cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Calw
Religiona
Calb hat ãfangs zom Bistum Speyer khaird, ond isch dem Archidiakonad zor Hl. Trinitatis, Kapitel Weil, onderstelld gwäa. 1534 isch en Calb wia em ganza dåmåliga Herzogtum Württemberg d´Reformatio aegfird worda. D´Stadd isch 1555 Sitz vo-ma Dekanat worda, dees må´s bis heit z´Calb geid. Zaerschd håd dees Dekanat zor Generalsuperintendentur Maulbronn khaird, vo 1823 ã nå ge Dibeng (Tübingen). En onsere Däg khaird´s zor Prälatur Reidleng (Reutlingen. S´Dekanat Calb umfassd heid 43 Kirchegmaendena vo dor Evangelische Landeskirche in Württemberg. Dekan en Calb isch seid 2004 dor Erich Hartmann. S´alde Staddgebid, so wia´s vor dor Verwaltungsreform gwäa isch, bilded d´Gsamtkirchagmaende Calb mid de drei Kirchagmaendena Stadtkirche, Wimberg/Alzenberg ond Versöhnungskirchengemeinde Heumaden. Weidore, selbständige Kirchagmaendena em heidige Staddgebid send Aldaburg (Altenburg), Hirsau, Holzbronn ond Stamma (Stammheim).
Em 19. Jåhrhondert send ao widor Katholigga noch Calb zoga, ondor denne ao a Ãzahl vo Italienor gwäa isch, dia må mor wäagem Eisebåbau fir d´ "Württembergische Schwarzwaldbahn" exdra hergholed hådd. 1885/86 isch d´katholischa Pfarrei St. Josef grindet worda. Dui isch heid firs gsamde Staddgebid ond fir aenige Gmaendena dromrom zuaständich ond bildet zsema mid dor Pfarrei St. Lioba Bad Liebenzell d´Seelsorgeaehaed 2 Calw-Bad Liebenzell.
Näaba de boide graoße christliche Kircha geid´s z´Calb landeskirchliche Gmaenschaffda ond ao Freikircha, so zom Beispil d´Evangelisch-methodistische Kirche (en Stamma), d´Neuapostolische Kirche (en mehrore Schdadddeil), s´Jesuszentrum (en Haemada) ond Zeugen Jehovas (en Calb). D´Ennasdadd vo Calb ond dor Stadddoel Haemada hend on zemlich graoßa Ãdoel ã Migranda. So geid´s bsondors då ao Ãgeherige vo vorschidene andore Religiona.
Gschicht
Calb ischt zom erscht Mol gnennt worde em Johr 1075.
Verwaltong
Calb hot mit dr Gmoed Oberreichabach a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Oberbirgermoeschter vo Calb ischt dr Ralf Eggert.
Dialekt
Dr Dialekt vo Calb ghert zom Schwäbisch.
Westendorf (Allgäu)
Wässdorf (amtlich Westendorf) isch a Gmoand im Landkrais Oschtallgai in Bayern.
Geografi
Wässdorf leit an dr Gennach rund elf Kilometer nordeschtlich vo Kaufbeire. Vo dr Gmarkung sin 53,7 % Landwirtschaftsfleche, 39,5 % Wald, 6,1 % Sidlungsfleche un 0,7 % sunschtige Fleche.
Institution
Instituzioon ( Iirichdig) isch e Begriff, wo in de Wirtschafts- und Sozialwüsseschafte verschiide definiert wird. Aber immer verstoot mä drunder e Süsteem vo Reegle, wo s soziale Verhalte und Handle vo Indiwidue, Grubbe und Gmäinschafte formt, stabilisiert und länkt, sodass alli wo zämme interagiere s Resultat vo dere Zämmenarbet chönne vorusgsee. Im witere Sinn wärde under Instituzioone au festi gsellschaftligi Iirichdige wie Behörde, Gricht, Uniwersidääte und Schuele verstande.
Westendorf (Allgäu)
Gmoandsdail
Zua Wässdorf gheret d Pfarrderfer Wässdorf und Dösingen und s Gheft.
Gschicht
Wässdorf isch zum erschte Mol gnennt worda im Johr 1071.
Eiwohner
Dr Ausländeraadail isch 2011 bei 0,8 % gleage.
Institution
Dr Underschiid zur Organisazioon
Organisazioone si Grubbe vo Persone, wo e gmäinsams Ziil verfolge. S Merkmol von ere Organisazioon isch d Mitgliidschaft, wo formell festgläit isch. Jedes Mitgliid muess sich de spezifische Reegle vo dr Organisazioon underwärfe oder d Organisazioon verloo. Instituzioone si hingege Reegle, wo für ganzi Gsellschafte oder deren iiri Däilsüsteem gälte. Si gäbe de äinzelne Organisazioone, wo jedi iiri brivate Inträsse verfolgt, die gsellschaftlige Spiilreegle vor, wo si sich müesse dra halte.
Westendorf (Allgäu)
Religion
83,7 % vo dr Eiwohner sind im Johr 1987 remisch-katholisch gwesa, 10,2 % evangelisch.
Verwaltung
Wässdorf hot mit em Markt Kaltetal und dr Gmoanda Oberoaschtdorf, Stettwang und Zell a Verwaltungsgmoaschaft vereibart. Dr Birgermaischter vo Wässdorf isch dr Fritz Obermaier.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Wässdorf ghert zum Oschtschwäbisch.
FC Barcelona
Dr FC Barcelona esch en Fuessballverein us Barcelona, wo in dr spanische Primera División, dr erste Liga, spiilt. Mä sait em Klub hüfig nume Barcelona oder abkürzt Barça [].
Gschicht
Dr FC Barcelona isch 1899 vo ere Gruppe vo Manne gründet worde, wo die meiste von ene Usländer gsi si. Er isch vom Schwiizer Hans Gamper gleitet worde. Under dr Franco-Diktatur isch er zum ene Symbol vo dr kulturelle Identität vo Katalonie und vom Katalanismus worde. Vo däm politisch-kulturelle Komflikt stammt d Rivalität mit em Hauptstadtklub Real Madrid, wo vom Franco gförderet worden isch. Si Vereinsmotto isch Més que un club, was uf Dütsch Meh as e Verein bedütet, isch bis hüte aktuell und het in de letzte Johr zum ene soziale Engagement vom Klub gfüehrt.
Erfolg
Z Spanie het dr Verein am meiste Cup gwunne und chunnt in dr Zahl vo siine Meisterditel grad noch em Real Madrid.
Kairo
Kairo isch d'Hauptschtadt vo Agypte. Obwohl an de Pyramide gläge isch de Schtadt noch zimli jung, wil ä arabischi Gründig. Ihrn arabische Namme Al-Qâhira (القاهرة) cha mer mit D'Siigriiche übersätze.
Gründet worre isch Kairo vu de arabische Fatimide-Dynasti, wo in Kairo im 10. Johrhundert ä Gegekalifat zue Bagdad gschaffe het. Es lit in dr Nöchi vo Memphis wo während em Alte Riich gründet worde isch und meh as zwei Johrduusig es Zäntrum vo dr altägyptische Verwaltig gsi isch.
Kairo isch sit 1989 wiider de Sitz vu de Arabische Liga, nachdäm Ägypte 1979 vo dr Arabische Liga usgschlosse worden isch wäge sim Friedensvertrag mit Israel.
