cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eggerberg
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 4,4 % glägu.
Ittlingen
Ittlinge (amtlich Ittlingen) ischt a Gmoed em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Eggerberg
Religion
92,7 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 4,5 % evangelisch-reformierti.
Ittlingen
Geografi
Ittlinge leit em obere Dal vo dr Elsenz. D Nochbergmoede vo Ittlinge send Sinsheim, Kirchardt ond Eppingen.
Eggerberg
Politik
Dr Ggmeindspresident va Eggerbärg ischt dr Reto Zimmermann (Stant Oktober 2017).
Ittlingen
Geografi
Vo dr Gmarkong send 65,8 % Landwirtschaftsfleche, 18,7 % Wald, 12,9 % Sidlongsfleche ond 2,6 % sonschtiche Fleche.
Eggerberg
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 382 Iwonru 99 % Titsch als Höiptspraach aagigää, 0,5 % Franzeesisch, 0,3 % Talienisch und 0,2 % anneri Spraache.
Ittlingen
Gmoedsglidrong
Zua Ittlinge gheret koene weitere Ortsdoel.
Eggerberg
Spraach und Tialäkt
Dr heggschtalemannisch Tialäkt va Eggerbärg gcheert zen weschtlichu Tialäktu vam Wallisertiitsch.
Ittlingen
Gschicht
Ittlinge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 773 als Uchlinheim.
Verwaltong
Ittlinge hot mit dr Stadt Eppingen ond dr Gmoed Gemmingen a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes vo Ittlinge ischt dr Achim Heck.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Ittlinge ghert zom Sidfränkisch.
Klassifikation der Papua-Sprachen
Die Ibersicht zaigt d Sprochfamilie un isolierte Sproche, wu unter em Uusdruck Papua-Sproche zämmegfasst wäre. Des sin alli Sproche im Biet rund um Neiginea, wu nit zue dr Austronesische Sproche, 808 Sproche, dodervu 6 uusgstorbe mit insgsamt rund 4,1 Millione Spräche.
Fischenthal
Fischetaal (amtlich Fischenthal) isch e politischi Gmäind im Bezirk Hiiwiil im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografii
Fischetaal liit im obere Töösstaal am Übergang ins Jonataal. Zue de Gmäind ghööred d Taalortschafte Gipschwiil (Gibswil) und Stääg (Steg) und rund 100 Sidlige im Töössbèèrgland. S Piet vo de Gmäind umfasst 32,5 % landwirtschaftlichi Flèchi, 61,7 % Wald, 2,5 % Sidligsflèchi, 2,1 % Vercheersflèchi und 0,5 % Gwässerflèchi.
Gschicht
Fischetaal isch zum eerschte Maal gnamset woorde im Jaar 878 als Fiskinestal.
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
De Ussländeraatäil liit bi 11,4 % (Stand 2011).
Religion
55,6 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 18,6 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggèè: BDP 3,9 %, CVP 1,1 %, EDU 7,6 %, EVP 2,9 %, FDP 4,9 %. GLP 4,7 %, GP 8,0 %, SP 12,4 %, SVP 53,6 %, Suschtigi 0,7 %.
Gmäindspresidänt isch de Josef Gübeli (Stand 2012).
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,2 % gläge.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Fischetaal ghöört zue de Oberländer Mundarte.
Adele (Sängerin)
D Adele (* 5. Mai 1988 z London), bürgerlich Adele Laurie Blue Adkins, isch e britischi Pop-, Soul-, Jazz- und R&B-Sängeri und Songschryberi. Die Oscar-, Golden-Globe- und füfzähfachi Grammy-Gwünneri het bishär meh als 100 Millione Tonträger verchauft. Si zellt wäge dem zu de erfolgrychste Sängerinne vom 21. Jahrhundert.
Läbe
D Adele isch als Einzelchind bi irere alleierziehende Muetter im Ortsteil Tottenham im Norde vo London ufgwachse. Ire Vatter het d Familie verlah, wo si drüjährig gsi isch. Si het e jüngere Halbbrüeder vätterlichersyts.
Syt em Alter vo vier Jahr isch d Adele vo Gsangsstimme fasziniert gsi. D Spice Girls het si als grossi Vorbilder bezeichnet. Sie sang als Kind Lieder der Band auf Dinnerpartys. Mit nüün Jahr isch si mit irere Muetter uf Brighton zoge. Zwei Jahr spöter aber isch uf London zruggcho; zerst uf Brixton, nachhär ine benachbarte Stadtteil im Süde vo London. Nach dem Umzug het si sich für Musikerinne wie Pink, Aaliyah, Destiny’s Child und Mary J. Blige interessiert.
Ab Herbst 2011 het si e Beziehig mit em Gschäftsmaa Simon Konecki gfüert. Am 19. Oktober 2012 isch de gmeinsami Sohn Angelo uf d Wält cho. Nach ere füüfjährige Verlobigszyt hend d Adele und de Konecki bestätigt, dass sie ghürate hend, de Hochsigstag hend si aber verschwige. Im März 2017 hend si es Huus z East Grinstead i de südänglische Grafschaft West Sussex gchauft. Im April 2019 isch iri Trännig bekannt worde.
2006–2010
2006 het Adele d BRIT School for Performing Arts abgschlosse – det isch si mit de Leona Lewis und de Jessie J inere Klass gsi – und isch mit verschidne Musiker dur Grossbritannie tourt. Dur d Websyte Myspace, wo si syt em 31. Dezember 2004 aagmäldet isch, isch si bekannt worde. E Demoufnahme mit drei Songs uf dere Websyte het Ändi 2006 zumene Plattevertrag bi XL Recordings gfüert. Si het denn au Färnsehuftritt bi de BBC z Grossbritannie gha.
Mit de Veröffentlichung vo de Single Hometown Glory isch im Herbst 2007 es grössers Publikum auf si ufmerksam worde. Im Dezember het si denn de ersti Kritikerprys vo de BRIT Awards übercho. Das isch e Prys für vilversprächendi Nachwuchstalent. Bi de BBC-Sendung "Sound of...", wo alljährlich prognostiziert, weli Künstler im nächste Jahr de Durchbruch schaffed, isch si 2008 auf Platz 1 gwählt worde. Di zweiti Single Chasing Pavements isch si im Jänner 2008 uf Platz 2 vo de britische Charts gstartet und isch drü Wuche lang det blybe. Ires Debütalbum 19, wo en Hiwys uf ires Alter gsi isch, isch äbefalls a d Spitze vo de britische Charts cho. Si isch drufabe i wytere europäische Länder veröffentlicht worde und i d Charts ygstige. D Songs handlet meistens vo Gfühl, Enttüüschige und Gedanke us de letschte Beziehig.
D Adele het 2009 d Grammys als „Beste nüüe Künstler“ und „Besti wyblichi Gsangsdarbietig – Pop“ für Chasing Pavements gwunne. Im Juni 2009 isch s Album Love & War vom australischen R&B-Sänger und Songwriter Daniel Merriweather erschine, mit dem d Adele de Song Water and a Flame ufgnuu het. Im Februar 2010 isch z Dütschland de Song My Same uf Rang 61 vo de Charts ygstige. D Lena Meyer-Landrut het de Song vorane bi de Casting-Show Unser Star für Oslo gsunge.
Syt 2011
Im Februar 2011 het d Adele mit irere Single Rolling in the Deep und irem Album 21 i de glyche Wuche Platz 1 vo de dütsche Charts erreicht. Ändi August 2011 isch s Video mit drü MTV Video Music Awards uszeichnet worde. Di beide Singles Someone Like You und Rolling in the Deep sind 2011 au emal glychzytig ganz vore i de britische Charts gsi, was syt Beatles niemerem meh glungen isch.
Als ersti Solokünstleri het si sich mit irem Album 21 insgsamt 24 Wuche lang a de Spitze vo de Albumcharts halten. Nach eme Uftritt bi de MTV Video Music Awards 2011 isch Someone Like You de Adele ire zweiti Nummer-eis-Hit i den USA worde. Di dritti Singleuskoppelig Set Fire to the Rain isch z Dütschland, z Östrych und i de Schwiiz wäge de hüfige Downloadverchäuf i d Charts cho. So isch si grad mit drü Singles us emene Album erfolgrych gsi. I de Schwiiz isch Someone Like You nach Rolling in the Deep zu irem zweite Nummer-eis-Hit worde. S Album 19 isch aafänglich im Ussland wenig erfolgrych gsi, isch denn aber nach de Veröffentlichung vo 21 i vilne Länder au no i d Charts cho.
Im November 2011 isch d Adele z Boston ade Stimmbänder operiert worde. E Polyp het zue Bluetige gfüert, wo mer mikroskopisch behandlet het. Im glyche Monet isch iri ersti Live-DVD Live at the Royal Albert Hall usecho und 21 isch mit über 140.000 Downloads s bishär meistabegladene Album z Deutschland worde. Dezue ane isch d Adele di ersti britischi Künstleri gsi, wo im Vereinigte Königrych imene Jahr drü Millione Albe verchauft het. 21 isch s meistverchaufte Album vom 21. Jahrhundert z Grossbritannie.
2012 het d Adele s Titellied zum 23. James-Bond-Film Skyfall gsunge. Der Song isch e wytere Nummer-eis-Hit z Dütschland und i de Schwiiz worde. Für d Adele und ire Co-Writer Paul Epworth hets für Skyfall e Golden Globe, en Oscar und de Grammy für de Besti Filmsong gäh.
Doch im Oktober 2012 het die Sängeri bekannt gäh, dass si sich i de nächste Jahr hauptsächlich irem Privatläbe widme weli und käs nüüs Album usegäh wärdi.
Drü Jahr spöter, am 20. November 2015, isch denn s Album 25 erschine. Au de Titel het wider mit em Alter vo de Sängeri ztue gha. 2016 isch d Adele uf Wälttournee gange, under anderem uf Dütschland. Nach 121 Konzärt het si d Tour uf Aarate vomene Arzt wäg irne Stimmbänder abbroche.
2017 het en Satirepolitiker als zentrali Forderig vo synere Partii d Verstaatlichung vo de Adele gforderet.
Uuszeichnige
Im Juni 2013 het d Adele di britischi Auszeichnung Member of the Order of the British Empire übercho.
Staatssekretariat Wohleb
Vorgänger vum Staatssekretariat isch e Direktorium gsii. S Direktorium het am 22. Novämber 1946 sy Ruggdritt verchindet, wel di Berotend Landesversammligsi an däm Dag konschtituiert ghaa het. Di franzesisch Militerregierig het dr Ruggdritt am 2. Dzämber 1946 gnämigt un per 3. Dezämber isch an d Stell vum Direktorium s Staatssekretariat drätte, wu us 6 Staatssekreter un 4 Staatskommissar bstande isch un wu dr Leo Wohleb dr Br3esidänt dervu gsii isch.
S Staatssekretariat Wohleb isch am 10. Mai 1947 per 17. Mai zruggdrätte, wel no dr Landdagswahl vum 18. Mai 1947 e Regierig uf barlemäntarischer Grundlag het soll chuu. Wel si d Verhandlige iber d Bildig vun ere Koalitionsregierig hiizoge het, isch s Staatssekretariat aber bis 6. Augschte gschäftsfierend im Amt blibe un isch derno dur s Kabinett Wohleb I abglest wore.
Mittelweier
Mìttelwihr (frz. Mittelwihr, dt. Mittelweier) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Mìttelwihr ìsch. Mìttelwihr ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Mìttelwihr ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Sina Frei
D Sina Frei (* 18. Juli 1997) isch e Schwyzer Velosportleri, wu bi Mountainbike- un Querfäldyywettbewärb un bi Ränne uf dr Stroß fahrt.
Sportligi Laufbahn
D Sina Frei het as Chind mit Ballett un Durne aagfange, speter mit Fueßball, bis sie im Alter vu zwelf Johr dur ire Vater Vater zum Velosport brocht woren isch.
Anne 2013 het d Frei (1,51 m, Ränngwicht 47 kg) ire erscht national Juged-Titel uf em Mountainbike un im Querfäldyy- un im Stroßeränne gwunne. Vu 2014 bis 2016 isch si drei Mol in Folg Schwyzer Querfäldyy-Maischteri vu dr Elite wore, 2014 un 2015 isch si nationali Str0ßemaischteri vu dr Juniorne wore. 2014 isch si bi dr Stroßewältmaischterschafte im Ränne vu dr Juniorne gstartet un uf Blatz elf chuu. Bim tschechische Elite-Etapperänne Gracia Orlová het si 2018 d Bärgwärtig gwunne.
Di 23-Jehrig isch im Jänner 2021 vu Ghost Racing zum amerikanische Team Specialized Factoryracing gwägslet.
Lentienser
D Lentienser (lat. Lentienses) sind en Tailstamm bzw. Gau (pagus) vo de Alemane gsii, wo nördlich vom Bodesee im Piet vom hütige Linzgau glebt het.
Gschicht
D Lentienser werdet nume vom Ammianus Marcellinus gnennt und bizüchet sich uf Eraignis vo de Joor 355 und 378.
Ane 355 het de römisch Feldherr Arbetio e Stroofzug gege d Lentienser undernoo. Er isch zwoor inene Hinderhalt groote, het denn aber d Lentienser im End doch chöne zruggschloo.
Im Februar 378 sind d Lentienser, nochdem si erfaare hend, as s römische Heer im Oste bischäftigt isch, öber de zuegfrorni Rhii zoge und hend plünderet. Si sind denn zruggschlage wore, aber glii drufabe sind si underem König Priarius zäme mit anderne Alemane wider is Römische Riich iigfale, sind aber vom Chaiser Gratianus i de Schlacht bi Argentovaria abegmacht wore und de Priarius isch gfalle. De Gratianus het d Lentienser bis zu erne Woonsitz verfolgt und si zwunge, em Hilfstruppe z stele.
Name
De Name vo de Lentienser setzt vermuetli e keltische Name fort und isch no hüt im Name vom Linzgau erhalte.
Oberglatt SG
Oberglatt isch e Wiiller i de sanggaller Gmaind Floowiil. S litt zwösched Floowil und Goosse a de Glatt, wo d Brogg öber de Floss goot. Oberhalb defoo litt de Wiiller Borgau.
Gschicht
Bi de Brogg öber d Glatt isch e röömischi Münze gfunde wore und zwoor e Silberdenar vom Chaiser Commodus (180–192). Ane 731 werd innere sanggaller Uurchund villa Clata gnennt, wobi nöd sicher isch, öb Ober- oder Niderglatt gmaint isch. Im Mittelaalter isch do d Zollstatio zwösched de Förstabtai Sanggale und em Toggeborg gsii. S Nidergricht Oberglatt isch langi Zitt underem Chloster Maggenau gstande. Sit spöötistens 1257 isch Oberglatt e Pfarrai gsii, wo o Floowil dezue ghört hett. D Cherche werd zerschtmool im Joor 1316 gnennt. Di hüttigi Cherche stammt usem Joor 1785, der Turn isch äälter und öppe um 1500 baut wore. De Gasthoof Hirsche isch ide 1770er Joore baut wore.
Pfyn
Pfii (amtlich Pfyn) isch e politischi Gmaind im Bezirk Frauefèld im Kanton Thurgau, Schwiz.
Geografi
Pfii liit a de Thur zwüsched Frauefèld und Stèckbore. D Gmaindsflechi bstoht us 59,7 % landwirtschaftlicher Flechi, 30,3 % Wald, 8 % Sidligsflechi und 2,1 % sustiger Flechi.
Gschicht
Pfii isch zum erschte Mol gnamset worde im Joor um 280 as ad fines (1155 Phina).
Bevölkerig
Quelle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraatail isch 2010 bi 12,1 % gläge.
Paideia
Paideia (griechisch: παιδεία (paideía), für „Erziehig“ odr „Lehre“) isch d Art gsi wie mä im antike Griecheland und Rom d Chinder, das heisst d Buebe (gr. παῖς (pais) „Bueb, Chind“ ), erzoge het. D Römer hai ere Humanitas gsait. Zu de Fächer hei Durne, Grammatik, Rhetorik, Musig, Mathematik, Geografii, Naturkund und Philosophii ghört. Sit dr schbootklassische Ziit wird dr Begriff im wiitere Sinn für „Bildig“, „Kultur“ und „Humanität“ bruucht, Sache, wo mä sich dur sä vo de Barbare unterscheidet het. Si isch aktiv und dynamisch gsi und het so die wäsentlige Züg vo dr griechische Kultur zämmegfasst.
Pfyn
Religion
53,8 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 28,9 % sind römisch-katholisch (Stand 2000).
Paideia
Die früeje Chrischde hai dr Unterricht an ihre höchere Schuele, wie die z Alexandria, noch dr paideia organisiert. Zuesätzlig zue de klassische Fächer isch Theologii as die höggschdi Wüsseschaft glehrt worde.
D Renaissance-Humanischde hai d paideia, wo vo dr middelalterlige Scholastik vernochlässigt worden isch, neu entdeckt und ihri pädagogische Beschdräbige druf gründet.
Dr Begriff paideia isch mit enkyklios, won ä Kreis oder es vollschdändigs Syschdem bedütet, kombiniert worde zur enkyklios paideia, dr allgemeine Bildig, vo wo „Enzyklopedii“, ä groosse Leitfade odr Lehrbuech für die allgemeine Bildig abschdammt, vo wo die allemannisch Wikipedia es hervorragends Bischbil isch.
Pfyn
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch 2011 bi 1,5 % gläge.
Sprooch un Dialäkt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 1804 Iiwooner 93 % Dütsch as Hauptsprooch aagèè, 0,3 % Französisch 0,8 % Italienisch und 5,9 % anderi Sprooche.
De hochalemannisch Dialèkt vo Pfii ghöort zum Oschtschwizerisch
Schwäbisches Donaumoos
S Schwäbisch Donaumoos isch e Deil vum Donauried un eis vu dr greschte Naturschutzgebiet vu Bayern. S lyt zwische Ulm un Gundelfinge. Ass mer s besser cha unterscheide vum bekanntere Donaumoos sidlig vu Ingolstadt wird s Schwäbischs Donaumoos gnännt, im Dialäkt heißt aber eifach "Moos".
Voreb s im 19. Johrhundert zem greschte Deil drucke gleit woren isch, isch s e risig Moor- un Sumpfgebiet gsi, wu bis hite – gferderet dur Renaturierigsmaßnahme – e großi Artevilfalt in dr Dier- un Pflanzewält bewahrt het. Näbe sältene Dierer wie Kiebitz un Brochvegel het s au as Bsunderheit e Bruetbäärli vum Kranich. S Fychtgebiet isch au ne wichtige Nahrigsliferant fir Wyßstorche, wu z Bächinge un z Gundelfinge bruetle.
D Deilgebiet Gundelfinger Moos, Sophieried un Langenauer Ried sind bsundersch naturnoch un do het s vil sälteni Dierer un Pflanze, wu typisch sin fir Fychtgebiet. Derzue biete d Flachwasserzone dert vor allem im Friejohr un im Spotjohr e ideale Raschtplatz fir Zugvegel. In däre Zyt trifft mer dert vilmol e groß Aazahl Silberreigel un Wildgäns aa, wu sich uf dr Fälder in dr Nechi vu dr Gwässer niderleen.
E wichtige Deil zum Naturschutz trait d Arbetsgmeinschaft Schwäbischs Donaumoos e. V. byy, wu anne 2000 z Bächinge e Museum iber s schwäbisch Donautal ufgmacht het, s "mooseum - Forum Schwäbischs Donaudal".
Ort in dr Umgäbig
z Bade-Wirttebärg:
z Bayern:
Stanisław Lem
Läbe un Wärch
Dr Stanisław Lem isch as Suhn vun ere polnisch-jidische Arztfamilie uf d Wält chuu, syy Vater isch Hals-Nase-Ohre-Arzt gsii. Dr Stanislaw Lem het e bhieteti Chindhait gha un het vu 1940 bis 1941, noh dr Bsetzig vu Lemberg dur sowjetischi Druppe, Medizin an dr Universitet Lemberg studiert.
Dur dr Zweet Wältchrieg sin syni Studie unterbroche wore. Dr Lem, wu mit gfelschte Bapyrer syni jidisch Härchumft het chenne verhaimlige, het im Chrieg as Hilfsmechaniker un Schwaißer fir e dytschi Firma gschafft, wu Altmatrial uffgschafft het. Dr Lem isch e Mitglid gsii vum Widerstand gege di dytsch Bsatzigsmacht. Wu am Änd vum Chrieg Pole zum zwaite Mol vu dr Rote Armee eroberet un dur d Sowjetunion kontrolliert woren isch, het er wytergamcht mit syym Studium z Lemberg, het aber, wu syy Haimetstadt an d Sowjetunion gfallen isch, anne 1946 mieße uf Krakau zie.
An dr Jagiellone-Universitet z Krakau het er syy Medizinstudium zum dritte Mol wider ufgnuu. Do het er zwische 1948 und 1950 am Konserwatorium Naukoznawcze as Forschigsassischtänt gschafft bim Dr. Mieczysław Choynowski an Brobläm vu dr aagwändete Psychologi. Um die Zyt het in syre Freizyt er au aagfange mit Schrybe vu Gschichte. Anne 1948 isch syy erschte Roman Szpital Przemienienia (dt. Die Irrungen des Dr. Stefan T.) entstande.
Dr Lem het s Zertifikat fir e abgschlosse Studium iberchuu, bim letschte Exame het er sich aber gwaigeret, Antworte im Sinn vum Lyssenkoismus z gee, wel er dää abglähnt het. D Briefer hän e wäge däm durgheie loo un är het nit as Militerarzt chenne schaffe.
Simonswald
Simeschwald (amtlich Simonswald) isch e Gmei im Simeschwälder Dal, eme Deil vum Naturpark Südschwarzwald im Südweschte vu Bade-Württeberg im Landkreis Emmedinge, öppe 25 km nordöschtlich vu Friburg im Brisgau.
Stanisław Lem
Läbe un Wärch
Dr Stanisław Lem isch Mitglid vum polnische Schriftstellerverband gsii, vum P.E.N.-Club un, syt 1972, vum Komitee Polen 2000, wu unter dr Fäderefierig vu dr polnische Akademi vu dr Wisseschafte stoht. Syt 1994 isch er Mitglid vu dr PAU (Polska Akademia Umiejętnośc, "Polnischi Akademi vu dr Chänntnis") gsii.
Simonswald
Geographi
Die lang gstreckt, mehrkernig Gmei Simeschwald umfasst nohzue die gsamt guet besidelbar Dalflächi entlang an dr Wilde Guetich. Sällere ihr Dal wird menkmol insgsamt as Simeschwälder Dal bezeichnet. Es mündet bi Guetich im Brisgau in s'Dal vu dr Elz.
Stanisław Lem
Läbe un Wärch
Dur syyni utopische Wärch het sich dr Lem dr Ruef erworbe, ain vu dr greschte Schriftsteller in dr Gschicht vu dr Science-Fiction-Literatur z syy. Syyni Churzgschichte, Roman un Essay zaichne sich vor allem dur e große Ideeärychtum un fantasivolli sprochligi Neischepfige uus. D Kritik an dr Machbarkait un em Verstoh vu dr tächnische Entwicklig im Kontext vu philosophische Diskurs sin e zäntrale Bstanddail vu syyne Wärch.
Simonswald
Geographi
Dr Ortsdeil Simeschwald lit gröschtedeils im Dalgrund uf öppe 300 m ü. NN. Dalufwärts entlang an dr Wilde Guetich lige witeri Ortsdeile vu dr Gmei. Uf Nordoschte un Südweschte hi zwige vum Hauptdal zahlrichi, deils besidelti Näbedäler ab. In Obersimeschwald wird s'Dal enger un fangt a in Richtig Südoschte uf d'Schwarzwaldhöchene z'stige. D'Gemarkig vum Ortsdeil Obersimeschwald am Oberlauf vu dr Wilde Guetich erstreckt sich bis zum Gipfel vum Brend uf 1150 m ü. NN.
Stanisław Lem
Läbe un Wärch
Em Stanisław Lem syni Biecher sin bishär in 57 Sproche ibersetzt wore un hän e Uflag vu iber 45 Millione ghaa.
Simonswald
Geographi
(Zue dr Geographie lueg au: Guetich (Elz).)
Stanisław Lem
Läbe un Wärch
Am 27. Merz 2006 isch dr Lem noch ere lengere Chranket in ere Klinik z Krakau im Alter vu 84 Johr gstorbe. Syy Grab lyt uf em Salwator-Chilchhofe z Krakau.
Simonswald
Gschichte
Simeschwald isch erschtmols anno 1178 urkundlich erwähnt worre.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Bettenau
Pettenau (amtlich: Bettenau) isch e Wiiller i de sanggallische Gmaind Jonschwil. Er litt zwösched Jonschwil und Oberozwil am westliche End vom Pettenauer Waier. Südlich vom Wiiller isch no s Ghöft Oberpettenau mitere aalte Möli. De Willer bistoot vor alem us aalte Puurehüser. De Ort werd ane 772 zerschtmool innere sanggallische Uurchund as Betinauuia gnennt. Innere Urchund vom Joor 874 haissts Petenouwa. Oberpettenau werd zerschtmool 1468 gnennt. Im Joor 1803 isch de Wiiller zo de Gmaind Jonschwil choo.
Simonswald
Wappe
Vor eme links gäle un rechts wisse Hindergrund stehn drei grüeni Baim uf eme rode Dreiberg.
Gmeipartnerschafte
Sit 1997 bestoht e Partnerschaft mit dr Gmei Worthing an dr englische Südküschte.
Wirtschaft un Infrastruktur
Simeschwald isch e staatlich anerkennte Erholigsort, wo sich bsunders durch si reizmilds Klima uszeichnet.
Verkehr
Durch die ganz Gmei verlauft über 17 km d'L173, wo als Deil vu dr Dütschi Uhrestross vu dr B294 z'Guetich zue dr B500 (Schwarzwaldhochstross) bi Furtwange-Neueck verlauft.
Uf sällere Stross lit au d'Buslinie 7272 vu dr Südbadenbus GmbH (SBG) vu Waldkilche über Guetich un Simeschwald uf Furtwange, wo in Guetich-Blibich un z'Waldkilche Aschluss uf d'Elzdalbahn het.
Musee
S'Dorfmuseum Jockehof findet sich ime alde Bürehof in dr Ortsmiddi vu Obersimeschwald. S'historisch Hüs isch um 1640 baut worre. D'Sammlig zeigt hauptsächlich Gerätschafte, wo im Simonswälderdal zum Isatz kumme sin.
Naturdenkmoler
E sähenswerts Naturschauspil stelle d'Zweribachwasserfäll dar. Sie lige midde ime numme z'Fuess vom Ortsdeil Wildguetich erreichbare Naturschutzgebit.
Dr Simeschwälder Mühlewanderwäg füehrt vum Ortskern us insgsamt 6 km un 150 Höchemeter über Haslesimeschwald vorbi an historische Schwarzwaldmühlene.
Rätobarier
D Rätobarier (lat. Raetobarii) sind en Tailstamm vo de Alemane gsii, wo vermuetli nördlich vo de Donau im Piet vom Nördlinger Ries glebt hend. Si werdet nume i de Notittia dignitatum gnennt, emene römische Handbuech usem früene 5. Joorhundert, wo d Verwaltig und di militärischi Organisation vom Römische Riich ufzaichnet. Deno hend d Raetobarii zäme mit de Bukinobante i de Hoofarmee (auxilia palatina) vom Ostriich tienet.
De Name setzt sich usem Name vo de römische Provinz Raetia und em germanische Stammnametail *-warijôz »Biwooner« zäme, aso öppe d »Biwooner vo Rätie«, well si im Piet vo Rätie gwont hend, wo d Römer um 260 verlore hend.
Communauté de communes de l’Agglomération de Sarrebourg
D Communauté de communes de l’Agglomération de Sarrebourg isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu acht Gmaine im Arrondissement Sarrebourg aaghert hän.
Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Stadt Sarrebourg, wu au dr Sitz vum Verband gsii isch. Presidänt isch dr Roland Klein gsii. Im Johr 1999 het d Communauté de communes de l’Agglomération de Sarrebourg 19.243 Yywohner uf 88,5 km² ghaa.
Gmaine
Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert:
Haldenwang (Schwaben)
Haldawang (amtlich Haldenwang) ischt a Gmoed em Landkroes Genzburg z Bayern.
Geografi
Haldawang leit en dr Region Donau-Iller am Ibergang zwischa dr Schwäbische Alb ond dr Donaulandschaft.
Vo dr Gmarkong send 60,0 % Landwirtschaftsfleche, 28,4 % Wald, 10,5 % Sidlongsfleche ond 1,2 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Haldawang gheret d Derfer Haldawang, Eichenhofen, Hafenhofen ond Konzenberg, dr Weiler Mehrenstetten ond dr Freibergerhof.
Gschicht
Haldawang hot seit 1525 dr Freiherra vo Freyberg-Eisenberg ghert ond ischt 1806 zua Bayern komma..
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 3,9 % gleäge.
Religion
93,6 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 4,3 % evangelisch.
Verwaltong
Haldawang hot mit dr Gmoede Dirrlaungna, Landeschberg, Refinga ond Winterbach a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Birgermoeschter vo Haldawang ischt dr Georg Holzinger.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Haldawang ghert zom Schwäbisch.
Kabinett Wohleb III
S Kabinett Wohleb III t vum 22. Februar 1949 bis zum 25. April 1952 d Landesregierig vu Bade bildet. Ändgiltig ufglest wore sin d Minischterie zum 17. Mai 1952.
Lu Xun
Dr Lu Xun (, äigentlig ; * 25. September 1881 z Shaoxing; † 19. Oktober 1936 z Shanghai) isch e chinesische Schriftsteller und Intellektuelle gsi. Er het bi dr Beweegig vom vierte Mäi mitgmacht, wo vo dr Beida (Peking-Universidäät) usgange isch. Mit andere Intellektuelle het er d Baihua-Beweegig understützt, won e Reformbeweegig für literarischs Schanr und Stil gsi isch. Wäärend er in dr Volksrepublik China as Begründer vo dr modärne chinesische Litratuur gältet, si z Taiwan sini Wärk joorzääntelang verbote gsi, bis s Chriegsrächt am Ändi vo de 1980er Joor ufghoobe worde isch.
Wärk
Büecher uf Dütsch
Fameck
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Fameck lijt uf dr linke Dàlsitte vun dr Mosel, rund zehn Kilometer sìdweschtlich vun Thionville uf re Heche zwìsche 167 und 363 m ìwer em Meeresspiejel.
D Nochbergmeine vin Fameck sìn Florange ìm Norde, Uckange ìm Oschte, Richemont ìm Sìdoschte, Gandrange, Vitry-sur-Orne ìm Sìde, Ranguevaux ìm Weschte und Hayange und Serémange-Erzange ìm Nordweschte.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Fameck ìsch. Fameck ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Fameck ghert zem Lorrain.
Vertrag von Verdun
Dr Verdrag vo Verdun isch 843 zwüsche de drei überläbende Änkel vom Karl em Grosse, de Söhn vom Ludwig em Fromme gschlosse worde. Die drei hai ghändlet drüber, wär was vom Erb vo ihrem Vater überchiem. D Vorverhandlige zum Vertrag si im gliiche Johr in dr Basilika St. Kastor z Koblänz vo 110 Abgsandte vo de betroffene Herrscher gfüehrt worde. S Ergäbnis vo de Verhandlige, wo nit as Verdragstext ufgschriibe worden isch (bzw. vermisst wärde), isch d Deilig vo dr Macht im Fränkische Riich vo de Karolinger und d Ufspaltig vom Riich in drei Deil:
Churze Bestand, Wirkig
Vor em Verdragschluss het me lang verhandlet und isch sich mit Misdraue begegnet. In däm Zsämmehang het me s Riich inventarisiert (Descriptio regni). D Deilig het me vorgnoh under em Gsichtspunggt vo dr Gliichwärtigkeit vo dr geographisch-politische Lag und vom wirtschaftlige Erdrag.
In de westfränkische Riichsannale, de Annales Bertiniani, heisst s in Bezug uf e Verdrag vo Verdun:
In de ostfränkische offiziöse Annales Fuldenses heisst s:
''Wo vo de Edle s Riich ufgno und in drei Deil deilt worden isch, si z Verdun in Gallie die drei König im August zsämmecho und hai s Riich deilt: dr Ludwig het dr östlig Deil übercho, dr Karl dr westlig, dr Lothar as dr eltist dr Deil drzwüsche. Wo si so Friide gmacht und mit Eid bechreftigt gha hai, si si heim zoge, jede für zum si Deil z sichere und z ordne. Dr Karl, wo Aspruch uf Aquitanie erhobe het, wil s vo Rächts wäge zu siim Riich ghöri, isch siim Neveu Pippin lästig worde, won er ihn mit zahlriiche Iifäll heimgsuecht het, öfters aber grossi Verlust in dr eigene Armee erlitte het.''
(36) Atalante
D' (36) Atalante isch e Asteroid vum Asteroide-Hauptgürtel, wo am 5. Oktober 1855 vum Hermann Mayer Salomon Goldschmidt entdeckt worre isch. Daift isch dr Asteroid uf d'Atalante worre, ere Heroi us dr grichische Mythologi.
D'Atalante beweggt sich ime Abstand vu 1,9145 (Perihel) bis 3,58 (Aphel) astronomische Eiheite in 4,55 Johre uf ere exzentrische Bahn um d'Sunne. D'Bahn isch mit 18,4295° starch gege d'Ekliptik gneigt, d'Bahnexzentrizität betrait 0,3031.
Vertrag von Verdun
Bedütig
Dr Verdrag vo Verdun het s ändgültige Schiitere vo dr Staatsidee, ass s Riich as Ganzes in dr Person und em Amt vom Kaiser repräsentiert wurd wie s in dr Ordinatio imperii vorgseh gsi isch, bedütet, au wenn under em Karl III. s Frankeriich für e baar Johr sini üsseri Eiheit wider übercho het.
(36) Atalante
D'Atalante het e Durmesser vu öppe 110 Kilometer. Si besitzt e dunkli, chohlestoffhaldigi Oberflächi mit ere Albedo vu 0,065.
Vertrag von Verdun
Bedütig
Dr Verdragsschluss isch dr Afangspunggt von ere Entwicklig, wo schliesslig im hoche Mittelalter zur Entstehig vo Dütschland und vo Frankriich gfüehrt het. Dr Verdrag sälber het me früehner as dr "Afangspunggt vo dr dütsch Gschicht" agluegt, das gsehn hüte nume no einzelni Historiker eso.
(36) Atalante
Lueg au: Liste vu dr Asteroide
Chosrau II.
Dr Chosrau II. (Chosrou []; griechisch Chosroes), Parwez („Sieger“; Parwīz [] gnennt), isch dr Soon vom Hormizd IV. und Änkel vom Chosrau I gsi. Dr Chosrau II. het vo 590 bis 628 regiert und isch dr letscht bedütendi Groossköönig vo de Sassanide gsi. Er isch Ändi Februar 628 (woorschiinlig am 28.2.) gstorbe.
Dr Chosrau isch 590 noch em Sturz vo sim Vater Köönig worde. Churz druf het en dr General Bahram Chobin verdriibe und er isch uf Byzanz gflüchdet, won en dr Maurikios understützt het. Er het Drubbe gschickt, won em Chosrau ghulfe häi si Droon zruggzeroobere. Zum Dank het dr Chosrau im Maurikios bedütendi Zuegständnis im Friidensverdraag gmacht. Wo dr Maurikios 602 gstorbe isch, isch dr Friide ume gsi und d Perser häi no di noo byzantinischi Gebiet im Oste afo eroobere, vor allem wo dr Herakleios 610 Kaiser worde isch. 626 häi d Perser und d Aware sogar zämme Konstantinopel belaageret, wenn au ooni Erfolg. Dr Herakleios het denn Persie aagriffe und sä in dr Schlacht bi Ninive im Dezämber 627 besigt. Dr Chosrau isch uf Ktesiphon gflüchdet und denn abgsetzt und ermordet worde. Si eltischt Soon, dr Siroe het d Macht an sich grisse und sini Gschwüsterte umbrocht. Churz druf isch er aber sälber gstorbe und z Persie het s Chaos gherrscht. Im Friidensverdraag vo 629/30 häi d Sassanide denn alli erooberete Gebiet wider an d Oströmer verloore.
Saul (Händel)
Saul (HWV 53) isch en Oratorium in drei Akt vom Georg Friedrich Händel.
Wie s entstande isch
Dr Händel het dr erst Akt vom 23. Juli bis zum 1. August 1738 komponiert und isch am 8. August mit em zwäite fertig worde. Denn het er die zwäi Akt instrumentiert und het an dr Opere Imeneo afo schaffe. Won er mit deere fertig gsi isch, het er am 19. Septämber wider mit dr Komposizioon vom Saul witergmacht und isch am 27. Septämber fertig worde.
D Uruffüerig het am 16. Januar 1739 im King's Theatre am Haymarket z London stattgfunde.
Rolle
D Rolle si bi dr Uruffüerig vo deene Sänger gsunge worde:
Retroflexer lateraler Approximant
De retroflexi laterali Approximant isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch.
Blaichach
Blaicha (amtlich Blaichach) isch a Gmuind im Landkrais Oberallgai in Bayern.
Geografi
Blaicha likt an dr Iller. Nochbergmuinda sind Burgberg, Sünthöf, Ofterschwang, Bolsterlang, Balderschwang, Oberstaufen und Immenstadt. Vo dr Gmarkung sind 47,7 % Landwirtschaftsfleche, 44,2 % Wald, 4 % Sidlungsfleche und 4,2 % sunschtige Fleche.
Gmaindsglidrung
Zua Blaicha gheret d Pfarrderfer Blaicha und Seifriedsberg, d Derfer Altmummen, Bihlerdorf, Ettensberg, Gunzesried, Halden, Hofen und Schwanden und dr Wiiler Reute.
Gschicht
Blaicha isch zum erschte Mol gnennt worda im Johr 1275 als Bilaicha.
Iiwohner
Dr Uusländeraadail isch 2011 bi 8,5 % gleage.
Religion
73,8 % vo dr Iiwohner sind im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 14,1 % evangelisch.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla siit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Blaicha ghert zum Bodeseealemannisch.
Guggenmusik
E Guggemusig isch e Musigart, wo bsonderscht in d Fasnetsziit bin nem Umzug odr in nem Feschtzelt gspiilt werd. Und glych heisse au d Gruppe, wo mit dere Musig ufträtte; i dr Churzform Gugge.
was es isch
Bi dä Guggemusik werdet vili bekannti Liedär vo frühner und vo dä hütige Ziit gschpiilt. Und au wänn ma d Melody guet erkenne cha, werdets mit vollere Absicht es bizeli schräg oder schiäf gschpiilt. Da alles in nem schnelle Rhythmus, wo zum mittanze iiladet. Dabii schpiilt mä meischtens uuf Blechblasinschtrument und mit alle Arte vo Schlagzüüginschtrument. Aber au andiri schuurig luuti oder tradizionelli Inschtrumänt wiä d Sackpfiife werdet mängmol bruucht.
Eini vo de kulturelle Wurzel vo dr Guggemusik lyt in eme alte Bruuch vo de Alemanne, wo im 16. Jh. zum erschte Mol überliferet isch. Selle hän dodemols de Lärm mit Hörnere, Glockene un Rassle gmacht.
Im 1874 danne hän ä paar Musikante bim Basler Morgestraich erschtmols afänge Bloosmusik zspiile. Zerscht isch des nit guat achomme abr mit de Zit hän d Lüt s akzeptiert un s isch ä Johrzent schpätr danne au polizeilich erlaubt gsi. Eso isch d Guggemusik danne ä feschte Bschtandteil vo dr Fasnet im Rumm um Basel erum worre un hät sich spöter einersiits in d Zentralschwiiz un andrersiits in s Schwobeländli usbreitet. Sit do isch se danne ä feschtr Bschtandteil vo de Basler un de Luzerner Fasnet un vo de schwäbisch-alemannische Fasnet um Südbade erum gsi. Im obere Schwobe gits sit ä paarne Johrzenti au scho ebbis ähnliches wie d Guggemusik, selle nennets abr Lumbe- odr Chatzemusik. Sit de 90er Johre un au hitztag no gits danne soebbis wie ä Modewelli bi de Gugge un eso breitet sich d Guggemusik alswiitr us un isch woohrschins in a paarne Johre übrall in de alemannisch Fasnetsregio un au bim sognennte „Fasching“ im Rhyländische un anderschtwo zfinde.
Coppet
Geografi
Coppet lyt am Gämfersee an dr Stroß Lausanne-Gämf. D Gmaiflechi umfasst 38 % landwirtschaftligi Flechi, 3,7 % Wald, 57,8 % Sidligsflechi un 0,5 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Coppet isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1294 as Copetum (1347 Copet).
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 43,1 % gläge.
Religion
31,3 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 37,3 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,7 %, CVP 8,4 %, FDP 18,4 %, GLP 6,2 %, GP 8,7 %, SP 16,1 %, SVP 26,3 %, Sunschtigi 0,5 %.
Dr Burgermaischter vu Coppet isch dr Gérard Produit (Stand Merz 2014).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 3,8 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2360 Yywohner 71,1 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 7,3 % Dytsch, 1,9 % Italienisch un 19,7 % anderi Sproche.
X-Chromosom
X-Chromosoom isch e Bezäichnig für e Gschlächtschromosoom (Gonosoom). Bi Arte mit em XX/XY-System zur chromosomale Gschlächtsbestimmig häi d Wiibli zwäi X-Chromosoome, si si dorum in Bezuug uf d Gschlächtschromosoome homozygot. Männchli mit eme X- und eme Y-Chromosoom si hingeege hemizygot. S XX/XY-System isch in verschidige Diergrubbe unabhängig vonenander entwicklet worde. Es chunnt bi Süüger, e baar Insektenarte und e baar andere Diergrubbe vor. X-Chromosoome git s au bim XX/X0-System: Bim Fadewurm Caenorhabditis elegans häi Hermaphrodite zwäi X-Chromosoome, Männli hingeege nume äi X-Chromosoom, das häisst äi Chromosoom weeniger.
Wil s X-Chromosoom in wiiblige Zälle dobblet so hüfig vorchunnt wie in männlige Zälle, häi verschidnigi Diergrubbe underschidligi Strategie zur Dosiskompensation entwicklet, für zum in de Zälle vo bäide Geschlächter e gliich hochi Mängi an Protein mache. Bim Mensch wird für das in dr früeje Embryonalentwicklig äins vo de bäide X-Chromosoome in wiiblige Zälle durch X-Inaktivierig witgehend stillgläit und wird eso zum Barr-Körperli.
D X- und Y-Chromosoome vo de Süüger si vermuetlig us äim Bäärli vo gliichartige Chromosoome entstande, wo s Y-Chromosoom immer chürzer worden isch (lueg Y-Chromosom). An de Ändine vo bäide Chromosoome git s aber immer no pseudoautosomale Regione, wo d X- und Y-Chromosoome din die gliiche Sequänze häi. Do isch in dr männlige Meiose e Crossing-over und denn e Rekombination zwüsche X und Y mööglig. Geen in deene Regione wärde uf em ‚inaktive‘ wiiblige X-Chromosom nit inaktiviert.
Bim Mensch wäiss mä von e baar Abwiichige in dr Zaal vo de Gschlächtschromosoome, öbbe X0 (nur äi X-Chromosoom) oder XXY. Wil bis uf en äinzigs alli X-Chromosoome (wiitgehend) inaktiviert wärde, isch s ehnder tolerierbar wenn äi X-Chromosoom feelt oder zvil isch, bi andere Chromosoome isch das broblematischer.
Armalausi
D Armalausi oder Armilausini sind en germanische Stamm gsii, wo zwüschet de Alemane im Weschte und de Markomanne und Juthunge im Oschte glebt hend und dörftet drum en alemannische Stamm gsii sii. De Name bizücht sich uf iri ärmellosi Chlaidig. Nochem Isidor vo Sevilla bidütet s germanische Wort armelausa »Chriegschlaid«.
Ahand vo de Peutingersche Tafle (Armalausi) hend si öppe im Piet vom Nördlinger Ries de Donau no abwärts glebt. Denebet erschiinet si ono i zwoo spootantike geographische Schrifte und i de früemittelalterliche Weltbischriibig vom Aethicus Ister. Me as de Name isch aber vonene nöd bikannt.
Mercedes-Benz Group
D Mercedes-Benz Group AG isch e börsennotierte dütsche Härsteller vo Personefahrzüüg und Nutzfahrzüüg, wo aber au Mobilitäts- und Finanzdienschtleistige aabietet. Als Dachgsellschaft mit Sitz z Schduagert übernimmt d Daimler AG Governance-, Strategy- und Stüürigs-Funktione für di zwäi rächtlich sälbschtschtändige Tochtergsellschafte Mercedes-Benz AG und Daimler Mobility AG, wo s operative Gschäft verantwortet. Di dritt Tochtergsellschaft Daimler Truck AG isch zum 12. April 2021 als äigeständig Unternäme uusglideret worde. Di bekanntest Marke vom Konzärn isch Mercedes-Benz.
Gschicht
Di hütigi Mercedes-Benz Group AG isch 1998 als DaimlerChrysler AG ggründet worde. Das isch s Ergäbnis vom Zämeschluss vo de Daimler-Benz AG mit de US-amerikanische Chrysler Corporation gsi. 2007 isch s Undernähme nach em mehrheitliche Verchauf vo Crysler in Daimler AG umbenännt worde und zum 1. Februrar 2022 no der Uusgliderig vo der Daimler Truck AG in Mercedes-Benz Group AG.
Mofa
Es Mofa oder Töffli isch es zweirédrigs Motorfààhrzüüg wo vor allem i de Schwiiz, Düütschland und Österriich wiit verbreitet isch. Luut Bestimmige cha me si i de Schwiiz scho ab eme Mindestalter vu 14 Jàhr fàhre. In Dütschland und Österriich isch s Mindestalter uf 15 Jahr ààgsetzt.
S Wort Mofa sälber isch abgleitet us de Wörter «Motor» und «Fahrrad» (hochdütsch für Velo). Mofas sind nämli ursprünglich als Motorisierti Velos entwicklet worde. S schwiizerdüütsch Wort Töffli degäge isch e Verchlinerigsform vu Töff, und das isch ursprünglich e luutmaalerischs Wort gsii.
Eischoll
Eischoll ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Weschtlich Raro im Kanton Wallis, Schwiiz.
Geografi
Eischoll lit üfer linke Sita vaner Rottu. Vannr Ggmeindsflechi sint 28,1 % landwirtschaftlechi Flechi, 45,5 % Wald, 2,3 % Sidligsflechi und 24,1 % süschtigi Flechi.
Gschicht
Eischoll ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1250 als Oiselz (1336 Oysol, 1418 ''Eysoll')'.
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 3,3 % glägu.
Religion
95 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 2 % evangelisch-reformierti.
Politik
Dr Ggmeindspresident va Eischoll ischt dr Fabian Brunner (Stant Oktober 2017).
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 500 Iwonru 97 % Titsch als Höiptspraach aagigää, 0,4 % Franzeesisch, 0,2 % Talienisch und 2,4 % anneri Spraache.
Dr heggschtalemannisch Tialäkt va Eischoll gcheert zen weschtlichu Tialäktu vam Wallisertiitsch.
Ave Maria
Ave Maria (Sei grießt, Mareie) isch dr latynisch Aafang un au dr Name vun eme Gebät vu dr kadolische Chilche, wu d Mareie, d Mueter vum Jesus Chrischts din aagruefe wird. S Ave Maria ghert noch em Vaterunser zue dr maischtgsaite Gebät im Chrischtedum. S isch au Dail vum Angelus un vum Rosechranz.
Ufböu
S Ave Maria bstoht us zwee Dail:
Täxt in dr Weschtchilche
S Ave Maria vu dr Weschtchilche, vu dr remisch-kadolische un dr anglikanische Chilche goht eso:
D Oschtchilche hän en anderi Form.
Sketsch
A Sketsch isch a kurz Theatrstick, wo vo wenig Persona gschbiilt wuud, s Publikum zom Lacha brenga will ond mit ma ibrraschenda Schluss ufheert.
Jagsthausen
Jagschthause (amtlich Jagsthausen) ischt a Gmoed em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Jagschthause leit am Onderlauf vo dr Jagscht. D Nochbergmoede vo Jagschthause send Hardthausen am Kocher, Widdern, Schöntal ond Forchtenberg.
Sketsch
Gschicht
Uffkomma isch dr Sketsch gega Ende vom 19. Johrhondert, wo en viile Ländr Kleikonschtbiina entstanda send, wo ma bald als Kabarett bezeichnet hot. Deane ihr Ziil ischt, d Leit zo ondrhalda ond mit luschdige Vorträg, doils gsonga ond doils gschwätzt, zom Nochdenka ond zom Lacha zo brenga, manchmol au so, dass oim s Lacha em Hals stegga bleibt. Fir dia Szena hot mr sich a kleina Handlong ausdenkt, wo en dr Regl vo zwoi bis viir Schbiiler uf dr Bihne (en Bayern hoißt’s uf em Brettl) ufgfiirt worra ischt. An feschda Tekscht hot’s et geba, dia Schbiiler hend imbrovisiirt. So hot’s vorkomma kenna, dass der Sketsch jeda Dag a bissle andersch gwäa isch. Schbäter hend au d Laia dui Kunschtform ibrnomma ond Sketsch als Eilaga bei bonde Âbad, Familiafeschd, Firmafeira ond Jugendgrubba ufgfiirt. Wia nô s Fernseha d Wohnzemmr erobret hot, hot au des Medium probiirt, seine Zuaschauer mit ganze Reiha vo Sketschsendonga zo ondrhalda.
Jagsthausen
Geografi
Vo dr Gmarkong send 59,5 % Landwirtschaftsfleche, 25,6 % Wald, 11,8 % Sidlongsfleche ond 3,1 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Jagschthause gheret d Ortsdoel Jagsthausen ond Olnhausen.
Gschicht
Em Johr 1090 wird zom erschte Mol a Ruggerus de Husun gnennt.
Verwaltong
Jagschthause hot mit dr Städt Möckmühl ond Widdern ond dr Gmoed Roigheim ond dr Stadt a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dr Schuldes vo Jagschthause ischt dr Roland Halter.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Rat der Ministerialdirektoren (Südbaden, 1945/46)
Dr Rot vu dr Minischterialdiräkter (Diräktorium) isch vum 2. Juni 1945 bis zum 3. Dezämber 1946 d Landesverwaltig vu Bade in dr franzesische Bsatzigszone un s Fierigsgremium vu dr Exekutive mit Sitz z Fryburg gsii, wu vu dr franzesische Militerregierig yygsetzt woren isch
S Diräktorium het am 22. Novämber 1946 sy Ruggdritt verchindet, wel di Berotend Landesversammlig si an däm Dag konschtituiert ghaa het. Di franzesisch Militerregierig het dr Ruggdritt am 2. Dezämber 1946 gnämigt un per 3. Dezämber isch an d Stell vum Diräktorium s Staatssekretariat drätte, wu us segs Staatssekreter un vier Staatskommissar bstanden isch un wu dr Leo Wohleb dr Bresidänt dervu gsii isch.
Sketsch
Gschicht
D Bedeidong vo deam Begriff Sketsch hot sich em Lauf dr Zeit gwandlet: Was am Âfang koi Ferdichbrodukt gwäa ischt, sondern Platz zom Imbrovisiira glau hot, isch emmr meh zom-ma kurza Oi-Akter worra, wo Satz fir Satz genau vorgeba worra ischt. Heitzodag geit’s em Handl a graußa Auswahl vo Biachr ond Heft mit ferdige Sketsch.
Rat der Ministerialdirektoren (Südbaden, 1945/46)
Anderi Mitglider vum Diräktorium sin vum Amt här gsii d Bresidänte
Sketsch
Ausstaddong
Wenn ma et grad beim Fernseha ischt, wo fir d Sketsch faschd emmr ganz naturalischdische Kulissa zor Verfigong standet ond d Schauschbiiler perfekt koschdimiirt send, nô langet a Bihne, wo bloß âdeided ischt. S muaß et emol emmr a Bihne sei, ma kô au uf ra Danzfläche schbiila. Es sott halt an Platz sei, wo ma d Schbiiler guet seha kâ. Au d Koschdimiirong braucht ma bloß âdeida, om da Personatyp z karakderisiira, z. B. durch a Monokl fir an alda General odr durch a Sonnabrill fir an Gängschder. Schbarsam kâ ma au mit de Requisidda ond de Kulissa omganga. Wenn z. B. a Sketsch em-ma Biro schbiilt, no braucht ma koin richdiga Schreibdisch, a ganz normals Dischle erfillt da Zweck au. Fir a Feaschdr em Hendergrond langet a baar alde Zeidonga, wo ma mit Reißnegl and d Wand hefdet ond mit ma digga Bensl grob d Omriss nuffmôlet.
Was bei de Uffiironga vo Sketsch uf koin Fall fehla deff, des ischt dui Meglichkeit, dass ma schlagardig Liachd ausschalda kâ, wenn dr letschd Satz gschwätzt worra ischt. Sonschd goht d Pointe faschd emmr vorlaura.
Bekannde Sketsch ond Sketschpersona
Weil der Artikl uf Schwäbisch gschriiba ischt, werret z’erscht de klassische Sketschbaar erwehnt, wo en deam Dialekt schwätzet. 1931 hend en Stuegert dia Kunschtfigura Häberle ond Pfleiderer s Scheiwerferliacht vo derra Welt erblickt. Dia send bis en de Sibzgerjohr vom voriga Johrhondert vom schwäbischa Komikerduo Oscar Heiler ond Willy Reichert gschbiilt worra. An de 200 Sketsch send em Lauf dr Zeit entstanda. Viile drvoo werret au heit noh vo Laiaschauschbiiler ufgfiirt, wobei meischdens dia Figura andre Nama krieget, weil mr Häberle ond Pfleiderer noh z’arg mit de Nama Heiler ond Reichert en Verbendong brengt. Dia zwoi Komiker send so beliibt gwäa, dass mr en sogar vor em Friidrichsbau-Theatr en Stuegert a Denkmal gsetzt hot.
Dr Siddeitsche Rundfunk hot 1963 a weidrs Sketschbaar gschaffa, d Stroßakehrer Karle ond Gottlob, gschbiilt vom Walter Schultheiß ond vom Werner Veith em graußa Sendesaal vo dr Villa Berg en Stuegert, wo viile Johr lang emmr am Samschdich-Nochmiddag em Radio komma send. De bekanndeschde akduelle schwäbische Sketschpersona send Hannes ond dr Birgrmoischtr, seit 1985 gschbiilt vom Albin Braig ond em Karlheinz Hartmann ond seit 1994 reglmäßig em Sidweschd-Fernseha âzgugget.
Dass mr et obedengt mehrere Persona braucht, om an gueda Sketsch ufzfihra, hot dr Schweizer Emil Steinberger bewiisa, wo dui vo ehm gschaffene Kunschdfigur Emil hot ällas alloi macha lau.
Bekannde Sketsch-Shows em deitscha Fernseha, wo emmer mol wiidr wiidrholt werret, send Harald und Eddi mit em Harald Juhnke ond em Eddie Arend, Sketchup mit em Dieter Krebs, dr Beatrice Richter ond dr Iris Berben, Nonstop Nonsens mit em Dieter Hallervorden ond viile andre. Dr am efdeschda gsendede Sketsch ischt Dinner for One, wo seit Johr ond Dag vo älle dridde Programm em deitscha Fernseha ond em Schweizer Fernseha ausgschdrahlt wuud. Dô drvo geit’s enzwischa au vorschiidene Fassonga en deitsche Dialekt.
Dr Kombonischd Paul Hindemith ond sein Librettischt Marcellus Schiffer hend 1927 d Opr Hin und zurück gschriiba, wo grad amôl a Virtlstond dauret. Bezeichnet hend dia zwoi ihr Werk abr et als Opr, sondern als Musikalischa Sketsch. Der vorzählt a Ällerweltsgschiicht, en dui auf em Hehepunkt a hehera Macht aus dr Goischtrwelt eigreift ond d Handlong wiidr zricklaufa lôht bis zom Âfang.
Monika (Operette)
Monika ischt a Operedde en drei Uffziig mit dr Musik vom eschdreichischa Kombonischda Nico Dostal. S Libreddo stammt vom Hermann Hermecke. S erscht Môl uff d Bihne komma isch des Werk am 3. Okdobr 1937 an de Wirdabergische Staatstheater z Stuegert.