cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Talheim (Landkreis Heilbronn)
Geografi
Vo dr Gmarkong send 59,6 % Landwirtschaftsfleche, 17,1 % Wald, 21,3 % Sidlongsfleche ond 2,1 % sonschtiche Fleche.
Gmoedsglidrong
Zua Daale gheret dr gleichnamig Ort, d Hef Haigern, Hohrain ond Talheimer Hof ond dr Wohnblatz Rauher Stich.
Gschicht
Daale ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1230.
Verwaltong
Dr Schuldes vo Daale ischt dr Rainer Gräßle.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Friedenweiler
Fridewiler isch e chleini Gmei im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg, öppe 10 km nordöstlich vu Titisee-Nöistadt im Schwarzwald.
Gmeigliderig
D'Gmei Fridewiler bestot us dr Ortschafte Fridewiler/Chleiisebach mit guet 700 Iwohner un em 5 km witter südlich glägene Rötebach mit 1400 Iwohner. Die Ortsdeiler, wo dur d B 31 trennt sin, bilde sit em 1. Jänner 1975 e Einheitsgmei.
Talheim (Landkreis Heilbronn)
Dialekt
Dr Dialekt vo Daale ghert zom Sidfränkisch.
Friedenweiler
Gmeigliderig
Im Ortsdeil Fridewiler/Chleiisebach lit dr chlei Chlostersee mit eme Strandbad.
Rötebach
Rötebach sich erstmols 819 als Rotinbah gnennt worre, wie e Ortsadliger wo Ruadger gheisse het si ganze Besitz im Ort dr Martinschilche in Leffige iberschriibe het. Sit 1214 het dr Ort dr Fürste zue Fürsteberg ghört. Dr jewilig Fürst isch au örtlicher Landgraf gsi. Ufgrund vum Riichdeputationshauptschluss isch Rötebach zum Grossherzigtum Bade chu. Zum 1. Jänner 1975 isch Rötebach nooch Fridewiler igmeindet worre.
Gmeirot
Dr Gmeirot wird dur e unechti Deilortswahl gwählt, d. h. jeder Ortsdeil cha e bestimmti Azahl vu Verträter in dr Gmeirot entsende, wobi es nit uf die datsächlich Iwohnerzahl vum Ortsdeil achummt.
Landdagswahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Verchehr
Friidewiler isch dur d'Bundesstross 31 an s'iberregional Strossenetz agschlosse.
Rötebach het e Bahnhof an dr nit elektrifizierte Bahnlinie vu Nöistadt nooch Doneeschige.
Bauwerke
Die im 18. Johrhundert erbaut Peter-Thumb-Chilche isch guet erhalde un aluegenswert.
Frémery
Frémery (ditsch 1915–18 Fremerchen, 1940–44 Fremersheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
Frémery lijt àm Owerlöif vun dr Frànzesche Nied ìm Saulnois uf re Heche zwìsche 228 und 280 m ìwer em Meeresspiejel.
Gschìcht
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Frémery ìsch. Frémery ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Frémery ghert zem Lorrain.
Europäische Zwergstaaten
Mit europäischi Zwergstaate, au Chliistaate oder Mikrostaate verstoot me Staate z Europa, wo ganz e chlinni Flächi händ. I irer Eigeständigkeit anerkännt sind: Andorra, Liechtestei, Malta, Monaco, San Marino und de Vatikanstaat.
Tabälle mit däne sächs Staate: Es git z Europa no witeri chlinni Länder. Die sind aber nöd ganz sälbständig.
Wiesenbach (Schwaben)
Wisabach (amtlich Wiesenbach) ischt a Gmoed em Landkroes Genzburg z Bayern.
Geografi
Wisabach leit en dr Region Donau-Iller.
Vo dr Gmarkong send 80,9 % Landwirtschaftsfleche, 2,1 % Wald, 10,8 % Sidlongsfleche ond 6,2 % sonschtige Fleche.
Gmoendsgliderong
Zua Wisabach gheret d Derfer Unterwiesenbach, Oberegg, Oberwiesenbach ond Sausenthal, ond d Oberegger Mühle.
Gschicht
Wisabach hot ab 1447 em Kloschter Roggenburg ghert ond ischt 1803 zua Bayern komma.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,3 % gleäge.
Religion
98,2 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 1,4 % evangelisch.
Verwaltong
Wisabach hot mit dr Gmoede Alatshausa, Broidadal, Deisahausa, Eabershause ond Waldahausa a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
D Birgermoeschtere vo Wisabach ischt d Ilse Thanopoulos.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Wisabach ghert zom Schwäbisch.
Keramik
Keramik, au keramischi Masse, bezäichnet vili verschidnigi anorganischi, nitmetallischi Stoff, wo grob in Ärdwaare, Stäiguet, Stäizüüg, Borzellaan und Sondermasse für d Füürfest-Industrii iidäilt wärde.
S Wort Keramik stammt us em Altgriechische: Keramos (κέραμος) isch d Bezäichnig gsi für Doonmineraal und d Brodukt, wo mä drus gmacht und brennt het.
Dr Begriff Keramik umfasst näbe de Wärkstoff, wo für d Herstellig vo keramische Brodukt verwändet wärde, und die äigentligi Keramik drus gmacht wird (Doonkeramik, Borzelaan, technischi Keramik, Glaaskeramik, Verbundkeramik) au d Geegeständ sälber, wo us Keramik gmacht und brennt si, wo as Baudäil, Gebruuchs- und Ziergeegeständ oder Wärkzüüg verwändet wärde (wie Döpferei, Sanitärkeramik, Oofechachle, Keramikblättli und anders).
Wuppenau
Wuppenòu (amtlich Wuppenau) isch e politischi Gmaind im Bezirk Wiifèlde im Kanton Thurgau, Schwiz.
Geografi
Zue de Gmaind ghöred d Ortschafte Welfensberg, Heiligkreuz, Gabris, Oberheimen, Leuberg, Hosenruck, Waldwies, Grub, Mörenau, Gärtensberg, Almensberg, Greutensberg, Secki, Remensberg und Wuppenòu. D Gmaindsflechi bstoht us 74,8 % landwirtschaftlicher Flechi, 18,6 % Wald, 6,6 % Sidligsflechi und 0 % sustiger Flechi.
Gschicht
Wuppenòu isch zum erschte Mol gnamset worde im Joor 820 as Wabbinauwa.
Bevölkerig
Quelle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraatail isch 2010 bi 6 % gläge.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch 2011 bi 1,2 % gläge.
Sprooch un Dialäkt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 1001 Iiwooner 97 % Dütsch as Hauptsprooch aagèè, 0 % Französisch 0,2 % Italienisch und 2,8 % anderi Sprooche.
De hochalemannisch Dialèkt vo Wuppenòu ghöort zum Oschtschwizerisch.
Kabinett Brauer
S Kabinett Brauer isch vum 27. Juni 1901 bis zum 8. Merz 1905 d Landesregierig vu Bade gsii.
Tataren
Tatare (Äigebezäichnig: Tatar oder Törk-Tatar, Pl. Tatarlar oder Törk-Tatarları) isch sit dr Antike in türkische Kwelle (Orchon-Rune) und sit em öiropäische Middelalter e Bezäichnig für verschiideni Turkvölker und Bevölkerigsgrubbe.
So het mä in Öiropa au de Armee vom Dschingis Khan Tatare gsäit. Mänggusch isch no en R "iinegschobe" worde und s Wort isch zu Tartare worde und het eso d Bedütig aagnoo: „die, wo us dr Höll chömme“ (vo griech. Tartaros). Mä het also d Äigebezäichnig vom ene Volk mit eme äänlige Begriff us em Griechische vermischt, wo mä, felschligerwiis, mit dr Etümologii vom Naame vom Volk in Verbindig brocht het.
Hüte wird dr Naame vor allem für e Turkvolk brucht, wo in e Hufe Däil vo Öirasie läbt, bsundrigs in dr russische Republik Tatarstan.
D Bevölkerig
Hüte git s uf dr ganze Wält fast 8 Millione Tatare, wo Tatarisch schwätze.
1989 häi in dr ASSR Tatarstan 1'765'400 Tatare gläbt; in Baschkortostan no 1'120'700.
D Tatare si zur Zit, wo Russland iir Gebiet im 16. Joorhundert erooberet het, muslimisch gsi. D Russe häi brobiert, sä z missioniere, häi aber bim Volk weenig Erfolg ghaa, au wo si herti Stroofe aagwändet und es schweer gmacht häi dr Islam uszüebe. Mee Erfolg häi si bi dr Christianisierig vo dr tatarisch Elite ghaa, wo si mit Briwilegie kööderet häi. Am Ändi vom 18. Joorhundert het d Katharina II. d Politik vo dr Verfolgig mit Aasträngige ersetzt, wo druf abziilt häi, d Muslim in Russland z integriere.
Dinner for One
Dinner for One (au under em Titel Der 90. Geburtstag oder i de Kombination Dinner for One oder Der 90. Geburtstag oder Dinner for One – The Same Procedure as Every Year bekannt) isch e Färnsehproduktion vom NDR us em Jahr 1961. Si isch ds erst Mal i de Sändig Lassen Sie sich unterhalten gloffe. In de äbefalls vom NDR produzierte Sändig Guten Abend, Peter Frankenfeld isch de Sketch am 8. März 1963 usgstrahlt worde. Es handlet sich um ne öppe 18-minütige Sketch vom änglische Komiker Freddie Frinton mit synere Partneri May Warden. Regie gfüert het de Heinz Dunkhase, au wenn de Frinton dr eigentlichi Schöpfer vo de Inszenierig gsi isch. De ursprünglichi Autor isch de Brit Lauri Wylie. Die Yleitig i der dütsche Version redt de Heinz Piper.
D Handlig mit em Fästmahl zum 90. Geburtstag vo de Miss Sophie, wo vo irem Butler James serviert wird, bestaht us ere Reie Running Gags. De Butler lauft währed de Gschicht es paarmal um de Tisch, zum die vier verstorbene Gest vo de Miss Sophie z bediene, und stolperet gäng wider über es Tigerfäll am Bode. Der James serviert der Miss Sophie Suppe u derzue Sherry, Fisch u Wysswy, Güggeli u Champanier u zum Abschluss Frücht mit Portwy. I es paar Szene isch im übrige sehr guet z gseh, das der Freddie Frinton über beidi Ohre grinset. Wenn är sech aber wider zum Publikum dräjt, verschwindet das Lache sofort wider.
Z Dütschland isch Dinner for One e feste Bestandteil vom Silväster-Programm vom dritte Programm vo de ARD. D Sändig isch Kult. Au i de Schwiiz wird si jedes Jahr am Silvästerabig zeigt. Im Schwiizer Färnseh lauft en eigeni Version vom Sketch, wo 1963 im Studio Bellerive z Züri dräiht worden isch. D Schwiizer Version isch allerdings 11 Minute läng und somit 7 Minute chürzer als d Version vom NDR. Was under anderem aber ou da drann lyt, das di ganzi Yleitig uf Dütsch fählt. Zuedäm isch ds Bühnebild andersch. So fählt ds Schmine, d Stäge isch vil tiefer u der Gong fählt. Dä fählt, da d Miss Sophie uf d Bühni chunt, ohni das sie vom James mit em Gong grüeft wird. Es fähle ou e paar Filmszene us der 61er Version. D Version vom Schwiizer Fernseh het zuedäm e andere Titel: Dinner for One – The Same Procedure as Every Year.
Es het ou e colorierti Version vo däm Sketch gä. Der NDR het 1999 das Sketch nächdräglech la coloriere u het die Version zum Jahreswächsel 1999/2000 ds erscht Mal usgstrahlt. Sythär bringt der Sänder die Version allpott wider emal.
Au wenn di beide Schouspiler wo d Miss Sophie u der Butler James spile sälber Brite sy, isch ds Sketch z Grossbritanie praktisch unbekannt.
Atmosphäre (Begriffsklärung)
Dr Begriff Atmosphäre (vu grichisch ατμός, atmós = Luft, Druck, Dampf un σφαίρα, sphaira = Chugle) stoht fer:
Buerschent
Buerschent (dt. Burscheid, frz. Bourscheid) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Ortsdail
Zue Buerschent ghere d Ortschafte Buerschent (Bourscheid), Dirbech (Dirbach), Kiemen (Kehmen), Lëppschent (Lipperscheid), Méchela (Michelau), Scheedel (Scheidel), Schlënnermanescht (Schlindermanderscheid) un Welschent (Welscheid).
Verwaltig
Buerschent ghert zum Kanton Dikrech im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Buerschent isch dr Annie Nickels-Theis. Scheffe sin d Alice Peters-Lucas un dr Raymond Junker. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Gschicht
Buerschent isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1123 as Burset (-1169: Burscheit, 1186: Burscheit, -1169: Burscheid, 1169-83: Burseith, 1185: Burcscheith, 1192: Burscheth, 1195: Bursche, 1196: Bursceit, 1196: Burscei).
Wiggensbach
Wiggeschbaa (amtlich Wiggensbach) isch a Markt im Landkrois Oberallgai in Bayern.
Geografi
Wiggeschbaa leit im Alpevorland, acht Kilometer weschtlich vo Kempte. Nochbergmoinde sind Kempte, Buchenberg und Altusried. Vo dr Gmarkung sind 61 % Landwirtschaftsfleche, 29,4 % Wald, 9,1 % Sidlungsfleche und 0,5 % sunschtige Fleche.
Gmoindsglidrung
Zua Wiggeschbaa gheret dr gleichnamig Hauptort, s Kirchdorf Ermengerst, d Derfer Emmenried, Notzen, Pfaffenried, Unterried, Wagenbühl und Westenried und d Weiler Adelegg, Aichbaindt, Artho, Bachtels, Bailers, Burg, Egg, Eggholz, Ettensberg, Feurers, Grub, Haggen, Hinlings, Hino, Hitzlo, Hofs, Holdenried, Hörtwies, Kochs, Kutten, Leuten, Millers, Nesso, Oberkürnach, Rauhenstein, Raunberg, Riedlingen, Schachen, Schmidsreute, Schwarzachen, Seibothen, Simmlers, Staudach, Strohmayers, Trunzen, Weißen, Wendelins, Winnings, Wohnen und Zur Mühle.
Gschicht
Wiggeschbaa isch zum erschte Mol gnennt worda im Johr 1182 als Witingisbach, Ermengerst 1037.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoil isch 2011 bei 3 % gleage.
Religion
83,6 % vo dr Eiwohner sind im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 11,7 % evangelisch.
Verwaltung
Wiggeschbaa ghert zua koinere Verwaltungsgmoinschaft. Dr Birgermoischter vo Wiggeschbaa isch dr Thomas Eigstler.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Dialekt
Dr Dialekt vo Wiggeschbaa ghert zum Oschtschwäbisch.
Tavannes
Tavannes (Franc-comtois [tɔˈvɔn], dt. verautet Dachsfelden) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Tavannes ligt ar Quelle vor Birs im Birstau. D Gmeindsflächi bsteit us 48,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 42,2 % Waud, 9,1 % Sidligsflächi u 0,1 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Saicourt, Reconvilier, La Heutte, Sonceboz-Sombeval, Corgémont, Tramelan u Mont-Tramelan.
Gschicht
Tavannes isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 866 aus Tehisvenna. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 18,7 % gläge.
Religion
49,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 33,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 4,9 %, CVP 2,8 %, EVP 6,2 %, FDP 6,9 %. GLP 1,5 %, GP 7,5 %, SP 28,4 %, SVP 29,0 %, Suschtigi 12,8 %.
Gmeindspresidänt vo Tavannes isch dr Pierre-André Geiser (Stang 2013).
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,7 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 3373 Ywohner 6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 84 % Französisch u 3,6 % Italienisch.
Hubert von Goisern
Dè Hubert von Goisern (* 17. November 1952 z Goisern, Obberöschterrych), eigèntlich Hubert Achleitner, isch èn öschtryschè Lièdermacher un Wältmusiger. Sini Mischung vo Rockmusig mit Elemänt vo dè traditionèllè Volksmusig macht èn zuè eim vo dè wichtigschtè Vodrètter vo dè Neuè Volksmusig, gnauer vom Alpèrock. Dè Künschtlernammè „vo Goisern“ spillt uff sin Heimètort aa.
Läbbè un Musig
I sinèrè Jugendzit hèt er i dè örtlichè Musig Drumbeetè gschpillt. Nõch Konflikt übber s Repertoire un well im Kapèllmeischter diè langè Hóór vo sèllèm jungè Musiger nit gfallè hèn, isch er uss dè Musig usè gangè. Aaschlièßend hèt er Gitarrè un Klarinèttè gleert. Diè Steirischi Handorglè, wo nèn sin Großvatter druff uffmèrksam gmacht hèt, hèt er im Sèlbschtschtudium èrscht Mitti vo sinè dryßger Johr dezuè gleert.
Südafrika, Kanada, Philippinè (1972–1983)
Mit 20 Johr isch es ym z Öschterrych kulturell un gsellschaftlich z äng worrè, denn isch er mit sinèrè Fründin nõch Südafrika gangè, wo n-er als Chemylaborant gschafft hèt. Er hÈt sich gegè d Apartheid engagyrt, nõch öppis mee wiè drei Johr isch er abber, nit zletscht wègè dè Rassèdrennung, widder nõch Öschterrych zrugg gangè. Dõ hèt er sini Fründin ghürõtè, wo uss Kanada stammè duèt, un irèn Familliènammè Sullivan aagnõ.
Mit 27 hèt er sich entschiddè, witter als Musiger z schaffè. Z Toronto hèt er zwei Johr lang Gitarrè studyrt un dört gleert, Flamenco z spillè. Nõch dè Drènnung vo sinèrè Frau isch er nòmmòl uff Reisè gangè un isch längeri Zit uff dè Philippinè gsi, wo n-er s Spillè vo dè Nasèflötè gleert hèt un durch dè Uusduusch mit dè jewyligè Volksmusigè langsam èn Zuègang zu sim eigenè musigalischè Styl gfundè, wellè us èrè Melange vo sinèrè traditionèllè heimètlichè Musig un Yflüss vo anderè, fremdÈ Styl un Richtungè bschtôt.
Öschterrych: d Alpinchatzè (1984–1995)
Anno 1984 isch er widder z Öschterrych aachõ, wo n-er als freiè Musiger un Komponischt gschafft hèt un a dè Wyner Musighochschuèl Elegtroakuschtik un experimentèlli Musik studyrt hèt. 1986 hèt er mit èm Wolfgang Staribacher d Band „Orginal Alpinchatzè“ gründèt un dè Künschtlernammè Hubert vo Goisern aagnõ; Staribacher isch dè Wolfgang vo Wyn gsi. Zèrscht hèn si in Beizè un Clubs gschpillt, mèngmõl vor èm Publikum vo nu füüf Zuèhörer. Diè èrscht Voöffentlichung vo-n-ènè isch s Album Alpine Lawine vo dè „Alpinkatzen featuring Hubert von Goisern“ im Johr 1988 gsi.
Zämmè mit èm Wolfgang Ambros, Joesi Prokopetz, Manfred Tauchen sin d Alpinchatzè 1991 uff d Watzmaa-Tournee, è Bünnèadaption vom Hörschpyl Dè Watzmaa ruèft. Im Aaschluss isch es zuè nèrè Drènnung von Staribacher chò. Dè Hubert vo Goisern hét sin Künschtlernammè bybhaaltè un s Brojèkt Alpinchatzè mit neuè Musiger witter gfüürt: Stefan Engel a dè Keyboards, Wolfgang Maier am Schlagzüüg, Reinhard Stranzinger als Gitarrischt un Sabine Kapfinger (Alpine Sabine, spôter Zabine) als Sängerin. Vo dè Zabine, welli aafangs nu im Studio mitgwǜrkt hèt un èrscht nõch yrem 18. Geburtstag au uff dè Bünni uffdrèttè isch, hèt er s Jodlè gleert.
Dè Durchbruch isch 1992 mit èm Album Aufgeigen stått niederschiassen glungè, uff dèm èrschtmòls d Lièder Heast as nit (Steirer Dialèkt für Hörsch es nit), Weit, weit weg un nit zletscht Koa Hiatamadl (Steirisch für Kei Hirtèmaitli) zu hörè gsi sin. Koa Hiatamadl isch villmòl im Radio gschpillt worrè un hèt sich zuè nèm Chart-Erfolg (14 Wochè i dè Top Ten vo dè öschterrychischè Single-Hitparade) entwicklèt. D Alpinchatzè hèn è Tournee durch dè gsamte dütschschprõchigè Ruum gmacht un sin zuè eini vo dè erfolgrychschtè Formationè vom Alpèrock worrè.
Anno 1994 isch Omunduntn (steirisch für obbè un unnè) usè chò, unter andrem mit èrè dütschsprõchigè Adaption vom Stugg Georgia vom Ray Charles, wo nèr Goisern dauft hèt. Ußerdèm sin modifiyrti Versionè vo Cocaine un Kren & Speck uss èm èrschtè Alpinchatzè-Album uff sèllèm Album druff gsi. È witteri Tournee hèt d Band nòmmòl durch Öschterrych, Dütschland un d Schwiz gfüürt. È Blitztour hèt si nõch Paris, San Antonio un Austin (Texas) sowiè nõch New York gfüürt. S isch diè letschte Tour vo dè Alpinchatzè gsi. S letschte Konzèrt isch am 1. November 1994 übber d Bünni gangè. Kurz devor isch dè Uffdritt im Münchner Circus Krone vom Joseph Vilsmaier un sinèrè Frau Dana Vávrová uffzeichnèt worrè. Dè Dokumentar- un Konzèrtfilm Wia die Zeit vergeht isch am 1. Juli 1995 bim Filmfescht Münchè zeigt, denõch uff VHS un im Johr 2006 als DVD usè brocht. S Konzèrt im Circus Krone isch als Abschydskonzèrt deklaryrt gsi.
Näbbè sinèrè Tätigkeit als Musiger hét dè Hubert vo Goisern 1994 mit sinèm Fründ Klaus Höller è Mode-Kollektion für Meindl z Kirchanschöring entworfè, i wellèrè er, wiè i sinèrè Musig, Traditionèlles neu interpretyrte hèt.
Modi-, Film- un witteri Musigbrojèkt (1996)
Im Fèrnseefilm Hölliisègret (Regy: Jo Baier) mit dè Martina Gedeck, Michael Lärchèbärg un Herbert Fux, hèt er als Matthias, Ehemaa vo dè buckligè Gretl, sin Schauschpyldebut gää. Zämmè mit Stefan Melbinger hèt er au Filmmusig komponyrt. È witters Rollèaagebot, wo s um dè Elias im Vilsmaier sinèrè Literadurvofilmung Im Schlafe sin Bruèder, hèt er wègè dè Omunduntn-Tournee nit aanää chönnè. Mit èm Winfryd Grabe un Enjott Schniider hèt er abber d Filmmusig gschaffè. Witteri Filmmusigè hèt er für zwei Filme vo sim Fründ Julian Pölsler komponyrt un gschpillt, für Sehnsüchte oder Es ist alles unheimlich leicht (1991) un D Fèrnseesaga - È steirischi Férnseegschichtè (1995).
1996 hèt dè Hubert vo Goisern dè Titel Aquarium für d CD Taten statt Warten zum 25-jöhrigè Jubiläum vo dè Umwältschutzorganisation Greenpeace bygschtüèrèt. S Lièd isch urschprünglich für d Folmmusig vom Chinderfilm Ein Rucksack voller Lügen komponyrt un ygschpillt worrè, wo mit èm Leoganger Chinderchor uffgnõ worrè isch.
Afrika un Tibet (1997–1998)
Durch irèn gmeinsamè Fründ, dè Voleger Michael Neugebauer, hèt er scho früèner dè Vohaltensforscherin Jane Goodall, bekannt für iri Arbèt mit Schimpansè, kènnègleert. Nõchdèm er wunderfitzig worrè isch un vo dè Forscheri zuè nèm Bsuèch im Gombe Stream National Park ygladè worrè isch, isch er Aafang 1996 zum èrschtè Mòl uff Tansania greist. Wôrend èrè erneutè Reis isch in Kooperation mit èm ORF un èm Bayrischè Rundfunk è Filmdokumentation übber Goodalls Arbèt: Von Goisern nach Gombe entschtandè, wo d Filmmusig Gombe dèzue 1998 publizyrt worrè isch.
Übber d Tseten Zöchbauer, Obfrau vo dè Organisation „Save Tibet“, isch er in Kontagt mit Künschtler vom Tibetan Institute of Performing Arts (TIPA) chò, dèrrè iri Tournee durch Öschterrych hèt er begleitet un bräsentyrt. Im Aaschluss hèt er aagfangè, è Reis nõch Tibet vorzbereitè un hèt d Zöchbauer gfrõgt, wo als Zweijöhrigi iri Heimèt volõ hèt, ob si yn begleitè würd. Sechs Wochè hèn si s bsetzte Land bereist, wo sit 1951 vo dè Volksrepublik bsetzt isch, denõch hén si in èm ORF-Interview vo dè Laag vo dè Tibeter un dè Unterdrückung vo irer Kultur brichtet.
Mit èm Wolfgang Spannberger isch er è wèng spôter nõch Dharmsāla im nordindischè Bundesschtaat Himachal Pradesh gangè, dört isch dè Sitz vo dè tibetischè Exilregyrung, wo si dè Tendzin Gyatsho, dè 14. Dalai Lama, droffè hèn. Mit èm mobilè Tonschtudio hèn si vor Ort Uffnaamè vo tibetischè Volgslièder gmacht, wo vo Musiger vo dé TIPA vordrait worrè sin. Zämmè mit witterè Uffnaamè, für diè si Pasang Lhamo, Sherab Wangmo, Jamjang Chönden un Sonam Püntsok nõch Salzburg ygladè hèn, sin d Lièder 1998 uff dè CD Inexil voöffentlicht worrè. Tendzin Gyatsho hèt am 11. Juni 1998 Bad Ischl bsuècht, nõchdèm er vom Hubert vo Goisern vorgschlagè worrè isch.
Neuschtart (1999–2006)
Im Mai 2001 isch dè Hubert vo Goisern als beschtè „Künschtler Pop/Rock national“ èrschtmòls mit èm Amadeus Austrian Music Award uuszeichnèt worrè. In sinèrè Dankesred, wo vom ORF vor dè Uusschtraalung chürzt worrè isch, wiè s sich am nägschtè Dag usè gschtellt hèt, hèt er diè öschterrychischi Musigbranchè un Radiosender wegè irer mangelndè Unterschtützung für öschterrychischi Künschtler kritisyrt.
Im Aaschluss a d Fön-Tour hèt dè Hubert vo Goisern è Reiè vo Konzärt z Ägǜptè un in weschtafrikanischè Länder durrègfüürt. Z Assiut hèt er d Bünni mit èm Mohamed Mounir deilt, eim vo dè populärschtè ägǜptischè Musiger, wo traditionèlli Sufi-Musig mit Elemänt vom Pop un Rock vobindet. Wôrend dè dreiwöchigè Reis durch Weschtafrika isch d Band von èm Filmteam begleitet worrè, asè isch èn Dokumentar-/Musigfilm übber s Zämmèdräffè vo öschterrychischè un voschidnè afrikanischè Musiger entschtandè, wo uff DVD Grenzenlos voöffentlicht worrè isch. Im Summer 2002 isch è Tournee durch Dütschland gmacht worrè un s Album Iwasig uff d Wält chò.
Im glychè Johr, wo dè Tendzin Gyatso (Dalai Lama) z Graz d Kalachakra-Zeremony durrègfüürt hèt, hèt dè Hubert vo Goisern un dè Tseten Zöchbauer è baar Sounds of Tibet-Konzärt mit Künschtler vom TIPA bräsentyrt. Nõch èrè Hallè-Tournee durch Dütschland, Öschterrych, d Schwiz un Italiè im Winter 2002/2003 isch d Band in èm sèlber ygrichtetè Donschtudio in èm lèèrschtehendè Bärghotel uff èm Krippèschtei (Dachschteigebirge) in 2100 Meter Höchi d Lièder für s Album Trad II uffgnõ. Konzärt hèn d Gruppè im Volauf vom Johr unter andrem nõch Sarajevo un Kap Verde gfüürt, wo dè Uffdritt vor 90.000 Bsuècher stattgfundè hèt un im staatlichè Fèrnsee übberdrait worrè isch. Zämmè mit èm Mohamed Mounir hét er è Tournee durch dè gsamte dütschsprõchige Ruum durrègfüürt, wo als Byschpill für interkulturèlli Zämmèarbèt vo Kritiker globt un vo Bsuècher begeischtert uffgnõ worrè isch. Jedes Konzèrt hèt mit èm Madad Ya Rasulallah vom Mounir uffghört, è Lièd für dè Friddè. Nõchdèm im Oktobèr Trad II uff èm voschneitè Krippèschtei bräsentyrt worrè isch, isch anno 2004 d Trad II-Tournee gfolgèt.
Nõch dè zaalrychè Tourneè vo dè voraagangenè Johr hèt dè Hubert vo Goisern sich um einigi anderi Brojèkt kümmèret, so hèt er zum Byschpill i dè Dachschtei-Mammuthöölè è Klanginschtallation bräsentyrt. Im Novembèr 2005 hèt er mit èm Wolfgang Nydeckè s Duètt Rita mir zwei zum 30-jöhrigè Bandjubiläum vo dè kölschè Rockgruppè BAP (Doppel-CD Dreimal zehn Jahre) gsungè.
Im April 2006 hèt d FPÖ im Hubert vo Goiserns si populäres Lièd Heast as nit bi nèrè Parteivoaaschtaltung vowendèt. Er hèt druffhy èn offenè Brièf a dè Parteiobmann Heinz-Christian Strache voöffentlicht, wo n-er-n uffgfordert hèt, in Zuèkumpft keini Lièder mee vo ym z vowendè. Unter andrem hèt er gschribbè: ''„Ich stehe für eine offene, tolerante Gesellschaft, für den Abbau der Ängste vor dem Fremden und Neuen, und nicht das Schüren derselben. Ich stehe dafür, den Veränderungen ins Auge zu schauen und nach vorne zu blicken, nicht für den Versuch die Zeit aufzuhalten oder gar zurück zu drehen […]“''.
Linz Europa Tour (2007–2009)
Anno 2007 hèt dè Hubert vo Goisern d Linz Europa Tour aagfangè, sèll isch è Tournee, wo für zwei Johr aaberaumt gsi isch, un für d Bewerbig vo Linz09 denkt gsi isch. Sèbbi Tournee isch durch vill Länder in Europa gangè, d Blaanungè dezuè hèn 2005 aagfangè. Bis 2009 hèt er mit èm chlynè Schiffsvoband (è Frachtschiff mit èrè Längi vo 77 m × 12 m, wo zuè nèrè Bünni umbaut worrè isch, s Schubschiff MS Wallsee un è Woonschiff) mit dè Donau aagfangè, mengi Flüss vom Kontinènt bereist. Dõdeby hèt s in zaalrychè Städt gmeinsami Konzärt mit Musiger uss dè jewyligé Länder gää. Im Auguscht 2008 isch d Dokumentation Goisern goes East uff DVD voöffentlicht worrè, wo übber sèlli Tour brichtet.
Am 24. Juni hèt s Schiff wôrend èm Donauinslèfäscht z Wyn Station gmacht. Am Konzèrt hèt näbbè m Hubert vo Goisern sinèrè international bsetzter Band diè Hohtraxlecker Sprungschanzenmusi uss Bad Ischl un dè Willi Resetarits uss Wyn deilgnõ. Dè èrscht Deil vo dè Reis hét bis Èndi 2007 donauabsi bis zum Donaudelta am Schwarzè Meer gfüürt. Öppè 20 Konzärt sin dõdeby absolvyrt worrè un schlièßlich isch s Delta sèlber in WWF-Begleitung inschpizyrt worrè.
Im Johr 2008 hèt d Reis stromaobsi übber Passau un Règènsburg gfüürt, denn übber dè Main-Donau-Kanaal zum Rhy un bis Rotterdam. Sèllè Deil vo dè Tour hèt parallel zuè dè Voöffentlichung vo sim Album „s’Nix“ stattgfundè. Au dõdrübber isch widder è Dokumentation drüllt worrè, sèll Mòl unter m Titel Goisern goes West.
Endpungt vo dè Flussreis isch è meedägigs Hafèfäscht im Heimèthafè vom Schiff z Linz in Obberöschterrych vom 3. bis 5. Juni 2009 gsi. Dõdeby sin näbbè m Goisern un è baar vo dè Musiger, wo wôrend dè Reis schu uff èm Schiff gschpillt hèn, unter andrem dè Klaus Doldinger, BAP, Haindling, Konschtatin Wecker un dè Xavier Naidoo uffdrèttè. D Stadt isch 2009, zämmè mit Vilnius, dè Hauptschtadt vo Litauè, diè europäischi Kulturhauptschtadt gsi.
Erfolg mit Entwederundoder (sit 2010)
Vom Ènd vo 2010 bis Früèjohr 2011 isch dè Hubert vo Goisern uff Wirtshuustournee z Öschterrych un Dütschland gangè. Èn Livemitschnitt un èn Dokumentarfilm dõdrübber sin im draufffolgendè Auguscht vom Salzburger Fernseesender Servus TV uusgschtraalt worrè. È baar Wochè spôter isch s Album EntwederUndOder usè chò, wo sich i dè Top 10 vo dè öschterrychischè un Top 20 vo dè dütschè Hitparade blatzyrè hèt chönnè. Dè Sender Ö3 hèt s Lièd Brenna tuat’s guat us èm Album i sini Playlischt uffgnõ. Sèll Lièd hèt innerhalb vo wènnigè Wochè Platz 1 vo dè öschterrychischè Charts ygnõ, dõdemit isch d Högschtblatzyrung vo Koa Hiatamadl übberbotè worrè. Auch z Dütschland hèt dè Titel Erfolg ghaa un isch als èrschti Single vom Hubert vo Goiserns i dè dütschè Single-Vokaufscharts blatzyrt gsi.
2014
Dè Hubert vo Goisern hèt für d Uusschtellung Alpenliebe uff dè Kaiser-Franz-Josefs-Höchi (Großglockner) zämmè mit ca. 20 Künschtlerinnè un Künschtler è meerschtündigs Hörerläbbnis (luèg au unnè) kuratyrt. D Uusschtellung isch sit èm 12. Juni 2014 für Bsuècher zuègänglich.
Am 24. Oktobèr 2014 isch s Album Filmmusig. Dõdruff sin 16 vo dè bekannteschtè Stüggle vom Hubert vo Goisern vosammlèt, welli zuèdèmm dè Soundtrack für dè Film Öschterrych: Obbè un Unnè (Regie: Joseph Vilsmaier, Filmschtart Januar 2015) darschtellè. D Stüggle sin vom Hubert vo Goisern zämmè mit èm Orcheschterleiter Robert Opratko für orcheschtrali Begleitung umgsetzt worrè. Am 31. Oktobèr 2014 isch s Album Steilklänge, Vol. 1 publizyrt worrè. S bräsentyrt séll vom Hubert vo Goisern für d Uusschtellung Alpenliebe zämmègschtellte Hörerläbbnis, wo Stüggle us sechs Alpèländer un dõdemit s gsamte alpine Klangschpektrum umfasst.
Vom 26. Oktobèr bis 16. Novembèr isch dè Hubert vo Goisern au widder live (Tour 2014) z Luxèburg, Dütschland un Öschterrych unterwägs gsi.
ab 2015
Im April 2015 isch d Dokumentation Hubert vo Goisern - Brännè duèts schu lang vom Filmemacher Marcus H. Rosèmüller i diè dütschè Kinos chò. Bim Amadeus Austrian Music Award 2016 isch er als Künstler des Jahres uuszeichnet worrè.
Musig
Musigalisch wörd dè Hubert vo Goisern dè Neuè Volksmusig zuègrechnèt. Gläufiger isch spezièll zué dè Beschriibung vo sim Styl dè Begriff Alpèrock. I mengè Chrais gildèt er als Erfinder vo sellèm Genre. Sini Musigart isch è Melange us dè modernè Rockmusig un dè alpinè Volksmusig. Signifikant dört defür klangliche Uffdauchè vo dè isch dè Ziehharmonika, wo i sini Lièder zèrscht uffdaucht, un denn durch s Spillè vo dè E-Gitarrè uusglichè wörd. Basyrend dõdruff vobindet er sin Styl au mit Genre wiè Reggae, Soul, Jazz un Punkrock.
D Musig wörd zitèwys au vo afrikanischer Volksmusig beyflusst. È Byschpill dõdefür isch s Album Gombe. Lut èm vo Goisern söll dõdurch nôcherbrocht wörrè, dass er sich in Länder wiè unter andrem Burkina Faso odder Senegal uffghaaltè hèt, wo s èn übberchò hèt.
Witteri Yflüss chömmèd vo dé brasilianischè Samba-Tanzmusig un vom altamrikanischè Funk, sèllèwäg hèt er sich mit dè letschtè Albè vom Alpèrock stärker hy zuè dè Wältmusig uusgrichtet.
Tegscht un Sǜmbolik
D Tegscht vom Musiger sin öfter bolitisch. È Byschpill dõdefür sin sini Aaschpillungè uff dè ebbèfalls us Goisern stammendè Bolitiker Jörg Haider in sinè Tegscht gegè Èndi vo dè 1990er Johr un am Aafang vom 21. Johrhundert, wo im Haider sini Partei, d FPÖ (spôter BZÖ), hochi Wäälerzaalè ghaa hèt.
Videos
Hubert vo Goisern un d Alpinchatzè
Hubert vo Goisern
Auguste Rodin
Lääbe
Dr Rodin isch e Schüeler vom Albert-Ernest Carrier-Belleuse worde, het sich aber mit em 1870 verstritte. 1875/76 isch er uf Italie, zum d Skulpture vom Michelangelo z studiere. 1879/82 het er für d Borzellanmanufaktur z Sèvres gschafft. 1883 het er d Camille Claudel kennegleert, wo si  Schüelere und denn si Gliebti worde isch. Si häi sich zää Joor spööter drennt. 1894 het er sich z Meudon niidergloo und e Kräis vo junge Schriftsteller und Künstler het sich um en bildet. Im Joor 1904 het er d Bekanntschaft vo dr Moolere Gwen John us Wales gmacht, wo si Modäll und für zää Joor si Gliebti worde isch. Er het 1907 im Bariiser Hôtel Biron non e Ateliee ufdoo, wo hüte s Musée Rodin isch. 1917 het er d Rose Beuret ghürootet, wo sit langem si Lääbespartnere gsi isch. Die isch aber churz scho druf gstorbe und dr Rodin sälber e baar Mööned spööter.
Giro d’Italia
Dr Giro d’Italia wird as s zweitwichtigste Etappevelorenne für Manne agluegt – noch dr Tour de France und vor dr Vuelta a España. Sit 1909 wird er – mit Usnahm vo de Chriegsjohr im Erste und im Zweite Wältchrieg – jedes Johr im Früehlig z Italie usdrait. Sit 1988 git s au e Giro für Fraue, dr Giro d’Italia Femminile. Sit 2008 isch er nüme Deil vo dr UCI Pro Tour. Dr Giro isch sportlig sehr aspruchsvoll. Er bestoht us Flachetappe, Bärgetappe und Ziitfahrte. Dr Verastalter brobiert, die verschiidene Etappearte so z kombiniere, ass kei Fahrertyp favorisiert wird, dass also nit d Spezialiste, wie Ziitfahrer und Chlätterer, im Vordeil si, sondern Fahrer, wo bi allem chönne mithalte.
D Klassemänt
Jedi Etappe isch es chliis Renne für sich, wo d Fahrer sich je noch ihrer Fahrstrategii sterker oder weniger stark iisetze drbii. D Ziite won e Fahrer für alli Etappe bruucht, wärde zsämmegrächnet und ergähn si Rang im Gsamtklassemänt. Dr Erst im Gsamtklassemänt drait d Maglia Rosa, s roserote Liibli, wo si Farb vom Sponser vom Giro, dr Gazzetta dello Sport, übernoh het. Dä, wo in dr Bärgwärtig füehrt, bechunnt e grüens Trikot (Maglia verde) und dr Erst in dr Punktwärtig e malvefarbigs Liibli (Maglia ciclamino). Für en erst Blatz im Intergiro het mä e blaus Trikot (Maglia azzurra) übercho; die Wärtig isch aber 2007 abgschafft worde und es wisses Liibli (Maglia bianca) wird sidder im beste Jungprofi im Gsamtklassemänt vergee.
Rekord bim Giro
Drei Fahrer, d Italiäner Alfredo Binda und Fausto Coppi und dr Belgier Eddy Merckx, hai fümfmol s Gsamtklassemänt bim Giro gwunne. Dr Mario Cipollini het am meiste einzelni Etappe gwunne, 42, eini meh as dr Alfredo Binda. Dr Alessandro Petacchi het 2004 im ene einzige Giro nüün Etappe gwunne, nodäm vor em Chrieg dr Alfredo Binda 1927 zwölf Etappe gwunne het. Dr chliinst Vorsprung vom Siiger uf dr Zweit im Gsamtklassemänt, nämlig nume elf Sekunde, het dr Ezio Cecchi 1948 gha. Die chürzist Etappe isch 2005 nume 1,15 km lang gsi. Dr lengst Giro het 1954 stattgfunde und het e Streckelengi vo 4337 km gha, dr chürzist isch dä vo 1909 gsi mit 2245 km. Au bi dr Zahl vo de Fahrer het s grossi Underschiid ge: 1928 sii s 298 gsi und am wenigste Fahrer het s 1912 gha, wo nume 56 mitgfahre si. Zwei Johr spöter hai zwar meh Fahrer s Renne agfange, aber nume acht si am Ziil acho. Dr jüngst Siiger im Giro isch dr Fausto Coppi gsi, won er 1940 im Alter vo 20 Johr, 8 Möned und 25 Däg gwunne het, dr eltist isch 1955 dr Fiorenzo Magni gsi, won er fümfedrissgi gsi isch. Meh as jede andere isch dr Felice Gimondi uf em Siigerpodium vom Gsamtklassemänt gstande: drei Mol as Erste, zwei Mol as Zweite und vier Mol as Dritte.
Feld (Physik)
In dr Füsik beschribt e Fäld wien e füsikalischi Gröössi im Ruum verdäilt isch. Es cha sich um e Skalarfäld handle wie z. B. s Grawitazioonspotenzial oder s elektrostatische Potenzial, oder um e Wektorfäld wie z. B. s Grawitazioonsfäld oder s elektrische Fäld. Em Wärt vom ene Fäld am ene bestimmte Blatz säit mä mänggisch Fäldsterki.
Fälder si au sälber füsikalischi Objekt:
In dr Kwantefäldtheorii isch s Fäld dr fundamentali Begriff, wo alli Äigeschafte vo dr Materie und de Chreft drus entwigglet wärde. E Fäld cha do nume in definierte Stuefe aagregt wärde, und das beschriibt mä eso, ass en entsprächendi Zaal vo Fäldkwante erzügt wärde. Alli bekannte Materiedäili bestöön us sonige Fäldkwante vo bestimmte Fälder, wääred d Chreft zwüschene dur Usduschdäili, d. h. Fäldkwante vo bestimmte andere Fälder, erkläärt wärde. Die äinzelne Fäldkwante sin die fundamentale Elementardäili.
Communauté de communes de la Vallée de Villé
D Communauté de communes de la Vallée de Villé (bis 31. Dezember 2015 Communauté de communes du Canton de Villé) ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 31. Dezember 1992 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd gheera 18 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Bassemberg, Präsidant ìsch dr Jean-Marc Riebel.
Communauté de communes du Val de Moder
D Communauté de communes du Val de Moder ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 9. November 1999 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han sechs Gmeina ìm Moderdàl gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Val de Moder gsìì, Präsidant dr Jean-Denis Enderlin. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Verband Communauté de communes de la Région de Haguenau, Communauté de communes de Bischwiller et Environs un Communauté de communes de la Région de Brumath zum neie Verbànd Communauté d’agglomération de Haguenau füsioniert wore.
Rodern
Rodere (frz. Rodern, dt. Rodern) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Rodere ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 814 àls Ruodenesheim.
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Rodere ìsch. Rodere ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Rodere ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Binzen
Binze (dt. Binzen) isch e Gmei im Landchreis Lörrach in Bade-Württeberg.
Geographischi Lag
Binze lit im Dreiländereck vu Dütschland, dr Schwiz un Frankrich an dr Südweschtusläufer vum Schwarzwald am Usgang vum Chanderdal am Rand vu dr Trinationale Agglomeration Basel. D'Gmei isch demit e Deil vu eme Balligsrüm mit über 700.000 Iwohner.
Nochbergmeinde
D'Gmei grenzt in Norde an Fischige un Schallbach, im Oschte an Rümmige, im Südoschte an d'Chreisstadt Lörrach, im Süde an d'Stadt Wil am Rhi un im Weschte an Eimeldinge.
Gschichte
Die urchundlich Erschterwähnig vum Ort as Binuzhaine stammt vu anno 767. Verschideni geischtlichi un weltlichi Herrschafte hän Rechte in Binze gha. Am Afang vum 16. Jahrhondert isch dr gröchte Deil vu Binze in dr Besitz vu dr Markgrafschaft Bade-Durle kumme un ghört demit zum ursprüngliche Markgräflerland. S'isch aber noch bis 1769 gange bis dr ganze Ort badisch worre isch.
Religione
Binze het ursprünglich zum Bischtum Röttle ghört. Sit dr Ifüehrig vu dr Reformation in dr Markgrafschaft Bade-Durle anno 1558 isch Binze aber evangelisch prägt. Fer römisch-katholischi Gläubigi isch d'Pfarrei in Wil am Rhi zueständig.
Politik
Binze isch Sitz vum Gmeiverwaltigsverband Vorders Chanderdal, wo d'Gmeinde Binze, Eimeldinge, Fischige, Rümmige, Schallbach un Wittlinge sit anno 1971 ihr Verwaltig zämmefasse.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Wirtschaft un Infrastruktur
Binze isch au e chleini Wibaugmei, 55 Hektar, säll sin chnapp 10 % vu dr Gmarkig, sin mit Räbe bestockt. Abaut werre hauptsächlich d'Räbsorte Guetedel und Spotburgunder, denäbe Müller-Thurgau, Nobling un Chardonnay. Verarbeite werre d'Dribel hauptsächlich in dr Bezirkschellerei z'Efrige-Chilche
Verchehr
Binze lit direkt an dr Hochrhiautobahn A 98 (E54) (Aschlussstelle 3) vu Wil in Richtig uf dr Bodesee.
Binze lit au an dr Chanderdalbahn, ere Näbebahn, wo vu Haltinge an dr Rhidalbahn uf Chandere füehrt. Dr Regelbetrib uf dr Strecki isch anno 1983 nooch eme vu eme Unwetter verursachte Streckenschade igstellt worre. Hüt findet an einigi Sunndige im Summer Museumsbetrib mit ere Dampflok T 3 statt.
Bildig
Scho sit meh wie 500 Johre isch Binze e Schuelstandort. Sit 1558 sin alli Rektore nammetlich noochwisbar. Mit dr „Middelpunktschuel Vorders Chanderdal“ verfüegt Binze hüte über e Grund- un Hauptschuel mit Werchrealschuel.
Marcel Lefebvre
Dr Marcel François Marie Joseph Lefebvre (* 29. Nowamber 1905 z’ Tourcoing, Département Nord, Frànkrììch; † 25. März 1991 z’ Martinàch, Kàntoon Wallis, Schwiiz) ìsch a frànzeescher reemisch-kàthoolischer Gaischtliger gsìì. Ar ìsch Mìtglìed ìm Oorda vu da Spiritààner gsìì. Ar ìsch vu 1955 bis 1962 dr äärschta Arzbischoof vu Dakar ìn Senegàl gsìì, un drnooh Arzbischoof-Bischoof vu Tulle ìn Zäntrààlfrànkrììch fìr a pààr Moneeta-n-ìm Joohr 1962. Vu da Joohra 1960 àà ìsch’r a Ààfiahrer vu kàthoolischa Tràdizionàlìschta gsìì, wo d’ waasentliga Reforma vum Zwaita Vàtikànischa Konzil (1962–1965) àbglehnt hann, drunter d’ Lehr un pràktischa Folga vu Nostra Aetate, dr Religioonabund un d’ Litürgiireforma sitter 1965.
Wagadam hàt dr Lefebvre ànna 1969 ìm Schwiizer Kàntoon Wallis d’ Priaschterbriaderschàft St. Piüs X. grìnda. Ànna 1976 ìsch’r waga Priaschterwäihja ohna Wäihäntlàssgschriibs vum Pàpscht Pooli VI. suschpandiart worra. Ànna 1988 ìsch’r unter’m Pàpscht Johànnis Pooli II. waaga unärlàuibta Bischoofswäihja-n-üss dr reemischa Kìrìch üüsgschlossa worra.
Lalden
Laalu  (amtlich Lalden) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Vìschp im Kanton Wallis, Schwiiz.
Daillens
Daillens (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Gros-de-Vaud im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Daillens isch e Hufedorf uf dr Hochflechi vum Gros de Vaud, eschtli vum Dal vu dr Venoge. D Gmaiflechi umfasst 66,5 % landwirtschaftligi Flechi, 20 % Wald, 13,3 % Sidligsflechi un 0,2 % sunschtigi Flechi.
Lalden
Geografi
Laalu lit üfer rächte Siita vaner Rottu. Vannr Ggmeindsflechi sint 40,5 % landwirtschaftlechi Flechi, 16,7 % Wald, 26,2 % Sidligsflechi und 16,7 % süschtigi Flechi.
Daillens
Gschicht
Daillens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1109 as Dallens.
Lalden
Gschicht
Laalu ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1218 als Laudona (1540 Lalden).
Daillens
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 16,9 % gläge.
Religion
59,2 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 26,9 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Lalden
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 7,6 % glägu.
Daillens
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,2 %, CVP 3,3 %, FDP 15,5 %, GLP 3,6 %, GP 14,1 %, SP 21,1 %, SVP 31,7 %, Sunschtigi 1,1 %.
Kabinett Dusch
S Kabinett Dusch isch vum 8. Merz 1905 bis zum 22. Dezämber 1917 d Landesregierig vu Bade gsii.
Lalden
Religion
92 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 1,7 % evangelisch-reformierti.
Daillens
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Daillens isch dr Jean-Yves Thevoz (Stand Merz 2014).
Lalden
Politik
Dr Ggmeindspresident va Laalu ischt dr Georges Schnydrig (Stant Oktober 2017).
Daillens
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 4,5 % gläge.
Lalden
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 651 Iwonru 96,2 % Titsch als Höiptspraach aagigää, 0,2 % Franzeesisch und 3,6 % anneri Spraache.
Dr heggschtalemannisch Tialäkt va Laalu gcheert zen weschtlichu Tialäktu vam Wallisertiitsch.
Rechtspopulismus
Rächtspopulismus moint a Strömung oder Ideologii in dr Politik wo rächts isch, a Politik macht wo populär isch, also wo em oifacha Volk schmeckt. Dr Rächtspopulismus het hüte Verdräter in de Parlamänt vo de mäiste öiropäische Staate und in ere Hampfle si d Rächtspopuliste Däil vo dr Koalizion i de Regierig.
Überblick
Dr Rächtspopulismus het sich in meerere westöiropäische Staate vo de spoote 1970er Joor aa afo uusebilde und het sich noch em Fall vom Kommunismus in de 1990er au in de Staate vo Ostöiropa usbräitet. Die, wo die Strömig verdräte, verbinde extreemi Posizione vo Däil vo dr politische Rächte mit eme öffentlige Bekenntnis zur Demokratii und wände sich uf populistischi Art öbbe gege d Iiwanderer, die Öiropäischi Union und die etablierte Bardeie. Si verlange au e läistigsorientierti Gsellschaftsornig, e Bekenntnis zum „Christlige Oobeland“ und zur nazionale Kultur. Hüfig isch das verbunde mit Islamfindligkäit und dr Forderig noch ere Politik vo „Law-and-Order“ gege Persone und Organisazione, wo si für die äigeni Nazion für schäädlig oder gföörlig halte, und gege Strukture im Staat, in dr Verwaltig und im politische Entschäidigsbrozäss, wo si dängge, ass si z liberal und z unflexibel sige.
Rächtspopuliste gseen sich as Sproochroor von ere schwiigende Meerhäit, wo d Inträsse von ere vo de etablierte Bardeije ignoriert wurde und wo de Migrante oder ethnische Minderhäite gegenübeer im Noochdäil sig. Mit däm richdet sich dr Rächtspopulismus in sim Sälbstverständnis gege gsellschaftligi Minderhäite und gege die politischi Klass, won er von ere dänggt, ass si korrupt und machtbesässe sig und im Volk nid gnueg nooch wurd stoo. Dr „Appäll an s Volk“ söll drbii suggeriere, ass es en ächte Volkswille gääb, wo men em nume e Stimm müess gee.
Im Geegesatz zu de neofaschistische und revisionistische Rächtsbardeie in dr Noochchriegszit verzichdet dr Rächtspopulismus uf e völkisch brägts Wältbild; an Blatz vom klassische Rassismus verdrättet er kulturelle Rassismus. Dr Rächtspopulismus leent s demokratische Süsteem nit äifach ab, sondern isch gege äinzelni Elimänt wie gege dr Pluralismus, dr Minderhäiteschutz oder d Religionsfreihäit. Rächtspopulistischi Bardeie und Organisazione stönde mäistens in dr Opposizion und chönne plakative Maximalforderige stelle, wo in dr Öffentligkäit guet aachömme. Wenn son e Bardei aber d Regierig übernimmt, cha s zu Entwigglige choo, wo mä mit em Begriff Demokratii kuum cha veriibaare. Wo die rächtskonserwativi Fidesz under em Victor Orban z Ungarn an d Macht choo isch, het si d Zueständikäit vo de Gricht und d Prässfreihäit iigschränggt und neofaschischtische Chreft wie dr paramilitärische Magyar Gárda, wo zur rassistische Jobbik-Bardei ghöört, immer wider freiji Hand bim Drangsaliere vo Zigüüner gloo.
E Däil vo de Polizikwüsseschaftler gseen im Rächtspopulismus en Ernöierigsbeweegig vo dr extreeme Rächte, wo uf die gsellschaftlige, politische und witschaftlie Veränderige in de modärne öiropäische Staate sit de 1970er reagiert. Us iirer Sicht gäbe rächtspopulistischi Bardeije de Ängst vo dr Bevölkerig vor dr Modärnisierig und de Umbrüch Usdrugg und häi as Antworte klaari, äisitige Parole, wo dr politische Klass und de Minderheite d Schuld an alle Missständ in d Schue schiebe.
Brobleem mit em Begriff
Dr Begriff vom Rächtspopulismus isch au schwer z fasse, wil sich sini Verdräter vilmol programmatisch stark von enander underschäide und d Gränze zum dradizionelle extreme Spektrum und Konservativismus fliessend si. Vom sozialwüsseschaftlige Begriff sött mä underschäide, wie s Wort in de Medie und in dr Öffentligkäit brucht wird. Därt wird s im Allgemäine pejorativ brucht und isch negativ bsetzt. Drzue chunnt, ass dr Usdrugg im allgemäine Sproochgebruch mäistens unscharf isch und die wo so beschriibe wärde, wiisen en zrugg. Aber au in dr politikwüsseschaftlige Diskussion wird em Begriff Unscherfi vorgworfe und ass er käi "Substanz" häig, dr Begriff wird im Diskurs brucht, isch aber nit unaagfochte.
Fremersdorf (Lothringen)
Fremeschtroff (lothrìngisch; frànzeesch Frémestroff, ditsch Fremersdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìht
Fremeschtroff ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1179 àls Frimesdorff (1260: Fremestorff, 1286: Freymestroff, 1288: Vemmestroff, 1365: Frimerssdorff, 1581: Fremersdorff, 1594: Fremestorff, 1684: Fremestroff'').
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Fremeschtroff ghert zem Rhinfrankisch.
Pierre Imhasly
Lääbe
Dr Pierre Imhasly het an dr Universitete z Fryburg un z Züri Germanischtik un Romanischtik studiert zun het derno fir lengeri Zyt z Italien un z Spanie gläbt. Anne 1981 isch er bim Ingeborg-Bachmann-Wettbewärb z Klagenfurt derby gsii.
Dr Imhasly het Prosa un Gedicht gschribe. Dernäbe het er us em Franzesischen ibersetzt. Sy Poem Widerpart oder Fuga mit Orgelpunkt vom Schnee isch anne 1979 im Suhrkamp Verlag uusechuu. Sy Lääbeswärch isch d „Rhone Saga“, wun er 12 Johr lang draa gschribe het un wu im Stroemfeld Verlag erschinen isch.
Dr Pierre Imhasly isch Mitglid vum Verband Autorine un Autore vu dr Schwyz gsii. Är het z Nîmes un z Vischp gläbt.
Lauffohr
Lauffohr isch es Dorf und en Ortsdeil vo dr Stadt Brugg im Aargau.
Bis anne 1970 isch es en eigeti Gmeind gsi.
S Dorf lyt uf dr lingge Syte vo dr Aare und am öschtlechen Ändi vom Bruggerbärg.
I dr Gschicht isch s Dorf s erschte Mol in ere Urkunde vom Joor 1281 gnänt. Es het dozmol em Chlooschter Murbach im Elsass ghört. D Namensforscher erkläre dr Ortsname eso, dass er von ere Fääri chunt, wo bim Lauffe vo dr Aare gsi isch.