Veytaux
Veytaux (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Riviera-Pays-d’Enhaut im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Zue dr Gmai ghere s glychnamig Dorf un dr Wyler Grandchamp. Uf em Bann vu dr Gmai lige d Grottes de Naye. D Gmaiflechi umfasst 14,1 % landwirtschaftligi Flechi, 73,1 % Wald, 6 % Sidligsflechi un 6,8 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Veytaux isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1332 as Veytour.
Religion
36 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 38,2 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,7 %, CVP 8,5 %, FDP 20,5 %, GLP 4,7 %, GP 11,3 %, SP 16,5 %, SVP 21,7 %, Sunschtigi 2,4 %.
D Burgermaischteri vu Veytaux isch d Christine Chevalley (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 3,5 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Sanhedrin
Dr Sanhedrin oder Hoochi Root isch im Alterdum die obersti jüdischi religiösi und politischi Instanz gsi und glichzitig s oberste Gricht. D Instituzioon isch öbbe im 4. Joorhundert ufgee worde. Dr hebräisch Naame chunnt vom griechische Synhedrion (Versammlig, Root).
Dr Sanhedrin zur Zit vom Jerusalemer Tämpel
Die ersti historischi Erwäänig vom Sanhedrin findet mä bim Flavius Josephus. Er brichdet, wie im Joor 57 v. d. Z. dr Aulus Gabinius s Land in fümf synedria oder synodoi iidäilt het. Im Drakdat Sanhedrin im Talmud isch d Reed vom ene groosse Sanhedrin mit 71 Mitgliider und vom ene chliinere mit 23 Mitgliider. Nochdr Dradizion sige si vo Moses iiberüeft worde und e Fortsetzig vo dr Groosse Versammlig (Knesset Gedola), wo 200 v. d. Z. erwäänt wird. Die 71 Mitgliider vom Hooche Root si Briester gsi, jüdischi „Eltisti“ und Schriftgleerti. Abgsee von e baar farisäische Schriftgleerte si d Mitgliider woorschinlig hauptsächlig Sadduzäer gsi, wo die mäiste von ene zu de aadlige Volksgrubbe ghöört häi. Dt Vorsitz het dr Hoochibriester gha, noch 191 v. d. Z. dr Nasi.
Dr Sanhedrin het si Sitz zerst z Jerusalem gha. No wääred dr römische Herrschaft über Judäa het d Versammlig e bedütende Iifluss und e gwüssi Autonomii gha, aber vermuetlig nüme s Rächt, über Dood und Lääbe z entschäide.
Im Nöije Testamänt chunnt d Bezäichnig Synhedrion in de Evangelie und in dr Apostelgschicht 22 Mol vor. Noch nöitestamäntliger Überliiferig het dr Hoochi Root e wichdigi Rolle bim Dood vom Jesus gspiilt. Er het zwar s Doodesurdäil nit sälber chönne vollstrecke, het dr Jesus aber mit dr Aachlaag vom ene Messiasaaspruch an dr römisch Statthalter Pontius Pilatus überstellt, won en denn zum Dood verurdäilt het.
Dr Sanhedrin noch dr Zerstöörig vom Tämpel
Im Joor 70 isch Jerusalem samt em Tämpel vo de Römer noch eme jüdische Ufstand zerstört worde. Dr Rabbi Jochanan ben Sakkai wo no vor dr Zerstöörig us dr Stadt gflüchdet isch, het vo de Römer d Erlaubnis überchoo, dr Sitz vom Hooche Root uf Jawne z verlege und dört e jüdischi Schuel ufzdue. Wil dr Tämpel zerstört gsi isch, het e Patriarch und nid dr Hoochibriester dr Hoochi Root gläitet; und gliichzitig het die früeneri Opposizion, d Grubbe vo de Farisäer, d Füerig vo dr Versammlig übernoo.
Litratuur
Zum napoleonische Sanhedrin:
André Gysi
Dr André Gysi (* 23. Dezämber 1957 z Zoog) isch e Schwizer Künschtler. Si Bürgerort isch Suhr im Kanton Aargau, är läbt z Zug.
Är isch en experimentelle Fotikünschtler, Bildhouer und Buechdrucker. Näbe Fotografie het er Inschtallatione, Objäktkunscht und Plastike gmacht-
Der Gysi het 1990 in ere Gruppenusschtellig, 2002 i dr Doppelusschtellig mit em Stefan Steiner und 2007 i dr Gruppenusschtellig FernNah im Kunschthus Zoog öpis vo sine Wäärch zeigt.
Blei und Liecht
Blei isch es Material, wo im Schaffe vom Gysi immer wider vorchunt. 1994 hän d Wasserwärch Zoog es Bild us Blei und es Gfäss us Blei gchauft; füre Gysi isch Blei „es Material, wo schützt und glichzitig e bedrohlechi Wirkig het“. In Fotografie uf Blei, won er 2000 in der Huberte Goote Gallery usgschtellt het, het sech es „naturhafts Vorbild … nume no erahne“ lo. Gfäss und Relikt vo vergangene Zite si Theme wo immer wieder vorchöme i sim Wärch.
S Liecht isch immer zentral i der Fotografie, au i dere vom Gysi. A der Doppelusschtellig «morgen die röte – Helle Dunkelheit» mit em Stefan Steiner 2002 im Kunschthus Zoog het der Gysi mit 16-mm-Film gschaffet und het d Spiegelspur vom Liecht zeigt; das naturalistische Bild isch ned nume is Negativ umkehrt worde sondern isch „zumene freie experimentelle Spiel vo hell und dunkel“ worde; „Uf radikali Wis reduziert der Gysi in sine Fotiarbeite s Medium vo der Fotografie uf si Chärn, s Liecht“ (Urs Bugmann, 2002). Au in sinere Fotografieusschtellig 2002 i der Huberte Goote Gallery z Zoog het er mit „Fotografie as Gschtaltig mit Liecht“ gschaffet: „Hell–Dunkel, Scharf–Unscharf, Fiktion und Realität forme sich zu Bilder, wo as Traumlandschafte interpretiert wärde chönnte“ (Annemarie Setz, 2002). Zu dere Usstellig het d Doris Fässler gschribe: „Vom ungarischen Fotopionier László Moholy-Nagy stammt die These Fotografie ist Gestaltung mit Licht. Mit seinen «fotografischen Arbeiten» stellt André Gysi sich exakt in diese Tradition, die schon über hundert Jahre zuvor von Niépce, Daguerre und Talbot begründet wurde.“
Klaus Kinkel
Dr Klaus Kinkel (* 17. Dezämber 1936 z Metzenga, † 4. Merz 2019 z Rostock ) isch e dytsche Bolitiker (FDP) un Jurischt gsii. Vu 1979 bis 1982 isch er Bresidänt vum Bundesnochrichtedienscht gsii, vu 1991 bis 1992 Bundesminischter vu dr Juschtiz, vu 1992 bis 1998 Bundesminischter vum Uuswärtige un vu 1993 bis 1998 Vizechanzler. Vu 1993 bis 1995 isch derzue au Bundesvorsitzer vu dr FDP gsii.
Landtag
En Landtaag isch s formell Zämechoo vo Verträtter us eme gröössere Gibiet, eme Land, zum verhandle, zum öppis bschlüüsse, zum Rächt setze oder zum Rächt spräche.
Gägewaart und jüngeri Vergangehäit
Hüt isch en Landtag s Parlamänt vomene tüütsche Land, vomenen ööschterrychische Land, vom Fürschtetum Liechtestäi und vo den italienische Provinze Südtirol und Trentino. Nöd ali Landesparlamänt z Tüütschland ghäissed aber Landtaag: Dëë vo Berlyn isch s «Abgordnetehuus» und die vo Bremen und Hamburg d «Bürgerschaft».
