cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Viktoria Fuchs
Lääbe
D Fuchs isch as Chechi au scho in verschidene Färnseesändige ufdrätte, unter anderem bi VOZ in dr Chochshow Ready to beef!, in Mälzer und Henssler liefern ab! un in Kitchen Impossible,   in dr ZDF-Chochsändig Die Küchenschlacht, un uf Sat.1 in The Taste.
Kunz
Kunz isch e Abchirzig fir Konrad. Derwylscht die Form as Vorname hit weniger briuucht wird, isch si as Familiename verbraitet.
Lyt, wu mit Nochname Kunz haiße, sin z. B.:
Mörel
Mörel isch de Name vo däne Ortschafte:
Media Akademie – Hochschule Stuttgart
D media Akademy – Hoochschuel Stuegert (mAHS) isch e privaati, staatli anerkännti Hoochschuel fir Design z Stuegert. Si isch anne 2015 grindet woore. Dreegeri isch d Trägergesellschaft media Hochschule GmbH, Stuegert.
Stuudiegäng
Zurzyt wird in dr Stuudiegäng Animation-Design, Game-Design un Industrial-Design un au in „aagwändte Meedie“ uusbildet. Schwäärpunkt vum Stuudium isch di gstalterisch un kunzäpzionäll Aawändig vu neier Designtechnology. S Stuudium goot segs Semeschter un schließt mit em staatlig anerkännte Titel Bachelor of Arts ab.
Kanton Strassburg-8
Dr Kànton Stroosburi-8 ìsch bìs März 2015 e Untereinheit vum Arrondissement Stroosburi-Stàdt ìm Département Bas-Rhin ìm Elsàss z Frànkrich gsin.
Gschìcht
Dr Kanton ìsch àm 4. März 1790, we z Frànkrich d Départements ingricht worre sìn, àls Teil vum domolige Dischtrikt Stroosburi grindet worre.
We àm 17. Februar 1800 d Arrondisements ingericht worre sìn, ìsch dr Kànton àls Teil vum Arrondissement Stroosburi nej züegschnitte worre.
Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wora.
Gmeine
Dr Kànton ìsch üs eme Däil vun dr Stàdt Stroosburi bstànde.
Stroosburi ìsch bìs 2014 ìn 10 Kànton ingedäilt gsin. Stroosburi-8 ìsch no dr Inwohner dr fimftgrescht Stàdtdäil gsin.
Kanton Strassburg-9
Dr Kànton Stroosburi-9 ìsch bìs März 2015 e Untereinheit vum Arrondissement Stroosburi-Stàdt ìm Département Bas-Rhin ìm Elsàss z Frànkrich gsin.
Gschìcht
Dr Kanton ìsch àm 4. März 1790, we z Frànkrich d Départements ingricht worre sìn, àls Teil vum domolige Dischtrikt Stroosburi grindet worre.
Vun 1871 bìs 1919 hàt des Gebiet zem Kreis Stroosburi (Stàdt) ghert.
Zitter em 28. Juni 1919 ìsch dr Kànton e Deil vum neje Arrondissement Stroosburi-Stàdt.
Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wora.
Gmeine
Dr Kànton ìsch üs eme Däil vun dr Stàdt Stroosburi bstànde.
Stroosburi ìsch bìs 2014 ìn 10 Kànton ingedäilt gsin. Stroosburi-9 ìsch no dr Inwohner dr zwäitgrescht Stàdtdäil gsin.
Communauté d’agglomération
E Communauté d’agglomération isch e Form vom Gmäindiverband z Frankriich. Im Geegensatz zur Communauté de communes, wo franzöösischi Gmäinde (communes) vo irgend enere Gröössi chönne bilde, muess noch dr Rächtslaag, wo sit 1999 gältet, e nöibildeti Communauté d’agglomération mindestens 50'000 Iiwooner haa und äi Gmäind mit mindestens 15'000 Iiwooner oder e Hauptort vom ene Departemänt as Zentrum haa. D Metropolregioone um die grösste Stedt ume chönne e Communauté urbaine bilde. Es git allerdings Communautés d’agglomération, wo vor 1999 bildet worde si und die Vorussetzige nit erfülle, und Communautés urbaines, wo vor 1999 bildet worde si und hüte nume Communautés d’agglomération chönnte wärde.
D Ufgoobe vo de Communautés d’agglomération isch s, gmäinsaami kommunali Ufgoobe vo de bedäiligte Gmäinde z erfülle. Si si unabhängig vo dr Verwaltig vo de Departemänt und Regioone und chönne au Gmäinde umfasse, wo zu underschiidlige Departemänt ghööre.
Ice Age 4 – Voll verschoben
Ice Age 4 - Voll verschoben (im Original Ice Age: Continental Drift) isch de vierti Teil vo de computeranimierte Serie. Er isch im Jahr 2012 id Kinos cho und mer chan en au in 3D gseh.
Persone
Mit debii sind wieder di bekannte Figure us de erschte drü Teil.
Es git aber au Neui Persone:
Handlig
S Hörnli Scrat landet bi siner Suechi nach de Nuss im Mittelpunkt vo de Erde und löst so e Kontinetalverschiebig us. D Familie vom Manni wird trennt, wo en grosse iisblock abbricht und ewäg gspüelt wird. De Manni, de Diego und de Sid triibed hilflos im Meer. De Manni wot um jede Priis zu sinere Famile, de Ellie und de Peaches zrugg.
Nach churzer Ziit träffed si uf Pirate und werded gfange gno vom Käptn Utan. Si chönd sich aber nach eme Kampf befreie und triibed wieder mit enere iisscholle devo. Nach einiger Ziit erreiched sie Land. Si gsend, dass de Käptn Utan au da gstrandet isch. er isch grad debii, sis Schiff, natürlich au e grossi iisscholle, klar zmache. De Manni und sini Fründ hend en Plan: Sie wänd em Käptn sis Schiff ställä. Das glingt ihne au mit de Hilf vo de chliine Nagetier, wo uf de Insle läbad.
Philosophie der Antike
D Filosofii vo dr Antike isch en Epoche in dr Gschicht vo dr Filosofii. Si isch mee as 1100 Joor lang, vo öbbe 600 v. d. Z. (as dr eltist Verdräter isch dr Thales 624 v. d. Z. uf d Wält choo) bis ins Joor 529 n. d. Z., wo dr römisch Kaiser Justinian I. die Platonischi Akademii het lo duedoo. D Filosoofe häi vor allem z Griecheland und im Römische Riich gschafft.
D Filosofii vo dr Antike isch geografisch uf e Middelmeerrum beschränggt gsi. Anderi wichdigi filosofischi Dradizione im Altertum si die Chinesischi Filosofii (sit 1000 v. d. Z.) und die Indischi Filosofii (sit 1000 v. d. Z.). Iiflussriich si d Kultur vom Juudedum gsi, vom alte Egüpte, vom Perserriich und vo Mesopotamie. In Öiropa het d Filosofii vom Middelalter d Filosofii vo dr Antike abglööst.
Flumser Tiernamen
Liste mit Tiernäme vo Flums im Kantoo Sanggale.
Philosophie der Antike
Litratuur
Gsamtdaarstellige
Meersburg
Meerschburg isch a Stadt im Bodeseekreis im ditsche Bundesland Bade-Württeberg und hot früener zu Bade ghört.
Geografi
D Stadt liggt im Norde vom Bodesee zwische Iberlinge und Hafe, do wo de Obersee uffhört und de Überlinger See afängt. Dr Bann bstoht us 46,1 % Landwirtschaftsfleche, 33,4 % Wald, 19,8 % Sidlungsflechi un 0,7 % sunschtiger Flechi.
Us de alte Zite
Meerschburg hosst so wie d Alte Burg. Die schaut gwaltig us und liggt über de Unterschtadt und isch a Welt für sich. Es wird verzellt, dass s Alte Schloss vum Merowingerkönig Dagobert I. im 7. Jahrhundert baut worre sei. Es wird agnomme, dass des die älteschte, no it zerstörte und bewohnte Burg in Ditschland isch.
Gegenüber und in de Oberstadt isch s Neue Schloss usm Barock. Im alte und später im Neue Schloss hond die Bischöff vun Konschdanz in de Reformationszit vun 1551 bis zur Säkularisation 1803 gherrscht.
Meerschburg hot also zum Fürschtbischtum Konschtanz ghört. Es isch 1299 zur Stadt erhobe worre und 1803 ans Grossherzigtum Bade gfalle.
Im Johr 1972 isch die Gmeinde Bottehuse-Schiggedorf igmeindet worre.
Wappe
D Wappebeschreibung: Ibber blaue Welle isch a rote Burg mit enem Turm und em offene Tor. S Wappe erklärt sich vu selbscht und hott in sich d Bstandteil „Meer“ und „Burg“.
Politik
Meersburg hot sich mit de Gmeinde Daisedorf, Hagnau, Stette und Uhldinge-Mühlhofe zu em Verband zsammegschlosse und isch Sitz vu dem Gmeindeverband.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 2006: 1 2006: WASG, seit 2011: Die Linke
Partner- un Pateschafte
Meerschburg het Städtepartnerschafte mit
Uußerdem hot Meerschburg d Pateschaft für de Versorger Meersburg (Schiffs-Nr. A 1418) vu de Bundesmarine und für de Lufthansajet Meersburg (Nr. D-ACHB) übernomme.
D Wirtschaft
Die wichtigschte Tätigkeite sin de Wiibau und de Fremdeverkehr. Die hond de Vorteil vun de Sunn, de Südlag un em milde Seeklima.
Fremdeverkehr
In dr Saison kummet viile Tagesgäscht mitm Schiff oder mitm Auto. Aber es kummet au viile Duurgäscht zum Wii koschte, ind schöne Altschtadt, zum Bade, Ruedere und Segele und wege de badische Küch. Mer ka in viile Hotels, Gaschthöf, Pensione, Feriewohnunge und Fremdezimmer übernachte.
Wiibau
Vum Schiff us ka mer guet die Rebhäng aan de Hügel nach Uhldinge und Hagnau aluege. Au in höhere Lage, des isch nördlich vun de Bundesschtroß gibts no Rebe. Onner vu denne Wii isch de Spätburgunder Wiißherbscht. Der hot a Farb grad so wie e Zwibbel und schmeckt guet. Als wiiße Rebsort git's de Müller-Thurgau und de Spätburgunder wird usserdem au zue Rotwii usbaut. Die Fläch für de Wiibau isch it so groß, aber es gibt e paar Winzer. Die Betribsforme sind gnosseschaftlich, in Form vunnere Stiftung, staatlich, markgräflich/fürschtlich und privatwirtschaftlich gführt.
Bhörde
Z Meerschburg isch es Dekanat Linzgau. Des ghört zum Erzbistum Friiburg.
Eppes für d Bildung
In de Stadt Meerschburg gitts zwei Schuele:
S Droste-Hülshoff-Gymnasium isch en staatlichs Uffbaugymnasium. Dezu ghört en Internat. D Leiter vun de Schul isch dr Philipp Strack. Im Gymnasium schaffet 52 Lehrer. Denne höret zue und folget 629 Schüeler in 18 Schuelklasse. Im allgmeine hond die Klasse im Schuljahr 2006/07 25,4 Schüeler ghett. Für de Bodeseekreis isch dees d niedrigschte Klassegröß an em Gymnasium.
De Sommertalschule isch e Grund- und Hauptschuel mit 24 Lehrer. Die inschtruieret 335 Schüeler in 15 Schuelklasse. De Leiter vun de Schuel isch de Jürgen Ritter, sin Stelvertrreter isch dr Wolfgang Fitz. Im Schueljahr 2006/07 sind bim Wechsel vu de Grundschuel 26 % uff d Hauptschuel gange, 26 % an d Realschuel und 48 % uff Gymnasie.
Freizeit und Sport
Z Meerschburg hotts e Freibad und e Thermalbad, e Sporthall, e Tennisgebiet mit fünf Tennisplätz und en Skatepark. S Freibad isch an sunnige Sommertaag vo de Schüeler und de Tourischte gschätzt, wiil mer en direkte Zuegang zum See hot und dett schwimme kaa.
Verchehr
D Bundesstroß B 31 vun Brisach aan de französische Gränz bis na Lindau aan de österreichische Gränz isch in dr Gegen virspurig usbaut und goht an Meerschburg vorbi und me muess ufpasse, dass me d Usfahrt Meerschburg (au Richtung Fähre) oder d Usfahrt Uhldinge/Mühlhofe nimmt. Die andere Bundesschtroß wo Meerschburg dra ligt, isch die B 33 vun Willstätt uf (via Fähre vu Meerschburg) Konschdanz
Zwische Meerschburg und Konschdanz-Staad gitts die Autofähre, wo laufend verkehrt.
Es gitt Busse uf Fridrichshafe und Überlinge im Bodesee-Oberschwobe-Verkehrsverbund.
Und itt zuletscht gitts die Bodensee-Schiffsbetriebe. Mitm Schiff ka mer uf Konschdanz (gegenüber), uf Überlinge (im Weschte) und uf Lindau und Bregenz (im Oschte) gmüetlich fahre.
S alte Meerschburg (Unter- und Oberstadt) ischt für Fueßgänger reserviert. Die Unter- und die wiiter obbe glegene Oberstadt sind mit de Burgtrepp, de Rüschentrepp und de Steigstroß, wo en Buckel nuf goht, verbunde. D Autofahrer könnet um die Altstadt num fahre über die B 33 (Serpentine), und des isch au gliichziitig die einzige Möglichkeit von de Oberschstadt zur Fähre z'kumme.
D Ferieschtroße fiehret nach Meerschburg
Ob es etzet d "Oberschwäbische Barockschtroß", d "Schwäbische Dichterschtroß" oder d "Deutsche Ferieschtroß" isch. Die ganget alle uff Meerschburg.
Meerschburger Trachta
Dia Trachta mo se do zoiget, sen Kloider, wia ma se en dr Zeit vom Napoleon (Empire) traga hot, d Fraua hen drzua Radhauba aus Strao. D Mennr deant an Dreispitz odr au an flacha Trachtahuat drzua traga.
Büren SO
Büüre (amtlich Büren) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Dornegg im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Meersburg
Musi
Immerhin gitts zwei bekannte Musikkapelle, nämlich d Knabemusi und d Schtadtkapelle. Di schpielet mit em guete Schmiss. Z finde sind se bei de Fasnet, bim Winzerfescht, aan de Feiertaag und für d Tourischte und d Partnerschtädt.
Büren SO
Geografi
Büüre isch es Dorf am Fuess vom Schlingebärg. D Gmeindsflächi umfasst 46,9 % langwirtschaftlichi Flächi, 45,7 % Wald, 7,1 % Sidligsflächi und 0,3 % suschtigi Flächi.
Rothenburg LU
Rooteborg (amtlech Rothenburg) esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Hofdere im Kanton Lozärn, Schwiiz.
Büren SO
Geografi
Nochbergmeine si Seebe, Hobel, Gämpe und Nugle-Bäntlion im Kanton Soledurn und Lupsige und Ziefe im Kanton Basel-Landschaft.
Gschicht
Büüre isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1174 als Buren (1194 Buoron, 1225 Burron, 1317 Bürron, 1425 Bürren).
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2018 bi 14,8 % gläge.
Religion
31,3 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 54,1 % römisch-katholisch.
Agglomeration
En Agglomerazioon (dä Begriff chunt vom latynische Wort agglomerare ‚fest aaschliesse‘) isch noch dr Definizioon vo dr UNO vo 1998 e Kärnstadt samt iirem suburbane Umland oder eme Umlandgebiet, wo dicht besiidlet isch und usserhalb vo de Stadtgränze lit, aber e Gränze zur Stadt het.
E sonigi Agglomerazioon bestoot us äinere oder meerere Stedt und iire Vorstadtgmäinde, wo en Siidligsgürtel bilde. D Agglomerazioon entspricht also enere „Stadt“ im räin geografische Sinn, ooni dass men uf administrative Gränze luegt. E Stadtagglomerazioon cha au Piet i verschidene Länder ha wie öpe bi Basel und Gämf.
Anderi hüffig verwändeti Bezäichnige für son e Gebiet si Stadtregioon und Balligsruum oderBalligsgebiet. Zwar bezäichne die Usdrück im Wääsentlige s Gliiche, aber es git, je noch däm wie mäs usläit, chliini Bedütigsnüansse.
Nit zun ere Stadtregioon ghööre – im Geegesatz zu de Modäll vo dr Groossregioon, dr Metropolregioon oder Metropolitanstadt un dr Wirtschaftsregioon – deren iiri ländlig brägte perifeere Rüüm, sondern si meint nume die unmiddelbari, dicht bebauti Umgääbig vo dr Kärnstadt. Aber au Siidlige, wo nit diräkt an d Kärnstadt aagränze, chönne zur Stadtregioon zelt wärde, wenn dr grösst Däil vo de Iiwooner in dr Kärnstadt schafft. Mä underschäidet au no zwüsche monozentrische und polyzentrische Agglomerazioone, je nochdäm, öb s äi oder meereri Zentrum git.
D Kriterie, wie me bi al dene geograifsche Modäll d Grössi vo dr sidlig berächnet, chöme drvo, wie me d Rüüm wott vo de andere Regioone abgränze. Do drfür git’s kei feschti Normierig, und drum cha mä Zaale für verschiideni Stadtregioone nume bedingt vergliiche.
Büren SO
Politik
Gmeindspresidäntin isch d Stéphanie Erni (Stand 2020).
Rothenburg LU
Geografi
Rooteborg liid i dr Agglomeration Lozärn. Vo dr Gmeindsflechi send 67,8 % Landwirtschaftlechi Flechi, 16,6 % Waud, 15,5 % Sidligsflechi ond 0,2 % süschtigi Flechi. Nachbergmeinde vo Rooteborg send Ämme, Nöiechöuch, Öschebach ond Räin.
Büren SO
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,4 % gläge.
Rothenburg LU
Gschicht
Um 1230 werd zom erschte Mau en Walther de Rodemburg aus Züüg in ere Urkund ufgfüert.
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 8,7 % gläge.
Büren SO
Sproch und Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 870 Iiwohner 96,1 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 0,3 % Französisch, 1,4 % Italienisch und 2,2 % angeri Sproche.
Rothenburg LU
Religion
77 % vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii, 12,4 % evangelisch-reformiert.
Büren SO
Sproch und Dialäkt
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Büüre ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.
Rothenburg LU
Politik
Dr Gmeindspräsident vo Rooteborg esch dr Bernhard Büchler (Stand Februar 2016).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 1,4 % gläge.
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 6239 Iiwohner 94,1 % Dütsch aus Houptsprach aagää, 0,5 % Französisch, 1 % Italienisch ond 4,4 % anderi Sprache.
Z Rooteborg redt me s hochalemannisch Lozärntütsch.
Meersburg
Dichtung
Wil d Annette von Droste-Hülshoff uff de Meerschburg und im Firschtehüsle gsi isch, goht de Droste-Priis vun de Schtadt aan unbekannte Schriftstellerinne, wo nochher brüemt werre.
Musee
Au z Meerschburg gitts en Zeppelin-Museum, gerad eso wie z Friedrichshaffe. Im Alte Schloss isch usser em Sterbezimmer vun de Droste-Hülshoff au eppes vun de Burganlage ze bsichtige. In de Burg findet au einige Mol a mittelalterliche Burgmusi uff alte Inschtrumente schtatt.
Gegenibber vum Alte Schloss ischs Neue Schloss. Do kaa mer d Rüm vun de Fürstbischöff, d Terrasse mit em guete Rundblick uffn See und Flugzügmodelle us de alte Zite vum Dornier betrachte. Für alle Meerschburg- und Bodesee-Begeischterte gitts dett die Usstellung vun de Meerschburg-Maler.
Im Wibaumuseum in de Vorburggass sid große Wifässer und a alte Wipress (Torkel) usgschtellt. Regelmäßig hotts dett Wiprobe vum Staatsweingut. Ibber dem Torkelkeller, im erschte Schtock, isch de brüemte Arzt und Heiler Franz Anton Mesmer gschtorbe.
In de Bibelgalerie gitts Aufklärung zu de Bibele.
Nebbe dem Alte Schloss hott die Droste-Hülshoff no en bsunders Refugium ghett. Dees isch s Firschtehäusle oberhalb vum Obertor. Usm friehere Bsitz vun de Fürschtbischöff vu Konschdanz isch des im Johr 1843 aan d Droste verschteigert worre.
Guete Ussichte
Bsunders d Terrasse vum Neue Schloss gitt en guete Blick uff d Unterschtadt und de Schiffsverkehr uffm Bodesee.
S Känzele bim Priesterseminar liggt gnau ibber de Rebhäng vum "Rieschen". D Sicht uff d Haffe, de Gondelehaffe und uffs Schtrandbad bis nibber zum schwizer Ufer isch bmerkenswert.
In der Mitt vun de Rieschentrepp isch a windgschütztes, sunnigs Plätzle wo mer guet devo s Triibe in de Unterschtadt gnieße kaa. Aan de Seepromenade sieht mer d Fischle, d Wasservögel, de Felsabfall vum flache ins tiefe Wasser und, wenns schlechts Wetter wird, es Panorama vun de Alpe.
Am Höheweg vun Meerschburg nach Hagnau sind s Wetterkreuz und s Ehrenmal bsundere Ussichtpunkt.
Stadtmure
S Unterstadt- und Oberstadt-Tor sind d auffällige Reste vun der frühere Stadtbefestigung. De höchste Punkt vun de Stadtbefestigung isch dett gsi, wo etzet de Turm vun de katholische Pfarrkirch schtoht.
Baute unter Denkmalschutz
Herusragend isch s Alte Schloss mit sim markante Dagobertsturm. Dees ghört mit zu em iprägsame Panorama vum See us.
Als a neue barocke Residenz vu de Firschtbischöff isch die Gsamtheit us Neuem Schloss (rot), Reithof (gelb) und em Priesterseminar (rot) baut worre. Im Neue Schloss sind etzet Musee, im Riithof s Staatswiguet und im Priesterseminar s Droste-Hülshoff-Gymnasium. Für d Allgmeinheit it zugänglich isch die Barockkapell im Priesterseminar mit Fresko-Malereie übber d Pestzit.
D Fachwerkhüser aan de Steigschtroß sind no guet erhalte und sehr malerisch.
