cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Robert Heck
Nôchwirkonga
Em Heck sei berihmdeschdes Werk Empfang eines neuen Pfarrers durch seine Gemeinde im Schwarzwald hangt heit em Wirdabergischa Landesmuseum em Alda Schloss z Stuegert ondr dr Rubrik Legendäre Meisterwerke. Mit sellem Gemälde hôt sich s Keenigreich Wirdaberg em Jôhr 1867 uff dr Pariser Weltausstellong präsendiirt. Kauft wôrra isch des Moischderwerk vom Direktr vo dr Bridischa Oschtindien-Kompanii fir sei Villa en Sidney. Mit Middl us dr bada-wirdabergischa Todo-Loddo-Gsellschaft hôt’s wiider en sei Hoimet zruckkolt werra kenna. Greeße vo sellem Bild: 119 cm hoch ond 169 cm broid.
D Kunschthischdorikere Ute Esbach hôt zom Ôlass vom Heck seim hondertschda Todesdag en Gerlenga 1989 a graußa Ausschdellong mit-ma Haufa Werk vo deam Môler ens Leaba gruafa.
Ägir
De Ägir ghört weder zo de Ase no zo de Wane, sondern isch e Riis. Er isch de Soo vom Fornjotr. Sini Frau isch d Ran und er het nüü Töchtere, wo d Meerwele symbolisiseret. Mit anderem Name haisst er au Hler und Gymir und wone tuet er uf de Insle Hlesey.
Er isch gastfründlich und bewirtet i sim prachtvolle Palast ali Götter. Bi soneme Aalass chunnts Allerdings zum Striit, wel de Loki nöd iglade gsii isch.
Muhlbach
Muhlbach isch dr franzesisch Namme vu däne bode Ortschafte z Frankrych:
Ebolavirus
S Ebolavirus isch e Gattig us dr Familie vu dr Filoviridae. Die Viregattig umfasst fimf Arte vu ghillte Ainzel(−)-Strang-RNA-Vire. D Ebolavire verursache s Ebolafieber. Näb rem Mänsch infiziere sie au anderi Primate (Gorilla, Schimpanse) un lese bi sällene ne hämorrhagisch Fieber uus. Ebolavire sin Uusleser vu dr Epidemy, wu im Friejohr 2014 z Weschtafrika uusbrochen isch un wu bis Ändi Dezämber 2014 scho rund 7.900 Mänschelääbe gforderet het.
Lapoutroie
Lè Peutraille (Patois, els. Buderej, frz. Lapoutroie, dt. Schnierlach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Lè Peutraille ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 12. Jh. àls Sconerloch (1288 lai Portaie).
Verwàltung
vun Lè Peutraille ìsch. Lè Peutraille ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr romànisch Dialekt vun Lè Peutraille ghert zem Welche un domìt zem Lorrain.
Beefort
Beefort (dt. Befort, frz. Beaufort) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Ortsdail
Zue Beefort ghere d Ortschafte Beefort (Befort/Beaufort), Déiljen (Dillingen) un Grondhaff (Grundhof).
Verwaltig
Beefort ghert zum Kanton Iechternach im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Beefort isch dr Camille Hoffmann. Scheffe sin dr Jos Funk un dr Roger Klein. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Gschicht
Beefort isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1192 as Belfurt.
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Beefort ghert zum Moselfränkisch.
Baseldytschi Bihni
Die Baseldytschi Bihni isch e Chlaitheater im Lohnhof in dr Schwizer Stadt Basel. Si wird vom Verein «Baseldytschi Bihni» dräit.
Gschicht
1892 isch die «Dramatische Gesellschaft» gründet worde, wo sich 1925 vorgnoh het, s Mundarttheater z pfläge, und ihre Name zu «Dialektgruppe Baseldytschi Bihni» gänderet het. En äignigi Bühni het dr Verein nonig gha. D Mitgliider häi in verschidnige Lokal brobt und ufgfüehrt, drunder im Café Spitz, in dr Cardinalhalle, dr Burgvogtei-Halle, im Gundeldinger-Casino, im Stadttheater, im Kiechli und im Saal im Griifebräu-Horburg. In de 1960er Johr häi si im e Chäller in dr Lienertstrooss 7 Blatz überchoo, wo si drus e chliins Theater gmacht hai. Wäge de Erwiiterige vo de Gymnasie am Kohlebärg, wo 1997 zum Lienert-Gümnasium zämmegläit worde si, häi si 1995 ihre Chäller an dr Lienertstrooss müesse ufgee, häi denn aber e Chäller im Lohnhof 4 überchoo und häi dä as Bühni iigrichdet. S Theater het fast hundert Sitzblätz im Parket und meh as vierzig uf em Balkon.
S Brogramm
Wil eigetlig braktisch keini Mundartstück me gschriibe wärde, übersetze und adaptiere d Lüt vo dr «Baseldytsche Bihni» modärni fremdsproochige Stück sälber, so zum Bischbil «D Grille und d Ameise» vom spanische Autor Alfonso Paso, «Bi dr Ginette lyttets!» (noch em François Campaux sim Boulevardstück «Des enfants de Coeur») oder d Komödie «Lifting» vom Pierre Chesnot. Gspiilt wird am Donnschdig, Fritig und Samschdig. In ere Säson, wo vom Novämber bis zum Mai goht, git s von ere Inszenierig 60 bis 70 Uffüehrige.
Theaterkurs
Die «Baseldytschi Bihni» het aagfange mit eme Theaterkurs für Zwölf- bis Sächzähjöhrigi.
Lehrensteinsfeld
Läärestaasfäld (amtlich Lehrensteinsfeld) ischt a Gmoed em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Läärestaasfäld leit em Ellbachdal, eme Seitedal vom Sulmdal. D Nochbergmoede vo Läärestaasfäld send Heilbronn, Weinsberg, Ellhofen, Obersulm, Löwenstein ond Untergruppenbach.
Vo dr Gmarkong send 52,7 % Landwirtschaftsfleche, 28,5 % Wald, 17,8 % Sidlongsfleche ond 1 % sonschtiche Fleche.
Gschicht
Lääre ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1257; Staasfäld 1384.
Verwaltong
Läärestaasfäld hot sich mit Weinsberg, Eberstadt ond Ellhofen zom a Gmoeverwaltongsverband zammagschlossa.
Dr Schuldes vo Läärestaasfäld ischt dr Björn Steinbach.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Läärestaasfäld ghert zom Oschtfränkisch.
Basler Brunnen
Brunne-Gschicht
Im Middelalter häi d Stadtbewooner iir Wasser us Sodbrünne und Zistärne ghoolt. Die erste offizielle Wasserfassige vo Kwelle vo de Abhäng vom Holee und vom Bruederholz stamme us de Joor 1250 und 1265. Dört isch s Wasser, wo us dr Ärde choo isch, ufgfange und in Rööre us Holz, de Däichel, in d Stadt gläitet worde. 600 Joor lang isch dr Wasserbedarf vo dr Stadt eso mit Brünne und Brunnwärk abdeckt worde.
Vo 1866 aa het mä immer mee Hüüser über Druckwasserläitige afo versorge und d Brünne häi iiri ursprüngligi Funkzioon as Wasserspänder verloore. D Brünne brääge aber s Stadtbild immer no.
Letter
[[Datei:Bleiletter.svg|thumb|200px|E schematischi Druckletter
Letter (vo französisch lettre, us latiinisch littera, „Buechstaabe“) oder Drucktüpe bzw. Tüpe si Schriftkörper, wo oobe druf s erhaabene, spiegelvercheerte Bild vom ene Schriftzäiche druf isch. Si wärde vo Hand (Handsatz) oder mechanisch (Maschinesatz) zum Schriftsatz zämmegstellt, wo im Hoochdruck, mäistens mit Tiigeldruckbrässene, uf Babbiir reproduziert wird.
Lettere si us Lettermetall gmacht, das isch e Legierig vo z. B. 67 % Blei, 28 % Antimon und 5 % Zinn, mänggisch isch au non e chli Chupfer din. S mäiste isch Blei und das macht s „Züüg“, wie mä em Lettermetall emol gsäit het, wäich und formbar, dr Zinn sorgt für e gueti Verbindig vo de äinzelne Metall und dorum wird d Legierig zeech. S Chupfer macht s herter und widerstandsfäiger. S Antimon sorgt drfür, ass käini Hoolrüüm vorchömme, wil es sich usdeent, wenn s hert wird. Groossi Buechstaabe vo 48 Punkt (18,05 mm) aa, z. B. für Blakaat, het mä, wil Bleilettere z schweer gsi wääre, us Holz und Kunststoff gfreest.
Ringelnatter
D Oottere (Natrix natrix; alemanischi Näme lueg doo) isch die Schlangenart, wo i Mitteleuropa em maiste verbraitet isch. Do si empfindli uf menschlichi Iigriff reagiert ghört si zo de starch bidroote Tier. D Ootere isch kai Giftschlange und för de Mensch nöd gföörli.
Uussie
D Oottere isch e langi dünni dunkli Schlange, d Färbig goot vo grau bis dunkelgrau, lokall chönet au schwarzi Individue vorchoo. Mandli sind zwösched 70 und 95 cm lang, Wiibli zwösched 130 und 140 cm. Si hett e rundliche Chopf, grossi Auge mit groosse Puppile und um s Muul ume het si wiissi Schuppe. Junig Oottere messet bim Schlüüffe 14 bis 22 cm.
Verbraitig
D Oottere isch i ganz Europa verbraitet, mit Uusnaam vo Irland, Island und em nördliche Skandinavie. I de Alpe chömet Oottere bis maximal 2000 müM. vor, fortpflanze tüend si sich aber nume underhalb vo 1500 müM.
S gitt zwoo Underarte vo de Oottere, d Natrix natrix helvetica lebt westlich vom Rhii und d Natrix natrix natrix östlich vom Rhii. östlich vom Rhii gits e Mischpiet, wo vo Bade-Württeberg, Rhiiland-Pfalz, Hesse bis uf Nordrhii-Westfale goot. I de Schwiiz isch d Natrix natrix natrix ganz selte.
Vorchoo
D Oottere lebt i de Regle i de Nööchi vo Wasser. Si bruucht gueti Versteck und au Plätz zom sünele. Moor, Schilf, Gröll, Trochemuure und naturnööchi Gärte sind typischi Landschafte, wo d Oottere vorchunnt.
Lebeswiis
D Ootere verharret vom November bis in Märze ine, inere Winterrue. Scho im März oder im April paaret si sich. Sechs Wuche spööter lait denn s Wiibli zwöschet 15 und 40 Aier. Debi suecht s e gaingete Platz uuf und chrüücht dodeför bis zomene Kilometer wiit. Die Plätz wered hüüffig öber meriri Joor bruucht und gliichzittig au vo merere Wiibli, so ass hunderti vo Aier a aim Ort abgleit sii chönt. Di Junge schlüüffet den im Augste oder September. Endi Oktoober oder im November leged si sich i d Winterrue. Debii suechet si e gaignets Versteck uuf, wo meriri Joor bruucht werd, da chönd Erdlöcher, Felsspalte, Komposthüüffe oder au e Cheller sii.
Oottere sind i de Regle tagaktiv, jaged mengisch aber au i de Nacht. Si lebet ufem Bode, stiiged aber inen Busch ufe, um e Laubfrosch z fange; si chönt aber au schwüme. Si fressed vor alem Amphibie, bsunders Frösche, aber au Mole und i de Alpe sogär de giftigi Regemole. Si möged aber au Fisch, Echsli, chllini Vögel und chliini Süüger. Jungi Oottere lebed vor alem vo Rossnägel und junge Mole.
Oottere sind nöd gifit und för de Mensch harmloos. Si sind extreem schüüch und flüched sofort ines Versteck, wenn si sich gstöört füeled. Wenn da nöd goot, blaaiet si sich uuf und tüend ase, as öb sie zuebiisse wönd und zisched debii. Nützt da nünt, schaidet si e stinkige Saft uus, vermischt mit em Darminhalt und im schlimmste Fall steled si sich halt tot.
Find
Di grööschte Find sind Vögel, wie de Storch, de Raigel, de Gäbelivogel oder der Fischadler. Si werd aber au vom Iltis und vom Wismeli gjagt.
Häbse-Theater
S Häbse-Theater isch e Chläibühni in dr Klingedaalstrooss 79 in dr Schwizer Stadt Baasel. S Theater isch 1989 vom Hansjörg Hersberger (Häbse) gründet worde im ene Saal, wo as Kino baut aber nie eso brucht worden isch, und denn vo verschidnigi Lüt für die underschidligste Zwäck brucht worden isch, so het dr Alfred Rasser dört d Uruffüehrig vom «Demokrat Läppli» gee. Noch ere Totalrenovierig het s Theater meh as dreihundert Sitzblätz.
Sit 2022 wird s Theater vom Dani vo Wattewyl gläitet.
S Brogramm
S Theater füehrt Eigebrodukzione uf, drunder Musical und Operette («My Fair Laidy», «Der Zigeunerbaron» u. a.) und Komödiene mit em Häbse und siim Ensemble, won e Deil drvo vom Schwizer Färnseh ufgnoh und gsändet worde si.
S vorfasnächtlige Mimösli isch dört schon e baar Johr dehäi und für die Chliine git s Määrliuffüehrige.
Gastspiil gee hai Komiker wie dr Hape Kerkeling, dr Bastian Pastewka und dr Olli Dittrich, d Volksschauspiilere Heidi Kabel oder dr Schauspiiler Hannes Schmidhauser. Au Muusig cha mä go loose, vom Neuen Orchester Basel über dr Iwan Rebroff bis zur Dutch Swing College Band.
Corcelles-près-Payerne
Corcelles-près-Payerne (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Broye-Vully im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Corcelles-près-Payerne isch e Dorf an dr alte Landstroß uf Bärn. Hite isch d Gmai mit Payerne zämmegwachse. D Gmaiflechi umfasst 83,4 % landwirtschaftligi Flechi, 4,4 % Wald, 10 % Sidligsflechi un 2,1 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Corcelles-près-Payerne isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1235 as Corsales.