Die Landtääg wëërded hüt ali vier oder föif Jaar (amig au scho früener – und i der eltere Zyt au für ander Perioode) vom Volch nach em allgimäinen und glyche Waalrächt gwëëlt. Si schaffed ali Landesgsetz und kontroliered d Landesregierig.
A bsunderen Artikel zu Landtääg gits die:
S Pendant vomene Landtag ghäisst i de Schwyz Groosse Raat, Kantonsraat, Landraat oder – im Kanton Jura – Parlamänt; mee daadezue staat im Artikel Kantonsparlament.
As politischi Versammlig
Im Häilige Röömische Rych – z Tüütschland und z Ööschterrych – sind Landtääg früener Ständeversammlige gsy. Das ghäisst, es händ sich deet d Verträtter vo de verschidene Ständ wie Adel, Chile, Bürger und so wyter troffe, zum über die Sache bschlüüsse, won ene de Landeshërr voorgläit hät. Daadeby isch es hauptsächli um Stüüre ggange. Im Lauff vom 19. Jarhundert händ sich us dëne mittelalterliche Zämekümpft under em Yfluss vom änglische Zwäichamerparlamänt naadisnaa modërni Landesparlamänt usepildet. I de Schwyz häts de Bigriff Landtaag im Sinn von ere politische Versammlig au ggëë, er isch aber nu ganz sälte pruucht woorde.
As Gricht
Landtääg sind früener aber au Gricht gsy. Die Bidüütig isch i der Alten Äidgnosseschaft di gwöndli gsy; deet isch en Landtag s Glych gsy wien es Landgricht, aso es Gricht für en gröössere Bizirk. Die Bedüütig häts z Tüütschland nu ganz im Südweschte, aso i de Nëëchi vo der Äidgnosseschaft, ggëë.
Wurum «Taag»?
Taag isch im alte Tüütsch nöd nu es Woort gsy für d Zytytäilig vo 24 Stund oder für de Gägesatz vo Nacht. Wämer öpper uf en bsundere Taag uufpotte hät, dänn isch de «Taag» eben au en «Termyn» gsy. Und wil mer amene bistimmte Taag zämechoo isch, hät me dän au dëre Zämekumpft oder Sitzig sälber «Taag» gsäit. Us em glyche Grund redt mer au von ere Tagig (es Zämechoo, zum über öppis rede) und vo tage (zämechoo und öppis verhandle).
Zum Verglyche
I der Alten Äidgnosseschaft hät me de Versamlige vo de Kantonsverträtter Taagsatzig gsäit.
12. September
Dr '''12. Septämber''' isch dr 255. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 256. in Schaltjohr), dodermit blybe no 110 Däg bis zum Änd vum Johr.
Kanton Saint-Avold
Dr Kànton Saint-Avold ìsch e Kànton ìm Arrondissement Forbach-Boulay-Moselle ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge, wie 2015 grindt worre ìsch. Zem Kànton ghere 10 Gmeine. Dr Hàuiptort ìsch Saint-Avold.
Brémoncourt (Begriffsklärung)
Brémoncourt isch de Name vo däne Ort z Frankriich:
Suite (Musik)
E Suite (vo franzöösisch suite = Folg) isch in dr Muusig e Züklus vo Instrumental- oder Orchesterstück, wo äins noch em andere ooni lengeri Pause in ere bestimmte Räijefolg gspiilt wird. In dr zwäite Helfti vom 17. Joorhundert het sich au dr Naame Partita iibürgeret, im 18. Joorhundert si d Suite au vilmol dur Uwertüüre iigläitet worde.
D Suitesatzform
Die modellhafti Form vom äinzelne Satz von ere barocke Suite isch d Suitesatzform. Iiri tüpische Merkmol cha mä am Menuett vom Bach gsee. E Suitesatz isch zwäidäilig; bäidi Däil wärde widerholt. Dr harmonisch Verlauf isch grundlegend für d Form: Dr ersti Däil vom ene Satz in Dur füert zur Dominante, dr zwäiti Däil vo dr Dominante zur Tonika zrugg. Dr Wääg zrugg isch mäistens dur d Kadänz zun ere benoochberte Doonart erwiiteret - fast immer, wie im Bach sine Menuett, zur Tonikaparallele.
Rönessangs
Dr Etienne du Tertre het dr Usdruck zum erste Mol 1557 für sini suyttes de bransles brucht, wo us Bäärli vo Dänz bestande häi, wie s zu sällere Zit üüblig gsi isch. Die ersti richdigi Suite isch 1610 im Paul Peuerl si Newe Padouan, Intrada, Dantz, and Galliarda gsi, wo die vier Dänz, wo im Ditel vorchömme, in zää Suite erschiine. Im Banchetto musicale vom Johann Hermann Schein (1617) het s zwanzig Serie, in jeedere vier verschiideni Stück.
Barock
In dr Narockmuusig si die äinzelne Stück von ere Suite im Allgemäine ächti oder stilisierti Dänz und stöön mäistens in dr gliiche Doonart. Si hängge zämme dank ere gmäinsame Grunddoonart und mänggisch au wil d Äinzelsetz au die gliichi Substanz häi. D Suite het sich im 17. Joorhundert z Frankriich entwigglet und het in dr dütsche Klavier- und Lautemuusig us dr Serii bestande, wobii d Gigue spööter as die andere ufdaucht isch. Variazioone si natüürlig immer mööglig gsi. Es isch üüblig worde, ass mä vor dr Gigue am Schluss no witeri Setz wie Menuett, Gavotte, Bourrée, Passepied usw. baarwiis iinegschoobe und dr ganze Suite en Uwertüüre as Eröffnigssatz vornedraagstellt het. In dere Form isch si as „Uwertüüre-Suite“ oder äifach nume Uwertüüre bsundrigs bi dütsche Komponiste beliebt gsi.
Dr Georg Philipp Telemann häig öbbe 1000 Orchestersuite gschriibe und 200 von ene si erhalte bliibe. Vom Johann Sebastian Bach stamme vier Orchestersuite, die Franzöösische Suite (ooni Uwertüüre), die Änglische Suite, d Partite für Dschembalo und no meereri Suite für Violondschello, Violine, Laute und Flöte. Dr Georg Friedrich Händel het d Form brucht für si Wassermuusig und Füürwärkmuusig und het zwäiäzwanzig Suite für s Dschembalo gschriibe.
Romantik
Im 19. Joorhundert isch dr Begriff Suite brucht worde, zum Instrumentalsetz us ere Opere oder eme Ballett (z. B. Nussknackersuite) z beschriibe, wo äntwääder vom Komponist sälber oder vom ene Bearbäiter anenandergräit worde si. In dr Zit vo dr Operette het mä die äinzelne Stück immer sältener vollständig übernoo und mit Überläitige verbunde, so dass s Potpourri entstande isch. Das isch e Form, wo im hütige Medley witerläbt. Vo Komponiste wie vom Edvard Grieg, Jean Sibelius oder Pjotr Iljitsch Tschaikowski isch dr Begriff brucht worde für e Räije vo chliinere Stück, wo dur e gmäinsams programmatischs Thema mitenand verbunde gsi si.
Orchestersuite wie in dr Barockzit, wie zum Bischbil die siibe Suite vom Franz Lachner, si Usnaame gsi.
