cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hermann Heidegger
Lääbe un Wiirke
Dr Hermann Heidegger het as beurlaubte Faanejunker zwai Semeschter Filosofy, Gschiicht, Räächtswisseschaft un Foorschtwiirtschaft studiert. Im Zweete Wältchrieg isch er as Infanteryoffizier viermool verwundet woore. Ab em Spootjoor 1941 het er zwai Joor lang as Rekonvaleszänt z Fryburg verbroocht, un het drei Vorlääsige un e Seminaar vu sym Stiefvater bsuecht. Anne 1945 isch er zum Oberleutnant befeerderet woore un Bataillonskommandeur in ere Volksgrenadier-Division. No dr Ruggcheer us dr sowjetische Chriegsgfangeschaft 1947 het er vu 1948 bis 1952 Gschiicht un Pedagoogik studiert un het derno bis 1955 as Volksschuelleerer gschafft. Anne 1953 het er bim Gerhard Ritter mit ere Dissertation iber s Theema Die deutsche Sozialdemokratie und der nationale Staat promoviert.
Im Joor 1955 isch dr Heidegger von Wolf Graf Baudissin as Hauptmann in s Verdaidigungsminischterium ghoolt woore, wun er an dr eerschte vier Bänd vum bolitisch-historische Handbuech Schicksalsfragen der Gegenwart gschafft het. Är isch au Mitgrinder vum dr Moonetsschrift Information für die Truppe gsii un het in e baar Generaalstaabs- un Druppekommandeursverwändige dient. Sy Abschiid het er anne 1979 as Ooberscht kriegt.
Noch em Dood vum Martin Heidegger anne 1976 isch er sällem sy Noolossverwalter woore un het no dr Gsamtuusgaab vum Filosoof gluegt. Är isch au ne Expert fir s Entziffere vu dr Manuskript vu sym Stiefvater gsii, wu in dytscher Kurräntschrift ghalte sin. Syter 2014 wird dr Nooloss vu s Hermann Heideggers Suun Arnulf Heidegger verwaltet.
Vu 1985 bis 2015 isch er Vorsitzer vum Kuratorium vu dr Martin-Heidegger-Gsellschaft gsii. Är isch Mitgliid u. a. vu dr Ranke-Gsellschaft, dr Clausewitz-Gsellschaft un dr Dytsche Schillergsellschaft gsii.
Ibikon
Ibike isch e Wyler i dr Gmeind Risch im Kanton Zug.
D Ortschaft ligt am nördlichen Ändi vom Rooterbärg, a der Strooss vom Doorff Rootchrüüz uf Meierschappel und is Doorff Risch.
D Sidlig isch vo den Alemanne im früene Mittelalter gründet worde, wie me wägem Ortsname cha dänke. Anne 1189 chunt dr Name Ipinchon in ere Urkunde zum erschte Mol vor, wo drmit öppis Land a dämm Oort vo de Habsburger em Chlooschter Muri gschänkt wird.
S Wirtshuus z Ipinchon isch vo de Habsburger a s Stift z Luzärn choo, und e Puurehof as Chlooschter Ängelbärg. D Stadt Luzärn het dä Hof und s Wirtshuus anne 1406 gchauft und drum dänkt, Ipinchon ghöri jetz ganz zu synere Herrschaft. S Piet ringsume isch aber scho bi der Stadt Zug gsi, und bim Striit zwüsche de beeden eidgenössische Stedt het e Delegazioon vo den andere alten Oort müesse cho entscheide, und so isch Ibike zuugerisch blibe.
1798 isch dr Wyler dr Gmeind Risch zueteilt worde.
Tangalle
Tangalle odd’r Tangalla (Sinhala තංගල්ල, Tamil தங்கல்லை) ìsch a klaina Schtàdt ìm Süüda vum Sri Lanka. Ànna 2012 hàt sa 72.200 Iiwoohner ghàà.
Dr Namma bediitet „vorschtehenda Fälsawand“, wial uff dr Kìschta-n-ìm Braich vu dr Schtàdt Fälsa sìnn. Ìn dr neechera-n-Umgaawung sìnn àwwer hàuiptsachlig Sàndschtrand z’ fìnda. Tagalle-n-ìsch a Fischaräihààfa vu regionààler Bediitung, un àui a Unterzäntrum vum Tourischmus. Ìm Schtàdtzäntrum ìsch a àlta nììderlandischa Bfäschtigung, wo hìtt àls Zuchthüüs bnutzt wìrd. Drzüa ìsch d’ Schtàdt dr Üüssgàngspunkt fìrs Besüach vum Fälsatampel vu Mulkirigala.
Friedrich Staub
De Friedrich (Fritz) Rudolf Staub (* 30. Meerze 1826 z Mänidoorff; † 3. Augschte 1896 z Züri (gnauer: z Fluentere) isch en Schwyyzer Dialäktoloog, Lexikograaf und Bibliotekaar gsyy. Sys grööscht Verdienscht isch d Gründig vom Schwyyzerischen Idiotikon.
Läbe und Wëërch
De Staub isch as Soo vomene Bauele-Fabrikant uf d Wält choo. Er hät a der Universitëët Züri vo 1845 bis 47 es bitzeli Theologyy, aber hauptsächli Filologyy gstudiert und dänn namaal Filologyy a der Universitëët Bonn vo 1847 bis 48. Er isch dänn Leerer woorde, hät vo 1850 bis 58 en internazionaals Chnaabeninschtituut z Mänidoorff gläitet und isch nachane – nach eren Änglandräis – Privaatgleerte z Züri gsyy.
Wo di Antiquaarisch Gsellschaft z Züri gfunde hät, me mües nach em Franz Joseph Stalder sym veralteten Idiotikon e nöis, gröössers Schwyyzerischs Idiotikon schryybe, isch de Staub mit Füür und Flame debyy gsy. Er hät en Veräin für d Usegaab ggründet (wo aber glyy drufabe wider ygschlaaffen isch), er hät i de ganze Tüütschschwyyz Koreschpondänte gsuecht und gfunden und isch sälber i de ganze Tüütschschwyz umenandgräist zum Woort samle und Luutigen uufschryybe – sogaar bis zun Süüdwalser im Pumatt, z Gurin, z Saley und z Ager isch er choo –, er hät s Konzäpt vom Wöörterbuech feschtgläit und turetruckt und isch überhaupt de Scheff vom Undernäme gsyy. Für die vil Aarbet hät em di Filologisch Fakultëët vo der Uni Züri 1868 der Eeretokter gschänkt. Syn eerschte Mitredakter isch de Ludwig Tobler gsyy.
Aber de Staub hät ja au na müese Gält verdiene, und mit em Wöörterbuech hät er das nöd chöne. Drum isch er vo 1871 bis 85 Underbibliotekaar und nachane bis 1887 Läitende Bibliotekaar vo de doozmaalige Stadtbiblioteek Züri, de hüttige Zäntralbiblioteek Züri gsyy. I deren Äigeschaft hät er 1891 voorgschlage, me seli doch e schwyyzerischi Landesbiblioteek gründe – di hüttig Schwyyzerisch Nazionaalbiblioteek.
Won er elter woorden isch, hät de Staub all schlächter gsee. Drum hät er müese d Stell a de Biblioteek uufgëë. Am Idiotikon hät er aber wyytergschaffet – bis zu syym Tood. Syyn Naachfolger as Scheffredakter vom Idiotikon isch der Albert Baachme woorde.
Em Staub syn Naachlaass isch zum Täil im Schwyzerische Literatuurarchyv und zum Täil i de Biblioteek und im Archyv vom Schwyzerischen Idiotikon underpraacht.
Literatuur und Weblink
Über s Staub-Gsetz:
Läufelfingen
Läufelfinge (hochdytsch Läufelfingen) isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz.
Lag
Läufelfinge isch die oberschti Gmeind im Homburgertal, ganz im Süde vom Kanton und liggt uff 560 m.ü.M. Dur Läufelfinge fiehrt d Passstross yber dr Unteri Hauestai noch Trimbach bi Olte. Im Dorf befindet sich au s neerdlige Tunnelportal vom 2495 Meter lange Hauestai-Schaiteltunnel vo dr Bahnlinie Sissech-Olte. Dr Bahnhof vo Läufelfinge isch dodrby dr heggschti Punggt vom Läufelfingerli, wie d'Bahn in dr Region liebevoll gnennt wird. Richtig Sissech und Olte (dur dr Tunnel) gohts nur no abwärts. Nochbergmeinde sin im Norde Chärnerchindä, Buckte, Häfelfinge und im Oschte (Bezirk Waldeburg) Eptige und Diegtä. Im Weschte und Süde gränzt Läufelfinge an die soledurnische Gmeinde Wise und Hauestai-Ifetel.
Wappe
S Wappe zaigt uff goldigem Grund zwai schwarzi Adler mit rote Fäng und Schnääbel, wo überenand schwäbe. Das isch s Wappe vo de Grafe zer Homburg und dr neue Homburg gsi, wo me 1945 zem offizielle Ortswappe gmacht het.
Gschicht
Läufelfinge hett me 1226 s'erschti Moll urkundlig erwähnt (als Leinvolvingen). Dr Ortsname uff -ingen dytet uff e alemannischi Sippesiidlig hii. Bodefünd und Flurnäme züüge aber drvo, dass d Gegend wohrschiins scho zue reemische Zyte bsiidlet gsi isch. Näb de bekanntere Karregleis am Obere Hauestai z'Langebrugg hett me im Dorf (im Bachbett vom Homburger-Bach) und au oberhalb vom Darf ebefalls Karrspure gfunde. Das machts woorschiinlig, dass scho d Reemer näb em Obere au dr Undr Hauestai als Passrute gwählt hän und denn au durch Läufelfinge zoge sin.
S Dorf hett immer widr moll sini Bsizter gwäggslet. Ursprynglig de Froburger gheerend, ischs Dorf a d'Neu-Homburger, wo um 1240 s Schloss Homburg baut hän, um dr Verkehr yber dr Pass z'kontrolliere kenne. Erwähnenswärt isch, dass um die gliich Zyt dr Gotthardpass ereffnet worde isch. Scho 1400 ischs Dorf denn aber wie die ganz Talschaft unter d Herrschaft vo Basel ko, nochdäms vorhär es paar Johr em Bischof vo Basel gheert het. Im Buurekrieg vo 1653 isch ein vo de Rädelsfiehrer, dr Ueli Gysin uss Läufelfinge, vom Vogt öffentlig enthauptet worde, um s Volk witer untertan und gfiegig zmache. Einewäg hett d Landbevölkerig in däre Zyt sehr harti, bitteri Zyte unter em verhasste Vogt verläbt. 1798, im Revolutionsjoor, isch denn d Residänz vo de Basler Obervögt, s Schloss Homburg, in Flamme uffgange.
Sage
Dr Hauestaitunnel hett au d Erzellige (Sage) vom Ort prägt. Ei Sag lutet, dass me mängisch uff em Zug s Tunnelgspängscht (die wyss Frau) uff dr Plattform mitfahre gseh cha. Will syt es paar Joore aber modärni Züg ohni Plattforme verwändet wärde, isch frooglig, ob sii überhaupt no uffspringe gha... E anderi Sag besait, dass wenn dr Hauestai-Wind heftig zieht (au dur dr Tunnel), me d Seele vo de verstorbene Gruebearbeiter erbärmlig schreie gheert.
Trio Eugster
S Trio Eugster isch e Schwyzer Gsangstrio vu Dübedorf im Kanton Züri gsii.
Gschicht
S Trio isch anne 1967 grindet woore. Zum Trio hän dr Chaufmann un Immobiliedreihänder Guido Eugster (1936–2021), dr Klavierstimmer Alex Eugster (* 1937) un dr eemoolig Vermässigszaichner un hitig Gaschtwiirt Vic Eugster (1940–2022) gheert. In dr Sächzgerjoor hän di drei Brieder iri eerschte Stuudioufnaame gmacht. Iri Lieder sin zum greeschte Dail vum Alex Eugster kumpeniert oder mitkumpeniert woore. Ire Erfolgsrezäpt isch di doodmool nei Mischig us Schwyzer Volksmusik un Schlaager gsii. Unter em Pseidoniim «Guy Dübendorfer» het dr Fredy Lienhard verschiideni Täxt fir si gschriibe (Ganz de Bappe, Dörfs es bitzli meh si, Expertisen-Tango). E Dail Lieder vum Trio Eugster sin zue „Evergreen“ woore.
Wel s schwäär gsii isch, s Inträssi vu Musikproduzänte z wecke, het s Trio anne 1971 e aige Blatteunternäme grindet, d «Eugster Musikproduktionen AG», wu vu 1997 bis 2003 «Trio Eugster AG» un dernoo «Tell Music AG» ghaiße het. Dr Vic Eugster isch ab 1971 dr eerscht Gschäftsfierer vu sällere Fiirmaa gsii, wu s Trio Eugster dermit zäme mit em Hans Gmür un dr Ines Torelli dääre ire Hit Gigi von Arosa produziert ghaa het. Bis anne 1979 hän si ne Hufe Fäärnseeufdritt ghaa un Turnee gmacht, doderdur het mer s Gesangstrio iiber d Schwyzer Gränze uuse gchännt.
Ab Mitti vu dr Aachtzgerjoor sin si efange chiirzerdrätte. Dr Alex Eugster het au Lieder fir anderi Musikgruppe gschriibe, wie z. B. Miir si vo dr Füürwehr fir s Löschzugchörli Inderlache. Dr Vic Eugster het au zäme mit em Sepp Trütsch e Gsangsduett bildet.
S Trio Eugster isch no syne lenger e Pause au mit Ländlerkapälle ufdrätte. Si hän unter anderem neii Täxt zue eltere Ländlermelodie gsunge. S Trio Eugster het rund zwoo Millione Toondreeger verchauft.
Salach
Saale (dt. Salach ) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Saale leit em Filsdal, rond sibe Kilometer eschtlich vo Geppenge. Nochbergmoede send Ottebach em Norde, d Stadt Dõnzdorf em Oschte, d Stadt Siesse em Side ond d Stadt Eislenge em Weschte.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 57,1 % Landwirtschaftsfleche, 33,3 % Wald, 9,1 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschticher Fleche.
Gschicht
Saale ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275.
Verwaltong
Saale hot sich mit dr Stadt Eislenge ond dr Gmoe Ottebach zom Gmoeverwaltongsverband Eislenge-Ottebach-Saale mit Sitz en Eislenge zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Julian Stipp.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Saale ghert zom Schwäbisch.
Pornhub
Pornhub ìsch a Pornowebsitta vum kànàdischa Unternamma Mindgeek. Uff dr Websitta känna m’r pornogrààfischa Videos un Bìlder züa unterschììdliga Theema un ìn mehrera Schproocha lüaga. D’ Websitta ìsch ànna 2007 z’ Montreal grìnda worra. Ànna 2022 ìsch Pornhub d’ 13. maischtbsüachta Websitta uff dr Walt un d’ zwaita maischtbsüachta Pornowebsitta noh XVideos (Schtànd: Nowamber 2022).
Ìm März 2010 ìsch d’ Websitta vu MindGeek ìwwernumma worra (wo sallamols Manwin ghaissa hàt), wo zàhlriicha àndra Pornowebsitta bsìtzt. D’ Websitta ìsch fàscht ìn dr gànza Walt verfiagbààr — numma a pààr Lander wia Ìndià, Kiina, d’ Filippina, Pàkischtàn un Sri Lanka hann sìe blockiart.
D’ Plàttform ìsch kritisiart worra, wial ainiga Benutzer druff illegààla Inhàlta hoochglààda hann, zem Biischpììl Uffnàhma vu Mìnderjaahriga odd’r vu prìwààta Beziihunga zwìscha-n-Ärwàcksana. Uff dr Websitta ìsch dr Kànààl „GirlsDoPorn“ gsìì, wo ànna 2019 noh-n-ema Prozass waga Mänschahàndel zem säxüälla Zwack gschlossa worra-n-ìsch. Ìm Dezamber 2020 ìsch a Àrtìckel vum New York Times ìwwer dr illegààla Pornhub-Ìnhàlt ärschììna; zitterhar känna m’r nìmm per Mastercard un Visa uff Pornhub känna bezàhla. Àm 14. Dezamber 2020 hàt Pornhub àlla Videos àwaggnmma, wo vu nìt-ìwwerpriafta Benutzer hoochglààda worra sìnn. Domìt ìsch dr Videoànzààhl vu 13,5 Millioona uff 2,9 Millioona gsunka.
Ìm Belehrfilm Money Shot: The Pornhub Story wìrd um d’ umschtrìttena-n-Àschpakta vu Pornhub grädd — ìm Film känna m’r loosa, wàs a pààr Pornodàrschtäller ìwwer d’ Websitta maina.
Schlat
Geografi
Schlat leit nerdlich vom Fuchseck ond vom Wasserberg, rond acht Kilometer sidlich vo Geppenge.
Gmoedsgliderong
Zue Schlat gheret s Dorf Schlat, den Weilern Rommedal ond Ursewang ond s Gheft Fuchseckhof.
Jan Böhmermann
Dr Jan Böhmermann (* 23. Februar 1981 z Bremen) isch e dytsche Satiriker un Herfunk- un Färnsehmoderator. Är schafft au as Filmproduzänt, Buechautor un Schurnalischt. Bekannt wore isch er vor allem dur s Satiremagazin Neo Magazin Royale.
Lääbe
Dr Böhmermann isch as Suhn vun eme Bolizischt im Bremer Stadtdail Aumund ufgwachse. Är läbt hite mit syre Familie z Köln.
Är het as Schurnalischt anne 1997 aagfange bi Die Norddeutsche, ere Lokaluusgab vu dr Bremer Tageszeitungen AG. Ab 1999 het er as Moderator un Reporter bi Radio Bremen gschafft. Är het speter an dr Universitet z Köln e Studium vu dr Gschicht, Soziology un Theater-, Film- un Färnsehwisseschafte aagfange, wun er aber abbroche het.
2004 isch er as Moderator un Komiker zum WDR gange. Derzue het er e Zytlang bim Frankfurter Radiosänder hr3 d Morgesändig hr3 pop&weck moderiert.
Im Lauf vu dr Johre het er bi verschidene Radio- un Färnsehsänder Sändige gmacht, zum Byschpel Lukas’ Tagebuch, Die ganz große Jan Böhmermann Radioschau un Beeck & Böhmermann bi 1LIVE, echt Böhmermann bim WDR, TV-Helden un Was wäre wenn? bi RTL, Roche & Böhmermann bim ZDF, 16 × Deutschland bi Das Erste, Neo Magazin (ab Februar 2015 Neo Magazin Royale) uf ZDFneo oder as Radiotalk-Moderator in Lateline. Uf verschidene Radiosänder wird syt 2014 Sanft & Sorgfältig uusgstrahlt. E Zytlang isch dr Böhmermann au Mitglid im Team vu dr Harald-Schmidt-Show uf Sat1 gsii.
Mit dr Lateline isch er 2012 uf Tour dur Dytschland gange un mit em Programm Schlimmer als Jan Böhmermann ab Merz 2014.
Im Merz 2015 het dr Böhmermann dur e satirische Bydrag e Kontroverse uusglest, wun er bhauptet het, e Video wu dr Günther Jauch presäntiert het un wu dr domolig griechisch Finanzminischter Yanis Varoufakis din dr „Stinkefinger“ zaigt, sei vu ihm manipuliert wore. Fir dää satirisch Bydrag isch dr Böhmermann mit em Grimme-Pryys uuszaichnet wore.
Am 31. Merz 2016 het dr Böhmermann in syre satirische Late-Night-Show „Neo Magazin Royale“ mit eme Gedicht iber dr tirkisch Bresidänt Erdoğan d Gränze vu Satire wellen ufzaigen as Reaktion uf d Debatte um e satirisch Video iber dr Erdoğan uf NDR extra 3. Im Gedicht het er mit ere „Schmähkritik“ iber dr Erdoğan härzoge, „der Mann, der Mädchen schlägt“, dä wett am liebschte „Ziegen ficken und Minderheiten unterdrücken, Kurden treten, Christen hauen und dabei Kinderpornos schauen“. Dr Böhmermann het si meefach uusdrickli vum Inhalt dischtanziert un het druf hiigwise, ab wänn mer an d Gränze vu Satire chunnt. Um des Gedicht isch schnäll e dytschlandwyti Debatte ufchuu, s ZDF het s Video us syre Mediathek uusegnuu. D Reaktion in Bolitik un Prässe sin vu Kritik am Gedicht iber Kritik am ZDF bis zue Kritik an dr Angela Merkel, wu s Gedicht kritisiert het, un Anerkännig fir dr Böhmermann gange. Am 6. April 2016 isch bekannt wore, ass d Staatsaawaltschaft Mainz en Ermittligsverfahre gege dr Böhmermann wäge Verdacht vu dr Belaidigung vu Organ un Verdrätter vu uusländische Staate no StGB ufgmacht heb. Vorhär sin rund 20 Strofaazaige gege dr Böhmermann yygange. Di tirkisch Regierig het die Strofverfolgig gforderet. D Bundesregierig het noch ere Priefig d Staatsaawaltschaft am 15. April 2016 formäll zue däne Ermittlige ermächtigt. Am 11. April 2016 het dr Erdoğan bi dr Staatsaawaltschaft Mainz wäge Belaidigung ( StGB) e Strofaadrag ( StGB) gege dr Böhmermann gstellt. . Am 4. Oktober 2016 het d Staatsaawaltschaft Mainz s Strofverfahre gege dr Böhmermann yygstellt.
Ändi 2019 het er d Sändig Neo Magazin Royale ufgee un isch zum ZDF gwägslet, wun er syt em 6. Novämber 2020 all Wuche s ZDF Magazin Royale mit em glyche Kunzäpt moderiert.
Publikatione
Biecher
Herbiecher
Schlat
Verwaltong
Schlat hot mit dr Stadt Geppenge ond dr Gmoede Wãnge ond Wäschebeire a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Jan Böhmermann
Publikatione
Single
Schlat
Verwaltong
D Schuldese ischt d Gudrun Flogaus.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Schlat ghert zom Schwäbisch.
Hermann Schilli
Lehre
Dr Schilli isch e Suhn gsi vum Stefan Schilli, eme Schlosser vu Zunswier, wu as Wage- un Zugfierer bi dr Badische Staatsbahn gschafft het, un däm syre Frau Maria Schilli geb. Barlott vu Durlach.