Religion
56,2 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 30,5 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Corcelles-près-Payerne isch dr Alexandre Gorgerat (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,8 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 1644 Yywohner 89,1 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,5 % Dytsch, 1,1 % Italienisch un 4,3 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Auerochsen
Dr Uuroggs oder Uur (Bos primigenius) isch en Art vo Rind, wo in iirer Wildform usgrottet worden isch. Populazioone im Nooche Oste gälte noch nöijerer Genforschig as d Stammform vom taurine Huusrind, das isch also e domestizierti Form vom Uuroggs. S indische Zebu stammt vo dr indische Subspezies ab. Es git Autoore wo die für en äigeni Art, Bos namadicus, halte. Die Wildform vom Rind isch emol wit verbräitet gsi. Woorschinlig isch s im Joor 1627 gsi, wo z Pole dr letzt Uuroggs, e Chue, gstorbe isch.
Hildegard Weber
Lääbe
D Hildegard Weber isch z Sulzburg uf d Wält chuu un z St. Ilge-Laufe un z Bugginge ufgwachse. No dr Volksschuel z Bugginge het si z Badewyler e Lehr as Chechi aagfange. Wu ihri Mueter no anderthalb Johr gstorben isch, het si dLehr abbroche un isch haim go no dr Familie luege.
Liste der Studentenverbindungen in Basel
Z Baasel git s acht Studänteverbindige, wo zue verschiidene Korporationsverbänd gheere oder verbandsfrei sin.
Hildegard Weber
Lääbe
Mit 21 Johr het si dr Paul Weber ghyrote, e Metzgermaischter. Si hän zäme ne Metzg gfiert un fimf Chinder kriegt. Si wohne in dr March z Hüschtett
Scho in dr Schuel het d Weber aafange Gedicht schrybe. Wu si ghyrote het, het si aber nimi der Zyt ghaa zum Schrybe. Erscht mit iber 50 Johr het si wider aagfange. Si het e baar Biechli mit Gedicht un Gschichte uf Alemannisch un Hochdytsch vereffetligt.
Di Badisch Zytig het 2004 iber e Lääsig vu dr Weber gschribe:
Frühling
S Friehjohr, au Früelig, Langse oder Üstag, isch eine vo de vier Johreszite vo dr gmässigte Klimazon. Uf s Friehjohr folgt dr Summer, druf s Spotjohr un schliessli dr Winter.
Je nochdäm, ob uf dr Sydhalbkugel oder dr Nordhalbkugel Friehjohr isch, unterscheidet mer zwische Nordfriehjohr un Siidfriehjohr. Ufgrund vum wandernde Zenitstand (subsolarer Punkt) vo dr Sunn zwischem siidliche un nördliche Wendekreis widerholt sich s Friehjohr in jedere Hemisphär jährlich. Es isch wege dem au mögli, usem Siidfriehjohr e Nordspotjohr z'folgre un umkehrt.
Astronomischi un meteorologischi Definitione
Astronomisch fangt s Friehjohr mitem Friehjohrs-Tag-un-Nacht-Gliiche a:
D'Erdax stot tangential zue dr Erdbahn un dr subsolar Punkt uf dr Erdchugle yberschrittet dr Erdäquator vu Süde nooch Norde (Nordfrüehling) bzw. umgchehrt bim Südfrüejohr.
D'Sunne trättet uf ihrer schinbare Bahn um d'Erde debi ins Dierkreiszeiche Widder (Nordfrüelig) bzw. Woog (Südfrüehlig).
Meteorologisch gsehe fangt s Friehjohr am 1. März a. D'Meteorolog ordne d' Johrszyte ganze Monat zue. Dr Winter hört fyr d' Meteorologe im Februar uf. Dr Fryhling umfasst d' Monat März, April un Mai. Des hängt mit em Sunnestand uf dr Erdoberflächi un domit mit dr igstrahlte Energi zämme, wo massgäblich d'Temperature bestimmt.
Phänologisch Friehjohr
Dr phänologisch Friehjohrssaafang (noch dr Entwicklung vun bstimmte Pflanze) ka vum astronomische erhebli abwiche un wird in verschiedeni Phase yteilt. Dr Itritt vo däri Phase wird durch de Beginn vo dr Bliete vun typische Pflanze definiirt. D Monet März, April un Mai in dr nördliche Hemisphär bzw. September, Oktober un November in dr siidliche Hemisphär ghöre zum Friehjohr.
Wissenswerts
In viili Kulture git's ä Friehjohrsfescht un Friehjohrsrite. So leite sich zum Bispiil diversi kirchlichi biweglichi Fyrdi vum Datum vum Friehjohrsonfang ab.
Nit vollschtändig klärt sind d Ursache fyr d Friehjohrsmidigkeit.
Teckberg
Dr Teckbärg, au Teck, isch e 775 m hocher Zyygebärg vu dr Schwebische Alb. Uf em Gipfel lyt di bekannt Burg Teck. Dr Teckbärg springt vum Albtrauf us uugfehr 3 km in Richtig Norde vor un iberragt s Albvorland um 350 m, s Lauterdal um 400 m. Der Teckberg wird von dr uugfehr 602 m hoche Vorbärg Hernle un Hochebohl nerdlig bzw. eschtlig flankiert. In bede Vorbärg het s Schlot vum Schwebische Vulkan. Nerdlig unterhalb vum Hernle lyt s Segelfluggländ Teck.
Schlatt TG
Schlat (sit 2000 amtlich Schlatt, bis 1999 Schlatt bei Diessenhofen) isch e politischi Gmaind im Bezirk Frauefèld im Kanton Thurgau, Schwiz.
Teckberg
An dr Hangoberkante vum Teckbärg lyt dr Gel Fels, e Schwummriff vum Jurameer us hällem Chalch. Unter em Gele Fels lyt di 31 m lang un 45 m hoch Veronikahehli, wu dur Spalte mit em nit begohbare Verena-Beutlins-Loch verbunden isch. Eschtlig vum Gele Felse wyse drej Grabhigel us dr Hallstattzyt (800–400 v. Chr.) uf di frie Bsidlig vum Teckbärg hii. Unter dr Burg Teck lyt di 35 m lang un 9 m hoch sageumwobeni Hehli Sibylleloch. Gegeniber di 22 m lang Sibylle-Gegehehli – si isch erscht anne 1937 bi Wägböuarbete entdeckt un im Johr 1977 erforscht wore. Bi Uusgrabige im Sibylleloch sin 1898/99 iber 2000 Skeletträscht vum Hehlebär, Hehleleb, Hehlehyäne un em Wildross gfunde wore. Eso hän zahlrychi Ruckschliss chenne zoge wäre uf di yyszytligi Dierwält.
In däm vilsytige Naturruum hän Botaniker 464 verschideni Pflanzearte chenne nowyse. Anne 1999 isch e Flechi vu 386 ha zum Naturschutzgebiet Teck erklärt wore.
Schlatt TG
Geografi
Schlat isch di weschtlichscht Gmaind vom Thurgau am Osthang vom Kohlfirst. Zue de Gmaind ghöred di früenere Ortsgmainde Mett-Oberschlatt und Unterschlatt. D Gmaindsflechi bstoht us 50,5 % landwirtschaftlicher Flechi, 37,2 % Wald, 9,1 % Sidligsflechi und 3,2 % sustiger Flechi.
Gschicht
Schlat isch zum erschte Mol gnamset worde im Joor 858 as de Slate.
Bevölkerig
Quelle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraatail isch 2010 bi 10,1 % gläge.