Mundelfingen
Mulifingè isch è Dorf un hüt Ortsdeil vo Hüfingè im Sûdweschtè vo Badè-Württèbärg im Schwarzwald-Baar-Chreis. Diè nägschtgrößerè Ort sin Hüfingè öppè 6,5 km nördlich, Bõõdorf öppè 11 km sûdweschtlich bi dè Ennèwuètler un Blummbärg öppè 6 km sûdöschtlich. Schaffuusè i dè Schwiz lyt öppè 23 km sûdlich.
Glyderig
S Dorf beschtòt nebbè m Kèrndorf uss èm Obber-, Unter- un Hinterdorf. I dè 70er un 80er Johr isch s dõmòligè Neubaugebièt Alpèstrõß un „Auf Breiten“ mit Zweifamillièhüser erschlossè worrè, i dè 90er Johr dè Randèwäg durch è Stichstrõß parallel zum Aubach mit Woonhüser erwiterèt un sit dè Johrtausendwendi isch s Neubaugebièt „Auf Engelen“ bebaut worrè. Witerhy sin vir Buèrè in neu bautè Hööf um s Dorf ummè uusgsidelèt worrè. Zu guèter Letscht befindet sich èn aaltè Buèrèhòf uff dè Jungviehweid im Dal zwischè Mulifingè un Aselfingè, zur Zit unter m Nammè „Birk-Hof“.
Geschichte
Im Oktober 1524 un April 1525 sin Buèrèhuufè durch dè Ort zogè, um sich - im Zuug vom Buèrèchrièg - gegè d Erpressig un Unterdrückig vo dè adligè Hèrrè z weerè. Bedütend Schlimmeres hèt dè Drißgjöhrige Chrièg z Mulifingè voursacht: Nõch dè Hungersnööt un Misserntè i dè Johr 1622 un 1628 isch s Dorf wûrtschaftlich gschwächt gsi; als denn 1632 d Franzosè un d Schwedè im Ort iègfallè sin un èn blünderèt un vowüschtet hèn, isch Mulifingè fascht am Boddè gsi. Es hèt Johrzeent duèrèt, bis d Ortschaft diè schwèrè Schicksalsschlääg übberwundè gha hèt. È baar Johr Ruèh un Friddè isch èm vogönnt gsi: Dè Pfälzische Erbfolgechrièg im uusgehendè 17. Johrhundert un d Yquartyrungè un Chriègsliferungè wôrend dè Napoleonischè Zit hèn für langi Zit d wûrtschaftlichi Proschperität vohinderèt. Am dütsch-französischè Chrièg vo 1870/71 hèn sich 12 Bürgersöön beteiligèt, un im Èrschtè Wältchrièg sin 116 Soldatè yzogè worrè. Im Zweitè Wältchrièg het s Dorf vo 70 dütschè Mannschaftè gegè diè vo Döggingè aaruggendè Franzosè ghaaltè wörrè söllè. Z Mulifingè sin im Volauf vom Chrièg 48 Hüser zerschtört worrè; d Schäddè sin von amtlicher Sitè uff 34.000 Goldmark gschätzt worrè.
Übber Johrhundert wèg hèt d Buèrerei diè dominyrendi Haupterwèrbsquèllè vo dè Mulifinger dargschtellt. Èrscht mit èm Yzug vo dè Induschtrialisyrig hèt die Sozialschtruktur vom Dorf sich voänderèt. D Zaal vo sellènè, wo no i dè Landwûrtschaft im Vollerwerb bschäftigèt sin, hèt sich im Lauf vo dè letschtè zwei Johrzeent erheblich reduzyrt un immer mee Ywooner finded yr Hauptykommè als Uuspendler i dè umligendè Gmeindè mit Induschtrybedryb.
Ygmeindungè
D Gmeind Mulifingè isch im Raamè vo dè Vowaltigsreform im Kommunalberych am 1. Januar 1975 zu dè Stadt Hüfingè ygmeindet worrè.
Sprõch
Im Dorf wörd vo dè Meerheit vo dè Ywooner alemannisch gschwätzt.
Vokeer
S Dorf lyt a dè Landesschtròß 171, welli diè 19,4 Kilometer vonènand entfèrntè Städt Bõõdorf un Donaueschingè mitnand vobindet. Ußerdèmm fangt jewyls ei Chreisschtrõß gu Döggingè un eini gu Opferdingè z Mulifingè aa. D Buslinniè 7260 vo dè SBG vobindet alli Ortschaftè a dè Landesschtrõß 171.
Bildigsyrichtungè
S Dorf hèt è Grundschuèl mit dè Klassèschtufè 1 bis 4, d Schellèbärger-Schuèl im Èrdgschoss vom Rõthuus. Witerhy git s è katholischi öffentlichi Büècherei.
Nobelgarde
E Nobelgarde isch früehner e fürstligi Liibgarde gsi, wo usschliesslig us Adlige bestande het. Us Wien isch die königlich ungarischi Nobelgarde und die „galizischi Nobelgarde" bekannt. Au dr Vatikan het über e sonigi Nobelgarde verfüegt. Si het vo 1801 bis 1969 bestande, bis dr Pabst Paul VI. si ufglöst het, wil er dr Ufwand für Repräsentation het welle verchliinere. Si het usschliesslig us junge Mitgliider vom römische Adel bestande und isch bis 1870 e beritteni Liibgarde gsi.
Gehörlosigkeit
Begriff
Dr medizinische Usdruck für Daubhäit isch Surditas (lat.). Dr Usdruck ghörlos isch im dütsche Sproochruum entstande, wo im letschte Vertel vom 18. Joorhundert die allgemäini Schuelbildig für daubi Chinder iigfüert worde isch. Wenn s Ghöör erst Schaade nimmt nochdäm dr Daub scho gleert het schwätze, denn reedet mä von ere „postlinguale“ oder „Spoot-Daubhäit“.
Öbbe 98 Brozänt vo de Mensche, wo as ghöörlos gälte, häi no chliini Räst vom Ghöör. Dorum reedet mä mänggisch au vo hochgradiger Schwerhöörikäit oder Rästhörigkeit. S Ghöör isch eso iigschränkt, ass akustischi Räiz nume no mit Hörhilfe wie eme Hörgräät oder z. B. eme Cochlea-Implantat chönne woorgno wärde. Ob mä mit dene Hörhilfe Sprooch cha verstoo, isch indiwiduell verschiide.
Mit Oralismus mäint mä en Erziejig vo daube und schwerhörige Chinder, wo d Kommunikazion uf d Sprooch fixiert isch und wo uf e Gebärdesprooch witgehend verzichdet.
Petra Gössi
D Petra Gössi (* 12. Jänner 1976 z Lozärn, heimetberächtigt z Chüsnacht) isch e Schwyzer Politikeri (FDP.Die Liberalen). Si isch sit anne 2011 Nationalrätin. Vo April 2016 bis Oktober 2021 isch si Presidäntin vo de nationale FDP gsi.
Biografy
D Petra Gössi het ihri Matura am Gymnasium Immesee gmacht und het denah a de Universität Bärn Rächtswisseschafte studiert. D Jurischtin het es Nachdiplomstudium Master of Economic Crime Investigation a de Hochschuel Lozärn absolviert und isch Rächts-, Stüür- und Unternämensberaateri bi de Baryon AG z Züri.
D Petra Gössi isch ab 2006 Mitglid vo de Gschäftsleitig vo de FDP.Die Liberalen vom Kanton Schwyz gsi, wo si anne 2012 s Presidialamt vom Vincenzo Pedrazzini devoo übernuu het.