Wun er us em Chrieg retuurchuu isch, het er ab 1919 wyterstudiert un 1921 s Exame fir s Lehramt an Gwärbeschuel gmacht. Derno het er as Gwärbeschuelkandidat an dr Gwäärbeschuel z Offeburg aafange un het d Schueler im Böuwgwäärb unterrichtet. Syni Kirs im „Fachzaichne“ sin dodmol scho arg gschetzt wore. Vu 1926 bis 1928 het er näbehär no bim Offeburger Arbetsamt Aignisbriefige fir s Holzgwäärb durgfiert. Fir des het er sälber Kirs an dr Tächnische Hochschuel z Charlsrue bsuecht. Anne 1927 het er e blanmäßigi Stell as Gwäärbschuellehrer iberchuu. Im Johr 1929 het er s Abitur noogmacht un im Johr druf s Briefig fir s heecher Lehramt abglait. Anne 1931 isch er Studieroot woore.
Wu anne 1938 dr Landesverband vu dr badische Zimmermaischter d Grindig vun ere Maischterschuel fir s Zimmerhandwärch an dr Fryburger Gwärbeschul aagregt het, het dr Schilli d Laitig vu däre Maischterschuel ibernuu. Är het si mit großen Yysatz ufböue.
Im Zweete Wältchrieg isch dr Schilli Offizier in dr Wehrmacht gsii un bis zue syre Entlossig us gsundhailtige Grind vu 1939 bis 1942 an dr Wescht- un an dr Oschtfront gsii.
Noch em Chrieg het dr Schilli d Zimmermaischterschuel aafangs hilfswys wytergfiert. Anne 1952 het er die Maischterschuel wider chenne offiziäll ufmache un ab 1956 isch mer wider returchuu in di friejere Ryym in dr Fryburger Gwäärbschuel. Im Johr 1956 isch dr Schilli Studiediräkter wore un isch Fachberoter fir s Zimmerhandwärch im Regierigsbezirk Sidbade gsii. 1959 isch er zum Studiebrofässer ernännt un schließli 1962 pänsioniert wore. Insgsamt het dr Schilli vu 1938 bis 1962 rund 1500 Zimmermaischter uusbildet.
Radegundis
Die heiligi Radegund isch e tüüringischi Prinzässin, die letschti läbigi Persoon vom tüüringische Königshuus, e fränkischi Königin und e wytume berüemti Chlooschterfrau gsi. Si mues öppen ums Joor 520 uf d Wält cho sii, i dr Landschaft vo de Tüüringer, wo zu säbere Zyt im Nordoschte vo den Alemanne gsi isch, und si isch am 13. Augschte anne 587 i dr akwitanische Stadt Pictavium, em hütige Poitiers z Weschtfrankrych, gstorbe.
Schlierbach (Württemberg)
Schlierbach (dt. Schlierbach) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Schlierbach leit sidweschtlich vo Geppenge an dr B 297.
Hermann Schilli
Lehre
Anne 1927 het er d Frieda Sammeth vu Offeburg ghyrote, e Dochter vum e Bierbröuer un Gaschtwirt vu dr „Kopfhalle" am Stadtbuckel. Si hän zäme zwee Sihn ghaa, wu beedi Dekter wore sin, dr Wilfried Schilli (* 1929) un dr Gerhard Schilli (*1933).
Radegundis
Si isch e Näbepatroonin vo Frankrych.
Schlierbach (Württemberg)
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 45,5 % Landwirtschaftsfleche, 26,3 % Wald, 26,7 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonschticher Fleche.
Radegundis
iires Lääbe
D Radegund isch d Dochter vom tüüringische König Berthachar gsi; dr Name vo iirere Muetter könnt me nit. Als jungi Frau het si bi de Lüüt vom letschte Tüüringerkönig Herminafrid, wo iire Unggle gsi isch, und däm sinere Frou Amalaberga gläbt. Anne 531 isch für d Tüüringer dr Chrieg gäge d Franke, wo se sind cho agryffe, verloore ggangen und mit iirem eigete Rych isch es umme gsi, es paar vo iine sind zu den Oschtgooten uf Italien is Exil gange. Do isch d Radegund vo de Franke gfangen und mitgnoo worde. Si het jetz i dr fränkische Ortschaft Adtheias gläbt, wo si Latyn gleert het und e Chrischtin worden isch. Anne 540 het dr Frankekönig Chlothar sii zur Frau gnoo; das het dr Radegund nit basst, er het nämli scho drüü Fraue gha und isch als grobe Maa bekant gsi, und er het de au no welle die langobardischi Prinzässin Walderada hüroote. D Büecher mit iirere Läbensgschicht sääge, d Radegund heig au als Königin ganz eifach gläbt und guet für armi und chranki Lüüt gluegt. Wo dr König iire Unggle het lo tööde, sig d Radegund vom Königshof furtgloffe, so wird no verzellt. Si isch uf Noviomagus im Norde vom Rych ggange, is hütige Noyon, wo se dr Bischof Medard als Diakonin bi dr Chile agnoo het. Als Pilgerin het si so wichtigi Oorte bsuecht wie s Doorff Condate, wo dr Heilig Martin anne 397 gstorben isch, und en Einsidelei bi Chonen. Vo döört isch si uf Pictavium. Em Bischof German vo Paris zlieb het dr König am Änd d Radegund dört in Ruei gloo, und er het ere au ghulfe s Frauechlooschter Muettergottes ussen a de Muure gründe. Das isch anne 552 gsi. Dr Bischof Pientius un dr Herzog Austrapius sind ere uf em König sys Gheiss z Hilf choo bim Boue. Das isch s erschte Frauechlooschter vo Öiropa gsi.
Hermann Schilli
Lehre
In syre Studiezyt (bis 1921) un syne Kirs fir Studieberotig am Staatstechnikum (1926/27) het dr Schilli änge Kontakt ghaa zum Otto Gruber, wu Dozänt z Charlsrue gsii isch un vu 1927 bis 1957 usserordelige Brofässer z Aachen. Dr Gruber het si mit dr Schrift „Deutsche Bauern- und Ackerbürgerhäuser“ habilitiert ghaa, wu 1926 bi G. Braun z Karlsruhe uusechuu isch, Derzue isch dr Gruber au Mitglid vum Arbeiskrais fir dytschi Huusforschig gsii, wu scho in dr 1930er Johr blant ghaa het, e Gsamtwärch iber „Huus un Hof vu dytsche Buure " uusezgee. Dr Gruber isch zueständig gsii fir d „Gschicht vum schwebisch-alemannische Buurehuus“, wu mer 10 Abdailige derfir vorgsää ghaa het. Aagregt dur dr Gruber het dr Schilli aagfange si mit dr Gschicht vu dr Buurehyyser im Schwarzwald z bscheftige. Näb em Beruef het er syner Läbdig zue dr Buurehef im mittlere Schwarzwald gforscht, het si uf Exkursione zäme mit Schueler un Studänte in allne Detail vermässe, zaichnet un fotografiert, het am Änd in däm Biet e jede eltere Hof gchännt. Är het si au fir di oberrhynische Fachwärchhyser inträssiert oder fir bsunderi Forme vu dr Holzböuwys, wie Chnyystockhuus im friejere hanau-lichtebergische Herrschaftsbiet am Oberrhyy. Anne 1936 un 1937 het er syni erschte Vereffetlichunge uusegee, iber d Buurehyser in dr Ortenau un iber d Haidehyser im mittlere Schwarzwald.
Schlierbach (Württemberg)
Gmoedsgliderong
Zue Schlierbach gherte koene weitere Ortsdoel.
Hermann Schilli
Lehre
Z Fryburg isch dr Schilli 1938 Mitglid vum Alemannische Inschtitut wore. Är het Fierige gmacht un Vordreg iber d Buurehuusforschig ghalte, wun er sy Wisse as Zimmermann guet het chenne bruuche. Dur Studie in dr Archiv vu Eschinge un Charlsrue het er uusegfunde, ass mänki regionali Bsunderhaite in dr Konschtrukzion vu dr Buurehyser zruggange sin uf landesherrligi Verornige, vor allem uf fyyrbolizeiligi Vorschrifte. Syter anne 1957 isch dr Schilli Mitglid vum Byrot vum Alemannische Inschtitut gsii.
Radegundis
iires Lääbe
S Chlooschter isch under dr alte Stadt Pictavium am Ufer vom Fluss Clain gstande. D Radegund het im Chlooschter nume ganz eifachi Arbete ghulfe mache. D Äptissin isch iiri Adoptivdochter Agnes worde. Anne 569 het dr oschtrömisch Kaiser Justin dr Radegund iirem Chlooschter es Stückli vom Heilige Chrüüz gschickt; sider het das Huus der name Chlooschter vom Heilige Chrüüz gha. Im Uuftragg vo dr Radegund isch dr fromm Maa Reoval uf Jerusalem dr Patriarch go wäge Relikwie vom heilige Mamet für iires Chlooschter frooge.
Schlierbach (Württemberg)
Gschicht
Schlierbach ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275.
Verwaltong
Schlierbach hot mit dr Stadt Eäberschbach a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Radegundis
iires Lääbe
Wo die mächtigi Herrscherin vo Akwitanie und änglischi Königin Alienor im zwölfte Joorhundert e wyti und steercheri Muur um d Stadt Pictavium, d Hauptstadt vo iirem Land, het lo boue, het me s Radegund-Chlooschter vom heilige Chrüüz id Stadt inegnoo. Der Alienor isch d Chlooschtergründerin und ehemoligi Königin wichtig gsi: uf iirere Burg Chinon isch d Burgkapälle dr Radegund gweit. Und au spöter het bi de weschtfranzösische Landesfürschten iires Aadänken vill ggulte.
Hermann Schilli
Lehre
Scho in dr Zyt vum Zweete Wältchrieg het dr Schilli im amtlige Ufdrag an dr Inventarisierig vu alte Buurehyser gschafft. Ab 1950 het er au fir di staatli Dänkmolpflääg im Regierigsbezirk Südbade unter em Martin Hesselbacher gschafft. Dur sy Engaschmänt hän e Hufe Hyser, wu kulturhistorisch wichtig sin, chenne erhalte wäre, dodrunter dr Mattehof z Mühlenbach, dr Dilgerhof z Furtwange, dr Schömbachhof z St. Peter, dr Wildehof z Raitenbuch, dr Rainertonihof z Schönwald, derzue au wichtigi Fachwärchhyser wie d Arche z Istein, s Kogerhuus z Ötlingen, dr Hoch Hirsch z Ludwigshafen a. B., s Rothuus z Eigeltingen un versachideni Fachwärchhyser z Gengebach.
Schlierbach (Württemberg)
Verwaltong
Dr Schuldes ischt dr Paul Schmid.
Hermann Schilli
Lehre
S Alemannische Inschtitut het dr Schilli derzue brocht, e greßer Wärch iber s Schwarzwaldhuus z schrybe. Dur syni johrelange Vorarbete het s scho 1953 chenne uusegee, s isch derno waidli zue me Standardwärch wore. Im Buech het er d Konschtrukzione vu dr verschidene Huustype dargstellt, wie si historisch entstande sin, iri territoriale un landschaftlige Bsunderhaite, wie si verbunde sin mit dr Wirtschafts- un Rächtsgschicht un wie die Huustype umgstaltet wore sin. S het au ne Hufe Bilder un Böu- un Konschtrukzionszaichnige din. 1982, im Johr no sym Dood, isch di viert Uflag uusechuu, wu dr Schilli no sälber het chenne dureschaffe.
Radegundis
iires Lääbe
Wo die frommi und wytume bekanti Chlooschterfrau gstorben isch, het me dr Bischof Gregor vo Tours gholt, wo se guet könnt het, und mit iim isch e grossi Totefyyr für d Radegund gsi.
Hermann Schilli
Lehre
Mit dr friejere Vorstellig, ass si im Schwarzwald Huusforme us dr Urzyt erhaltre hebe, het dr Schilli schnäll broche ghaa. Är het s sognännt „Haidehuus“ as Urtyp vu dr Schwarzwaldhyser aagluegt. Dodrus hän si derno anderi Böuforme entwickelt wie Zartener Huus, s Schauinsland-Huus un s Hotzehuus. S Kinzigdäler- un s Guetacher Huus hän si wäg ire Konschtrukzion un em Wägloo vu dr Firschtsyle as aigeständige Huustyp entwicklet, ghere au au zue dr typische Schwarzwaldhyser.
Radegundis
was si bedüütet
D Radegund het dr gross fränkisch Bischof Gregor vo Tuur und dr oschtgotisch Prieschter un Dichter Venantius Fortunatus, wo zwänzg Joor lang z Poitiers gläbt het, guet könnt.
Hermann Schilli
Lehre
Dur syni langjehrige Forschige isch dr Schilli dr wichtigscht Spezialischt fir s Buurehuus im mittlere un sidlige Schwarzwald gsii un au fir d Fachwärchhyser in dr Ortenau, em Hanauerland un im Chaiserstuel. Was er uusegfinde het iber di verschidene Huusforme, het er all Ritt im Krais vu Spezialischte dischpetiert, im Arbetskrais fir Huusforschig (1950 bis 1953) un im Alemannische Inschtitut Fryburg (1939, 1943, 1954).
Radegundis
was si bedüütet
Me weiss no hüt so vill vo iirere Gschicht, wil se z’erscht der Fortunatus grad wo d Radegund gstorben isch zämegstellt und chly spöter d Gschichtschryberin und Chlooschterfrau Baudonivia vo Heiligchrüüz non e prezyyseri und vilsytigeri Verzellig vo der Chlooschtergründerin ufgschribe het. Me het drum e würkliche Pricht vo iirem Läbe und nit numen e Legände wie bi vilnen eltere chrischtliche Heilige. Im fränkische Rych het me d Tüüringerin gly zäntume als heilegi Persoon vereert. Im nüünte Joorhundert isch si vo dr Chile formell zu n ere Heilige erkläärt worde. I vilne Länder git’s Chilene, wo men iire gweiht het.
Hermann Schilli
Lehre
Är het au bi Hyfe Verainigunge un Inschtituzione, bi Haimetverbänd un an Volkshochschuele sy Wisse vordrait un het si alliwyl lydeschaftlig derfir yygetzt, die Zygnis vu dr Buurekultur fir d Noowält z erhalte.
Radegundis
was si bedüütet
D Radegund luegt men au no als d Schutzpatronin vom Heiligchrüüz-Chlooschter und vo dr Stadt Poitiers a, und de no vo de Wääber und Wääberinnen und vo de Hafner und Hafnerinne. Iire Maantag isch bi de Katoliken und de Refermierte dr 13. Augschte.
Bis hütt isch dr Radegund iires Grab z Poitiers en Oort, wo vill Lüt e Pilgerreis hii mache.
Hermann Schilli
Lehre
Dr Schilli het au as Fachberoter d Täxt fir drei Kultur- un Lehrfilm gschribe: Kultur- und Lehrfilme: „Ein Vogel erobert die Welt“ (1957), „Das Schwarzwaldhaus“ (1958) un „Köhlerei“ (1960). Die drei Film sin sällemol seli erfolgrych gsii, unter anderem het er amerikanischi Spiilfilm-Verleigsellschaft dr Film „Ein Vogel erobert die Welt“ fimf Johr lang in dr Bundesrepublik, in dr Schwyz, z Eschtrych un z Luxemburg zaigt.