Politik
Bi de Nationalrootswaale 2011 hät s da Ergebnis gèè: BDP 6,3 %, CVP 4,6 %, FDP 9 %, GLP 5,9 %, GP 6 %, SP 9,3 %, SVP 50,7 %, Sustigi 8,2 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch 2011 bi 1,4 % gläge.
Sprooch un Dialäkt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 1485 Iiwooner 95,8 % Dütsch as Hauptsprooch aagèè, 0,7 % Französisch 0,7 % Italienisch und 2,8 % anderi Sprooche.
De hochalemannisch Dialèkt vo Schlat ghöort zum Oschtschwizerisch
Awaren
D Aware si e zentralasiatischs Ritervolk gsi, wo die ethnischi und sproochligi Häärkumft von em nonig gnueg erforscht worden isch. Si häi im Früemiddelalter über 200 Joor lang Middelöiropa vo ire Siidligsgebiet in dr Pannonische Diefebeni beherrscht und si in dere Zit dr wichdigsti Machtfaktor zwüschen em Frankeriich und em Byzantinische Riich gsi.
D Häärkumft vo de Aware
Noch dr Encyclopaedia Iranica häi d Aware, wie au die spöötere Mongole, zu dr Nomadekonföderazioon Śyän-bi ghöört und sige „ooni Zwiifel dr erst gschichtlig erfassti mongolischi Stamm“. Anderi Kwelle drgeege gäben aa, ass scho die ethnischi Zämmesetzig vo de Śyän-bi umbekannt isch.
Gschicht
Noch chinesische Chronike si d War ursprünglig e Zwiig vo de indoöiropäischen Yüe-tschi gsi, wo us em Tarimbecki uf Afghanistan usgwanderet si. Die Nördligi Wei-Dynastii het sä besigt und bald druf si si 463 as nöiji Grubbe am Schwarze Meer ufdaucht, und häi sich sälber „War und Chunni“ (vilicht e versteckte Hiiwiis uf Räst vom Ritervolk vo de Hunne gnennt; allerdings si sonigi etümologischi Abläitige käi zwingende Bewiis für e rekonstruierbare Lauf vo dr awarische Wanderig. Dr awarischi Dradizioonskärn het jedefalls noch däm us zwäi herrschaftsfäige Gschlächter bestande, wo iri Näme vo zwäi müthische Köönig mit dene Näme abgläitet. Es isch mööglig ass d Aware spööter au e füerende Zwiig vo de Hefthalite gsi si und ir Siidligsgebiet wer eso woorschinlig in dr Nööchi vom Aralsee gsi.
Noch 555 si d Aware under em Druck vo de Göktürke gege Weste zooge und si 558 Föderate vom Byzantinische Riich worde. Um 560 häi si d Protobulgare am Schwarze Meer besigt, wil aber d Göktürke si immer no verfolgt häi, si si witer in Richdig Balkan zooge. Im Joor 567 häi si zämme mit de Langobarde s Riich vo de Gepide zerstöört, wo im spöötere Siibebürge gsi isch, denn häi si sich vor allem im Karpatebecki niidergloo und d Herrschaft über Pannonie übernoo. Scho früe häi sich dört Slawe aagsiidlet, wo Dribut zaalt häi, wie u. a. Grabfünd us Hennersdorf bi Wien zäige. D Aware häi sich woorschinlig au mit de Räst vo de Hunne, wo no in dr ungarische Diefeben gläbt häi, vermischt.
Ir Iiflussgebiet isch vo dr Ostsee bis zur Wolga gange. Under irem Chan Baian si d Aware e Groossmacht gsi und häi vom Byzantinische Riich und vo de Franke Dribut ghöischt. Am Ändi vom 6. Joorhundert het sä dr byzantinisch Kaiser Maurikios aagriffe und ir Riich isch churz vor em Zämmebruch gstand (→ D Balkanfäldzüüg vom Maurikios). Wo aber dr Maurikios im Joor 602 gstürzt worde isch, isch s byzantinische Riich in d Anarchii versunke, und d Aware häi sich erholt und 610 Erfolg gege d Langobarde im Friaul und 611 gege d Franke ghaa. Denn häi d Aware d Balkanhalbinsle erooberet drotzdäm dr Kaiser Phokas, wo denn scho gstürtzt gsi isch, im Joor 604 mit iine e Dributfriide abgschlosse gha het. Zämme mit de Slaw, wo ine Underdaan gsi si, häi d Aware mee as äinisch Thessaloniki belaageret, zletscht 626 mit Hilf vo de persische Sassanide sogar die oströmischi Hauptstadt Konstantinopel, was aber nid glunge isch (→ Belaagerig vo Konstantinopel 626). Ire Ruef, ass si unbesigbaar were, häi si aber im Kampf gegen e Maurikios für immer verloore, und im Lauf vo de Joorzäänt häi denn immer mee slawischi Fürste d Oberhohäit vo de Aware abgschüttlet und iiri Machtberiich uf dr Balkanhalbinsle vergröösseret. Under em fränkische Chaufmaa Samo häi sich no anderi slawischi Stämm vom Iifluss vo de Aware befreit. Eso isch dr Höhepunkt vo dr Macht vo de Aware überschritte gsi und wil si jetz käi Gränze mit Byzanz me ghaa häi, hets käini Chrieg me gee zwüsche de Aware und Byzanz.
Bis zum Ändi vom 8. Joorhundert häi si über ganz Pannonie und Karantanie gherrscht, aber si si immer Aagriff vo Bulgare, Kroate und andere Slawestämm usgsetzt gsi. Wägen em Iifluss vo de Aware uf d Handelswääg im Oste. het dr fränkisch Köönig und spööteri Kaiser Karl dr Groossi um 800 en östligi Gränzmark, die Awarischi Mark, iigrichdet. D Aware si zu dere Zit aber scho vil weniger chriegslustig gsi und grösseri Chriegszüüg het s um 800 scho lang nüme gee. D Schetz vo de Aware, wo dr Einhard beschribt, wurde noch däm us Zite stamme, wo scho lang vrbii gsi si. Au d Daatsach, ass dr Einhard in sinere Vita Karoli Magni drvo brichdet, ass dr Karl uf sine Awarezüüg nume wenig Widerstand aadroffe het, dütet uf das aane. In de Fäldzüüg zwüsche 791 und 803 het dr Karl dr Groossi zämme mit em bulgarische Chan Krum d Aware vernichtend gschlaage. Die si scho lang sässhaft gsi und häi dr Kontakt zu de übrige Steppevölker verloore und ire politische Iifluss isch in Hindergrund dräte.
Was us de historische Awara worden isch
S Volk vo de Aware, wie das vo de Hunne, het sich zum Däil mit e baar südslawische Völker vermischt. Mä het molekulargenetischi Undersuechige an Y-Chromosome in dr Bevölkerig vo dr kroatische Insle Hvar gmacht, wo zäigt häi ass si us Zentralasie abstamme.
Au in dr Sprooch häi si e baar Spuure hinderloo. So versteckt sich im Name Banat dr awarischi Fürsteditel „Ban“, wo ursprünglig us em Persische chunnt. Er isch vom Naame vom berüemte General Khagan Baian abgläitet. Spööter isch er as Banus vo de Kroate brucht worde.
D Nöi-Aware z Dagestan
Öb s hütige Kaukasusvolk vo de Awaren bzw. preziser Nöi-Aware in dr russische Däilrepublik Dagestan Noochfaare vom ene Däil vo de historische Aware si, isch umstritte. Dr Sproochwüsseschaftler Harald Haarmann goot drvo us, ass Däil vo dr awarische Bevölkerig bi Iifäll in Öiropa im Kaukasus bliibe sige. Dört häige si sich in iirer Kultur und Sprooch an s Kaukasische aabasst.
Hörnleberg
Dr Hörnliberg (dt. Hörnleberg) isch e 907 Meter hoche Berg im middlere Schwarzwald. Si Gipfelpyramide ragt im Mündigswinkel zwischen dr Däler vu dr Elz un dr Wilde Guetich (Simonswälder Dal) rund 600 m uf.
Uf sinem bewaldete, kum noch Ussicht bietede Gipfel treffe sich d'Gemarkige vu Winde, Simonswald un Guetich.
Dert befindet sich d'Wallfahrtskapelle Unseri Liebi Frau. Es git zwei Krüzwäg wo zue dr Kapelle füehre, ein vu Blibich un ein vu Oberwinde us.
D'Kapelle isch vermuetlich im 8. oder 9. Johrhundert baut worre. Die erscht urkundlich Erwähnig stammt vu anno 1469, im Pfründebsetzigsbuech vu dr Diözese Konschtanz wo e „capella uf dem Hörnlin“ erwähnt wird. D'Entstehigslegende vu dr Kapelle sait, dass e blinde Ma us em Elsiss gschwore het, wenn er wider sähe ka, wird er zue Ehre vu dr Muedergottes e Kapelle uf em erschte Berg errichte, wo er erblickt.
Kublai Khan
Kublai Khan, au Qubilai Khan, Kubilai Khan oder Setsen Khan, (* 23. Septämber 1215; † 18. Februar 1294 z Peking) isch en Änkel vom Dschingis Khan gsi. Vo 1260 bis 1294 isch er e bedütende mongolische Herrscher gsi und gliichzitig dr Kaiser vo China und Gründer vo dr Yuan-Dünastii. Dr Kublai isch dr Soon vom Tolui gsi, em vierte Soon vom Dschingis Khan, und e Brueder vom Möngke Khan.
Im Kublai Khan si Regierig
Dr Kublai Khan isch nid wie s bi de Mongole gääb gsi isch, vo de Brinze zum Groosskhan gweelt worde, sondern het sich sälber dr Ditel gee. Er het dorum immer wider mit Rebellione vo de mongolische Aadlige z due ghaa.
Dr Kublai Khan het vo 1267 bis 1276/79 dr Staat vo dr Südlige Song-Dünastii in Südchina erooberet und het so China noch ere Dülig vo mee as 300 Joor wider veräint. 1271 het er d Yuan-Dünastii lo usrüefe, und het as deren iire erst Kaiser under em chinesische Naame Shizu (元世祖) gherrscht.
1274 und 1281 häi d Mongole zwäimol brobiert, Japan z eroobere, si aber ooni Erfolg bliibe.
Wo dr Kublai gstorbe isch, isch sis Mongoleriich in dr Usdeenig dr grössti Staat in dr Wältgschicht gsi und fast dr ganz öirasischi Kontinänt het drzueghöört. Dank ere effektive zivile Verwaltig, wo mä spööter mit em Begriff Pax Mongolica zämmegfasst het, isch s dr Bevölkerig relativ guet gange.
Ibach (Schwarzwald)
Ibach isch di chleinsti selbständigi Gmeind im Landchreis Waldshüet z Bade-Württeberg.
D Gmeind ghört zum Gmeindeverwaltigsverband St. Blasie mit Sitz z St. Blasie.
Lag
Ibach, als Erholigsort staatlig aerkännt, litt zwüsche St. Blasie und Todtmoos im Hotzewald un im Naturpark Südschwarzwald. D Gmeind litt uff 870 bis 1215 Meter i me wite Dal, wo in de letschte Yszit vom Fäldberggletscher gformt worre isch.
Über 65 % vo de Gmeindeflächi bstönn uss Wald.
Gmeindegliiderig
Zu de Gmeind Ibach ghöre d Dörfer Ober- und Underibach, d Wyler Müeterslehe, s Ghöft Lindau und s Hus Ibachersägi. Im Gmeindegebiet litt d Wiestig Neuezäll.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wirtschaft
E asässigs Undernehme isch s Blockbandsäg- und Hobelwerch Kaiser z Müeterslehe.
Überregional bekannt isch Ibach aber durch de „Hotzeblitz“ worre: Ab 1989 isch z Ibach under de Leitig vom Thomas Albiez und in Zämmearbet mit me Schwizer Rännwagekonstrukteur de Hotzeblitz 2000 (eigetlig EL SPORT) entwickelt worre, e hochinnovativs Elektro-Lychtfahrzüg. Produziert isch's bi Simson (Suhl) worre. D Firma isch 1996 Konkurs gange, wyl d Banke nit gnüeg Gäld für e Seriefertigung gha hän. D Namesrächt sin vo me private Konsortium erworbe worre, mit em Zyl vo-n-re Widderuffnahm vo de Produktion.
Sit 1995 wird z Ibach vo de Firma COMminiCATION in Einzelfertigung de „Evergreen“ baut, no mol e innovativs Elektro-Lychtfahrzüg uff Basis vom „Mini“.
Tourismus
Durch di relativ schneesicher Lag isch fast s ganz Johr Tourismussaison. Im Winder isch s wyt Hochdal e Paradys für Langläufer, d Fründ vom alpine Windersport chömme am Dalrand uff ihri Koste. Im Summer ziehe di usdehnte Wälder und chleini Hochmoor mit sältene Dier und Pflanze Nadurfründ a.
Bruuchtum
Ändi Juli, noch em Heuet, fyred me z Ibach s Heugeißfeschd.
Rickenbach (Hotzenwald)
Rickebach isch e Gmeind im bade-württebergische Landchreis Waldshüet.
Geografischi Lag
Rickebach, als Erholigsort staatlig aerkännt, litt im Vordere Hotzewald am südlige Rand vom Schwarzwald zum Hochrhy. Di hügeligi Hochebeni wird durch s steilwandig Dal drännt, wo s Flüssli Murg durefließt. 'S hät Wälder mit me große brozäntuale Adeil an Fichte, wo durch Wyse, Äcker und Weide underbroche werre. Bi chlarer Sicht cha mer bis zu de Alpekätte seh. S Gmeindegebiet litt uff 700 bis 900 Meter über em Meer.
Geology
'S hät sure Bode, wo Heidelbeere güet druff chönne wachse.
Nochbergmeinde
D Gmeind gränzt im Norde an Herrischried, im Oste an Görwihl und d Stadt Laufeburg, im Süde an Murg und Bad Säckinge und im Weste an d Stadt Wehr.
Rickebach bstoht uss sechs Gmeinde, wo friehner selbständig gsi sin und insgsamt uss 13 Ortschafte bstönn. Zu de hüttige Gmeind ghöre Rickebach, Alteschwand mit Glashütte und Strick, Hottige, Willaringe mit Egg, Jungholz, Lähnhof, Schwykhof, Wylandige und Wickartsmiehli, Bergalige und Hütte mit Rüttehof.
Klima
Wäge de Höchi isch's im Summer und im Winder öbbe 5 Grad chieler wie im Rhydal in de Nöchi. Im Januar und Februar litt normalerwis Schnee. De Näbel vom Rhydal chunnt aber numme sälte bis in sälli Höchi, sodass d Sunne öfter schynt. S südwestlig Eck vo Dütschland griegt sowiso am meiste Sunne ab.
Gschicht
Di hüttigi Gmeind Rickebach isch erscht 1975 durch d Gmeindereform entstande; in sällem Johr hän sich d Gmeinde Bergalige, Hottige, Rickebach und Willaringe zämmegschlosse. Alteschwand und Hütte hän sich scho 1973 an Rickebach agschlosse gha. Rickebach und sini Ortsdeil sin scho in de zweite Hälfti vom 13. Johrhundert besydelt gsi.
De Ort Rickebach isch zum erschte Mol im Johr 1257 erwähnt worre und hät sich zu einem vo de wichtigste Ört vom südwestlige Hotzewald entwickelt. Als Pfarrort isch Rickebach s Zändrum vo me usdehnte Chirchspyl gsi. Bis zu de Gründig vom Land Bade im Johr 1805 hät de Ort als Einigs- und Grichtsort zu de Grafschaft Hauestei ghört.
Alteschwand isch als Streusydlig entstande und isch um 1300 zum erschte Mol i-n-re Urkunde erwähnt worre. Mit sinem Wyler Glashütte isch's eini vo de ältste Glasmachersydlige vom Schwarzwald.
D Gmarkig Bergalige isch wohrschints scho in de Jungsteizit bsydelt gsi. S hüttig Dorf isch im 13. Johrhundert entstande.
Uss de glyche Zit chömme au di erschte urkundlige Hywys uff d Sydlige Hütte und Rüttehof, wo uss Einzelhöf füregange gsi sin; Hütte isch aber bis 1973 e selbständigi Gmeind gsi.
De erscht Hywys uff Hottige findet mer erscht im Johr 1416.
Zu Willarige zälle mit de Streusydlige Egg, Jungholz, Schweikhof, Wyladige und Wickartsmiehli vyli rächt verschydeni Wyler. Wyladige, Schweikhof, Egg und Jungholz sin di ältste Sydlige vo de Gegend, wo urkundlig nochgwyse werre chönne. Si sin scho zwüschem 8. und em 10. Johrhundert als Rodigssydlige vom Chloster z Säckinge entstande. Bis ins 14. Johrhundert sin d Ortschafte vo de Ritter vo Wyladinge uff de Burg Wyladinge vo dört verwaltet worre. Nochdem s Rittergschlächt arm worre vo de Region eweggange isch, isch Willarige mit sine Wyler zu de Einig Rickebach cho.
Bolitik
D Gmeind isch e Mitglyd vo de ''Veriibarte Verwaltigsgmeinschaft vo de Stadt Bad Säckinge.
Bürgermeister
Am 17. März 2013 isch de Dietmar Zäpernick mit 50,05 % vo de Stimme zum neue Burgermeischter gwählt worre.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Partnerschafte
Sit 1980 git's partnerschaftligi Beziehige zu de Gmeind Plombières-les-Bains in de Vogese, Frankrych.
Museee
Sit 2001 git's in de Gmeind e Energymuseum, wo bi Hottige isch. 'S wändet sich de heimische Energyquälle züe. De Schwerpunkt isch d Wasserchraftnutzig. Denäbe werre au land- und huswirtschaftligi Grät zeigt, wo durch Dransmussione adrybe werre.
Kötz
Ketz (amtlich Kötz) ischt a Gmoed em Landkroes Genzburg z Bayern.
Geografi
Ketz leit en dr Region Donau-Iller.
Gmoendsgliderong
Zua Ketz gheret d Derfer Großkötz, Kleinkötz ond Ebersbach.
Gschicht
Graußketz hot bis 1805 zua dr vordereschtereichischa Markgraufschaft Burgau ghert, Kloeketz bis 1806 dr Patrizierfamilie Holzapfel.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 7 % gleäge.
Religion
84,1 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 7,9 % evangelisch.
Verwaltong
Ketz hot mit Buabesa a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Ketz ischt dr Ernst Walter.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Ketz ghert zom Schwäbisch.
Neu-Ulm
Nej-Ulm isch e Großi Chreisstadt un Verwaltigssitz vum Landchreis Nej-Ulm im bayrische Regierigsbezirk Schwobe. Die Hochschuelstadt lyt an dr Weschtgränze vu Bayern an dr Duene – wysewyy vu dr Großstadt Ulm z Bade-Wirttebärg, wu dur s Ulmer Minschter bekannt isch. Nej-Ulm isch no Augschburg un Kempte di drittgrescht Stadt vu Bayrisch-Schwobe.
Hite isch Nej-Ulm eis vu 23 Oberzäntre vu Bayern un bildet mit Ulm zämme en Doppelzäntrum iber d Ländergränze ewäg mit insgsamt 170.000 Mänsche. Syt em Abzug vu dr US-Armee anne 1991 isch die 50.000-Yywohner-Stadt in eme schnälle stedteböulige Wandel, wu dur verschideni Großprojäkt wie em Umböu vum Bahnareal (Stichwort: Neu-Ulm 21) oder au d Landesgarteschau 2008 bregt isch.
Iberblick zue dr Stadtentwicklig
Wu Ulm 1810 zum Chenigryych Wirttebärg chuu isch, sin d Sidlige, wu rächts (sideschtlig) vu dr Duene gläge sin, bi Bayern blibe. Si hän sich weidli entwicklet, vor allem dur dr anne 1841 bschlosse Böu vu dr Bundesfeschtig Ulm, un isch 1853 an d Bahnlinie uf Augschburg aagschlosse wore. Unter em Chenig Ludwig II. isch Nej-Ulm 1869 zur Stadt ghobe wore un het e Garnison iberchuu, wu zytwyys bis zue 2.500 Mann stark gsi isch. Wu sälli noch em 1. Weltchrieg ufglest woren isch, het d Stadt erfolgryych gege dr Abschwung kämpft un isch ab 1925 dur Bedribsaasidlige langsam zuen eme Zäntrum vu dr Induschtrii wore. D Grundlag doderfir isch d Wasserversorgig gsi, wu anne 1900 mit em markante Wasserdurm gsicheret woren isch, un s Durbräche vu dr Feschtigsmuure anne 1906. Im Ramme vu dr bayrische Gebietsreform 1972 isch Nej-Ulm, wu bis dert chreisfrej gsi isch, in dr Landchreis Nej-Ulm yyglideret un zuen ere Große Chreisstadt wore
Lag zwische Ulm un em Landchreis
S hitig Nej-Ulm isch doderdur bregt, ass es usser em Innestadt-Beraich no elf wyteri Stadtdeil git, wu in dr Hauptsach erscht im letschte Drittel vum 20. Johrhundert zue dr Stadt yygmeindet wore sin. Vil Biet sin vum Karakter här no ender ländli, fascht derfli bregt. D Nechi zue dr Großstadt Ulm losst als emol d Frog ufchuu, eb d Stadt Nej-Ulm sich iberhaupt cha behaupte näbe Ulm, wänn s um d Finanzierig vum ÖPNV, vu dr Energii- un Wasserversorgig oder vu dr Kultur goht.
Flechinestatischtik un Stadtgliderig
D Stadtflechi umfasst 8097 Hektar, dodervu sin 1124 Hektar Waldflechi, 4485 Hektar diene dr Landwirtschaft. Nej-Ulm het 259 Hektar Wasserflechi un 148 Hektar Erholigsflechine, sunschtigi Flechine umfasse 13.757 Hektar. Zue Nej-Ulm ghere nyyn ehmoligi Katastralgmeine. Mit em Stand vum 25. Augschte 2000 sin 620 Stroßenämme verzeichnet gsi un 21.725 Gwaanstuck.
Nej-Ulm het näbe dr Innestadt 13 Stadtdeil:
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 10,8 % gleäge.
Religion
51,3 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 34,6 % evangelisch.
Verwaltong
Nei-Ulm ghert zua koenere Verwaltonsgmoeshaft. Dr Oberbirgermoeschter vo Nei-Ulm ischt dr Gerold Noerenberg.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Nei-Ulm ghert zom Schwäbisch.
Emil Schill (Landrat)
Dr Emil Schill (* 12. Februar 1928 z Fryburg; † 21. Augschte 2002 isch e dytsche Kommunalbolitiker gsii. Vu 1968 bis 1973 isch er Landroot vum Krais Fryburg gsii un derno bis 1993 Landroot vum neie Landkrais Brysgau-Hoochschwaarzwald.
Lääbe
Dr Schill isch z Fryburg uf d Wält chuu un dert au ufgwagse. No dr Oberrealschuel het er an dr Uniwersitet Fryburg Räächts- un Staatswisseschafte studiert. Anne 1952 het er di Eerscht un 1956 di Zwoot Staatsbriefig gmacht. Derno het er zum Dr. jur. promowiert. Unter anderem bim Landrotsamt isch er Assessor gsii. Anne 1959 isch er zue dr Stadt Fryburg gwägslet un isch dert Stadträächtsdiräkter gsii. Im Johr 1968 isch dr Schill zum Landroot vum Krais Fryburg gwelt woore, des Amt het er speter mol dr. „Traumjob vun eme Jurischt“ gnännt. Anne 1973 isch er zum Landroot vum neie Landkrais Brysgau-Hoochschwaarzwald gwehlt wore un isch no au zwai Mool in däm Amt bstetigt woore. In däne 25 Johr, wun er Landroot gsii isch, het er si yygsetzt fir d Integrazion vu dr friejere Krais Fryburg, Hochschwarzwald un Mille un e Uusglych zische dr Lääbesbedingige uf em Land un in dr Stadt. Im Beraich vu dr Gsundhait isch e medizinischi Grundversoorgig in dr ganze Flechi umgsetzt woore un mit dr Stadt Fryburg het mer e gmainsami Millabfuhr un dr Regio-Verchehrsverbund zwääg broocht. Dr Schill het au grooße Wäärt glait uf d Zämenaarbet mit dr Noochbere im Elsiss. As Eerschte het er uf dr Stuel vu dr Eerschte Landesbeamti e Frau ghoolt, d Gudrun Heute-Bluhm, wu speeter Oberbuurgermaischteri vu Löörech wooren isch. Bi umstrittene Theeme het er kai bolitischi Ussenandersetzig gscheit, in dr Diskussion um d B 31-Oscht het er si geege massivi Protescht fir e Schwaarzwald-Transitautobahn yygsetzt. Anne 1989 isch dr Schill aistimmig zum Bresidänt vum Landkraisdaag Baade-Wiirtebäärg gwehlt woore, dervoor isch er deert scho Voorsitzer vum Räächtsuusschuss gsii. Anne 1993 isch er pänsioniert woore.
Näbe syre kommunalbolitische Aarbet het er si au fir s regional Bruuchdum un di regional Kultur engaschiert, zum Byschpel isch er Bresidänt vum Bund „Heimat und Volksleben e. V.“ gsii.
Fischen im Allgäu
Fische (amtlich Fischen im Allgäu) isch a Gmuind im Landkrais Oberallgai in Bayern.
Geografi
Fische likt an dr Iller in dr Allgaier Alpe, rund 6 km nerdlich vo Oberstdorf. Vo dr Gmarkung sind 48,9 % Landwirtschaftsfleche, 34,1 % Wald, 11 % Sidlungsfleche und 6 % sunschtige Fleche.
Gmaindsglidrung
Zua Fische gheret s gliichnamig Pfarrdorf, d Derfer Au, Berg, Langenwang, Maderhalm, Oberthalhofen, Unterthalhofen und Weiler und d Wiiler Hof, Höldersberg, Jägersberg und Kreben.
Gschicht
Fische isch zum erschte Mol gnennt worda im Johr 860 als Viskingun.
Iiwohner
Dr Uusländeraadail isch 2011 bi 4,6 % gleage.
Religion
78 % vo dr Iiwohner sind im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 16,9 % evangelisch.
Verwaltung
Fische hot mit Balderschwang, Bolschterlang, Obermaiselstoe ond Ofterschwang a Verwaltunggmuinschaft veriibart. Dr Birgermaischter vo Fische isch dr Edgar Rölz.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla siit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Fische ghert zum Bodeseealemannisch.
Fixheim
Fecksem (lothrìngisch; frànzeesch Fixem, ditsch Fixheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Fecksem lijt rund zwelf Kilometer nordweschtlich vun Thionville uf re Heche zwìsche 150 und 215 m ìwer em Meeresspiejel.
Geschichte
E Johann von Fuxheym, Schultheiß und Rentmeischter z Sierck-les-Bains wurd zem erschte Mol gnannt ànne 1492.
Ìm Johr 1769 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Fecksem ìsch. Fecksem ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Fecksem ghert zem Moselfrankisch.
Subingen
Subige (amtlich Subingen) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Geografi
Subige liit ir Öschebeni öschtlich vor A1. D Gmeindsflächi umfasst 52,3 % langwirtschaftlichi Flächi, 30,6 % Waud, 16,9 % Sidligsflächi und 0,2 % suschtigi Flächi.
Nochbergmeine si Bouke, Etzike, Hünike, Horriwiu, Ökinge, Däredinge u Deitige im Kanton Soledurn u Wangeried un Inkwiu im Kanton Bärn.
Gschicht
Subige isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1270 aus Subingen.
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Uusländeraateil isch 2010 bi 16,1 % gläge.
Religion
36,7 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 40,6 % römisch-katholisch.
Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,7 %, CVP 20,6 %, EDU 0,7 %, EVP 2,4 %, FDP 23,8 %. GLP 5,4 %, GP 6,4 %, SP 11,4 %, SVP 24,3 %, Suschtigi 1,3 %.
Gmeindspresidänt isch dr Hans Ruedi Ingold (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,9 % gläge.
Sproch und Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 2625 Iiwohner 91,3 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,5 % Französisch, 1,8 % Italienisch u 6,4 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Subige ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Souboz
Souboz (Franc-comtois [a suˈbo]) isch es Dorf i dr politische Gmeind Petit-Val vom Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Souboz isch es Strassedorf im öschtleche Petit Val im Schwizer Jura. Di ehmolig Gmeindsflächi isch us 37,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 59,5 % Waud, 2,3 % Sidligsflächi u 0,4 % süschtigi Flächi bstande. D Nachburgmeinde si Sornetan, Saules, Loveresse, Pontenet, Malleray, Champoz u Moutier im Kanton Bärn u Soulce u Undervelier im Kanton Jura gsi.
Gschicht
Souboz isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1398 aus Subol. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört. Uf e 1. Jänner 2015 hed Souboz mit de ehmolige Gmeinde Châtelat, Monible u Sornetan zur Gmeind mit em Name Petit-Val fusioniert.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 9,8 % gläge.
Nils Schmid
Dr Nils Schmid (* 11. Juli 1973 z Trier) isch e dytsche Bolitiker (SPD). Vu 2009 bis 2016 isch er Landesvorsitzende vu dr SPD z Bade-Wirttebärg gsii.
Fir d Landdagswahl am 27. Merz 2011 isch er as SPD-Spitzekandidat aadrätte. Im Kabinett Kretschmann I isch er vu Mai 2011 bis Mai 2016 Landesminischter fir Finanzen un Wirtschaft un Stellverdrätter vum Minischterbresidänt Winfried Kretschmann gsii. 2017 isch er in Bundesdag gwehlt wore.
Uusbildig un Beruef
Noch em Abitur 1993 am Eduard-Spranger-Gymnasium z Filderstadt un syym Zivildienscht in eme Altehaim het dr Schmid e Studium vu dr Rächtswissehschaf an dr Eberhard-Karls-Universitet Dibenga absolviert, wun er anne 1999 mit em Erschten juristische Staatsexame abgschlosse het. S Rererendariat, wun er zytwyys bim Energiversorgigsunternämme Energiedienst gschafft het, het er 2001 mit em Zwaite juristische Staatsexame abgschlosse. Zyterhär isch er as Rächtsaawalt zuegloo. 2006 het er am Lehrstuehl vum Ferdinand Kirchhof promoviert.
Souboz
Politik
Gmeindspresidänt vo Souboz isch vor dr Fusion dr Jean-Michel Carnal gsi.
Nils Schmid
Bolitik
Syt 1991 isch dr Schmid Mitglid vu dr SPD. Är het sich zerscht bi dr Jusos engaschiert un isch vu 1993 bis 1997 Juso-Chraisvorsitzende z Esslenge gsii. Dernäbe isch er vu 1996 bis 1998 stellverdrättende Landesvorsitzende vu dr Jusos z Bade-Wirttebärg gsii. Syt 1993 ghert er em SPD-Chraisvorstand Esslenge aa un isch syt 1999 Vorsitzende vum SPD-Ortsverain Nirtenge.
Souboz
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,4 % gläge.
Nils Schmid
Bolitik
Syt 1997 ghert dr Schmid em Landdag vu Bade-Wirttebärg aa. Dert isch er syt Juni 2001 finanzbolitische Sprächer vu dr SPD-Landdagsfraktion. Wun er 2006 wider in dr Landdag gwehlt woren isch, isch er zum stellverdrättende Vorsitzende vu dr SPD-Landdagsfraktion ufgruckt.
Souboz
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 115 Ywohner 26,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 73 % Französisch.
Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Souboz isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe.
Nils Schmid
Bolitik
Dr Nils Schmid isch iber s Zwaitmandat vum Wahlchrais Nirtenge in dr Landdag yywoge. Bi dr Landdagswahl 2001 het er do 32,0 % vu dr Stimme iberchuu, 2006 sin s 23 % gsii. Bi dr Landdagswahl 2011 isch dr Nils Schmid as Wahlchraiskandidat z Reitlenge aadrätte.
Wi d Landesvorsitzendi vu dr SPD Bade-Wirttebärg, d Ute Vogt, vu ihrem Amt as Vorsitzendi vu dr SPD-Landdagsfraktion zruckdrätten isch, isch dr Nils Schmid am 10. Jänner 2008 in ere Kampfabstimmig um ihri Noofolg in däm Amt mit 20 zue 18 Stimme nume knapp em Claus Schmiedel unterläge.
No dr Wahlniderlag vu dr SPD bi dr Landdagswahl 2016 het dr Schmid am 4. Juni 2016 aagchindet, ass er bi dr negschte Vorstandswahl nimi aadritt. Am 22. Oktober isch d Leni Breymaier zue syre Noofolgeri gwehlt wore.
Zue dr Bundesdagswahl 2017 isch dr Schmid as Kandidat vu dr SPD im Wahlchrais Nirdenga aadrätte. Uf ere Mitgliderversammlig am 6. Dezämber 2016 isch er vu 92,6 % vu dr Mitglider nominiert wore. In Bundesdag isch er iber d Landeslischt vu dr SPD gwehlt wore.
Sunschtigi Ämter, Ehrigen un Uuszaichnige
Anne 2003 isch er Grindigsmitglid vum Stiftigsrot vu dr Werner-Weinmann-Stiftig gsii, wu vor allem Yyrichtige vu dr Alte-, derzue Chinder- un Jugendhilf im Ruum Nirtenge un Filder ferderet. 2003 het er dr Vorsitz vum Kuratorium vu dr Chunschtstiftig Bade-Wirttebärg ibernuu. 2004 isch er in dr Verwaltigsrot vu dr Landesbank Bade-Wirttebärg beruefe wore. 2006 hän e d Mitgliider vum Wilhelma-Ferderverain in dr Vorstand gwehlt. 2007 isch er Mitgliid vum Kuratorium vu dr Akademie Schloss Solitude wore, 2008 Mitgliid vum Kuratorium vum Dytsch-Tirkische Forum Stuegert.
Islamische Expansion
Die Islamischi Expansioon bezäichnet d Eroberigspolitik vo de Araber vo dr Middi vo de 630er Joor aa und d Usdeenig vom Islam bis ins 8. Joorhundert iine. Vilmol wird iire Aafang as s Ändi vo dr Antike definiert.
Dr Chrieg gege Ostrom
Im Herbst 633 si d Araber mit ere starke Armee in Palestina iigfalle. D Oströmer häi sich no gweert, wo aber dr Abu Bakr Versterkig überchoo het, het er Damaskus chönne eroobere. Die nit-muslimischi Bevölkerig het e Chopfstüür (dschizya) müesse zaale, drfür isch si aber vo de islamische Stüüre, dr Zakat und dr Sadaqa befreit gsi, und d Religioon vo de Jude und vo de Christe isch duldet bliibe. Das häi d Muslim vo denn aa in alle erooberete Gebiet eso gmacht. Woorschiinlig am 20. August 636 het d Schlacht am Jarmuk im hütige Jordanie stattgfunde und d Oströmer si entschäidend gschlaage worde. En anderi kaiserligi Armee isch churz druf in dr Ebeni zwüsche Emesa und Damaskus besigt worde und Byzanz het Syrie und Palestina verloore und sini Soldate uf Chläiasie zruggzooge. Jerusalem isch bis 638erooberet worde, und d Haafestadt Caesarea Maritima 640.
Im Herbst vom Joor 640 si d Araber in Egüpte iigfalle und häi 641 die kaiserlige Druppen under em Statthalter Theodorus in dr Schlacht vo Heliopolis gschlaage. Alexandria, d Wältstadt vom Hellenismus isch 642 in iiri Händ gfalle.