Vo 2004 bis 2011 isch si im Kantonsraat vo Schwyz (Legislative) gsii, wo si ab 2008 as FDP-Fraktionschefin gamtet het. D Gössi ghört sit de Parlemäntswahle 2011 em Nationalraat aa. Det isch si under anderem Mitglid vo de Finanzkommission und Stellverträtteri i de Immunitätskommission.
Nach em Rücktritt vom Philipp Müller Ändi 2015 het sich d Petra Gössi für s fry wärdendi FDP-Presidium beworbe und isch am 16. April 2016 anere Delegierteversammlig ohni Gägekandidat gwählt worde. Am 2. Oktober 2021 isch de Thierry Burkart zue irem Nachfolger gwählt worde.
Lucius Pol
Dr Lucius Pol (* 28. März 1754 z St. Moritz; † 2. Februar 1828 z Fideris) isch e refermierte Pfaarer und e Naturwüsseschaftler us dr Schwiiz gsi.
Dr Lucius Pol isch dr Soon vom Schuemacher Jan Tamin Pol und vo däm sinere Frou Anne gsi. Er isch z Sankt Moritz im Engadin uf d Wält cho und z La Punt id Schuel ggange. Z Neuwied het er e theoloogischi Usbildig übercho, und drno het er im Bündnerland chöne als Geistliche schaffe. Er isch z Schuders, sid 1776 z Luzein und 1780 z Fläsch Pfaarer gsi. I dr Zyt vo dr Helvetik isch dr Pol so wie au es bar anderi Püntner Pfäärer vo de Öschtryycher gfange gnoo und uf Innsbruck procht worde.
Wo dr Pol wider frei cho isch, het er 1803 z Malix und 1804 wider z Luzein und sid 1823 z Fideris als Dorfpfaarer gwürkt.
Scho 1778 het dr Pol sech mit praktische Frooge vo dr Wirtschaft afo beschäftige, won er ghulfe het d Gsellschaft vo de landwirtschaftleche Fründ z gründe. Anne 1785 isch sini Abhandlig Ueber die Käsebereitung: Fragmente, aus Erfahrungen und Auszügen meistens aus dem Prodomo dell'Abate Gerolamo Ottolini […] usechoo. Z Innsbruck het er sech i de Naturwüsseschafte wyterbildet, und zrugg i dr Heimet isch er eine vo dene gsi, wo als Pionier d Natur vo de Bündner Bärge isch go aluege. 1807 het er s Wärch Unmaßgeblicher Vorschlag zu einer Revision der Synodalordnungen und des Kirchenwesens gschribe.
Z Fideris isch er am 2. Februar 1828 mit 74 Joor gstoorbe.
Ölbronn-Dürrn
Geografi
Elbronn-Diarn lyt rund 12 Kilometer vu Pforze zwische Kraichgau un Stromberg. D Nochbergmaine vu Elbronn-Diarn sin Knittlingen, Maulbronn, Ötisheim, Kieselbronn un Neulingen.
Dr Baan bstoht us 60,7 % Landwirtschaftsflechi, 22,4 % Wald, 15,9 % Sidligsflechi un 1 % sunschtiger Flechi.
Gschicht
Di hitig Gmai Elbronn-Diarn isch entstande zum 1. Juli 1974 dur dr Zämmeschluss vu dr badische Gmai Diarn un dr wirttebärgische Gmai Elbronn. Elbronn isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1244 as Elebrunnen, Diarn anne 1240.
Verwaltig
Elbronn-Diarn het si mit Kisselbronn un Neilinge zum Gmaiverwaltigsverband „Neilinge“ zämmegschlosse.
Dr Burgermaischter vu Elbronn-Diarn isch dr Norbert Holme.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Elbronn-Diarn ghert zum schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.
Sputnik 1
Dr Sputnik 1 isch dr erscht künschtlichi Satellit, wo in Wältruum gschosse worde isch. Das am 4. Oktober 1957 dur d Sowjetunion. Er isch nur ganz chlii gsii und het in ere Ärdumlaufbahn kreist und Signal uuf d Ärde gsändet. Sputnik heisst uuf russisch "Begleiter". Das scho düütet druuf hii, dass dä Satellit nebscht em wisseschaftlich-technisch Erkenntnisgwinn au en politischi Rolle ghaa het. Er het d Ärde in ihre Umdrehige, aber au s kommunistische Sowjet-Syschtem "begleitet" und isch en Weckruef an die anderi ideologischi Wältmacht USA gsii, ihri Wältruumfahrts-Anschträngige ebefalls voran z triibe. Es sind in dr Folg no mehreri Sputnik-Satellite in d Umlaufbahn gschosse worde.
Literatur
Knaurs Lexikon - Das Wissen unserer Zeit
Bergheim-Irmstett
Geogràfi
Barige-Ìrmstett lijt eschtlich vun dr Mossig uf re Heche zwìsche 172 un 316 m ìwer em Meeresspiejel. D Nochbergmeine sìn Oschthoffe ìm Oschte, Dàhle ìm Sìdoschte, Sulz ìm Sìde, Draane ìm Weschte un Oderze ìm Nordweschte.
Gschìcht
Barige-Ìrmstett ìsch entstànde àm 1. Janner 1975 durich d Füsion vun dr Gmeine Barige und Ìrmstett.
Vun 1871 bìs 1918 han d Gmeine zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Barige-ìrmstett ìsch. Barige-Ìrmstett ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Barige-Ìrmstett ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Xavier Koller
Dr Xavier Koller (* 17. Juni 1944 z Ibach i dr Gmeind Schwyz) isch e Schauspiiler und Regisseur us dr Schwiiz. Er macht bsunders Mundartfilm, aber au Wärch i andere Sprooche.
Ane 1979 het er dr Mundartfilm Das gefrorene Herz, wo im Kanton Uri spiilt, träit. Er goot uff em Meinrad Inglin syn Roman Begräbnis eines Schirmflickers zrugg. Au dr Film Der schwarze Tanner vo ane 1985 het e Gschicht vom Inglin uffgnoo; die het dr Inglin 1947 gschribe, und es goot drinn um en Schwiizer Puur, wo im Zwöite Wältchrieg wäge Vorschrifte vom Staat, was müess about wärde, Schwirikeite überchunt.
Im Film Reise der Hoffnung verzellt dr Koller d Gschicht von ere alevitische Familie us dr Türggei, wo i d Schwiiz wott uswandere. D Dialoog i däm Film, wo en reale Hindergrund het, sind uf Türkisch und Schwiizerdüütsch. Für das Wärch het dr Xavier Koller 1991 en Oskar füre bescht ussländisch Film überchoo.
Sid 1991 läbt dr Koller z Los Angeles und macht immer öpe Filme mit änglische Originaltegscht.
Nussweiler (bei Püttlingen)
Nusswiller (lothrìngisch; frànzeesch Nousseviller-Saint-Nabor, bis 21. Jüni 1961 Nousseviller-lès-Puttelange, ditsch Nussweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Nusswiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 875 àls Notumwilre (962 Notevilre, 972 Nochewilre, 1137 Notwiller, 1544 Nussweiller'').
Cadenbronn ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1485 àls Kodenborn (1577: Kodeborn, 1594: Kodenburn, 1694: Kadeborn, 1709: Cadenbouren). Ìm Johr 1813 ìsch s Derfel züe Nousseviller ingemeindet worre.