No syre Pänsionierig 1962 het er schließli sy Blan chenne umsetze, e Freiliechtmuseum im Hofbuurebiet im mittlere Schwarzwald yyzrichte. Iber sy Engaschmänt im Arbetskrais fir Huusforschig ab 1950 het er s Freiliechtmuseum Cloppenburg chänneglehrt un het derno syt 1960 no aigene Vorstellige ne ähnligi Aalag im Schwarzwald welle grinde. E Glicksfall isch s schließli gsii, ass dr Vogtsbuurehof z Guetach an dr Schwarzwaldbahn, ais vu dr eltschte erhaltene Schwarzwaldhyser, wu no originaldrei erhalte un verchehrsginschtig glägen isch, zum Verchauf gstanden isch. Dr Schilli het s gschafft, ass dr domolig [Landkreis Wolfach|Landkrais Wolfe]] anne 1963 s Gheft gchauft un e Reschtauririg finanziert het. Dr Kraisdag het dr Schilli zum Laiter vum blante Museum gmacht un scho anne 1964 het mer s Freiliechtmuseum Vogtsbuurehof mit eme Spycher, eme Lybdinghuus, ere Mihli un andere Nääbegebei chenne ufmache. Im Lauf vu dr Johr het s dr Schilli gschafft, ass au anderi im Schwarzwald bodeständigi Huusforme in typische Verdrätter do ufböue wore sin: 1968 dr Hippeseppehof vu Furtwange-Katzesteig, 1972 dr Lorenzehof vu Oberwolfe, e Hochgangsägi, e Spycher un e Chohlemyler, 1973 s Hotzehuus, 1981 s Schauinslandhuus. Dr Schilli isch fascht 20 Johr lang Museumslaiter gsii un het am 29. Juni 1981 no s Richtfescht vum Schauinslandhuus chenne fyyre.
An dr Uniwerstet Fryburg het er syter 1969 en Lehrufdrag ghaa.
Syt 1927 isch dr Schilli Mitgliid vum Historische Verein für Mittelbaden gsii, 1961 isch er Ehremitgliid woore.
Moder
D Moder ìsch a Fluss ìm Département Unterelsàss. Ìhra Qualla ìsch ìn da Nordvogesa, z Zìttersche, ìm „Moderfeld“. Sa ìsch a Züefluss vum Rhii.
Ursprung vum Nàmma
Dr Nàmma vum Fluss kummt vu dr Gàllischa Gättin vu da Flìss „Matrae“.
Geogràphii
D Moder ìsch 82,1 km làng.
S Izugsgebììt vu dr Moder ìsch 1720 km² groß.
D Moder hàt mehrera Züeflìss:
Bi da 31 Städta uf em Wag vu dr Moder sìn zum Beispiil Wìnge, Ìngwiller, Ohlunge, Schweighüse, Hàwenàu, Ewerhoffe, Bìschwiller, Harelse, Säsem.
D Moder kummt ìn dr Rhii z Bänem.
Kalypsotief
S Kalypsotüüf isch di tüüfsti Stell vom Mittelmeer und litt 5267 Meeter underem Meerspiegel. S litt im Ionische Meer südwestlich vo de Peloponnes, guet 58 Kilometer süüdööstlich vo Methoni. D Kalypso isch i de griechische Mythologii de Name vo verschidnige wiibliche Meerwese.
Jordan Bardella
Dr Jordan Bardella (* 13. Septamber 1995 z’ Drancy, Département Seine-Saint-Denis) ìsch a frànzeescher Politiker vu dr Pàrtäi Rassemblement National (RN).
Dr Bardella schtàmmt vun’ra itàlianisch-àlgeerischa Fàmìlia. Ànna 2012 ìsch’r Mìtglììd vum Front National (em hìttiga RN) worra. Ànna 2015 ìsch’r pàrlàmäntààrischer Mìtàrwaiter vum FN-Àbgoordneta Jean-François Jalkh worra. Vu 2017 bis 2019 ìsch’r Wortfiahrer vu dr Pàrtäi gsìì. Ànna 2018 ìsch’r Mìtglììd ìm Nàzionààlvorschtànd vu dr Pàrtäi worra, un vu 2018 bis 2021 hàt’r Génération Nation, d’ Jugendbeweegung vum Rassemblement National, glaita. Üsserdam ìsch’r zitter 2015 Regionààlroot vu dr Île-de-France.
Bii dr Öiropàwàhl vu 2019 ìsch’r mìt 23 Joohra Schpìtzakàndidààt vum RN gsìì. Doo hàt d’ Pàrtäi d’ maischta Sìtza-n-ìm Öiropäischa Pàrlàmant gwunna. Kurz noh dr Wàhl ìsch dr Bardella zwaiter schtällvertrattander Vorsìtzender vu dr Pàrtäi worra. Ànna 2021 ìsch’r RN-Schpìtzakàndidààt gsìì ìn dr Île-de-France; d’ RN-Lischta hàt àwwer d’ Wàhl nìt gwunna. Ìm saalwa Joohr hàt’na d’ Marine Le Pen àls äärschter schtällvertrattander Vorsìtzender ärnännt. Wahrend dr Presidantschàftswàhl vu 2022, wu d’ Le Pen mìtgmàcht hàt, ìsch dr Bardella vorlaifiger Vorsìtzender vu dr Pàrtäi worra. Biim RN-Kongrass àm 5. Nowamber 2022 ìsch’r mìt 27 Joohra mìt äbba 85 Prozant vu da Schtìmma àls Vorsìtzender vum Rassemblement National gwählt worra — doo hàt’r dr Louis Aliot gschlààga.
Zitter 2020 ìsch dr Bardella ìn’ra Beziihung mìt dr Nolwenn Olivier, dr Tochter vu dr Marie-Caroline Le Pen un vum RN-Politiker Philippe Olivier. Sa ìsch a Ankelkìnd vum Jean-Marie Le Pen un a Niässla vu dr Marine Le Pen.
Uhingen
Uigne (dt. Uhingen) ischt a Stadt em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Uigne leit em Filsdal an dr Häng vo Haldeberg, Wurmberg un Wasserberg.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 57,5 % Landwirtschaftsfleche, 28,2 % Wald, 13,5 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Uigne gheret d Stadtdoel Baiereck, Holzhause, Sparwise ond Uigne.
Gschicht
Uigne ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275.
Verwaltong
Uigne hot mit dr Gmoe Alberschhouse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Matthias Wittlinger.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Uigne ghert zom Schwäbisch.
Elisabeth Feller
D Elisabeth Feller, wo am 3. April 1910 z Horgen uf d Wält choo und am 12. Jänner 1973 au döört gstorben isch, isch e Schwiizer Undernäämerin gsi.
Si isch d Dochter vo dr Emma Feller geb. Richi und em Adolf Feller, wo d Firma Feller AG gründet het. Die het elektrotechnischi Sache härgstellt.
Dr Adolf Feller isch anne 1931 gstorbe, und jetz isch es a sinere Frau und der eerscht einezwänzgjöörige Elisabeth, wo Geografy und Wirtschaft studiert het, glääge, s Undernääme wyterzfüere. De beede Scheffinne isch es öppis wichtigs gsi, bsunders für d Situazioon vo den im Gschäft agstellte Fraue z luege. Drum het si verlangt, i dr Schwiiz sell me mee Chinderchrippe yrichte.
D Elisabeth Feller het sich au im ganze Land bi der Frauebewegig engaschiert. Si het ghulfe der schwiizerisch Verband vo de Gschäftsfraue gründe und ischdämm sini eerschti Presidäntin gsi. Au bi der International Federation of Business and Professional Women isch si d Presidäntin woorde, und bim Bund vo de schwiizerische Frauenverein het si au mitgmacht.
Derzue ane isch si i dr schwiizerische UNESCO-Kommission gsi.
Süßen
Siesse (dt. Süßen) ischt a Stadt em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Siesse leit an dr Mendong vo dr Lauter en d Fils.
Elisabeth Feller
D Schriften us iirem Nochlass sind bi der Goschteli-Stiftig.
Anne 2012 het d Gselschaft zu Fraumöischter z Züri am Sächsilüüte a die bedüütendi Gschäftsfrau gmaanet.
Süßen
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 40,1 % Landwirtschaftsfleche, 37,4 % Wald, 20,9 % Sidlongsfleche ond 1,5 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Siesse gheret d Stadt Siesse ond s Gheft Näherhof.
Gschicht
Siesse ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1071 als Siezun.
Verwaltong
Siesse hot sich mit dr Stedt Dõnzdorf ond Louterstoe ond dr Gmoe Gẽẽnge zom Gmoeverwaltongsverband Mittlers Fils-Loutertal mit Sitz en Dõnzdorf zammegschlosse.
Dr Schuldes ischt dr Marc O. Kersting (CDU).
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Siesse ghert zom Schwäbisch.
Lakonischer Golf
De Lakonischi Golf (, Lakonikós kólpos) isch de östlich vo de zwee Gölf im Süüde vo de Peloponnes. Im Weste trennt d Mani en vom Messenische Golf ab, im Ooste d Parnonhalbinsle vo de Ägäis. Er werd vo de Vorpirg Tainaron im Weste und Malea im Oste bigrenzt. Im Süüdooste litt d Insle Elafonisi, vor Gythion d Insle Kranai und im Norde di drai chliine Trinisa. De grööst Fluss wo in Lakonische Goilf mündet isch de Eurotas. Di grööste Stedt sind Gythion und Neapolis.
Albis
Dr Albis isch e Bärgchetti im Kanton Züri.
Dä längzognig und drby zimli schmaal Bärgzuug foot im Süde bi Sylbrugg aa und goot bis uf Urdorf, Uitike und Schliere im Weschte vo Züri. Er isch öppe 22 Kilometer läng und bildet uf vil Abschnitt en Bärggraat, wo meischtens au d Gränze zwüschet de Gmeinde uf beide Syte druff laufe.
Uf dr Weschsyte sind under am Albis s Platoo vo Huuse, dr Türlersee und s Reppischtaal, uf dr Oschsyte lyt s Syltaal mit em Sylwald. Vo Sylbrugg a ufzellt sind die bedüütendere Höchine uf em Albis s Mätteli, s Albishorn, dr Bürgle, wo dr höscht Punkt vom Albis isch (914 Meter über Meer), d Hochwacht, dr Ober Langnauerbärg, d Felsenegg und dr Üetlibärg.
Bi dr Buechenegg und em Albispass sind Stroosse über e Bärg bout worde, und a divärse Stelle cha me uf Fuesswääg über de Bärg, so wie bi dr Baldere und dr Schnabellücke. Vo Adliswil us goot e Säilbahn uf d Felsenegg, vo Leibach us eini uf Mädike, und uf e Üetlibärg fahrt d Üetlibärgbahn.
D Oschtflangge vom Albis isch wäge dr Erosion vo dr Yschzyt a vilne Stelle zimli steil. Es het au grossi Abschnitt, wo’s a de Felswänd vo Nagelflue und Sandschtei immer wider Ärdrütsch git, wie öppen i dr Falätsche.
Lurcy
Lurcy ìsch a frànzeesche Gmein ìm Département Ain ìn dr Region Auvergne-Rhône-Alpes.
Geogràfi
Sa lit ìn dr Làndschàft Dombes ìn dr Neche vu dr Saône. D Nochbergmeine sìn Montmerle-sur-Saône, Saint-Georges-de-Reneins, Messimy-sur-Saône, Chaleins un Francheleins.
Gschìcht
Lurcy ìsch zitter dr Reemischa Zitt bewohnt, dr ursprunglig Nàmma vu dr Gmein ìsch Luperciacum gsìì. Mìt dr Zitt ìsch da Nàmma Lurce, Lucieu, Luriceu, Lurcieu, Lurceu (ìn dr Frànkoprovenzàlischa Sproch) un schliaßlig Lurcy worra.
Heinrich Heine
__KEIN_INHALTSVERZEICHNIS__ Dr Christian Johann Heinrich Heine (* 13. Dezämber 1797 as Harry Heine z Düsseldorf im Herzogdum Bärg; † 17. Februar 1856 z Bariis) isch äine vo de bedütendste dütsche Dichter, Schriftsteller und Schurnaliste im 19. Joorhundert gsi.
Dr Heinrich Heine gältet as äine vo de letzte Verdräter vo dr Romantik und gliichzig as iire Überwinder. Er het d Alldaagssprooch lüürikfähig und s Föiton und dr Räisebricht zur Kunstform gmacht. Er het dr dütsche Liddratuur en eliganti Liichtikäit gee, wo si vorhär nit kennt het. D Wärk vo kuum eme andere dütschsproochige Dichter si bis hüte so hüfig übersetzt und verdoont worde. As kritische, politisch angaschierte Schurnalist, Essayist, Satiriker und Poleemiker het dr Heine Bewunderig aber au Angst gweckt. Im Dütsche Bund het d Oobrikäit iim verbote, z veröffentlige und dorum het er sini zwäiti Lääbenshelfti z Bariis im Exiil verbrocht. D Antisemite und d Nazionaliste häi dr Heine wäge sinere jüüdische Häärkumft und sinere politische Haltig über e Dood uuse aagfindet. D Rolle vom Ussesiter het si Lääbe, si Wärk und däm si Rezepzioonsgschicht brägt.
Originaalusgoobe
Noch em Joor wo s in Buechform erschiine isch
Weblingg
Über e Heine
Fritz Hans Schweingruber
Dr Fritz Hans Schweingruber (* 29. Februar 1936 z Chrouchtu, BE; † 7. Jänner 2020 z Biirmischtoorf, ZH) isch e Schwyzer Dendrochronoloog un Brofässer fir Walddynamik un Dendrowisseschafte gsii.
Lääbe
Dr Fritz Schweingruber isch zeerscht Primarleerer un Organischt gsii. Bis anne 1965 het er nyyn Joor lang an Schuele im Ämmitau unterriichtet. Derno het er Botaanik, Zoology, Geology un Ur- un Friegschiicht an dr Universiteet Bärn studiert un derno Holzbiology an der ETH Züri. Wun er dr eseschtryychisch Botaniker Bruno Huber chännegleert het, het des sy Inträssi gweckt fir di dendrochronoloogisch Foorschig. 1972 het er in sischtemaatischer Pflanzesoziology promoviert.
Noch ere Zyt as Biologyleerer am Gimnasium Köniz bi Bärn un an dr Privaatschuel Dr. Feusi het er ab 1971 an dr Aidgnessische Foorschigsaaschtalt fir Wald, Schnee un Landschaft WSL z Biirmischtoorf gschafft. Deert het er d Foorschigsgruppe Dendrochronology ufböue. Anne 1976 het er e usseroordeligi Brofässuur an dr Universiteet Baasel mit dr Habilitation «Prähistorisches Holz» iberchuu.
Foorschig
An dr WSL het dr Schweingruber s Noordhemisphärisch dendroklimatoloogisch Daatenetz in Zämenaarbet mit em Keith Briffa (Climatic Research Unit Norwich), em Jewgeni Waganow (Sibiirischi Federaal Universiteet Krasnojarsk) un em Stepan Schijatow (Uraalischi Federaal Universitet Jekaterinenburg ufböue. Doderzue het er Expedizioone uf Weschteuropa, USA, Kanada un Sibiirie organisiert. Är het Studänt*ine vu dr Universiteete Baasel. Züri, Bärn, Stuegert, Grenoble, Marseille, Teheran un Abakan uusbildet. Är het di «Internazionaale dendro-ekoloogische Fäldwuche» (ab 1986) un di «Internazionaale dendro-anatoomische Wuche» (ab 2001) ins Lääbe grufe un het die bis anne 2019 glaitet.
Zue syne Publikazioone gheere d Leerbiecher Der Jahrring, Dendroökologie, Wood Structure and Environment, Mikroskopische Holzanatomie, Europäische Holzanatomie un The Plant Stem.
Syt syre Emeritierig 2001 het het e Gaschträächt an dr WSL ghaa un het wyter gfoorscht mit drSchwäärpinkt Taxonoomisch-anatoomisch-dendrochronoloogischi Analys vu Chryter un Zwäärgstryycher. E zäntraal Projäkt isch dooderbyy d Altersbstimmig un Anatomy vu Hoochgebiirgspflanze in dr Alpe un em Himalaya gsii.
Wäschenbeuren
Wäschebeire (dt. Wäschenbeuren) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Wäschebeire leit am Rand vom Schurwald am Hauestaufe zwisch em Filsdal ond em Remsdal. Nochbergmoede send d Städt Lorch ond Schwäbisch Gmünd em Oschtalbkroes im Norde, d Kroesstadt Geppenge em Oschte ond Side ond Birebach ond Bertlenge em Weschte.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 38,6 % Landwirtschaftsfleche, 52,4 % Wald, 7,6 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Wäschebeire gheret s Dorf Wäschebeire, d Weiler Krettehof, Lendebronn ond Wäscherhof, s Gheft Beitemihle ond d Wohnblätz Schitzehof ond Ziegelhitte.
Gschicht
Em Johr 1271 wird zom eschte Mol en Konrad der Wascher ond au dr Ort Buron gnennt, 1380 d Wescherburg.
Verwaltong
Wäschebeire hot mit dr Stadt Geppenge ond dr Gmoede Schlat ond Wãnge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes ischt dr Karl Vesenmaier.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Wäschebeire ghert zom Schwäbisch.
Wangen (bei Göppingen)
Wãnge (dt. Wangen) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Wãnge leit iber em Filsdal am Rand vom Schurwald. Nochbergmoede send Adelberg em Norde, Bertlenge ond Rechberghouse em Oschte, d Kroesstadt Geppenge em Side, d Stadt Uigne em Weschte ond d Stadt Schorndorf em Rems-Murr-Kroes em Nordweschte.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 52 % Landwirtschaftsfleche, 31,7 % Wald, 15,9 % Sidlongsfleche ond 0,4 % sonschticher Fleche.
Gmoedsgliderong
Zue Wãnge gheret d Gmoedsdoel Oberwälde ond Wãnge.
Gschicht
Wãnge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1274.
Verwaltong
Wãnge hot mit dr Stadt Geppenge ond dr Gmoede Schlat ond Wäschebeire a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Laure Lavalette
D’ Laure Lavalette (* 16. Àwrìl 1976 z’ Pàriis) ìsch a frànzeescha Politikera vum Rassemblement National (RN). Zitter 2022 ìsch sa Àbgoordneta vum Département Var ìn dr Nàzionààlversàmmlung. Üsserdam ìsch sa zitter 2021 Regionààlräätin vu dr Provence-Alpes-Côte d’Azur, un vu 2014 bis 2022 ìsch sa Gmaindaräätin vu Toulon gsìì.
Wangen (bei Göppingen)
Verwaltong
Dr Schuldes ischt dr Daniel Frey (CDU).
Laure Lavalette
ìhr Laawa un Kàrriar
Ìhr Vàtter ìsch Mìtglììd ìn dr neofàschìschta Beweegung Ordre Nouveau gsìì un hàt sìch schpeeter em Front National (FN) ààgschlossa. Ar ìsch Ankelkìnd vu’ma Kampfer vu da Croix-de-Feu gsìì — dàs ìsch a Liiga, wo ànna 1936 uffgleest worra-n-ìsch. Ar ìsch FN-Kàndidààt gsìì bii da Pàrlàmantswàhla vu 1993 un 1997 ìm 5. Wàhlkrais vum Département Gironde.
Wangen (bei Göppingen)
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Wãnge ghert zom Schwäbisch.
Laure Lavalette
ìhr Laawa un Kàrriar
D’ Laure Lavalette hàt z’ Bordeaux a Maischterpriafung vum Wiiracht bschtànda un hàt sìch ànna 1999 z’ Toulon nììdergloo. Wahrend ìhrem Schtudium hàt sa zwìscha 1996 un 1998 d’ Àbtailung Bordeaux vu dr nàzionàlìschta un identitäära Beweegung Renouveau Étudiant glaita, wo mìt’m Front National un dr Groupe Union Défense (GUD) verbunda gsìì ìsch. Noh dr Zittung L’Express hàt dia Grupp hüüfig àn Kampfa un Ìwwerfàlla geega-n-ìwwer Lìnks-Àktìwìschta mìtgmàcht.
Ànna 1997 hàt sìch d’ Lavalette em Front National ààgschlossa. Ìm Joohr druff ìsch sa FN-Kàndidààtin bii dr Kàntonààlwàhl z’ Bègles ìm Département Gironde gsìì, àwwer ìsch nìt gwählt worra. Ànna 1999 ìsch sa Mìtglììd ìm Bruno Mégret siinera Pàrtäi Mouvement National Républicain (MNR) — dàs ìsch a Àbschpàltung vum Front National gsìì. A pààr Moneeta schpeeter ìsch sa zem FN z’ruckkumma.
Bii dr Pàrlàmantswàhl vu 2022 ìsch d’ Lavalette ìm 2. Wàhlkrais vum Var àls Àbgoordneta gwählt worra — àn dr zwaita Wàhlrunda hàt sa dr LREM-Kàndidààt Ange Musso mìt 51,64 Prozant vu da Schtìmma gschlààga. Waaga-n-em Siig hàt sa üss ìhrem Àmt àls Gmaindaräätin vu Toulon müassa z’rucktratta. Ìn dr Nàzionààlversàmmlung ìsch sa Mìtglììd vum Üssschuss fìr soziààla-n-Ààglaagahaita — doo düet sa d’ FN-Fràkzioon koordiniara.
D’ Lavalette ìsch kàthoolischa Tràdizionàlìschta un geht jeeder Sunntig uff dr tridentiinischa Mass. Sa ìsch d’ Müatter vu fìmf Kìnder, drunter a behìnderta Tochter.
Messenischer Golf
De Messenischi Golf isch de westlichi vo de zwee Gölf im Süüde vo de Peloponnes. Er isch e Tail vom Ionische Meer.
Im Weste werd er vo de Messenische Halbinsle vom Ionische Meer trennt, im Ooste dör d Mani vom Lakonische Golf. Er werd vo de Vorpirg Akritas im Weste und Tainaron im Oste bigrenzt. De wichtigst Fluss, wo in Golf mündet, isch de Pamisos, anderi sind de Aris und de Nedon. Di drai Flüss chömed usem Taygetos. Im Golf gits kai groossi Insle, im Südweste vorem Kap Akritas litt aber Venetikó.
De Nordtail vom Golf isch flach und vor de Trochelegig i de Noizitt Marsch gsii. Gueti Natuurhäfe sind im Weste de vo Koroni, bi Petalidi und uf de Mani bi Kitries, Kardamli und Itilo.
Di gröössti Stadt am Messenische Golf isch Kalamata im Nordoste, anderi gröösseri Ortschafte sind Koroni im Weste und Kardamili uf de Mani.