Kunschtwerke, wo dusse im Freie stond
D Magische Säule uff der Haffemole isch vum Peter Lenk usdacht und fertig gstellt worre. Grad eso wie andere vu sinne Kunschtwerk aan de gößere Schiffslände vum Bodesee: So gitts die "Imperia-Figur" am Haffe vu Konschdanz, de "Reiter ibber de Bodesee" a bissele weg vun der Schiffslände z Iberlinge, im Johr 2007 denn d "Magische Säule" an der Ifahrt in de Schiffshaffe vu Meerschburg. Die schaut zerbrechlich us. Do sind alte Gschichte und Leit vu Meerschburg uff- und usgstellt: de Meerschburger Amor vum Firschtbischof us em 13. Jahrhundert, de Freiherr Joseph von Laßberg, d Annette von Droste-Hülshoff, und it zletscht Wendelgart von Halten (Haltnau-Sage), de Franz Anton Mesmer und sin Gegespieler Johann Joseph Gassner (Exorzist).
Film ibber Meerschburg
D Hiiser vun Meerschburg hond de Hintergrund abgäbbe für Heimatfilm us de 1950er Johr. Dees isch de Briefträger Müller mit Heinz Rühmann und d Die Fischerin vom Bodensee mit Marianne Hold gsi. In de Fischerin vum Bodesee sind ville Trachte us Meerschburg und em gsamte Bodeseebiet zeigt worre und so au a Stückle Heimat für d Nachfahre bwahrt worre.
D Meerschburger Fasnet
De Meerschburger Fasnet isch scho in ere Urkund vu 1360 als "Vasnaht" erwähnt worre. De Narreruf isch „Ho Narro!“. Besundere Veranstaltunge sind:
De Narrebom setze
Am Sunndig vorm Fasnetsunndig goht ab Zweie am Nachmittag en Umzug durch d Stadt mit em gschälte Tannebom, wo nur no aan de Spitze sinne Zwiig hot. De "Narrebom" wird am Schluss uffm Marktplatz vor em Rathuus vo de Zimmermannsgild uffgestellt. Denn müsset die Kinder, wo stark gnueg sind, am glatte Stamm ruffkraxele bis zum grüene Kranz wo obbe feschtgmacht isch. An demm hänget Lebensmittel. Die müeßet se abriiße, und denn ghöret se ihne. Manche verteilet au ebis von obbe und werfet es in d Mengi. So vill se halte könnet nehmet se mit und rutschet de Stamm wieder nunter. D Narrezunft Schnabelgiere hot au Deutungsversueche ghört, dass de Brauch uffs End vum 3. Johrhundert zruckgoht, wo Jungfraue e eichene Sul (Säule) als Fruchtbarkeitssymbol durch d Stadt trage und am Marktplatz uffgstellt hond fir d haidnische germanische Gottheit Donar.
Katzemusik
Am Schmotzge Dunschdig fängts um fünfe in de Früe aa mit de Katzemusik. Denn ziehet d Lit mit Höllelärm durch d Stadt und wecket die, wo no schlofet, uff. Des hört sich rhytmisch, hell und verheerend aa. Des Scheppere hört sich viil luuter a als bim Fechte und vom Rhytmus so, wie wenn d Kinder mit ener Sammelbüchs klapperet. De gruusige Krach wird gmacht mit Kochtopfdeckel, wo se anenand klöpfet, oder die hauet mit Löffel uff alte Kochtöpf.
Am selbe Tag am Vormittag werdet Schüeler bfreit und es Roothuus gstürmt. Ab Zweie am Mittag goht denn vum Obertor de Schnabelgiere-Umzug durchs Städtle. Am Obend um Siebene goht denn de große Hemmedglonkerumzueg los.
De Schnabelgiere
Am Nachmittag vum Schmotzge Dunschtig goht de Schnabelgiere in de Stadt umme uffer feschtglegte Route. De Schnabelgiere isch a Person, wo en große wisse Vogel mit em lange rote Schnabbel, also en Storch, dorschtellt. Er hot en Wiidekorb umgschnallt, kriegt vun de Kauflit Gschenkle in de Korb (vor allem eppes zum schnabuliere) und wirft se denn naus aan d Kinder. D Kinder laufet mit und müesse ruefe "Schnabel-, Schnabel-Giere". Zwei schwarz gwandete Helfer mit enner schwarze Kapuze und erre schwarze Maske, de "Dominos", wo de Schnabelgiere begleite, fetzet die Kinder, wo nit lut gnueg ruefe, mit "Suublodere". Suublodere sin Schweinsblose, wo mit Luft gfüllt und annem Stiil bfeschtigt sind. Die klepfet lut, wenn mer mit dene uff de Rücke vun de Kinder haut, des tuet aber it weh. In de Winzergass unterhalb vun de katholische Stadtkirch isch en Schnabelgiere-Brunne, wo s'Usteile vun de Lebbensmittel dorschtellt und als närrische Ilaag de Betrachter unerwartet nass spritzt. Villicht isch de Schnabelgiere en Erinnerung aan d Peschtärzt us de Peschtzit. Vu de Meerschburger "Narrezunft Schnabelgiere" wird aber druff verwiese, dass de Schnabelgiere in de jetzige Form nach der Peschtzeit am End vum 18. Johrhundert durch d Firschtbischöff fründlich ussähend gschtaltet worre isch. Vum 13. Johrhundert bis zum End vum 18. Johrhundert isch dees e Figur vun em schwarze Raab gsi, als Symbol fir Krieg und Pescht oder villiicht sogar en Erinnerung aan germanische Totevögel. Es Häs vu de Meerschburger Burghex hot d Narrenzunft Schnabelgiere im Johr 1995 iigführt.
De Hemmedglonker-Umzug
Dees sind Kerle und Mädle im wisse lange Hemmed. Die ziehet am Obend vum Schmotzge Dunschtig durch d Stadt und traget Fackele. Uff em Marktplatz wird am Schluss a zünftige Red uff alemannisch ghalte über die große und kleine luschtige Begebeheite vum letschte Johr.
D Hänsele sind los
Die Figure stammet us em Anfang vum 19. Johrhundert. D Hänsele sind Kerle und Mädle, wo mer it erkenne kaa, wil se en Häs über de ganze Körper hond, wo us Stoff-Plätzle in mehrere Farbe (blau, rot, schwarz, gelb oder blau, grün, schwarz, rot) bschtoht. Die kummet ällewell in Gruppe, hüpfet und johlet und verstrubbelet die Hoor vun de hübsche Zuschauerinne am Stroßerand und schwätzet mit denne inner Fischtelstimm, damit mer se jo it erkenne kaa. Wenn se grad Luscht hond, denn schnellet se mit ener Karbatsche (Peitsche), dass es nur so klöpft. D Zuschauer machet um se en Kreis und loset.
Nikolaus von Myra
De Nikolaus isch jung zum Priester gwait worde und spöter Bischof z Myra in Lykie gsii. Das lit in Chliiasie, i de hüttige Türkei, wo doozmol vo Grieche besidled und en Tail vom römische, spöter vom byzantinische Riich gsii isch. De Nikolaus söll sis Vermöge, won er gerbt hät, under de Arme vertailt und lut de Legände, e paar Wunder bewirkt ha. Er isch noch sim Tod i de Chile z Myra biigsetzt worde.
Im Johr 1087 sölled italienischi Kauflüt, churz vor de Eroberig dur d Seldschuke vo de Stadt Myra, wo hüt Demre haisst, de Sarkophag i de St.-Nikolaus-Chile ufbroche und d Gebai vom hailige Nikolaus use gno ha. Si heged die Reliquie dänn i ihri Haimet uf Bari öberfüert, wo si hüt no in ere äxtra dodefür baute Chile verehrt wärded.
Liste von musikalischen Symbolen
Diè Lischtè söll è Übbersicht übber diè hütt gebrüüchlichè Simbole i dè Musig biètè.