Verwàltung
vun Nusswiller ìsch. Nusswiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Nusswiller ghert zem Rhinfrankisch.
Barfüsserkloster Basel
Gschicht
S Barfüesserkloster isch vor 1238 gründet worde, villicht scho 1231, wo dr Heinrich vo Thun dr Baasler Bischof gsi isch. Am Aafang isch s vor em erste Spaaledoor gstande, wo mit em Bau vo dr üssere Stadtmuure s innere Spaaledoor worde isch. Wie die mäiste andere Baasler Kloster isch au das Spaaleklooster dusse vor dr Stadtmuure baut worde, denn häi d Franziskaner aber öbbe e Generazioon spööter dinne in dr Stadt uf dr Allmänd bim Wasserdoor e Liigeschaft überchoo und si vo dr Spaalevorstadt uf s Areal züüglet, wo hüte dr Barfüesserblatz isch. D Gründigsurkunde vo 1250 verzelt, ass es uf sällem Areal bim Birsig, wo denn no ooberirdisch dur d Stadt gflosse isch, no käini Hüüser gha häig.
Denn häi d Franziskaner iiri ersti Kiirche afo baue, wo 1256 fertig worde isch. Die isch öbbe dört gstande wo im 19. Joorhundert s Stadtcasino baut worde isch. Grad näbe dere Kiirche, öbbe wo die hütigi Barfüesserkiirche stoot, isch e Friidhoof gsi. Mä wäiss us ere Urkunde vo 1265, ass es denn näben em Kloster, zwüsche dr hütige Barfüessergass und dr Kaufhuusgass, e nöis Spiddääl gee het. Zum dr Friidhoof z vergöössere, häi d Barfüesser no vor 1288 vom Spiddaal, wo au «an de Schwelle» ghäisse het, Grundstück kauft. 1298 isch die alti Kiirche aabebrennt und bis 1350 häi d Franziskaner grad näben em Blatz, wo die alti Kiirche gsi isch, die grössti Barfüesserkiirche in dr Schwiz baut uf eme Däil vom Friidhoof, so dass blötzlig e Hufe gwöönligi Baasler und nid nume mee-besseri in dr Kiirche sälber begraabe gsi sin. Noch em Ärdbeebe vo 1356 häi d Barfüesser iir Kloster nöi und gröösser wider ufbaut. Dr Klosterkomplex isch immer wider emol usbaut und renowiert worde, äinisch 1428 wäge eme andere Ärdbeebe aber immer wider emol wäge Hoochwasser wie das vo 1339. Dr Birsig isch zwüsche 1356 und 1529 im Gebiet vom Kloster iidoolt worde.
Noch dr Reformazioon het dr Orde s Kloster verloo und isch uf Freiburg im Brisgau, d Stadt het si Bsitz übernoo, dr Laiefriidhoof ufghoobe, d Muure um s Kloster und dr Friidhoof lo abrisse und us em Areal e Määrtblatz gmacht. Däil vom Kloster si vo dr Armepflääg brucht worde. Im Chrüzgang und in de hindere Baute isch en Irehuus, s «zum Almoose» iigrichdet worde, wo Gäisteskranki under ummenschlige Bedingige iigspeert gsi si. Dr Irrenarzt Friedrich Brenner het sich für e besseri Behandlig vo sine Paziänte iigsetzt und 1842 isch im nöije Bürgerspiddääl en Abdäilig für die Gäisteskranke iigrichdet worde und s «zum Almoose» isch zuedoo worde.
Im Joor 1821 isch s mäiste vom Barfüesserkloster abgrisse worde und au d Stadtmuure und die alte Dürm si verschwunde. Am Blatz vo de ehemoolige Klosterbaute het dr Melchior Berri 1824/25 s Stadtcasino baut. Vo de Geböid vom Kloster stoot hüte nume no d Klosterkiirche, wo s Historische Museum dehäi isch.
D Basler Barfüesser
Wie anderi Orde au, häi au d Barfüesser im 14. Joorhundert immer wider emol mit em wältlige Klerus über Kompetänze ghändlet. Si häi e gwüssi Wichdikäit ghaa bim Abhalte vom Konzil. Do und dört si au berüemti Gleerti wie dr Hebraist Konrad Pellikan in dr Baasler Orde iidrätte oder dr Münsterbreediger Johannes Lüthard.
S Klosterarchiv
Vom Klosterarchiv sin hüte 340 Dokumänt im Staatsarchiv Basel-Stadt.
Cesenatico
Zahlreichi Hotels, Bars und Glacécafés präget d Hauptstrass vom Ort. Am Abig wird us Cesenatico en Partyort, wo mit Rimini z vergliche isch, während einigi Stadtteil vom Familientourismus prägt sind (Valverde, Villamarina). D Wahrzeiche vo Cesenatico sind es 38-stöckigs Hochhuus und s Grand Hotel Cesenatico.
De Hafe vo Cesenatico, wo vom Leonardo da Vinci plant worden isch, isch allei dur sini Form sehr effektiv gschützt vor Versandig. Im Hafe liget einigi Museumsschiff.
Städtepartnerschafte
Cesenatico hät Städtepartnerschafte geschlosse mit
Trinity-Test
Dr Trinity-Tescht isch die erschti Explosion von ere Atombombe gsii. Sii het am 16. Juli 1945 teschtwiis in dr Wüeschti vo New Mexico in de USA schtattgfunde.
D Bombe isch vor dr Zündig uuf eme 33 Meter höche Schtahl-Grüscht inschtalliert worde. D Lüüt, wo dr Tescht verfolgt händ, sind in 37 Kilometer Entfernig im ene Deckigsgrabe und hinter ere 3 Meter höche Muur positioniert gsii. Und d Experte händ nit viil gwüsst, wie die Explosion wirkt. Sii händ d Wirkig massiv unterschätzt: 500 Tonne TNT händ sii gschätzt - die effektivi Wirkig isch 20'000 Tonne TNT gsii. Das het allerdings gar nüüt an de Plän gänderet, die beide andere Bombe über japanische Schtädt welle abzwerfe. Über Radioaktivität het me sich damals nit so viili Gedanke gmacht, in dr Hauptsach händ die Bombe dur d Luftdruck-Wälle und dur die enormi Hitz sölle wirke.
Literatur
Hans Herlin: Kain, wo ist dein Bruder Abel?
Chaconne
D Chaconne (franzöösisch, spanisch chacona, vom Baskische chocuna „härzig“) isch e spanische Volksdanz us em 16. Joorhundert und isch äng verwandt mit dr Passacaglia. Bi musikalische Wärk wird im Ditel vilmol dr italiänisch Begriff ciaccona verwändet; vo doo chömme au anderi Schriibwiise wie ciacona, chiaccona, ciaconia und äänlig.
Noch em Curt Sachs isch dr Ursprung vo dr Chaconne hispanoamerikanisch und si het früener emol e sinnlige, wilde und zügellose Charakter ghaa.
In dr Kunstmuusig verstoot mä under Chaconne en Ostinato-Form mit eme vier bis acht Takt lange Harmoniischema, wo sich immer wider widerholt. Dr Unterschiid zur Passacaglia isch, ass sich d Basslinie darf ändere. Bi dr Passacaglia muess mä s Thema immer klar chönne ghööre, bi dr Chaconne muess es nit eso si. S Thema cha au dur d Stimme goo, so dass es schweer wird, es z erkenne.
