaltung
Noodere het mit dr Stadt Zell un dr Gmaine Biibere un Haamerschbach e Verwaltungsgmainschaft verinbart.
Dr Burgermaischter vun Noodere isch dr Carsten Erhardt.
Gmairot
Ergebnis vun dr Kommunalwahl vum 26. Mai 2019:
Kultur un Bauwerk
Noodere leit am Kinzigtäler Jakobusweg.
Dialäkt
Dr Dialäkt vun Noodere ghert zum Owerrhinalemannisch.
Regierungsbezirk Freiburg
Dr Regierigsbezirk Friburg isch ein vu vier Regierigsbezirke im Bundesland Bade-Württeberg (Dytschland). Er stoht in dr Hierarchi zwische dr Landchreise einersits un dr Landesregierig andrersits.
Geographi
Dr Regierigsbezirk Friburg lit im Südweschte vu Bade-Württeberg un het bis 31. Dezember 1972 Regierigsbezirk Südbade gheisse. Allerdings het er domols noch e andere Zueschnitt gha. Im Süde grenzt er an d'Schwyz, im Weschte an s'Elsiss (Frankriich), im Norde an dr Regierigsbezirk Charlsrueh un im Oschte an dr Regierigsbezirk Tübinge. In sinere hütige Usdähnig got er uf d'Verwaltigs- und Biitsreform vu anno 1973 zruck.
Gschichte
Dr Regierigsbezirk Friburg bestoht sit dr Bildig vum Südweschtstaat Bade-Württeberg anno 1952. Si Behörde, s Regierigspräsidium, isch sit sällem Zittpunkt fier s Biit vum ehemolige Bundesland Bade (Hauptstadt Friburg) zueständig gsi, wo nochem Zweite Weltchrieg us dr französische Besatzigszone hervorgange isch. Dr Verwaltigsbezirk het doher zuenächscht Regierigsbezirk Südbade gheisse.
Bi dr Biitsreform, wo zum 1. Jänner 1973 in Kraft trätte isch, sin Biite um Rastatt un Bade-Bade (an dr Regierigsbezirk Charlsrueh) un Messchilche sowie Yberlinge (an dr Regierigsbezirk Tübinge) abträtte worre. Dodefir isch dr Zueständigkeitsberiich vum Regierigspräsidium Friburg ums Biit vu dr Landchreise Rottwil un Duttlinge usdähnt worre. Wil d'Behörde sither au fier ehemols württebergische Biite zueständig isch, het mer dr Namme sinerzitt in Regierigsbezirk Friburg gänderet.
Organisation
Oberschti Behörde isch s Regierigspräsidium mit Sitz im Basler Hof z Friburg im Brisgau. Chef vum Regierigspräsidium isch dr Regierigspräsident, wo als politischer Beamter vum Ministerpräsident ernennt wird.
D Regierigspräsidente (sit 1952):
Ufgabe vum Regierigspräsidium
S Regierigspräsidium isch fier d Umsetzig vu dr gsetzliche Ufgabe un landespolitische Zile im Regierigsbezirk verantwortlich. Zue dr Ufgabe zelle insbesundere:
Verwaltigsgliderig
D'Regione mit ihrene Stadt- und Landchreise:
Die 19 Grosse Chreisstädt (understehn in dr Fachufsicht vum Regierigspräsidium):
Rheinknie
Mit Rhyknǜǜ wörrèd è baar markanti geografischi Ränk bezeichnèt, wo dè Rhy i sim Volauf beschrybt.
Rhyknǜǜ z Bàsel
Z Bàsel änderèt dè Rhy sini Flièßrichtung vo Oscht-Wescht in è uuslaufendi Kurvè um öppè 90°, und bildet dann in Richtung Nord-Nordoscht d dütsch-französischi Gränz bzw. diè baddisch-elsässischi Gränz bis zu dè Höchi vo Karlsruè. Bolitisch lyt s Rhyknǜǜ am Dreiländeregg, wo vo Dütschland, dè Schwiz un Frankrych bildet wörd, sèllèwäg sait mò sèbbè Region au RegioTriRhena, odder in witè Deilè vo dè Dütschschwiz au Drüländeregg.
S ganze Rhyknǜǜ lyg innerhalb vom Schwizer Staatsgebièt un wörd vo dè Stadt Bàsek, Zentrum vo dè RegioTriRhena, un dèmm sinè Gmeindè Riiè un Bettingè besidlet. Witer nördlich ligèd diè südbaddischè Städt Lerrach un Wyl am Rhy sowiè diè französischen Städt Hüningè un Saint-Louis (dört Coude du Rhin "Rhy-Elleboge" gnännt). Stròmobsi begränzt s Grenzacher Horn.
Unterhalb vom Rhyknǜǜ lyt tektonisch gsöö dè Obberrhygrabbè, wellè s Hauptelemènt vom Basler Erdbebbègebièt darschtellè duèt.
Pitcairninseln
D Pitcairninsle (ängl.: Pitcairn Islands) si en isoliert glägeni Inselgruppe im südöstlige Pazifik. Politisch sin si es britische Überseegebiet. Nume die zweitgrössti Insle, Pitcairn, isch bewohnt.
Rheinknie
Zu dè Entschtehig
S Rhyknǜǜ isch sit èm Èndi vo dè letschtè Yszit, dè Wurmyszit, entschtandè. Annèdubaki isch dè Rhy no in èrè dirèktè Linniè vom Grenzacher Horn, übber d Gemarkig vo Riiè un Wyl, um zwǜschè Fridlingè un Eimeldingè i si hütiges Bett übber z gò. Diè gwaaltigè Ablagerungè vom Fäldbärggletscher im Wiisèdal sin nõch èm Abschmelzè vom Gletscher vo dè Wiisè in Richtig Rhy transportyrt worrè. Dõdeby hèt si è breits Delta bildet, wodurrè dè Rhy è Büülè in südwechtlicher Richtig mit sim hütigè Rank beschribbè hèt. D Wiisèmündung isch im Lauf vo dè Johrtausende zwǜschè Gränzacher Horn un Fridlingè glègè un hèt sich èrscht i dè letschtè 6000-2500 Johr iri hütigi Mündung bi Chlyhüningè gsuècht. Èn aaltè Wiisèarm, wo nit z Chlyhüningè mündet, isch zum Byschpill dè Chlybeggweièr.
Pitcairninseln
Geographii
Dr Archipel bestoht us vier Insle:
Rheinknie
Rhyknǜǜ' bi Bingè
Am Übbergang vom Obberrhy i dè Mittelrhy bi Bingè änderèt dè Stròm, wo vo Mainz hèr chunnt, sin Lauf parallel zum nördlich ligendè Kamm vo dè Rhygaubärg in Richtig Oscht-Südoscht in èm 90°-Rank nõch Nord-Nordwescht. Dört fangt dè bis Koblenz langende Durchbruch durch s Rheinischè Schyfergebirge a. Am linkè Ufer vom Rhyknǜǜ stygt dè Binger Wald uff. Im Rhyknǜǜ lyt s Binger Loch – è Èngschtell uffgrund von èm Quarzitriff, wo quer zum Stròm volaufè duèt Wegè sellèm Abflusshindernis macht dõ nit nu dè geografische Volauf vom Rhy, sondern au si Gfällebrofyl èn gwaaltigè Knick. Obberhalb vom Binger Loch zwǜschè Monnèm un Bingè hèt dè Rhy è Gfäll vo 10 cm bro Stròmkilometer. Unterhalb zwǜschè Bingè un Koblènz bedrait s Gfäll abber 65 cm bro Kilometer.
Pitcairninseln
Geographii
*inkluisiv d Lagune vo de Atoll
Rheinknie
Rhyknǜǜ z Düsseldorf
Z Düsseldorf beschrybt dè Rhy i dè Nôchi vom rächtsrheinischè Düsseldorfer Haffè è gächè Rank, wo dezuè bydrait, dass dè gegèübber ligende Stadtdeil Obberkassel schu fascht wiè nè Halbinslè wǜrkt. Sellè Bogè, wo Düsseldorfer Rhyknǜǜ benamst wörd, wörd vo dè 1969 freigääènè Rhyknǜǜbrugg übberschpannt. Am Rank lyt dè Rhydurm, wo 1978 bis 1982 erbaut worrè isch, un s 1988 fèrtiggschtellte Gebäude vom nordrhy-weschtfälischè Landdaag, wo als Mittelpungt vom nordrhy-weschtfälischè Regyrigsvirtel aagluèt wörd. Vor dè Fèrtigschtellung vo dè Hammer Ysebaabrugg im Johr 1870 hèt diè Ysèbaaschtreggi Düsseldorf–Elbèrfäld im Baanhof Rhyknǜǜ uffghört. Am gegèübberligendè linkè Rhynufer isch d Rhyschtation Obberkassel glègè, vo dèrrè uus diè Reisendè – nõchdèm si per Fäärè übbergsetzt ghaa hèn – übber diè Baanschtreggi Obberkassel-Mönchègladbach gu Neuss, Mönchègladbach un Aachè witerreisè hèn chönnè.
Pitcairninseln
Bevölkerig
Dr Hauptort vo de Pitcairninsle isch Adamstown und mit öbbe 40 Iiwohnern, dr zweitchliinsti Hauptort uf dr Wält. Dr Ort isch noch em letzte überläbende Bounty-Meuterer, em John Adams, benennt. No 1948 het Adamstown 220 Iiwohner gha. Sit Johrzähnte sinkt aber d Iiwohnerzahl die ganz Zit, wil jüngeri, guet usbildeti Inselbewohner hüfig uf Neuseeland, Australie und ins Vereinigte Königriich abwandere, wil s brueflig und gsellschaftlig wenig Perspektive git uf Pitcairn.
Gschicht
D Hauptinsle Pitcairn isch am 2. Juli 1767 vom britische Seekadett Robert Pitcairn, em Sohn vom Marineoffizier John Pitcairn, für Europa entdeckt worde und isch sit 1838 e britischi Chronkolonii.
Uf e Befähl vom britische Konsul uf Tahiti, em R. T. Simons, isch 1902 e Kutter vo Pitcairn uf Oeno, Henderson, und Ducie gseglet, zum die Insle in s britische Königriich iizgliidere.
In de 1980er Johr het e amerikanische Multimillionär welle d Insle vom Vereinigte Königriich chaufe, zum se für touristischi Zwäck z nutze, so hätt u. a. e Flugplatz uf Henderson sötte baut wärde.
Masturbation
Under Masturbation verstoht me d Stimulation im allgemeine vo de eigene Gschlächtsorgan, wo hüfig zum Orgasmus füehrt. Das wird bim Mensch meistens mit dr Hand gmacht, es wärde mänggisch aber au verschiideni Hilfsmittel bruucht.
Masturbation bi Dier
E Hufe Dierarte masturbiere, au wenn sexuelli Partner ume Wäg si. Bi Ross isch s noch Petplace.com bi allne normals Verhalte und mä sött nit brobiere, das z verhindere, wil s d Broduktion vo Soome vo de Hängst und s Baare nid wurd beiidrächtige. Sogar Kastration duet d Masturbation bi Ross nid verhindere. Dr Sexolog Havelock Ellis het in sim Wärk "Studies in the Psychology of Sex", won er 1927 veröffentligt het, gschriibe, ass d Masturbation bi Muni, Geisse, Schööf, Kamel und Elifante bekannt siig. Vo Geissböck zum Bischbil, haig men em verzellt, ass si ihre Penis wurde ins Muul neh und ihn bis zum Orgasmus wurde stimuliere (Auto-Fellatio). Dr Ploss und dr Bartels hai bi Hyäne beobachtet, ass si sich gegesitig wurde masturbiere.