Vorzeichè
Mit Uusnaam vo C-Dur un a-Moll hèt jeddi Dònart è bschtimmti Aazaal vo Vorzeichè. Si wörred hinter dè Schlüssel gsetzt un gelted, solang kei dònartlichi Änderig erfolgè duèt, odder s zum Ysatz vo Ufflösigszeichè chunnt, für alli Dön vom beschtehendè Linnièsischteem.
Taktaagaabè
D Taktaagaab git aa, wi vill Notèwärt in eim Takt zämmègfasst wörrèd.
Tempoaagaabè
Zu dè allgemeinè Aagaab vom Tempo vo Stüggle dièned folgendi Vorschriftè un müèn nõch eigenem Gfüül umgsetzt wörrè:
Dûnamik
Witeri Aagaabè zu dè Geschtaltig vo Musigstugg, bsunders vo dè Intensidät un Lutschtärki:
Rüsseltiere
D Ordnig vo de Rüsseldier (Proboscidea) het iire Naame wägen iirem uffelligste Merkmol, em Rüssel (lat. proboscis), überchoo. Die äinzige Verdräter vo dr Ornig, wo hüt no lääbe, si d Elifante.
Merkmol
D Rüsseldier häi nid nume e lange Rüssel, si underschäide sich vo andere Landsüüger au dur iire Körperbau und iiri charakteristische Zeen (Stoosszeen bzw. groossi Maalzeen). Bsundrigs stoot aber dr Rüssel uuse, wo am Aafang vo iirer Entwigglig kuum vorhande gsi isch. Bi hütige Dier bestoot er us bis zu 150'000 lengs, zirkular oder schreeg laufende Musklefaasere wo zun e Hufe verschidnige Muskle ghööre, und isch e fiinfüeligs Griforgan, wo s mööglig macht, Bletter uf hööchere Böim abzrisse wie au Grasbüschel vom Boode in de Steppe.
Verbräitig
D Rüsseldier si sicher in Afrika entstande zun ere Zit, wo dä Kontinänt nonig über Landbrugge mit andere Ärddäil verbunde gsi isch. Sonigi Landbrugge si erst im underen Miozän vor mee as 20 Millione Joor entstande, wo sich dr nördlig Tethys-Ozean zuedoo het und so e Verbindig zum hütige Öirasie entstande isch. Zu de erste Uswanderer häi d Mammutide und d Gomfotherie ghöört, wo as ersti sich uf öirasischem Bode häi afo verbräite. E baar Verdräter wie z. B. Zygolophodon oder Gomphotherium, si über Nordasie sogar uf e nordamerikanisch Kontinänt choo und häi dört äigeständigi Entwiggligslinie bildet. Noch dene erste Uswanderer si d Deinotherie cho. Die häi sich allerdings nit so wit usbräitet wie d Mastodonte und Gomphotherie, sondern si si uf Öirasie beschränggt bliibe. Die ersti Uswanderigswälle isch vor öbbe 20 bis 22 Millione Joor bassiert. Em Ufdräte vo de Rüsseldier usserhalb vo Afrika säit mä Proboscidean datum event. Das het mä zerst as e singulärs Eräignis aagluegt, aber noch nöijere Undersuechige het s us mindestens säggs äinzelne Faase bestande. Wo sich dr Isthmus vo Panama bildet het und die zämmehängendi amerikanischi Landmasse im Pliozän vor 3 Millione Joor entstande isch, het dr Grooss Amerikanischi Fauneusdusch stattgfunde, woau Verdräter vo de Gomphotherie Südamerika besiidlet häi.
D Rüsseldier häi uf groosse Däil vo dr Alte und dr Nöije Wält gläbt, nume nie uf em Australische Kontinänt und uf de mäiste Insle, wo wit vom Festland äwäg si, wie Madagaskar und Neuguinea. Iire Lääbensruum het dropischi bis arktischi Lääbensrüüm umfasst, mäistens Diefländer. E baar Arte wie Cuvieronius häi aber au gebirgigi Hochländer besiidlet. No bis ins spoote Pleistozän si vier Rüsseldierfamilie in Amerika, Öirasie und Afrika verbräitet gsi. Hüte findet mä sä nume no in Afrika und Südasie in dr Form vo de Elifante.
La Roche-Maurice
La Roche-Maurice (bretonisch Ar Roc'h-Morvan) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Geografi
La Roche-Maurice lyt 53 km vu Quimper un 23 km vu Brest uf ere Hechi zwische 5 m un 163 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Lanneuffret im Norde, Saint-Servais im Nordoschte, La Martyre im Oschte un Side, Landerneau im Sidweschte un Plouedern im Weschte.
Gschicht
La Roche-Maurice isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1263 as Rupe Morvan (1341 Rocha seu Rupes Mauricii, 1359 La Roche Maurice, 1363 Rocham Morvam, 1511 La Roche Morice).
Verwaltig
vu La Roche-Maurice isch. La Roche-Maurice ghert zum Kommunalverband.
Fischingen
Fischingen isch de Name vo folgende Ort:
Z Bade-Würteberg, Dütschland:
I de Schwiz:
Lueg au:
Transversal
S Wort Transversal (vo lat. transversus „kweer“) stoot für:
Rhonetal
Rhonetal, frz. Vallée du Rhône, chan aini vo däne Bedütige ha:
Lueg au:
Genom
As Genom oder Erbguet vom ene Lääbewääse oder vom ene Wiirus bezäichnet mä alli materielle Drääger vo de vererbbare Informatioone zämme von ere Zälle bzw. vom ene Wirus: Chromosome, Desoxyribonukleinsüüri (DNA) bzw. Ribonukleinsüüri (RNA) bi RNA-Wirus, wo bin ene RNA anstatt vo DNA as Informazioonsdrääger dient. Im abstrakte Sinn verstoot mä under Erbguet alli vererbbare Informazioone zämme.
D Bezäichnig «Genom»
D Bezäichnig Genom isch 1920 vom Botaniker Hans Winkler brägt worde. S Däilgebiet vo dr Genetik, wo sich mit dr Erforschig vom Ufbau vo Genom und de Wäggselwirkige zwüsche Gen befasst, wird as Genomik (ängl. genomics) bezäichnet.
D DNA-Sekwenzierig
D DNA vo Genom vo verschiidene Organisme, wo äntwääder für die medizinisch-farmazöitischi oder die aawändigsorientierti Forschig oder au für d Grundlaageforschig relewant si, si fast vollständig sekwenziert worde, was nid s Gliiche isch wie s Entschlüssle wie män em vilmol säit. Mä het iiri Basesekwänz uusegdunde und die über s Internet zuegänglig gmacht.
Gamet
Gamete, au as Gschlächtszälle oder Käimzälle bezäichnet, si haploidi Zälle, wo vo Lääbewääse, wo sich gschlächtlig furtpflanze, mäistens in bsundrige Organ erzügt wärde. Wenn sich zwäi Gamete veräinige, entstoot e diploidi Zygote, und us dere cha e nöis Indiwiduum entstoo. D Veräinigung vo de Gamete wird as Gschlächtsvorgang oder Gametogamii bezäichnet.
Dr Vordäil vo dr gschlächtlige Furtpflanzig
Dr Vordäil vo dr gschlächtlige Furtpflanzig bestoot din, ass verschiideni Genom nöi kombiniert wärde und eso die genetischi Vilfalt vo de Indiwidue von ere Art gröösser wird. Dä Effekt isch denn bsundrigs grooss, wenn verhinderet wird, ass Gamete vom gliiche Indiwiduum mitenander verschmelze wie s z. B. bi vile Pflanze mit zwäigschlächtlige Blüete mööglig isch, wo sich sälber chönne bestöibe. Für das git s verschiideni Baarigstüpe wo sich in iire füsiologische Äigeschafte underschäide und vilmol au in iirer Gstalt. Bi de mäiste vo dene Arte git s zwäi Baarigstüpe, z. B. d Äizälle und s Spermium vo de Dier, es git aber au Arte mit mee as zwäi Baarigstüpe.
D Organ wo Gamete bilde
D Organ, wo in ene d Gamete broduziert wärde, wärde bi Dier as Gonade bezäichnet und bi Pflanze und Bilz Gametangie. Wemm mä noch em Gschlächt will differenziere, säit mä de wiiblige Gonade Eierstöck (Ovar) und de männlige Hoode (Testikel) und die wiiblige Gametangie bezäichnet mä as Archegonie oder Oogonie und die männlige as Antheridie.
Thukydides
Dr Thukydides ( * vor 454 v. d. Z.; † woorschinlig zwüsche 399 v. d. Z. und 396 v. d. Z.) isch e Athener Strateeg und e groosse antike Historiker gsi. Drfür wie dr Thukydides d Chreft wo uf d Gschicht iiwirke gsee het, si bsundrigs sini Aanaame über d Natur vom Mensch und sini Motiv vo Bedütig, wil die groosse Iifluss uf die politische Verheltniss häi.
Si Wärk über e Peloponnesisch Chrieg setzt bis hüte Maasstääb in dr Gschichtsschriibig. Dr Thukydides isch zwar nid fertig worde drmit, aber er het mit em die nöitrali Suechi noch dr Wooret zur Methode gmacht, wo d Gschichtschriibig verpflichtet, wenn si objektiv-wüsseschaftlig will si. Die hütigi Thukydides-Forschig isch aber nid sicher, öb är sälber däm Aaspruch immer grächt worde isch won er si Wärk gschriibe het. Vor allem, wien er d Rolle vom Perikles bim Usbruch vom Peloponnesische Chrieg daarstellt, isch doo und dört aazwiiflet worde.
Dr Thukydides sälber het dr Sinn vo sine Ufzäichnige din gsee, dr Noochwält „e Bsitzdum für immer“ z hinderloo. S markantiste Bischbil drfür wien em das glunge isch, isch wien er underschäidet zwüsche de verschidnige churzfristige Aaläss für dr Peloponnesisch Chrieg und de langfristige Ursache, wo in dr domoolige griechische Groossmächt-Rivalidäät zwüsche dr Seemacht Athen und dr Landmacht Sparta glääge si.
Phonologie
D Fonologii (vo, ‚Doon‘, ‚Stimm‘, ‚Sprooch‘ und λόγος, lógos, dytsch Leer) isch e Däilgebiet vo dr Sproochwüsseschaft. Mä sött si vo dr Fonetik underschäide: Wääred d Fonetik die eender konkrete Äigeschafte vo de Sproochlut undersuecht – wie si akustisch gmacht si, iiri Artikulazioon und Woornäämig –, beschäfdigt sich d Fonologii mit dr Funkzioon vo de Lut für s Sproochsüsteem vo de äinzelne Sprooche. Si isch also e Däilberiich vo dr Grammatik, und luegt d Sproochlut uf ere abstraktere Ebeni aa.
Zu de zentrale Ufgoobegebiet vo dr Fonologii ghöört s Ermiddle vo sogenannte distinktive Merkmol und vom Foneeminventaar von ere Sprooch, also d Analüüse vo de Lutsegmänt und d Strukduur vo de gröössere lutlige Äihäite vo dr Silbe bis aane zur rhüthmische Gliiderig und Intonazioon vo Setz. D Methoode vo dr lutsproochlige Fonologii wärde analoog au uf d Analüüse vo Gebärdesprooche überdräit.
As Gründer vo dr Fonologii in Öiropa gälte d Russe Nikolai Sergejewitsch Trubetzkoy, en Ethnoloog und Linguist, und dr Strukturalist Roman Ossipowitsch Jakobson.
Gündelwangen
Gündelwangè isch èn Stadtdeil vo dè baddischè Stadt Bõõdorf im Landchrais Waldshuèt. Nõch èm Nõchbòrdörfle Holzschlag un nò vor Menzèschwand un Ewèdingè isch Gündelwangè diè nördlichschte Ortschaft vom Landchrais Waldshuèt.
Geography
Gündelwangè lyt im Südschwarzwald uff énèm Hochplateau südlich un uff rächtè Sitè vo dè Wuètèschlucht zwǜschè m früènèrè Holzfällerlager Holzschlag un dè ehemòligè Amtsschtadt Bõõdorf. Gündelwangè isch è tǜpisches Strõßèdorf un zièt sich übber 2,5 km a dè B 315 lang. D B 315 isch dört d Landschtrõß vo Bõõdorf gu Lènzkirch un Neuschtadt. A dè Strõß nõch lôn sich nò hüt drei Wyler uusmachè, us dènnè s Dorf entschtandè isch. Sèlli Wyler heißèd Obberdorf, Hinterdorf un Vorderdorf. Näbbèm Dorf Gündelwangè ghört au dè Zinkè Hebsack. dèzuè. S Obberdorf lyt öppè 35 m obberhalb vom Vorderdorf am Nordfuèß vom Vogtsbuck, wèllè 877 m hoch isch. Im Obberdorf isch dè Sitz vom Vogt lokalisyrt gsi, bis hüt stôn dört nò s Pfarrhuus un d Kirchè vo Gündelwangè. Alli Hüser vom Vorderdorf, èm öschtlichè Deil vo Gündelwangè, ligèd a dè B 315, wa dè Strõßèdorf-Charakter dütlich brägt hèt. S Vorderdorf lyt öppè 500 m nordöschtlich vom Obberdorf. Öppè 1300 m weschtlich vom Vorderdorf lyt s Hinterdorf vo Gündelwangè. S Hinterdorf bschtòt us è baar größerè Wyler, wo mò als ei Dörfle aaluègè duèt, ein dèvò wörd als Dorfzèntrum bezeichnèt. Witterhy gòt dè Gündelwanger Dorfbach durch s Hinterdorf durrè. Am Weschtrand vom Hinterdorf hèt mò dè früènèrè Gündelwanger Baanhof uff s Plateau hèrrè baut. S Hinterdorf brägt dè Streuwyler-Charakter vo Gündelwangè. Gündelwangè lyt öppè 100 m übber dè Wuètè, allerdings isch diè link Wuètèhaaldè uff Höchi Gündelwangè bsunders steil. Us dèm Grund isch Gündelwangè a sinèrè Nordflankè braktisch abgschnittè vom nördlichè Umland, konkret vom Nõchbòrdorf Göschwyler, wo us Gündelwangèmer Sicht bi dè Ènnè-Wüètler lyt. Südlich vo Gündelwangè isch s Bärgland, wo d Wuètèschlucht vo m Steinadal drènnè duèt. Sèllè Bärg vorglagerèt isch dè Vogtsbuck, südlich dèvo wörd s Bärgland vom Vogel- un Glaserbuck bildèt, beidi uugfäär 900 m hoch. Sèll Bärgland hèt s Umland vo Gündelwangè gu Südè ygschränkt, wa zuè dè hütigè Wescht-Oscht-Uusrichtung vom Dorf gfüürt hèt. Im Weschtè vo Gündelwangè flǜßt s Rychèbächle via Holzschlag als rächte Sitèbach i d Wuètè abbè. Unterhalb vo Gündelwangè un öschtlich vom Vorderdorf gòt d Lotèbachklamm steil un spektakulär s Loch ab i d Wuètè. Näbb dè Lotèbachklamm hèt dè Gündelwanger (obbere) Abschnitt vo dè Wuètèschlucht no was z bǜètè, nämlich s Räuberschlössle, wo ob dè linkè Wuètèhaaldè lyt un zum Göschwyler Bann ghört, wiè au d Schattèmülli, wo unterhalb vo dè Lotèbachklamm i dè Wuètèauè stòt un èbbèso zuè Göschwyler ghört. Gmessè vom Gündelwanger Dorfzèntrum lyt s weschtliche Nõchbòrdörfle Holzschlag öppè 1,7 km èwäg. Holzschlag isch mit Gündelwangè übber d B 315 vobundè. Öschtlich vo Gündelwangè thront uff 850 m Höchi un ènnèt vo dè Lotèbachklamm d Stadt Bõõdorf, wo uugfäär 4,8 km wit wäg isch. Nördöschlich vo Gündelwangè grüèßt Göschwyler mit èm Abschtand vo 2,5 km übber d Wuètèschlucht durrè. Südlich vo Gündelwangè lyt d Höchi vom Südschwarzwald, einzigi Landmarkè im dunkelgruènè Dannèwaald isch dè munzige Wyler Glashüttè, wo 3 km südweschtlich vo Gündelwangè lokalisyrt isch.
Gschichte
Gündelwangè wörd 1157 zum èrschtè Mòl in èm päbschtlichè Bschtätigungsbrièf erwäänt, wo unter m Pabscht Hadrian IV. s Pfarrdorf Gündelwangè als Filialè vo Bettmèdingè mit dè Lybfrauèkirchè gnennt wörd. S Dorf hèt dè Hèrrè vo Falkèschtei ghört un isch vo sèllnè a d Rèchbärger chò. Anno 1460 isch dè Ort a d Lupfener gangè. Dè Joachim Chrischtoph vo Mörsbärg hèt wegè dè chronischè Übberschuldung vo dè Lupfèner d Hèrrschaft Bõõdorf 1609 a s Kloschter St. Bläsy voüßerèt. Bis zuè dè Säkularisation vo 1806 hèt Gündelwangè zum Kloschter St. Bläsy ghört un isch denn a s Großhèrzogdum Baddè übbergangè.
Am 1. Januar 1975 isch Gündelwangè im Zuug vo dè Gmeindereform i d Stadt Bõõdorf im Schwarzwald yglydert worrè.
Religion
Schu diè èrschti urkundlichi Erwäänung vo Gündelwangè nennt s Pfarrdorf Gündelwangè mit èrè Lièbfrauèkirchè, als Filialkirchè vo Bettmèdingè. Spôter isch Gündelwangè è selbschtändigi Pfarrei mit dè Filialkirchè Boll gsi. Diè hütigi Pfarrkirchè „Maria Himmelfahrt“ (Patrozinium 15. Auguscht) isch 1735 im Obberdorf baut worrè. No hüt bildet d Kirchè mit èm aaltè Pfarrhuus un èm Vogtshof è Einheit. Im Johr 2000 isch d Pfarrgmeind i d Seelsorgeeinheit Bõõdorf- Wuètach integryrt worrè un hèt dõdemit iri Selbschtändigkeit volorè.
Vokeer
Durch Gündelwangè gòt d B 315 durrè. Übber d B 315 isch Gündelwangè mit dè Städt Bõõdorf, Neuschtadt un Lènzkirch vobundè. Ußerdèmm isch Gündelwangè übber d L 170, wo im obberè Lotèbachdal vo dè B 315 abzwygt, mit Göschwyler vobundè. D L 170 isch näbb dè L 171 diè einzig Strõß, wo beidi Sitè vo dè Wuètèschlucht bi dè Schattèmülli mitènand vobindè duèt. Süèdlich vom Ort isch bis 1976 d Baanschtreggi Kappel Guètachbrugg - Bõõdorf dirch s Hinterdorf un um dè Vogtsbuck südlich ummè gangè. Am Weschtrand vom Ort, kurz vor Holzschlag, stòt s EG vom Gündelwanger Baanhof, wo hüt (Stand: 2018) nò stòt, abber brivat brucht wörd. Gündelwangè wörd durch d Buslinniè Neuschtadt – Bõõdorf un dè Wanderbus Wuètèschlucht naavokeerstechnisch bediènt.
Kultur un Sehenswürdigkeitè
Gündelwangè biètet zwei Zuègäng zuè dè Wuètèschlucht. Dè eint Zuègang füürt uumittelbar vom Dorfzèntrum zum Räuberschlössle, wo uff ènèm Porphǜrfelsè a dè linkè Haaldè stòt, dè andre vom Vorderdorf durch d Lotèbachklamm zuè dè Schattèmülli, wo a dè Wuètè unnè lyt. Uff dè entwidmètè Baantrassè vo dè einschtigè Baanschtreggi volauft hüt (Stand: 2018) dè Bäänle-Radwäg als Deilschtreggi vom Südschwarzwald-Radwäg. I dè Wuètèschlucht unnè volauft dè Aafang vo dè drittè Etappè vom Schluchtèschteig, sèlli Etappè fangt bi dè Schattèmülli aa.
Regelmäßigi Voaaschtaltungè
S git è baar Vorein im Dorf. Als Bsunderheit wörrèd am Aaltè Fasnet-Sunntig zwei Fasnetsfüèr aagfacht, (im Hinter- un Vorderdorf).
Waltensburger Meister
Dr Walteschburger Meischter isch e Mooler im 14. Joorhundert gsi, wo in es baar Chile im Bündnerland groossi Wandmoolerie gmacht het.
Bsunders begchannt sind au syni Bilder i dr Sankt Georgs-Chile bi Rhäzüns und Bonaduz.
Muggaseggel
Schwoba nennet de Stuabaflieg med etwa 7 mm Körperlänge Mugg. Der wisseschaftlich Aedeagus gnannte Körperteil had der Entomologe Dr. Hans-Peter Tschorsnig vom Stuagarter Naturkundemuseum vermesse. Nach seiner Ondasuchung koa die bislang recht vage Maßangabe Muggaseggl präzisiert werde auf en Durchschnittswert von 0,22 Millimetern.
Ma sott beachte, dass der Ausdrugg au im (nord)badische und fränggische gern gebraacht wird. Muiggaseggele isch dabei net nur a massoihoit. Wann oiner aussm Auslann nach Bade oder Wirteberg ziegt, dann sen die Roigschmäggte ofdd agsäuert, woil sie koi Dialeggt räda kenne. Jetz weellet die lait drudsäm zoige, das se dazughere. Deswech nemmet se Wärter wie de muggeseggel gern mit uff, woil dann a jeder wois, uuui - seller Roigschmäggte wais wie mer schwetzt mit di Lait. Die Brigande hend oine von de friheschte Jumelasche mit Halle in der DDR ghet, 1987 scho. Als die dann a Kochbuch gschriabe hend, isch a kloi Dialeggdlexiko in dem Biachle roikomme ons Muggeseggele naderlich mid. Omgherd had in der Siddeutsch Zaitung, der Thomas Lindner, Scheff vom Groz-Beckert in Albstadt, was a Großkopfeter au vom VDMA isch, gsait, das au im Gschäfft in Indien alle des Muggaseggele kenne. Nachdem die vor allem Glufa mache, alla rescht kloine Sache, isch wiechtig das älle au sorgfältig boi der Sach sin.
Sozialwissenschaften
D Sozialwüsseschafte oder Gsellschaftswüsseschafte umfasse alli die Wüsseschafte, wo d Fenomeen vom gsellschaftlige Zämmelääbe vo de Mensche theoriegläitet und/oder empirisch undersueche.
Doo und dört wärde im dütschsproochige Ruum au Studiegäng under dr Sammelbezäichnig Sozialwüsseschaft oder Sozialwüsseschafte aabote. Die Studiegäng äänele mäistens soziologische, politikwüsseschaftlige und/oder wirtschaftswüsseschaftlige Fachstudiegäng, bedoone aber mit iirer Bezäichnig iiri interdisziplinääri Usrichdig. Si si vilmol dur e verdiefti statistischi Methodeusbildig kennzäichnet.
Dr Umfang
Im witeren Sinn zele zu de „Sozialwüsseschafte“ die Diszipline:
Notenschlüssel
Notèschlüssel (lat. clavis, pt. clave, ital. chiave, engl./frz.: clef = „Schlüssel“) diènet i dè Musig dezuè, im Notèsischtem feschtzlegè, welli Tonhöchi diè füüf Notèlinniè repräsentyrè düèn.. Jedè Schlüssel hèt dofür èn Referenzton, a dem sinerè Position sich d Laag vo dè anderè Töön ableitè duèt. D Bedütig vo dè Notèlinniè ergit sich erscht durch dè Schlüssel. Diè voschidenè Notèschlüssel repräsentyret unterschidlichi Toonlaagè, für jedes Inschtrumänt un jeddi Stimmlaag git s èn geignetè Schlüssel.
Violynschlüssel
Dè hütt allgemein gebrüüchlichi Violynschlüssel (engl. treble clef) isch èn G-Schlüssel, wo s g′ uff dè zweitè (vo unnè zellt) Notèlinniè feschtglait. Er würd für Frauèschtimmè, Violynè, hochi Blõsinschtrumänt, s Sopran-Inschtrumänt vo dè Viola-da-gamba-Familliè (Diskant-Gambè) un diè rächti Hand bi Taschtèinschtrumänt vowendet, mengmoll au für d Notation vo extreem hochè Laagè bi düèfè Inschtrumänt. Ferner wörd dè Violynschlüssel bi è baar düèfè Blõsinschtrumänt, wo mit èm Sopraninschtrumänt vowandt sin, transponyrend vowendet: bi dè Familliè vo dè Saxophon, dè Klarinettè, bim Tenorhorn un partiell au bim Baritonhorn, um ohni Umdenkè s Inschtrumänt wechslè z könnè. So lièst un gryft èn Tenorhornischt z. B. glych wiè uff èm Flügelhorn in B, dè Ton klingt nu statt èrè Sekund è Nonè düèfer. Für Männer notyrti Stimmè wörred grundsätzlich è Oktavè düèfer gsungè, als si notyrt sin.
I dè sogenanntè Schwizer Notation für Posaunèchör un Blōsmusig i dè Schwiz wörd dè Violynschlüssel für alli Inschtrumänt einheitlich in B transponyrend ygesetzt, also au für Tuba, Baritonhorn un Posuunè. I dè blōsmuigtechnisch seer aktivè Gränzregion zu dè Schwiz, in Süèdbadè wörd mit d Schwizer Notation ebbèfalls vowendet, macht also vor de Gränz kein Halt. Einzigs Zuègschtändnis a diè dütschi Notation isch dè Posuunèschtimm im Bassschlüssel.
Dè im Barock au gebrüüchlichè Französische Violynschlüssel wyst èm g′ diè unterschti Linniè zuè.
Altschlüssel
Für d Braatschè (Viola), s Altinschtrumänt vo dè Viola-da-gamba-Familliè (Altgambè) un Altposuunè wörd dè oft au „Bratschèschlüssel“ benamste Altschlüssel vorgschribbè. S c′ lyt dört uff dè drittè Linniè.
Liste der Studentenverbindungen in Freiburg im Breisgau
Die Lischt vu dr Studänteverbindige z Fryburg im Brysgau zellt di eemoolige un hitige Studänteverbindige an dr Albert-Ludwigs-Universiteet Fryburg uf.
Aktiivi Verbindige z Fryburg
Zurzyt git s z Fryburg 33 Studänteverbindige, wu unterschiidlige Korporazioonsverbänd aagheere oder frei sin.
Notenschlüssel
Tenorschlüssel
Dè Tenorschlüssel wörd für Passagè in höcherè Laagè bi düèfè Strych- un Blõsinschtrumänt wiè dè Tenorposuunè, èm Violoncello (welles s Tenor-Bass-Inschtrumänt vo dè Viola-da-braccio-Familliè darschtellt) un èm Fagott vowendet. Orientyrigspunkt isch s c′ uff dè virtè Linniè.
Liste der Studentenverbindungen in Freiburg im Breisgau
Aktiivi Verbindige z Fryburg
f.f. = fiert Faarbe, f.t. = drait Faarbe, v.u. = vu unte drait
Suschpendierti Verbindige
{| class="wikitable sortable" ! align="center" class="hintergrundfarbe6"|Name vu dr Verbindig ! align="center" class="hintergrundfarbe6"|Grindig ! align="center" class="hintergrundfarbe6 unsortable"|Faarbe ! align="center" class="hintergrundfarbe6"|Verband ! align="center" class="hintergrundfarbe6"|Mitgliider ! align="center" class="hintergrundfarbe6"|Aameerkige
Notenschlüssel
Bassschlüssel
Dè Bassschlüssel isch èn F-Schlüssel, wo s chlyne f uff dè virtè Linniè vo unnè (also uff dè Linniè zwischè dè beide Pünkt) feschtliit. Sellen vowendet mo bi düèfè Männer- un au Frauèschtimmè un düèfè Strycher (Violoncello, Kontrabass, E-Bass un Bassinschtrumänt vo dè Viola-da-gamba-Familliè), düèfè Blōser (Fagott, Tenor- un Bassposuunè, Tuba, Baritonhorn, Euphonium) un mengè Schlaginschtrumänt (Paukè). Bi Taschtèinschtrumänt isch diè link Hand meischtens im Bassschlüssel notyrt, bi dè Orgel au s Pedaal.
Liste der Studentenverbindungen in Freiburg im Breisgau
Suschpendierti Verbindige
silber-root-silber (f.f.)
Notenschlüssel
Historischs
Als Guido vo Arezzo um 1025 s Linnièsischtem für d Notation vo Musig erfunde hèt, hèt er für d Kennzeichnig vo dè Halbtonschritt è c odder è f, mit dem er diè meischt farbigè Linniè markyrt hèt, unter wellè sich dè Halbtonschritt befundè hèt. Je nõch Melodyvolauf hèt mo selli Notèschlüssel i dè Quadratnotation spõter uff eini vo dè vir vorgsennenè Notèlinniè glait, um d Notwendigkeit vo Hilfslinniè z vomydè.
Liste der Studentenverbindungen in Freiburg im Breisgau
Suschpendierti Verbindige
schwaarz-gold-hellblau (f.f.)
Merkantilismus
Dr Merkantilismus (vom franzöösische mercantile ‚kaufmännisch‘, lat. mercator ‚Kaufmaa‘; au Colbertismus) bezäichnet e Wirtschaftsmodell zur Zit vom Absolutismus, wo stark dur staatligi Iigriff brägt gsi isch. Dr Begriff sälber isch erst spööter ufchoo. Im Zentrum isch d Förderig vo dr Wirtschaft im Land und vom Export gstande und d Beschränkig vom Import. S Modäll underschäidet sich vo de modärne Vorstellige vom Freije Määrt dur die „uniigschränkti staatligi Regulierig“. Dr Merkantilismus sich in Öiropa die vorherrschendi wirtschaftligi Leermäinig in dr Früemodärne (vom 16. bis zum 18. Joorhundert) gsi. Er het verschiideni wirtschaftspolitischi Konzept umfasst, wo gäldpolitischi mit handels- und zaaligsbilanztheoretische und finanzwirtschaftlige Aasätz umfasst het.