Markus Heiniger
Markus Heiniger isch dr Naame vom
Fétigny FR
Fétigny (patois [fəθəˈɲi]) isch a politischi Gmiin im Broyebezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Geografi
Fétigny liit ùf, 3 km südweschtlich va Payerne i de fryybùrgische Exklave Estavayer-le-Lac. Va de Gmiinflechi si 80,3 % landwirtschaftlichi Flechi, 9,1 % Waud, 9,1 % Sidligsflechi ù 1,5 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Fétigny si Cugy ù Ménières im Kanton Fryybùrg ù Valbroye, Trey ù Payerne im Kanton Waadt.
Gschicht
Fétigny isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1142 aus Festignei (1380 Fistignier, Fitigny ù Fitignier, 1577 Fetignie, 1755 Fettigny).
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 10,2 % gläge.
Religion
77,8 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 16 % evangelisch-reformiert.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 586 Yywoner 97,3 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 2 % Tüütsch ù 0,7 % anderi Spraache.
De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 3 va de 586 Yywohner ggredt.
Palatingarde
D Bewaffnig vo dr Garde het us Gwehr und Bistole bestande. Im Gegesatz zur Nobel- und Gendarmeriigarde isch si nie beritte gsi. Maximal 500 Bürger us dr Stadt Rom hai in ere as Freiwilligi dient. Si isch noch em Palatin-Hügel z Rom benennt worde.
Basshunter
Dr Basshunter (* 22. Dezämber 1984 z Halmstad; birgerlig Jonas Erik Altberg) isch e schwedische Sänger, Musikproduzent un DJ.
Liste der Mitglieder des Schweizer Nationalrates der 49. Legislaturperiode
Di Lischte zeigt d Näme vo allne Mitglider vom Schwiizer Nationalrot i de 49. Legislaturperiode, wo vom Joor 2012 bis 2015 ggangen isch.
Mundingen
S'git in dr Alemannia e paar Ortschafte, wo Mundinge (amtlich Mundingen) heisse:
Oberndorf am Neckar
Geografi
Oberndorf leit em Obera Näggôdal, zwischam Schwarzwald on da Schwäbischa Alb. Nôchbôgmaindena send Dorna, Sulz am Näggô ond Vehringa em Norda, Rausafeld (Zollernalbkroes) em Oschda, Epfadorf ond Bösinga em Siada ond Schramberg, Fluorn-Winzla ond Alpirsbach (Landkroes Fraidastadt) em Weschda.
D Gmarkong setzt sich zemma aus 46,6 % Landwirtschaftsfläche, 35,4 % Wald, 16,3 % Sidlongsfläche ond 1,7 % sonschdichô Fläche.
Gmaindsgliderong
Zo Oberndorf gherd da Stadtdoal Aischdaig (mit am gleichnamiga Dorf, am Gheft Herrenwald ond am Wohnblatz Rötelhof), Altoberndorf (mit am gleichnamiga Dorf, am Gheft Boller Berg ond da Wohnblätz Dollau, Grüner Berg, Hegelberg, Höhingen ond Irslenbach), Beffadorf (mit am gleichnamiga Dorf ond am Gheft Oberaichhof), Bochinga (mit am gleichnamiga Dorf ond de Hef Einfeld ond Unterer Schlatthof), Boll (mit am gleichnamiga Dorf ond am Gheft Oberer Schlatthof), Hochmessinga ond Oberndorf (mit da gleichnamiga Stadt, d Stadtdoal Lindenhof, Neckarvorstadt ond Webertal, am Gheft Staatsdomäne Unteraichhof ond da Wohnblätz An der Aistaiger Straße, Fischweiher, Grundhäuser, Nestelwasen ond Stockbrunnen).
Verwaltong
Oberndorf hot a Verwaltongsgmoeschaft mit da Stadt Schramberg ond da Gmaindena Hardt ond Lutterbach vereibart.
Dr Schuldes vo Oberndorf ischt da Hermann Acker.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Induschdri
Oberndorf kennt mô international hautsächlich wega de Waffaherschdellô, Heckler & Koch, Rheinmetall ond Feinwerkbau GmbH. Zodem hôts z Oberdorf au no da Schwärzwälder Bote, a lokale Zeidong.
Fasnet
Oberndorf ghert zemma mit Rottweil, Elzach ond Iberlinga zom sognannda Viererbund ond isch a Hochburg vo da schwäbisch-allemannischa Fasnet. Beim Narrasprong ziat ibô 2000 Kleidlesträgô om halb Naine end Stadt ai. D Figura vo Oberndorf send s Oberndorfer Hansel, wo a Schirmle hôt, s Oberndorfer Narro, wo a Brezlstang hôt, s Oberndorfer Schantle ond s Oberndorfer Polizeischantle.
Käppeles-Linde
D Käppeles-Linde en Hochmessinga isch an 600 bis 800 Jôhr alda Boom, oanô vo de eldeschd Beem en Bada-Wirdaberg.
Musea
Z Oberndorf geits a Heimatmuseum ond a Waffamuseum.
Verei
Oberndorf hôt a aktivs Vereisleaba mit ibô 100 ondôschidliche Verei.
Dialekt
Da Dialekt vo Oberndorf ghert zom Schwäbischa
Île-de-France
Île-de-France ìsch a frànzeescha àdminischtràtiva Region i dr Agglomeration vu Paris, d Hauiptstadt mit zwei Milliona Iiwohner, wo vu mehrera Départements umgaa ìsch. Si sin benannt noch de Fliss Seine, Marne oder Oise.
D Île-de-France hat dia greeschta Bevelkerig un Dichti vu Frankrìch. Si hät e Flächi vo 12,012 km² und 12.213.364 Iiwohner (Stand Januar 2019).
politeschi Gliderig
Zur Region Île-de-France gheere d Département; Paris (mit de Ordnigsnummere 75), Essonne (91), Hauts-de-Seine (92), Seine-et-Marne (77), Seine-Saint-Denis (93), Val-d’Oise (95), Val-de-Marne (94) und Yvelines (78).
Erektile Dysfunktion
Bedütig
D ED isch e schweeri Chranket. Dank modärne Undersuechigsmethode isch hüte bekannt, ass dr Grund drfüür fast immer orgaanischi Brobleem si. Wenn dr Maa aber z Nacht Erekzioone het, nimmt mä aa, ass es wäge psüchische Ursache wie Stress bassiert.
D ED wiist hüfig uf anderi Chrankeite hii, wo no schweerer si, und söt dorum immer ärztlig undersuecht wärde. Wüsseschaftligi Studie zäige, ass d ED e Hiiwiis uf e bevorstehende Härzinfarkt oder Schlaagaafall cha si, wil d Bluetgfääss vom Penis deene vom Härz äänlig si. Wenn ED diagnostiziert wird, söt dorum immer au en Internist en Undersuechig mache.
E Hufe Betroffeni gönge us falscher Schaam nit zum ene Androloog. Vilmol muess mä aber e raschi Undersuechig mache, und bi Verletzige sofort, so dass Langzitschääde chönne vermiide wärde und d Fähigkäit zur Erekzioon erfolgriich wider cha härgstellt wärde.
Ursache
Organischi Ursache für die erektiili Dysfunkzioon si vilmol Zuckerchranket, Bluethochdruck, Operazioone, Verletzige am Schwellkörper, aber au Folge vom langjöörige Bruuche vo Suchtmiddel oder Drooge wie Rauche oder Alkohol. Drbii wärde Bluetgfäss oder Schwellkörper beschäädigt. Bsunders elteri Manne liiden an ED. Noch amerikanische Undersuechige in de letschte Joor häi 52 % vo alle Manne, wo elter as vierzig si, meer oder weeniger groossi Brobleem mit iirer Erekzioon.
