cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrea Rosius à Porta
Dr Andrea Rosius à Porta (dauft am 16. Nofämber 1754 z Fiderisch; † 10. Augschte 1838 z Ftan) isch e refermierte Schwiizer Theoloog, Schriftsteller und Lehrer gsi.
s Lääbe
Dr Andrea Rosius à Porta isch dr Soon vom Johann Rosius à Porta und vo dr Anna Bonorand gsi; er isch z Fiderisch im Prättigä uf d Wält choo. Wo sini Familie es bar Joor spöter uf Zuoz gangen isch, het er dört d Schuel psuecht.
Rätoromanischi Schrifte
Dr Andrea Rosius à Porta het es bar Büecher uf Romanisch gschribe:
Sternenfels
Geografi
Dr Baan bstoht us 37,5 % Landwirtschaftsflechi, 49,5 % Wald, 11,8 % Sidligsflechi un 1,3 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliederig
Zue Sternefels ghere d Ortsdail Diefenbach un Sternenfels.
Gschicht
Di hitig Gmai isch entstande zum 1. Jänner 1974 dur dr Zämmeschluss vu dr Gmaine Sternenfels un Diefenbach.
Verwaltig
Sternefels het mit dr Stadt Maulbronn e Verwaltigsgmaischaft veryybart.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Sternefels ghert zum schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.
Ludwig Friedrich Dorn
Dr Ludwig Friedrich Dorn (* 1806 z Mille; † 14. Februar 1868 z Aldene) isch e dytsche Bfaarer un Schriftsteller gsii.
Lääbe
Dr Dorn het evangelischi Theology studiert un isch vu 1829 bis 1832 Vikar z Baadewyyler gsii. Vu 1833 bis 1849 isch er Bfaarer z Kääl gsii un vu 1849 bis 1867 z Wyyl. Anne 1867 isch er uf Aldene gwächselt un isch deert aber scho im Johr druf, am 14. Februar 1868, gstoorbe.
Aagregt dur dr Johann Peter Hebel het dr Dorn au aafange Gedicht uf Alemannisch schryybe. En Uuswahl zäme mit Gedicht vum Johann Jakob Schneider, vum Karl Rudolf Hagenbach un vum Friedrich Eichin isch anne 1843 uusechuu
Iber sy Dialäkt un d Schryybwyys het er sälber gsait:
Obsession (Begriffsklärung)
Obsession bezäichnet:
Volker Klüpfel
Volker Klüpfel (* 1971 en Kempten (Allgäu)) isch a deutscher Krimiautor.
Volker Klüpfel isch en Altusried em Allgäu aufgwachsa. R hod Politikwissenschaft, Geschichte, Kommunikationswissenschaft und Journalistik schdudierd. Drnoch hod r als Journalist bei ara amerikanischa Zeidong ond beim Bayerischen Rundfunk gschaffd, ond drnoch a Zeitungsvolontariat agfanga. Dr Klüpfel war bis August 2008 Kulturredakteur vo dr Memminger Zeitung. Em September 2008 hod r er zur überregionala Kulturredaktion vo dr Augsburger Allgemeinen gwechseld ond wohnd seiddem en Augsburg. Seid 2012 isch r hauptberuflich Autor.
Schrifdstellerische Arbeida
Zsemma mid em Michael Kobr hod dr Volker Klüpfel da Kriminalroma Milchgeld geschrieba, mid dem es des Duo en d bundesweit Bestsellerlischda gschafft hod, ond mo inzwischa meh als 750.000 Mal vrkaufd worra isch. D Haubdfigur vo deam Buch isch dr schrullig Kommissar Kluftinger. Dr zwoide Krimi mid em Kommissar Kluftinger, Erntedank, war wochalang auf em Platz fenf en dr Focus-Bestsellerliste.
Dr dritte Krimi vo dem Duo, Seegrund, isch em September 2006 erschiena ond isch glei en de Bestsellerlischda gwea, mo r ibr zeha Monad blieba isch. Do drmid wared Klüpfel ond Kobr d deutsche Autora mid dr längschda Vrweildauer en de Bestsellerlisten 2006/2007 (höchschde Blätz em Spiegel Platz 5, em Focus Platz 2). Alles zsemma hend dia Biachr a Auflag vo übr ara Millio gschaffd. Drzua isch au a Film gmachd worra.
Em März 2008 isch dr vierde Kluftinger-Krimi mid em Titel Laienspiel erschiena. Der isch schao en dr erschda Woch 100.000 mol vrkaufd worra.
Em Herbschd 2008 hod dr Bayerischen Rundfunk Erntedank als an Fernsehfilm produzierd ond am 26. September 2009 em Bayerischen Fernsehen s erschdmol gsendad. En groaßa Doil vo dem Film isch en Memmingen drehd worra. A alds Verwaldongsgebäude vo de Lechwerke am Schweizerberg isch als Polizeirevier gnomma worra. mid Schauspieler, mo scho en Erntedank mitgespielt hend, isch 2012 dr Fernsehfilm Milchgeld dreht worra, mo a baarmol en dr ARD ond en Regionalprogramm zoigd worra isch. A dritter Fernsehkrimi, Seegrund isch drnoch komma.
Dr fenfde Kluftinger-Krimi mid am Nama Rauhnacht isch am 11. Septembr 2009 rauskomma. R isch en de Spiegelbestsellerlista direkt auf d Position 1 komma.
Dr sechsde Kluftinger-Krimi, Schutzpatron, isch em Jahr 2011 komma.
Dr siebde Kluftinger-Krimi hod da Titl Herzblut ond isch em Februar 2013 mid ara Startauflag vo 250.000 Stück erschiena. Alle Kluftinger-Krimis send en gkürzte Fassong, vom Klüpfel ond em Kobr selbr gelesea, als Hörbüachr z kriaga. S Buach Rauhnacht war d Vorlag fir a Theaterstück vom Landestheater Schwoba en Memmingen. A weiter Kluftinger-Gschichd, s Theaterstück Wetterleuchten fir s Landestheater hodt koi Romanvorlag. Des hend Kobr ond Klüpfel oigns drfir gschrieba
Dr achde Kluftinger-Krimi isch Grimmbart - Kluftingers neuer Fall 2014.
„Himmelhorn – Kluftingers 9. Fall“ isch 1916 em Septembr fällig.
Alle Kluftinger-Krimis send en gkürzte Fassong, vom Klüpfel ond em Kobr selbr gelesea, als Hörbüachr z kriaga.
Middlrweil geits au zwoi Kluftinger-Brettspiel, Artikel wia Kloidr ond Tascha ond a Kluftinger-Kochbuach. Driebrnaus hend dia zwoi Autora a Buach ibr ihre Lesreisa durch Deutschland, Österreich ond d Schweiz gschrieba. Aus ihre Lesonga mid Onderhaldongseilage hend se a Vranschdaldongsform, d Litcomedy endwiggld, mid dem se 2013 aufdredda send.
D Kluftinger-Krimis send zsemma 4,5 Milliona mol verkaufd worra. (Stand Februar 2013).
Nagasaki
Nagasaki isch en japanischi Induschtrieschtadt an dr Weschtküschte vo Kiuschiu. Näbscht dr Induschtrie-Produktion funktioniert sii au als wichtige Anlaufhafe vo oschtasiatische Schiffslinie. Sii het en Universität. 1923 isch Nagasaki dur nes Ärdbebe zerschtört worde und 1945 dur de amerikanisch Atombombe-Abwurf.
D Atombombe
Am 6. Auguscht 1945 händ d USA zwäcks forciertem Kapitulations-Druck gegenüber ihrem hartnäckige Chriegsgägner Japan en Atombombe uuf d Schtadt Hiroshima abgworfe. Do die japanischi Regierig no kei eidüütigi Kapitualtions-Geste manifeschtiert het, het me drei Tag schpöter au no Nagasaki bombardiert.
Dr Präsidänt Harry Truman het offebar für en zweit Abwurf gar kein schpezielle Befähl meh uusgäh, dr Entscheid schiint vo militärische Inschtanze gfällt worde z sii. D Angriffe sind bewusst am Tag gfloge worde, will d Bevölkerig denn keini Bomber, sondern gwohnheitsmässig nur Uufklärer erwartet het und sich viilfach gar nit gschützt het drgäge.
D Wätter-Bedingige sind nit optimal gsii am 9. Auguscht, sowohl z Kokura wie z Nagasaki hets en Wulchedecki ghaa. S Hauptziil isch eigentlich Kokura gsii, und me het s drei Mol vergäblich angflooge. Denn het me Nagasaki angschtüüret, wo aber au immer no wulche-verhange gsii isch. Die damaligi Abwurf-Technik het vorgseh, uuf Sicht abzwärfe, will das mit dr damalige Technik no immer die präzisischti Methode gsii isch. Das isch aber ebe jetzt mit der Wulchedecki nit gange, also het me die Bombe radar-gschtüüret abgworfe. Am 11.01 Ortsziit isch sii detoniert.
D Wirkig vom "Fat man", ere Plutonium-Bombe, isch uus dr damalige militärische Sicht nit gröschtmöglich gsii: Wäge de gschilderete Wätterbedingige und zuedem wil Nagasaki vo Hügel und Täler durzooge isch, hets nit gliich viil Opfer gäh wie in Hiroschima. Insgesamt sind an beide Abwurfort dur d Druckwälle, dur d Hitz und dur Schtrahlechrankheit akut bis 1947 rund 120'000 Mensche ums Läbe choo, en Minderheit devo in Nagasaki. Schpööter sind denn no tuusigi wiiteri an Schtrahle-Chräbs vorziitig gschtorbe.
Dr Kommandant vom Bomber isch 40-jährig gsii, dr Pilot 25-jährig und dr Bombe-Schütz 26-jährig.
Jakob Stutz
Lebe
De Jakob Stutz isch am 27. November 1801 z Isike bi Hittnau im Zürcher Oberland uf d Welt cho. Mit elfi het er sini Eltere verloore und isch denn vo sinere Gotte uufzoge wore, het aber as Hirtebueb müese för de Lebesunderhalt sorge. Mit achtzeni isch er zu sinere Schwöster Barbara zoge und het as Weber und Sticker gschafft. Debi het er sini »Lieder gedichtet am Webstuhl« verfasst. Denebet het er sich no zum Leerer uusbilde loo.
Ane 1827 isch er a de Blindeschuel z Züri as Leerer agstellt wore und ane 1830 Ziitzüüg vo de politische Uurue wore, wan er i sim Theaterstugg  »Der Brand von Uster« gschilderet het. Doch ane 1837 het er wege homosexuelle Naigige d Stell müese verloo. Er het drufabe denn z Schwöllbronn im Appizellische underrichtet, isch aber weg sinere Vorliebi för Jüngling för drai Mönet is Gfängnis cho und usem Kantoo Appizell verwise wore.
De Jakob Stutz het sich drufabe i d »Jakobszele« bi Sterneberg im Zörcher Oberland zruggzoge und dai as Aisidler ghuuset. I dere Zitt het er vil gschribe und s allteglich Lebe vo de Mensche im Zörcher Oberland gnau beschribe. Vo 1850 bis 1852 het er au en aigni Ziitschrift usegee mitem Titel »Ernste und heitere Bilder aus dem Leben unseres Volkes«. Au sini Autobiographii »Sieben mal sieben Jahre aus meinem Leben« het er i dere Zitt gschribe.
Ane 1856 isch de Jakob Stutz wider wege sinere sexuelle Naigig verurtailt wore und för drai Joor usem Kantoo Zöri gwise wore. Er isch drufabe uf e zeejöörigi Wanderschaft ggange und het sich as Taglööner, Hilfsleerer und Dichter döregschlage. Ane 1867 het sini Nichte en bi sich z Bäretswil uufgnoo und er het bi ere bis zu sim Tod am 14. Mai 1877 glebt.
Em Dichter isch en Wanderweg, wo vo Pfäffike uf Sterneberg füert, gwidmet. Er zaigt verschideni Statione us sim Lebe aa.
Dr Nachlass vom Jakob Stutz mit Materialie zum Wärch, Läbeserinnerige, Vorträge und Tagebüecher befindet sich in dr Handschriftenabteilig vo dr Zentralbibliothek Züri.
Alemannia (Schiff)
D Alemannia isch es Schiff für Chrüüzfaarte uf Flüss. Si ghört dr Basler Reederei Breeze River Cruises GmbH und stoot im Chartersischteem im Dienscht vo de DCS-Touristik, wo z Schduagert dehei isch und Schiffreise z Europa organisiert.
Gschicht
S Schiff isch i de Joor 1970 bis 1971 i dr Werft Christof Ruthof z Mainz für 14,8 Millioone D-Mark bout worde. Zerscht hed s dr Name Dütschland gha (also eigetli uf Standarddütsch Deutschland) und isch bis ane 2007 vo de Transbortgsellschafte Köln-Düsseldorfer und Viking River Cruises uf em Rhy und uf dr Moosel bruucht worde.
Am 12. Mai 1971 hed d Gabrielle von Oppenheim z Bonn s Schiff tauft, dr domoolig dütsch Vercheersminischter Georg Leber isch dört derby gsi. Sid em Mai 1971 hed d Reederei s Schiff nach em Faarplan ufem Rhy zwüsche Rotterdam und Basel lo faare. Im 1995i hed d West KD Schiffs-Invest AG d Dütschland zäme mid drü anderne Flusschrüüzfaartsschiff gchauft und a ne neui Firma vermietet, d KD Deutsche Flusskreuzfahrten GmbH. Am 1. Januar 1997 isch d Dütschland ane Tochterfirma gange, wo z Basel dehei isch, d KD Triton AG. Denn isch si i dr Schwiiz regischdriert worde. Vo 2000 bis in Summer 2007 hed d Viking River Cruises d Chrüüzfaarte uf de Flüss usgfüert.
Yrichtig und Technik
D Alemannia hed Kabiine, wo uf drü Deck verdeilt sy. Es git 108 Doppelkabiine, und mid Zuesatzbett cha s Schiff 236 Faargescht midnää. Ganz vorne isch en Panoramasalon, wo Wänd ganz us Glas het.
S Schiff hed vier zwölf-Zylinder-Diiselmotoore vo dr Motoorefabrigg Deutz vo Köln. Es cha s Huus vom Stüürme und s Chemi ablegge, wenn s under nidrige Brügge durefaart.
Obergailbach
Owergailbach (lothrìngisch; frànzeesch un ditsch Obergailbach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Owergailbach lijt zeh Kilometer eschtlich vun Sarreguemines àn dr ditsch-frànzesche Granz uf re Heche zwìsche 234 un 387 m ìwer em Meeresspiejel. Durich s Dorf fließt dr Gailbach, wie witter unte durich s Dorf Nidergailbach ìm Sààrlànd geht, vor er zweui Kilometer witter ìn d Blies mìndt.
Gschìcht
Owergailbach ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1150 àls Gelbach (1301: Quelbach, 1323: Geilbach, 1449: Gailbach, 1541: Gailenbach, 1544: Geilbach, 1606: Oberquelbach, 18. Jh.: Oberguelbach).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Corpus iuris civilis
S Corpus Iuris Civilis (CIC oder, zum s besser vom chirchlige Corpus Iuris Canonici z undrerschäide, au CICiv, dt.: „Bestand vom zivile Rächt“) umfasst s Gsetzwärk, wo vo 528 bis 534 n. d. Z. im Ufdraag vom oströmische Kaiser Justinian under dr Läitig vom quaestor sacri palatii Tribonianus zämmegstellt worde isch. Es bestoot E Nöiusgoob vom Codex Iustinianus isch Ändi 534 veröffentligt worde und das isch d Fassung, wo hüte bekannt isch. Zum Corpus Iuris Civilis ghöre usserdäm d Gsetz vom Justinian us dr Zit wo d Kodifikazion scho abgschlosse gsi isch (Novellae). Die si in brivate Sammlige und mäistens nume in dr griechische Fassig) überliiferet worde.
Obergailbach
Verwàltung
vun Owergailbach ìsch. Owergailbach ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Owergailbach ghert zem Rhinfrankisch.
Corpus iuris civilis
Dr Naame Corpus Iuris Civilis isch nit zitgenössisch; er isch erst im Humanismus brägt worde und chunnt vom Wärk Corpus Iuris Civilis vom Dionysius_Gothofredus (1549–1622) us em Joor 1583, won e Usgoob vo de Justinian-Teggst gsi isch.
D Nöikodifikazion vom Römische Rächt isch e Mäisterläistig gsi, bsundrigs wil s eso schnäll gmacht worde isch. Elteri Codices si obsolet worde und die Überarbäitig vom Rächt het die zuekümftigi Brozässfüerig seer erliichteret. In mängge Hiisichte wie zum Bischbil d Rächtsstellig vo Fraue und Sklave het s sich bim CIC um e Gsetzwärk ghandlet, wo us hütiger Perspektive zum Däil ganz fortschrittlig isch. Us dr domoolige Sicht hingege isch es en Usdruck vom Konservatismus gsi, wil in meerere Pünkt e letschts Mol d Vorstellige vo dr römische Rächtsdradizion de Forderige vo dr christlige Chille vorzooge worde si: So isch zum Bischbil d Schäidig usdrücklig erlaubt bliibe, und au die brivaträchtligi Stellig vo dr Frau, wo sich im Lauf vo dr römische Kaiserzit immer mee verbesseret het, isch noch em CIC no dütlig günstiger, as si s denn im christlige Middelalter worde isch.
Dr historisch Hindergrund vo dr Nöikodifikazion isch dr Verlust vom Iifluss vo dr römische Kultur gsi, wo scho vo de Zitgenosse woorgnoo worde isch. Dr Justinian het sich usdrücklig uf die groossi römischi Vergangehäit welle bezie. Mä het dorum beschlosse, s hochdifferenzierte römische Rächt, wo aber in e Hufe verschiidene Rächtskwelle (alti Gsetz, Kaisersprüch, Schrifte vo Juriste u.s.w.) verströit existiert het, in äim Wärk zämmezfasse und z bewaare. Drbii isch das Rächt usgschiide worde, wo in dr Spootantike nüme gulte het. Mä het au no die alte Rächtskwelle zum Däil veränderet und an die nöiji Rächtslaag aabasst, und zwar eso, ass mä bestimmti Reglige wäggloo oder die alte Rächtsteggst e chli anders formuliert het.
Sulz am Neckar
Sulz (amtlich Sulz am Neckar) ischt a Stadt em Landkroes Rautweil en Bada-Wirttebärg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Sulz leit em Obere Neggerdal, zwische Schwarzwald ond Schwäbischer Alb. D Gmarkong setzt sich zemme ous 48 % Landwirtschaftsfleche, 38 % Wald, 12,2 % Sidlongsfleche ond 1,7 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Sulz gheret d Stadtdoel Bergfelden (mit em gleichnamige Dorf ond dr Wohnblätz Salzbohrhaus ond Untermühle), Dürrenmettstetten (mit em gleichnamige ond em Wohnblatz Ziegelhütte), Fischingen (mit em gleichnamige Dorf, em Gheft Wehrstein ond em Wohnblatz Haltestelle Fischingen), Glatt (mit em gleichnamige Dorf ond em Gheft Oberhof), Holzhausen, Hopfau (mit em gleichnamige Dorf, dr Weiler Brachfeld, Neunthausen, Niederdobel ond Reinau ond dr Wohnblätz Nießle ond Sommerhalde), Mühlheim am Bach (mit em gleichnamige Dorf ond dr Wohnblätz Untere Mühle ond Staatsdomäne Weiherhof), Renfrizhausen (mit em gleichnamige Dorf ond dr Hef Staatsdomäne Bernstein ond Staatsdomäne Kirchberg), Sigmarswangen ond Sulz am Neckar (mit dr gleichnamige Stadt, dr Hef Marienhof, Riedelhalde ond Schnaithof ond dr Wohnblätz Geroldstein, herzogliche Domäne mit Ruine Albeck, Ramshalde ond Viehhaus).
Gschicht
Sulz ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 790 als villa publica Sulza.
Verwaltong
Sulz hot a Verwaltongsgmoeschaft mit dr Stadt Schramberg ond dr Gmoede Hardt ond Lutterbach vereibart.
Dr Schuldes vo Sulz ischt dr Gerd Hieber.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Sulz ghert zom Schwäbisch
Pays de la Loire
Pays de la Loire ìsch a frànzeescha àdminischtràtiva Region.
Dr Fluss Loire fliasst vu Oschta har dur d Region Pays de la Loire, vorbii an dr Häuptstadt Nantes. Ar mindet bi Saint-Nazaire in dr Atlantik.
Dia Region isch 1955 grìnda worra. Sie bestoht us da historischa Landschafta Maine, Anjou und Le Perche und Poitou.
16. September
Dr '''16. Septämber''' isch dr 259. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 260. in Schaltjohr), dodermit blybe no 106 Däg bis zum Änd vum Johr.
Villars-Epeney
Villars-Epeney (frankoprovenzalisch, au Villars-Roulier ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Villars-Epeney lyt uf eme Biel zwisch em Dal vu dr Mentue un em Nöieburgersee. D Gmai bstoht us eme Wyler mit eme Dutzed Hyyser iber em Dal vum Bach Epeney. D Gmaiflechi umfasst 82,8 % landwirtschaftligi Flechi, 14,9 % Wald un 2,3 % Sidligsflechi.
Gschicht
Villars-Epeney isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1177 as Espiney (1549 Villars-Espiney).
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 10,3 % gläge.
Religion
62 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 30 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,0 %, CVP 0,2 %, FDP 17,9 %, GLP 4,1 %, GP 1,0 %, SP 14,6 %, SVP 43,2 %, Sunschtigi 17,8 %.
Dr Burgermaischter vu Villars-Epeney isch dr Michel Cornamusaz (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 4,5 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 50 Yywohner 98 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, || % Dytsch un 2 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Gempenach
Gämpene (amtlich Gempenach; franzöösisch Champagny; patois [tsɑ̃paˈɲi]) isch a politischi Gmiin im Seebezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Geografi
Gämpene liit ùf, 6.5 km öschtlich vam Bezirkshùùptort Mùùrte südlich vam Grosse Moos. Zue de Gmiin Gämpene ghöört o de nördlich Teel vam Wyyler Chäppelimatt. Va de Gmiinflechi si 75,3 % landwirtschaftlichi Flechi, 18,1 % Waud ù 6,6 % Sidligsflechi. Nachpuurgmiine va Gämpene si Ulmiz, Murten ù Ried bei Kerzers im Kanton Fryybùrg ù Ferenbalm im Kanton Bärn.
Gschicht
Gämpene isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 961 aus Chempinnacho (1265 Champagniaco, Champagnie, 1558 Gampenach).
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 10,1 % gläge.
Religion
83,6 % va de Yywoner si im Jaar 2000 evangelisch-reformiert gsii, 9,3 % römisch-katholisch.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 281 Yywoner 97,5 % Tüütsch aus Hùùptspraach aaggää, 0,7 % Franzöösisch ù 1,8 % anderi Spraache.
De seislertüütsch Tialäkt va Gämpene ghöört zum Hööjschtalemannisch.
Karlspreis
Dr Karlsbryys (dt. Internationaler Karlspreis der Stadt Aachen, syt 1988 Internationaler Karlspreis zu Aachen, churz Karlspreis), wird alljohr z Aachen fir Verdienscht um di Europäisch Ainigung vergee. Verlihe wird näbe dr Urkund au ne Medallie, wu ne Bild vum Karl em Große uf dr Vordersyte zaigt, e Darstellig vum eltschte erhaltene ‚Stadtsiigel vu dr Stadt Aachen us em frieje 12. Johrhundert. Dr Abschluss vu dr Verleihigszeremoni vum mit ere Summe vu 5000 € dotierte Karlsbryys bildet d Red vum Bryysdreeger.
Dr Bryys isch noch em Karl em Große gnännt, wel dää as dääjenig giltet, wu Europa zum erschte Mol veraint het, un wel er am Änd vum achte Johrhundert Aachen zue syre Lieblingspfalz gwehlt ghaa het.
D Verleihig findet draditionäll am Uffahrtsdag im Chrengissaal vum Rothuus z Aachen statt. D Uuswahl vum Bryysdreeger drifft s Direktorium vu dr Karlspreisgesellschaft, wu hite us em Oberburgermaischter vu dr Stadt Aachen, em Dompropst z Aachen un em Rektor vu dr RWTH Aachen, Verdrätter vu dr im Rot vu dr Stadt Aachen verdrättene Fraktione, vum Direktorium benännte Mitglider, gwehlte Mitglider un Verdrätter vu dr Stiftung bstoht.
Gschicht
Im Dezämber 1949 hän d Aachener Burger Albert Maas, Albert Servais, dr Bischof Johannes Joseph van der Velden, Professor Wilhelm Müller, Peter Mennicken, Hermann Heusch, Franz Krauß, Carel Nieuwenhuijsen, Erasmus Schlapp un Jean Louis Schrader noch ere Initiative vum Chaufmann Kurt Pfeiffer d „Gesellschaft zur Verleihung des Internationalen Karlspreises der Stadt Aachen“ (Karlspreisgesellschaft) grindet. Dr Bryys het alljohr solle vergee wäre an Persenligkaite, wu „den Gedanken der abendländischen Einigung in politischer, wirtschaftlicher und geistiger Beziehung gefördert haben“. Syt 1987 isch d Karlspreisgesellschaft in dr Rächtsform vun eme Yydraite Verain verfasst un fiert dr Name „Gesellschaft für die Verleihung des Internationalen Karlspreises zu Aachen e. V.“. Syt 1997 git s dernäbe d „Stiftung Internationaler Karlspreis zu Aachen“, wu dr Gedanke vu dr europäische Ainigung soll ferdere.
Uußerordetlige Bryysdreeger
Am 24. Merz 2004 isch zum bishär ainzige Mol e uußerordelige Karlsbryys an dr Papscht Johannes Paul II. verlihe wore.
Kanton Graubünden
Dr Kanton Graubünda bzw. ds Bündnerland (hochdütsch Kanton Graubünden; sur. Cantun Grischun, surm. Cantung Grischung, engad. u. rg. Chantun Grischun; it. Grigioni; frz. Grisons) isch a tütsch-, rätoromanisch- und italienischschprochige Kanton i dä Schwiiz und liit vollständig im Gebiät vo dä Alpä. Dä Hauptort isch Khûr.
Namä und Wappä
Dä Kanton Graubündä trait dä Namä vom ehemols politisch gwichtigschtä vo dä Drü Bünd, us dänä är entstandä isch. Dä 1367 gründeti Graue Bund isch erschtmols 1442 gnännt, vermuätlich än Spottnamä vo dä Zürcher und Öschterricher, wo vo de Bundslüüt vor 1486 übernoh worde isch. Im 15. Johrhundert erschint dä Namä für di susch Drü Bünd gnannti Gsamtheit vo dä Bünd. Im 16. Johrhundert isch vo Humanischtä dä Namä vo dä römischä Provinz Rätia als Rätiä uf s Gebiät vo dä Drü Bünd übertrait wordä. 1799 sind d Bünd vom Napoleon als Kanton Rätiä i dä Schwiiz igliderät worde. D Bezaichnig isch hüt no für Inschtituzione wie di Rhätisch Bahn (e Bahngsellschaft, wo dä Kanton Graubünde befahrt) oder s Rätisch Museum z Chur üblich. Au d Bezaichnig rätoromanisch für die romanisch Sproch vom Bünderland stammt vo döt. Sit dä Konstituierig vom modärnä Kanton vo dä Schwiizerische Eidgenossäschaft 1803 isch dä Namä Graubündä offiziäll.
Geografii
Im Kanton Graubünda isch di höchschti Erhebig de Piz Bernina i da Bündner Alpe und de tüüfschti Punkt isch in dr Moësa z’underscht im Misox a dä Gränza zum Kanton Tessin.
Z Bündnerland isch vor Flächi her dr gröscht Kanton in dr Schwiz, isch aber weg sinara geografischa Bedingiga sehr dünn besidlet. Vor Iwohnerzahl her ischer nur uf em Platz 15 in dr Kantonsranglischta. Er hett öppa glich vil Iwohner wie dr flächamässig klinschti Kanton ir Schwiz, Basel-Stadt.
Gmeinsami Kantonsgränza hät Graubünda im Südweschta mit em Tessin, im Weschta mit Uri, im Norda mit Glarus und St. Galla. Graubünda bildet d Landäsgränza vo da Schwiiz mit em Liachtaschtai sowia mit Vorarlberg und Tirol (Öschtrich) im Norda, em italienischa Südtirol im Oschtä und dä Provinz Sondrio und dä Provinz Como i dä Lombardai im Süda. Näbäd Graubünda grenzt nur no Sanggalla a drü verschideni Nochborstaata.
Regiona
Sit 2016 isch Graubünda i elf Regiona iteilt:
Birnen
Bira  sen a Obschd mo moischdens als d vornehme Vrwandte vo de Epfl gseha werrad. Se ghairad zu de Rosagwächs.
Kanton Graubünden
Regiona
Vorane hät Graubünda Bezirk gha, wo sälber wider i Kräis iteilt gsi sind.
Birnen
Nama
Der Name bira chund scho im Althochdeitsch vor; er isch vom lateinische pirum, griechisch  ἃπιον abgloided, on d Griecha hend d Nama vo no friehere Völkr ibrnomma.
Kanton Graubünden
Regiona
Lueg au: Bezirk (Schweiz)
Gmainda
Sit am 1. Januar 2017 hät dr Kanton Graubünda 112 Gmainda. Ende 2009 sinds 190, aafangs 2012 no 176, aafangs 2013 no 158 und aafangs 2015 nu no 125 Gmainda gsii. Dia folganda Gmainda vom Kanton händ am 31. Dezember 2013 meh als 4'000 Iwohner kha:
Birnen
Nama
I dr Schwizer Mundart hodt d Fruchd Bir ghoise, und Bire isch ursprünglich dr Plural. Vom Wort und vo dr Kulturgschicht vo dera Fruchd und vo ganz vil alde Schwizer Birasorta isch im Artikl Bir vom Schwizerischn Idiotikon gschriba.
Kanton Graubünden
Gmainda
Di politisch Gmaind Scuol bestoot sit am 1. Januar 2015 us da ehemoliga Gmainda Ardez, Ftan, Guarda, Scuol, Sent und Tarasp, hät knapp 4'700 Iwohner und isch mit öber 438 km² die flächemässig gröschti Gmaind vo da ganza Schwiz.
Birnen
Vrbroidong
D Bira (wissaschafdlich Pyrus L.) kommad en dr ganza Weld, mo s Klima des zulassd, vor.
Kanton Graubünden
Gmainda
Di durchschnittlichi Gmaind het ätta 1'100 Iwohner. (lueg au: Gmeinde vum Kanton Graubünde)
Birnen
Vrbroidong
Die ald Wildbira oder Holzbira (Pyrus pyraster) wachsd z Middeleuropa und bis zum Kaukasus. Vo ihra kommad d Kulturbirasorde.
Kanton Graubünden
Sprocha
Als einziga Kanton vor Schwiz het Graubünda drei Amtssprocha: Dütsch, Rätoromanisch und Italienisch. Im Bündnerland werdet drei dütschi Dialekt gsproche: Im Rintl vo Maiefeld bis Bonaduz redt me Khuurer-Rintaalerisch, en Dialekt wo zum Ostschwizerische grechnet werd. I de restliche dütschsprochige Gebiet werd Walserdütsch gredt, wo zum Höchstalemannische ghört, und schlussendli isch do no s Dorf Samnaun, wo als ainzige Ort i de Schwiz en bairische Dialekt gredt werd. Di italiänische Dialekt ghöred all zum Lombardisch.
Birnen
Blüede
Mid de Blüeda machd mo Heiltee.
Kanton Graubünden
Wirtschaft
Dr wichtigscht Wirtschaftszwig im Summer als au im Winter isch dr Turismus. Das isch so sit dr Mitti vom 19. Johrhundert. Aber bis is Johr 1926 sind privati Auto im Kanton Graubünda verbotta gsi.
Birnen
Fruchd
Bira kaa ma roh essa, kocha, ma kaa Gsälz draus macha ond au en Safd (au Birahonig ) ond en Birnamoschd.
A Vrwendong fendad Bira au em Hudslbrod, in dr Schwiz Birawegga odr Birabrod. Do drfir werrad d Bira halbierd on drocknad, ond mid anfre Früchd zua ama siassa Brod bacha.
Ma tuet Bira au trochnad essa. A guete Sorda für Biraschnaps isch d Williamsbira.
Aus de Kerna machd mo es Öl.
Holz
S Holz vo de Birabaim isch guad zom Möblbaua. Wamma s schwarz boiza duad wurd s au Deutsches Ebenholz ghissa.
A bsondrs guads Holz aus dr Schwiiz isch s Schweizer Birnbaum, weil s wege em Klima langsam gwachsa isch. Ondr dem Nama wurd au s Holz vom Elsbeerebaum (Sorbus torminalis) ond Speierling (Sorbus domestica) vrkaufd. S daugd au als Furnier odr au zom Schnitza.
Sorda
Neba de normale Sorda geids en Schwoba d Moschdbira. D Sord Goishirtde isch a Moschdbir mo zom Essa z hard, z sauer ond z kloi isch.
Champagner Brotbira sen au a Sord mo ned roh essa kaa.
Schnapsbira hods au, dia sen ned so kloi ond hard, zemle siass abr au ned zom Essa.
In dr Schweiz hot ma alta Birasorda gsuechd, und me kennd heit epa achthundert einhoimischa Sorda. D Stifdong ProSpecieRara informierd übr alte Bira. Bsunders vil Bira werded im Wallis abaut. D Forschigsastald Agroscope hod i dr Schwiz 2018 a neia Birasorda eigfüerd.
Allerheiligen (Begriffsklärung)
Allerheiligen stoht fir:
Endeavour Reef
Am 11. Juni 1770 isch d Endeavour vom Pickersgill Reef gege Norde und e Stund spööter am elfi znacht uf s Riff uufgfaare, wo d Fluet am höggste gsi isch.
Emmen (Begriffsklärung)
Emmen isch de name vo däne Ort:
Universität Bern
D Universität Bern isch 1834 z Bärn gründet worde. As klassischi Volluniversität bietet si mit acht Fakultete und öbbe 150 Institut e wiits Aagebot vo Studiegäng aa. D Universität Bern isch mit öbbe 18'576 iigschriibene Studierende de drittgrösste Schwiizer Universität.
Organisation
D Universität Bärn bietet öbbe 39 Bachelor- und 72 Master-Studiegäng aa, wo vo 7'799 Studierende (Bachelor) und 4'611 Studierende (Master) absolviert wärde. Drzue si 3'093 Doktorierendi iigschriibe. Das macht im Johr öbbe 1'534 Bachelor-, 1'570 Master- und 637 Dissertationsabschlüss. Under de Studierende si scho e Zitlang d Fraue in dr Mehrheit, Ändi 2019 siis 57 Brozänt gsi.
Fakultäte
D Universität Bärn isch in acht Fakultäte gliideret:
Im Rahme von ere strategische Allianz schaffe die Medizinische Fakultäte Bärn und Basel zsämme in dr Härzchirurgii, Neurochirurgii, Pathologii und Mikrobiologii. S Studium vo dr Veterinärmedizin z Bärn und z Züri isch 2006 in dr gmeinsame Vetsuisse-Fakultät zsämmegleit worde.
Gsamtuniversitäri Institutione
Die gsamtuniversitäre Institutione hai d Ufgoob, mit fächerübergrifende Veraastaltige für Lehrendi und Studierendi dr Dialog zwüsche de Diszipline und Fakultete z fördere. S Zentrum für universitäri Witerbildig (ZUW) konzentriert sich uf die wüsseschaftligi Witerbildig. S ZUW understützt d Fakultete und Institut bi dr Blanig und Organisation vo Witerbildigsprogramm. D Themenuswahl goht vo Public Administration über Zahnmedizin bis Seelsorg. Drzue chömme eigeni Studiegäng wie Evaluation, wo Bärn as ersti Universität im dütschsproochige Ruum aabote het.
Standort
D Universität Bärn dient as Bildigsstandort vo dr Hauptstadtregion. Im Gegesatz zu andere Hochschuele setzt d Universität Bärn nit uf e Campus am Stadtrand, sondern konsequänt uf s Brinzip vo dr Stadtuniversität. Die meiste Institut und Klinike befinde sich immer no im draditionelle Universitätsquardier Länggass und mä chunnt z Fuess schnäll vom einte zum andere. Mä blant au für d Zukunft, innerhalb vo dr Länggass z bliibe. Architektonisch zeichne sich die universitäre Gebäud dur d Verbindig vom Alte mit em Neue us. So si d Rächtswüsseschafte und s Volkswirtschaftlige Institut im früehnere Frauespidal (hüte UniS) oder d Geisteswüsseschafte in dr ehemolige Schoggifabrik Tobler (hüte Unitobler) dehei. Die Neugstaltig isch mit zwei Architekturbriis krönt worde. Am vonRoll-Areal, em neue Hochschuelzentrum für die Philosophisch-humanistischi Fakultät und em Departemänt vo de Sozialwüsseschafte, wird immer no baut. In dr dänkmolgschützte Weichebauhalle isch im Novämber 2010 s neue Hörsaalgebäud mit siibe Hörsäl iigweiht worde. S neue Institutsgebäud mit dr grosse Freihandbibliothek as Härzstück söll im Herbst 2013 in Bedriib goh.
Porno
Porno stoht für:
Sustigs:
Zabern-Affäre
D' Zàwerer Affär (dt. Zabern-Affäre, frz. Affaire de Saverne odr Incident de Saverne) isch 1913 a Kris em Deitsche Kaiserreich gwea, wo em elsässische Zàwere (frz. Saverne) dr jonge preißische Leutnant Forstner d'elsässisch Bevelkerung als Wackes beleidigt hot, ond später sogar no mit em Säbel en Schuster am Kopf verletzt hot.
D' Protest ond Gegamaßnahma vom Militär send eskaliert, sogar Maschinegwehr send en de Stroßa ufgstellt worda. En ganz Deitschland isch gega de Militärismus protestiert worda, es hot z'erste Misstrauensvotum en dr deitsche Gschicht gege dr Reichskanzler ge. Dr Kaiser hot em ganze Reich erheblich an Asehe verlore, ond em Elsass ganz bsonders.
En Literatur ond Sproche
Dr Schriftsteller Heinrich Mann hot d Zàwrer Affär en seim Roman Der Untertan verschafft.
Dr Schriftsteller Ulrich Rauscher hot en eme Gedicht über dr „brav Bürger“ gspottet: vor Bajonett und Säbelhieb – Marsch, Marsch! Hopp, Hopp! – Spießruten laufen: Ihr seid doch alle leutnantslieb!'' Euch wahrhaft wohl im Vaterland. Verdammt, die sich derart entblößen, nachdem sie selber sich entmannt!'' der Säbel übers Hirn gehaut! Ihr seid des Deutschen Reichs Kastraten! Hurrah, du Eisenbraut!''
Kurt Tucholsky en Vorwärts über dr „Muat“ vom Leutnant Forstner lustig: und zwanzig Jahr – ein Held, ein Heros und Schokladenesser, und noch kein einzig Schnurrbarthaar. Das stelzt in Zaberns langen Gassen und kräht Sopran – Wird man das Kind noch lange ohne Aufsicht lassen? – Es ist die allerhöchste Eisenbahn! – Das ist so einer, wie wir viele brauchen! – Er führt das Korps! Und tief bewegt sieht man die Seinen tauchen nach Feinden tief in jedes Abtrittsrohr. Denn schließlich macht man dabei seine Beute – wer wagt, gewinnt! Ein lahmer Schuster ist es heute, und morgen ist’s ein Waisenkind. Kurz: er hat Mut, Kuhrasche oder besser: ein ganzer Mann! – Denn wehrt sich jemand, sticht er gleich mit’s Messer, schon, weil der and’re sich nicht wehren kann.''
Zabernism isch a Bezeichnung für Missbrauch von militärischer Gewalt odr für tyrannisches, aggressives Verhalten en dr englische Sprache.
Zeitgenössisch Zitat
„Zabern ist nur ein Symptom.“ (ders. kurz nach den Vorfällen )
Mercedes-Benz O 405 N2 CNG
Im Januar 1995 hend d' Basler Verchehrsbetrieb (BVB) ä Vorfüehrwage vu derä Buuart uf ihrä zwii lengschtä Busliniä teschtät. Als Pilotprojäkt für Liniäbüs mit Ärdgasaatriib hend's glii druf zwölf Stugg vu derä Räihä bschtellt (d Betriebsnummere 801–812). Jedä Wagä het uf em Dach ä-n-Ärdgasbhälter überchuu. Det d'rin het's je füüf Stahlfläsche mit 'me Fassigsvermöge vu 165 Liter gchaa. Speeter het jedä Wage zwii wiiteri Fläsche überchuu.
Im Septämber isch d'r erscht vu allne Büs in Betrieb chuu. Wäg siner bugglige Chischte uf em Dach het er de Name „Quasimodo“ überchuu. Di zwölf Büs sind bis im Auguscht 2008 im Liniäbetrieb gsi und händ ä Laufläischtig vu rund 560000 Kilometer erräicht. Mindischtens elf vu de zwölf Stugg, unter denä au d'r „Quasimodo“, sind an Mario Röttgen in Untersteinach verchauft wordä. Das isch ä Occasiunshändler für Liniä- und Räisebüs. De hät si inzwüsche wiiterverchauft.
I denä mii als zechä Jaar het das Busmodäll dank d'r guete Erfahrig z' Basel au i andärä Stedt Iizug ghalte. S' Bild näbeddranne zäigt ä buugliiche Ärdgasbus z' Mannheim. Hüt wärdet Ärdgasbüs nach em Syschtem Mercedes Benz Citaro fabriziert.
Villingendorf
Villingedorf (amtlich Villingendorf) ischt a Gmoed em Landkroes Rautweil en Bada-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Villingedorf leit am Oschtrand vom mittlere Schwarzwald iber em Obere Neggerdal. Nochbergmoede send Dunningen em Weschte, die Rottweiler Exklave Hochwald ond Bösingen em Norde, Epfendorf ond Dietingen em Oschte ond Rottweil ond Zimmern ob Rottweil em Side.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 46,4 % Landwirtschaftsfleche, 31,3 % Wald, 21,9 % Sidlongsfleche ond 0,4 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Villingedorf gheret s gleichnamig Dorf ond s Gheft Tannwald.
Gschicht
Villingedorf ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1139.
17. September
Dr '''17. Septämber''' isch dr 260. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 261. in Schaltjohr), dodermit blybe no 105 Däg bis zum Änd vum Johr.
Villingendorf
Verwaltong
Villingedorf hot a Verwaltongsgmoeschaft mit dr Stadt Schramberg ond dr Gmoede Hardt ond Lutterbach vereibart.
Dr Schuldes vo Villingedorf ischt dr Karl-Heinz Bucher.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Halloween (Begriffsklärung)
Lueg au:
Basso ostinato
Dr Basso ostinato isch e Spiilart vom musikalische Gstaltigsmiddel Ostinato, wo die grössti Verbräitig und Popularität ghaa het. Dr Basso ostinato isch gege s Ändi vom 16. Joorhundert entstande, öbbe zur Zit wo dr musikalisch Barock aagfange het und isch e kompositorischs Middel gsi, wo d Komponiste vil und gärn verwändet häi.
D Bassstimm isch dur e Basso ostinato stark reglementiert und isch s Fundamänt gsi, wo d Ooberstimme drüüber sich mit umso gröösserer Freihäit häi chönne beweege. Vilmol stönde also Komposizioone, wo uf eme Basso ostinato basiere, seer nooch zu musikalische Variazioone.
Sara Cotelli
D Sara Cotelli isch e Schwiizer Sproochwüsseschaftlerin und Dialäktoloogin.
Gemeinden des Kantons Tessin
De Kanton Tessin hät 115 politischi Gmainde (Stand: 2. April 2017). D Bezirkshoptort sind iigfetted.
Sara Cotelli
Lääbe und Forschig
Im Joor 2015 het si, wider a der Uni Nöieburg, mit der Arbet ''Question jurassienne et idéologies langagières. Langue et construction identitaire dans les revendications autonomistes des minorités francophones (1959-1978)'' bim Nöieburger Profässer Andres Kristol und bi der Marinette Matthey vo der Uni Grenoble s Dokterexaame gmacht. Für die Arbet isch si im ene Nazionalfonds-Projäkt em Zämehang zwüsche der Jurafroog und der sproochlichen Ideology noche gange; si het undersuecht, wie i der Gschicht vom Jura bi de jurassische Separatischte die wälschi Sprooch es Kampfmittel gäge s dütschsproochige Bäärn gsi isch. Si seit, me heig bi der Sproochforschig no chuum druuf gluegt, wie im Fall vom Jura no öppis meh am vilglobte sproochliche Zämehalt vo der Schwiiz verbrochen isch.
Gemeinden des Kantons Tessin
E paar grööseri Oort im Tessin hend im Schwizertütsche en aigni Form, bsunders im Gurinnertütsch (mit eme Stern* bizaichent) und im Uurnertütsch (lmo. bedüted Lombardisch).
Sara Cotelli
Lääbe und Forschig
Scho anne 2004 het d Cotelli als Assischtäntin bim Institut für d Sproochwüsseschaft und d Komunikazioon a der Uni Nöieburg agfange. Vo 2004 bis 2009 isch si bim Wörterbuechprojäkt Base de données lexicographiques panfrancophone derby gsi. Sid 2009 lehrt si a der Uni Nöieburg Französisch, und e Zyt lang isch si au Dozäntin für Französisch am Sproochezäntrum vo der Uni Züri und der ETH Züri gsi.
Gemeinden des Kantons Tessin
Fusione sit 2000
Im Kanton Tessin gits sit em Joor 2003 verstärkt Gmeindsfusione. Am 25. November 2007 isch d Fusion vo Chiasso, Morbio Inferiore und Vacallo abglehnt worde.
Sara Cotelli
Lääbe und Forschig
Iiri Forschigsarbet macht d Romanischtin meischtens i de Gebiet vo der historische Soziolinguischtik, der Ideology vo de Sprooche bsunders was die sproochliche Minderheite agoot, der Anthropology und em Regionalfranzösisch. Anne 2007 het d Cotelli für die sproochwüsseschaftlichi Zytschrift Vox Romanica gschaffet.
Anne 2013 isch d Sara Cotelli d Diräktoorin vom Sproochezäntrum vo der Uni Nöieburg woorde; die Abteilig het d Uni i däm Joor ganz nöi ygrichtet; me cha döört Änglisch und Düütsch go lehre. Drnäbe het d Cotelli en Lehruftrag am Nöieburger Institut für französischi Sprooch, und si macht Übersetzige vo französische wüsseschaftliche Tegscht is Änglische. Si schaffet au mit de Lüüt vom Nöieburger Institut für Sproochwüsseschaft und Komunikazioon zäme, grad au mit der Redakzioon vom Glossaire des patois de la Suisse romande.
Tiefenbronn
Diafebrunn (amtli Tiefenbronn) isch e Gmai im Enzchrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Geografi
Diafebrunn lyt am Rand vum Nordschwarzwald an dr Wirm, rund 15 Kilometer vu Pforze.
Dr Baan bstoht us 54,6 % Landwirtschaftsflechi, 27,2 % Wald, 17,3 % Sidligsflechi un 0,9 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliederig
Zue Diafebrunn ghere d Ortsdail Lehningen, Mühlhausen un Diafebrunn.
Gschicht
Diafebrunn isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1105 im Codex Hirsaugiensis.
Verwaltig
Diafebrunn het si mit Nuihause zum Gmaiverwaltigsverband „Diafebrunn“ zämmegschlosse.
Dr Burgermaischter vu Diafebrunn isch dr Frank Spottek.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Diafebrunn ghert zum schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.
Hebel
Hebel bezeichnet:
Hebel isch dr Name vo folgende Undernähme:
Oschwald
Oschwald isch dr Name vo dene Lüüt:
House (Begriffsklärung)
House (ängl. für Huus) bezeichnet
House isch dr Familienname vo folgende Persone:
Piranschar
Piranshahr (Persisch پیرانشهر; Kurdisch پیرانشار; Aserbaidschanisch پیرانشهر ) isch a Schdadt en dr Provinz West-Aserbaidschan em Nordweschda vom Iran.
S isch d Haubdschdadt vom Bezirk Piranshahr.
Bedeidong
Piranshar isch dr Middlponkt vo dr drditionella Regioo Mokrian.
Straubenhardt
Geografi
Straubehardt lyt im Nordschwarzwald sidweschtli vu Pforze.
Piranschar
Bedeidong
Piranshahr isch oine vo de eldeschde Schdädt vo Persie. Sei Grendong war en dr islamischa Zeid vo Persie. Scho en dr Medrzeit war do scho a Siedlong.
Straubenhardt
Geografi
Dr Baan bstoht us 33,5 % Landwirtschaftsflechi, 51,1 % Wald, 15 % Sidligsflechi un 0,5 % sunschtiger Flechi.
Gmaigliederig
Zue Straubehardt ghere d Ortsdail Conweiler, Feldrennach, Langenalb, Ottenhausen un Schwann.
Gschicht
Di hitig Gmai Straubehardt isch entstande zum 1. Dezämber 1973 dur dr Zämmeschluss vu dr Gmaine Conweiler, Feldrennach mit Pfinzweiler un Schwann. Zum 1. Jänner 1974 isch Ottenhausen yygmaindet wore, zum 1. Jänner 1975 Langenalb. D Gmai isch gnännt no dr glychnanmige Burgruine, wu uf em Bann vu Neuenbürg lyt.
Verwaltig
Straubehardt ghert zue kainere Verwaltigsgmaischaft.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Straubehardt ghert zum Sidfränkisch.
Piranschar
Amergonga
<references group="A"/>
Villars-le-Comte
Villars-le-Comte (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Broye-Vully im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Villars-le-Comte lyt an dr Stroß vu Lucens uf Thierrens. D Gmaiflechi umfasst 71,6 % landwirtschaftligi Flechi, 25,1 % Wald un 3,3 % Sidligsflechi.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 8,7 % gläge.
Religion
79,5 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 5,7 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 3,4 %, CVP 5,7 %, FDP 8,9 %, GLP 4,6 %, GP 10,2 %, SP 10,2 %, SVP 40,5 %, Sunschtigi 11,8 %.
Dr Burgermaischter vu Villars-le-Comte isch dr Gabriel Pidoux (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 0,4 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 122 Yywohner 96,7 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 0,8 % Dytsch, 0,8 % Italienisch un 1,7 % anderi Sproche.
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Deutschland (Begriffsklärung)
Deutschland stoht fir dr mitteleuropäisch Staat Dytschland.
Deutschland isch dr Familienamme vu däne Lyt:
Deutschland isch dr Namme vu däne Schiff:
Deutschland stoht fir:
18. September
Dr '''18. Septämber''' isch dr 261. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 262. in Schaltjohr), dodermit blybe no 104 Däg bis zum Änd vum Johr.
Westhoffen
Weschthoffe (frz. Westhoffen, dt. Westhofen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Weschthoffe ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 774.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Weschthoffe ìsch. Weschthoffe ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Weschthoffe ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Charles Vögele Holding
D Charles Vögele Holding AG (au Charles Vögele Gruppe) isch es Schwiizer Mode-Äinzelhandelsundernäme mit Sitz im Ortstäil Pfäffike vo de Gmäind Fryebach. D Charles Vögele Holding hät 857 Filialen i de Schwiiz, z Tüütschland, z Öschteriich, z Belgie, i de Niderlande, z Slowenien, z Ungarn und au z Tschechien und z Pole. D Undernämesgruppe hät per 31. Dezämber 2011 7'279 Mitarbäiter bschäftiget und im Gschäftsjaar 2011 en Umsatz vo 1,207 Milliarde Schwiizer Franke erwirtschaftet.
Gschicht
S Undernämen isch 1955 vom Charles Vögele und sinere Frau Agnes gründet worde. 1979 hät Vögele dur Zuechäuf uf Tüütschland und 1994 uf Öschteriich expandiert. Sit em Börsegang 1999 isch d Charles Vögele Holding AG a de Schwiizer Börse SIX Swiss Exchange kotiert. Mit der Ablösig vom Carlo Vögele als Verwaltigsraatspräsident isch 2005 de Wandel vo de Familie- zur Publikumsgsellschaft au im Verwaltigsraat vollzoge worde.
De Firmegründer Charles Vögele isch am 21. April 2002 im Alter vo 79 Jaar gstorbe. Är isch en Soon gsii vom Karl Vögele und en Brüeder vom Max Vögele, em Gründer vo de Karl Vögele AG.
Am 27. April 2014 het d Migros bekannt ggää, dass si ire Aatäil vo fascht 25 % an Charles Vögele uf 19,7 % wett reduziere.
Nach Umsatzverlüscht hät d Charles Vögele Holding im Auguscht 2016 aagchündt, e Räie vo ire Filiale z schlüüsse. Am 19. Septämber 2016 hät de Verwaltigsraat vom Undernäme de Aktionär äistimmig empfole, s öffetlich Chaufaagebot vo 6,38 Franke je Aktie von ere Inveschtoregruppe um der italienisch Chläiderkonzärn OVS aaznää.
Bahnhof Turgi
Dr Baanhof Turgi isch am 29. Septämber 1856 a dr Ysebaanstreki vo Baade uf Brugg eröffnet worde. Dr Ort hed den no zu dr Gmeind Gäbischdorf ghört; erscht ane 1884 isch Turgi en eigeti Gmeind vom Kanton Aargau worde.
Stallegger Tanne
I dè Nöchi vo dèrrè Dannè befindet sich d Ruinè vo dè ehemõligè Burg Stallegg uns Flusskraftwerk Stallegg.
Bahnhof Turgi
D Aalage hei dr Schwiizerische Nordoschdbaan ghört. Wo ane 1859 di neui Baanstreki dur s Aaretaal ab, d Linie vo Turgi uf Waldshuet derzue cho isch, hed dr Baanhof d Funkzioon vom ene Abzwygigsbaanhof übercho. Er hed d Gstalt vom ene Inselbaanhof und i dr beschde Zyt nüün Gleis gha.
Vo 1994 bis 1997 isch dr ganz Baanhof umbout worde.
Rue des Maréchaux (Mülhausen)
D’ Schmììdgàss (offiziäll ìm zwaischproochiga Schtroossaschìld Schmidgass; uff Frànzeesch rue des Maréchaux) ìsch a Schtrooss ìm Schtàdtzäntrum vu Mìlhüüsa.
La Roche
La Roche chan eini vo däne Bedütige ha:
Rue des Maréchaux (Mülhausen)
wu sa lììgt
D’ Schmììdgàss ìsch d’ Verlängerung vu dr Mììhlagàss. Sa làuift uff äbba 175 Meeter vu dr Wìldamànnsgass bis àn d’ Kloschtergàss. Uff ìhrer Làuifschträcka trìfft sa d’ Lambertgàss, d’ Warkhofgàss un d’ Müassbrunnergàss. Àn dr Schmììdgàss sìnn àui Äffnunga zem Schmììdplàtz un zem Kieferwìnkel.
La Roche
La Roche isch de Name vo däne Ort und Verwaltigsgebiet: