Vroeë_geskiedenis_(Joods)
Die aartsvaders
Volgens Hebreeuse geleerdes kan hul oorsprong teruggevoer word na Mesopotamië – spesifiek na die stede Ur in die suide en Harran in die Noorde. Abraham se pa, Tera, was afkomstig van die stad Ur, terwyl Abraham en sy semi-nomadiese stam in Harran gewoon het. Dit was hier waar hy in ongeveer 1950 vC die opdrag van Yahweh ontvang het om met sy familie na Palestina toe te trek. Palestina – vernoem na sy vroegste bewoners, die Filistyne – is geleë tussen Mesopotamië en Egipte en het 'n brug tussen dié twee lande gevorm wat gebruik is vir die vervoer van kommersiële goedere tussen hierdie twee magtige gebiede. Dit is ook deur die gedugte weermagte van Mesopotamië, Griekeland en Rome gebruik om van een gebied na 'n ander te beweeg. In Abraham se tyd het die inwoners van Mesopotamië (sowel as Egipte) 'n magdom gode aanbid. Abraham se voorsate het ook hierdie gode aanbid, maar nadat hy sy "roeping" van God of Yahweh ontvang het, het Abraham besluit om net een God, naamlik Yahweh, te aanbid. Dit was 'n stamgeloof wat bepaal het dat God bo alle ander, maar nie ter uitsluiting van, ander gode aanbid is. Tydens hul migrasie na die weste het Abraham by Schechem vertoef, waar Yahweh Hom weer eens aan hom openbaar het. Tydens hierdie openbaring het Yahweh aan hom belowe dat hy en sy nageslag die land Kanaän sal beset. Die rede waarom Yahweh die Hebreërs uitverkies het as sy spesiale volk, kan deels toegeskryf word aan Abraham se gehoorsaamheid aan Yahweh se opdrag om sy enigste seun, Isak, te offer. Voordat hy egter die opdrag kon uitvoer, het Yahweh Abraham verhinder om dit te doen en het sy gehoorsaamheid daartoe gelei dat Yahweh 'n verbond met die Hebreërs gesluit het. Volgens hierdie verbond het Yahweh onderneem om Abraham en sy nageslagte te beskerm op voorwaarde dat hulle sy "volgelinge" word en Hom gehoorsaam. In hul omswerwinge het Abraham en sy stam ook Palestina en die Negev-woestyn aangedoen. Baie van sy stamlede is in dié gemeenskap opgeneem. Toe hongersnood in dié streek uitbreek, het Abraham na Egipte opgetrek. Hy het 'n kort tydjie hier deurgebring voordat hy teruggekeer het na Kanaän. Hoewel God aan Abraham 'n belofte gegee het dat hy 'n groot nageslag sou hê, was Abraham en sy vrou, Sara, kinderloos. Volgens die Bybel was Abraham reeds 99 jaar oud toe God aan hom die belofte gee dat Sara 'n seun sou baar. 'n Kort rukkie later het Sara inderdaad swanger geword en is Isak gebore. Isak was egter nie Abraham se enigste seun nie. Abraham het ook 'n seun, Ismael, gehad by Sara se slavin, Hagar. Volgens die Bybel word Ismael beskou as die aartsvader van die Arabiere. Op sy sterfbed het Abraham aan sy vertroueling die opdrag gegee om na Mesopotamië terug te keer om vir Isak 'n vrou te gaan soek. Die slaaf het Rebekka teëgekom en sy het saam met hom teruggekeer na Kanaän, waar sy met Isak getroud is. Rebekka het geboorte gegee aan tweelingseuns, Esau en Jakob. Esau het 'n hegte verhouding met sy pa gehad, terwyl Jakob Rebekka se gunsteling was. Jakob het Esau uitoorlê om sy eersgeborenereg te bekom en het ook sy pa 'n rat om die oë gedraai om die seën wat die oudste seun van 'n gesin toekom, te "steel". Toe Esau dit agterkom, was hy woedend en het hy gedreig om Jakob dood te maak. Jakob het gevlug vir sy lewe. Jakob het na sy oom, Laban, in Harran gevlug. Terwyl hy by hom gewerk het, het hy met Laban se dogters Lea en Ragel getrou. Tussen hulle het die twee vrouens geboorte gegee aan agt seuns. Lea se seuns was Reuben, Simeon, Levi, Juda, Issachar and Zebulun. Ragel het haar twee seuns Josef en Benjamin genoem. Jakob het ook twee byvroue, genaamd Bilhah en Zilpah, gehad. Hulle het elk twee seuns gehad, bekend as Dan, Naphtali, Gad en Asher. Jakob se seuns word beskou as die kern waaruit die twaalf stamme van Israel ontwikkel het. Terwyl Jakob vir Laban gewerk het, het hy skatryk geword. Dit het vyandskap tussen hom, Laban en laasgenoemde se seuns tot gevolg gehad. Jakob – wat beskryf word as die mees komplekse, gevoelvolle en "ambisieuse" van die aartsvaders – het besluit om terug te keer na sy geboorteland. Tydens sy reis is hy hernoem as Israel ("voorvegter van El") ná 'n geheimsinnige geestelike stryd by die Jabbok-rivier. Ná sy vreedsame versoening met Esau het Jakob besluit om hom in Bet-el te vestig. Abraham, sy seun, Isak, en kleinseun, Jakob, word beskou as die aartsvaders van Israel. Al drie het in die land Kanaän, wat later bekend gestaan het as Israel, gewoon. Hulle en hul vrouens is begrawe in Ma'arat HaMachpela, die Graf van die Aartsvaders in Hebron. Die Bybel vertel die verhaal van hoe Josef, Jakob se gunsteling-seun, deur sy broers aan slawehandelaars verkoop is. Josef het uiteindelik in Egipte geëindig. Hier het hy 'n paar rampspoedige gebeure beleef, maar uiteindelik is hy aangestel as die land se onderkoning. In dié tyd het die Hyksos oftewel "vreemde heersers" oor Egipte regeer. Hulle het die Kanaänitiese gode aanbid waarvan Baäl die belangrikste was. Hulle het Egipte vanuit hul hoofstad, Avaris (later bekend as Tanis), regeer vanaf ongeveer 1690 tot 1580 vC. Josef se heerskappy en sy familie se vestiging in Egipte het gedurende hierdie tydperk plaasgevind. Sy familie het hulle deels in dié gebied gevestig om te ontsnap aan die hongersnood en ook om voordeel te trek uit sy posisie. Josef se stamlede het hulle gevestig in die vrugbare Gosen-streek en só het hul nomadiese lewe vir eers tot 'n einde gekom. 'n Groot Hebreeuse bevolking het tussen 1500 en 1250 vC in dié streek tot stand gekom. Terselfdertyd het ander nasies van Semitiese herkoms hulle ook in dié gebied gevestig. Hierdie groepe het so magtig geword dat hulle Egipte vir 'n kort tydperk regeer het. Dit staan bekend as die Derde Tussentydse Era in die geskiedenis van Egipte. Met die begin van die Nuwe Koninkryk het die Egiptenare beheer oor hul land teruggeneem en is 'n veldtog van stapel laat loop om soveel moontlik "vreemdelinge" uit die land te verdryf. Omstandighede het baie moeilik geraak vir hierdie vreemdelinge. Die konings van die Nuwe Koninkryk het begin om langs hul grense in die noorde en ooste te keer dat vreemdelinge hul land binnekom.