Erekzioonsbrobleem chönne u. a. vo deene Ursache choo:
Diagnoose
Dr Uroloog macht mit em Paziänt zerst en Anamneesegsprööch, für zum uusefinde, wie die sexuelle Brobleem genau usgseen und sit wenn si sä git. Do chaa s die erste Hiiwiis druf gee, öb es psüchischi Faktoore git, wo zum Potänzverlust füere. Denn wird e Risiko- und Medikamäntenanamneese gmacht, zum uusefinde, öb dr Paziänt Chrankhäite het, wo zur ED vhönne füere, und öb er Medikamänt nimmt, wo son e Effekt chönne haa.
Mit ere körperlige Undersuechig und Ultraschall cha mä Hiiwiis uf Verletzige finde; us ere Bluetbroob cha mä uf hormonelli Stöörige schliesse. Wenn nüt Schwerwiegends gfunde wird, wird dr Paziänt mit PDE-5-Hemmer versorgt. Schloot die Therapii nit aa oder git s Aazäiche für orgaanischi Schääde (z. B. an Gfääss), weelt mä invasiveri Methoode, für zum d Ursache finde. Doodrzue zele: D NPTR-Mässig zäichnet nächtligi Erekzioone uf. E gsunde Maa het die drei bis säggs Mol pro Nacht, mindestens zää Minute lang. Dräte si bim ene Chranke uf, isch en organischi Stöörig usgschlosse, und es muess psüchischi Gründ für d ED gee.
Bi dr SKIT, wo au as Schwellkörperinjekzioonstherapii brucht wird, wird dur Medikamänt (Papaverin, Phentolamin und Prostaglandin) en Erekzioon verursacht. Hebt die über 15 Minute, cha mä mit groosser Woorschiinligkäit e Stöörig vo de Gfääss usschliesse. E Duplexsonografii, wo während s Bluet aafluetet gmacht wird, git objektivi Daate über e Bluetfluss.
CC-EMG und PSH mässe Närve- bzw. Muskelaktividääte. Mit iine chönne also närvöösi und muskulääri Liide usgschlosse wärde. Bringt d SKIT e verdächtigs Resultat, chönne mit PPAG arterielli und mit PKMG venöösi Ursache gsuecht wärde. Bim PPAG wärde d Arterie vom Schwellkörper mit Kontrastmiddel und Rönggegräät dargstellt. Bim PKMG wird dr Druck im Penis gmässe, während dää dur Medikamänt bzw. Chochsalzinfusion stif ghalte wird. Wenn das nume glingt, wenn s e hooche Fluss vo Chochsalz het, oder gar nit, nimmt mä e venöösi Abflussstöörig aa.
Behandlig
Näbe de orgaanische Ursache lit die wichdigsti Ursach für erektili Dysfunkzioone im psüchische Beriich und em Rolleverständnis vom Maa, wo mit Erwardige konfrontiert isch, won er nit cha oder will erfülle. Wil die Vorgäng zum Däil underbewusst ablaufe, cha e Sexualtherapii mit Baarbezug hilfriich si. In sältene Fäll setzt mä au sogenannti Surrogatpartner ii, wo d Rolle vom Wunschpartner übernäme und en erwardigsfreiji Begegnig mit dr äigene Sexualidät mööglig mache. Masters und Johnson häi in de 1970er festgstellt, ass d Behandlig vo Homosexuelle am äifachste isch, wil si nit under em „Druck“ stöön, e Koitus wie Heterosexuelli müesse usfüere.
In e Hufe Fäll chönne Potänzmiddel d Bschwärde verchliinere. Es isch nid e gueti Idee, uf äigeni Fust Medikamänt z nee, bsunders soonigi, wo mä im Internet bstellt. Nid nume het s nid immer dinne, was versprochen isch, mä muess bevor mä Medikamänt nimmt, bestimmti Kontraindikazioone usschliesse.
Mänggisch cha mä en ED operatiiv beheebe, öbbe bi gwüsse Gfäässverletzige. Aber Radikalmaassnaame wie d Penisprothese setzt mä nume no sear sälte ii.
Es cha mänggisch anstatt von ere medikamentööse Therapii e sogenannti Penispumpe iigsetzt wärde, wo wenn si vom Arzt verordnet isch vo de Kasse zaalt wärde. S guete draa isch, ass wemm mä sä sachgemääss brucht, mä käini Näbewirkige muess erwarte.
Medikamänt
Zurzit si zuegloo und in wüsseschaftlige Studie undersuecht die rezäptpflichdige PDE-5-Hemmer Sildenafil (Viagra), Vardenafil und Tadalafil. PDE-5-Hemmstoff wirke nit, wenn d Närve, wo für d Erekzioon zueständig si, komplett kabutt si. Apomorphin und Yohimbin wärde kuum no verordnet.
E wichdigi Alternatiive si Brostaglandin, wo mä lokaal aawändet und wo mäistens wirksam si. Mä muess sä aber injiziere oder in d Harnrööre iine due. Vor allem d Injekzioon isch als SKAT-Methode (Schwell-Körper-Autoinjekzioons-Therapii) verbräitet. Uf langi Sicht füert si aber zun ere witere Verschlächderig vo dr Situazioon und zu irreversible Schääde am Schwellkörpergwääb. Bi dr MUSE (Medikamentöses Urethrals Süstem zur Erekzioon) füert mä dr Wirkstoff in Dabletteform über e mechanischs Gräät in d Harnrööre ii, won er über die (füechti) Schliimhut ufgnoo wird.
Erektiili Dysfunkzioon im Soziallääbe
In dr Öffentligkäit nimmt mä d Beiidrächtigung vo de Betroffene wäge iirer Chranket, bsonders die psüchische Näbefolge, vilmol nid gnueg zur Kenntnis. Z Dütschland si brivati und gsetzligi Chrankekasse nid verpflichdet, d Chöste vo Potänzmiddel z übernee.
Chillerächt
D impotentia coeundi isch au e Begriff im katholische Chillerächt. Noch dr Uffassig vo dr Chille isch d impotentia coeundi en Ehehindernis. In däm Zämmehang verstoot mä do drunder allgemäin, wenn Verhürooteti käi Gschlächtsvercheer chönne haa, unabhängig drvoo, öb d Ursach bim Maa oder bi dr Frau lit.
Bezirk Schleitheim
Dè Bezirk Schlaatè isch bis im Juli 1999 è Vowaltigseinheit vom Kanton Schaffuusè i de Schwiz gsi. Sithèr vozichtet dè Kanton uff d Bezirksvowaltig, abber nit uff dè Bezirk sèlbo.
Institut national des sciences appliquées de Strasbourg
S Institut national des sciences appliquées de Strasbourg esch e Technischi Hochschuel vu Strossbüri. S’esch am Niklausring 24 (frz. : Boulevard de la victoire), bi de Universität Strosburi.
G’schicht
Si isch 1875 gründet worde im Ditsche Rich.
Division (Mathematik)
D Division isch eini vo de vier Grundrächenarte in dr Arithmetik. Si isch d Unchehroperation vo dr Multiplikation. D Division wird umgangssprochlig au as Deile bezeichnet. Die schriftligi Division isch d Methode vom Deile mit Bleistift und Papier, wo in dr Schuel glehrt wird.
Definition
In de Körper vo de rationale, reelle und komplexe Zahle gältet: